acz aʧ̑ suffix
er
w połączeniu z tematem niektórych czasowników tworzy nazwę wykonawcy czynności w rodzaju męskim

arka ˈarka suffix
er
…dodawany do rzeczownika, tworzący inny rzeczownik rodzaju żeńskiego oznaczający pojazd do przewozu materiału wyrażonego przez pierwotny rzeczownik
…dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący nazwą na daną czynność czy ogół danej czynności
…dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący wykonawcą (wykonawczynią) tej czynności (o osobach)
…dodawany do tematu czasownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący narzędziem przeznaczonym do tej czynności (o przedmiotach)

arz aʃ suffix
er
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

at suffix
ate
…tworzący nazwy urzędów, instytucji lub godności

ator suffix
ator
tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego, nazwy osób i rzeczy wykonujących czynność

awy ˈavɨ suffix
ish
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)
ous
(chemia, chemiczny) (przestarzałe, przestarzały) …tworzący nazwy kationów metali o stopniu utlenienia niższym od kationów, których nazwa kończy się przyrostkiem -owy
(chemia, chemiczny) …tworzący nazwy kwasów o stopniu utlenienia atomu centralnego niższym od kwasów, których nazwa kończy się przyrostkiem -owy

biont suffix
biont
drugi człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem żywym

by bɨ suffix
ould
…używany do tworzenia trybu przypuszczającego

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ suffix
centrism
przyrostek tworzący wyrazy wskazujące, że to, co nazywa pierwszy człon złożenia, jest centrum jakiegoś systemu poglądów

cept suffix
cept
…służący do tworzenia nazw leków, które są białkami fuzyjnymi i chimerycznymi

czyńca suffix
maker
…dodawany do rzeczowników, używany do tworzenia rzeczowników rodzaju męskoosobowego oznaczających wykonawcę, twórcę, sprawcę czegoś

dram suffix
drama
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający sztukę dramatyczną

drom drɔ̃m suffix
drome
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem

dło suffix
er
…tworzy rzeczowniki osobowe od czasowników

ek ɛk suffix
t e
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego

fag suffix
phage
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem

fagia ˈfaɟja suffix
phagy
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
phile phil
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
philia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

fit fit suffix
phyte
drugi człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fob suffix
phobe phobiac phobic
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających: strach, lęk

fobia ˈfɔbʲja suffix
phobia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gamia suffix
gamy
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się

graf suffix
grapher
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający przedmiot związany z pisaniem, zapisem, opisywaniem czegoś

grafia suffix
graphy
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

gram suffix
gram
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją

iatria suffix
iatry
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami działów medycyny

ista suffix
ist
tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

izm ism̥ suffix
ism
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

jad suffix
eater
… oznaczający osobnika żywiącego się czymś

lit lʲit suffix
lithos
związany z kamieniem

log lɔk suffix
logist
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką

logia ˈlɔɟja suffix
logy
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

mab suffix
mab
…służący do tworzenia nazw leków, które są przeciwciałami monoklonalnymi

mierz ˈmʲjɛʒ suffix
meter
ostatni człon wyrazów złożonych – nazw przyrządów pomiarowych

nauta ˈnawta suffix
naut
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń

naście ˈnaɕʨ̑ɛ suffix
teen
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie

ony suffix
ed ied
…tworząca imiesłów przymiotnikowy przeszły bierny czasowników dokonanych koniugacji VIa, VIb, XII

ość ɔɕʨ̑ suffix
ness
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną

sk suffix
ish
… tworzący nazwę miejscowości
… tworzący rzeczowniki rodzaju męskiego

skop skɔp suffix
scope
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

terapia tɛˈrapʲja suffix
therapy
(medycyna, medyczny) ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sposobem leczenia

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
tomy
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną

zaur suffix
saur saurus
…tworzący wyrazy oznaczające jaszczurkę lub szerzej gada

żer suffix
eater
…oznaczający osobnika żywiącego się czymś

;
;
średnik

A & R man n
A & R man
(środowiskowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrektor artystyczno-repertuarowy w wytwórniach muzycznych

A-dur ˈa‿dur n
A major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

AA a‿ˈː acronym
AA
= (biochemia, biochemiczny) kwas arachidonowy
= Anonimowi Alkoholicy;

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

ABT acronym
ABT
= (angielski) Abdominal, Buttocks, Thighs → brzuch, uda, pośladki (rodzaj ćwiczeń fizycznych ujędrniających mięśnie brzucha, ud i pośladków)

ACTH acronym
ACTH
= (angielski) adrenocorticotropic hormone → (biologia, biologiczny) hormon adrenokortykotropowy, kortykotropina;

AD a‿ˈdɛ acronym
AD
rok Pański

AFP acronym
AFP
= (francuski) Agence France-Presse → Francuska Agencja Prasowa

AIDS ɛjts n
AIDS
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

AIDS-owiec ɛjtˈsɔvʲjɛʦ̑ n
AIDSer
(potocznie, potoczny) człowiek chory na AIDS

ALT acronym
ALAT ALT
= (medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) (angielski) alanine transaminase / alanine aminotransferase → aminotransferaza alaninowa

APŚ acronym
ASF
= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń

ARPA n
ARPA
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morski radarowy system antykolizyjny

ASF acronym
ASF
= (weterynaria, weterynaryjny) APŚ, afrykański pomór świń

AWS a‿vu‿ˈɛs acronym
EAS
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) Akcja Wyborcza Solidarność;

Aalst pn
Aalst
(geografia, geograficzny) belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender

Aar pn
Ahr
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech;

Aare pn
Aar
(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu;

Aarhus pn
Aarhus
(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aaron
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Aaronita n
Aaronite
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) potomek Aarona

Abadan aˈbadãn pn
Abadan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

Abakan aˈbakãn pn
Abakan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

Abaza aˈbaza pn
Abaza
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Abchaz ˈapxas n
Abkhaz Abkhazian
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abkhazia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdera pn
Abdera
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto, kolonia grecka w południowej Tracji nad Morzem Egejskim, niedaleko ujścia rzeki Nestos

Abdiasz pn
Obadiah
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Abdon
imię męskie;

Abdul pn
Abdul
imię męskie

Abel ˈabɛl pn
Abel
imię męskie;
(biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Abelard aˈbɛlart pn
Abelard
imię męskie;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abigail pn
Abigail
imię żeńskie;

Abihu pn
Abihu
(biblijny) imię męskie;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Abyssinia
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
Abyssinian
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Abyssinian
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Abraham abˈraxãm pn
Abraham
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
Abraham Abe
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abram ˈabrãm pn
Abram
imię męskie

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzzo
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abruzyjczyk ˌabruˈzɨjʧ̑ɨk n
Abruzzian
mieszkaniec Abruzji

Absalom apˈsalɔ̃m pn
Absalom
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Abu Dhabi
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Abudża aˈbuʤ̑a pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Abwehra abˈvɛra pn
Abwehr
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Acapulco ˌakaˈpulkɔ pn
Acapulco
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

Achaj ˈaxaj n
Achaean
członek plemienia starożytnej Achai

Achaja aˈxaja pn
Achaea
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

Achalciche pn
Akhaltsikhe
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Achilles
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Achitofel ˌaxʲiˈtɔfɛl pn
Ahitophel
(biblijny) postać biblijna, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma;

Achtuba pn
Akhtuba
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
Doha
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

Ada ˈada pn
Ada
imię żeńskie;

Adalbert aˈdalbɛrt pn
Adalbert
imię męskie;

Adam ˈadãm pn
Adam
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adamawa ˌadãˈmava pn
Adamawa
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce;

Adamowa szpilka n
Adam's needle
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (ludowy) jukka, Yucca L.

Adamstown pn
Adamstown
(geografia, geograficzny) stolica Pitcairnu;

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
Addis Abeba
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

Adela aˈdɛla pn
Adela
imię żeńskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
imię żeńskie;

Aden ˈadɛ̃n pn
Aden
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adolf ˈadɔlf pn
Adolf Adolph
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adrastea pn
Adrastea
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Adria ˈadrʲja pn
Adria
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Adrian
imię męskie;

Adriana aˈdrʲjãna pn
Adriana
imię żeńskie;

Adrianna aˈdrʲjãnːa pn
Adriana
imię żeńskie;

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
Adriatic
(zobacz) Morze Adriatyckie

Adygeja pn
Adygea
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Adygejczyk n
Adygean
członek narodu Adygejczyków

Adygejka n
Adygean
(etnografia, etnograficzny) członkini narodu Adygejczyków

Adygejsk pn
Adygeysk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei;

Adżar n
Adjaran Adjarian
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Adżarii

Adżaria pn
Adjara
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Aedon pn
Aëdon
(mitologia grecka) kobieta przemieniona przez bogów w słowika;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
Afghan
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Afghan
obywatel Afganistanu

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
Afro-American African-American
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Aphrodite
(mitologia grecka) bogini miłości;
imię żeńskie;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Aphrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afrolatynos n
Afrolatino
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec, którego przodkowie pochodzą z Afryki i Ameryki Łacińskiej;

Afryka ˈafrɨka pn
Africa
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Południowa pn
South Africa
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
North Africa Northern Africa
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afryka Wschodnia pn
East Africa Eastern Africa
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

Afrykaner n
Afrikaner
(etnografia, etnograficzny) biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
African
mieszkaniec Afryki

Aga ˈaɡa pn
Nessie
(zdrobniale) poufała forma imienia Agnieszka

Agadir pn
Agadir
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

Agamemnon ˌaɡãˈmɛ̃mnɔ̃n pn
Agamemnon
(mitologia grecka) mityczny władca Myken;

Agapit pn
Agapetus
imię męskie;

Agata aˈɡata pn
Agatha
imię żeńskie;

Agaton pn
Agatho
imię męskie;

Agesilaos pn
Agesilaus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Aggeusz pn
Haggai
(biblijny) Księga Aggeusza;
imię męskie;

Aginskoje pn
Aginskoe
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Aglaja aɡˈlaja pn
Aglaea
(mitologia grecka) córka Mantineosa, żona Abasa, matka Akrizjosa i Projtosa
(mitologia grecka) jedna z Charyt;
(mitologia grecka) jedna z nimf, matka Nireusa
Aglaia
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie
Aglaja
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 47;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Agnes
imię żeńskie;

Agrigento pn
Agrigento
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

Agryz pn
Agryz
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Ahura Mazda aˈxura ˈmazda pn
Ahura Mazda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ormuzd, Bóg stworzyciel, najwyższe bóstwo w mazdaizmie i zaratusztrianizmie

Ahwaz pn
Ahvaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Aimée pn
Aimee Amy
imię żeńskie

Aj pn
Ai
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu;
Ay
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim;
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
Aeschylus
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;

Akadia aˈkadʲja pn
Acadia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

Akka pn
Acre
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
Aquileia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Aquitaine
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Falludża pn
Fallujah
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku;

Al-Hilla pn
Hillah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Al-Quds pn
al-Quds
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) transliteracja arabskiej nazwy Jerozolimy

Al-Ujun pn
El Aaiún
(geografia, geograficzny) (administracja) nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladdin
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Alan ˈalãn pn
Alan
imię męskie;

Alaska aˈlaska pn
Alaska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Alaskanin n
Alaskan
mieszkaniec Alaski

Albania alˈbãɲja pn
Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Albanian
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Albert
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Albin ˈalbʲĩn pn
Albin
imię męskie;

Albion ˈalbʲjɔ̃n n
Albion
(poetycki, poetycko) Anglia
(poetycki, poetycko) (dawniej, dawny) wyspa Wielka Brytania

Alcybiades pn
Alcibiades
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg;
imię męskie

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldebaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Aldona alˈdɔ̃na pn
Aldona
imię żeńskie;

Alej pn
Aley River
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Alejsk pn
Aleysk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alexander
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alexandra
imię żeńskie;
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alexandria
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleksja aˈlɛksʲja pn
Alessia
imię żeńskie;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Alexis
imię męskie;

Alençon pn
Alençon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Aleppo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Alessandria pn
Alessandria
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);

Aleuta n
Aleut
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Aleuty pn
Aleutian Islands
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

Alfeusz pn
Alphaeus
imię męskie;

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Alphonsus Alfonso
imię męskie;

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfred
imię męskie;

Alghero pn
Alghero
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Algiers
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
Algerian
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Algeria
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Alicante pn
Alicante Alacant
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Alice
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Aline
imię żeńskie;

Alkantara pn
Alcántara
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Alkione alʲˈcɔ̃nɛ pn
Alcyone
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w Plejadach; jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd pojedynczych;
(mitologia grecka) jedna z Plejad; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Alkione (1.4);
(mitologia grecka) królewna z Magnezji; córka Eola i żona Keyksa, zamieniona w zimorodka;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpuhara pn
Alpujarras
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) górzysta kraina w południowej Hiszpanii, stanowiąca część Andaluzji, odizolowana pasmami górskimi od reszty Półwyspu Iberyjskiego;

Alpy ˈalpɨ pn
Alps
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Apuańskie pn
Apuan Alps
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;

Alpy Bawarskie pn
Bavarian Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych;

Alpy Berchtesgadeńskie pn
Berchtesgaden Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Salzburskich, w Północnych Alpach Wapiennych;

Alpy Berneńskie pn
Bernese Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

Alpy Centralne pn
Central Eastern Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich;

Alpy Glarneńskie pn
Glarus Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;

Alpy Lepontyńskie pn
Lepontine Alps
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

Alpy Pennińskie pn
Pennine Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

Alpy Retyckie pn
Rhaetian Alps
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;

Alpy Urneńskie pn
Uri Alps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich;

Alpy Wschodnie pn
Eastern Alps
(geografia, geograficzny) wschodnia część Alp, położona na terenie Austrii, Niemiec, Włoch, Słowenii, Szwajcarii i Liechtensteinu;

Alwernia alˈvɛrʲɲa pn
Alwernia
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Alsace
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Amalekita pn
Amalek
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) członek koczowniczego semickiego plemienia, które zamieszkiwało północną część półwyspu Synaj oraz Negeb, opisywanego w Starym Testamencie jako wrogie Żydom;

Amalfi pn
Amalfi
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

Amalia ãˈmalʲja pn
Amalia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 284, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1889 r.;
imię żeńskie;

Amaltea pn
Amalthea
(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

Aman pn
Aman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent z mitologii Śródziemia w powieściowym cyklu J.R.R. Tolkiena;
(wojskowość, wojskowy) izraelska agencja wywiadu wojskowego;

Amanda ãˈmãnda pn
Amanda
imię żeńskie;

Amaterasu pn
Amaterasu
(mitologia japońska) bogini słońca w mitologii japońskiej;

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
Amazonia
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazon Amazon River
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambrose
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Amelia
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
America
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki
America Americas
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South America
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
North America
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Latin America
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
Central America
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
American
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amiens pn
Amiens
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;
(geografia, geograficzny) rzeka w Walii przepływająca przez Ammanford

Amorgos pn
Amorgos
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy Amorgos (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos;

Amoryta n
Amorite
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel zachodniosemickiego plemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

Amorytka n
Amorite
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka zachodniosemickiego plemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

Amos ˈãmɔs pn
Amos
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amu Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

An-Nadżaf pn
Najaf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anafi pn
Anafi
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim, w południowej części archipelagu Cyklad;

Anaklet pn
Anacletus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Ananiasz ãˈnãɲaʃ pn
Ananias
imię męskie;

Ananke ãˈnãŋkɛ pn
Ananke
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;

Anansi pn
Anansi
(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Anastasia
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Anastasius
imię męskie;

Anatol ãˈnatɔl pn
Anatoly
imię męskie;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anatolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalusia
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andamanin n
Andamanese
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Andamanów;

Andegawenia pn
Anjou
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Andegaweńczyk n
Angevin
mieszkaniec Andegawenii

Andiżan pn
Andijan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andrea ãnˈdrɛa pn
Andrea
imię żeńskie w kilku językach;

Andromacha pn
Andromache
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;
(mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);

Andruszówka pn
Andrushivka
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Andrew
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Andes
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Annette
imię żeńskie;

Anetta pn
Annette
imię żeńskie

Angarsk pn
Angarsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angelika pn
Angelica
imię żeńskie;

Angers pn
Angers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
Englishwoman
kobieta narodowości angielskiej

Angl n
Angle
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
England
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
England Britain UK
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglia Wschodnia pn
East Anglia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna we wschodniej Anglii, obejmująca hrabstwa Norfolk i Suffolk;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
Englishman English
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angria pn
Angria
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, środkowa część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Ostfalią a Westfalią;

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Ani pn
Ani
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;

Ania ˈãɲa pn
Annie
imię żeńskie (zdrobniale) Anna

Anicet pn
Anicetus
imię męskie;

Aniela ãˈɲɛla pn
Angela
imię żeńskie;

Anioł ˈãɲɔw pn
Angel
imię męskie;

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
Angelus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
guardian angel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Anita ãˈɲita pn
Anita
imię żeńskie;

Aniuj pn
Anyuy
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1457;

Ankona pn
Ancona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Ann Anna Anne
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
Anna
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 265;

Annapolis pn
Annapolis
(geografia, geograficzny) stolica stanu Maryland w St. Zj.;

Annapurna pn
Annapurna
(geografia, geograficzny) położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

Anno Domini n
anno Domini
(książkowy) (dosłownie) roku Pańskiego, określa datę w odniesieniu do początku naszej ery

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antarctica
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyda Zachodnia pn
Lesser Antarctica West Antarctica
(geografia, geograficzny) zachodnia część kontynentu Antarktydy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Antarctic
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antarktyka Zachodnia pn
West Antarctica
(geografia, geograficzny) część świata znajdująca się na półkuli południowej obejmująca Antarktydę Zachodnią, część Oceanu Południowego i położone na nim wyspy

Antek ˈãntɛk pn
Tony
imię męskie (zdrobniale) od: Antoni

Anteros pn
Anteros
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

Antifa pn
Antifa
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Antigua pn
Antigua
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua and Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antioch ˈãntʲjɔx pn
Antiochus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Antiochia pn
Antakya
(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;
Antioch
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;
Antiochia
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa szeregu miast na świecie;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Anthony Antony Tony
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Antonia
imię żeńskie;

Antonin pn
Antoninus
imię męskie

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
Antonia
imię żeńskie;

Antoniusz pn
Antonius
imię męskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Antwerp
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antychryst pn
Antichrist
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

Antyle pn
Antilles
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Netherlands Antilles
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anubis ãˈnubʲis pn
Anubis
(mitologia egipska) bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1912;

Anżero-Sudżeńsk pn
Anzhero-Sudzhensk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apacz n
Apache
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Apatyty pn
Apatity
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim;

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
Apeliotes
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apennine Mountains Appenines
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apia ˈapʲja pn
Apia
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apollo
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1862;

Apoloniusz ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ pn
Apollonius
imię męskie;

Appalachy ˌapːaˈlaxɨ pn
Appalachian Mountains
(geografia, geograficzny) system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie;

Apulia pn
Apulia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
Arab
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabela ˌaraˈbɛla pn
Arabella
imię żeńskie;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Saudi Arabia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
Arab
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arad pn
Arad
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragon
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragończyk n
Aragonese
mieszkaniec Aragonii

Aragwi pn
Aragvi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Arak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Arakanka n
Arakanese Rakhine
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej zachodnie wybrzeże Mjanmy i pogranicze Bangladeszu;

Araks pn
Aras
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Aramejczyk ˌarãˈmɛjʧ̑ɨk n
Aramean
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

Ararat aˈrarat pn
Ararat
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Arbela arˈbɛla pn
Arbil
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku;

Arcach pn
Artsakh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Arkhangelsk Archangel
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archelaus pn
Archelaus
(starożytność) imię męskie;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Archimedes
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Archipelag Malajski pn
Malay Archipelago
(geografia, geograficzny) największy archipelag na Ziemi znajdujący się między Azją Południowo-Wschodnią a Australią;

Archipelag Sundajski pn
Sunda Islands
(geografia, geograficzny) grupa wysp położona między południowo-wschodnią Azją a Australią, wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Ardeny pn
Ardennes Ardennes Forest
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;

Arecibo pn
Arecibo
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Portoryka, w aglomeracji San Juan

Arejon pn
Arion Areion
(mitologia grecka) postać mitologiczna, boski koń, syn bogini Demeter ukrywającej się jako klacz, spłodzony przez Posejdona pod postacią ogiera

Ares ˈarɛs pn
Ares
(mitologia grecka) bóg wojny;

Areta pn
Aretha
imię żeńskie;

Arezzo pn
Arezzo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Arezzo (1.2);

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argolida pn
Argolis
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;

Argonauta n
Argonaut
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Argos pn
Argos
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;

Argowia arˈɡɔvʲja pn
Aargau
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii

Aria ˈarʲja n
Aryan
(antropologia, antropologiczny) zwykle w lm: członek starożytnych koczowniczych plemion pasterskich mówiących dialektami indoeuropejskimi, które w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwały Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii;

Ariadna arʲˈjadna pn
Ariadne
imię żeńskie;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ariel
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
Ark of the Covenant Ark of the Testimony
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
Arcadius
imię męskie;

Arkadyjczyk n
Arcadian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Arkadii

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Arkansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arktur ˈarktur pn
Arcturus
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Arktyka ˈarktɨka pn
Arctic
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Arlena pn
Arlena Arlene
imię żeńskie;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Armageddon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armawir pn
Armavir
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Armenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Armenian
obywatel Armenii

Armia Czerwona pn
Red Army
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armia Krajowa ˈarmʲja kraˈjɔva pn
Home Army
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) konspiracyjne siły zbrojne polskiego państwa podziemnego w okresie drugiej wojny światowej

Armida arˈmʲida pn
Armida
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów;

Armoryka pn
Armorica Aremorica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Aronowa broda n
Aaron's beard
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (ludowy) obrazki, Arum L.

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Arsenius
imię męskie;

Artakserkses pn
Artaxerxes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Artem pn
Artem
imię męskie

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemis
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Artemis arˈtɛ̃mʲis pn
Artemis
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 105;

Artezja pn
Artois
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras;

Artiom pn
Artyom
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;
rosyjskie imię męskie

Artur ˈartur pn
Arthur
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arumunka n
Aromanian
(etnografia, etnograficzny) członkini grupy etnicznej zamieszkującej południowe Bałkany, wyróżniającej się własnym językiem arumuńskim;

Arwad pn
Arwad
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich;

Aryjczyk aˈrɨjʧ̑ɨk n
Aryan
(etnografia, etnograficzny) osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich
(historia, historyczny, historycznie) w hitleryzmie: przedstawiciel najwyższej rasy, bez żydowskich przodków

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristotle
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Arzamas pn
Arzamas
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

As-dur n
A-flat major A♭ major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

Asam pn
Assam
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze;

Asbiest pn
Asbest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Askaniusz pn
Ascanius
(mitologia grecka) postać mitologii greckiej i rzymskiej, syn Eneasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
Asclepius
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Assam ˈasːãm pn
Assam
(geografia, geograficzny) prowincja w północno-wschodnich Indiach;

Asteria aˈstɛrʲja pn
Asteria
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 658, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1908 r.;
(mitologia grecka) córka Teukrosa, syna Telamona
(mitologia grecka) jedna z córek Danaosa
(mitologia grecka) jedna z córek giganta Alkyoneusa
(mitologia grecka) matka Hekate; żona tytana Persesa oraz siostra Leto; córka Kojosa i Fojbe; jedna z tytanid drugiego pokolenia;
imię żeńskie;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrakhan
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja pn
Astronomia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1154;

Asturia pn
Asturia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assyria
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
Assyrian
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

Asyż ˈasɨʃ pn
Assisi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Ashgabat Ashkhabad
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Aszkelon pn
Ashkelon
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu;

Aszur pn
Assur
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne;
(mitologia, mitologiczny) asyryjski bóg opiekuńczy miasta Aszur (1.1);

Aszura pn
Ashura
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

Atanazy pn
Athanasius
imię męskie;

Atapask n
Athabascan Athapascan
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Athens
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlantis
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlantic
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Atlas ˈatlas pn
Atlas Mountains
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce;

Atrek pn
Atrek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Attica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augeas
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
August
imię męskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Augustine
imię męskie;

Auksztota pn
Aukštaitija
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie w dorzeczu górnego Niemna, kolebka państwa litewskiego;

Aura ˈawra pn
Aura
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1488;
(mitologia grecka) nimfa frygijska szybka jak wiatr, łowczyni z orszaku Artemidy;

Aurora awˈrɔra pn
Aurora
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
imię żeńskie;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;

Auschwitz pn
Auschwitz
= (historia, historyczny, historycznie) KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia

Auster ˈawstɛr pn
Auster Notus
(mitologia rzymska) bóg wiatru południowego, utożsamiany z greckim Notosem;

Austerlitz pn
Austerlitz
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach

Austin pn
Austin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Australia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Western Australia
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Austria ˈawstrʲja pn
Austria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriak ˈawstrʲjak n
Austrian
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Austria-Hungary
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Automedon pn
Automedon
(mitologia grecka) przyjaciel i woźnica Achillesa, syn Dioresa

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
Palestinian Authority
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu;

Autun pn
Autun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Awentyn pn
Aventine Aventine Hill
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azazel pn
Azazel
(biblijny) jeden z upadłych aniołów w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaijan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
Azerbaijani
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Asia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Asia Minor
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowa pn
South Asia
(geografia, geograficzny) region Azji

Azja Południowo-Wschodnia n
Southeast Asia Southeastern Asia
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Zachodnia pn
West Asia
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azja Środkowa pn
Central Asia
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjata aˈzʲjata n
Asian
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azor ˈazɔr pn
Azor
(geografia, geograficzny) miejscowość w Izraelu, w dystrykcie Tel Awiwu;

Azory aˈzɔrɨ pn
Azores
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Aztek n
Aztec
(etnografia, etnograficzny) członek historycznego indiańskiego plemienia z Ameryki Środkowej;

Ałapajewsk pn
Alapayevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Ałatau Kuźniecki pn
Kuznetsk Alatau
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na terytorium Rosji, w Syberii Południowej, pomiędzy rzekami Tomem a Białym Ijusem;

Ałczewsk pn
Alchevsk
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Ałmaty pn
Almaty
(geografia, geograficzny) największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju;

Ałtaj ˈawtaj pn
Altai
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

B-dur n
B-flat major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

BDSM acronym
BDSM
(seksuologia, seksuologiczny) spektrum dobrowolnych relacji i zachowań seksualnych z zakresu dominacji, zadawania bólu, dyscypliny, kar i niewolenia;

BIOS bʲjɔs acronym
BIOS
(informatyka, informatyczny) zestaw podstawowych procedur pośredniczących między systemem operacyjnym a sprzętem komputera zapisany w jego pamięci stałej;

BIZ acronym
FDI
= (ekonomia, ekonomiczny) bezpośrednie inwestycje zagraniczne

BJJ acronym
BJJ
= brazylijskie jiu-jitsu

BJRM ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m acronym
FYROM
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii

BPP acronym
PBI
= (wojskowość, wojskowy) (eufemistycznie) biedna pierdolona (pieprzona) piechota; pejoratywne określenie na marne piesze wojsko o słabym morale

BRICS acronym
BRICS
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

BWA bɛ‿vu‿ˈa acronym
office of art exhibition
= (sztuka) Biuro Wystaw Artystycznych

BWP n
IFV MICV
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

BZT acronym
BOD
= (ekologia, ekologiczny) biochemiczne zapotrzebowanie na tlen;

Ba bɛ‿ˈa ˈcɕɛ̃ŋɡa baˈruxa abbreviation
Ba Bar
= Księga Barucha

Bab al-Mandab pn
Bab-el-Mandeb
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
Baba Yaga
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła

Babadag pn
Babadag
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jezioro w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza
(geografia, geograficzny) miasto w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza;

Babel pn
Babel
(biblijny) biblijna wieża opisana w Księdze Rodzaju

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babylon
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Babylonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Babol pn
Babol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Bachmut pn
Bakhmut
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Bachus ˈbaxus pn
Bacchus
(mitologia rzymska) (zobacz) [[Dionizos, Bakchos, Liber, Liber Pater]]

Badachszan pn
Badakhshan
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna i region w Afganistanie;

Badenia pn
Baden
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Baghdad Bagdad
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Baghlan pn
Baghlan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

Bagram pn
Bagram
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahama Islands Bahamas
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
the Bahamas The Bahamas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrain
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bairiki ˌba<sup>j</sup>iˈrʲici pn
Bairiki
(geografia, geograficzny) stolica Kiribati;

Baje pn
Baiae
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych;

Bajkał ˈbajkaw pn
Baikal
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Baikonur
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bajonna pn
Bayonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Francji;

Bakczysaraj pn
Bakhchisaray Bakhchysarai
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Bactria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Balbina balˈbʲĩna pn
Balbina
imię żeńskie;

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
Baldwin
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Bali pn
Bali
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Baliwat Guernsey pn
Bailiwick of Guernsey
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) dependencja korony brytyjskiej na Wyspach Normandzkich, obejmująca Guernsey i pobliskie wyspy

Baltazar balˈtazar pn
Balthazar
imię męskie;

Baltimore pn
Baltimore
(geografia, geograficzny) największe miasto stanu Maryland w Stanach Zjednoczonych;

Bamberg pn
Bamberg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Bamiyan Bamyan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
Bandar Seri Begawan
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangalur pn
Bangalore
(geografia, geograficzny) Bangaluru, miasto w południowych Indiach (oficjalna nazwa do 2006 roku);

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladesh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
Bangladeshi
obywatel Bangladeszu

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabbas
(biblijny) imię męskie;

Barack pn
Barack
imię męskie

Baran ˈbarãn pn
Aries
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Lamb of God
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Baranówka pn
Baranivka
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Barbara
imię żeńskie;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;

Barbarella pn
Barbarella
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie z literatury i filmu

Barbuda pn
Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barcelona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 945;

Bari bari pn
Bari
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Barnaby Barnabas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Barnaul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Barszczowice pn
Borshchovychi
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim;

Bartek ˈbartɛk pn
Bart Barty
imię męskie (zdrobniale) od: Bartosz
imię męskie (zdrobniale) od: Bartłomiej

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Bartholomew
imię męskie;

Baruch pn
Baruch
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Basen Akwitański pn
Aquitaine Basin
(geografia, geograficzny) nizina w południowo-zachodniej Francji, położona na północ od Pirenejów, a na zachód od Masywu Centralnego;

Basen Paryski pn
Paris Basin
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji;

Basia ˈbaɕa pn
Babs Barb Barbie
imię żeńskie (zdrobniale) od: Barbara

Basieńka pn
Babs Barb Barbie
imię żeńskie (zdrobniale) od: Barbara

Basilicata pn
Basilicata
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy;

Bask bask n
Basque
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Basra pn
Basra
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
Basseterre
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;

Bastia pn
Bastia
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Baszan pn
Bashan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu;

Baszar pn
Bashar
imię męskie

Baszkir n
Bashkir
członek narodu Baszkirów

Baszkiria pn
Bashkiria
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Baszkortostan pn
Bashkortostan
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Batman ˈbatmãn pn
Batman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;

Bawaria baˈvarʲja pn
Bavaria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bawarka baˈvarka n
Bavarian
mieszkanka Bawarii

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basel Basle
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Basil
imię męskie;

Bazylisa pn
Vasilisa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałakława pn
Balaklava
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;

Bałaszow pn
Balashov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Balashikha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkans
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałt bawt n
Balt
(etnografia, etnograficzny) członek narodu lub dawnego plemienia, posługującego się jednym z języków bałtyckich;

Bałtyk ˈbawtɨk n
Baltic
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie

Bałtyka bawˈtɨka pn
Baltica
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Baśka pn
Babs Barb Barbie
imię żeńskie (zdrobniale) od: Barbara

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
Beatrice
imię żeńskie;

Beda pn
Bede
imię męskie;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
Bedouin
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Beer Szewa pn
Be'er Sheva Beersheba
(administracja) (geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beirut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Bekaa pn
Beqaa
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu;

Belebej pn
Belebey
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belfort pn
Belfort
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
Belgian
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belgium
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
Belgian
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrade
stolica Serbii;

Belial pn
Belial
(biblijny) jeden z upadłych aniołów w judaizmie i chrześcijaństwie;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Bellona bɛlˈːɔ̃na pn
Bellona
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 28;
(mitologia rzymska) bogini wojny, utożsamiana z grecką Enyo;

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
Belmopan
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

Beludża n
Baloch Baluch
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Beludżystanu

Beludżystan pn
Balochistan
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;

Belzebub pn
Beelzebub
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Bendery pn
Bender
(geografia, geograficzny) miasto w Naddniestrzu, separatystycznej części Mołdawii, port nad Dniestrem;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benedict
imię męskie;

Benedykta ˌbɛ̃nɛˈdɨkta pn
Benedicta
imię żeńskie;

Beneluks bɛ̃ˈnɛluks pn
Benelux
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;

Benewent pn
Benevento
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengal
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

Bengalczyk n
Bengali
(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamin
imię męskie;

Benicjusz pn
Benitius
imię męskie;

Benigny pn
Benignus
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Beocja bɛˈɔʦ̑ʲja n
Boeotia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Grecji;
(geografia, geograficzny) nomos w środkowej Grecji

Berber ˈbɛrbɛr n
Berber
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Berberia pn
Barbary
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraje Maghrebu, zamieszkiwane przez ludność berberyjską;

Berdiańsk pn
Berdiansk
(geografia, geograficzny) miasto i port nad Morzem Azowskim, położony na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Berdyczów bɛrˈdɨʧ̑uf pn
Berdychiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim;

Berenika ˌbɛrɛ̃ˈɲika pn
Berenice
imię żeńskie;

Beresteczko pn
Berestechko
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem;

Berezyna pn
Berezina
(geografia, geograficzny) rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dniepru;
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Białorusi, prawy dopływ Niemna;
Byerazino
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi w obwodzie mińskim;

Bereźne pn
Berezne
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, siedziba rejonu berezieńskiego, położone nad rzeką Słuczą;

Bereżce pn
Velyki Berezhtsi
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie krzemienieckim;

Bergamo pn
Bergamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berhomet pn
Berehomet
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie wyżnickim obwodu czerniowieckiego;

Beringia pn
Beringia
(geologia, geologiczny) pas lądu łączący Azję i Amerykę w okresie zlodowaceń;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlin
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
West Berlin
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudczyk n
Bermudian
mieszkaniec Bermudów

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Bernadeta pn
Bernadette
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Bernard ˈbɛrnart pn
Bernard
imię męskie;

Berno ˈbɛrnɔ pn
Bern Berne
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Besarabia pn
Bessarabia
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Beskid pn
Beskid
(geografia, geograficzny) szczyt w Tatrach Zachodnich

Beskid Wyspowy pn
Island Beskids
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Beskidy pn
Beskids
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Betel pn
Bethel
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto wymienione w Biblii, utożsamiane z ruinami w pobliżu miejscowości Bajtin na Zachodnim Brzegu;

Betelgeza pn
Betelgeuse
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;

Betesda pn
Bethesda
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Bethlehem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bełz pn
Belz
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, nad Sołokiją i Rzeczycą, do 1951 roku znajdowało się w granicach Polski;

Bhubaneswar pn
Bhubaneswar
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Indiach, stolica stanu Orisa;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bi-Pi ˈbʲi‿pʲi pn
B-P
(środowiskowy) (harcerski) Robert Baden-Powell, twórca skautingu

Biafra pn
Biafra
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1967–1970 w Afryce, na wybrzeżu obecnej Nigerii;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
Belarusian Belorussian
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Belarus Belorussia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biały ˈbʲjawɨ n
White
(historia, historyczny, historycznie) człowiek walczący z bolszewikami podczas rewolucji w Rosji i wojnie domowej;

Biały Dom pn
White House
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;

Biały Drin pn
White Drin
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego;

Biały Men pn
White Main
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, północny i prawy dopływ Menu;

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
Bibiana
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn;
Viviana Vivien Vivienne
imię żeńskie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bible Book
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Biebrza pn
Biebrza
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;

Bielsko-Biała ˌbʲjɛlskɔ‿ˈbʲjawa pn
Bielsko-Biala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Bieriezniki n
Berezniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;

Biesiedź pn
Besed
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;

Biełaja pn
Belaya River
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełgorod pn
Belgorod
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;

Biełogorsk pn
Belogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełorieck pn
Beloretsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;

Biełowo pn
Belovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Bieżanice pn
Bezhanitsy
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie pskowskim, siedziba administracyjna rejonu bieżanickiego;

Biharczyk n
Bihari
mieszkaniec Biharu

Biot pn
Biot
(geografia, geograficzny) miasto na południu Francji w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Birma ˈbʲirma pn
Burma Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birmanka bʲirˈmãŋka n
Burmese
obywatelka Mjanmy (Birmy)

Birmańczyk bʲirˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Burmese
obywatel Mjanmy (Birmy)

Birmingham pn
Birmingham
(geografia, geograficzny) miasto w Anglii, siedziba władz hrabstwa West Midlands;

Birobidżan pn
Birobidzhan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;

Bissau ˈbʲisːaw pn
Bissau
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;

Bitynia pn
Bithynia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Byzantine Empire
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego
Byzantium
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bizantyjczyk n
Byzantine
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Bizancjum (cesarstwa bizantyjskiego)

Bizerta pn
Bizerte
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Blandyna pn
Blandina
imię żeńskie;

Blanka ˈblãnka pn
Blanche
imię żeńskie;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Middle East Near East
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Gemini
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Bodo pn
Bodo Bodo people
(etnografia, etnograficzny) grupa etniczna zamieszkująca stan Asam w Indiach, posługująca się językiem bodo z tybeto-birmańskiej rodziny językowej;

Bogarodzica n
Mother of God
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogarodzicielka pn
Mother of God
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogini Matka pn
Mother Goddess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogota Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Bogumił bɔˈɡũmʲiw pn
Bogomile
imię męskie;

Bogurodzica n
Mother of God
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Boh bɔx pn
Boh Southern Bug Southern Buh
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego;

Bohemia bɔˈxɛ̃mʲja pn
Bohemia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 371;

Bojko n
Boyko
(etnografia, etnograficzny) członek grupy etnicznej z Karpat Wschodnich;

Boko Haram pn
Boko Haram
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigeryjska islamistyczna sekta bojówkarska domagająca się wprowadzenia szariatu;

Bolechowce pn
Bolekhivtsi
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego

Bolesław bɔˈlɛswaf pn
Boleslaus
imię męskie;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Bollywood pn
Bollywood
(potocznie, potoczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) indyjski przemysł filmowy;

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Bolton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventure
imię męskie;

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
Boniface
imię męskie;

Bonn bɔ̃n pn
Bonn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Booz pn
Boaz Booz
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordeaux
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Bordżomi pn
Borjomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
Boreas
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem;

Borki Wielkie pn
Velyki Birky
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Borneańczyk n
Bornean
mieszkaniec wyspy Borneo

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
Borneo
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;

Bornholm ˈbɔrn̥xɔlm pn
Bornholm
(geografia, geograficzny) duńska wyspa w południowo-zachodniej części Bałtyku;

Borodzianka pn
Borodianka
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu borodziańskiego w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Zdwiż;

Borowicze pn
Borovichi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;

Borszczów pn
Borshchiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba administracyjna rejonu borszczowskiego;

Borys ˈbɔrɨs pn
Boris
imię męskie;

Borysoglebsk pn
Borisoglebsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Boryspol pn
Boryspil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Borysław pn
Boryslav
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim, nad rzeką Tyśmienicą;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bosphorus Bosporus
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Bosra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast, miejscowości (i tym podobne, i temu podobne);

Bostonia pn
Bostonia
(geografia, geograficzny) jednostka osadnicza w USA, w stanie Kalifornia, w hrabstwie San Diego;

Boszniak ˈbɔʃʲɲak n
Bosniac Bosniak
przedstawiciel narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, utożsamiany z wyznaniem muzułmańskim;

Botnia pn
Bothnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) kraina historyczna położona nad Zatoką Botnicką, niegdyś w całości pod panowaniem szwedzkim, obecnie podzielona między Szwecję i Finlandię

Botnik Południowy pn
Bothnian Sea
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku;

Botnik Północny pn
Bay of Bothnia Bothnian Bay
(geografia, geograficzny) północny basen Zatoki Botnickiej, oddzielony od Botnika Południowego cieśniną Kvarken Północny;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bołgrad pn
Bolhrad
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;

Bołszowce pn
Bilshivtsi
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosnia and Herzegovina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniak ˈbɔɕɲak n
Bosniac Bosniak
(potocznie, potoczny) bośniacki muzułmanin mieszkający w Bośni i Hercegowinie
Bosnian
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boża Rodzicielka pn
Mother of God
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈʨ̑awɔ n
Corpus Christi
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Christmas Birth-day of Christ Christmas-Day The Nativity of our Lord
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Boży Grób pn
Holy Sepulchre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę

Brabancja pn
Brabant
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo;

Brabancja Flamandzka braˈbãnʦ̑ʲja flãˈmãnʦ̑ka pn
Flemish Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, we Flandrii;

Brabancja Północna pn
North Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brabancja Walońska braˈbant͡sja vaˈlɔ̃ɲska pn
Walloon Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, w Walonii;

Brabantczyk n
Brabantian
mieszkaniec Brabancji

Bracław pn
Bratslav
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie niemirowskim, na prawym brzegu rzeki Boh;

Brahma ˈbrama pn
Brahma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) w hinduizmie najwyżej wyniesiona pobożna żywa istota, która wraz z Wisznu i Śiwą tworzy Trójcę;

Brahmaputra ˌbraxmaˈputra pn
Brahmaputra
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu;

Brajan pn
Brian Bryan
imię męskie;

Brandenburgia pn
Brandenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Braszów pn
Brașov
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;

Brasília pn
Brasília
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brazil
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
Brazilian
obywatel Brazylii

Brazzaville pn
Brazzaville
(geografia, geograficzny) stolica Konga;

Breda pn
Breda
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Bregencja pn
Bregenz
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;

Brenner ˈbrɛ̃nɛr pn
Brenner Pass
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Brittany
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Bretończyk n
Breton
mieszkaniec Bretanii

Brian pn
Brian
imię męskie;

Briańsk pn
Bryansk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bridgetown pn
Bridgetown
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu;

Brindisi pn
Brindisi
(geografia, geograficzny) miasto portowe i gmina we Włoszech, w Apulii, położone na Półwyspie Salentyńskim;

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brno brnɔ pn
Brno
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 2889;

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
Branislav
imię męskie;

Bronx pn
Bronx
(geografia, geograficzny) (administracja) hrabstwo w stanie Nowy Jork w USA
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg (potocznie określany „dzielnicą”) Nowego Jorku w USA, obejmujący północną część aglomeracji;
Bronx River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w USA przepływająca przez południowo-wschodni Nowy Jork

Brugia pn
Bruges
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brussels
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władze Unii Europejskiej

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brunhilda pn
Brunhilda
imię żeńskie

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
Bruno
imię męskie;

Brunszwik n
Brunswick Braunschweig
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia;

Brutus pn
Brutus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Bryan pn
Bryan
imię męskie;

Brygida brɨˈɟida pn
Bridget
imię żeńskie;

Bryt n
Briton
(historia, historyczny, historycznie) członek ludu celtyckiego zamieszkującego Brytanię przed najazdem Anglów i Sasów;

Brytania pn
Britain
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie
Britannia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne określenie Wysp Brytyjskich
(symbolicznie) postać kobiety symbolizująca Wielką Brytanię

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
Brit Briton
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
British Virgin Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Bryzejda pn
Briseis
(mitologia grecka) ukochana branka Achillesa, córka Bryzesa

Bryzgowia pn
Breisgau
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem;

Brześć pn
Brest
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Bród Kamienny pn
Kamianyi Brid
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie baranowskim obwodu żytomierskiego;

Bucefał pn
Bucephalus Bucephalas
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego;

Buchara n
Bukhara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Buczacz pn
Buchach
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapest
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Budzanów pn
Budaniv
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, położona nad rzeką Seret;

Budziak pn
Budjak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Bautzen
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bug buk pn
Bug Western Bug
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi;

Bugulma pn
Bugulma
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bucharest
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Bukowina pn
Bukovina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię;

Burbonia pn
Bourbonnais
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher;

Bureja pn
Bureya
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgund ˈburɡũnt n
Burgundian
(historia, historyczny, historycznie) członek germańskiego plemienia Burgundów;

Burgundczyk n
Burgundian
mieszkaniec Burgundii

Buriat n
Buryat Buryatian
mieszkaniec Buriacji

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso Burkina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Bursztyn pn
Burshtyn
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, położone nad rzeką Gniłą Lipą;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Burusz n
Burusho
(etnografia, etnograficzny) członek grupy etnicznej zamieszkującej dolinę rzeki Hunza;

Busza pn
Busha
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie jampolskim, obwodu winnickiego, przy ujściu rzeki Buszy do Morachwy;

Buszehr pn
Bushehr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Butla pn
Bitlia
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim;

Bułgar ˈbuwɡar n
Bulgarian
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgaria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Byblos pn
Byblos
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Byk bɨk pn
Taurus Bull
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Bystrzyca pn
Bistrița
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
former Yugoslav Republic of Macedonia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóbrka pn
Bibrka
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na Podolu, nad Ługiem, w obwodzie lwowskim, w rejonie przemyślańskim;

Bóg buk n
God
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
God the Father
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Bóg pomaga tym, co sami sobie pomagają ˈbuk pɔ̃ˈmaɡa ˈtɨ̃m ˈʦ̑ɔ ˈsãmʲi ˈsɔbʲjɛ ˌpɔ̃maˈɡajɔ̃w̃ proverb
God helps those who help themselves
jeśli chcesz coś osiągnąć, działaj, a nie bądź bierny; pomóż losowi, a nie tylko czekaj na mannę z nieba

Błagojewgrad pn
Blagoevgrad
(geografia, geograficzny) miasto i uzdrowisko w południowo-zachodniej Bułgarii;

Błagowieszczeńsk pn
Blagoveshchensk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem;

C-dur n
C major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych)

C18 acronym
C18
= Combat 18 (organizacja neonazistowska);

CD sʲi‿ˈdʲi ʦ̑ɛ‿ˈdɛ acronym
CD
= (angielski) compact disc → płyta kompaktowa

CJK acronym
WTF
= (wulgarnie, wulgaryzm) co jest, kurwa

CNC ʦ̑ɛ‿ɛ̃n‿ˈʦ̑ɛ acronym
CNC
= (maszynoznawstwo) skomputeryzowane sterowanie numeryczne;
= (maszynoznawstwo) pracujący z wykorzystaniem skomputeryzowanego sterowania numerycznego

COBOL ˈkɔbɔl acronym
COBOL
(informatyka, informatyczny) język programowania, stworzony pod koniec lat 50. XX wieku, przeznaczony do zastosowań przemysłowo-handlowych;

COVID n
COVID
(medycyna, medyczny) choroba wywołana koronawirusem

CV n
CV
(urzędowy) (biurowość, biurowy) życiorys (zawodowy)

CWU acronym
DHW
= ciepła woda użytkowa

Cadillac pn
Cadillac
(motoryzacja) marka samochodu;

Cagliari pn
Cagliari
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, stolica autonomicznego regionu Sardynia;

Cambrai pn
Cambrai
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Cannes
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Cardiff ˈkardʲif pn
Cardiff
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii;

Carmen ˈkarmɛ̃n pn
Carmen
imię żeńskie;

Carrara pn
Carrara
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;

Casablanca pn
Casablanca
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Catanzaro pn
Catanzaro
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona na południu kraju, w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech, stolica regionu Kalabria i prowincji Catanzaro (1.2);

Cchinwali pn
Tskhinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cecora pn
Țuțora
(geografia, geograficzny) miejscowość w Rumunii, w okręgu Jassy;

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
Cecilia Cecily
imię żeńskie;

Cecyliusz pn
Cecil
imię męskie;

Cedron pn
Kidron
(geografia, geograficzny) strumień w Judei, przepływający przez Jerozolimę i Pustynię Judzką;

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Cepheus
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
Ceylon
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Celebes ʦ̑ɛˈlɛbɛs pn
Sulawesi
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Celestyn pn
Celestine
imię męskie;

Celia ˈʦ̑ɛlʲja pn
Celia
imię żeńskie;

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
Celia
imię żeńskie;

Celius pn
Caelian Hill
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem;

Celt ʦ̑ɛlt n
Celt
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Centaurus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Cerberus
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Ces-dur n
C-flat major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ces (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

Cesarstwo Rzymskie ʦ̑ɛˈsarstfɔ ˈʒɨ̃msʲcɛ pn
Roman Empire
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego;

Ceuta pn
Ceuta
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące eksklawą Maroka,

Cezar n
Caesar
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara
Caesar salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sałatki przyrządzonej głównie z sałaty rzymskiej, grzanek i parmezanu
César Award
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa filmowej nagrody przyznawanej corocznie przez Francuską Akademię Sztuki i Techniki Filmowej

Cezarea pn
Caesarea Cæsarea
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

Cezarea Filipowa pn
Caesarea Philippi
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei;

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
Caesarius
imię męskie;

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
PRC
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa

ChWDP ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ acronym
A.C.A.B. FTP
= (wulgarnie, wulgaryzm) chuj w dupę policji;

ChZT acronym
COD
= (ekologia, ekologiczny) chemiczne zapotrzebowanie na tlen;

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
Khabarovsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego;

Chad pn
Chad
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) stereotypowy przystojny, młody mężczyzna, mający powodzenie, ale niezbyt rozgarnięty intelektualnie, obiekt kpin w memach
anglosaskie imię męskie

Chakas n
Khakas
(etnografia, etnograficzny) członek tureckiego ludu zamieszkującego Chakasję i obwód kemerowski;

Chalcedon pn
Chalcedon
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu;

Chaldejczyk n
Chaldean
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu semickiego;

Cham xãm pn
Ham
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, syn Noego;

Chamor pn
Hamor
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych

Chandra pn
Chandra
(astronomia, astronomiczny) planetoida z grupy pasa głównego asteroid o numerze 1958;

Chanka pn
Lake Khanka
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chankendi pn
Khankendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
Khanty-Mansiysk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Chanuka n
Hanukkah Chanukah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich;

Chariklo pn
Chariclo
(mitologia grecka) nimfa opiekująca się małym Achillesem, żona centaura Chirona

Charków ˈxarkuf pn
Kharkiv Kharkov
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Charon
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Khartoum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Charybda pn
Charybdis
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Chazar ˈxazar n
Khazar
członek ludu koczowniczego pochodzenia tureckiego

Cheops pn
Khufu
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Kherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chetyta n
Hittite
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Chewsuretia pn
Khevsureti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;

Chiang Mai pn
Chiang Mai
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Tajlandii;
Chiang Mai province
(geografia, geograficzny) prowincja w Tajlandii;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Chile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chimera xʲĩˈmɛra pn
Chimera
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
China
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chioggia pn
Chioggia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Wenecja;

Chios pn
Chios
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

Chittyta n
Hittite
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Chiwa pn
Khiva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Chinese
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
People's Republic of China
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chlebiczyn Leśny pn
Lisnyi Khlibychyn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Chlodwig pn
Clovis
imię męskie

Chloe pn
Chloe
imię żeńskie;

Chloris pn
Chloris
(mitologia grecka) bogini kwiatów, utożsamiana z rzymską Florą; jedna z nimf;
(mitologia grecka) królewna tebańska, córka Amfiona i Niobe;

Chmielnik ˈxmʲjɛlʲɲik pn
Khmilnyk
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, siedziba rejonu chmielnickiego, w obwodzie winnickim

Chociebuż xɔˈʨ̑ɛbuʃ pn
Cottbus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnich Niemczech;

Chocim pn
Khotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodaczków Wielki pn
Velykyi Khodachkiv
(geografia, geograficzny)wieś na Ukrainie, w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego;

Chodorów pn
Khodoriv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w rejonie żydaczowskim obwódu lwowski;

Chodżent pn
Khujand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Khoy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chonsu n
Khonsu
(mitologia egipska) staroegipski bóg księżyca czczony w Tebach;

Chopin pn
Chopin
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid

Chorasan pn
Khorasan
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna największa prowincja Iranu
Khorasan Khurasan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej;

Chorezm pn
Khwarezm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorog pn
Khorugh
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorostków pn
Khorostkiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Croatia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
Croatian Croat
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chołmogory pn
Kholmogory
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rosji europejskiej;

Chronos pn
Chronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrysler pn
Chrysler
(motoryzacja) marka samochodu

Chrystus ˈxrɨstus pn
Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chrystus zmartwychwstał interjection
Christ is risen Christ has risen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne pozdrowienie wielkanocne, używane głównie wśród prawosławnych

Chuj n
Chuj
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna z plemienia Majów zamieszkującego Gwatemalę i Meksyk, posługującego się m.in. językiem chuj;

Chust pn
Khust
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Chyrów pn
Khyriv
(geografia, geograficzny) miasto w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego Ukrainy, położone nad Strwiążem;

Cieszyn ˈʨ̑ɛʃɨ̃n pn
Cieszyn
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Cieśnina Beringa pn
Bering Strait
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Kaletańska pn
Strait of Dover
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;

Cieśnina Kerczeńska pn
Kerch Strait
(geografia, geograficzny) płytka cieśnina pomiędzy Półwyspem Kerczeńskim i Półwyspem Tamańskim, łącząca Morze Azowskie z Morzem Czarnym;

Cieśnina Koreańska pn
Korea Strait
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;

Cieśnina Mesyńska pn
Strait of Messina
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;

Cis-dur n
C-sharp major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z siedmioma krzyżykami)

Colargol kɔˈlarɡɔl pn
Barnaby
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z animowanej bajki;

Colmar pn
Colmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est;

Columbus pn
Columbus
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Ohio;

Como pn
Como
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, stolica prowincji Como (1.3);
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech, w Lombardii;

Compiègne pn
Compiègne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Connecticut kəˈnɛtikət pn
Connecticut
(geografia, geograficzny) stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego;

Cosenza pn
Cosenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Kalabrii, stolica prowincji Cosenza (1.2);

Cremona pn
Cremona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cthulhu pn
Cthulhu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;

Cudnów pn
Chudniv
(geografia, geograficzny) miasto, stolica rejonu na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim na północy kraju, położone na skalistych brzegach rzeki Teterew;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
Gypsy
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
Gipsy Gypsy
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cyklady pn
Cyclades
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Cylicja pn
Cilicia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cylicyjczyk n
Cilician
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Cylicji

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Cyprus
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypr Północny ˈʦ̑ɨpr̥ puwˈnɔʦ̑nɨ pn
Northern Cyprus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo leżące w północnej części wyspy Cypr na Morzu Śródziemnym;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
Cypriot
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Cyrene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
Cyrenaica
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Cyrene pn
Cyrene
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 133 z pasa głównego asteroid;

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
Circinus Compasses
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Cyrus ˈʦ̑ɨrus pn
Cyrus
imię męskie;

Czad ʧ̑at pn
Chad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czapajewsk pn
Chapayevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czara pn
Chara
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarna Afryka ˈʧ̑arna ˈːfrɨka n
Black Africa
(geografia, geograficzny) część Afryki na południe od Sahary, zamieszkiwana w większości przez ludność czarnoskórą

Czarnobyl pn
Chernobyl
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Montenegro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
Montenegrin
obywatel Czarnogóry

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
Montenegrin
mieszkanka Czarnogóry

Czarny ˈʧ̑arnɨ n
Black
(eufemistycznie) (pogardliwie, pogardliwy) czarnoskóry, Murzyn

Czarny Drin pn
Black Drin
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Macedonii i północno-wschodniej Albanii, wypływająca jako niewielka rzeka z północnego brzegu Jeziora Ochrydzkiego;

Czartorysk pn
Staryi Chortoryisk
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr;

Czeboksary pn
Cheboksary
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech ʧ̑ɛx n
Bohemian
mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
Czech
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Czechoslovakia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Bohemia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Czechia Czech Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczelnik pn
Chechelnik
(geografia, geograficzny) rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim nad Sawranką;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Chechnya
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czehryń pn
Chyhyryn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Czejen n
Cheyenne
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Chelyabinsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czeremchowo pn
Cheremkhovo
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Czerkiesk pn
Cherkessk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czernelica pn
Chernelytsia
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Czerniachowsk pn
Chernyakhovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Czernilawa pn
Chernyliava
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego;

Czerniowce ʧ̑ɛrʲˈɲɔfʦ̑ɛ pn
Chernivtsi
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Czerski pn
Chersky
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego;

Czerwona Gwardia pn
Red Guards
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczna organizacja młodzieżowa działająca w Chinach podczas rewolucji kulturalnej w latach 1966-1968
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) robotnicze oddziały paramilitarne działające w Rosji radzieckiej w okresie rewolucji październikowej w latach 1917-1918

Czerwonogród pn
Chervonohrad
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Red Cross
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czerwony Men pn
Red Main
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, źródłowy dopływ Menu;

Czeski Raj pn
Bohemian Paradise
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach;

Czetwertnia pn
Chetvertnia
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim;

Czo Oju pn
Cho Oyu
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach;

Czomolungma pn
Chomolungma
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach

Czop ʧ̑ɔp pn
Chop
(geografia, geograficzny) miasto na Zakarpaciu na Ukrainie;

Czortków pn
Chortkiv
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;

Czortowiec pn
Chortovets
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Czukcza pn
Chukchi
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Czukotki;

Czukocki Okręg Autonomiczny ʧ̑uˈkɔʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Chukotka Autonomous Okrug
(geografia, geograficzny) jeden z czterech okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, leżący na północnym wschodzie kontynentu azjatyckiego, na półwyspie Czukotka;

Czusowoj pn
Chusovoy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Czuwaszja pn
Chuvashia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czułym pn
Chulym
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czysty Poniedziałek ˈʧ̑ɨstɨ ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
Clean Monday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa prawosławnego święta greckiego, pierwszy dzień postu przed Wielkanocą;

Czyta pn
Chita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

D-dur n
D major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

DDA dɛ‿dɛ‿ˈa acronym
ACA ACoA
= (psychologia, psychologiczny) Dorosłe Dzieci Alkoholików;

DDR acronym
DDR
= (informatyka, informatyczny) rodzaj układów pamięci operacyjnej o podwójnej prędkości przesyłu

DDT acronym
DDT
dichlorodifenylotrichloroetan

DDoS n
DDoS
(informatyka, informatyczny) rozproszona odmowa usługi, forma ataku na system komputerowy lub usługę sieciową w celu uniemożliwienia działania poprzez zajęcie wszystkich wolnych zasobów i przeciążenie serwerów;

DEET acronym
DEET
(chemia, chemiczny) dietylotoluamid, N,N-dietylo-m-toluamid;

DHCP n
DHCP
(informatyka, informatyczny) protokół dynamicznego konfigurowania hostów; protokół komunikacyjny umożliwiający hostom uzyskanie od serwera na bieżąco danych konfiguracyjnych takich jak: adres IP, adres IP bramy sieciowej, adres serwera DNS, maska podsieci;

DJ ˈdʲiʤ̑ɛj acronym
DJ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca muzykę na dyskotekach, najczęściej przy pomocy gramofonów;

DMT acronym
DMT
(chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) dimetylotryptamina;
(chemia, chemiczny) deoksymetylotestosteron

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

DNS acronym
DNS
(informatyka, informatyczny) (angielski) domain name system → system nazw domenowych; system, który pozwala na zamianę tekstowych adresów internetowych na adresy IP;

DPK acronym
DPK
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Partia Kosowa;
GCP
(medycyna, medyczny) dobra praktyka kliniczna;
KDP
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Partia Kurdystanu;

DRK acronym
DRC
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Republika Konga;

DRL acronym
DLM
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczny Ruch Lewicy
DNR DPR
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa;

DRW acronym
DRV
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Republika Wietnamu

DSE acronym
DAG
= (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Armia Grecji

DVD dʲi‿vʲi‿ˈdʲi acronym
DVD
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → (potocznie, potoczny) urządzenie służące do odtwarzania lub nagrywania DVD (1.1)
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → cyfrowy dysk ogólnego przeznaczenia;

DW acronym
CC
= (informatyka, informatyczny) do wiadomości (pole adresowe w poczcie elektronicznej)

Dacja pn
Dacia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej;

Dacjusz pn
Dacius Datius
imię męskie

Dafne ˈdafnɛ pn
Daphne
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagda ˈdaɡda pn
Dagda
(mitologia celtycka) główne bóstwo celtyckie występujące w mitologii iryjskiej;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Dagestan Daghestan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestańczyk n
Dagestani
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu

Dagobert daˈɡɔbɛrt pn
Dagobert
imię męskie;

Dak n
Dacian
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu pochodzenia trackiego zajmującego tereny starożytnej Dacji;

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dakota daˈkɔta pn
Dakota
(etnografia, etnograficzny) północnoamerykańskie plemię indiańskie
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa miast, gmin i hrabstw w Stanach Zjednoczonych
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South Dakota
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
North Dakota
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Far East
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Dalmatia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Dalmacjusz pn
Dalmatius
imię męskie;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damascus
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Damazy pn
Damasus
imię męskie;

Damian ˈdãmʲjãn pn
Damian Damien Damion
imię męskie;

Danaida ˌdãnaˈ<sup>j</sup>ida pn
Danaid
(mitologia grecka) każda z pięćdziesięciu królewien z Argos, córek Danaosa; za zamordowanie (z wyjątkiem jednej) swych mężów zostały skazane w Tartarze na napełnianie dziurawej beczki wodą noszoną w sitach albo dziurawych dzbanach;

Dania ˈdãɲja pn
Denmark
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie;

Daniela dãˈɲɛla pn
Daniela
imię żeńskie;

Dar es Salaam ˈdar ˈɛs ːaˈlaãm pn
Dar es Salaam
(geografia, geograficzny) miasto w Tanzanii, dawna stolica i siedziba władz;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Dardanelles
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Dardżyling pn
Darjeeling
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Darius
imię męskie;

Darkiejmy pn
Ozyorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Darmstadt pn
Darmstadt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Darwin pn
Darwin
(geografia, geograficzny) miasto w Australii, stolica Terytorium Północnego
angielskie nazwisko

Daszoguz pn
Daşoguz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Dattatreja pn
Dattatreya
(mitologia indyjska) trójgłowy bóg z mitologii indyjskiej;

Dawid ˈdavʲit pn
David
imię męskie;

Debora pn
Deborah
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
Deborah Debora Debra
imię żeńskie;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Deimos
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Dejmos pn
Deimos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

Dekalog dɛˈkalɔk n
Decalogue decalogue
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Dekapol pn
Decapolis
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) antyczny związek dziesięciu miast na Bliskim Wschodzie;

Delatyn pn
Deliatyn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim rejonie nadwórniańskim Ukrainy, niedaleko Nadwórnej u wschodniego przedproża Gorganów;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Delphinus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Delfina pn
Delphine Delfina
imię żeńskie;

Delft pn
Delft
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Demawend pn
Damavand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Demeter
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demidówka pn
Demydivka
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Democratic Republic of the Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
Democratic Republic of São Tomé and Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Derażnia pn
Derazhnia
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim;

Derbent pn
Derbent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Des-dur n
D-flat major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

Desna pn
Desna
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru;

Detroit pn
Detroit
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Dezful pn
Dezful
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Diana ˈdʲjãna pn
Diana
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
imię żeńskie;

Diego pn
Diego
imię męskie

Dijon pn
Dijon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Dike ˈdʲikɛ pn
Dike
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 99;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diogenes
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dionizje pn
Dionysia
(historia, historyczny, historycznie) antyczne uroczystości ku czci boga Dionizosa

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Dionysus
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Dennis Denis
imię męskie;

Disney pn
Disney
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwisko twórcy amerykańskiego koncernu filmowego

Disneyland pn
Disneyland
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Diwali pn
Diwali
hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;

Dmitrow pn
Dmitrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dnieper Dnieper River
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnipro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniepropetrowsk pn
Dnipropetrovsk
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim odpowiadający nazwie miasta w latach 1991-2016);

Dniepropietrowsk pn
Dnepropetrovsk
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1926-1991);

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Dniester Dnister river
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dobrudża pn
Dobruja
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Dobry Pasterz n
Good Shepherd
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) w teologii chrześcijańskiej: określenie Jezusa Chrystusa podkreślające, że jest on przywódcą i opiekunem

Dodekanez pn
Dodecanese
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Doha pn
Doha
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG)

Dokuczajewsk pn
Dokuchaievsk
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Dolina Aosty dɔˈlʲĩna ːˈɔstɨ pn
Aosta Valley
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i autonomiczny region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech;

Dolina Róż pn
Rose Valley
(geografia, geograficzny) dolina w środkowej Bułgarii, w okolicach miasta Kazanłyk;

Dolna Austria pn
Lower Austria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Bawaria pn
Lower Bavaria
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;

Dolna Frankonia pn
Lower Franconia
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Kraina pn
Lower Carniola
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona w Słowenii, część Krainy;

Dolna Saksonia pn
Lower Saxon Lower Saxony
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dolne Łużyce ˈdɔlnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Lower Lusatia
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Brandenburgii;

Dolny Śląsk pn
Lower Silesia
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech;

Dolomity pn
Dolomites
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Dominic Dominick
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
imię żeńskie;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominican Republic
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Don dɔ̃n pn
Don River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-zachodniej Rosji uchodząca do Morza Azowskiego;

Donald ˈdɔ̃nalt pn
Donald Donal
imię męskie;

Donat pn
Donatus
imię męskie;

Donbabwe pn
Donbabwe
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Donieck
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Donieckie Zagłębie Węglowe, Donbas

Donbas pn
Donbas Donbass
(geografia, geograficzny) Donieckie Zagłębie Węglowe

Doniec pn
Donets
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
Donetsk
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy;

Donna pn
Donna
imię żeńskie

Dor n
Dorian
(etnografia, etnograficzny) członek starożytnego plemienia greckiego;

Dorian ˈdɔrʲjãn pn
Dorian
imię męskie;
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nazwa huraganu wiejącego nad Atlantykiem w roku 2019

Dorota dɔˈrɔta pn
Dorothy
imię żeńskie;

Dorothea ˌdɔrɔˈtɛa pn
Dorothea
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 339 z pasa głównego asteroid;

Doryda pn
Doris
(geografia, geograficzny) (starożytność) część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii i inne mniejsze wyspy w pobliżu, zasiedlone przez Greków mówiących dialektem doryckim;
(geografia, geograficzny) (starożytność) niewielka kraina położona w Grecji Środkowej w dolinie rzeki Pindos, w starożytności uważana za kolebkę Dorów;
(mitologia grecka) jedna z oceanid;
imię żeńskie;

Douglas pn
Douglas
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, na wschodnim wybrzeżu wyspy Man, stolica Wyspy Man rozumianej jako angielskie terytorium zależne;

Drawa pn
Drava Drave
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresden
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Milky Way
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny;

Drohobycz drɔˈxɔbɨʧ̑ pn
Drohobych
miasto na Ukrainie;

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Dubrovnik
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Holy Spirit Holy Ghost
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dudinka pn
Dudinka
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Duisburg pn
Duisburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Duma pn
Douma
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Syrii, na północny wschód od Damaszku;
Douma Duma
(geografia, geograficzny) miasto w Palestynie, na Zachodnim Brzegu Jordanu
Duma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba niższa parlamentu Rosji i Federacji Rosyjskiej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Danube
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunajec dũˈnajɛʦ̑ pn
Dunajec
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

Dunajów pn
Dunaiv
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w obwodzie lwowskim;

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
Dunkirk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Dushanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
Dane
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dwina pn
Northern Dvina
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego;

Dyja Morawska pn
Moravian Thaya
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, wraz z Dyją Niemiecką tworzy Dyję

Dyneburg pn
Daugavpils
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną;

Dystrykt Kolumbii pn
District of Columbia
(geografia, geograficzny) (administracja) formalnie Waszyngton, stolica Stanów Zjednoczonych;

Dyzma pn
Dismas
imię męskie;

Dziadek Mróz ˈʥ̑adɛk ˈmrus n
Ded Moroz
postać z rosyjskiego folkloru, odpowiednik świętego mikołaja, w Polsce popularny w czasach PRL;

Dzieciątko n
Baby Jesus Child Jesus Christ child Divine Infant Holy Child Infant Jesus
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko

Dzielnica Łacińska pn
Latin Quarter
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dzierżyńsk pn
Dzerzhinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dziewica Maryja pn
Virgin Mary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Dzień Matki n
Mother's Day
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dzień Pański n
Lord's Day
(peryfrastyczny) niedziela

Dzień Zakochanych ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˌzakɔˈxãnɨx n
Saint Valentine's Day Valentine's Day
święto zakochanych obchodzone 14 lutego (w dniu św. Walentego, patrona zakochanych) głównie w Ameryce Północnej, Australii i Europie Zachodniej

Dzień Świstaka pn
Groundhog Day
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;

Dzień Świętej Łucji n
Saint Lucy’s Day
święto światła związane z przesileniem zimowym, obchodzone 13 grudnia (w dniu św. Łucji, patronki światła) głównie w Szwecji;

Dziki Zachód ˈʥ̑ici ˈzaxut n
Wild West
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;

Dzukia pn
Dzūkija
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju, a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno;

Dzwoneczek pn
Tinker Bell
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) bohaterka filmów, książek i komiksów związanych z Piotrusiem Panem

Dąbrowica pn
Dubrovytsia
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie rówieńskim;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Jakarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Jalal-Abad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;
Jalalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
Jamila
imię żeńskie

Dżanin ˈʤ̑ãɲĩn pn
Jenin
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej;

Dżarasz pn
Jerash
(geografia, geograficzny) miasto w Jordanii, ośrodek administracyjny muhafazy;

Dżawachetia pn
Javakheti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Gruzji, od zachodu ograniczona rzeką Kurą oraz z innych stron Górami Szawszeckimi i Samsarskimi

Dżerba pn
Djerba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Dżesika pn
Jessica
imię żeńskie;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Djibouti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżuba pn
Juba
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu Południowego;

Dżudda pn
Jeddah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

Dżungar n
Dzungarian
(etnografia, etnograficzny) członek mongolskiego plemienia zamieszkującego Dżungarię i sąsiednie ziemie

Dżyzak pn
Jizzakh
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

E-dur ˈɛ‿dur n
E major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)

E-mail pn
E-mail email
(informatyka, informatyczny) protokół internetowy przesyłania korespondencji;

EAN acronym
EAN
(handel, handlowy) rodzaj kodu towarowego; standard oznaczania towarów numeracją oraz odpowiadającym mu kodem kreskowym;

EAWG ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ acronym
EAEC EurAsEC Eurasec
= Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

EBC ɛ‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ECB
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Centralny

EBI acronym
EIB
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

EBOR ˈɛbɔr acronym
EBRD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
EBRD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EDGE n
EDGE
(telekomunikacja) rodzaj transmisji radiowej o prędkości 300–400 Kb/s

EFTA acronym
EFTA
(skrót, skrótowiec, skrótowo) (ekonomia, ekonomiczny) = European Free Trade Association → Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

EKG acronym
ECG
(medycyna, medyczny) elektrokardiogram

EKUZ ˈɛkus acronym
EHIC
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego;

ENA acronym
EAW
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejski nakaz aresztowania

EPDM acronym
EPDM
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;

EPENG acronym
EEPR
Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej

EPL acronym
EPP
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

EPROM ˈɛprɔ̃m acronym
EPROM
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) kasowalna i programowalna pamięć komputerowa, pracująca w trybie tylko do odczytu;

EPZ acronym
EGP
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Zielonych;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ESCB
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ESP ɛ‿ːs‿ˈpɛ acronym
PSH
= (technologia, technika, techniczny) elektrownia szczytowo-pompowa

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ECHR ECtHR
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;

EUG acronym
EAEU EEU
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Euroazjatycka Unia Gospodarcza;

EWG ɛ‿vu‿ˈɟɛ acronym
EAEC EurAsEC Eurasec
= (ekonomia, ekonomiczny) Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza
EEC
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza

EZT ɛ‿zɛt‿ˈːɛ acronym
EMU
= elektryczny zespół trakcyjny;

Ebenezer pn
Ebenezer
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Ebisu pn
Ebisu
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Ebro
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Floryda

Edam pn
Edam
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Edeltruda ˌɛdɛlˈtruda pn
Audrey
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Eden ˈɛdɛ̃n pn
Eden
(biblijny) raj, ogród rajski;

Edfu pn
Edfu
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu;

Edgar ˈɛdɡar pn
Edgar
imię męskie;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji

Edmund ˈɛdmũnt pn
Edmund
imię męskie;

Edom ˈɛdɔ̃m pn
Edom
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;

Edward ˈɛdvart pn
Edward
imię męskie;

Edwarda n
Eduarda
imię żeńskie

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edinburgh
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Edith
imię żeńskie;

Efez pn
Ephesus
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
Ephialtes
imię męskie;

Efraim pn
Ephraim
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju

Efrem pn
Ephrem
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Efron pn
Ephron
(biblijny) (rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych
(biblijny) (geografia, geograficzny) niezidentyfikowane pasmo górskie w Palestynie
(biblijny) (geografia, geograficzny) warowne miasto po wschodniej stronie Jordanu, w pokoleniu Beniamina

Egina ɛˈɟĩna pn
Aegina
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni
(geografia, geograficzny) greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1)
(mitologia grecka) nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
Egyptian
mieszkaniec Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egypt
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Eklezjastes pn
Ecclesiastes
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ecuador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
Ecuadorian Ecuadorean
obywatel Ekwadoru

Ela pn
Elah
(biblijny) imię męskie;
Ella Valley Valley of Elah
(geografia, geograficzny) dolina na Szefeli w Judei;

Elam pn
Elam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu

Elamita n
Elamite
(starożytność) mieszkaniec Elamu

Elara pn
Elara
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;

Elba ˈɛlba pn
Elba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką;

Elburs pn
Alborz Alburz
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na Wyżynie Irańskiej w północnym Iranie;

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
Eleanor Elinor
imię żeńskie;

Eleuteriusz pn
Eleutherius Eleutherus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elfryda pn
Elfreda Elfrida Elfrieda Elflaeda
imię żeńskie;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Elias
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elida pn
Eleia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) górzysta kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego, z głównymi ośrodkami w Elidzie (1.2) i Olimpii

Elista pn
Elista
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone na południu jej europejskiej części, stolica Republiki Kałmucji;

Elizjum pn
Elysium
(mitologia grecka) raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Elohim pn
Elohim
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Elred pn
Aelred
imię męskie

Elsynor pn
Elsinore Helsingør
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Helsingør

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Elizabeth Elisabet
imię żeńskie;

Emanuel ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Emanuel Emmanuel Immanuel
imię męskie;

Emerencjana pn
Emerentiana
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Emesa pn
Emesa
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) Hims

Emilcin pn
Emilcin
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, położona w gminie Opole Lubelskie, w powiecie opolskim, w województwie lubelskim;

Emilczyn pn
Yemilchyne
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu emilczyńskiego;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emily Emalee Emelia Emilee Emilia Emmy
imię żeńskie;

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
Emilia-Romagna
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;

Emir ˈɛ̃mʲir pn
Emir
imię męskie

Emma ˈɛ̃mːa pn
Emma
imię żeńskie;

Emmanuel ˌɛ̃mːãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Emanuel Emmanuel Immanuel
imię męskie;

Enceladus ˌɛ̃nʦ̑ɛˈladus pn
Enceladus
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Endymion ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n pn
Endymion
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością;

Eneasz pn
Aeneas Eneas
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
Engelbert
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Enki pn
Ea Enki
(mitologia sumeryjska) jeden z głównych bogów stwórców, władca oceanu wód słodkich, bóstwo mądrości i magii, opiekun rzemiosł;

Eolia ɛˈɔlʲja pn
Aeolia
(mitologia grecka) córka Amytaona;
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola;
Aeolis
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Eos ˈɛɔs pn
Eos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 221;

Epifaniusz pn
Epiphanius
imię męskie;

Epikur pn
Epicurus
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof;

Epikurios n
Epicurius
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia grecka) przydomek greckiego boga Apolla

Epir pn
Epirus
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Epir Północny pn
Northern Epirus
(geografia, geograficzny) północna część Epiru położona w południowej Albanii, na południe od linii Korcza-Himara

Erasmus ɛˈrasmus pn
Erasmus Programme
europejski program wymiany studentów i wykładowców uczelni wyższych;

Erato ɛˈratɔ pn
Erato
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;
(mitologia grecka) driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;
(mitologia grecka) muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Ereb ˈɛrɛp pn
Erebus Erebos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;
Erebus
(mitologia grecka) najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu;

Eris ˈɛrʲis pn
Eris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Ermentruda pn
Ermintrude
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Eros ˈɛrɔs pn
Eros
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433;

Erwin ˈɛrvʲĩn pn
Irvin Irwin Erwin
imię męskie;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridanus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Eric Erik Erick
imię męskie;

Eryka ɛˈrɨka pn
Erika
imię żeńskie

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritrea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Yerevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Erzurum pn
Erzurum
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji;

Es-dur n
E-flat major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

Eskimos n
Eskimo Esquimau
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel rdzennych ludów żyjących na rubieżach półkuli północnej Ziemi (Grenlandia, Ameryka Północna oraz skrawek wschodniej Syberii)

Eskwilin pn
Esquiline
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;

Essa pn
Essa
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w Kanadzie, w prowincji Ontario, w hrabstwie Simcoe;

Essex pn
Essex
(geografia, geograficzny) hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne we wschodniej Anglii;
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych;
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące we wschodniej Anglii w latach 527–825;

Estera ɛˈstɛra pn
Esther
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Estonian
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Estremadura pn
Estremadura
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i dawna prowincja w zachodniej części Portugalii;
Extremadura
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Méridzie;

Estremadurczyk n
Extremaduran
mieszkaniec Estremadury

Estuary English n
Estuary English
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana wymowy języka angielskiego używana współcześnie głównie w południow-o-wschodniej Anglii;

Eswatini pn
Eswatini
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mbabane

Eter ˈɛtɛr pn
Aether
(mitologia grecka) bóg jasnego światła, uosobienie wyższych rejonów niebieskich; górne powietrze;

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Ethiopia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etna pn
Etna
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etol n
Aetolian
mieszkaniec Etolii

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
Aetolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Etruria
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Etrusk ˈɛtrusk n
Etruscan
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eubeja pn
Euboea
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;

Eucheriusz pn
Eucherius
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
Euphemia
imię żeńskie;

Eufemiusz pn
Euphemius
imię męskie;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Euphrates
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Euclid
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Yevpatoria
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Eurasia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Eureka pn
Eureka
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 5261, jeden z trojańczyków Marsa;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości i gmin oraz jednego hrabstwa w USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii

Euroamerykanin ˈɛwrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
Euramerican Euro-American Euroamerican
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) białoskóry Amerykanin pochodzenia europejskiego

Europa ɛwˈrɔpa pn
Europa
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;
Europa Europe
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
Europe Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Europa Południowa n
Southern Europe South Europe
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Northern Europe North Europe
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Eastern Europe
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Western Europe
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Central Europe
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europa Środkowo-Wschodnia ɛwˈrɔpa ˌɕrɔtkɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲa pn
CEE CEEC Central and Eastern Europe East-Central Europe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Europy, obejmujący kraje dawnego bloku socjalistycznego;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
European
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
European
mieszkanka Europy

Europol ɛwˈrɔpɔl pn
Europol
Europejski Urząd Policji, agencja policyjna z siedzibą w Hadze;

Euros ˈɛwrɔs pn
Euros Eurus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z rzymskim Wulturnusem;

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
Euterpe
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Eutyches pn
Eutyches
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Euzebia ɛwˈzɛbʲja pn
Eusebia
imię żeńskie;

Euzebiusz ɛwˈzɛbʲjuʃ pn
Eusebius
imię męskie;

Ewa ˈɛva pn
Eve Eva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewaryst pn
Evaristus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Evelyn
imię żeńskie;

Ezaw pn
Esau
(biblijny) imię męskie

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Ezra Esdras
imię męskie;

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Ezekiel
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Aesop
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

F-dur n
F major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z jednym bemolem)

F1 acronym
F1
= (sport, sportowy) Formuła 1;

FBI ɛv‿bʲi‿ˈaj acronym
FBI
Federalne Biuro Śledcze; agencja śledcza amerykańskiego rządu federalnego

FSB ɛf‿ɛz‿ˈbɛ acronym
FSB
= Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej

Fabian ˈfabʲjãn pn
Fabian
imię męskie;

Facebook pn
Facebook
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Faleria pn
Faleria
(geografia, geograficzny) gmina włoska w regionie Lacjum

Falkland pn
Falkland
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości – w Szkocji, USA i Kanadzie
(geografia, geograficzny) toponim, składnik nazwy dwóch wysp Falkland Wschodni i Falkland Zachodni

Falklandy falkˈlãndɨ pn
Falkland Islands Falkland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);

Famagusta pn
Famagusta
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy;

Fanar pn
Fener Phanar
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Stambułu zamieszkana tradycyjnie przez grecką diasporę;

Faon pn
Phaon
(mitologia grecka) heros i przewoźnik z wyspy Lesbos

Farerczyk n
Faroese
mieszkaniec, obywatel Wysp Owczych

Fastów pn
Fastiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Fatima faˈtʲĩma pn
Fatima
(geografia, geograficzny) miasto w Portugalii
Fatimah
imię żeńskie

Faustyn pn
Faustinus
imię męskie,

Faustyna fawˈstɨ̃na pn
Faustina
imię żeńskie;

Fawoniusz faˈvɔ̃ɲuʃ pn
Favonius
(mitologia rzymska) bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z greckim Zefirem;

Federacja Bośni i Hercegowiny pn
Federation of Bosnia and Herzegovina
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Russian Federation
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
Federative Republic of Brazil
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Republika Nigerii pn
Federal Republic of Nigeria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Nigerii

Federalna Republika Somalii pn
Federal Republic of Somalia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa

Felicja fɛˈlʲiʦ̑ʲja pn
Felicia
imię żeńskie;

Felicjan fɛˈlʲiʦ̑ʲjãn pn
Felician Felicianus
imię męskie;

Felicyta pn
Felicity
imię żeńskie;

Feliks ˈfɛlʲiks pn
Felix
imię męskie;

Felsztyn pn
Skelivka
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim;

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Phoenicia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
Phoenician
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
Phoenix
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Fennoskandia pn
Fennoscandia
(geografia, geograficzny) rozległy półwysep w Europie Północnej składający się z trzech części: Międzymorza Fińsko-Karelskiego oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego;

Fergana pn
Fergana
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;

Ferrara pn
Ferrara
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fez fɛs pn
Fez Fes
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fibicjusz pn
Fibicius
imię męskie

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fiji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Fidżyjczyk fʲiˈʤ̑ɨjʧ̑ɨk n
Fijian
obywatel Fidżi

Fiesole pn
Fiesole
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w prowincji Florencja;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Philadelphia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Fileasz pn
Phileas
imię męskie;

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
Philemon
imię męskie;

Filip ˈfʲilʲip pn
Philip
imię męskie;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Philippines
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Filipino
obywatel Filipin

Filistea pn
Philistia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze Palestyny, zamieszkana przez Filistynów

Filistyn n
Philistine
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Filistei;

Filoktet fʲiˈlɔktɛt pn
Philoctetes
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa;

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
Philomena Filomena
imię żeńskie;

Filon ˈfʲilɔ̃n pn
Philo
imię męskie;

Fin fʲĩn n
Finn
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Fionia pn
Funen
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Fis-dur n
F-sharp major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z sześcioma krzyżykami)

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flanders
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;

Flandria Wschodnia ˈflãndrʲja ˈfsxɔdʲɲa pn
East Flanders
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii;

Flandria Zachodnia pn
West Flanders
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;

Flawia pn
Flavia
imię żeńskie;

Flerken pn
Flerken
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) pozaziemski przedstawiciel gatunku o wyglądzie domowego kota, postać z uniwersum komiksów i filmów Marvela

Flora ˈflɔra pn
Flora
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 8;
(mitologia rzymska) bogini wiosny, kwiatów, roślinności w stadium kwitnienia i wszystkiego co rozkwita, utożsamiana z grecką nimfą Chloris;
imię żeńskie;

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Florence
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florencjusz pn
Florence
imię męskie;

Florentyna pn
Florentina
imię żeńskie;

Florentynka pn
Florentine
obywatelka Republiki Florenckiej

Florentyńczyk n
Florentine
obywatel Republiki Florenckiej

Floryda flɔˈrɨda n
Florida
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Floryn pn
Florin Florinus
imię męskie;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Phobos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
Photios
imię męskie

Foggia pn
Foggia
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w Apulii;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);

Fokida pn
Phocis
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas;

Foligno pn
Foligno
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Fomorianin n
Fomorian
(mitologia celtycka) istota nadprzyrodzona, najczęściej przedstawiana jako gigant, mająca zamieszkiwać Irlandię przed przybyciem Galów;

Formoza pn
Formosa
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa wyspy Tajwan

Formuła 1 n
Formula 1 Formula One
cykl prestiżowych międzynarodowych wyścigów samochodowych;

Fotis ˈfɔtʲis pn
Fotis
imię męskie, współczesna forma imienia Focjusz

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Francis
imię męskie;

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
Francesca Frances
imię żeńskie;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
France
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
Frenchman
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
Frenchwoman
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frankfurt ˈfrãŋkfurt pn
Frankfurt
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Menem

Frankfurt nad Menem pn
Frankfurt
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Fredegunda pn
Fredegund
imię żeńskie

Fredeswinda pn
Frithuswith
imię żeńskie;

Freetown pn
Freetown
(geografia, geograficzny) stolica Sierra Leone;

Freja ˈfrɛja pn
Freya
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;
imię żeńskie

Frosinone pn
Frosinone
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Fryburg pn
Fribourg
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);

Fryda pn
Frida
imię żeńskie;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Frederick
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Frederica
imię żeńskie;

Frygia pn
Phrygia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Frygijczyk n
Phrygian
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Frygii

Frygijka n
Phrygian
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkanka Frygii

Fryzja pn
Friesland
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fryzja Wschodnia pn
East Frisia Eastern Friesland
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji;

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Fulcjusz pn
Fulk
imię męskie

Fulda pn
Fulda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

G-dur n
G major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

G8 acronym
G8
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję;

GAFA acronym
GAFA
= (finanse, finansowy) Google, Apple, Facebook, Amazon

GGTP acronym
GGT GGTP gamma-GT
= (medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) (angielski) gamma-glutamyltransferase / gamma-glutamyl transpeptidase → gamma-glutamylotranspeptydaza / γ-glutamylotranspeptydaza / γ-glutamylotransferaza, gamma-glutamylotransferaza

GHB acronym
GHB
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas γ-hydroksymasłowy, składnik tzw. pigułki gwałtu;

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
GMO
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie;

GRU acronym
GRU
(wojskowość, wojskowy) (rosyjski) Główny Zarząd Wywiadowczy, dowództwo rosyjskiego wywiadu wojskowego;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Gabon Estuary Gabon River
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) Estuaire de Gabon, wspólne estuarium rzek Komo i Ebe w Gabonie (1.1)

Gaborone ˌɡabɔˈrɔ̃nɛ pn
Gaborone
(geografia, geograficzny) stolica Botswany;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gad ɡat n
Gad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Gagauz n
Gagauz
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego Gagauzję

Gagauzja pn
Gagauzia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Gagra pn
Gagra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Gaja ˈɡaja pn
Gaia
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi;

Galacja pn
Galatia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galaktyka ɡaˈlaktɨka pn
Galaxy
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
Andromeda Galaxy
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31;

Galapagos pn
Galapagos Galápagos
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z prowincji w Ekwadorze;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej;

Galata n
Galatian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Galacji;

Galia ˈɡalʲja pn
Gaul
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicia pn
Galicia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Galicia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;
Galilee
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Ghent
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Gandhi ˈɡaːn.d̪ʱi pn
Gandhi
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ganges
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
Ganymede
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe;
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;

Garfield ˈɡarfʲilt pn
Garfield
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać filmowa, bardzo tłusty pomarańczawy kot;

Gargamel pn
Gargamel
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zły czarodziej z komiksów i filmów o smerfach

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garo n
Garo
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący stan Meghalaya w Indiach oraz przygraniczne obszary Bangladeszu;

Garuda pn
Garuda
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach;

Gaskonia pn
Gascony
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gaskończyk n
Gascon
mężczyzna z Gaskonii

Gatczyna pn
Gatchina
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w środkowej części obwodu leningradzkiego;

Gay pn
Gay
imię męskie (anglosaskie)
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Gaza ˈɡaza pn
Gaza Gaza City
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Gazańczyk n
Gazan
obywatel Strefy Gazy

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Gdańsk Gdansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Gdow pn
Gdov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;

Gelazjusz pn
Gelasius
imię męskie

Geldria pn
Gelderland
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Gelendżyk pn
Gelendzhik
miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, popularny kurort na kaukaskim wybrzeżu Morza Czarnego;

Gemma ˈɡɛ̃mːa pn
Gemma
imię żeńskie;

Genesis pn
Genesis
(biblijny) Księga Rodzaju

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Geneva
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genezaret pn
Lake of Gennesaret
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;
Gennesaret
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Tyberiadzkim

Geniczesk pn
Henichesk
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Genevieve
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Genoa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

George Town pn
George Town
(geografia, geograficzny) stolica Kajmanów, brytyjskiego terytorium zamorskiego, położona na wyspie Wielki Kajman

Georgetown pn
Georgetown
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miast, dzielnic miast i gmin w krajach anglojęzycznych;

Georgia pn
Georgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Georgia Południowa pn
South Georgia
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy

Georgina pn
Georgina
imię żeńskie;

Geraldyna pn
Geraldine
imię żeńskie;

Germania ɡɛrˈmãɲja pn
Germania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;

Germanin n
Teuton
mieszkaniec Germanii
Teuton German
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Gerontiusz pn
Gereint Gerren
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Gertrude
imię żeńskie;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Gervase Jarvis
imię męskie;

Ges-dur n
G-flat major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ges (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)

Geszur pn
Geshur
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej części Golanu, na wschód od Jeziora Galilejskiego;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Ghazni pn
Ghazni
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna w Afganistanie;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibraltar
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gilda pn
Gilda
imię żeńskie

Gilead pn
Gilead
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych

Gioconda pn
Mona Lisa
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Giza pn
Giza
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie;

Giżycko ɟiˈʒɨʦ̑kɔ pn
Gizycko
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie warmińsko-mazurskim;

Glarus pn
Glarus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;

Gliceriusz pn
Glycerius
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Gliwice ɡlʲiˈvʲiʦ̑ɛ pn
Gliwice
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce;

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Godfrey
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Godzina czytań n
Office of Readings
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Godzina dla Ziemi n
Earth Hour
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca;

Golan pn
Golan
(geografia, geograficzny) płaskowyż położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu;

Golem ˈɡɔlɛ̃m pn
Golem
(folklor) legendarna istota z gliny znana z tradycji judaistycznej;

Golgota pn
Golgotha
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Goliat pn
Goliath
(biblijny) filistyński olbrzym pokonany przez Dawida strzałem z procy;

Golog pn
Golog
(etnografia, etnograficzny) etniczny lud koczowniczy zamieszkujący krainę Golog (1.1)
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczno-geograficzna i prefektura autonomiczna w południowo-wschodniej części Tybetu, włączona do chińskiej prowincji Qinghai;
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z ludu Golog (1.2)

Gomora pn
Gomorrah
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gondwana ɡɔ̃ndˈvãna pn
Gondwana
(geologia, geologiczny) jeden z superkontynentów powstałych w wyniku rozpadu Pangei;

Gorce pn
Gorce Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej Polsce, w Beskidach Zachodnich;

Gordion pn
Gordion
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Frygii;

Gorgonia pn
Gorgonia
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Gori pn
Gori
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gorycja pn
Gorizia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Gorłówka pn
Horlivka
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie (polski egzonim)

Goszen pn
Goshen
(biblijny) biblijna kraina w Delcie Nilu

Gotard pn
Gotthard
imię męskie;

Gouda pn
Gouda
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Gozo pn
Gozo
(geografia, geograficzny) druga co do wielkości wyspa archipelagu Wysp Maltańskich;

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
Columba
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Gracja pn
Grace
imię żeńskie;

Graham pn
Graham
imię męskie

Gram-ujemny adj
gram-negative
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) barwiący się na czerwono w barwieniu metodą Grama;

Grampiany pn
Grampian Mountains Grampians
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Szkocji;

Graz pn
Graz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Greece
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greenwich pn
Greenwich
dzielnica Londynu z obserwatorium astronomicznym, którego położenie wyznacza przebieg południka zerowego;

Grek ɡrɛk n
Greek
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)

Grenadyny pn
Grenadines
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich położonych między wyspami Saint Vincent i Grenadą;

Grenlandczyk n
Greenlander
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Greenland
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Greta ˈɡrɛta pn
Greta
imię żeńskie;

Grodno ˈɡrɔdnɔ n
Grodno
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Białorusi;

Grupa Wyszehradzka pn
Visegrád Group
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzeszenie czterech państw Europy Środkowej;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
Georgian
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Georgia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Gryfita n
Griffin
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii panującej na Pomorzu Zachodnim;

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
Grisons Graubünden
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Gregory
imię męskie;

Grzymałów pn
Hrymailiv
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim, nad rzeką Gniłą;

Grób Pański pn
Holy Sepulchre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Gudauta pn
Gudauta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Gudermes pn
Gudermes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;

Gudźarat pn
Gujarat
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Brytyjska pn
British Guiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna posiadłość brytyjska w Ameryce Południowej;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
French Guiana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Guria pn
Guria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gusiew pn
Gusev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwardiejsk pn
Gvardeysk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwiazda Betlejemska pn
Star of Bethlehem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;

Gwiazda Poranna ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa pn
morning star Morning Star
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca

Gwiazda Wieczorna ˈɡvʲjazda vʲjɛˈʧ̑ɔrna pn
Evening Star
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca

Gwidon pn
Guido
imię męskie

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinea-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Equatorial Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gymnopedia pn
Gymnopaedia
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Oliwna pn
Mount of Olives
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;

Góra Parkowa pn
Park Mountain
(geografia, geograficzny) wzniesienie na skraju Gór Sowich;

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
Mensa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;
Table Mountain
(geografia, geograficzny) jeden ze szczytów górskich w Górach Przylądkowych;

Górna Angara pn
Upper Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał;

Górna Austria pn
Upper Austria
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górna Bawaria pn
Upper Bavaria
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;

Górna Frankonia pn
Upper Franconia
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg oraz rejencja w kraju związkowym Bawaria;

Górna Kraina pn
Upper Carniola
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Górna Wolta pn
Upper Volta
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.

Górne Łużyce ˈɡurnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Upper Lusatia
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Saksonii;

Górny Śląsk pn
Upper Silesia
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górska Szoria pn
Gornaya Shoria Mountainous Shoria
(geografia, geograficzny) kraina w azjatyckiej części Rosji, w południowej części obwodu kemerowskiego;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Nagorno-Karabakh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Abakańskie pn
Abakan Range
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Federacji Rosyjskiej, w południowej Syberii w Chakasji, położone na granicy Ałtaju i Sajanu Zachodniego;

Góry Albańskie pn
Alban Hills
(geografia, geograficzny) pas wzniesień w Kampanii Rzymskiej, na południowy wschód od Rzymu;

Góry Banackie pn
Banat Mountains
(geografia, geograficzny) grupa górska w Karpatach Południowych w rumuńskiej części Banatu;

Góry Baskijskie pn
Basque Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie;

Góry Kaledońskie pn
Northwest Highlands
(geografia, geograficzny) stare pasmo górskie w północnej Szkocji;

Góry Kambryjskie pn
Cambrian Mountains
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii;

Góry Kantabryjskie pn
Cantabrian Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej;

Góry Katalońskie pn
Catalan Mediterranean System
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro;

Góry Pennińskie pn
Pennines
(geografia, geograficzny) niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym;

Góry Połabskie pn
Elbe Sandstone Mountains
(geografia, geograficzny) łańcuch górski rozciągający się w północno-zachodnich Czechach, w kraju usteckim i południowo-wschodnich Niemczech (Saksonia);

Góry Rodniańskie pn
Rodna Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Rumunii, na granicy Marmaroszu i Siedmiogrodu;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Rocky Mountains Rockies
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Góry Skandynawskie pn
Scandinavian Mountains
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii;

Góry Sybińskie pn
Cindrel Mountains
(geografia, geograficzny) góry w środkowej Rumunii na zachód od rzeki Aluty, część Karpat Południowych;

Göteborg pn
Gothenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

Głuchy ˈɡwuxɨ adj
Deaf
(środowiskowy) identyfikujący się ze społecznością, kulturą osób głuchych

Głuchy ˈɡwuxɨ n
Deaf
człowiek Głuchy (1.1)

Głuchów pn
Hlukhiv
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;

H xa n
B
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) siódmy od C dźwięk w szeregu diatonicznym każdej oktawy;

H-dur n
B major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami)

HIV xʲif acronym
HIV
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

HPV acronym
HPV
(medycyna, medyczny) wirus brodawczaka ludzkiego

HTML ˌxa‿tɛ‿ɛ̃m‿ˈɛl acronym
HTML
= (informatyka, informatyczny) hipertekstowy język znaczników (język opisu stron internetowych);

HTZ acronym
HRT
= (medycyna, medyczny) hormonalna terapia zastępcza;

HV xa‿ˈfaw symbol
HVI
(fizyka, fizyczny) jednostka w skali twardości Vickersa

Habakuk pn
Habakkuk Habacuc
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hadar pn
Hadar
(astronomia, astronomiczny) druga co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Centaura;

Hades ˈxadɛs pn
Hades
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Adrian
imię męskie;

Hadziacz pn
Hadiach
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, nad rzeką Psioł;

Haga ˈxaɡa pn
The Hague
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Hagar
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Hagia Sophia pn
Hagia Sophia
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) meczet (niegdyś świątynia chrześcijańska) w Stambule;

Hagåtña pn
Agana
(geografia, geograficzny) stolica Guamu, amerykańskiego terytorium zależnego położonego na Pacyfiku;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
Hispaniola
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Haifa
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Hajfong pn
Haiphong
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;

Hajmos pn
Haemus
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną

Halicz pn
Halych
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;

Halloween n
Halloween
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Haloze pn
Haloze
(geografia, geograficzny) region Słowenii

Hama pn
Hama
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Hamadan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hami ˈxãmʲi pn
Hami Komul
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, w Kotlinie Hami;

Hamilkar xãˈmʲilkar pn
Hamilcar
imię męskie;

Hamlet ˈxãmlɛt pn
Hamlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tytułowy bohater dramatu Szekspira;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Hamza pn
Hamza
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) podziemny ciek wodny w Brazylii odwadniający Basen Amazonki;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, w prowincji Al-Kadisijja;

Han xãn pn
Han
(historia, historyczny, historycznie) druga dynastia cesarska Chin, po dynastii Qin i przed Epoką Trzech Królestw

Hana ˈxãna pn
Hanakia Haná region
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach

Hanak n
Hanakian
mieszkaniec Hany

Hanna ˈxãnːa pn
Hannah
imię żeńskie;

Hannonia pn
Hainaut Hainault Heynowes
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w południowych Niderlandach, jej stołecznym miastem jest Mons;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoi
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Haralampiusz pn
Charalambos
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Harare xaˈrarɛ pn
Harare
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Harbin pn
Harbin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, położone w Mandżurii;

Harlem ˈxarlɛ̃m pn
Harlem
(administracja) (geografia, geograficzny) dzielnica Manhattanu w Nowym Jorku, stanowiąca duże skupisko Afroamerykanów;

Hasmoneusz n
Asmonean Hasmonean
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Hasmoneuszy (1.1)

Hasmoneusz pn
Hasmonean
(historia, historyczny, historycznie) tylko w lm Hasmoneusze → dynastia panująca w Judei 147–37 p.n.e., żydowski ród kapłański;

Hatifnat xaˈtʲifnat n
Hattifattener
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota o niewielkiej, podłużnej posturze i dłoniastych wyrostkach; pochodzą z książkowego świata Muminków, wykreowanego przez Tove Jansson;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawela pn
Havel
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, prawy dopływ Łaby;

Hazar n
Hazara
(etnografia, etnograficzny) członek ludu częściowo pochodzenia mongolskiego zamieszkującego Hazaradżat w środkowym Afganistanie;

Hazaradżat n
Hazarajat Hazaristan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczny region w środkowym Afganistanie;

Heartland pn
Heartland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wg teorii geopolitycznej Johna Mackindera najważniejszy strategicznie rejon świata, znajdujący się gdzieś w centralnej Eurazji;

Hebe ˈxɛbɛ pn
Hebe
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6;

Hebrajczyk n
Hebrew
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim

Hebrydy pn
Hebrides Western Isles
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim ciągnący się wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji;

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
Hephaestus
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;

Hekate xɛˈkatɛ pn
Hecate Hekate
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);
Hekate
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 100;

Helen pn
Helen
anglosaskie imię żeńskie

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helen
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
Helena
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.;
Helene
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Helenos pn
Helenus
(mitologia grecka) wieszczek i królewicz trojański, syn Priama;

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
Helios
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;

Hell’s Kitchen pn
Hell’s Kitchen
(geografia, geograficzny) dzielnica Manhattanu w Nowym Jorku;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Helwecja pn
Helvetia
(historia, historyczny, historycznie) kraina zamieszkana przez Helwetów;
(książkowy) Szwajcaria

Helweta n
Helvetian
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.;

Helwetka n
Helvetian
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) członkini starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.

Helwidiusz pn
Helvidius
imię męskie

Hemera xɛ̃ˈmɛra pn
Hemera
(mitologia grecka) bogini i uosobienie dnia;

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Henry Harry
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Henrietta
imię żeńskie;

Hera ˈxɛra pn
Hera
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103;

Herakles xɛˈraklɛs pn
Heracles
(mitologia grecka) mityczny heros;
imię męskie;

Heraklion pn
Heraklion Iraklion
(geografia, geograficzny) miasto na Krecie;

Herakliusz pn
Heraclius
imię męskie

Herat pn
Herat
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna w Afganistanie;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Herzeg-Bosnia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Hercegowińczyk n
Herzegovinian
mieszkaniec Hercegowiny

Herkulanum pn
Ercolano
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone u stóp Wezuwiusza

Hermes ˈxɛrmɛs pn
Hermes
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;

Hermon pn
Hermon
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

Herod ˈxɛrɔt pn
Herod
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Herszel pn
Herschel
imię męskie

Hesja ˈxɛsʲja n
Hesse
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hesja Nadreńska pn
Rhenish Hesse Rhine-Hesse
(geografia, geograficzny) kraina w Niemczech, na zachodnim brzegu Renu, przed 1945 rokiem stanowiła część Hesji, obecnie w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 46;

Hetyta n
Hittite
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Heweliusz pn
Hevelius
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) spolszczone nazwisko gdańskiego astronoma Johannesa Heveliusa;

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Hesiod
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik;

Hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt pn
Hyacinth
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, królewicz spartański, ukochany Apollina i Zefira, syn Amyklasa (lub Ojbalosa) i Diomede;

Hiada ˈxʲjada pn
Hyad
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Hiadami;

Hiady ˈxʲjadɨ pn
Hyades
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Hidżaz pn
Hejaz
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Arabskiego, nad Morzem Czerwonym, z głównymi ośrodkami w Mekce, Medynie i Dżuddzie;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Jerome Hieronymus
imię męskie;

Higieja xʲiˈɟɛ̇ja pn
Hygeia Hygieia
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zdrowia;

Hilaria xʲiˈlarʲja pn
Hilary Hillary
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Hilary
imię męskie;

Hildegarda ˌxʲildɛˈɡarda pn
Hildegard Hildegarde
imię żeńskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalayas
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Himalia xʲĩˈmalʲja pn
Himalia
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa;

Hims pn
Homs
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindu Kush
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hindus ˈxʲĩndus n
Indian
obywatel Indii

Hinduska xʲĩnˈduska n
Indian
obywatelka Indii

Hindustan xʲĩnˈdustãn pn
Hindustan
inna nazwa Indii wywodząca się z języka perskiego

Hiob xʲjɔp pn
Job
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hippona pn
Hippo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba;

Hiroszima ˌxʲirɔˈʃʲĩma pn
Hiroshima
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;

Hisar pn
Hisor
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;

Hispanoameryka pn
Hispanic America Spanish America
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) hiszpańskojęzyczne kraje Ameryki;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
Spaniard
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Spain
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hniezdyczna pn
Hnizdychne
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie zbaraskim obwodu tarnopolskiego;

Hnizdyczów pn
Hnizdychiv
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie żydaczowskim obwodu lwowskiego;

Hnyła pn
Karpatske
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim;

Hokkaido n
Hokkaido
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Holland
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holland Netherlands
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
South Holland
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
Dutchman
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
Dutchwoman
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Hollywood pn
Hollywood
(geografia, geograficzny) dzielnica Los Angeles, ośrodek amerykańskiej kinematografii;

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Holsztyn pn
Holstein
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homer
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
imię męskie

Honda ˈxɔ̃nda pn
Honda
(motoryzacja) japońska firma motoryzacyjna;
(motoryzacja) marka samochodu, marka motocykla

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
Honolulu
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje;

Honorata ˌxɔ̃nɔˈrata pn
Honorata
imię żeńskie;

Honoriusz pn
Honorius
imię męskie;

Honsiu ˈxɔ̃w̃ɕu pn
Honshū
(geografia, geograficzny) największa wyspa Japonii;

Hopi pn
Hopi
(etnografia, etnograficzny) plemię Indian północnoamerykańskich zamieszkujących współcześnie północno-wschodnią część stanu Arizona;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Horace Horatio
imię męskie;

Horeb pn
Horeb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj;

Horochów pn
Horokhiv
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu horochowskiego;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Hoszcza pn
Hoshcha
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Hoszów pn
Hoshiv
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie dolińskim;

Houston pn
Houston
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Hołowno pn
Holovne
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie lubomelskim obwodu wołyńskiego;

Hryców pn
Hrytsiv
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w rejonie szepetowskim obwodu chmielnickiego;

Huang He pn
Huang He Huang Ho Hwang Ho
(geografia, geograficzny) Rzeka Żółta, rzeka w północnych Chinach,

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hubert ˈxubɛrt pn
Hubert
imię męskie;

Hucuł ˈxuʦ̑uw n
Hutsul
(etnografia, etnograficzny) góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy);

Hugo ˈxuɡɔ pn
Hugo
imię męskie;

Hugon pn
Hugh
imię męskie;

Humań pn
Uman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie;

Hun n
Hun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hurghada xurˈɡada pn
Hurghada
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hutu pn
Hutu
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Hyde Park pn
Hyde Park
(geografia, geograficzny) park królewski w Londynie;

Hydra ˈxɨdra pn
Hydra
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Hygin pn
Hyginus
imię męskie;

Hypatia pn
Hypatia
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;
(astronomia, astronomiczny) planeta krążąca wokół gwiazdy jota gwiazdozbioru Smoka;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 238 z pasa głównego asteroid;

Hyperion xɨˈpɛrʲjɔ̃n pn
Hyperion
(mitologia grecka) jeden z tytanów;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
Hypnos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827;

IAAF acronym
IAAF
= (sport, sportowy) (przestarzałe, przestarzały) International Amateur Athletics Federation → Międzynarodowa Amatorska Federacja Lekkiej Atletyki
= (sport, sportowy) International Association of Athletics Federations → Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych

IBM aj‿bʲi‿ˈɛ̃m acronym
IBM
(informatyka, informatyczny) (ekonomia, ekonomiczny) nazwa koncernu informatycznego i marki produktów;

IFN acronym
IFN
= (biochemia, biochemiczny) interferon

IGO acronym
IAS
= (biologia, biologiczny) inwazyjny gatunek obcy;

III Rzesza pn
Third Reich
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933-1945;

IKEA acronym
IKEA
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne;

IPP acronym
PPI
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

IRC n
IRC
(informatyka, informatyczny) protokół internetowy umożliwiający rozmowę z innymi użytkownikami połączonymi z wybranym bezpośrednio lub grupowo na kanałach;

ISCED acronym
ISCED
= (angielski) International Standard Classification of Education → Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia

ISIS n
ISIS
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Państwo Islamskie

Ian pn
Ian
anglosaskie imię męskie

Ibiza iˈbʲiza pn
Ibiza
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto, stolica wyspy Ibiza (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Ibrahim iˈbraxʲĩm pn
Ibrahim
imię męskie;

Ida ˈida pn
Ida
imię żeńskie;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Idrijca pn
Idrijca
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Słowenii;

Ieper pn
Ypres
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Belgii, w Zachodniej Flandrii;

Ifigenia pn
Iphigenia Iphigeneia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Ignatius
imię męskie;

Igor ˈiɡɔr pn
Igor
imię męskie;

Ilam pn
Eelam
(geografia, geograficzny) tamilska nazwa Sri Lanki
Tamil Eelam
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) państwo, o którego utworzenie walczyła organizacja Tamilskie Tygrysy;

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
Ildefonsus Ildephonsus
imię męskie;

Ilek pn
Ilek River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Iliki iˈlʲici pn
Lake Yliki
(geografia, geograficzny) jezioro w Beocji, w centralnej Grecji

Iliryjczyk n
Illyrian
(starożytność) mieszkaniec Ilirii
(dawniej, dawny) Słowianin południowy (szczególnie Chorwat)

Illinois pn
Illinois
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;

Ilnik pn
Ilnyk
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie turczańskim obwodu lwowskiego nad Stryjem;

Imeretia pn
Imereti
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Imperium Osmańskie pn
Ottoman Empire
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;

Imperium Rosyjskie pn
Russian Empire
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie państwa rosyjskiego w latach 1721–1917;

Imperium Rzymskie pn
Roman Empire
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego

Inana pn
Inanna
(mitologia sumeryjska) bogini miłości, płodności, walki i planety Wenus

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn n
Indian
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej;

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
Indus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
India
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indie Zachodnie pn
West Indies
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wysp leżących między Morzem Karaibskim a Oceanem Atlantyckim;

Indochiny Francuskie pn
French Indochina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
Indonesian
obywatel Indonezji

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
Indonesian
obywatelka Indonezji

Inflanty ĩnˈflãntɨ pn
Livonia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;

Ingeborga pn
Ingeborg
imię żeńskie;

Inka ˈĩnka n
Inca
(etnografia, etnograficzny) Indianin z plemienia inkaskiego

Innsbruck pn
Innsbruck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Instagram pn
Instagram
(informatyka, informatyczny) (społeczny) internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga;

Instrucz pn
Instruch
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim, łącząc się z Węgorapą tworzy Pregołę;

Interior ĩnˈtɛrʲjɔr pn
Interior
miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Jackson

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(mitologia polinezyjska) w wierzeniach Maorysów z Nowej Zelandii Istota Najwyższa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Iowa pn
Iowa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
Iowa river
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, dopływ Missisipi;

Ipuć pn
Iput
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;

Irak ˈirak pn
Iraq Irak
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
Iraqi
obywatel Iraku

Irakijka ˌiraˈcijka n
Iraqi
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Iranian
obywatel Iranu

Irbil pn
Erbil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irena iˈrɛ̃na pn
Irene
imię żeńskie;

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Irenaeus Irenæus
imię męskie;

Iris ˈirʲis pn
Iris
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 7;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi;

Irkuck pn
Irkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
Irishman Irish mick
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Ireland Republic of Ireland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Northern Ireland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
Irishwoman
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irmina irˈmʲĩna pn
Irmina
imię żeńskie;

Irpień pn
Irpin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ;

Irszawa pn
Irshava
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Irtysz pn
Irtysh
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Iryda iˈrɨda pn
Iris
imię żeńskie;

Iryjczyk n
Irishman
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Irlandii pochodzenia celtyckiego

Iryjka n
Irishwoman
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Irlandii pochodzenia celtyckiego

Isa ˈisa pn
Isa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie

Isfahan isˈfaxãn pn
Isfahan
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Islamabad
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
Islamic Republic of Mauritania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamska Republika Pakistanu pn
Islamic Republic of Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islamski Emirat Afganistanu pn
Islamic Emirate of Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo utworzone przez talibów w 1996 roku;

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
Icelander
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Iceland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Iszym pn
Ishim
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;

Iszymbaj pn
Ishimbay
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Itaka iˈtaka pn
Ithaca Ithaka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Itelmen pn
Itelmen
przedstawiciel paleoazjatyckiego ludu, mieszkającego w Kraju Kamczackim

Iwanków pn
Ivankiv
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim nad rzeką Teterew, siedziba władz rejonu iwankowskiego;

Iwano-Frankiwsk pn
Ivano-Frankivsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanowo pn
Ivanovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Iwdel pn
Ivdel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego;

Iwona iˈvɔ̃na pn
Yvonne
imię żeńskie;

Iworyjczyk ˌivɔˈrɨjʧ̑ɨk n
Ivorian
obywatel Wybrzeża Kości Słoniowej

Izaak iˈzaːk pn
Isaac
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izabela ˌizaˈbɛla pn
Isabel
imię żeńskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Isaiah
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Izak pn
Izaak
imię męskie

Izauria pn
Isauria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowej Azji Mniejszej;

Izauryjczyk n
Isaurian
(starożytność) mieszkaniec Izaurii

Izmir pn
İzmir
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izrael izˈraɛl pn
Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
Israeli
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
Israelite
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izyda iˈzɨda pn
Isis
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności;
imię żeńskie;

Izydor iˈzɨdɔr pn
Isidore
imię męskie;

Iżewsk pn
Izhevsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

J jɔt ˈlʲistʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈjãna abbreviation
Jn Jo John
= (biblijny) Ewangelia według świętego Jana

JE ˈjɛɡɔ ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja acronym
HE
= Jego Ekscelencja

Jabalpur pn
Jabalpur
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Indiach, na wyżynie Dekan;

Jabłonica pn
Yablunytsia
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, podlegająca radzie miejskiej Jaremcza;

Jabłonów pn
Yabluniv
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, na Pokuciu;

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
Hyacinthe
imię męskie;

Jack Russell terrier pn
Jack Russell terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grypy terierów pochodząca z Wielkiej Brytanii i ukształtowana w Australii;

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Hedwig
imię żeńskie;
Jadwiga
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na powierzchni Wenus;

Jafet pn
Japheth
(biblijny) postać starotestamentowa, jeden z synów Noego;

Jagielnica pn
Jagielnica
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko na Ukrainie, położone w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Jagodzin pn
Yahotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Yahweh Yahveh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Jacob
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
James Jacob Jack Jake
imię męskie;

Jakucja jaˈkuʦ̑ʲja pn
Yakutia
(geografia, geograficzny) (administracja) republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona we wschodniej Syberii, największa pod względem powierzchni, (ponad 3 miliony km²), jednostka administracyjno-terytorialna na świecie;

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
Yakutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji;

Jakób pn
Jacob
(historia, historyczny, historycznie) Jakub

Jama ˈjãma pn
Yama
(mitologia indyjska) bóg śmierci i zmarłych, strażnik kierunku południowego;

Jamajka jãˈmajka n
Jamaican
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny jãˈmalskɔ ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Yamalo-Nenets Autonomous Okrug
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią Obwodu tiumeńskiego;

Jamestown pn
Jamestown
(geografia, geograficzny) miasto na Wyspie Świętej Heleny, stolica brytyjskiego terytorium zamorskiego;

Jamnica pn
Yamnytsia
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego;

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
Yamoussoukro
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;

Jan jãn pn
John Jack
imię męskie;

Jan Kowalski n
John Doe
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Jan Mayen
(geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jangcy pn
Yangtze Yangzi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

Janikulum pn
Janiculum
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;

Jankes n
Yankee
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Janus ˈjãnus pn
Janus
(mitologia, mitologiczny) staroitalski bóg o dwóch twarzach;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Japanese
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jaremcze pn
Yaremche
(geografia, geograficzny) (administracja) ukraińskie miasto na prawach rejonu, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad rzeką Prut;

Jarmuk pn
Yarmouk
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jarosław jaˈrɔswaf pn
Yaroslav Jaroslav
imię męskie;
Yaroslavl
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, położone nad górną Wołgą;

Jarowit pn
Iarovit Yarovit
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;

Jasina pn
Yasinia
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego nad Czarną Cisą;

Jasionów pn
Yaseniv
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie brodzkim obwodu lwowskiego;

Jasna Polana pn
Yasnaya Polyana
(geografia, geograficzny) rodzinny majątek rodu Tołstojów, muzeum pamięci Lwa Tołstoja;

Jastrzębie-Zdrój ˌjasṭʃɛ̃mˈbʲjɛ‿zdruj pn
Jastrzebie Zdroj
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
Lacerta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Java n
Java
(informatyka, informatyczny) popularny obiektowy język programowania;

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawajczyk n
Javanese
mieszkaniec Jawy

Jaworów pn
Yavoriv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie (polski egzonim)

Jazd pn
Yazd
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Jason
imię męskie;

Jaćwież ˈjäʨ̑fʲjɛʃ pn
Yotvingia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina Jaćwingów położona w okresie średniowiecza między rzekami takimi jak: Biebrza, Niemen, Szeszupa oraz obszarami pomiędzy jeziorami Mamry i Śniardwy a rzeką Łęg;

Jaćwing n
Sudovian Yotvingian
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek plemienia bałtyckiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północno-wschodniej Polski;

Jałta ˈjawta pn
Yalta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jaś jäɕ pn
Johnny
(zdrobniale) Jan

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Monoceros
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Jegorjewsk pn
Yegoryevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jehowa pn
Jehovah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jejsk pn
Yeysk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jekaterynburg pn
Yekaterinburg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jelec pn
Yelets
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Yemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jena ˈjɛ̃na pn
Jena
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Yenisei Yenisey Yenissei
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jenisejsk pn
Yeniseysk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jeremiah Jeremy
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jerusalem
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jersey pn
Jersey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Jerusalem
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jericho
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
George
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Jesse
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jessentuki pn
Yessentuki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jessica ʤ̑ɛˈsʲika pn
Jessica
imię żeńskie zapożyczone z języka angielskiego

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
Aral Sea
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Bodeńskie pn
Lake Constance Lake of Constance
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Chantajskie pn
Lake Khantayskoye
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim;

Jezioro Czerwone pn
Red Lake
(geografia, geograficzny) jezioro osuwiskowe w Rumunii, we wschodnich Karpatach

Jezioro Czterech Kantonów pn
Lake Lucerne
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;

Jezioro Genewskie pn
Lake Geneva
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Kubieńskie pn
Lake Kubenskoye
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy;

Jezioro Szkoderskie pn
Lake Skadar
(geografia, geograficzny) największe na Półwyspie Bałkańskim jezioro, położone na granicy Albanii i Czarnogóry;

Jezioro Trazymeńskie pn
Lake Trasimeno
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;

Jezioro Tyberiadzkie pn
Lake Tiberias
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei;

Jezioro Zuryskie pn
Lake Zurich
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;

Jezu interjection
Christ jeez
(potocznie, potoczny) wyraża zdenerwowanie, zdziwienie lub przerażenie

Jezu Chryste interjection
Jesus Christ
(potocznie, potoczny) wyraża zdziwienie lub przerażenie

Jezupol pn
Yezupil
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie tyśmienickim, w międzyrzeczu rzek Dniestr i Bystrzyca;

Jezus ˈjɛzus pn
Jesus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Jesus Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jezyd n
Yazidi
(etnografia, etnograficzny) Kurd wyznający jezydyzm

Jełgawa pn
Jelgava
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w środkowej części kraju;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Joachim
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Joanna Joanne
imię żeńskie;

Joe n
Joe
imię męskie

Joel ˈjɔɛl pn
Joel
(biblijny) Księga Joela;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jogła pn
Yegla
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w rejonie borowickim, w obwodzie nowogrodzkim

Jokasta jɔˈkasta pn
Iocaste
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;
Jocasta
(mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa;

Jokohama ˌjɔkɔˈxãma n
Yokohama
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w środkowej części wyspy Honsiu w regionie Kantō;

Jolanta jɔˈlãnta pn
Yolanda
imię żeńskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Jonah
(biblijny) postać biblijna, prorok;
Jonas Jonah
imię męskie;

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
Jonathan
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jordan
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Jordanian
obywatel Jordanii

Joruba pn
Yoruba
(etnografia, etnograficzny) jeden z ludów zamieszkujących zachodnią Afrykę, głównie Nigerię, Togo i Benin;

Joshua pn
Joshua
imię męskie

Joszkar-Oła pn
Yoshkar-Ola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jupiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jowita jɔˈvʲita pn
Jovita
imię męskie;

Jozafat pn
Jehoshaphat Jehosaphat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Joshua Jehoshua
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Judah
imię męskie; imię biblijne;
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;

Judasz pn
Judas
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Judea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judejczyk n
Judean
mieszkaniec Judei

Judyta juˈdɨta pn
Judith
imię żeńskie;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Yugoslavia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Yugoslavian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jukon ˈjukɔ̃n pn
Yukon
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Julia ˈjulʲja pn
Julia Julie
imię żeńskie;

Julian ˈjulʲjãn pn
Julian
imię męskie;

Julianna juˈlʲjãnːa pn
Juliana
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Julius
imię męskie;

Junia pn
Junia
imię żeńskie

Justus pn
Justus
imię męskie

Justyn pn
Justin
imię męskie;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Justine Justina
imię żeńskie;

Jut n
Jute
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek dawnego północnogermańskiego plemienia zamieszkującego Jutlandię;

Jutlandczyk n
Jutlander
mieszkaniec Jutlandii

Jutlandia pn
Jutland
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;

Jutlandia Północna pn
North Jutland
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Danii ;

Jutrznia ˈjuṭʃʲɲa n
Lauds
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa poranna stanowiąca pierwszą część Liturgii godzin;

Józef ˈjuzɛf pn
Joseph Joe
imię męskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Josephine
imię żeńskie;

K-pop n
K-pop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) południowokoreańska odmiana muzyki popularnej inspirowanej stylem zachodnim;

KE ka‿ˈɛ acronym
EC
= Komisja Europejska

KKK ka‿ka‿ˈka acronym
CCC
= (kościelny) katechizm Kościoła katolickiego;
KKK
= (historia, historyczny, historycznie) (społeczny) Ku Klux Klan;

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m acronym
hp
= (fizyka, fizyczny) koń mechaniczny (jednostka)

KNF acronym
PFSA Polish financial supervision authority
= (ekonomia, ekonomiczny) Komisja Nadzoru Finansowego;

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
DPRK
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

KTG acronym
CTG
(medycyna, medyczny) kardiotokografia

Kaaba pn
Caaba Kaaba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;

Kabowerdeńczyk ˌkabɔvɛrˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Cape Verdean Capeverdean
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka

Kabul ˈkabul pn
Kabul River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afganistanie i Pakistanie, prawy dopływ Indusu;
Kabul Cabul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Kabylia Kabylie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kachetia pn
Kakheti
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kachowka pn
Kakhovka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
Casper Jasper
imię męskie;

Kaczinka n
Jingpho Kachin
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej stan Kaczin w północnej Mjanmie;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Donald Duck
bohater filmów animowanych;

Kadosz pn
Kadosh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedno z imion (przydomków) Boga w judaizmie;

Kadyks ˈkadɨks pn
Cádiz
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Kafarnaum pn
Capernaum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kaffa pn
Kaffa Kafficho
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący południową Etiopię
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna prowincja administracyjna Etiopii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Etiopii
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne królestwo w Afryce istniejące od XIV do XIX w.

Kain pn
Cain
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Cairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kairos pn
Caerus Kaerus
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Cayenne
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kajfasz pn
Caiaphas
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
imię męskie

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Cayman Islands
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kajrakkum pn
Qayraqqum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, w wilajecie sogdyjskim;

Kajros pn
Caerus Kaerus
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności;

Kaka ˈkaka pn
Caca
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Caledonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kaledończyk n
Caledonian
mieszkaniec Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu;

Kali pn
Kali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
California
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
Californian
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalikst ˈkalʲikst pn
Calixte
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kalinów pn
Kalyniv
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Kalinów Nowy pn
Novyi Kalyniv
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Kalinówka pn
Kalynivka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Calliope
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalkuta kalˈkuta pn
Kolkata Calcutta
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;

Kallisto pn
Callisto
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Jowisza, trzeci w Układzie Słonecznym;

Kalmar ˈkalmar pn
Kalmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kalwaria pn
Calvary
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Kama pn
Kamadeva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: bóg miłości i pożądania;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Cambodia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
Cambodian
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambyzes pn
Cambyses
imię męskie perskich królów z dynastii Achemenidów panujących w V-III w. p.n.e.;

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Kamchatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
Chamaeleon
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Cameroon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamieniec Podolski pn
Kamianets-Podilskyi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kamień Koszyrski pn
Kamin-Kashyrskyi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie wołyńskim;

Kamieńsk Szachtyński pn
Kamensk-Shakhtinsky
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Dońcem;

Kamieńsk Uralski pn
Kamensk-Uralsky
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, u wschodniego podnóża Uralu;

Kamila kãˈmʲila pn
Camilla Camille
imię żeńskie;

Kamionka Bużańska pn
Kamianka-Buzka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, położone w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu kamioneckiego;

Kamionka Dnieprowska pn
Kamianka-Dniprovska
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Kampala kãmˈpala pn
Kampala
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campania
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampańczyk n
Campanian
mieszkaniec Kampanii

Kampinos pn
Kampinos
(geografia, geograficzny) wieś i gmina w centralnej Polsce;

Kampucza pn
Kampuchea
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kanaan pn
Canaan
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Canada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
Canadian
obywatel Kanady

Kanał Manchesterski n
Manchester Ship Canal
(geografia, geograficzny) kanał żeglugowy łączący Manchester z Zatoką Liverpoolską;

Kanał Panamski ˈkãnaw pãˈnãmsʲci n
Panama Canal
(geografia, geograficzny) sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Suez Canal
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar Qandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kandake pn
Candace
imię żeńskie

Kandałaksza pn
Kandalaksha
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);

Kandyda pn
Candida
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kane pn
Kane
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów meteorytowych na Księżycu

Kaniów pn
Kaniv
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze;

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kansas ˈkãw̃zas pn
Kansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych

Kantabria pn
Cantabria
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej

Kanton ˈkãntɔ̃n pn
Canton Guangzhou Kwangchow
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach;

Kanty pn
Cantius
(historia, historyczny, historycznie) przydomek św. Jana z Kęt

Kapadocja pn
Cappadocia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapadocjanin n
Cappadocian
mieszkaniec Kapadocji

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
Capitol
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;
Capitoline Capitoline Hill
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;

Kaplica Sykstyńska pn
Sistine Chapel
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zabytkowa watykańska kaplica z freskami Michała Anioła;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Cape Town
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kapua kaˈpu<sup>w</sup>a pn
Capua
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położone na południe od Rzymu nad rzeką Volturno;

Kara-daria pn
Kara Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;

Kara-kum pn
Karakum
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karabach kaˈrabax pn
Karabakh Garabagh Karabagh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karaczaj pn
Karachay
(geografia, geograficzny) region historyczny na Kaukazie Północnym, zamieszkiwany przez Karaczajów (2.1)
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z narodów turkijskich, zamieszkujących Kaukaz Północny

Karaczajo-Czerkiesja pn
Karachay-Cherkessia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Karachi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karadż pn
Karaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Caribbean
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karakałpacja pn
Karakalpakstan
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karakałpak n
Karakalpak
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego na południe od Jeziora Aralskiego, zwłaszcza w Karakałpacji;

Karakorum ˌkaraˈkɔrũm pn
Karakoram
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin, drugi po Himalajach pod względem wysokości na Ziemi;

Karantania pn
Carantania
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii;

Karbala pn
Karbala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Karel ˈkarɛl n
Karelian
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z ugrofińskiego ludu zamieszkującego Karelię, krainę na pograniczu Finlandii i Rosji;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Karelia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Kargopol pn
Kargopol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karia n
Caria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Karies pn
Karyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w północno-wschodniej Grecji, stolica Autonomicznej Republiki Athos;

Karim ˈkarʲĩm pn
Karim
imię męskie

Karkonosze ˌkarkɔ̃ˈnɔʃɛ pn
Giant Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach;

Karmel ˈkarmɛl pn
Carmel
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnym Izraelu;

Karol ˈkarɔl pn
Charles Carl
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Caroline Carol
imię żeńskie;

Karolina Południowa pn
South Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
North Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Carpathians Carpathian Mountains
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karpaty Południowe pn
Southern Carpathians
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie;

Karszy pn
Qarshi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;

Karta Nauczyciela n
Teacher's Charter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. regulująca prawa i obowiązki nauczycieli;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Carthage
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Carthaginian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy

Kartlia pn
Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karyntia pn
Carinthia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kasandra kaˈsãndra pn
Cassandra
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kasia ˈkaɕa pn
Cathy
(zdrobniale) imię żeńskie Katarzyna

Kasieńka pn
Cathy
(zdrobniale) imię żeńskie Katarzyna

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
Cassiopeia
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W;
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2);

Kassandra pn
Kassandra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 114, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1871 r.;

Kastor ˈkastɔr pn
Castor
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ubóstwiony heros, patron żeglarzy i żołnierzy, syn Tyndareosa (lub Zeusa) i Ledy, przeniesiony (wraz z bratem Polideukesem) na firmament jako gwiazdozbiór Bliźniąt; ,
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) druga najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Bliźniąt;

Kastylia n
Castile
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kastylijczyk n
Castilian
mieszkaniec Kastylii

Kaszan pn
Kashan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;

Kaszgar pn
Kashgar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2);

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Kashmir
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Kaszmirczyk n
Kashmiri
mieszkaniec Kaszmiru

Kaszub ˈkaʃup n
Kashube Kashubian
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel Słowian z północy Polski;

Kaszuby pn
Cassubia Kashubia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Polsce;

Kaszyn pn
Kashin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Catalonia
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katania pn
Catania
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Qatar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarczyk kaˈtarʧ̑ɨk n
Qatari
obywatel Kataru

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Catherine Kathleen Katniss
imię żeńskie;

Katarzynka pn
Cathy
imię żeńskie, poufała forma imienia Katarzyna

Katmandu katˈmãndu pn
Kathmandu
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
Katowice
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Kaukaz ˈkawkas pn
Caucasus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
Caucasus Mountains Caucasus
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;

Kawsko pn
Kavske
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego;

Kazach ˈkazax n
Kazakh
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakhstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazachstańczyk n
Kazakhstani
obywatel Kazachstanu

Kazań ˈkazãɲ pn
Kazan
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu;

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Casimir
imię męskie;

Kazwin pn
Qazvin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kaććh pn
Gulf of Kutch
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodnich Indiach oddzielając region Kaććh (1.1) od półwyspu Kathijawar;
Kutch district
(geografia, geograficzny) okręg administracyjny w indyjskim stanie Gudźarat;

Kałacz pn
Kalach
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;

Kałacz nad Donem pn
Kalach-na-Donu Kalach-on-the-Don
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim;

Kałmucja pn
Kalmykia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kałmuk n
Kalmyk
(etnografia, etnograficzny) członek ludu z grupy ojrackiej zamieszkującego Kałmucję;

Kaługa pn
Kaluga
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kałusz pn
Kalush
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Kaśka ˈkaɕka pn
Cathy
imię żeńskie, (zdrobniale) Katarzyna

Kefas pn
Cephas
(biblijny) aramejski wariant imienia apostoła Piotra
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Keiko pn
Keiko
imię żeńskie;

Kemerowo pn
Kemerovo
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kemosz pn
Chemosh
(mitologia, mitologiczny) bóstwo moabickie, bóg wojny;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
Kenyan
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kent kɛ̃nt pn
Kent
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych;

Kercz pn
Kerch
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kerman pn
Kerman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Kermanshah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Keszm pn
Qeshm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm;

Kicia ˈciʨ̑a pn
Pussy Pussy cat
zwyczajowe imię nadawane kotkom (samicom kota)

Kielce ˈcɛlʦ̑ɛ pn
Kielce
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa świętokrzyskiego;

Kiernica pn
Kernytsia
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego;

Kigali ciˈɡalʲi pn
Kigali
(geografia, geograficzny) stolica Rwandy;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev Kyiv
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kikuju n
Kikuyu
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z plemienia Kikuju (1.1)
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna z plemienia Kikuju (1.1)

Kikuju pn
Kikuyu
(etnografia, etnograficzny) jedna z grup etnicznych zamieszkujących Kenię;

Kil cil pn
Carina
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
Kilimanjaro
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

Kilonia pn
Kiel
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Kineszma pn
Kineshma
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kingisepp pn
Kingisepp
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;

Kingisiepp pn
Kingisepp
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica regionu w obwodzie leningradzkim;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Kinshasa
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kioto pn
Kioto Kyoto
(geografia, geograficzny) japońskie miasto na Honsiu, dawna stolica Japonii;

Kirenga pn
Kirenga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirenia pn
Kyrenia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kyrgyzstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kirkuk pn
Kirkuk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Chisinau
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kition pn
Kition
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) Larnaka

Kiusiu ˈcüɕu pn
Kyushu
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, trzecia pod względem wielkości wyspa Japonii;

Kizieł pn
Kizel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu;

Klakier pn
Azrael
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;

Klara ˈklara pn
Clare
imię żeńskie;

Klarysa klaˈrɨsa pn
Clarissa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Klaudia ˈklawdʲja pn
Claudia
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Claude Claud Claudius
imię męskie;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Clement Clemens
imię męskie;

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
Clementina Clementine
imię żeńskie;

Kleopatra ˌklɛɔˈpatra pn
Kleopatra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;
imię żeńskie;

Klet pn
Cletus
(zdrobniale) Anaklet (hipokorystyk)
imię męskie;

Klin pn
Klin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
Clio
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
Klio Clio
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;

Klińce pn
Klintsy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Klondike n
Klondike
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie;
(geografia, geograficzny) region otaczający rzekę Klondike (1.1)

Klotylda klɔˈtɨlda pn
Clotilde
imię żeńskie;

Kneset n
Knesset
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament Izraela

Knihynicze pn
Kniahynychi
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, a dawniej miasteczko, położona w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Knin pn
Knin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Kobdo ˈkɔbdɔ pn
Hovd Khobdo Khovd Kobdo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Mongolii;
Khovd River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Mongolii;

Koblencja pn
Koblenz
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu;

Kobuleti pn
Kobuleti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kobyłecka Polana pn
Kobyletska Poliana
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego Ukrainy;

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
Cocytos Cocytus Kokytos
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kodori pn
Kodori
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;

Kohelet pn
Koheleth Qoheleth
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

Kokand pn
Kokand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kokomo pn
Kokomo
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Indiana;

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
Cocytos Cocytus Kokytos
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kolchida pn
Colchis
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Koldynga pn
Kolding
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kolding, miasto w Danii, w południowej Jutlandii;

Kolombo kɔˈlɔ̃mbɔ pn
Colombo
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Cologne
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolorado pn
Colorado
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Columbus
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumba pn
Columba Columbine
imię żeńskie

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Colombia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Północnej, przepływa przez Kanadę i Stany Zjednoczone, uchodzi do Oceanu Spokojnego;
(historia, historyczny, historycznie) (poetycki, poetycko) Stany Zjednoczone;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
British Columbia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
Colombian
obywatel Kolumbii

Kom pn
Qom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
European Commission
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komodo pn
Komodo
(geografia, geograficzny) wyspa w Indonezji, w archipelagu Małe Wyspy Sundajskie, pomiędzy większymi wyspami Sumbawa i Flores;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Comoros
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
Pyxis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kompleta n
compline
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Komsomolsk nad Amurem pn
Komsomolsk-on-Amur
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim, położone na lewym brzegu Amuru;

Komsomoł n
Komsomol Young Communist League
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Conakry
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
Swiss Confederation
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Confucius
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongijczyk kɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
Congolese
obywatel Demokratycznej Republiki Konga
obywatel Konga

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Congo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;
Kongo
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) jedno z plemion zamieszkujących dorzecze rzeki Kongo (1.2);
Republic of the Congo Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konon pn
Conon
imię męskie

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Conrad
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Constance Konstanz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Konstantyna pn
Constantina
imię żeńskie;
Constantine
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Algierii;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Constantinople
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Konstantynówka pn
Kostiantynivka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;

Kooperacyjna Republika Gujany pn
Co-operative Republic of Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany

Kopciuszek pn
Cinderella
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Copenhagen
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Kopernikowy possessiveAdjective
Copernican
należący do Kopernika

Koran ˈkɔrãn pn
Koran Qur'an Quran
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Kordelia pn
Cordelia
imię żeńskie

Kordoba kɔrˈdɔba n
Cordova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Kordyliery ˌkɔrdɨˈlʲjɛrɨ n
American cordillera
(geografia, geograficzny) rozległy obszar wyżynno-górski w zachodniej części Ameryki Północnej;

Korea kɔˈrɛa pn
Korea
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South Korea
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
North Korea
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Korean
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Democratic People's Republic of Korea
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korkino pn
Korkino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;

Kornel ˈkɔrnɛl pn
Cornelius
imię męskie;

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Cornelius
imię męskie;

Kornwalia pn
Cornwall
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Kornwalijczyk n
Cornishman
mieszkaniec Kornwalii

Kornwalijka n
Cornishwoman
mieszkanka Kornwalii

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corona Australis Corona Austrina
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
Corona Borealis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Corse Corsica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsykanin n
Corsican
mieszkaniec Korsyki

Korynt pn
Corinth
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Koryntia pn
Corinthia
(administracja) nomos ze stolicą w Koryncie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina tworzona przez ziemie leżące wokół Koryntu

Koryntianin n
Corinthian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Koryntu

Korytarz Wachański pn
Wakhan Corridor
(geografia, geograficzny) pas terytorium Afganistanu oddzielający Tadżykistan od Pakistanu;

Kos kɔs pn
Kos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosma ˈkɔsma pn
Cosmas Kosmas
imię męskie;

Kosowe Pole pn
Kosovo Polje
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosovo
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kosowo i Metohija kɔˈsɔvɔ ˌi‿mɛtɔˈxʲija pn
Kosovo and Metohija
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię);

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
Costa Rican
obywatel Kostaryki

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
Cotonou
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie;

Kotor pn
Kotor
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-zachodniej części Czarnogóry;

Koulun pn
Kowloon
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar miejski w Hongkongu;

Kowno pn
Kaunas
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kowrow pn
Kovrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Kozak ˈkɔzak n
Cossack
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Kozielsk pn
Kozelsk
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kałuskim Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Capricorn Capricornus
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kołodziejówka pn
Kolodiivka
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie podwołoczyskim obwodu tarnopolskiego;

Kołomna pn
Kolomna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kołomyja pn
Kolomyia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kołyma pn
Kolyma
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Catholic Church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kośi ˈkɔɕi pn
Kosi Kosi Zone
(geografia, geograficzny) strefa w regionie Purwańćal, w Nepalu;

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Carniola
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;

Kraina Wielkich Jezior pn
Great Lakes Region
(geografia, geograficzny) region w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
Basque Country
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraj Krasnodarski pn
Krasnodarsk Krai
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnodarze

Kraj Krasnojarski ˈkraj ˌkrasnɔˈjarsʲci pn
Krasnoyarsk Krai
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnojarsku;

Kraj Permski ˈkraj ˈpɛrm̥sʲci pn
Perm Krai
(geografia, geograficzny) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona na Uralu, ze stolicą w Permie, jedna z dziewięciu jednostek administracyjnych Federacji posiadająca status kraju;

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
Sudetenland
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;

Kraków ˈkrakuf pn
Cracow Krakow
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnoyarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Krasnokamsk pn
Krasnokamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą;

Krasnoturjinsk pn
Krasnoturyinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;

Kreta ˈkrɛta pn
Crete
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Cretan
mieszkaniec Krety

Krokos ˈkrɔkɔs pn
Krokus
(mitologia grecka) młodzieniec nieszczęśliwie zakochany w Smilaks i zamieniony w szafran;

Kronos pn
Cronus
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Kronsztad pn
Kronstadt
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;

Kropotkin pn
Kropotkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Kropywnycki pn
Kropyvnytskyi
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie (polski egzonim)

Kruk kruk pn
Corvus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Krym krɨ̃m pn
Crimea
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Crispin
imię męskie;

Kryspus pn
Crispus
imię męskie

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Christina Chris Christie
imię żeńskie;

Krystynopol pn
Chervonohrad
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);

Kryszna ˈkrɨʃna pn
Krishna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w hinduizmie, ósmy awatar Wisznu;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Christopher Kristopher
imię męskie;

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
Teutonic Knight
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego)

Królestwo Arabii Saudyjskiej pn
Kingdom of Saudi Arabia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Arabii Saudyjskiej jako państwa;

Królestwo Bahrajnu pn
Kingdom of Bahrain
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Kingdom of Belgium
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
Kingdom of Bhutan
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan

Królestwo Danii pn
Kingdom of Denmark
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Hiszpanii pn
Kingdom of Spain
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Kambodży pn
Kingdom of Cambodia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kambodży jako państwa

Królestwo Marokańskie pn
Kingdom of Morocco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa

Królestwo Norwegii pn
Kingdom of Norway
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Norwegii jako państwa;

Królestwo Polskie pn
Kingdom of Poland
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczne państwo w Europie;

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
Kingdom of Sweden
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Królestwo Tajlandii pn
Kingdom of Thailand
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajlandii jako państwa

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
Xavier
imię męskie;

Kserkses pn
Xerxes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Principality of Andorra
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Moon
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ktezyfon pn
Ctesiphon
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto na północno-wschodnim brzegu Tygrysu, u ujścia rzeki Dijala, dawna zimowa stolica państw Partów i Seleucydów;

Ku Klux Klan n
Ku Klux Klan
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuala Lumpur pn
Kuala Lumpur
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
Jake Jamie Jim Jimbo Jimmie
(zdrobniale) od Jakub
imię męskie

Kubalonka pn
Kubalonka
(geografia, geograficzny) góra, przełęcz lub przysiółek w Beskidzie Śląskim;

Kubań pn
Kuban
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubuś pn
Jake Jamie Jim Jimbo Jimmy
imię męskie, (zdrobniale) od: Jakub
imię męskie, (zdrobniale) od: Kuba

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
Winnie the Pooh Winnie-the-Pooh
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;

Kudymkar pn
Kudymkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;

Kujawy kuˈjavɨ pn
Kuyavia
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce;

Kulab pn
Kulob
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie;

Kumbria pn
Cumberland Cumbria
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-zachodniej Anglii;

Kumyk n
Kumyk
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel ludu tureckiego zamieszkującego środkowy Dagestan;

Kunduz pn
Kunduz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kunegunda pn
Cunigunde
imię żeńskie;

Kungur pn
Kungur
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;

Kupała pn
Kupala Kupalo
rzekome słowiańskie bóstwo urodzaju i płodności czczone podczas Nocy Świętojańskiej;

Kur kur n
Courlander
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek bałtyjskiego ludu zamieszkującego obszar dzisiejszej zachodniej Łotwy, nazywany Kuronią albo Kurlandią

Kura pn
Kura
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kurd kurt n
Kurd
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego głównie Kurdystan;

Kurdystan pn
Kurdistan
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurejka pn
Kureika
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kurgan pn
Kurgan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe, we wschodniej części Rosji, nad Tobołem;

Kurlandia pn
Courland
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem;

Kursk pn
Kursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurt kurt pn
Kurt
imię męskie

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kusz kuʃ pn
Cush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, Beniaminita wymieniony w tytule psalmu 7.
Kush kingdom of Kush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuwait
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kwanzaa n
Kwanzaa
tygodniowe święto diaspory afrykańskiej obchodzone pod koniec grudnia dla upamiętnienia afrykańskiego dziedzictwa kulturowego;

Kwintus pn
Quintus
imię męskie;

Kwirynał pn
Quirinal Palace
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) pałac prezydenta Włoch znajdujący się na Kwirynale (1.1)
Quirinal Quirinal Hill
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu;

Kynuria pn
Cynuria Kynouria
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim brzegu Peloponezu między Argolidą a Lakonią

Kyrene pn
Cyrene
(mitologia grecka) waleczna nimfa tesalska, kochanka Apolla;

Kyzył pn
Kyzyl
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

Kłuszyno pn
Klushino
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku;

LA acronym
LA
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas linolowy

LAN party n
LAN party
impreza, której głównym elementem jest wspólna gra, poprzez sieć lokalną, na przyniesionych przez uczestników komputerach;

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

LGBT+ acronym
LGBT+
(społeczny) inkluzywna wersja akronimu LGBT, obejmująca całe spektrum osób nieheteronormatywnych: queer (gender fluid), niebinarne, interseksualne aseksualne, panseksualne i in., a także osoby sojusznicze

LNG acronym
LNG
= skroplony gaz ziemny;

LSD ɛl‿ɛz‿ˈdɛ ɛl‿ɛz‿ˈdʲi acronym
LSD acid
organiczny związek chemiczny, psychodelik o silnym działaniu halucynogennym;

La Manche pn
English Channel
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Labrador laˈbradɔr pn
Labrador
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep;
(geografia, geograficzny) region obejmujący Labrador (1.1);

Lacedemończyk ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk pn
Lacedaemonian
mieszkaniec Lacedemonu (Sparty)

Lachesis pn
Lachesis
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 120, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid;
(mitologia, mitologiczny) bogini przeznaczenia z mitologii greckiej, przydzielająca los i strzegąca nici żywota, jedna z trzech Mojr;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Lazio Latium
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laguna Wenecka pn
Venetian Lagoon
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej;

Lahaur pn
Lahore
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lajstrygon lajˈstrɨɡɔ̃n pn
Laestrygonian
(mitologia grecka) członek plemienia ludożerczych olbrzymich ludzi zamieszkujących mityczną Telepylę;

Lakonia pn
Laconia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;

Lambro ˈlãmbrɔ pn
Lambro
rzeka w Lombardii, w północnych Włoszech

Lamia ˈlãmʲja pn
Lamia Lamía
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Laon pn
Laon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Lapland
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Laramidia pn
Laramidia
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Larnaca
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Las Bawarski pn
Bavarian Forest
(geografia, geograficzny) zalesiony region niskich gór w w Bawarii, w Niemczech;

Las Bregencki pn
Bregenz Forest Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;

Las Vegas pn
Las Vegas
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark;
(geografia, geograficzny) niewielkie miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie San Miguel;

Lassie pn
Lassie
zoonim, imię dla suki;

Laszczyzna n
Lachia
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach

Latakia pn
Latakia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lateran pn
Lateran
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie;

Latina pn
Latina
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Lacjum;
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lacjum;

Latona laˈtɔ̃na pn
Latona
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 639;
(mitologia rzymska) (zobacz) Leto

Latynos n
Latino
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z któregoś kraju Ameryki Łacińskiej;

Laura ˈlawra pn
Laura
imię żeńskie;

Laurazja lawˈrazʲja pn
Laurasia
(geologia, geologiczny) superkontynent powstały w wyniku rozpadu Pangei;

Laurenty pn
Laurence
imię męskie

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
French Riviera
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lazyka pn
Lazica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;

Lecce pn
Lecce
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, stolica prowincji Lecce (1.2);

Lecco pn
Lecco
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone nad jeziorem Como;

Leda ˈlɛda pn
Leda
(mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 38;

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska pn
Foreign Legion
(wojskowość, wojskowy) francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców;

Lejda pn
Leiden
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lenińsk Kuźniecki pn
Leninsk-Kuznetsky
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji nad rzeką Inią, w obwodzie kemerowskim;

Lenkoran pn
Lankaran
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Azerbejdżanie, na Nizinie Lenkorańskiej, port nad Morzem Kaspijskim;

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
Leonard
imię męskie;

Leonardowski possessiveAdjective
Leonardesque
(sztuka) należący do Leonarda da Vinci

Leonia pn
Leonie
imię żeńskie;

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Leopold
imię męskie;

Leończyk n
Leonese
mieszkaniec Leónu

Lesbos pn
Lesbos
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1);
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lesozawodzk pn
Lesozavodsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim nad rzeką Ussuri;

Leto ˈlɛtɔ pn
Leto
(mitologia grecka) matka Apollina i Artemidy;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 68;

Lew lɛf pn
Leo Lion
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Levant
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Levi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Leńsk lɛ̃j̃sk pn
Lensk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji;

Lhasa ˈlasa pn
Lhasa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Lebanon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Lebanese
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Liberia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Liberiusz pn
Liberius
imię męskie;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
Libyan
obywatel Libii

Lidia ˈlʲidʲja pn
Lydia
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Liguria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Liguryjczyk n
Ligurian
mieszkaniec Ligurii

Likaonia pn
Lycaonia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej;

Lilianna pn
Lilianna
imię żeńskie

Lilongwe pn
Lilongwe
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Limassol
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Limpopo pn
Limpopo
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej części RPA ze stolicą w Polokwane;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Afryce, wypływająca z Witwatersrandu w RPA, przepływająca przez Botswanę, Zimbabwe i Mozambik, a uchodząca do Oceaniu Indyjskiego w Zatoce Delagoa;

Lina ˈlʲĩna pn
Lina
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Linneusz pn
Linnaeus
(biologia, biologiczny) spolszczone nazwisko szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza;

Linus ˈlʲĩnus pn
Linus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Linux n
Linux
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;

Linz pn
Linz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lipieck pn
Lipetsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż;

Lipowiec pn
Lypovets
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie

Lipsk lʲipsk pn
Leipzig
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Vulpecula
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Lisiczańsk pn
Lysychansk
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Litha n
Litha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto przesilenia letniego, jeden z pięciu sabatów pogańskich obchodzonych przez wiccan

Liturgia godzin pn
Liturgy of the Hours
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) codzienna modlitwa liturgiczna Kościoła katolickiego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lithuania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwa Mniejsza pn
Lithuania Minor
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
Lithuanian
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Liverpool pn
Liverpool
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii;

Livorno pn
Leghorn Livorno
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);

Liwiusz pn
Livius Livy
imię męskie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisbon
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loire
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Lobamba lɔˈbãmba pn
Lobamba
(geografia, geograficzny) tradycyjna stolica Suazi;

Lodi pn
Lodi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Lokryda pn
Locris
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardy
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londongrad n
Londongrad
(publikatory) ironiczne określenie Londynu jako miejsca prowadzenia interesów przez rosyjskich miliarderów i prania brudnych pieniędzy pochodzących z przestępczych procederów Rosjan

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
London
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longyearbyen pn
Longyearbyen
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu,

Loreto pn
Loreto
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech nad Adriatykiem;

Los Angeles pn
Los Angeles
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotar pn
Lothair Lothar
imię męskie;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lotaryngia Belgijska pn
Belgian Lorraine
(geografia, geograficzny) kraina w Belgii, położona na południowym krańcu prowincji Luksemburg

Lotis pn
Lotis
(mitologia grecka) nimfa leśna przemieniona w lotos

Lotofag lɔˈtɔfak pn
Lotus-eater
(mitologia, mitologiczny) członek mitycznego ludu z „Odysei”, żywiącego się lotosami;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lausanne
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
Luanda
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;

Lubeka pn
Lübeck
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Lubencjusz pn
Lubentius
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Lubiercy pn
Lyubertsy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Lucerne
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucjan ˈluʦ̑ʲjãn pn
Lucian
imię męskie;

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
Lucius
imię męskie;

Lucyna luˈʦ̑ɨ̃na pn
Lucina
imię żeńskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Louis
imię męskie;

Luizjana pn
Louisiana
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luka pn
Luca Lucas
imię męskie, forma imienia Łukasz

Lukka pn
Lucca
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Luxembourg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Luksor pn
Luxor
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu;

Luna ˈlũna pn
Luna
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Luneta lũˈnɛta pn
Telescopium
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Luperkalia n
Lupercalia
święto ku czci Fauna

Lusaka luˈsaka pn
Lusaka
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Lutacjusz pn
Lutatius
imię męskie

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Lyra
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzon pn
Luzon
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części;

Luzytania pn
Lusitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyons Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w środkowej części kraju, w regionie Abruzja;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
IAEA
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MChAT acronym
MAT
= (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (historia, historyczny, historycznie) Moskiewski Akademicki Teatr Artystyczny;

MDMA acronym
MDMA
= (chemia, chemiczny) metylenodioksymetamfetamina

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
IMF
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;
OWP
= (technologia, technika, techniczny) morska farma wiatrowa;

MG acronym
GM game master
= Mistrz Gry

MILF mʲilf n
MILF
(wulgarnie, wulgaryzm) atrakcyjna kobieta około czterdziestki

MKOl acronym
IOC
= (sport, sportowy) Międzynarodowy Komitet Olimpijski

MOM mɔ̃m acronym
MSM
= (spożywczy) mięso oddzielane mechanicznie

MOP mɔp acronym
ILO
= Międzynarodowa Organizacja Pracy;

MOR n
MOR
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) połączenie muzyki pop z klasycznym rockiem

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
MP3
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku;

MSK acronym
ISS
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

MSM acronym
MSM
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;
= (chemia, chemiczny) (spożywczy) metylosulfonylometan

MSR ɛ̃m‿ɛs‿ˈɛr acronym
IFRS
= (ekonomia, ekonomiczny) (księgowość) międzynarodowe standardy rachunkowości;

MSZ ɛ̃m‿ɛz‿ˈːɛt acronym
IMHO IMO
= slang internetowy moim skromnym zdaniem

MTK ɛ̃m‿tɛ‿ˈka acronym
ICC
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Międzynarodowy Trybunał Karny;

Maastricht n
Maastricht
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Holandii;

Maat pn
Maat
(mitologia egipska) bogini prawdy i sprawiedliwości, uosobienie harmonii i ładu we wszechświecie, córka Re, żona Thota

Mabon pn
Mabon
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druidyczne i wikkańskie święto równonocy jesiennej

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Macedonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
North Macedonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Macedonian
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Macerata pn
Macerata
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech;

Mach n
Mach
(fizyka, fizyczny) (lotnictwo, lotniczy) jednostka prędkości równa prędkości dźwięku

Mach symbol
Mach
(fizyka, fizyczny) (lotnictwo, lotniczy) symbol jednostki Mach

Machabeusz n
Maccabee Maccabeus
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
Makhachkala
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j pn
Matthias
imię męskie;

Macintosh pn
Macintosh
(informatyka, informatyczny) marka komputera

Maciuś ˈmaʨ̑üɕ n
Matt
imię męskie, (zdrobniale) od Maciej

Madaba pn
Madaba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Jordanii, ośrodek administracyjny muhafazy;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagascar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim

Madera maˈdɛra pn
Madeira
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madonna pn
Madonna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) jeden z siedemnastu autonomicznych regionów Hiszpanii;

Magadan maˈɡadãn pn
Magadan
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Ochockim, stolica obwodu magadańskiego;

Magda ˈmaɡda pn
Maggie Maud
imię żeńskie;

Magdala pn
Magdala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Madalyn Madelaine Madelyn Madlyn Madoline Magdalene
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdeburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Maghreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Magnezja pn
Magnesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Jonii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Lydii;

Magnus ˈmaɡnus pn
Magnus
imię męskie;

Mahdi ˈmaγdʲi pn
Mahdi
imię męskie

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Muhammad Mohammed
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Maj n
Mayan
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia Majów

Maja ˈmaja n
Maya
(etnografia, etnograficzny) członek ludu środkowoamerykańskiego;

Maja ˈmaja pn
Maya
imię żeńskie;

Majkop pn
Maykop
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majorka pn
Majorca
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makaronezja pn
Macaronesia
(geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wulkanicznych wysp położonych na północno-wschodnim Atlantyku u wybrzeży Europy i Afryki;

Makarska pn
Makarska
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;

Makau ˈmakaw pn
Macau
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Makoko pn
Makoko
(geografia, geograficzny) dawna wioska rybacka, współcześnie getto uchodźców zlokalizowane w lagunie przy Zatoce Gwinejskiej, w nigeryjskim Lagos, uważane za największy na świecie, liczący 250 tysięcy mieszkańców, slums na wodzie

Maksencja pn
Maxentia
imię żeńskie;

Maksencjusz pn
Maxentius
imię męskie;

Maksymian pn
Maximian
imię męskie;

Maksymin pn
Maximinus
imię męskie

Malabar pn
Malabar
(geografia, geograficzny) kraina na zachodnim wybrzeżu Indii

Malabo maˈlabɔ pn
Malabo
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej;

Malachiasz pn
Malachi
(biblijny) imię męskie;

Malaje maˈlajɛ pn
Malaya
(historia, historyczny, historycznie) dawne posiadłości brytyjskie na Półwyspie Malajskim;

Malarz ˈmalaʃ pn
Pictor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malcheusz pn
Malchus
(biblijny) imię męskie;

Malchos pn
Malchus
(biblijny) imię męskie;

Malchus pn
Malchus
(biblijny) imię męskie;

Male ˈmalɛ pn
Malé
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldives
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malaysia
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Malgasz pn
Malagasy
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Maltese
obywatel Malty

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
Malvinas
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;

Mama ˈmãma pn
Mama River
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;

Mamonowo pn
Mamonovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji;

Mamoudzou pn
Mamoudzou
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;

Man mãn pn
Isle of Man
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Brytyjskich, na Morzu Irlandzkim;
Man
(geografia, geograficzny) miasto na Wybrzeżu Kości Słoniowej;

Managua ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a pn
Managua
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui;

Manama mãˈnãma pn
Manama
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Manaslu pn
Manaslu
(geografia, geograficzny) góra w Nepalu, ośmiotysięcznik w paśmie Himajajów, ósmy pod względem wysokości szczyt Ziemi;

Manchester pn
Manchester
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Manchuria
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manhattan mãnˈxatãn pn
Manhattan
(geografia, geograficzny) najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie;

Mani pn
Mani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) babiloński przywódca religijny, prorok, twórca manicheizmu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) środkowy półwysep Peloponezu, oparty o góry Tajget, sięgający najbardziej wysuniętego na południe greckiego przylądka Matapan;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Mannheim pn
Mannheim
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Mantua
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Maputo maˈputɔ pn
Maputo
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku;

Maraton pn
Marathon
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e.;

Marcel pn
Marcel
imię męskie;

Marcelin pn
Marcellinus
imię męskie

Marche pn
March of Ancona
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Marche
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marchia pn
March of Ancona
(rzadki, rzadko używany) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii
Marche
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marchia Ankonitańska pn
March of Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marchia Ankony pn
March of Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marchia Ankońska pn
March of Ancona
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii;

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Martin
imię męskie;

Marcjan pn
Marcian Matian
imię męskie

Marcjanna pn
Marciana
imię żeńskie

Mardocheusz pn
Mordecai Mordechai
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać z Księgi Estery, opiekun Estery;

Marek ˈmarɛk pn
Mark
imię męskie;

Margot pn
Margot
imię żeńskie, odpowiednik Małgorzaty

Maria ˈmarʲja pn
Mary Maria
imię żeńskie;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Northern Mariana Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Maribor pn
Maribor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Maritsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Marion pn
Marion
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w USA

Marneuli pn
Marneuli
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;

Maroko maˈrɔkɔ pn
Morocco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marrakesh Marrakech
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsala pn
Marsala
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone na zachodnim wybrzeżu Sycylii;

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
Martian
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marseilles
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marsyliusz pn
Marsilius
imię męskie

Marta ˈmarta pn
Martha
imię żeńskie;

Martyna pn
Martina
imię żeńskie;

Maryja maˈrɨja pn
Mary
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryja Panna pn
Virgin Mary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu;

Maryland pn
Maryland
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Annapolis i największym miastem Baltimore;

Marylandczyk n
Marylander
mieszkaniec stanu Maryland

Maseru maˈsɛru pn
Maseru
(geografia, geograficzny) stolica Lesotho;

Maskareny pn
Mascarenes
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;

Maskat ˈmaskat pn
Muscat
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Massachusetts pn
Massachusetts
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Matatiasz pn
Mattathias
imię męskie

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matthew Matt
imię męskie;

Matka Boska ˈmatka ˈbɔska pn
Mother of God Our Lady
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Matka Boża pn
Mother of God
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Matka Najświętsza pn
Holy Mother of God
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) matka Jezusa Chrystusa

Matka Przenajświętsza pn
Holy Mother of God
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maryja

Matterhorn pn
Matterhorn
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch;

Matuzal n
Methuselah
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matuzalem n
Methuselah
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matylda maˈtɨlda pn
Matilda Mathilda
imię żeńskie;

Maur mawr n
Moor
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauritius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycjusz pn
Maurice
imię męskie;

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
Maurice
imię męskie;

Mazar-i Szarif pn
Mazar-e-Sharif Mazar-i-Sharif
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mazowszanka n
Masovian
mieszkanka Mazowsza

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Masovia
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mazury pn
Masuria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Ursa Minor
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Margaret Margareth
imię żeńskie;

Małgośka n
Daisy Maggie Marge Meg Peg Peggy
poufała forma imienia Małgorzata

Małkinia mawʲˈcĩɲa pn
Malkinia
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Lesser Poland
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Jenisej pn
Little Yenisei river
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Leo Minor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Canis Minor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Mały Uzeń pn
Maly Uzen River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Mały Zab pn
Little Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;

Mccheta pn
Mtskheta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mccheta-Mtianetia pn
Mtskheta-Mtianeti
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;

Meander pn
Maeander Meander
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;

Med n
Mede
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów;

Medea mɛˈdɛa pn
Medea
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid;
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni;

Media ˈmɛdʲja pn
Media
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na terenie dzisiejszego Iranu oraz dawne państwo na jej terenie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milan
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Medusa
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
Medina Madinah
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej;

Medziugorie pn
Medjugorje Međugorje
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny;

Mefisto pn
Mephisto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł

Mefistofeles pn
Mephistopheles
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Megara n
Megara
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis;

Megrelia pn
Samegrelo
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Samegrelo-Zemo Svaneti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Meklemburgia pn
Mecklenburg
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Mecklenburg-Western Pomerania
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mekong
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Mexico City
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1);
Mexico Mexico City
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanesia
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melanezyjczyk n
Melanesian
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Melanezji

Melania mɛˈlãɲja pn
Melany Melanie
imię żeńskie;

Melaniusz pn
Melaine
imię męskie;

Melar pn
Lake Malar
(geografia, geograficzny) jezioro położone w środkowej Szwecji, na zachód od Sztokholmu;

Melbourne pn
Melbourne
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melchior
imię męskie;

Melchizedek pn
Melchizedek
(biblijny) imię męskie;

Melilla mɛˈlʲila pn
Melilla
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące enklawą na terytorium Maroka,

Melina pn
Melina
imię żeńskie

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
Melpomene
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Meluzyna pn
Melusine
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
Memphis
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;

Men mɛ̃n pn
Main
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Mercja pn
Mercia
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie istniejące w środkowej Anglii w latach 527–918;

Merkurianin ˌmɛrkurʲˈjä̃ɲĩn n
Mercurian
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Merkurego

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Mercury
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Meschetia pn
Meskheti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Gruzji;

Mesenia pn
Messenia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-wschodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini

Mesjasz pn
Messiah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Messina
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Meszhed ˈmɛʃxɛt pn
Mashhad
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju;

Met pn
the Met
(potocznie, potoczny) Metropolitan Opera w Nowym Jorku

Meteory pn
Meteora
(geografia, geograficzny) niewielki, odosobniony masyw górski w Grecji, na północno-zachodnim krańcu Tesalii, w okolicy miasta Kalambaka, zbudowany ze urwistych skał;

Metis ˈmɛtʲis pn
Metis
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 9;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu);

Metody mɛˈtɔdɨ pn
Methodius
imię męskie;

Metuszelach n
Methuselah
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Metys ˈmɛtɨs n
mestizo
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec żółtej rasy człowieka z rasą białą, zwłaszcza potomek Indianki i białego mężczyzny albo białej kobiety i Indianina;

Mezeń pn
Mezen
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

Mezoameryka pn
Mesoamerica
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mesopotamia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Mia pn
Mia
anglosaskie imię żeńskie

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;
(etnografia, etnograficzny) plemię Indian północnoamerykańskich;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkunastu miejscowości, gmin i hrabstw w USA i Australii

Miasto Wiatrów ˈmʲjastɔ ˈvʲjatruf pn
Windy City
(peryfrastyczny) (potocznie, potoczny) Chicago

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
Michaelina Michalina Michelina
imię żeńskie;

Michał ˈmʲixaw pn
Michael Mike
imię męskie;

Micheasz pn
Micah
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Midgard pn
Middle-earth Midgard
(mitologia germańska) świat środka / środkowy zamieszkany przez ludzi;

Mike majk pn
Mike
imię męskie

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Nicholas Nick Nicolas Nikolas Claus
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Micronesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
Microscopium
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Milet pn
Miletus
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Mineralne Wody pn
Mineralnye Vody
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
Minerva
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;

Minnesota ˌmʲĩnːɛˈsɔta pn
Minnesota
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w stanie Minnesota (1.1), prawy dopływ Missisipi;

Minorka pn
Minorca
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Minos ˈmʲĩnɔs pn
Minos
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6239, odkryta w 1989 r.;

Minotaur mʲĩˈnɔtawr pn
Minotaur
(mitologia grecka) potwór o ludzkim ciele i głowie byka, syn Pazyfae i byka przysłanego przez Posejdona Minosowi;

Miranda mʲiˈrãnda pn
Miranda
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
Miriam
imię żeńskie;

Mirny pn
Mirny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zamknięte w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

Miron ˈmʲirɔ̃n pn
Myron
imię męskie;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Mississippi River Mississippi
(geografia, geograficzny) rzeka w USA;

Missouri mʲiˈzurʲi pn
Missouri MO
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
Missouri River Missouri
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mistra pn
Mystras
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji;

Mitra ˈmʲitra pn
Mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nʦ̑ʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj n
International Atomic Energy Agency
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej;

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt pn
International Women's Day
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿ʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨʦ̑a pn
International Red Cross and Red Crescent Movement
międzynarodowa organizacja humanitarna;

Miłość pn
Faith
imię żeńskie;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Miśnia ˈmʲiɕɲa pn
Meissen
(geografia, geograficzny) miasto w Saksonii;

Mjanma pn
Burma Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Południowej Azji, Birma;

Mjanmańczyk n
Burmese
obywatel Mjanmy

Mnemosyne pn
Mnemosyne
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 57;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie pamięci, matka muz, jedna z tytanid;

Moab pn
Moab
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie po wschodniej stronie Morza Martwego;
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych Ameryki;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych

Moabita n
Moabite
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnego Moabu

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Modena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Modlitwa Pańska pn
Lord's Prayer
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;

Modlitwa w ciągu dnia n
Little Hour
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadishu
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Mainz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohikanin n
Mohican
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mohylew pn
Mogilev
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, siedziba administracyjna rejonu mohylewskiego;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Moses
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Mojżeszowy possessiveAdjective
Mosaic
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Mojżesza

Molier n
Molière
spolszczona wersja przydomka XVII-wiecznego francuskiego komediopisarza Jeana Baptiste'a Poquelina;

Moliza pn
Molise
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech

Moloch pn
Moloch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chtoniczne bóstwo semickie, któremu składano ofiary z ludzi, czczone głównie przez Kananejczyków i Fenicjan;

Moluki pn
Maluku Islands Moluccas
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji;
Moluccas
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1);

Momos pn
Momus
(mitologia grecka) bóg drwin i ironii, uosobienie sarkazmu, żartów i kpin;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Munich
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) stolica Monako (1.1)

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongolia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
Mongol Mongolian
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Monica
imię żeńskie;

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
Montevideo
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju;

Montpellier pn
Montpellier
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montreal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Monza pn
Monza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Moorea pn
Mo'orea
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna wchodząca w skład Polinezji Francuskiej;

Morawa Południowa pn
Bulgarian Morava South Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę;

Morawa Zachodnia pn
West Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę;

Mordechaj pn
Mordecai Mordechai
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morpheus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moria pn
Moria
(geografia, geograficzny) wieś i obóz dla uchodźców w Grecji, na wyspie Lesbos, na północ od Mityleny
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne podziemne miasto w cyklu powieściowym Johna Ronalda Reuela Tolkiena;
(mitologia grecka) nimfa z mitologii greckiej, jedna z Najad
Moriah
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Adriatic Sea
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alborańskie pn
Alboran Sea
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Arabian Sea
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Aralskie pn
Aral Sea
(geografia, geograficzny) Jezioro Aralskie

Morze Archipelagowe pn
Archipelago Sea
(geografia, geograficzny) akwen morski między wybrzeżem Finlandii i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego;

Morze Arktyczne ˈmɔʒɛ arkˈtɨʧ̑nɛ pn
Arctic Sea
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Arktyczny

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Sea of Azov
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Baffina pn
Baffin Bay
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;

Morze Balearskie pn
Balearic Sea
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Barents Sea
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Baltic Sea
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Bering Sea
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
White Sea
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Celtyckie pn
Celtic Sea
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Black Sea
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Red Sea
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
Chukchi Sea
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Aegean Sea
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Filipińskie pn
Philippine Sea
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Galilejskie pn
Sea of Galilee
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;

Morze Grenlandzkie pn
Greenland Sea
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu, a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie;

Morze Hebrydzkie pn
Sea of the Hebrides
(geografia, geograficzny) część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Irish Sea
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Sea of Japan
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Ionian Sea
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Caribbean Sea
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Karskie pn
Kara Sea
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Caspian Sea
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Koralowe ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ pn
Coral Sea
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym;

Morze Kreteńskie pn
Sea of Crete
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety;

Morze Liguryjskie pn
Ligurian Sea
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między Ligurią, Korsyką a Toskanią;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Dead Sea
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Mirtejskie pn
Myrtoan Sea Mirtoan Sea
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cyklad a półwyspem Peloponez;

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
Norwegian Sea
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔʦ̑ʲcɛ pn
Sea of Okhotsk
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Peczorskie pn
Pechora Sea
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
South China Sea
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
North Sea
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Szkockie pn
Inner Scottish Sea Inner Seas off the West Coast of Scotland
(geografia, geograficzny) morze u zachodnich wybrzeży Szkocji i północnych wybrzeży Irlandii;

Morze Trackie pn
Thracian Sea
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Tyrrhenian Sea
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wattowe pn
Wadden Sea
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
East Siberian Sea
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Łaptiewów pn
Laptev Sea
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Mediterranean Sea Mediterranean
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Yellow Sea
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moscow
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;
Moskva
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Oki;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mosul pn
Mosul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Mosuo pn
Mosuo
(etnografia, etnograficzny) jedna z grup etnicznych w Chinach, zamieszkująca w prowincjach Junnan i Syczuan, niedaleko Tybetu;

Mount Everest pn
Mount Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mowgli
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Meuse
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mozela pn
Moselle
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Niemcy i Luksemburg, lewy dopływ Renu;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
Moldovan Moldavian
obywatel Mołdawii

Mt maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ ɛ̃m‿ˈtɛ ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˌmatɛˈ<sup>w</sup>uʃa abbreviation
Matthew
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Mateusza, Ewangelia Mateusza, Mateusz

Mucha ˈmuxa pn
Musca
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Muminek mũˈmʲĩnɛk pn
Moomin Moomintroll
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne białe stworzenie, z rodziny trolli;

Muntenia pn
Muntenia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii;

Murcja pn
Murcia
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Murmansk
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Murom pn
Murom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
Negro black
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Mustafa pn
Mustafa
imię męskie

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
Mycenae
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;

Mykeńczyk n
Mycenaean
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Myken

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Mickey Mouse
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;

Myzja pn
Mysia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią;

Męka Pańska n
Passion of Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cierpienie Chrystusa od Ogrójca do śmierci na Kalwarii

Młoda Polska pn
Young Poland
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku;

MŚ ɛ̃m‿ˈɛɕ acronym
WC
= mistrzostwa świata

MŚP acronym
SME
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa;

NASA ˈnasa n
NASA Nasa
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
NATO
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NBA acronym
NBA
(sport, sportowy) amerykańsko-kanadyjska liga koszykarska;

NEK acronym
SCE
= (technologia, technika, techniczny) nasycona elektroda kalomelowa;

NKWD ˌɛ̃ŋ‿ka‿vu‿ˈdɛ acronym
NKVD
= Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR;

NLPZ acronym
NSAID NSAIA NSAIM
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NN ɛ̃n‿ˈɛ̃n acronym
Joan Doe John Doe
osoba o niezidentyfikowanej tożsamości

NNKT ˌɛ̃n‿ɛ̃ŋ‿ka‿ˈtɛ acronym
EFA
= niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy / niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe;

NNW acronym
NNW
= (geografia, geograficzny) północno-północno-zachodni

NOL acronym
UFO
= niezidentyfikowany obiekt latający

NPC ɛ̃n‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
NPC
(informatyka, informatyczny) problem NP-zupełny;
(medycyna, medyczny) choroba Niemanna-Picka typu C;

NPŚ acronym
NWO
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) nowy porządek świata;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
GDR
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

NWD ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ acronym
gcd
= (matematyka, matematyczny) największy wspólny dzielnik

NWW ɛ̃n‿vu‿ˈvu acronym
LCM
= (matematyka, matematyczny) najmniejsza wspólna wielokrotność

Nabatea pn
Nabataea Nabatea Nabatene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków

Nabatejczyk n
Nabataean Nabatean
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Nabatei;

Nabierieżnyje Czełny pn
Naberezhnye Chelny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Nablus
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nebuchadnezzar
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nachodka pn
Nakhodka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Nadab pn
Nadab
(biblijny) imię męskie;

Naddniestrzańska Republika Mołdawska pn
PMR Pridnestrovian Moldavian Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Naddniestrza;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnistria Transdniestria Pridnestrovie Pridnestrovia Trans-Dniester
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadia ˈnadʲja pn
Nadia
imię żeńskie;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
North Rhine-Westphalia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Rhineland-Palatinate
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nadreńczyk n
Rhinelander
mieszkaniec Nadrenii

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
Hope
imię żeńskie;

Nagasaki pn
Nagasaki
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, stolica prefektury Nagasaki (1.2)
Nagasaki Nagasaki prefecture
(geografia, geograficzny) prefektura w Japonii

Nagoja pn
Nagoya
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nagroda Nobla n
Nobel Prize
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;

Nahum pn
Nahum
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Najświętsza Maria Panna pn
Blessed Virgin Mary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) matka Jezusa Chrystusa

Najświętsza Maryja Panna pn
Blessed Virgin Mary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu;

Najświętszy Sakrament n
Blessed Sacrament
(kościelny) sakrament eucharystii

Nalczyk pn
Nalchik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namangan pn
Namangan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego;

Namib pn
Namib
(geografia, geograficzny) przybrzeżna pustynia położona na południu Afryki, głównie na terenie Namibii, a także w Angoli i Południowej Afryce;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
Namibian
obywatel Namibii

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);

Nanga Parbat pn
Nanga Parbat
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata;

Nanning pn
Nanning
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach, ośrodek administracyjny regionu autonomicznego Kuangsi;

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoleon
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów

Narew ˈnarɛf pn
Narew
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Wisły;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Naryan-Mar
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Narodzenie Pańskie pn
Nativity of Our Lord Nativity of the Lord
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa

Narwa pn
Narva
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);

Nassau ˈnasːaw pn
Nassau
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;

Natalia naˈtalʲja pn
Natalie
imię żeńskie;

Natalis pn
Natalis
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Natan pn
Nathan
(biblijny) postać biblijna;
imię męskie;

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
Nathanael Nathaniel
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Natangia pn
Natangia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, obejmująca w ziemie między Łyną a Pregołą, zamieszkana przez plemię Natangów;

Natasza naˈtaʃa pn
Natasha
imię żeńskie;

Nauplion pn
Nafplio
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Grecji, we wschodniej części Peloponezu;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nouakchott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nazareth
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazjanz pn
Nazianzos Nazianzus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Kapadocji w Azji Mniejszej;

Nazrań pn
Nazran
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
N'Djamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Ne ɛ̃n‿ˈɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌnɛxɛ̃ˈmʲjaʃa abbreviation
Ne Neh
= Księga Nehemiasza

Neapol nɛˈapɔl pn
Naples
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nearktyka pn
Nearctic
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) obszar zoogeograficzny obejmujący część Meksyku, Amerykę Północną i Grenlandię;

Nebraska nɛˈbraska pn
Nebraska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Nefretete pn
Nefertiti
imię żeńskie

Neftali pn
Naphtali
imię męskie;

Negew pn
Negev
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela;

Nehemiasz pn
Nehemiah
(biblijny) imię męskie

Nemezys nɛ̃ˈmɛzɨs pn
Nemesis
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata;

Neos Kosmos n
Neos Kosmos
(geografia, geograficzny) nazwa jednej z dzielnic Aten ((dosłownie) Nowy Świat)

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
Nepalese
obywatel Nepalu

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptune
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nercza pn
Nercha
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Neretwa pn
Neretva
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;

Neron pn
Nero
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Neustria pn
Neustria Neustrasia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków, położona na północ od doliny Loary;

Nevada pn
Nevada
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

Nevers pn
Nevers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

New Hampshire n
New Hampshire
(geografia, geograficzny) stan na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

New Jersey n
New Jersey
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

Newel pn
Nevel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Niagara ɲaˈɡara pn
Niagara Falls
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1);
Niagara River
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;

Niamey ˈɲãmɛj pn
Niamey
(geografia, geograficzny) stolica Nigru;

Niasa pn
Malawi
(geografia, geograficzny) jezioro należące do grupy Wielkich Jezior Afrykańskich, położone w południowo-wschodniej Afryce;

Nibiru pn
Nibiru
(historia, historyczny, historycznie) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie z babilońskich tekstów w języku arkadyjskim, identyfikowane najczęściej jako Gwiazda Polarna lub Jowisz;

Nibylandia pn
Neverland
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) baśniowa kraina zamieszkała przez Piotrusia Pana

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Nicaea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne miasto w średniowiecznej Bitynii, współcześnie İznik w Turcji;
Nice
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niderlandczyk n
Netherlander
mieszkaniec Niderlandów

Niebieska Jerozolima pn
Heavenly Jerusalem
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowotestamentowy Kościół Chrystusa
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starotestamentowe niebo, zwłaszcza w odniesieniu do czasów ostatecznych

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
Palm Sunday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Nieftiejugansk pn
Nefteyugansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Nieman pn
Neman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Germany
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
German
naród niemiecki;

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
East Germany
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
West Germany
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
Neman
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
German
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
German Democratic Republic
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Nieniec pn
Nenets
przedstawiciel ludu samojedzkiego, zamieszkującego północno-zachodnią Syberię

Nieniecki Okręg Autonomiczny ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Nenets Autonomous Okrug
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią obwodu archangielskiego;

Niepokalane Poczęcie pn
Immaculate Conception
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854;

Nieriungri pn
Neryungri
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Niestierow pn
Nesterov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Nietzscheański possessiveAdjective
Nietzschean Nietzschen
(filozofia, filozoficzny) należący do Nietzschego

Niger ˈɲiɡɛr pn
Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigeria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicaragua
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nike pn
Nike
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikifor ɲiˈcifɔr pn
Nicephorus
imię męskie;

Nikomedia pn
Nicomedia
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto hellenistyczne w Azji Mniejszej, w Bitynii;

Nikołajewsk pn
Nikolayevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Nikołajewsk nad Amurem pn
Nikolayevsk-on-Amur
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;

Nil ɲil pn
Nile
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
Nilus
imię męskie;

Nina ˈɲĩna pn
Nina
imię żeńskie;

Niniwa pn
Nineveh
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Nippon ˈɲipːɔ̃n pn
Nippon
(dawniej, dawny) (rzadki, rzadko używany) Japonia

Nippur pn
Nippur
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto summeryjskie w południowej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne w Iraku;

Niszawa pn
Nishava
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Nitria pn
Nitria
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny ośrodek monastyczny w północnym Egipcie;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Nizina Flandryjska pn
Plain of Flanders
(geografia, geograficzny) nizina nad Morzem Północnym, położona w Belgii, Holandii i północnej Francji, część Niziny Środkowoeuropejskiej

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
Po Valley
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech;

Niżne Tatry pn
Low Tatra Low Tatras
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji;

Niżniaja Sałda pn
Nizhnyaya Salda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim;

Niżniekamsk pn
Nizhnekamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Nizhnevartovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Nizhny Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Nizhny Tagil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Noc Kupały n
Kupala Night
(historia, historyczny, historycznie) Noc Świętojańska u Słowian wschodnich;

Noc Yalda pn
Yalda Yalda Night
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne irańskie święto o rodowodzie zaratusztriańskim przypadające w noc przesilenia zimowego na półkuli północnej, podczas którego przyjaciele i rodzina spotykają się, aby do północy jeść, pić i czytać poezję, zwłaszcza Hafiza;

Noe ˈnɔɛ pn
Noah
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Noemi pn
Naomi
imię żeńskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norbert
imię męskie;

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
Norfolk Island
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Norma ˈnɔrma pn
Norma
imię żeńskie;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandy
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Nortumbria nɔrˈtũmbrʲja pn
Northumbria
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie;

Norweg ˈnɔrvɛk n
Norwegian Norseman
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norway
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norylsk ˈnɔrɨlsk pn
Norilsk
(geografia, geograficzny) miasto w Kraju Krasnojarskim Federacji Rosyjskiej, leżące poza kołem podbiegunowym;

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Nuremberg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii;

Nosferatu n
Nosferatu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię jednego z legendarnych wampirów, postaci literackiej i filmowej

Notos ˈnɔtɔs pn
Notos Notus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem;

Nouruz ˈnɔwrus pn
Nowruz
irańskie święto nowego roku i wiosny obchodzone w dzień równonocy wiosennej;

Nowa Belgia pn
New Belgium
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) siedemnastowieczna kolonia holenderska założona w Ameryce Północnej;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Newfoundland
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Fundlandia i Labrador ˈnɔva fũnˈdlãndʲja ˌi‿laˈbradɔr pn
Newfoundland and Labrador
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
New Guinea
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Holandia ˈnɔva xɔˈlãndʲja pn
New Holland
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Australia (w XVII w.)
New Holland Island
(geografia, geograficzny) sztuczna wyspa w Petersburgu;
New Netherland
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna kolonia holenderska w Ameryce Północnej u ujścia rzeki Hudson, na terenie obecnego Nowego Jorku;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
New Caledonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Marchia pn
Neumark New March
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna, wyodrębniona w wyniku zdobycia przez Marchię Brandenburską części ziemi lubuskiej oraz pogranicza Pomorza i Wielkopolski;

Nowa Południowa Walia pn
New South Wales
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Nova Scotia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
New Zealand Kiwiland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
New Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowe Niderlandy pn
New Netherland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) siedemnastowieczna kolonia holenderska założona w Ameryce Północnej;

Nowogródek pn
Navahrudak
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim;

Nowokuźnieck pn
Novokuznetsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosja n
Novorossiya New Russia Novo-Russia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Noworosyjsk pn
Novorossiysk
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
New Zealander Kiwilander
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
New Zealander Kiwilander
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Aton pn
New Athos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
New Brunswick
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York New York City
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
New York New York State State of New York
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
New Mexico
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
New Orleans
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
New Year New Year's Day
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Sad pn
Novi Sad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii;

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
the New Testament New Testament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nowy Świat ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat pn
New World
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nukus pn
Nukus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numea pn
Nouméa
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Nunavut
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nur nur pn
Noor Nur
imię męskie
imię żeńskie

Nuristan nuˈrʲistãn pn
Nuristan
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem;

Nuuk pn
Nuuk
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii;

Nyks nɨks pn
Nyx
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

Nysa Kłodzka pn
Eastern Neisse
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Polsce;

Nysa Łużycka pn
Western Neisse
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Polskę, Czechy i Niemcy;

OB acronym
ESR
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

OBWE acronym
OSCE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

OCR n
OCR
(informatyka, informatyczny) proces zamieniający tekst zawarty w obrazie w jego cyfrową reprezentację, optyczne rozpoznawanie pisma;

OIOM ˈɔjɔ̃m acronym
ICU CCU ITU
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej

OK ɔ‿ˈkɛj adj
OK
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry

OK ɔ‿ˈkɛj adv
OK
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze

OK ɔ‿ˈkɛj interjection
OK
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

ONP acronym
RPN
= (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) odwrotna notacja polska;

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
UNO UN
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

OSP ɔ‿ɛs‿ˈpɛ acronym
TSO
= (ekonomia, ekonomiczny) (technologia, technika, techniczny) operator systemu przesyłowego
VFD
= ochotnicza straż pożarna;

OUN acronym
CNS
= ośrodkowy układ nerwowy

OZE acronym
RES
= odnawialne źródło energii;

Oakland n
Oakland
(geografia, geograficzny) miasto leżące w północnej części Kalifornii;

Ob ɔp pn
Ob Ob river
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
Oort cloud
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.;

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Arctic Ocean
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Atlantic Ocean Atlantic
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Indian Ocean
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Antarctic Ocean Southern Ocean South Polar Ocean
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Pacific Ocean
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Oceania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ochryda ɔxˈrɨda pn
Ohrid
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Macedonii

Oczamczyra pn
Ochamchire
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odessa pn
Odessa Odesa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odkupiciel ɔt.kuˈpi.t͡ɕɛl pn
Redeemer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Odoryk pn
Odoric
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Odra ˈɔdra pn
Oder
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
Odyssey
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi;

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Odysseus
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ophelia
imię żeńskie;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Urana;

Ohio ɔˈxajɔ n
Ohio
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Ohio
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Our Father Lord's Prayer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Ojmiakon pn
Oymyakon
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Okcydent ɔkˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
the Occident
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Zachód, ogólne określenie krajów zachodnich

Okeanos ˌɔkɛˈãnɔs pn
Oceanus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wielkiej rzeki (wielkiego morza, oceanu) otaczającej świat, najstarszy z tytanów;

Okinawa pn
Okinawa
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Riukiu na Oceanie Spokojnym;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Occitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Oktant ˈɔktãnt pn
Octans
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oktawia pn
Octavia
imię żeńskie;

Oktiabrskij pn
Oktyabrsky
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Olaf ˈɔlaf pn
Olaf
imię męskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Olympus
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olympia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;
imię żeńskie;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Olivia
imię żeńskie;

Oltenia pn
Oltenia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii;

Olympia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olympia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 582, z pasa głównego asteroid;
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Waszyngton;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Oman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omar ˈɔ̃mar pn
Omar
imię męskie

Omdurman pn
Omdurman
(geografia, geograficzny) miasto w Sudanie położone na lewym brzegu Nilu Białego, naprzeciw stolicy państwa, Chartumu;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Onega
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Ontario
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Ontario Lake Ontario
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
Onuphrius
imię męskie;

Optat pn
Optate Optatus
imię męskie

Oran ˈɔrãn pn
Oran
miasto w Algierii;

Orchomenos ˌɔrxɔ̃ˈmɛ̃nɔs pn
Orchomenus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
Oregon
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Oregończyk n
Oregonian
mieszkaniec Oregonu

Orenburg pn
Orenburg
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
United Nations
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
North Atlantic Treaty Organisation North Atlantic Treaty Organization
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orient ˈɔrʲjɛ̃nt n
Orient
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kraje wschodnie, w odniesieniu do Azji i północno-wschodniej Afryki

Orinoko n
Orinoco
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orion
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orionidy pn
Orionids
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października;

Orkady pn
Orkney Orkney Islands
(geografia, geograficzny) archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego;

Orkus pn
Orcus
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlando pn
Orlando
imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlean pn
Orleans
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
Armenian
osoba narodowości ormiańskiej

Ormuz ˈɔrmus pn
Hormuz Island
(geografia, geograficzny) wyspa w Iranie, w ostanie Hormozgan, w cieśninie Ormuz (1.1)
Strait of Hormuz
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu

Orontes pn
Orontes Asi
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orvieto pn
Orvieto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Aquila
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Ossetia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South Ossetia
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Osetyjczyk n
Ossetian
mieszkaniec Osetii

Osijek pn
Osijek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Osinniki pn
Osinniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Osroene pn
Osroene
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne królestwo ze stolicą w Edessie, założone przez nabatejskie lub arabskie plemiona w północnej Syrii, istniejące między II w. p.n.e. a III w. n.e.;

Osroeńczyk n
Osroenian
(historia, historyczny, historycznie) obywatel starożytnego królestwa Osroene

Ostaszków pn
Ostashkov
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
Last Supper
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostenda pn
Ostend
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, na wybrzeżu Morza Północnego, w prowincji Flandria Zachodnia;

Ostfalia pn
Eastphalia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, wschodnia część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Leine a Soławą i Łabą

Ostia pn
Ostia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrzyhom pn
Esztergom
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Otis pn
Otis
imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Kanadzie i USA

Otmar ˈɔtmar pn
Othmar
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Otranto pn
Otranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowo-wschodnich Włoszech, położone na Półwyspie Salentyńskim nad cieśniną Otranto (1.2);

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Outremer pn
Outremer
(dosłownie) zamorze; tereny zajęty przez krzyżowców w wyniku I wyprawy krzyżowej;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Auvergne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Owidiusz pn
Ovid
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski;

Ozeasz pn
Hosea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Oziorsk pn
Ozyorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji;

Ozurgeti pn
Ozurgeti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;

Ołoniec pn
Olonets
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Ara
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

PAL pal acronym
PAL
= (elektronika, elektroniczny) liniowa zmiana faz (jeden ze standardów nadawania koloru w analogowym sygnale telewizyjnym);

PC pɛ‿ˈʦ̑ɛ n
PC
(informatyka, informatyczny) komputer osobisty

PCI acronym
PCI
= (angielski) Peripheral Component Interconnect → (informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) magistrala komunikacyjna służąca do przyłączania kart rozszerzeń do płyty głównej

PDF pɛ‿dɛ‿ˈːf acronym
PDF
(informatyka, informatyczny) format dokumentu przenośnego;

PE pɛ‿ˈː acronym
EP
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Parlament Europejski

PEG n
PEG
(chemia, chemiczny) glikol polietylenowy

PI pɛ‿ˈi acronym
IS ISIL ISIS
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Państwo Islamskie

PK pɛ‿ˈka acronym
CUT
= Politechnika Krakowska

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
GDP GNP
= produkt krajowy brutto;

PMS pɛ‿ɛ̃m‿ˈɛs pʲi‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
PMS
= (medycyna, medyczny) ZNP, zespół napięcia przedmiesiączkowego

PNA acronym
ZIP
= pocztowy numer adresowy

PNN acronym
CKD
= (medycyna, medyczny) przewlekła niewydolność nerek

PO pɛ‿ˈɔ acronym
OP
= (administracja) program operacyjny

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
COAD COLD COPD
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
FA
= (medycyna, medyczny) pierwsza pomoc;
GOC SOE
= (ekonomia, ekonomiczny) przedsiębiorstwo państwowe;
PP
= (chemia, chemiczny) polipropylen;
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Piratów;
= (medycyna, medyczny) przeciwpelagryczny;

PRL pɛ‿ːr‿ˈɛl acronym
PRP
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa;
PRL
= (biologia, biologiczny) prolaktyna;

PTC acronym
BBT BTP
= (medycyna, medyczny) podstawowa temperatura ciała;

PTFE acronym
PTFE
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen

PWSZ acronym
Higher Vocational State School
(edukacja, edukacyjny) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa

PWiN acronym
UXO
(wojskowość, wojskowy) przedmiot wybuchowy i niebezpieczny

PZ acronym
SW
= (geografia, geograficzny) południowy zachód

PZŻ pɛ‿zɛd‿ˈʒɛt acronym
PYA
= Polski Związek Żeglarski;

Pachamama pn
Pachamama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) andyjska i inkaska bogini utożsamiana z ziemią i przyrodą;

Pachomiusz pn
Pachomius
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Pacyfik paˈʦ̑ɨfʲik pn
Pacific
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny
Pacificus
imię męskie;

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padma pn
Padma River
(geografia, geograficzny) główna rzeka Bangladeszu

Padwa ˈpadva pn
Padua
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Paflagonia pn
Paphlagonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie;

Pafnucy pn
Paphnutius
imię męskie;

Pafos pn
Paphos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Paisley pn
Paisley
(geografia, geograficzny) miasto w Szkocji, w zespole miejskim Glasgow;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Pakistani Paki
obywatel Pakistanu

Palatyn pn
Palatine Palatine Hill
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Palatynat pn
Palatinate
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodnich Niemczech, położona na zachód od Renu;

Palatynat Reński pn
Rhineland Palatinate
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, (zobacz) Palatynat

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palearktyka n
Palearctic
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę

Palembang pn
Palembang
(geografia, geograficzny) miasto w Indonezji w południowej części Sumatry;

Palemon pn
Palaemon
historyczne imię męskie;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Palestinian
mieszkaniec Palestyny

Palikir paˈlʲicir pn
Palikir
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji;

Palmyra pn
Palmyra
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamfilia pn
Pamphylia
(historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Mniejszej i późniejsza prowincja rzymska;

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamir Pamir Mountains Pamirs
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;
Pamir Pamir River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie;

Pamiry pn
Pamirs
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) łańcuch górski w Azji Centralnej;

Pampeluna pn
Pamplona
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Hiszpanii, stolica prowincji Nawarra;

Pan pãn pn
Lord
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4450;

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
God stays long, but strikes at last
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona

Pan Jezus pn
Lord Jesus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus

Panacea ˌpãnaˈʦ̑ɛa pn
Panacea
(mitologia grecka) bogini i uosobienie leczenia za pomocą panaceum; córka Asklepiosa i Epione oraz siostra Higiei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Panama pãˈnãma pn
Panama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pandż pn
Panj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Afganistanie i w południowym Tadżykistanie;

Pandższir pn
Panjshir
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna w Afganistanie;

Pani n
Miss
oficjalna pisana forma grzecznościowa pani

Pani personalPronoun
Madame Miss you
druga osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński, oficjalna pisana forma grzecznościowa pani jako odpowiednik Ty

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
Pancras
imię męskie;

Panna ˈpãnːa pn
Virgo
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannonia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Pantaleon pn
Pantaleon
imię męskie;

Pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr pn
Mount Pantocrator
(geografia, geograficzny) góra w Grecji, najwyższy szczyt na wyspie Korfu;

Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek ˈpãnu ˈbɔɡu ˈɕfʲjɛʧ̑kɛ a‿ˈdʲjabwu ɔˈɡarɛk proverb
run with the hare and hunt with the hounds
zadowolić obydwie przeciwstawne strony

Papeete pn
Papeete
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua New Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Papuas n
Papuan
autochtoniczny mieszkaniec Nowej Gwinei;

Papuańczyk ˌpapuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Papuan
obywatel Papui-Nowej Gwinei

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paraklet pn
Paraclete
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Ducha Świętego;

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
Paramaribo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
European Parliament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parma ˈparma pn
Parma
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Part n
Parthian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Partii

Partia pn
Parthia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Parys ˈparɨs pn
Paris
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
Kuiper belt
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Pasadena pn
Pasadena
(geografia, geograficzny) miasto w Kalifornii;
(geografia, geograficzny) miasto w Teksasie;

Pascha ˈpasxa pn
Pasch
Wielkanoc we wschodnich Kościołach chrześcijańskich;
Passover
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Paschalis pn
Paschal
imię męskie;

Paschazjusz pn
Paschasius
imię męskie;

Paschazy pn
Paschasius
imię męskie;

Pastwiska pn
Pastwiska
(geografia, geograficzny) nazwa części Cieszyna i kilku polskich wsi;

Pasztun ˈpaʃtũn n
Pashtun
(etnografia, etnograficzny) członek głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu, mówiący językiem paszto

Pasztunistan pn
Pashtunistan
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej zamieszkiwany przez Pasztunów;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonia
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Patagończyk n
Patagonian
mieszkaniec Patagonii

Pati ˈpatʲi n
Pat Patty
(zdrobniale) Patrycja

Patna pn
Patna
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, położone na Nizinie Hindustańskiej, nad Gangesem; stolica stanu Bihar

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
Patricia
imię żeńskie;

Patryk ˈpatrɨk pn
Patrick
imię męskie;

Paulin pn
Pauline Paulinus
imię męskie;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Pauline Paulina
imię żeńskie;

Paunis n
Pawnee
członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Paw paf pn
Pavo
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Paweł ˈpavɛw pn
Paul
imię męskie;

Pawia pn
Pavia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;

Pawłowskij Posad pn
Pavlovsky Posad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą;

Pałana pn
Palana
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);

Pański adj
dominical
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do Boga, związany z Bogiem, w szczególności Chrystusem

Państwa Centralne ˈpãj̃stfa ʦ̑ɛ̃nˈtralnɛ n
Central Powers
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria;

Państwo n
Mrs. and Mr.
oficjalna pisana forma grzecznościowa państwo

Państwo Islamskie pn
Islamic State
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
State of Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Kościelne pn
States of the Church
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) państwo istniejące w środkowej Italii w latach 755-1870;

Państwo Watykańskie pn
Vatican City State
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej;

Państwo Środka n
Middle Kingdom
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegasus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pejpus pn
Lake Peipus
(geografia, geograficzny) jezioro na granicy między Estonią i Rosją;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Beijing Peking
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Peloponnese
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pelops ˈpɛlɔps pn
Pelops
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;

Pendżab pn
Punjab
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie;

Pendżabczyk pɛ̃n͇ˈʤ̑apʧ̑ɨk n
Punjabi
człowiek pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkaniec Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab

Penelopa pn
Penelope
(mitologia grecka) imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pennsylvania PA
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Pensylwańczyk n
Pennsylvanian
mieszkaniec Pensylwanii

Pentateuch pn
Pentateuch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Pentezylea pn
Penthesilea
(mitologia grecka) jedna z mitycznych Amazonek;

Penżyna pn
Penzhina
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Peresław Zaleski pn
Pereslavl-Zalessky
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Pergamon pn
Pergamum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Myzji, w Azji Mniejszej, stolica państwa pergamońskiego;

Perm pɛrm pn
Perm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

Perpignan pn
Perpignan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Pers pɛrs n
Persian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Persefona pn
Persephone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseidy pn
Perseids
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;

Persepolis pn
Persepolis
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseus
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Persia
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Perth pn
Perth
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Australia Zachodnia;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

Pesaro pn
Pesaro
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Peszawar pn
Peshawar
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Peterhof pn
Petergof
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Saint Petersburg
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Petronela pn
Petronilla
imię żeńskie;

Petroniusz pn
Petronius
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Petula pn
Petula
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Pewek pn
Pevek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Pia pn
Pia Piety
imię żeńskie;

Piacenza pn
Piacenza
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Piast pn
Piast
(historia, historyczny, historycznie) imię legendarnego założyciela dynastii piastowskiej

Piatigorsk pn
Pyatigorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Picunda pn
Pitsunda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Fornax
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piedmont
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pieniny pn
Pieniny
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Pierre pʲjɛr pn
Pierre
imię męskie Piotr

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
May Day
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy

Piet pʲit pn
Piet
(informatyka, informatyczny) ezoteryczny język programowania oparty o kolorowe pola przypominające abstrakcyjną grafikę;

Pietropawłowsk pn
Petropavl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pietropawłowsk Kamczacki ˌpʲjɛtrɔˈpavwɔfsk ːãmˈʧ̑aʦ̑ʲci pn
Petropavlovsk-Kamchatsky
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego;

Pietrowsk Zabajkalski pn
Petrovsk-Zabaykalsky
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
Petrozavodsk
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii;

Pigmej n
pygmy Pigmy Pygmy pigmy
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Picardy
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Pilica pn
Pilica
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, lewy dopływ Wisły;

Pinokio pn
Pinocchio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater powieści Carla Collodiego;

Piombino pn
Piombino
(geografia, geograficzny) nadmorska miejscowość i gmina we Włoszech; położona w Toskanii, naprzeciw wyspy Elby;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Peter
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Petra
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Piotruś Pan pn
Peter Pan
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) baśniowa postać z filmów, książek i komiksów głównie produkcji Disneya

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pyrenees
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Piraeus
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pismo ˈpʲismɔ n
Scripture Good Book Holy Scripture Holy Writ
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia

Pismo Święte n
Holy Scripture Holy Bible
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pythagoras
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pius pʲjus pn
Pius
imię męskie;

Piza pn
Pisa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Pisidia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
Pentateuch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Pięćdziesiątnica n
Pentecost
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory

Pińsk pn
Pinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Pyongyang
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
Citizens Platform Civic Platform
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Plato
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejada plɛˈjada pn
Pleiad
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Plejadami;

Plejadianin pn
Pleiadean Pleiadian
(ezoteryka) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej pochodzącej z Plejad

Plejady plɛˈjadɨ pn
Pleiades
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Plethon Pletho
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pliniusz pn
Pliny
imię męskie

Plutarch pn
Plutarch
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki;
imię męskie;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Pluto
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

PoE n
PoE
(informatyka, informatyczny) technologia przesyłu energii elektrycznej do urządzeń peryferyjnych będących elementami sieci, za pomocą skrętki ethernet;

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
Potsdam
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podhale pɔtˈxalɛ pn
Podhale
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) region etnograficzny na południu Polski u północnego podnóża Tatr;

Podkarpacie n
Subcarpathia
(geografia, geograficzny) region fizyczno-geograficzny w Europie;

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Podlachia
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Podole pɔdˈɔlɛ pn
Podolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;

Podolsk pn
Podilsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Ukrainie, w obwodzie odeskim;
Podolsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Podrawie pn
Podravina
(geografia, geograficzny) kraina rozciągająca się nad rzeką Drawą, położona w Chorwacji i Słowenii

Pokojowa Nagroda Nobla pn
Nobel Peace Prize
Nagroda Nobla przyznawana przez Norweski Komitet Noblowski za działalność na rzecz światowego pokoju;

Pola Elizejskie pn
Elysian Fields
(mitologia grecka) raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Pola Flegrejskie pn
Phlegraean Fields
(geografia, geograficzny) niewielka kraina położona na południe od Neapolu będąca kalderą superwulkanu;

Polaczek pɔˈlaʧ̑ɛk n
Polack
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) Polak

Polak ˈpɔlak n
Pole Polish
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Campus Martius
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polessk pn
Polessk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie kaliningradzkim nad Zalewem Kurońskim;

Polihymnia ˌpɔlʲiˈxɨ̃mʲɲja pn
Polyhymnia
(mitologia grecka) muza poezji sakralnej i hymnicznej oraz pantomimy, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Polikarp pɔˈlʲikarp pn
Policarpo
imię męskie;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polynesia
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
French Polynesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
Polynesian
mieszkaniec Polinezji

Polka ˈpɔlka n
Pole
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polluks ˈpɔlːuks pn
Pollux
(mitologia rzymska) (zobacz) Polideukes;
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Bliźniąt;

Polska ˈpɔlska pn
Poland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
People's Republic of Poland
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989;

Pomorzanin ˌpɔ̃mɔˈʒãɲĩn n
Pomeranian
(historia, historyczny, historycznie) członek lechickiego plemienia zamieszkującego w średniowieczu Pomorze;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomerania
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
Antlia
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów;

Pompeje pn
Pompeii
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Poncjan pn
Pontian
imię męskie

Poncjusz pn
Pontius
imię męskie

Pont pn
Pontus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Port Moresby n
Port Moresby
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei;

Port of Spain pn
Port of Spain
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Portland pn
Portland
(geografia, geograficzny) największe miasto stanu Oregon w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) niewielki półwysep przyrostkowy u południowych wybrzeży Wielkiej Brytanii znany z wydobywanego tam wapienia portlandzkiego;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Puerto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
Portuguese
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugal
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Poseidon
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Potenza pn
Potenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Basilicata
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Apeninie Lukańskim, stolica regionu Basilicata i prowincji Potenza (1.2);

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Potomak pn
Potomac
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w USA przepływająca przez Waszyngton;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznan Poznań
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
the South
(geografia, geograficzny) południowo-wschodni obszar Stanów Zjednoczonych
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
South African
obywatel Republiki Południowej Afryki

Praga ˈpraɡa pn
Prague
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Praia
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prakseda pn
Praxedis
imię żeńskie;

Prato pn
Prato
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

Prawdinsk pn
Pravdinsk
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
Law and Justice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych;

Prealpy pn
Prealps Alpine foothills
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp;

Prealpy Styryjskie pn
Styrian Prealps
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Austrii, a także w niewielkim stopniu w Słowenii i na Węgrzech

Prekmurje pn
Prekmurje
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Pribałtika pn
Pribaltica
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) określenie krajów nadbałtyckich wywodzące się z języka rosyjskiego

Pride pn
Pride
(społeczny) dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer

Primorsk pn
Primorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Prisztina pn
Pristina
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Procjon pn
Procyon
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;
(mitologia grecka) pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)

Prokopjewsk pn
Prokopyevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokrust pn
Procrustes
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Posejdona, rozbójnik czyhający na ofiary przy drodze z Megary do Aten, osławiony używaniem Prokrustowego łoża;

Prokrustowe łoże n
bed of Procrustes procrustean bed
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Prokula pn
Procula
imię żeńskie

Prometeusz pn
Prometheus
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prot pn
Protus
imię męskie;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prowincja Autonomiczna Wojwodiny pn
Autonomous Province of Vojvodina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wojwodiny, autonomicznego okręgu w północnej Serbii;

Prudencja pn
Prudence
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Prusy ˈprusɨ n
Prussia
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Pruszków ˈpruʂ.kuf pn
Pruszków
(geografia, geograficzny) miasto w województwie mazowieckim;

Pryscylla pn
Priscilla
imię żeńskie;

Pryska pn
Prisca
imię żeńskie;

Przedkarpacie pn
Ciscarpathia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przedni Ren pn
Anterior Rhine
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu

Przemienienie Pańskie n
Transfiguration
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystość katolicka obchodzona 6 sierpnia
(teologia, teologiczny) ukazanie się Chrystusa odmienionego na Taborze wybranym apostołom;

Przykarpacie pn
Circumcarpathia Precarpathia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
Cape of Good Hope
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psków pskuf pn
Pskov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus;

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Canes Venatici
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Apus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Ptolemejski possessiveAdjective
Ptolemaic
należący do Klaudiusza Ptolemeusza

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ptolemy
imię męskie;

Ptolemeuszowski possessiveAdjective
Ptolemaic
należący do Klaudiusza Ptolemeusza

Ptolemeuszowy possessiveAdjective
Ptolemaic
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Ptolemeusza

Puchar ˈpuxar pn
Crater
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Pula pn
Pula
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Punijczyk pũˈɲijʧ̑ɨk n
Punic
w starożytnym Rzymie: mieszkaniec Kartaginy, Kartagińczyk

Purim n
Purim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) radosne święto żydowskie upamiętniające ocalenie Żydów perskich, przypominające karnawał i wiążące się z obdarowywaniem się prezentami, zabawami, piciem alkoholu itp.;

Pusan ˈpusãn pn
Busan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Pustać Lüneburska pn
Lüneburg Heath
(geografia, geograficzny) region łąk, torfowisk, wrzosowisk i lasów w północnych Niemczech pomiędzy Hamburgiem, Bremą i Hanowerem a Łabą;

Pustynia Judzka pn
Judaean Desert Judean Desert
(biblijny) (geografia, geograficzny) skalista pustynia we wschodniej części Judei;

Pustynia Syryjska n
Syrian Desert
(geografia, geograficzny) pustynia w południowo-zachodniej Azji;

Puszkin pn
Pushkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Putrajaya pn
Putrajaya
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji;

Pyrrus pn
Pyrrhus
(historia, historyczny, historycznie) król Epiru;
(starożytność) imię męskie

Périgord pn
Périgord
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Północ ˈpuwnɔʦ̑ n
North
(potocznie, potoczny) Stany Zjednoczone Ameryki podczas wojny secesyjnej

Półwysep Antarktyczny pn
Antarctic Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
Apennine Peninsula Italian Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
Arabian Peninsula
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Argolidzki pn
Argolid Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep na wschodzie Peloponezu

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Balkan Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Chalcydycki pn
Chalkidiki
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej Grecji;

Półwysep Czukocki pn
Chukchi Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;

Półwysep Edwarda VII pn
King Edward VII Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy Zachodniej nad Morzem Rossa;

Półwysep Helski pn
Hel Peninsula
(geografia, geograficzny) piaszczysty półwysep w północnej Polsce

Półwysep Iberyjski puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci pn
Iberian Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
Indian Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej;

Półwysep Jukatan pn
Yucatán Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Środkowej

Półwysep Kalifornijski pn
Baja California Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodnim Meksyku nad Oceanem Spokojnym;

Półwysep Kerczeński pn
Kerch Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep we wschodniej części Półwyspu Krymskiego;

Półwysep Kolski pn
Kola Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji;

Półwysep Koreański pn
Korean Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep we wschodniej Azji nad Oceanem Spokojnym

Półwysep Krymski pn
Crimean peninsula
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Półwysep Kurlandzki pn
Courland Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Kurlandii na Łotwie;

Półwysep Malajski pn
Malay Peninsula
(geografia, geograficzny) południowa część Półwyspu Indochińskiego;

Półwysep Oneski pn
Onega Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji, rozdzielający zatoki Oneską i Dwińską;

Półwysep Przylądkowy pn
Cape Peninsula
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południu Afryki otoczony wodami Atlantyku;

Półwysep Skandynawski pn
Scandinavian Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej;

Półwysep Tamański pn
Taman Peninsula
(geografia, geograficzny) półwysep na południu europejskiej części Federacji Rosyjskiej, położony na wschód od Krymu, od którego jest oddzielony Cieśniną Kerczeńską;

Qaanaaq pn
Qaanaaq
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Grenlandii;

Qomolangma pn
Qomolangma
(geografia, geograficzny) Mount Everest

Quebec n
Quebec
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Queensland pn
Queensland
(geografia, geograficzny) stan w Australii

Quito pn
Quito
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

Québec n
Quebec City Quebec
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec

RAF raf acronym
RAF
= (wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) Królewskie Siły Powietrzne Wielkiej Brytanii

RAM rãm acronym
RAM
(elektronika, elektroniczny) pamięć o dostępie swobodnym, pamięć, do której urządzenie może zapisywać dane i je odczytywać;

RDS ɛr‿dɛ‿ˈːs n
RDS
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) informacja tekstowa przekazywana z sygnałem radiowym na falach ultrakrótkich, dekodowana przez odbiornik i pojawiająca się na wyświetlaczu odbiornika;

RFID n
RFID
(elektronika, elektroniczny) technika identyfikacji za pomocą fal radiowych;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
FRG
= Republika Federalna Niemiec

RFT acronym
ROS
= (biochemia, biochemiczny) reaktywna forma tlenu

RGT acronym
RTG
= (technologia, technika, techniczny) radioizotopowy generator termoelektryczny;

RISS acronym
RISS
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Rosyjski Instytut Studiów Strategicznych

RKO acronym
CPR
= (medycyna, medyczny) resuscytacja krążeniowo-oddechowa

RLS acronym
RLS
= (angielski) restless legs syndrome → zespół niespokojnych nóg

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
RNA
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

RODO acronym
GDPR
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych;

RP ɛr‿ˈpɛ acronym
RP
= Rzeczpospolita Polska;

RPA ɛr‿pɛ‿ˈa acronym
RSA
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Południowej Afryki

RPN acronym
NAM
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ruch Państw Niezaangażowanych;

RSI ɛr‿ɛs‿ˈi acronym
RSI
(medycyna, medyczny) urazy na skutek chronicznego przeciążenia mięśni i ścięgien;

RWE acronym
RFE
= (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) Radio Wolna Europa;

RWPG n
Comecon
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;

RZS acronym
RA
(medycyna, medyczny) reumatoidalne zapalenie stawów

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Rachel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Radamantys ˌradãˈmãntɨs pn
Rhadamanthus
(mitologia grecka) król mniejszych wysp na Morzu Egejskim; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Minosa i Sarpedona;

Radża Joga n
Raja Yoga
starożytny system jogi

Rafael raˈfaɛl pn
Raphael
(sztuka) spolszczone imię włoskiego malarza i architekta Raffaella Santiego;

Rafał ˈrafaw pn
Raphael Ralph
imię męskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Raymond
imię męskie;

Rak rak pn
Cancer
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ramzes pn
Ramesses Ramses
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów;

Raszt pn
Rasht
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Regensburg Ratisbon
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Ravenna
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Raz ras pn
Raz
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Iranie, w ostanie Chorasan Północny; stolica gminy miejskiej

Rea pn
Rea
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych
Rhea
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;
Rhea Rea
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa;

Realpolitik ˌrɛalpɔlʲiˈtʲik n
realpolitik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oparta na kalkulacji siły i narodowych interesów, odrzucająca czynniki moralne i etyczne jako zakłócające realistyczne podejście do danej sprawy;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebecca Rebekah Rebekka
imię żeńskie;

Redonda pn
Redonda
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Morzu Karaibskim, należąca do państwa Antigua i Barbuda;

Reggio di Calabria pn
Reggio Calabria
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, nad Cieśniną Mesyńską;

Regina rɛˈɟĩna pn
Regena Regina
imię żeńskie;

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Xinjiang Uygur Autonomous Region
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Reims pn
Reims
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
Remy
imię męskie;

Ren rɛ̃n pn
Rhine
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Renata
imię żeńskie;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Reptilianin n
reptilian
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przedstawiciel rasy humanoidalnych gadów z literatury fantastycznej, teorii spiskowych i opowieści o UFO;

Republika Albanii pn
Albanian Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Austrii pn
Republic of Austria
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Białorusi pn
Republic of Belarus
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;

Republika Bułgarii pn
Republic of Bulgaria
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chińska pn
Republic of China
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Chorwacji pn
Republic of Croatia
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Czech Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Dominikańska pn
Dominican Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominikany jako państwa;

Republika Estońska pn
Republic of Estonia
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Federal Republic of Germany
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
French Republic
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Gambii rɛˈpublʲika ˈɡãmbʲji pn
Republic of the Gambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gambii jako państwa

Republika Ghany pn
Republic of Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany

Republika Grecka pn
Hellenic Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Iraku pn
Republic of Iraq
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa

Republika Irlandii pn
Republic of Ireland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Karelii pn
Republic of Karelia
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Karelii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Kenii pn
Republic of Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kenii jako państwa

Republika Kirgiska pn
Kyrgyz Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
Komi Republic
(geografia, geograficzny) republika w północno-zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Republic of the Congo
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Republic of Korea
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Liberii pn
Republic of Liberia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) oficjalna nazwa Liberii

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Republic of Macedonia
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii

Republika Malty pn
Republic of Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;

Republika Mauritiusu pn
Republic of Mauritius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauritiusu jako państwa

Republika Mozambiku pn
Republic of Mozambique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mozambiku

Republika Mołdawii pn
Republic of Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mołdawii jako państwa;

Republika Namibii pn
Republic of Namibia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Namibii

Republika Peru pn
Republic of Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Peru jako państwa

Republika Portugalska pn
Portuguese Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
South Africa Republic of South Africa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Rwandy pn
Republic of Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rwandy

Republika Serbii pn
Republic of Serbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Singapuru pn
Republic of Singapore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa

Republika Sudanu pn
Republic of the Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu, państwa w Afryce

Republika Sudanu Południowego pn
Republic of South Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Slovak Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Słowenii pn
Republic of Slovenia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) Słowenia;

Republika Trynidadu i Tobago pn
Republic of Trinidad and Tobago
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Trynidadu i Tobago

Republika Turcji pn
Republic of Turkey
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa

Republika Ugandy pn
Republic of Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ugandy

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛʦ̑ka pn
Venetian Republic
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji;

Republika Włoska pn
Italian Republic
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Cape Verde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Central African Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rewda pn
Revda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Reńskie Góry Łupkowe pn
Rhenish Massif
(geografia, geograficzny) pasmo niewysokich gór w zachodniej części Niemiec nad środkowym Renem oraz na terenie Luksemburga, Belgii i Francji;

Riazań pn
Ryazan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rieti pn
Rieti
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Rieti (1.2);

Rijad ˈrʲijat pn
Riyadh
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Rijeka
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Rimini pn
Rimini
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Rimland ˈrʲĩmlãnt pn
Rimland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wg teorii geopolitycznej Nicholasa Spykmana najważniejszy strategicznie rejon świata, znajdujący się na obrzeżach Eurazji;

Rio Grande pn
Rio Grande
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Północnej, uchodząca do Zatoki Meksykańskiej;

Riwiera Albańska pn
Albanian Riviera
(geografia, geograficzny) obszar w południowej Albanii, w obwodzie Wlora, usytuowany wzdłuż wybrzeża Morza Jońskiego;

Rjukan pn
Rjukan
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Robert
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Roberta
imię żeńskie;

Roch rɔx pn
Roch Rock Rocky
imię męskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhone
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
Rhodesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Zimbabwe, w latach 1965-1979;

Rodezyjczyk ˌrɔdɛˈzɨjʧ̑ɨk n
Rhodesian
mieszkaniec Rodezji, Rodezji Północnej lub Rodezji Południowej

Rodopy pn
Rhodope Rhodopes
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rhodes
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Roger ˈrɔɡɛr pn
Roger
imię męskie

Rohingja pn
Rohingya
indoaryjski lud muzułmański zamieszkujący północną część stanu Arakan w Mjanmie;

Roksana rɔˈksãna pn
Roxana
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Roland
imię męskie;

Rom rɔ̃m n
Rom Roma Romani
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;

Roma ˈrɔ̃ma pn
Roma
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast w różnych państwach świata
(mitologia rzymska) bogini Rzymu i tradycyjne uosobienie państwa rzymskiego;
imię żeńskie;

Romandia pn
Romandy
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii;

Romania rɔ̃ˈmãɲja pn
Romagna
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna;

Romeo pn
Romeo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Romuald
imię męskie;

Ron pn
Ron
anglosaskie imię męskie

Ropotamo pn
Ropotamo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Bułgarii, uchodząca do Morza Czarnego;

Rosgwardia acronym
Rosgvardiya
= (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) Federalna Służba Wojsk Gwardii Narodowej Rosji;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Russia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
Russian
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
Russian
obywatelka Rosji

Rostock pn
Rostock
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rostów pn
Rostov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Rostów nad Donem pn
Rostov-on-Don
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;

Rosz ha-Szana pn
Rosh Hashanah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto nowego roku obchodzone we wrześniu, pierwszego i drugiego dnia miesiąca tiszri;

Rosław pn
Roslavl
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie smoleńskim Federacji Rosyjskiej;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rozamunda ˌrɔzãˈmũnda pn
Rosamond Rosamund Rosamunde
imię żeńskie;

Rozanna pn
Roseanna
imię żeńskie

Rożawa pn
Rojava
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Rubcowsk pn
Rubtsovsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, położone nad rzeką Alej, stolica rejonu rubcowskiego;

Rublowka pn
Rublyovka
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;

Rudolf ˈrudɔlf pn
Rudolph
imię męskie;

Rufa ˈrufa pn
Puppis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rufus ˈrufus pn
Rufus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Rumun ˈrũmũn n
Romanian Rumanian
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romania
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rusin n
Rusyn Ruthenian
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej
Ruthenian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Rusi
przedstawiciel narodu wschodniosłowiańskiego;

Rustawi pn
Rustavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut abbreviation
Ru Ruth
= (biblijny) Księga Rut

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Ruth
imię żeńskie;

Ruwenzori pn
Ruwenzori Mountains Ruwenzori Range Rwenzori Rwenzori Mountains
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Ruś ruɕ pn
Rus' Ruthenia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

Rwanda ˈrvãnda pn
Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
Volans
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Piscis Austrinus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rybińsk pn
Rybinsk
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Pisces
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
Caelum
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Richard
imię męskie;

Ryszarda pn
Richardis
imię żeńskie;

Ryta pn
Rita
imię żeńskie;

Ryś rɨɕ pn
Lynx
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Rzeczpospolita Obojga Narodów pn
Polish-Lithuanian Commonwealth
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Republic of Poland
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
Saint Lawrence River
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Rzeka Żółta pn
Yellow River
(geografia, geograficzny) Huang He, rzeka w północnych Chinach,

Rzesza ˈʒɛʃa n
Reich
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
Sculptor
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Rome
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego
(historia, historyczny, historycznie) starożytna cywilizacja rzymska;

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Roman
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
Horn of Africa
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego

Równe pn
Rivne
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie (polski egzonim)

Róża ˈruʒa pn
Rosa
imię żeńskie;

Rżew pn
Rzhev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

SBL ɛz‿bɛ‿ˈːl acronym
ABS
= (kolejnictwo) samoczynna blokada liniowa;

SETI acronym
SETI
(program) poszukiwania pozaziemskiej inteligencji;

SI ɛs‿ˈi acronym
AI
= (informatyka, informatyczny) sztuczna inteligencja

SIG acronym
GIS
= System Informacji Geograficznej;

SLAPP acronym
SLAPP
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (społeczny) pozew sądowy mający na celu zastraszenie i uciszenie krytyków przez zaangażowanie ich w obronę prawną, której kosztów mogą nie udźwignąć

SM acronym
MS
= (medycyna, medyczny) stwardnienie rozsiane;

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS text
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej
text text messaging texting
(telekomunikacja) usługa wysyłania SMS-ów (1.1);

SMS-ować ˌɛsɛ̃mɛˈsɔvaʨ̑ v
SMS
pisać i wysyłać SMS

SO-DIMM acronym
SO-DIMM SODIMM
(informatyka, informatyczny) = (angielski) Small Outline Dual In-line Memory Module → małogabarytowy moduł pamięci z obustronnymi złączami; mniejszy rodzaj pamięci DIMM, stosowany głównie w notebookach, netbookach oraz w niektórych drukarkach biurowych;

SOR sɔr acronym
A&E ED
= (medycyna, medyczny) szpitalny oddział ratunkowy;

ST ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ tɛxʲˈɲikuf acronym
OT
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) = Stary Testament

SZBD ˌɛz‿ːɛd‿bɛ‿ˈdɛ acronym
DBMS
= (informatyka, informatyczny) system zarządzania bazą danych

Sabaudczyk n
Savoyard
mieszkaniec Sabaudii

Sabaudia pn
Savoie
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
Savoy
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Sabrina saˈbrʲĩna pn
Sabrina
imię żeńskie;

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Sakhalin
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sadok pn
Zadok Zadoq
imię męskie;

Sadzawka Owcza pn
pool of Bethesda
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Safakis saˈfacis pn
Sfax
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji

Sagarmatha pn
Sagarmatha
(geografia, geograficzny) Mount Everest

Sahara saˈxara pn
Sahara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Western Sahara
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Helier pn
Saint Helier
(geografia, geograficzny) stolica Jersey,

Saint Kitts i Nevis pn
Saint Kitts and Nevis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Saint Lucia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Peter Port pn
Saint Peter Port
(geografia, geograficzny) stolica Guernsey;

Saint Vincent pn
Saint Vincent
(geografia, geograficzny) największa z wysp należących do karaibskiego państwa Saint Vincent i Grenadyny;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint Vincent and the Grenadines
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saint-Denis pn
Saint-Denis
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

Saipan pn
Saipan
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Sajgon pn
Saigon
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saxony
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia-Anhalt pn
Saxony-Anhalt
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Saladyn pn
Saladin
(historia, historyczny, historycznie) władca ajjubidzki,

Salamanka pn
Salamanca
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);

Salechard pn
Salekhard
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salerno pn
Salerno
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
Salomea
imię żeńskie;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Solomon
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Salomończyk ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Solomon Islander
obywatel Wysp Salomona

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Thessaloniki Salonica
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salsk pn
Salsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
Salvadoran Salvadorian
obywatel Salwadoru

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samanta sãˈmãnta pn
Samantha
imię żeńskie;

Samar pn
Samar
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Filipin, w zachodniej części wyspy Samar (1.1);
(geografia, geograficzny) kibuc położony w Dystrykcie Południowym, w Izraelu;
(geografia, geograficzny) wyspa na Filipinach, w archipelagu Visayas;
imię męskie

Samaria sãˈmarʲja pn
Samaria
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasta położonego w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Samarkand
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samarytanin n
Samaritan
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
American Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Samoan
obywatel Samoa

Samos ˈsãmɔs pn
Samos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

Samotraka pn
Samothrace
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Samuel
imię męskie;

San sãn pn
San
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

San Francisco pn
San Francisco
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia;
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Kolorado
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Nowy Meksyk
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Teksas

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

San Remo pn
San Remo Sanremo
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech;

Sandra ˈsãndra pn
Sandra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760;
imię żeńskie;

Sandżak pn
Sanjak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
person from San Marino
obywatel San Marino

Santa Cruz de Tenerife pn
Santa Cruz de Tenerife
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto, największe na Teneryfie;

Santa Fe pn
Santa Fe
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk
Santa Fe Santa Fe de la Vera Cruz
(geografia, geograficzny) miasto w Argentynie

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
Santiago Santiago de Chile
(geografia, geograficzny) stolica Chile;

Santoryn pn
Santorini
(geografia, geograficzny) wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim;

Sara ˈsara pn
Sarah
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;
Sarah Sara
imię żeńskie;

Saracen n
Saracen
(historia, historyczny, historycznie) wyznawca Islamu

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Zaragoza
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Saraj pn
Sarai
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sarapuł pn
Sarapul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Sarańsk pn
Saransk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardinia Sardegne
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Sardinian
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Sarepta saˈrɛpta pn
Sarepta
starożytny miasto fenickie w obecnym Libanie, w pobliżu współczesnej wsi Sarafand;

Sas n
Saxon
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu pochodzenia germańskiego, osiadłego w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii;
(historia, historyczny, historycznie) członek rodu szlacheckiego, dynastii związanej z Saksonią; również przydomek polskiego króla Augusta III

Saskatchewan pn
Saskatchewan
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Satledź pn
Sutlej
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Saturn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Saul sawl pn
Saul
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Sawa pn
Sava
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;

Schwyz pn
Schwyz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Scylla
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Scypion pn
Scipio
imię męskie;

Scyta ˈsʦ̑ɨta n
Scythian
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;

Scytia ˈsʦ̑ɨtʲja pn
Scythia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca część Ukrainy;

Seattle pn
Seattle
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Sebastian
imię męskie;

Sedan pn
Sedan
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Sefora pn
Sephora
(biblijny) żona Mojżesza;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Seforis pn
Sepphoris
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stanowisko archeologiczne w Izraelu, w starożytności ośrodek miejski;

Segowia pn
Segovia
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León;

Sejm sɛjm pn
Sejm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedna z izb polskiego parlamentu;

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
Sextans
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Seine
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Selene sɛˈlɛ̃nɛ pn
Selene
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną;

Selenita ˌsɛlɛ̃ˈɲita n
Lunarian
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca

Seleucja pn
Seleucia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) toponim, nazwa szeregu starożytnych miast na świecie;

Selinunt pn
Selinunte
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków;

Sem pn
Shem
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Semita sɛ̃ˈmʲita n
Semite Shemite
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Septuaginta pn
Septuagint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine;

Septymiusz pn
Septimius
imię męskie

Serafin pn
Seraphim
imię męskie;

Serb sɛrp n
Serb Serbian
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Serbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Serbia and Montenegro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Serbołużyczanin n
Sorb Sorbian
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zachodniosłowiańskiego zamieszkującego Łużyce

Serena sɛˈrɛ̃na pn
Serena
imię żeńskie;

Seret pn
Siret Sireth
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie i w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Sergius
imię męskie;

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
Seychellois
obywatel Seszeli

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Set sɛt pn
Set Seth
(mitologia egipska) demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu;
Seth
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Seoul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sevastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Seville
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Federated States of Micronesia
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Sfinks n
Sphinx
(mitologia grecka) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami;

Side n
Side
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Antalya;

Siebież pn
Sebezh
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siedmiogród ɕɛdˈmʲjɔɡrut pn
Transylvania
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w środkowej Rumunii;

Siedmiorzecze pn
Zhetysu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Sielce pn
Seltsy
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w Rosji, w obwodzie riazańskim, nad Oką, miejsce w którym w 1943 sformowano 1 Dywizję Piechoty;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Siena
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);

Siergiejewicz pn
Sergeyevich
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie)

Siergijew Posad pn
Sergiyev Posad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierpuchow pn
Serpukhov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
Reticulum
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

SignWriting n
SignWriting
system zapisu języka migowego;

Sikoku pn
Shikoku
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;

Simoeis pn
Simoeis Simois
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa rzeki obok Troi, dzisiaj nazywanej Dümruk Su ((turecki) Dümrek Çayı)

Sinaloa pn
Sinaloa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Meksyku
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Meksyku na terenie stanu Sinaloa (1.1)
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez stan Sinaloa (1.1)

Sinciang pn
Xinjiang
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi

Sindbad pn
Sinbad Sindbad
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać literacka i filmowa;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
Singaporean
obywatel Singapuru

Siwa ˈɕiva pn
Siva Živa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) bogini słowiańska

Skamander pn
Scamander
(geografia, geograficzny) rzeka w Troadzie wypływająca z góry Idy, opływająca mityczną Troję;

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
Scandinavian
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Scandinavia
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skania pn
Scania
(geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na najdalej wysuniętym na południe końcu Półwyspu Skandynawskiego, nad cieśniną Sund, obecnie w Szwecji;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Scorpio Scorpius
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Skype pn
Skype
(informatyka, informatyczny) komunikator internetowy;

Slawonia pn
Slavonia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smilaks ˈsmʲilaks pn
Smilax
(mitologia grecka) nimfa zamieniona w kolcorośl, ukochana Krokosa;

Smok smɔk pn
Draco
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
Smolensk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;

Sobek pn
Sobek
(mitologia, mitologiczny) egipskiej bóg - opiekun - jezior, wody, symbol siły królewskiej;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Sochi
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodom
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sodoma i Gomora sɔˈdɔ̃ma ˌi‿ɡɔ̃ˈmɔra pn
Sodom and Gomorrah
(przenośnie, przenośnia) bałagan, zamieszanie, awantura
(przenośnie, przenośnia) rozwiązłość, rozpusta

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofia
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sofoniasz pn
Zephaniah
(biblijny) imię męskie;

Sofroniusz pn
Sophronius
imię męskie;

Sogdiana pn
Sogdia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokotra n
Socotra
(geografia, geograficzny) jemeńska wyspa na Oceanie Indyjskim w pobliżu Półwyspu Somalijskiego;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Socrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Sol pn
Sol
(mitologia rzymska) bóg słońca, utożsamiany z greckim Heliosem;
Sól
(mitologia germańska) bogini słońca;

Sol Invictus pn
Sol Invictus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) synretyczne bóstwo solarne czczone u schyłku Cesarstwa Rzymskiego, którego święto obchodzono 25 grudnia;

Solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
Solidarity
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solon
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somalia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
Somali Somalian
obywatel Somalii

Somaliland ˌsɔ̃maˈlʲilãnt pn
Somaliland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawana republika we wschodniej Afryce;

Sorbona pn
Sorbonne
(geografia, geograficzny) zespół budynków w Dzielnicy Łacińskiej Paryża, dawniej siedziba Uniwersytetu Paryskiego;

Sorrento pn
Sorrento
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol;

Sosnowy Bór pn
Sosnovy Bor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Soter pn
Soter
imię męskie;

Sowieck pn
Sovetsk Tilsit
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży do Niemna;

Sowiecka Gawań pn
Sovetskaya Gavan
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim;

Sowieta sɔˈvʲjɛta n
Soviet
mieszkaniec Związku Radzieckiego

Soława pn
Saale
(geografia, geograficzny) rzeka w Turyngii, w Niemczech, lewy dopływ Łaby;

Soława Frankońska pn
Franconian Saale
(geografia, geograficzny) rzeka w Dolnej Frankonii, w Niemczech, prawy dopływ Menu;

Sparta ˈsparta pn
Sparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Spider-Man pn
Spider-Man
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać komiksowa i filmowa;

Spoleto pn
Spoleto
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Springfield pn
Springfield
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Illinois;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miast i miejscowości w Stanach Zjednoczonych i innych państwach;

Srem pn
Syrmia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Sri Jayawardenepura Kotte Sri Jayewardenepura Kotte
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Stanislaus
imię męskie;

Stany ˈstãnɨ pn
the States
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
United States
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
United States of America
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Hercegowina pn
Old Herzegovina
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Czarnogóry;

Stara Saksonia pn
Old Saxony
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii;

Stare Miasto pn
Old City
(administracja) (geografia, geograficzny) toponim, nazwa dzielnicy w szeregu polskich miast;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Old Testament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stary Świat pn
Old World
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Europy, Azji i Afryki;

Stawropol pn
Stavropol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego;

Stawros ˈstavrɔs pn
Stavros
imię męskie

Stawrula stavˈrula pn
Stavroula
imię żeńskie, żeńska forma imienia Stawros

Stefan ˈstɛfãn pn
Stefan
(astronomia, astronomiczny) krater księżycowy
Stephen Stefan
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Stephanie
imię żeńskie;

Stela ˈstɛla pn
Stella
imię żeńskie;

Stella ˈstɛlːa pn
Stella
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Stepanakert
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Stephanie pn
Stephanie
anglosaskie imię żeńskie, Stefania

Sterlitamak pn
Sterlitamak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Holy See
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stolica Święta pn
Holy See
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim

Stralsund pn
Stralsund
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Strasbourg Strassburg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;
Strasburg
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Gaza Strip
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Stryj pn
Stryi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniestru;
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, w obwodzie lwowskim.

Strzała ˈsṭʃawa pn
Sagitta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Sagittarius
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styks pn
Styx
(mitologia grecka) główna rzeka Hadesu;

Styria pn
Styria
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Styryjczyk stɨˈrɨjʧ̑ɨk n
Styrian
mieszkaniec Styrii

Suazi pn
Swaziland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Subaru pn
Subaru
(motoryzacja) marka samochodu

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
South Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudeten Sudetes
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Sulejman pn
Suleiman
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sumer ˈsũmɛr n
Sumer
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii;

Sumy pn
Sumy
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Ukrainie;

Sund pn
Øresund
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Bałtyckie z Morzem Północnym przez cieśniny Kattegat i Skagerrak, oddzielająca duńską Zelandię od szwedzkiej Skanii;

Sundajczyk n
Sundanese
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego zachodnią część wyspy Jawy;

Surami pn
Surami
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia;

Surgut pn
Surgut
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Suriname Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Surja pn
Surya
(mitologia indyjska) solarne bóstwo wedyjskie, personifikacja słońca występujące również w późniejszych tekstach mitologii indyjskiej;

Sussex pn
Sussex
(geografia, geograficzny) hrabstwo w południowo-wschodniej Anglii nad kanałem La Manche;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa szeregu miejscowości i hrabstw w krajach anglojęzycznych;
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 477–860

Suza pn
Shush
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, w ostanie Chuzestan;

Suzdal pn
Suzdal
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Svalbard ˈsfalbart pn
Svalbard
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Swanetia pn
Svaneti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swobodny pn
Svobodny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Siberia
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sychem pn
Shechem
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicily
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
Sicilian
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sydney pn
Sydney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sidon
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Sydonia pn
Sidonia Sidonie
imię żeńskie;

Syena pn
Syena
(historia, historyczny, historycznie) dawna helleńska nazwa miasta Asuan

Syjam ˈsɨjãm pn
Siam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjon pn
Zion
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sykstus ˈsɨkstus pn
Sixtus
imię męskie;

Sylas pn
Silas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Sylwan pn
Silvanus
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego;

Sylweriusz pn
Silverius
imię męskie;

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
Sylvester
imię męskie;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Sylvia Silvia
imię żeńskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Symmachus pn
Symmachus
imię męskie;

Symplicjusz pn
Simplicius
imię męskie;

Synaj ˈsɨ̃naj pn
Sinai
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) góra w południowej części Półwyspu Synaj (1.1);

Syngalezka n
Singhalese Sinhalese
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu zamieszkującego południe wyspy Cejlon i posługującego się językiem syngaleskim;

Synopa pn
Sinop
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Syr Darya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrach pn
Sirach
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

Syrakuzy pn
Syracuse
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syrdaria pn
Sirdaryo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim;

Syria ˈsɨrʲja pn
Syria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syrinks ˈsɨrʲĩŋks pn
Syrinx
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3360;
(mitologia grecka) najada albo hamadriada, albo oreada z Arkadii zamieniona w trzcinę, ukochana Pana;

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
Sirius Dog Star
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;

Syrofenicja pn
Syria Phoenicia Syro-Phoenicia
(starożytność) (geografia, geograficzny) Fenicja w obrębie rzymskiej prowincji Syrii

Syrofenicjanin n
Syrophoenician
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Syrofenicji

Syrycjusz pn
Siricius
imię męskie

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
Syrian
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
Syrian Arab Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Sywasz pn
Syvash
(geografia, geograficzny) rozbudowany zespół płytkich słonowodnych zatok na północno-wschodnim wybrzeżu Krymu;

Syzyf pn
Sisyphus
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Szachty pn
Shakhty
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szadrinsk pn
Shadrinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie kurgańskim nad Isetem

Szafszawan pn
Chefchaouen
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Maroku znane z niebieskich fasad domów;

Szafuza pn
Schaffhausen
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2);

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Champagne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szanghaj pn
Shanghai
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szarbel pn
Charbel
imię męskie

Szardara pn
Shardara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie;

Szatan pn
Satan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szatt al-Arab pn
Shatt al-Arab
(geografia, geograficzny) rzeka o długości 200 km w południowym Iraku, formująca się przez złączenie wód Eufratu i Tygrysu i uchodząca do Zatoki Perskiej;

Szaweł pn
Saul
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Szczecin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szczyt XV pn
Peak XV
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Mount Everest

Szechina pn
shekinah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga;

Szeherezada pn
Scheherazade
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;

Szekspirowski possessiveAdjective
Shakespearean Shakespearian
należący do Szekspira

Szeol pn
Sheol
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Starym Testamencie: miejsce pobytu zmarłych, w którym istnieją pod postacią cieni;

Szerpa n
Sherpa
(etnografia, etnograficzny) członek tybetańskiego ludu zamieszkującego Himalaje w Indiach i Nepalu;

Szetlandy pn
Shetland
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, położony na północny wschód od wybrzeży Szkocji;

Szewach pn
Shevah
imię męskie

Sziraz pn
Shiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Sziszapangma pn
Shishapangma
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na terytorium Tybetu w Wysokich Himalajach;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Scotland
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Shkodër Shkodra
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkop n
Kraut
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

Szkot ʃkɔt n
Scot Scotsman
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
Scotswoman
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Schleswig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Szlisselburg pn
Shlisselburg
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, leżące u ujścia Newy, naprzeciw Petersburga;

Szlomo pn
Shlomo
imię męskie

Szoszon n
Shoshone
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stockholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Shuya
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szwab ʃfap n
Swabian Swabish
mieszkaniec Szwabii;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Swabia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
Swiss Helvetian
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Switzerland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcaria Meklemburska pn
Mecklenburg Switzerland
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej części Meklemburgi-Pomorza Przedniego, cenna ze względu na swoją przyrodę

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Sweden
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
Swede
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
Simon
imię męskie;

Szyłka pn
Shilka
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;

Sąd Najwyższy pn
supreme court
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naczelny sąd w państwie;

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
Doomsday The Last Judgement
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni;

Sławiańsk nad Kubaniem pn
Slavyansk-na-Kubani
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, położone nad odnogą Kubania;

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Slovakia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
Slovak
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
Slovene Slovenian
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Slav
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Sun
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Słupsk swupsk n
Slupsk
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce;

T-shirt n
T-shirt
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

TAWS acronym
TAWS
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) = (angielski) Terrain Awareness and Warning System → system ostrzegania przed zbyt niskim lotem

TEFL acronym
TEFL
(edukacja, edukacyjny) nauczanie języka angielskiego jako języka obcego;

THC n
THC
(chemia, chemiczny) tetrahydrokannabinol

TJ acronym
SJ
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Towarzystwo Jezusowe (jezuici)

TKO acronym
TOP
(ekonomia, ekonomiczny) teoretyczny kurs otwarcia;

TSH acronym
TSH
= (medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) (angielski) thyroid-stimulating hormone → hormon tyreotropowy / tyreotropina;

TSR acronym
SFBT
= (psychologia, psychologiczny) terapia skoncentrowana na rozwiązaniach;

TSUE acronym
CJEU
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

TV acronym
TV
= telewizja

Tabor pn
Tabor
(geografia, geograficzny) jeden z grzbietów górskich w Pieninach;
(geografia, geograficzny) nazwa cieków wodnych w Izraelu i Polsce
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach
Tabor Thabor
(geografia, geograficzny) (biblijny) góra w Galilei na północy Izraela;

Tacheng pn
Tacheng
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, niedaleko granicy z Kazachstanem;

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Thaddaeus Thaddeus
imię męskie;

Tadź Mahal pn
Taj Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżyk ˈtaʤ̑ɨk n
Tajik
obywatel Tadżykistanu

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tajikistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tag tak pn
Tagus
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tahitańczyk n
Tahitian
mieszkaniec wyspy Tahiti

Tahiti taˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Tahiti
(geografia, geograficzny) wyspa na południowym Pacyfiku, należąca do Polinezji Francuskiej;

Taj n
Thai
członek ludu azjatyckiego, przedstawiciel narodowości tajskiej, zamieszkującej głównie Tajlandię

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
Thai
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thailand
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipei
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Tales ˈtalɛs pn
Thales
(historia, historyczny, historycznie) filozof i uczony starożytnej Grecji z przełomu VII i VI w. p.n.e.;

Talia ˈtalʲja pn
Thalia
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Talmud pn
Talmud
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór przepisów judaistycznych;

Talos ˈtalɔs pn
Talos
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu;
(mitologia grecka) postać mitologiczna, olbrzym z brązu, strzegący Krety przed piratami i obcymi;

Taltybios pn
Talthybius
(mitologia grecka) herold i przyjaciel Agamemnona

Talus ˈtalus pn
Talos
(mitologia grecka) niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu;
(mitologia grecka) olbrzym z brązu strzegący Krety przed piratami i obcymi;

Tamara tãˈmara pn
Tamara
imię żeńskie;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamil ˈtãmʲil n
Tamil
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tamiza tãˈmʲiza pn
Thames
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanach n
Tanakh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) biblia hebrajska składająca się z 24 ksiąg, święta księga judaizmu;

Tanatos tãˈnatɔs pn
Thanatos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors;

Tanganika pn
Tanganyika
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
Tangier
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;

Tangut ˈtãŋɡut n
Tangut
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel koczowniczego plemienia pochodzenia tybetańskiego

Tantal ˈtãntal pn
Tantalus
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tarcza ˈtarʧ̑a pn
Scutum
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tarcza Sobieskiego pn
Scutum Sobieski
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tardis n
Tardis
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żyjący statek kosmiczny w formie niebieskiej budki policyjnej, poruszający się w czasie i przestrzeni, występujący w uniwersum filmowym Doktora Who;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Taranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tarnopol pn
Ternopil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Tarragona pn
Tarragona
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Hiszpanii nad Morzem Śródziemnym, w południowej Katalonii;

Tars pn
Tarsus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus;

Tarsycjusz pn
Tarcisius
imię męskie;

Tartar pn
Tartarus
(biblijny) piekło
(mitologia grecka) najniższa część krainy podziemia;
(mitologia, mitologiczny) bóstwo personifikujące otchłanie podziemi, syn Gai i Etera;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Tarim River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmania
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Tashkent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tata pn
Tata
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i prowincja w południowym Maroku, w regione Sus-Massa

Tatar ˈtatar n
Tatar
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatarstan pn
Tatarstan
podmiot Federacji Rosyjskiej, republika autonomiczna ze stolicą w Kazaniu

Tatry ˈtatrɨ pn
Tatra Tatra Mountains Tatras
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tatry Wysokie pn
High Tatra Mountains High Tatras
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach;

Tauryda pn
Taurica Tauris
(książkowy) (geografia, geograficzny) Krym

Tb tɛ‿ˈbɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa tɔˈbʲjaʃa abbreviation
Tb Tob
= Księga Tobiasza

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Tebriz pn
Tabriz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Teby pn
Thebes
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w Beocji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem;

Tedżen pn
Tejen
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Tehran Teheran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Tejrezjasz n
Tiresias
(mitologia grecka) wróżbita z rodu Spartów, syn nimfy Chariklo

Teksas ˈtɛksas pn
Texas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Teksańczyk n
Texan
mieszkaniec Teksasu

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Telawi pn
Telavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Teledamos pn
Teledamus
(mitologia grecka) jeden z synów - bliźniaków ze związku Kasandry i Agamemnona

Telemach pn
Telemachus
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Odyseusza i Penelopy;

Telesfor tɛˈlɛsfɔr pn
Telesphorus
imię męskie;

Temida tɛ̃ˈmʲida pn
Themis
(mitologia grecka) bogini prawa i praworządności przedstawiana jako kobieta z opaską na oczach, wagą i mieczem w dłoni; córka Uranosa i Gai; druga żona Zeusa; matka hor i Mojr; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Tetydy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid;

Temistokles pn
Themistocles
(historia, historyczny, historycznie) polityk i wódz ateński;

Teneryfa pn
Tenerife Teneriffe
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Tennessee pn
Tennessee
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny dopływ rzeki Ohio;
imię męskie

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Theodore
imię męskie;

Teodoryk pn
Derek
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teodozja pn
Feodosia
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;
Theodosia
imię żeńskie;

Teodozjusz pn
Theodosius
imię męskie;

Teofania ˌtɛɔˈfãɲja pn
Tiffany
imię żeńskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Theophilus
imię męskie;

Tepito pn
Tepito
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica miasta Meksyk, mająca opinię niebezpiecznej, z szemranym handlem, własną kulturą, dialektem i unikalnym sposobem bycia

Teresa tɛˈrɛsa pn
Teresa Theresa
imię żeńskie;

Termez pn
Termez
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Thermopylae
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terni pn
Terni
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w środkowej części kraju, w regionie Umbria;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w Umbrii;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsichore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tertulian pn
Tertullian
imię męskie;

Teruel pn
Teruel
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Hiszpanii, w Aragonii ze stolicą w Teruel (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, w Aragonii;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Northwest Territories
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia pn
Territory of Christmas Island
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wyspy Bożego Narodzenia, australijskiego terytorium zależnego

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Thessaly
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tesaloniczanin n
Thessalonian Thessalonican
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tesaloniki

Tesalonika pn
Thessalonica
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) Saloniki

Tetyda tɛˈtɨda pn
Tethys
(geologia, geologiczny) praocean rozdzielający Europę i Afrykę;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza;
Thetis
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

Teuton n
Teuton
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Theseus
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Thimphu pn
Thimphu
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu

Thorshavn pn
Tórshavn
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Owczych;

Timbuktu pn
Timbuktu
(geografia, geograficzny) miasto w Mali, nad rzeką Niger;

Timor ˈtʲĩmɔr pn
Timor
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
East Timor
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Timorczyk tʲĩˈmɔrʧ̑ɨk n
East Timorese
obywatel Timoru Wschodniego

Timorka tʲĩˈmɔrka n
East Timorese
obywatelka Timoru Wschodniego

Tipasa pn
Tipaza
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja wchodząca w skład Algierii, leży w północnej części kraju, nad Morzem Śródziemnym
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Algierii nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji Tipasa (1.2);

Tirana tʲiˈrãna pn
Tirana
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tirsa pn
Tirzah
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne;

Tiumeń pn
Tyumen
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tivoli pn
Tivoli
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym;

Tmolos pn
Tmolus
(mitologia grecka) bóg góry Tmolos, król Lidii, syn Aresa i Teogone, mąż Omfale

Tobago pn
Tobago
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Tobias Tobit
imię męskie;

Tobolsk pn
Tobolsk
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza;

Tobruk pn
Tobruk Tubruq
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
Togolese
obywatel Togo

Togliatti pn
Tolyatti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokaj ˈtɔkaj pn
Tokaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Thomas
imię męskie;

Tomek ˈtɔ̃mɛk pn
Tom Tommy
imię męskie (zdrobniale) od: Tomasz

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tongijczyk tɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
Tongan
obywatel Tonga

Tongijka tɔ̃ŋʲˈɟijka n
Tongan
obywatelka Tonga

Tonia ˈtɔ̃ɲa pn
Tonia
poufała forma żeńskiego imienia Antonina

Tora ˈtɔra pn
Torah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
Toronto
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario

Torżok pn
Torzhok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Tuscany
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tours pn
Tours
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Toyota pn
Toyota
(motoryzacja) marka samochodu

Tracja pn
Thrace
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trajan pn
Trajan
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Trak n
Thracian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tracji

Transeufratea pn
Trans-Euphrates
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny kraj na Bliskim Wschodzie, zależny od Babilonii

Treviso pn
Treviso
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Trewir pn
Trier
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;

Triduum Paschalne n
Easter Triduum Paschal Triduum
(kościelny) w liturgii chrześcijańskiej dni od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej włącznie;

Triest pn
Trieste
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w Libii
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie;
(geografia, geograficzny) miasto w Libanie

Tristan ˈtrʲistãn pn
Tristan
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości;

Troada n
Troad Troas
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;

Troick pn
Troitsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Troja ˈtrɔja pn
Troy
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Troyes pn
Troyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trybunał Konstytucyjny n
Constitutional Tribunal constitutional court
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa;

Trybunał Stanu n
State Tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd rozpatrujący sprawy dotyczące naruszenia konstytucji przez najwyższych urzędników państwowych;

Trydent pn
Trent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;
Trentino
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech;

Trynidad pn
Trinidad
(geografia, geograficzny) wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad and Tobago
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Trzeci Rzym ˈṭʃɛʨ̑i ˈʒɨ̃m n
Third Rome
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) inne określenie Moskwy;

Trzeci Świat ˈṭʃɛʨ̑i ˈɕfʲjat n
Third World
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraje słabo rozwinięte gospodarczo, przeważnie byłe kolonie;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) XX wiek grupa państw nienależąca ani do bloku kapitalistycznego (pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych), ani do komunistycznego (ZSRR)

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
Biblical Magi Magi Three Kings Three Wise Men
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trzy Biskupstwa pn
Three Bishoprics
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w większości na terenie obecnego regionu Grand Est, wyodrębniona w 1552 roku wraz z przejęciem przez króla francuskiego biskupstw Metzu, Toulu i Verdun wraz z miastami cesarskimi i fragmentem księstwa Luksemburga;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
Trinity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Triangulum
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Triangulum Australe
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
Tricity
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;

Trójmorze pn
Baltic, [[Adriatic Three Seas Three Seas Initiative
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna krajów wschodniej Europy;

Trójporozumienie ˌtrujpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
Triple Entente
(historia, historyczny, historycznie) nazwa szeregu porozumień pomiędzy Francją, Rosją i Wielką Brytanią z przełomu XIX i XX w;

Trójprzymierze ˌtrujpʃɨ̃ˈmʲjɛʒɛ pn
Triple Alliance
(historia, historyczny, historycznie) sojusz pomiędzy Niemcami, Austro-Węgrami i Włochami z 1888 r.;

Tuapse pn
Tuapse
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
Tuareg
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Tubkal pn
Toubkal
(geografia, geograficzny) góra w Afryce, najwyższy szczyt Maroka i Atlasu Wysokiego;

Tukan ˈtukãn pn
Tucana
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tulcza pn
Tulcea
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży;

Tulon pn
Toulon
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Toulouse
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunisia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
Tunisian
obywatel Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Tunis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Turkey Türkiye
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Turkish Republic of Northern Cyprus
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
Turk
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turfan pn
Turfan Turpan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej;

Turgowia pn
Thurgau
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Turkiestan pn
Turkestan Turkistan
(geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;
Turkistan
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Kazachstanie;

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
Turkmen
obywatel Turkmenistanu

Turkmenbaszy pn
Türkmenbaşy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turks i Caicos pn
Turks and Caicos Islands
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Turin
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Thuringia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tuszetia pn
Tusheti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tutanchamon pn
Tutankhamon Tutankhamun
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tutsi pn
Tutsi
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Tuvalu tuˈvalu pn
Tuvalu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuwiniec n
Tuvan
przedstawiciel narodu turkijskiego, zamieszkującego Republikę Tuwy, Mongolię oraz Chiny

Tuła pn
Tula
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Twa pn
Twa
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Twer pn
Tver
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Tyber ˈtɨbɛr pn
Tiber
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyberiada pn
Tiberias
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tiberius
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Tibetan
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tyburcjusz pn
Tiburtius
imię męskie;

Tyche ˈtɨxɛ pn
Tyche
(astronomia, astronomiczny) jedna z hipotetycznych planet w Układzie Słonecznym;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 258;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną;

Tyfon pn
Typhon
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Tigris
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tyja pn
Tiya
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Etiopii, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO

Tylny Ren pn
Posterior Rhine
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu

Tylża pn
Tilsit
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);

Tymon ˈtɨ̃mɔ̃n pn
Timon
imię męskie

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timothy
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Tyre
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyraspol pn
Tiraspol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tyrol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrolczyk n
Tyrolean
mieszkaniec Tyrolu

Tyrteusz pn
Tyrtaeus
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tyryjczyk n
Tyrian
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) obywatel miasta-państwa Tyru

Tytan ˈtɨtãn pn
Titan
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Tytus ˈtɨtus pn
Titus
imię męskie;

TŻ acronym
SO
(slangowo) (często internetowy) towarzysz życia

UE u‿ˈɛ acronym
EU
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

UEFA uˈ<sup>w</sup>ɛfa n
UEFA
Unia Europejskich Związków Piłkarskich

UFO ˈufɔ acronym
UFO
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
EMU
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa;

UKF u‿ka‿ˈɛf acronym
VHF
(technologia, technika, techniczny) = fale ultrakrótkie;

UMK acronym
NCU
= (edukacja, edukacyjny) Uniwersytet Mikołaja Kopernika;

UNESCO uˈnɛsko acronym
UNESCO
= (angielski) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury

UNICEF acronym
UNICEF
= (angielski) United Nations International Children’s (Emergency) Fund → Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci lub w innym tłumaczeniu Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom

UNRRA acronym
UNRRA
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy

UPS u‿pɛ‿ˈːs acronym
UPS
(informatyka, informatyczny) zasilacz mogący utrzymywać prawidłowe parametry pracy urządzenia elektronicznego, np. komputera po zaniku lub gwałtownym skoku napięcia w sieci zasilającej

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
USA U.S.A.
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

USB u‿ɛz‿ˈbɛ acronym
USB
= (informatyka, informatyczny) (angielski) Universal Serial Bus (uniwersalna magistrala szeregowa); rodzaj portu komunikacyjnego w urządzeniach komputerowych;

UX ju.ɛks acronym
UX
= (informatyka, informatyczny) user experience, doświadczenie użytkownika; doświadczenia użytkownika z korzystania z programu komputerowego lub serwisu WWW

Ubych n
Ubykh
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel nieistniejącego już narodu, zamieszkującego w przeszłości obszar współczesnego Kraju Krasnodarskiego

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Udmurcja pn
Udmurtia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Uetersen pn
Uetersen
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugarit pn
Ugarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Uglicz pn
Uglich
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Uj pn
Uy River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ujgur ˈujɡur n
Uyghur
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Ukajali pn
Ucayali
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;

Ukalegon pn
Ucalegon
(mitologia grecka) starzec trojański, przyjaciel Priama

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ukraine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Sloboda Ukraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
Ukrainian
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Solar System
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Ulisses pn
Ulysses
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Uljanowsk pn
Ulyanovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulster ˈulstɛr pn
Ulster
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbri n
Umbri
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) starożytne plemię zamieszkujące Umbrię

Umbria ˈũmbrʲja pn
Umbria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Umbryjczyk n
Umbrian
mieszkaniec Umbrii

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
European Union
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Unix n
Unix
(informatyka, informatyczny) jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ur ur pn
Ur
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Mezopotamii;

Ural ˈural pn
Ural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;
Ural Mountains Urals
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Uranus
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urania uˈrãɲja pn
Urania
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty
(mitologia grecka) jedna z okeanid

Uranos uˈrãnɔs pn
Uranus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urartu pn
Urartu
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo dawniej położone na Wyżynie Armeńskiej wokół jeziora Wan, założone około IX wieku p.n.e., podbite w VI wieku p.n.e. przez Medów;

Urban ˈurbãn pn
Urban
imię męskie;

Urbino pn
Urbino
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;

Urengoj pn
Urengoy
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii;

Urgencz pn
Urgench
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;

Uri n
Uri
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii położony w środkowej części kraju;

Uriasz pn
Uriah
(biblijny) imię męskie

Urlyk pn
Ulric
imię męskie

Urmia pn
Urmia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Urszula urˈʃula pn
Ursula
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Ürümqi
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Ussuryjsk pn
Ussuriysk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie;

Ust-Ilimsk pn
Ust-Ilimsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą, w pobliżu ujścia Ilimu;

Ust-Ordyński pn
Ust-Ordynsky
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Ust-Ługa pn
Ust-Luga
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;

Uszatek pn
Floppy-ear
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać literacka i filmowa, miś z klapniętym uszkiem;

Utah ˈjuta pn
Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;

Uws-nur pn
Uvs
(geografia, geograficzny) bezodpływowe, słone jezioro na pograniczu Mongolii i Rosji

Uzbek ˈuzbɛk n
Uzbek
(etnografia, etnograficzny) członek narodu Uzbeków;
(przestarzałe, przestarzały) obywatel Uzbekistanu

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Usedom
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Uzłowaja pn
Uzlovaya
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim;

Ułan Ude pn
Ulan-Ude
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji;

Uż pn
Uzh
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, płynąca przez Polesie, prawy dopływ Prypeci;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca;

Użhorod pn
Uzhhorod
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

V-kształtny adj
V-shaped
taki, który ma kształt litery V

VGA fawʲ‿ɟɛ‿ˈa acronym
VGA
(informatyka, informatyczny) jeden ze standardów interfejsu i złączy komputerowych kart graficznych
(informatyka, informatyczny) jeden ze standardów komputerowych kart graficznych;

VHF faw‿xa‿ˈɛf n
VHF
fale ultrakrótkie, UKF

VIP vʲip acronym
VIP
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub biznesu;

VLAN acronym
VLAN
(informatyka, informatyczny) wirtualna sieć lokalna

VR acronym
VR
(informatyka, informatyczny) rzeczywistość wirtualna;

Valletta pn
Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vancouver vãŋˈkuvɛr pn
Vancouver
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie;
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Waszyngton;
Vancouver Island
(geografia, geograficzny) wyspa w Kanadzie na Oceanie Spokojnym;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vercelli pn
Vercelli
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Vercelli;

Viareggio pn
Viareggio
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii;

Vicenza pn
Vicenza
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Vichy pn
Vichy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Victoria pn
Victoria
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli;

Viterbo pn
Viterbo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);

W vu abbreviation
H
= (meteorologia, meteorologiczny) wyż
J Kn
= (termin karciany) walet
voc.
= (gramatyka) wołacz

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
WC shitter toilet
ubikacja

WF acronym
PE
= (edukacja, edukacyjny) wychowanie fizyczne;

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
CIS
= Wspólnota Niepodległych Państw;

WOS vɔs acronym
personal and social education
= (edukacja, edukacyjny) wiedza o społeczeństwie

WPZiB ˌvu‿pɛ‿zɛt‿i‿ˈbɛ acronym
CFSP
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

WRE acronym
EW
= (wojskowość, wojskowy) walka radioelektroniczna

WSE n
EEZ
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;

WTF vu‿tɛ‿ˈːf acronym
FLT
= (matematyka, matematyczny) wielkie twierdzenie Fermata;

WWW acronym
WWW
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) ogólnoświatowa sieć usług elektronicznych udostępniająca dokumenty przy pomocy łącz;

WZK vu‿zɛt‿ˈka acronym
BFW
= woda zasilająca kocioł

WZW C acronym
HCV
(medycyna, medyczny) wirus zapalenia wątroby typu C;

Wachan pn
Wakhan Corridor
(geografia, geograficzny) pas terytorium Afganistanu oddzielający Tadżykistan od Pakistanu;
Wakhan River
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Afganistanie;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Wenceslas
imię męskie;

Waga ˈvaɡa pn
Libra
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagria pn
Wagria
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Niemczech, we wschodniej części Holsztynu, ograniczona od zachodu murem saskim (Limes saxonicus) od południa biegiem rzeki Trawny z pozostałych zaś stron Bałtykiem;

Wahid ˈvaxʲit pn
Waheed
imię męskie

Wakandyjczyk n
Wakandan
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) mieszkaniec Wakandy (fikcyjnej krainy)

Walcerz ˈvalʦ̑ɛʃ pn
Walter
(staropolski) imię męskie

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Valencia
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentin
imię męskie;

Waleria pn
Valerie
imię żeńskie;

Walhalla n
Valhalla
(mitologia, mitologiczny) w mitologii nordyckiej raj, który czeka wojowników poległych w boju

Walia ˈvalʲja pn
Wales
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
Welshman Welsh
mieszkaniec Walii

Walijka n
Welshwoman
mieszkanka Walii

Walonia pn
Walloon Wallonia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Walonka n
Walloon
mieszkanka Walonii

Wandal ˈvãndal n
Vandal
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Wardar pn
Vardar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Coma Berenices Berenice's Hair
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warna pn
Varna
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna;

Warszawa varˈʃava pn
Warsaw
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waryn pn
Guarinus
imię męskie

Wasza Wysokość n
Your Highness Your Majesty
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Washington
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Waszyngtończyk n
Washingtonian
mieszkaniec stanu Waszyngton

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatican Hill
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;
Vatican Vatican City
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wałach n
Vlach
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do grupy etnograficznej ludności polskiej, zamieszkującej obszar Śląska Cieszyńskiego, w okolicy Cieszyna i Skoczowa;

Wałdaj pn
Valday
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Wega ˈvɛɡa pn
Vega
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Weimar pn
Weimar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Weje pn
Veii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;

Wellington pn
Wellington
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Venice
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Veneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wenecja Julijska pn
Julian March Julian Venetia
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim

Wenecja Trydencka pn
Tridentine Venetia
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga

Wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
Venetian
(geografia, geograficzny) mieszkaniec Wenecji Euganejskiej
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Rzeczpospolitej / Republiki Weneckiej

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
Venezuelan
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wengen pn
Wengen
(geografia, geograficzny) wieś w Szwajcarii, w kantonie Berno, w Alpach Berneńskich; znana miejscowość turystyczna i alpejski ośrodek sportów zimowych;

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venus
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wenusjanin ˌvɛ̃nuˈsʲjä̃ɲĩn n
Venusian
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Wenus

Werena pn
Verena
imię żeńskie

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Virgil
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja ze stolicą w Weronie (1.1)

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Veronica
imię żeńskie;

Wesołego Alleluja interjection
Happy Easter
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Happy Easter
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy
Merry Christmas
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Wessex pn
Wessex
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 519–927;

Westa ˈvɛsta pn
Vesta
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4;
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Westerplatte ˌvɛstɛrˈplatːɛ pn
Westerplatte
(geografia, geograficzny) półwysep (dawniej wyspa) w Gdańsku, stanowiący symbol początku II wojny światowej

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Westphalia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Westminster pn
Westminster
(geografia, geograficzny) położona centralnie dzielnica Londynu, w której mieszczą się główne budynki rządowe;

Wewnętrzna Kartlia pn
Shida Kartli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wewnętrzna Kraina pn
Inner Carniola
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Wezera pn
Weser
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesuvius
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Vltava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wi-Fi ˈvʲi‿fʲi n
Wi-Fi
(informatyka, informatyczny) sieć bezprzewodowa;

Wiara ˈvʲjara pn
Faith
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Wiatka pn
Vyatka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kirow – miasto w Rosji, nazwa oficjalna w latach 1374-1457 i 1780-1934;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Kamy;

Wiczuga pn
Vichuga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Widyń pn
Vidin
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Bułgarii, nad Dunajem, stolica obwodu Widyń;

Wieczernik pn
Cenacle
(biblijny) miejsce ostatniej wieczerzy

Wieczne Miasto ˈvʲjɛʧ̑nɛ ˈmʲjastɔ n
Eternal City
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Vienna
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Great Britain United Kingdom
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Morawa pn
Great Morava
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Ursa Major Great Bear
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Nizina Węgierska pn
Great Hungarian Plain
(geografia, geograficzny) nizina stanowiąca część Kotliny Panońskiej, zajmująca jej część na wschód od doliny Dunaju;

Wielka Sobota n
Holy Saturday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielka Zatoka Australijska pn
Great Australian Bight
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) szeroko otwarta zatoka Oceanu Indyjskiego u południowych wybrzeży Australii;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Easter Passover
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Aniuj pn
Bolshoy Anyuy
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj;

Wielki Czwartek n
Maundy Thursday Holy Thursday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;

Wielki Kanion ˈvʲjɛlʲci ˈkãɲɔ̃n pn
Grand Canyon
(geografia, geograficzny) (zobacz) Wielki Kanion Kolorado

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Canis Major
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Good Friday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
Lent
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
Holy Week
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Big Bang
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Wóz pn
Big Dipper Charles' Wain Plough Wain
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;

Wielki Zab pn
Great Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Greater Antilles
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
Great Lakes
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;

Wielkie Księstwo Litewskie pn
Grand Duchy of Lithuania
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1240-1795;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Great Plains
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
Greater Poland
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Cetus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wieprz pn
Wieprz
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Wisły;

Wierchniaja Sałda pn
Verkhnyaya Salda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wierszyna pn
Vershina
(geografia, geograficzny) wieś na Syberii założona przez Polaków;

Wiesbaden pn
Wiesbaden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam Viet Nam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
Vietnamese
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Christmas Eve
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wigilia Paschalna n
Easter Eve
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Wielka Sobota

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wiktionary
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikisource
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Victor
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Victoria
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie;

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
Wolf's Lair
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem;

Wileńszczyzna ˌvʲilɛ̃j̃ˈʃʧ̑ɨzna pn
Vilnius region
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region wokół Wilna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa wileńskiego;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
William
imię męskie;

Wilhelmina pn
Wilhelmina
imię żeńskie;

Wilk vʲilk pn
Lupus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilnius
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wiminał pn
Viminal Hill
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Vincent
imię męskie;

Windawa pn
Ventspils
(geografia, geograficzny) miasto portowe na Łotwie, położone nad Morzem Bałtyckim w zachodniej części Kurlandii, u ujścia rzeki Windawy (1.2);

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
Windhoek
(geografia, geograficzny) stolica Namibii;

Winicjusz vʲĩˈɲiʦ̑ʲjuʃ pn
Vinicius
imię męskie;

Winona pn
Winona
imię żeńskie

Wioletta pn
Violet
imię żeńskie;

Wirakocza pn
Viracocha Wiracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wisconsin pn
Wisconsin Wisconsin river
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;
Wisconsin state of Wisconsin
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vishnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vistula
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;
Wisla
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) nazwa kilku polskich klubów sportowych

Wit vʲit pn
Vitus
imię męskie;

Witebsk pn
Vitebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Wizygot n
Visigoth
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;

Wniebowstąpienie pn
Ascension
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, obchodzone corocznie w 40. dniu od Zmartwychwstania Pańskiego (czwartek);

Wniebowzięcie pn
Assumption
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot wiary chrześcijańskiej dotyczącej wzięcia do nieba z ciałem i duszą Najświętszej Maryi Panny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Aquarius
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wogezy n
Vosges
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Francji;

Wojciech ˈvɔjʨ̑ɛx pn
Adalbert
imię męskie;

Wojwodina pn
Vojvodina
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Boötes
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
Free City of Danzig
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;

Wolsk pn
Volsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Wolta n
Volta River
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej części Afryki;

Wolta Czarna pn
Black Volta
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;

Workuta vɔrˈkuta pn
Vorkuta
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, w Republice Komi;

Woroneż pn
Voronezh
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Volgograd
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołoch n
Vlach
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
Vologda
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej;

Wołoszczyzna pn
Wallachia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;

Wołynianin n
Volhynian
mieszkaniec Wołynia

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volhynia Volyn Volynia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Wołżski pn
Volzhsky
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Auriga
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Wroclaw
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wschodnie Wybrzeże pn
East Coast
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Atlantykiem w Stanach Zjednoczonych

Wschód fsxut n
the East
kraje postkomunistyczne we wschodniej, środkowej i południowej Europie
kraje południowej i wschodniej Azji (np. Indie, Chiny, Japonia)

Wspólnota Bahamów pn
Commonwealth of The Bahamas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa

Wspólnota Dominiki pn
Commonwealth of Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominiki jako państwa

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
Commonwealth of Independent States
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;

Wspólnota Portoryka pn
Commonwealth of Puerto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portoryka jako terytorium

Wszechmogący n
Almighty Allmighty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg

Wszechojciec n
All-Father Allfather
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) przydomek głównego bóstwa w panteonie lub boga-stwórcy, (na przykład) w mitologii skandynawskiej – Odyna, w słowiańskiej – Swaroga (i tym podobne, i temu podobne)

Wszystkich Świętych n
All Saints' Day
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Wuhan
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wuhłedar pn
Vuhledar
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie w obwodzie donieckim;

Wuj Sam n
Uncle Sam
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Wulgata pn
Vulgata
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) łacińskie tłumaczenie Biblii, dokonane przez św. Hieronima w IV w.;

Wulkan ˈvulkãn pn
Vulcan
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;

Wulturnus pn
Eurus Vulturnus
(mitologia rzymska) bóg wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z greckim Eurosem;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Ivory Coast Côte d'Ivoire
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wybrzeże Pieprzowe pn
Pepper Coast
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;

Wysoki Sądzie interjection
Your Honor Your Honour
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) forma zwracania się do sądu

Wysokie Himalaje pn
Great Himalayas Greater Himalayas
(geografia, geograficzny) najwyższy fragment pasma Himalajów;

Wyspa Bouveta pn
Bouvet Island
(geografia, geograficzny) niezamieszkana wyspa wulkaniczna na południowym Oceanie Atlantyckim stanowiąca terytorium zależne Norwegii;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Christmas Island
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Króla Jerzego pn
King George Island
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych;

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Príncipe
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
Prince Edward Island
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
Isle of Man
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;

Wyspa Wielkanocna pn
Easter Island
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
Ascension Island
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspa Węży pn
Snake Island
(geografia, geograficzny) niewielka ukraińska wyspa u wschodnich wybrzeży Morza Czarnego

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
São Tomé Island
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Świętej Heleny ˈvɨspa ˈɕfʲjɛ̃ntɛj xɛˈlɛ̃nɨ pn
Saint Helena
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Oceanie Atlantyckim

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Åland Islands
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
British Isles
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Cook Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Dziewicze pn
Virgin Islands
(geografia, geograficzny) grupa wysp w archipelagu Małych Antyli, które leżą na wschód od Portoryko

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
Aeolian Islands
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Canary Islands
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Karkanna ˈvɨspɨ karˈkãnːa pn
Kerkennah Islands
(geografia, geograficzny) grupa dziewięciu wysp w Zatoce Kabiskiej, 25 kilometrów od Safakisu;

Wyspy Keelinga ˈvɨspɨ ciˈlʲĩŋɡa pn
Keeling Islands
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim;

Wyspy Kokosowe ˈvɨspɨ ˌkɔkɔˈsɔvɛ pn
Coco Islands
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim zaliczany do archipelagu Andamanów, należący do Mjanmy
Cocos (Keeling) Islands Cocos Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2),
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim na południowy zachód od Sumatry

Wyspy Kurylskie pn
Kuril Islands Kurile Islands
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Marshall Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
Channel Islands
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Faroe Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)
Faroe Islands Faroes
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Solomon Islands
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé and Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyszehrad pn
Visegrád
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, dawna rezydencja królów węgierskich;

Wyszni Wołoczok pn
Vyshny Volochyok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wysznij Wołoczok pn
Vyshny Volochyok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wyszogród vɨˈʃɔɡrut pn
Vyshhorod
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie;
Wyszogród
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Wyżyna Armeńska pn
Armenian Highlands
(geografia, geograficzny) wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części Azji Mniejszej;

Wyżyna Irańska pn
Iranian Plateau
(geografia, geograficzny) rozległy region wyżynno-górski w Azji Zachodniej;

Wyżyna Tybetańska pn
Tibetan Plateau
(geografia, geograficzny) rozległa wyżyna w Azji Środkowej;

Wyżyna Śląska pn
Silesian Upland
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej Polsce;

Wzgórza Golan pn
Golan Heights
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
Serpens
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Wąż Wodny ˈvɔ̃w̃ʒ ˈvɔdnɨ pn
Hydrus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
Norma
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
Hungarian
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
Hungarian
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgierska Republika Ludowa pn
Hungarian People's Republic
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa węgierskiego w latach 1949–1989;

Węgorapa pn
Angrapa
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez terytorium Polski i Rosji (obwód kaliningradzki), wypływa z jeziora Mamry, wraz z Instruczą tworzy Pregołę;

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Hungary
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
Ophiuchus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Vladivostok
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
Italian
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Italy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

X iks personalPronoun
X
ktoś anonimowy; osoba, której personalia są nieznane

YIVO n
YIVO
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) Żydowski Instytut Naukowy;

Yalda pn
Yalda Yalda Night
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne irańskie święto o rodowodzie zaratusztriańskim przypadające w noc przesilenia zimowego na półkuli północnej, podczas którego przyjaciele i rodzina spotykają się, aby do północy jeść, pić i czytać poezję, zwłaszcza Hafiza;

Yggdrasil pn
Yggdrasil
(mitologia, mitologiczny) gigantyczne drzewo Odyna z mitologii nordyckiej:

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

YouTube pn
YouTube
(telekomunikacja) jeden z serwisów internetowych umożliwiających umieszczanie, nadawanie, ocenianie i komentowanie nagrań wideo oraz audio;

ZA acronym
AS
= zespół Aspergera

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
UAE
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
PMS
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
USSR
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
UTI
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

ZW acronym
ZW
= zero waste

Zababa pn
Zababa
(mitologia sumeryjska) bóg wojny, patron miasta Kisz

Zabajkale pn
Transbaikal Trans-Baikal Transbaikalia
(geografia, geograficzny) górska kraina w azjatyckiej części Rosji, położona między Bajkałem na zachodzie a środkowym biegiem Olekmy i połączeniem Szyłki i Argunu na wschodzie

Zabulon pn
Zebulun Zabulon Zebulon
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zechariah Zachariah Zacharias
imię męskie;

Zachary pn
Zachary
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Zacheusz pn
Zacchaeus
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
West Bank Cisjordan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachodnie Wybrzeże pn
West Coast
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Pacyfikiem w Stanach Zjednoczonych

Zachód ˈzaxut n
the West
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zadar pn
Zadar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zaduszki n
All Souls' Day
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zagłębie Ruhry pn
Ruhr Area
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaire
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
Lepus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zakarpacie ˌzakarˈpaʨ̑ɛ pn
Carpathian Ruthenia Transcarpathia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Zakaukazie pn
Transcaucasia South Caucasus
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zakopane ˌzakɔˈpãnɛ pn
Zakopane
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce u podnóża Tatr;

Zalew Szczeciński pn
Szczecin Lagoon
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zalew Wiślany pn
Vistula Lagoon
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambezi zãmˈbɛzʲi pn
Zambezi
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej części Afryki;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zandżan pn
Zanjan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zanzibar zãw̃ˈzʲibar pn
Zanzibar
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;

Zapotek n
Zapotec
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel indiańskiego ludu meksykańskiego żyjącego w środkowej i wschodniej części stanu Oaxaca

Zaratusztra ˌzaraˈtuʃtra pn
Zoroaster
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu;

Zatoka Adeńska pn
Gulf of Aden
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Akaba pn
Gulf of Aqaba
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Czerwonego;

Zatoka Algierska pn
Bay of Algiers
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego; na jej brzegu rozciąga się miasto Algier

Zatoka Ambrakijska pn
Ambracian Gulf Gulf of Actium Gulf of Arta
(geografia, geograficzny) zatoka na Morzu Jońskim u północno-zachodnich wybrzeży Grecji;

Zatoka Amurska pn
Amur Bay
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;

Zatoka Anabarska pn
Anabar Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar

Zatoka Anadyrska pn
Gulf of Anadyr
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;

Zatoka Arabacka pn
Bay of Arabat
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;

Zatoka Arabska pn
Arab's Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, położona na zachód od egipskiej Aleksandrii

Zatoka Argolidzka pn
Argolic Gulf Gulf of Argolis Gulf of Nafplio
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji;

Zatoka Bahrajnu pn
Gulf of Bahrain
(geografia, geograficzny) zatoka wyróżniana w ramach Zatoki Perskiej, pomiędzy Bahrajnem, Katarem i Arabią Saudyjską;

Zatoka Bajdaracka pn
Baydarata Bay Baydaratskaya Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał;

Zatoka Bakijska pn
Bay of Baku
(geografia, geograficzny) naturalna przystań portu w Baku, znajdująca się na południowym brzegu Półwyspu Apszerońskiego w Azerbejdżanie;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
Bay of Bengal
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Bay of Biscay
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Gulf of Bothnia
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
Burgas Bay Gulf of Burgas
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Chajpudyrska pn
Khaypudyr Bay Khaypudyrskaya Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego

Zatoka Chatańska pn
Khatanga Bay Khatanga Gulf
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów;

Zatoka Czauńska pn
Chaun Bay Chaunskaya Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Wschodniosyberyjskiego u północnych wybrzeży Azji;

Zatoka Czoska pn
Chosha Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin;

Zatoka Dublińska pn
Dublin Bay
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Irlandzkiego, położona u wschodniego wybrzeża Irlandii;

Zatoka Dwińska pn
Dvina Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;

Zatoka Eubejska Południowa pn
South Euboean Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji;

Zatoka Eubejska Północna pn
North Euboean Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową;

Zatoka Falerońska pn
Phalerum Bay
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka będąca częścią Zatoki Sarońskiej, w starożytności znajdował się nad nią jeden z portów Aten — Faleron

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Gulf of Finland
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Flensburska pn
Flensborg Fjord Flensburg Firth
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo–zachodniej części Morza Bałtyckiego, stanowiąca część granicy pomiędzy Danią a Niemcami;

Zatoka Florydzka pn
Florida Bay
(geografia, geograficzny) zatoka położona między południowym wybrzeżem półwyspu Floryda i archipelagiem Florida Keys

Zatoka Gaecka pn
Gulf of Gaeta
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;

Zatoka Genueńska pn
Gulf of Genoa
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Giżygińska pn
Gizhigin Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;

Zatoka Greifswaldzka pn
Bay of Greifswald
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Bałtyckiego, w jego południowo-zachodniej części, u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Zatoka Guantanamo zaˈtɔka ˌɡu<sup>w</sup>ãntãˈnãmɔ pn
Guantanamo Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA;

Zatoka Gwinejska pn
Gulf of Guinea
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Gydańska pn
Khalmyer Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański

Zatoka Helgolandzka pn
Helgoland Bight Heligoland Bight
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Północnego, południowa część Zatoki Niemieckiej, położona u ujścia rzeki Elby

Zatoka Heraklejska pn
Gulf of Heraklion
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północnego brzegu wyspy Krety, na północny zachód od miasta Heraklion

Zatoka Hudsona pn
Hudson Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Jahorłycka pn
Yahorlyk Bay
(geografia, geograficzny) płytka zatoka w północnej części Morza Czarnego, u wybrzeży Ukrainy;

Zatoka Jenisejska pn
Yenisei Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, u ujścia rzeki Jenisej;

Zatoka Kabiska zaˈtɔka kaˈbʲiska pn
Gulf of Gabes
(geografia, geograficzny) inna nazwa Małej Syrty, tunezyjskiej zatoki

Zatoka Kadyksu pn
Gulf of Cádiz
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii;

Zatoka Kalamicka pn
Gulf of Kalamita
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona u zachodniego brzegu Półwyspu Krymskiego;

Zatoka Kalifornijska pn
Gulf of California
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Kambajska pn
Gulf of Cambay Gulf of Khambhat
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego u wybrzeży Indii, wcina się między półwysep Kathijawar i Indyjski;

Zatoka Karagińska pn
Karaginsky Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki;

Zatoka Karkinicka pn
Karkinit Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona na północny zachód od Krymu;

Zatoka Katańska pn
Gulf of Catania
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Jońskim, po wschodniej stronie Sycylii

Zatoka Kilońska pn
Bay of Kiel Kiel Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Zatoka Kiparysyjska pn
Gulf of Arcadia Gulf of Kyparissia
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu;

Zatoka Kolska pn
Kola Bay Murmansk Fjord
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego;

Zatoka Koryncka pn
Corinthian Gulf Gulf of Corinth
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;

Zatoka Kotorska pn
Bay of Kotor
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;

Zatoka Kołymska pn
Kolyma Gulf
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy

Zatoka Lakońska pn
Laconian Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez;

Zatoka Larnaki pn
Larnaca Bay
(geografia, geograficzny) zatoka położona u południowo-wschodnicg wybrzeży Cypru, na wschód od miasta Larnaka

Zatoka Liaotuńska pn
Liaodong Bay
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodnich Chin na Morzu Żółtym;

Zatoka Liverpoolska pn
Liverpool Bay
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii;

Zatoka Liverpulska pn
Liverpool Bay
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii

Zatoka Lubecka pn
Bay of Lübeck
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, część Zatoki Meklemburskiej;

Zatoka Lwia pn
Gulf of Lion
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Malijska pn
Maliac Gulf Malian Gulf
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili

Zatoka Meklemburska pn
Bay of Mecklenburg
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Gulf of Mexico
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Merabelska pn
Mirabello Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety

Zatoka Meseńska pn
Messenian Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;

Zatoka Mezeńska pn
Mezen Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin;

Zatoka Nagajewa pn
Nagaev Bay Nagayev Bay
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Magadan, część Zatoki Taujskiej

Zatoka Narewska pn
Gulf of Narva Narva Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej;

Zatoka Neapolitańska pn
Bay of Naples Gulf of Naples
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Newska pn
Gulf of Kronstadt Neva Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego będąca najdalej wysuniętą na wschód częścią Zatoki Fińskiej;

Zatoka Niemiecka pn
German Bay German Bight
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u wybrzeży Niemiec, Danii i Holandii

Zatoka Obska pn
Gulf of Ob
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego;

Zatoka Odeska pn
Gulf of Odessa
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Morza Czarnego, położona nieopodal miasta Odessa

Zatoka Oleniocka pn
Olenyok Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny

Zatoka Oneska pn
Onega Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego w północno-zachodniej Rosji;

Zatoka Orfańska pn
Strymonian Gulf Strymonic Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego

Zatoka Pagasyjska pn
Pagasetic Gulf
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;

Zatoka Parnawska pn
Pärnu Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii

Zatoka Patraska pn
Gulf of Patras
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Jońskiego, położona u zachodniego wybrzeża Grecji;

Zatoka Pegaza pn
Pegasus Bay
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim wybrzeżu Wyspy Południowej w Nowej Zelandii;

Zatoka Penżyńska pn
Penzhina Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Persian Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Petalijska pn
Petalioi Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea

Zatoka Piasińska pn
Pyasino Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Piasiny

Zatoka Piotra Wielkiego pn
Peter the Great Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki;

Zatoka Pomorska pn
Bay of Pomerania Pomeranian Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Ryska pn
Gulf of Riga Bay of Riga Gulf of Livonia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Sachalińska pn
Sakhalin Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin

Zatoka Sarońska pn
Saronic Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim;

Zatoka Sewastopolska pn
Sevastopol Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego pełniąca funkcję portu miasta Sewastopola

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
Gulf of Suez
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu;

Zatoka Szelichowa pn
Shelikhov Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki;

Zatoka Taganroska pn
Taganrog Bay
(geografia, geograficzny) największa zatoka Morza Azowskiego, położona u wybrzeży Rosji i Ukrainy;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
Gulf of Thailand
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tajmyrska pn
Taymyr Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Tajmyry

Zatoka Tallińska pn
Tallinn Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej;

Zatoka Tamańska pn
Taman Bay
(geografia, geograficzny) płytka zatoka położona na wschodnim wybrzeżu Cieśniny Kerczeńskiej

Zatoka Tangerska pn
Bay of Tangier
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, w Cieśninie Gibraltarskiej u północnych wybrzeży Maroka; nad zatoką położone jest miasto Tanger;

Zatoka Tarencka pn
Gulf of Taranto
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;

Zatoka Taujska pn
Taui Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od miasta Magadan

Zatoka Tazowska pn
Taz Estuary
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz;

Zatoka Tendrowska pn
Gulf of Tendra Tendra Bay
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Czarnego, położona u brzegów Ukrainy

Zatoka Teodozyjska pn
Feodosia Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona u południowo-wschodnich brzegów półwyspu Krym;

Zatoka Termajska pn
Thermaic Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;

Zatoka Tokijska pn
Tokyo Bay
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Tonkińska pn
Gulf of Tonkin
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;

Zatoka Triesteńska pn
Gulf of Trieste
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zatoka Tugurska pn
Tugur Bay Tugursky Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od Wysp Szantarskich

Zatoka Udzka pn
Uda Bay Uda Gulf
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich;

Zatoka Ussuryjska pn
Ussuri Bay
(geografia, geograficzny) zatoka stanowiąca północno-wschodnią część Zatoki Piotra Wielkiego;

Zatoka Walencka pn
Gulf of Valencia
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii;

Zatoka Warneńska pn
Gulf of Varna
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna

Zatoka Wenecka pn
Gulf of Venice
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zatoka Wielorybia pn
Bay of Whales
(geografia, geograficzny) zatoka w obrębie Lodowca Szelfowego Rossa na północ od Wyspy Roosevelta, u wybrzeży Antarktydy;
Walvis Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Namibii;

Zatoka Wismarska pn
Bay of Wismar Wismar Bay
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Zatoki Meklemburskiej znajdująca się w jej południowej części;

Zatoka Wlorska pn
Bay of Vlorë
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii

Zatoka Wschodniokoreańska pn
East Korea Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Półwyspu Koreańskiego, u wschodnich wybrzeży Korei Północnej, stanowi część Morza Japońskiego;

Zatoka Wszystkich Świętych pn
Bay of All Saints
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, u brzegów stanu Bahia, w Brazylii;

Zatoka Wyborska pn
Vyborg Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zatoka Zachodniokoreańska pn
Korea Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;

Zatoka Świętego Pawła pn
Saint Paul’s Bay
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Śródziemnego, położona u północnych wybrzeży wyspy Malty

Zatoka Świętego Wawrzyńca pn
Gulf of Saint Lawrence
(geografia, geograficzny) zatoka oraz estuarium położone u wschodnich wybrzeży Kanady, do której uchodzi Rzeka Świętego Wawrzyńca;

Zatoka Świętej Heleny pn
Saint Helena Bay
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona u zachodnich wybrzeży Południowej Afryki

Zatoka Świń pn
Bay of Pigs
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karaibskiego w środkowo-zachodniej części południowego wybrzeża Kuby;

Zbawiciel zbaˈvʲiʨ̑ɛl pn
Savior Saviour
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Zbiornik Narewski pn
Narva Reservoir
(geografia, geograficzny) zbiornik retencyjny na rzece Narwa na granicy pomiędzy Estonią a Rosją;

Zefiryn zɛˈfʲirɨ̃n pn
Zephyrinus
imię męskie;

Zegar ˈzɛɡar pn
Horologium Clock
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zeja pn
Zeya
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Zealand Sealand
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;
Zeeland Zealand
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
Zeno
imię męskie;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Zgierz zʲɟɛʃ pn
Zgierz
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce;

Zielenogorsk pn
Zelenogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską;

Zielenogradsk pn
Zelenogradsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Zielone Świątki pn
Whitsun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Zesłanie Ducha Świętego

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Earth
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Królowej Maud pn
Queen Maud Land
(geografia, geograficzny) część Antarktydy, do której rości prawo Norwegia;

Ziemia Obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna pn
Promised Land
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;

Ziemia van Diemena pn
Van Diemen's Land
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Tasmania w latach 1642-1855;

Ziemia Święta pn
Holy Land
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Earthling Terran
mieszkaniec Ziemi

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
United Arab Emirates
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
United Kingdom
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ pn
Resurrection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie;

Znamiensk pn
Znamensk
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu wiejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad prawym brzegiem Pregoły w miejscu, gdzie wpada do niej Łyna;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Sophia
imię żeńskie;

Zohar pn
the Zohar
(biblijny) kabalistyczna księga Tory;

Zoja ˈzɔja pn
Zoe Zoë
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Zug ʦ̑uk pn
Zug
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Zugdidi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Zurich Zürich
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Susan Susanne
imię żeńskie;

Zwiastowanie ˌzvʲjastɔˈvãɲɛ pn
Annunciation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa

Związek Australijski pn
Commonwealth of Australia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa

Związek Niemiecki pn
German Confederation
(historia, historyczny, historycznie) konfederacja państw niemieckich i wolnych miast, utworzona na kongresie wiedeńskim w 1815 roku;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Soviet Union
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Union of Soviet Socialist Republics
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Sigismund Sigmund
imię męskie;

Zygmuntowski possessiveAdjective
Sigismund 's
taki, który należy do Zygmunta

Zyrianka pn
Zyryanka
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej;

Złatoust pn
Zlatoust
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Dorado
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Złoty Róg pn
Golden Horn Bay
(geografia, geograficzny) zatoka u brzegów Wyspy Rosyjskiej, w pobliżu Władywostoku;

a a conjunction
and
…uzupełniania
but
…przeciwstawności
that
…objaśnień
which
…wynikania

a cappella adj
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

a cappella adv
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

a co więcej a‿ˈʦ̑ɔ ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
and furthermore
spójnik łączący części zdania bądź zdania, podkreślający ważność treści następującej po nim

a kuku a‿ˈkuku interjection
peekaboo peepbo
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się

a kysz a‿ˈkɨʃ interjection
begone get out of here shoo
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)

a niech to interjection
aw shucks blimey curses dash it all dayum egad
(potocznie, potoczny) łagodny okrzyk zdziwienia, zaskoczenia, oburzenia

a posteriori adj
a posteriori
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;

a priori adv
a priori
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
achoo atishoo
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a także a‿ˈtaɡʒɛ
and as well as
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

a u was biją Murzynów
and you are lynching Negroes
(żartobliwie) (ironicznie) stereotypowa odpowiedź polegająca na bezpośredniej krytyce dyskutanta, szczególnie w kwestiach niezwiązanych z tematem dyskusji;

a- a prefix
a-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

a-moll ˈa‿mɔl n
a minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

aa at‿ˈakta n
aa a'a
(geologia, geologiczny) typ spływającej lawy bazaltowej o chropowatej, poszarpanej powierzchni;

aalen n
aalenian
(geologia, geologiczny) najniższe piętro jury środkowej;
(geologia, geologiczny) najstarszy wiek jury środkowej;

ab initio adv
ab initio
od początku

ab intra adv
ab intra
od wewnątrz

abacysta ˌabaˈʦ̑ɨsta n
abacist
(dawniej, dawny) (matematyka, matematyczny) rachmistrz, liczący na abaku

abaja aˈbaja n
abaya aba
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abaka aˈbaka n
Manila hemp abaca
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakawir ˌabaˈkavʲir n
ABC abacavir
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy;

abakański ˌabaˈkãj̃sʲci adj
Abakan
(geografia, geograficzny) dotyczący Abakanu, związany z Abakanem (miastem lub rzeką)

abakański ˌabaˈkãj̃sʲci n
Abakan Turkic
(językoznawstwo, językoznawczy) makrojęzyk z podgrupy północno-wschodniej (syberyjskiej) albo - według innej klasyfikacji - północnej (a dawniej wschodniej) języków tureckich, używany nad rzeką Abakan w Kraju Krasnojarskim

abakus aˈbakus n
abacus
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

abalienacja ˌabalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
abalienatio
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;

abalone ˌabaˈlɔ̃nɛ n
abalone
rodzaj logicznej gry planszowej;

abandon aˈbãndɔ̃n n
abandonment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abandonware n
abandonware
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;

abarognozja n
abarognosis
(medycyna, medyczny) brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku;

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
abasiophilia
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

abatacept ˌabaˈtaʦ̑ɛpt n
abatacept
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;

abaton aˈbatɔ̃n n
abaton
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w Starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu;
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;

abaz n
abbasi
(numizmatyka, numizmatyczny) srebrna moneta, dawniej funkcjonująca na terenie Chanatu Chiwy, Gruzji, Persji oraz chanatu gandżyńskiego;

abaza n
Abaza
język abazyński

abazja aˈbazʲja n
abasia
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abazyński n
Abaza
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;

abażur aˈbaʒur n
lampshade lamp-shade
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abbrewiator ˌabrɛˈvʲjatɔr n
abbreviator
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sekretarz lub notariusz w kancelarii papieskiej

abchaski apˈxasʲci adj
Abkhazian Abkhaz
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
Abkhazian Abkhaz
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
abciximab
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;

abderyta ˌabdɛˈrɨta n
Abderite
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa

abdest ˈabdɛst n
wudu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
abduction
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

abdukcyjny adj
abductional
(logika, logiczny) związany z abdukcją
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z abdukcją

abduktor abˈduktɔr n
abductor
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
abdication
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
abdicate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abdżad ˈabʤ̑at n
abjad
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

abecadlarz ˌabɛˈʦ̑adlaʃ n
index
(przestarzałe, przestarzały) skorowidz

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
index
skorowidz

abelizaur ˌabɛˈlʲizawr n
Abelisaurus
(paleontologia, paleontologiczny) rodzaj dinozaura żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna);

abelsonit ˌabɛlˈsɔ̃ɲit n
abelsonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał organiczny odkryty w 1975 roku;

abernathyit n
abernathyite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberration
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abertam aˈbɛrtãm n
abertam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach;

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
Bassen-Kornzweig syndrome abetalipoproteinemia
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

abietyna ˌabʲjɛˈtɨ̃na n
abietin
(chemia, chemiczny) substancja żywiczna otrzymywana z drzew iglastych głównie z jodły

abietynowy ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ adj
abietic
(chemia, chemiczny) odnoszący się do abietyny, związany z abietyną

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
abiotic
nieożywiony

abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
Abyssinian well
(potocznie, potoczny) studnia abisyńska, studnia z pompą rurową wbijana lub wkręcana, służąca do dobywania niewielkiej ilości wody z głębokości 5-7 m, napędzana ręcznie dźwignią

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
Abyssinian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
graduate
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

abkracer n
door scraper shoe scraper
(Górny Śląsk) (dawniej, dawny) żelazna wycieraczka do butów

ablacja abˈlaʦ̑ʲja n
ablation
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego
(astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę
(geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe

ablatyw abˈlatɨf n
ablative case
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
ablative
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablena abˈlɛ̃na n
flat needlefish
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny belonowatych;

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
ablution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
ablutomania
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
abnegation
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
abolition
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abolitionism
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abominacja ˌabɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
abomination
(książkowy) obrzydzenie, wstręt, odraza

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
season ticket lump sum fee
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
subscription
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
subscriber
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
subscribe
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
aboral
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
abortion
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
boarding
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborigine
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

aborygeński adj
aboriginal
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca
aboriginal Aboriginal
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów

abrahamiczny adj
Abrahamitic Abrahamitical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

abrahamizm n
Abrahamism
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) monoteizm abrahamiczny

abrahamowy ˌabraxãˈmɔvɨ adj
Abrahamitic Abrahamitical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abracadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrakadabra ˌabrakaˈdabra n
abracadabra mumbo jumbo
(przenośnie, przenośnia) coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana

abrewiacja ˌabrɛˈvʲjaʦ̑ʲja n
abbreviation
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
abbreviation
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

abrewiologia ˌabrɛvʲjɔˈlɔɟja n
abbreviology
nauka o skróceniach językowych

abriktozaur ˌabrʲikˈtɔzawr n
abrictosaurus
(paleontologia, paleontologiczny) dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura;

abroseksualizm n
abrosexuality
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) zmienna lub płynna orientacja seksualna

absces ˈapsʦ̑ɛs n
abscess
(medycyna, medyczny) ropień

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
absence absenteeism
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
absolution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

absolut apˈsɔlut n
absolute
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
absolutely
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absolute
całkowity, zupełny, bezwzględny
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
niekwestionowany

absolutorium ˌapsɔluˈtɔrʲjũm n
exoneration
(oficjalnie) zwolnienie od odpowiedzialności

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolutyzm oświecony n
enlightened absolutism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
graduate
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absolwentka ˌapsɔlˈvɛ̃ntka n
graduate
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

absolwować ˌapsɔlˈvɔvaʨ̑ v
absolve
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać absolucji, rozgrzeszenia

absorbancja n
absorbance absorbency
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania światła

absorbat apˈsɔrbat n
absorbate
(chemia, chemiczny) składnik gazowy pochłaniany przez absorbent podczas absorpcji

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
absorbent
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

absorber apˈsɔrbɛr n
absorber absorption apparatus
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
absorb engross
(przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś
absorb imbibe
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
absorption
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
abstract
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
abstraction
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
pojęcie ogólne

abstrakcjonistyczny ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
abstractionist
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abstractionism
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
abstract
nie mający związku z rzeczywistością

abstrakt ˈapstrakt n
abstract
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie
(książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
abstinence
(ekonomia, ekonomiczny) powstrzymywanie się od konsumpcji
abstinence teetotalism
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynencyjny adj
abstinence withdrawal
związany z powstrzymywaniem się od używki

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
abstainer
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś
teetotaller teetotaler
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

absurd ˈapsurt n
absurdity
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
absurdly
w sposób absurdalny

absurdalność n
absurdity ridiculousness
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
absurd
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

absynt ˈapsɨ̃nt n
absinthe absinth
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absyntowy adj
absinthian
związany z absyntem; zawierający absynt

absztyfikant ˌapʃtɨˈfʲikãnt n
wooer
(książkowy) (żartobliwie) osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik

abugida n
abugida
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet sylabiczny

abulia aˈbulʲja n
abulia
(medycyna, medyczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

abuliczny adj
abulic
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

abuzywny adj
abusive
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszający zasady współżycia społecznego, stanowiący nadużycie, zawierający zakazane zapisy

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
acephaly
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

acenaften ˌaʦ̑ɛ̃ˈnaftɛ̃n n
acenaphthene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny

acenokumarol n
acenocoumarol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

acerola ˌaʦ̑ɛˈrɔla n
acerola
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Malpighia glabra L., malpigia granatolistna

acerra n
acerra
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych;
skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar;

acetal aˈʦ̑ɛtal n
acetal
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

acetaldehyd n
acetaldehyde
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

acetalowy ˌaʦ̑ɛtaˈlɔvɨ adj
acetalic
(chemia, chemiczny) związany z acetalem, odnoszący się do acetali

acetamid ˌaʦ̑ɛˈtãmʲit n
acetamide ethanamide
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

acetanilid ˌaʦ̑ɛtãˈɲilʲit n
acetanil acetanilid acetanilide antifebrin
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników;

acetofenon ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
acetophenone phenyl methyl ketone phenylethanone
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
acetone dimethyl ketone dimethylformaldehyde propanone
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonemia n
acetonemia
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

acetyl n
acetyl
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
acetylene
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

acetylocholina n
acetylcholine
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acetylocholinoesteraza n
acetylcholinesterase
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

acetylowanie n
acetylation
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);

ach ax interjection
ah oh
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

achajski aˈxajsʲci adj
Achaean
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

acheiropita n
Acheiropoieta
(plastyka) wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

achondryt aˈxɔ̃ndrɨt n
achondrite
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

achromat axˈrɔ̃mat n
achromat achromatic lens
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;

achromatopsja n
achromatopsia
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

achterdek n
poop deck
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład rufowy;

achtersztag n
backstay
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;

achy i ochy ˈaxɨ i‿ˈɔxɨ n
oohing and ahhing
wyrazy zachwytu nad czymś lub kimś

acid house n
acid house
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce house, charakteryzujący się hipnotycznym rytmem linii basowej;

acid jazz n
acid jazz acid-jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce popularnej, łączący jazz, blues i soul z funkowym rytmem;

acid rock n
acid rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce rockowej, zawierający elementy psychodeliczne;

acid trance n
acid trance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce trance, z aranżacją stopniowo wprowadzającą napięcie;

acidic folk n
acidic folk
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce folkowej, zawierający elementy psychodeliczne

acro-joga n
acro-yoga acroyoga
(sport, sportowy) rodzaj treningu, który łączy elementy jogi, masażu tajskiego i akrobatyki

acydofil n
acidophile
(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny

acykliczny adj
acyclic
(matematyka, matematyczny) nieposiadający cykli
niecykliczny

acyklowir n
aciclovir acyclovir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

acz aʧ̑ conjunction
though albeit although
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

aczkolwiek aʧ̑ˈkɔlvʲjɛk conjunction
although though
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ n
adage
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

adaks n
addax
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

adamantan n
adamantane
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damask
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adamsyt aˈdãmsɨt n
adamsite DM diphenylaminechlorarsine
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;

adaptabilność n
adaptive behavior
(biologia, biologiczny) zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska;

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adaptation
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

adaptacyjny adj
adaptive
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adapter aˈdaptɛr n
record player
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

adaptogen n
adaptogen
(medycyna, medyczny) nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

adaptometr n
adaptometer
(medycyna, medyczny) przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
adapt
dostosować/dostosowywać do innego użytku

addendum adˈːɛ̃ndũm n
addendum
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

adduktor n
adductor
(anatomia, anatomiczny) mięsień przywodzący kończynę do osi ciała;

addycja n
addition
(biologia, biologiczny) mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad
addition addition reaction
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;

addytywny adj
additive
związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
adequacy
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adequate appropriate suitable proportional proportionate
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adenine
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adenoid ˌadɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
adenoids
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek gardłowy

adenoidalny adj
adenoidal
związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

adenotomia n
adenoidectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

adenozynotrójfosforan n
adenosine triphosphate adenosinetriphosphate
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adept ˈadɛpt n
student
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

adhan n
adhan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

adhezja n
adhesion
(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

adho mukha svanasana n
adho mukha shvanasana
jedna z asan; pozycja, w której ciało jest zgięte wpół i pochylone do przodu, wyprostowane nogi i ramiona oparte są podłodze

adhokracja n
adhocracy
ustrój organizacyjny charakteryzująca się tymczasowością i zredukowaną do minimum strukturą formalną;

adiabatyczny adj
adiabatic
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adiafora ˌadʲjaˈfɔra n
adiaphoron
(filozofia, filozoficzny) rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);
rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany

adidas aˈdʲidas n
sneaker tennis shoe
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

adios interjection
adios
(potocznie, potoczny) do widzenia, do zobaczenia

adipocyt ˌadʲiˈpɔʦ̑ɨt n
adipocyte fat cell lipocyte
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

admin ˈadmʲĩn n
admin
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (zobacz) administrator

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
administration
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
administration management
zarządzanie czymś, administrowanie
management administration
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
administrative
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
administrator
osoba zarządzająca czymś
(informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
administer
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiracja n
admiration
(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
admiralty admiralship
władze naczelne marynarki wojennej
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów

admirał adˈmʲiraw n
admiral
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admirować v
admire
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go

admitancja n
admittance
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adnotacja ˌadnɔˈtaʦ̑ʲja n
annotation
uwaga, dopisek, przypisek, notatka
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów

adobe n
adobe
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) suszona na słońcu, niewypalana cegła

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
adoption
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcjanizm n
adoptionism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

adopcyjny adj
adoptive
związany z adopcją, dotyczący adopcji

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
adopt
dokonywać / dokonać adopcji

adoracyjny adj
adoration adorational
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji

adorator ˌadɔˈratɔr n
womaniser
mężczyzna zabiegający o względy kobiety

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
adore
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem
worship
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenaline epinephrine
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
address
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
email address e-mail address e-dress
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresarka ˌadrɛˈsarka n
addressograph
(technologia, technika, techniczny) maszyna do drukowania adresów na masowych przesyłkach;

adresat aˈdrɛsat n
addressee recipient
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
audience
osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
address
umieszczać adres na liście, przesyłkę
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

adresówka ˌadrɛˈsufka n
dog ID tag dog tag pet ID tag pet tag
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

adret n
adret
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

adriatycki adj
Adriatic
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorption
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adware n
adware
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwekcja n
advection
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

adwent ˈadvɛ̃nt n
Advent Christmas season
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
Adventist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentyzm n
adventism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
adversary opponent
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal

adwokacki adj
attorney
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
advocate
(przenośnie, przenośnia) rzecznik jakiejś sprawy
lawyer attorney barrister
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;
advocaat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj likieru jajecznego;

adwokat Boga adˈvɔkad ˈbɔɡa n
God's advocate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: duchowny, który podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego ma za zadanie przedstawić cechy świadczące o tym, że dana osoba powinna być błogosławionym lub kanonizowanym

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
devil's advocate
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski n
Adyghe
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adyton aˈdɨtɔ̃n n
adyton
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;

adźiwika n
Ajivika
(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

adżarski adj
Adjarian Adjaran
związany z Adżarią lub Adżarami

adżyka n
adjika adzhika ajika
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
aeration aerification
napowietrzanie;

aerator ˌaɛˈratɔr n
aerator
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;
urządzenie do napowietrzania wody

aero- aˈɛrɔ prefix
aero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerob aˈɛrɔp n
aerobe
(biologia, biologiczny) (zobacz) aerobiont

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
aerobics
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
aerobiology
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

aerobowy adj
aerobic
(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
aerodrome
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
aerodynamic aerodynamical
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodynamics
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;
(potocznie, potoczny) własności aerodynamiczne ciała

aeroenergetyka n
wind energy
(fizyka, fizyczny) energia wiatru

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
aerophagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

aerofiniszer ˌaɛrɔfʲĩˈɲiʃɛr n
aerofinisher
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie stosowane do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania, wykorzystywane głównie na pokładach lotniskowców;

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
aerophobia
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

aerograf n
airbrush aerograph air-brush
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerografia n
airbrush techniques airbrushing
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) technika retuszowania fotografii za pomocą aerografu
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) technika zdobienia ceramicznego za pomocą aerografu

aerografit n
aerographite
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;

aeroklub n
aero club flying club
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerology
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerologiczny adj
aerologic
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

aeromechaniczny adj
aeromechanic
(fizyka, fizyczny) związany z aeromechaniką, dotyczący aeromechaniki

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
aerometer
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aerometry
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
aeronautics
(książkowy) lotnictwo

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
aeronomy
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

aeronomiczny adj
aeronomic
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aeronomią

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aerostat
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerostatyka n
aerostatics
(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

aerotropizm n
aerotropism
(biologia, biologiczny) wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afarski adj
Afar
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

afarski n
Afar
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

afatyczny adj
aphasic
(medycyna, medyczny) związany z afazją; cierpiący na afazję

afazja aˈfazʲja n
aphasia
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afekcja aˈfɛkʦ̑ʲja n
affection
(dawniej, dawny) afekt, skłonność ku komu lub czemu

afekt ˈafɛkt n
emotion
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu
passion
(przestarzałe, przestarzały) namiętność, silne uczucie

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
affectation
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afektowanie ˌafɛktɔˈvãɲɛ adv
gushingly
(książkowy) w afektowany sposób

afektowany ˌafɛktɔˈvãnɨ adj
gushing gushy la-di-da
przesadny, sztuczny

afektować ˌafɛkˈtɔvaʨ̑ v
attitudinize
zachowywać się w sposób nienaturalny

afera aˈfɛra n
affair
wydarzenie, które wywołało skandal;

afera rozporkowa aˈfɛra ˌrɔspɔrˈkɔva n
zippergate
(publikatory) (potocznie, potoczny) określenie wydarzeń związanych z zarzutami molestowania seksualnego przez osoby publiczne i z dochodzeniem w tej sprawie

afereza ˌafɛˈrɛza n
apheresis
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
schemer
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych

affidavit n
affidavit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
Afghan Afghani
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiks ˈafʲiks n
affix
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afiliacja ˌafʲiˈlʲjaʦ̑ʲja n
affiliation
przyjęcie osoby lub organizacji do działającego już stowarzyszenia

afirmacja ˌafʲirˈmaʦ̑ʲja n
affirmation
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

afisz ˈafʲiʃ n
poster
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afonia aˈfɔ̃ɲja n
aphonia
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu;

aforystyczny adj
aphoristic aphoristical
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aphorism
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
Afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afro ˈafrɔ n
afro 'fro
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

afro- ˈafrɔ prefix
Afro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

afroamerykański adj
Afro-American African American
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrobeat afˈrɔbʲit n
afrobeat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
aphrodisiac
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrodyzjakalny adj
aphrodisiac
(medycyna, medyczny) związany z afrodyzjakiem; mający działanie afrodyzjaku; pobudzający

afrokrólik n
Bunyoro rabbit
(zoologia, zoologiczny) Poelagus St. Leger, ssak z rodziny zającowatych występujący w Afryce

afronauta n
Afronaut
Afrykanin latający w kosmos, afrykański astronauta

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
Afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykanizacja n
Africanisation Africanization
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

afrykanizować v
Africanise Africanize
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

afrykata n
affricate
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
African
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

afrykański pomór koni n
African horse sickness
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba nieparzystokopytnych;

afrykański pomór świń n
African swine fever
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba świń;

aga ˈaɡa n
agha
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu agi (1.2)
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)
cane toad giant neotropical toad marine toad
(zoologia, zoologiczny) gatunek płaza z rodziny ropuchowatych, Rhinella marina;

agal ˈaɡal n
agal
krążek ze sznurka, służący do utrzymania na głowie kefiji;

agalmatolit n
agalmatolite pagodite
minerał używany do wyrobu drobnych przedmiotów ozdobnych;

agamia aˈɡãmʲja n
agamogenesis
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe

agapant aˈɡapãnt n
agapanthus
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

agape aˈɡapɛ n
agape
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezwarunkowa miłość Boga do człowieka;

agar n
agar agarwood oodh
żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria;

agardyt aˈɡardɨt n
agardite
rodzaj minerału;

agat ˈaɡat n
agate
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
agave
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

agawa amerykańska aˈɡava ˌãmɛrɨˈkãj̃ska n
agave Americana
(botanika, botaniczny) Agave americana L., gatunek roślin zielnych należących do rodziny agawowatych;

agawa sizalowa n
sisal
(botanika, botaniczny) Agave sisalana, gatunek rośliny należącej do rodziny agawowatych;

ageizm n
ageism agism
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
agency
firma świadcząca różne usługi

agencja reklamowa n
advertising agency advertising company
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agenda aˈɡɛ̃nda n
agenda
terminarz
ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie
branch
filia urzędu lub instytucji

agent ˈaɡɛ̃nt n
agent representative
przedstawiciel jakiejś firmy
agent spy
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych
agent
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, autonomiczna jednostka wykorzystywana w programowaniu agentowym;
czynnik w jakiejś reakcji lub procesie (anglicyzm językowy)

aggiornamento n
aggiornamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
agitation
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
agitator
osoba prowadząca agitację

aglet ˈaɡlɛt n
aglet
(technologia, technika, techniczny) skuwka na końcu sznurowadła

aglomeracja n
agglomeration
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;
nagromadzenie, skupienie czegoś; (także, też) to, co zostało zgromadzone

aglutynacyjny adj
agglutinative
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

aglutynina ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna n
agglutinin
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;

agnat ˈaɡnat n
agnate
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnosticism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
agnostic
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
(informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnostic
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agogika n
agogics agogic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

agogo aˈɡɔɡɔ n
agogo bell
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny pochodzenia afrykańskiego zbudowany co najmniej z dwóch dzwonków połączonych zakrzywionym uchwytem;

agon ˈaɡɔ̃n n
agon
zawody sportowe, muzyczne oraz turnieje poetów w starożytnej Grecji

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agony
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agonista ˌaɡɔ̃ˈɲista n
agonist
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;

agonistyka n
agonistics
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: współzawodnictwo w agonach

agora aˈɡɔra n
agora
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agoraphobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agoryzm n
agorism
bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

agrafa aˈɡrafa n
agrapha
termin odnoszący się do słów Jezusa, niezapisanych w Nowym Testamencie;

agrafka aˈɡrafka n
safety pin
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agramatyzm n
agrammatism
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;

agranulocytoza n
agranulocytosis
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
agrarian agricultural
rolniczy, rolny

agrarysta n
agrarian
(ekonomia, ekonomiczny) zwolennik agraryzmu

agrarystyczny adj
agrarian
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem

agregat aˈɡrɛɡat n
aggregate
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
aggression
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
aggressor
ktoś, kto dopuszcza się agresji
państwo działające lub posługujące się metodami agresji

agrest ˈaɡrɛst n
gooseberry
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)
gooseberry bush plant gooseberry
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

agresywnie adv
aggressively
w sposób agresywny

agresywność n
aggressiveness
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
aggressive
(finanse, finansowy) stosujący ryzykowną strategię lub złożony z ryzykownych aktywów
aggressive aggro
zachowujący się wrogo, napastliwie

agro- prefix
agro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rolnictwem

agrobiolog n
agrobiologist
specjalista w dziedzinie agrobiologii

agrobiologia n
agrobiology
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agrobiologiczny adj
agrobiological agrobiologic
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

agrobiotechnologia n
agrobiotechnology
nauka o zastosowaniu biotechnologii w rolnictwie

agrobiznes ˌaɡrɔˈbʲiznɛs n
agribusiness agrobusiness
przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne
wszystkie sfery gospodarki oparte na rolnictwie;

agrochemia n
agrochemistry
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrochemiczny adj
agrochemical
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

agrofizyczny adj
agrophysical
(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

agrofizyka n
agricultural physics agrophysics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agroklimatologia n
agroclimatology
dział klimatologii badający oddziaływanie warunków klimatycznych na uprawę roślin;

agrometeorologia n
agrometeorology
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;

agrometr n
agrometer
linijka z podziałką, służąca do obliczania powierzchni według planu

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
agronomist
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomy agricultural science
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
agronomic
związany z agronomią, dotyczący agronomii

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
agriturism
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

agulski n
Aghul
(językoznawstwo, językoznawczy) język agulski;

aguti aˈɡutʲi n
agouti
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

aha ˈaxa interjection
aha oh
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia
aha oh by the way oh yes
…wyrażenie przypomnienia

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ahimsa ahinsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

ahistorycznie adv
ahistorically
w sposób ahistoryczny; pokazując wydarzenia historyczne bez kontekstu; pomijając warunki i kontekst rozwoju historycznego

ahistoryczny adj
ahistorical unhistorical
pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

ahoj aˈxɔj interjection
ahoy
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ais n
A-sharp A♯
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;

ais-moll n
A♯ minor a-sharp minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

aisis ˈajsʲis n
A double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o cały ton;

aj aj interjection
ouch
…oznajmiający ból lub zaskoczenie

aj waj ˈaj ˈvaj interjection
oy vey
stereotypowo żydowski okrzyk wyrażający emocje, nerwy, zdziwienie, wzruszenie

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
ayatollah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajmak n
aimag
(administracja) jednostka administracyjna w Górnym Ałtaju, w Buriato-Mongolii i w Mongolii;

ajntopf n
eintopf
(Górny Śląsk) (Poznań), (Łódź) danie jednogarnkowe np. gęsta zupa z mięsną wkładką;

ajoen n
ajoene
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny

ajran n
airan ayran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajurweda ˌajurˈvɛda n
Ayurveda
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
Ayurvedic ayurvedic
związany z ajurwedą – medycyną indyjską

ajwar n
ajvar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
acacia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
academy
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
academy drama school
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
academic academical
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami
theoretical theoretic
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
dormitory hall of residence dorm
(studencki) dom akademicki;

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
Acadian
odnoszący się do Akadii

akadyjski adj
Akkadian
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

akadyjski n
Akkadian
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
acalculia
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

akant ˈakãnt n
acanthus
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

akantyt n
acanthite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ;

akapit aˈkapʲit n
paragraph
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akara n
acara
ryba z rodziny pielęgnicowatych;

akatyst aˈkatɨst n
akathist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akceleracja n
acceleration
przyspieszenie

akceleracyjny adj
accelerative
związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
accent stress
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
stress accent
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akcentować ˌakʦ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
accent
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu
(przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
acceptance acceptation
wyrażenie zgody

akceptant n
acceptor accepter
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

akceptor n
acceptor
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

akceptowalny ˌakʦ̑ɛptɔˈvalnɨ adj
acceptable
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
accept
aprobować coś

akcesorium n
accessory accoutrement
(urzędowy) (handel, handlowy) drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie

akcja ˈakʦ̑ʲja n
action
działanie zorganizowane
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak
share stock
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcja na okaziciela ˈakʦ̑ʲja ˌna‿ɔkaʑiˈʨ̑ɛla n
bearer instrument bearer share
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj akcji, na której nie ma oznaczonego właściciela – przeciwieństwo akcji imiennej;

akcjonariat pracowniczy ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjat ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
employee share ownership employee stock ownership
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) forma własności, w której właścicielami większości akcji są pracownicy;

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
shareholder
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcyza akˈʦ̑ɨza n
excise tax
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

akebia n
Akebie
(botanika, botaniczny) Akebia, rodzaj roślin okrytonasiennych z rodziny krępieniowatych;

akebia pięciolistkowa n
chocolate vine five-leaf akebia five-leaf chocolate vine
(botanika, botaniczny) Akebia quinata, gatunek pnącza z rodziny krępieniowatych;

akita n
Akita
(kynologia, kynologiczny) każda z dwóch ras psów: akita inu i akita amerykańska;
akita
pies jednej z ras akita (1.1)

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
acclamation acclaim
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

aklimatyzacja n
acclimatization acclimation acclimatisation acclimatation
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

aklina n
aclinic line
(geografia, geograficzny) linia łącząca na mapie miejsca, gdzie odchylenie igły magnetycznej równe jest zeru;

akmeizm n
Acmeism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolada n
accolade brace bracket
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

akolita ˌakɔˈlʲita n
acolyte
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
accommodation
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia
adjustment
dostosowanie warunków oferty zakwaterowania
przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
accompaniment
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
accompanist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
accompany
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akonityna n
aconitine
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

akonto aˈkɔ̃ntɔ n
advance advance payment down payment
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności

akord ˈakɔrt n
chord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;
piece work
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) system wynagrodzeń uzależniający je od mierzalnych skutków pracy

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
accordion accordeon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
accordionist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akredytacja n
accreditation
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytować v
accredit
udzielać akredytacji

akredytywa n
letter of credit
(ekonomia, ekonomiczny) dokument stwierdzający warunki akredytywy (1.1)
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;

akrobata ˌakrɔˈbata n
acrobat
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatyczny adj
acrobatic
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
acrophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akroleina n
acrolein
(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

akrolit aˈkrɔlʲit n
acrolith
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

akromegalia n
acromegaly
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akropol aˈkrɔpɔl n
acropolis
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

akrylowy adj
acrylic
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
velvet
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksamitka ˌaksãˈmʲitka n
marigold tagetes
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna;

aksamitny ˌaksãˈmʲitnɨ adj
velvet
wykonany z aksamitu
velvety
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
axiology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;
(filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości

aksjologiczny adj
axiological
(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
axiom
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
axiomatic
oparty na aksjomatach

aksolotl aˈksɔlɔtl̥ n
axolotl
(zoologia, zoologiczny) forma larwalna niektórych płazów zdolna do rozmnażania płciowego

akson ˈaksɔ̃n n
axon
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

aksonometria ˌaksɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
axonometry
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi

aksonometryczny adj
axonometric
(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
axinite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

aksynomancja n
axinomancy
(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

akt akt n
act
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
czyn, działanie
document
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
nude
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

akt oskarżenia n
bill of indictment indictment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;

akt prawny n
legal act
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt organu państwowego ustanawiający przepisy

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
birth certificate
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktomiozyna n
actomyosin
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
actor performer
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
actress
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
update
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualizowanie n
updating
(rzeczownik odczasownikowy) od aktualizować

aktualizować v
update
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
current up to date
dotyczący teraźniejszości

aktuariusz n
actuary
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

aktyn ˈaktɨ̃n n
actinium
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktynometr ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
actinometer
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego

aktynometryczny adj
actinometric
(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

aktynon n
actinon
(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

aktynowiec n
actinide actinoid
(chemia, chemiczny) radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);

aktywa n
assets
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
activist
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywizm n
activism
czynna postawa; bycie aktywnym
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
activity
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału
(chemia, chemiczny) pozorne efektywne stężenie substancji w roztworze;

aktywny akˈtɨvnɨ adj
active
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
activate enable
sprawiać, że coś staje się aktywne

aktówka akˈtufka n
briefcase
płaska torba na dokumenty

akulturacja ˌakultuˈraʦ̑ʲja n
acculturation
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

akumulacja n
accumulation
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulacyjny adj
accumulative
związany z akumulacją, gromadzeniem

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
accumulator
(informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji
accumulator battery
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akumulatorek ˌakũmulaˈtɔrɛk n
rechargeable battery
(technologia, technika, techniczny) bateria, którą można ponownie naładować

akumulować v
accumulate
dokonywać akumulacji
być akumulowanym

akupresura ˌakuprɛˈsura n
acupressure
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
acupuncture
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akurat aˈkurat adv
at this very moment just
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

akurat aˈkurat interjection
a likely story nothing of the kind tell me another
zaprzeczenie, protest wobec zastanego stanu lub wcześniejszej wypowiedzi

akurat aˈkurat particle
exactly just precisely
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …
podkreślenie, wskazanie obiektu lub obiektów wyróżnionych spośród innych

akuratność n
accuracy
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

akustyczny adj
acoustic
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych
unplugged
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) używający niezelektryfikowanych, tradycyjnych instrumentów

akustyka n
acoustics
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
obstetrics midwifery
(dawniej, dawny) określenie położnictwa

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
midwife accoucheuse
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwakultura ˌakfakulˈtura n
aquaculture
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
aquamarine
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwamaryna ˌakfãmaˈrɨ̃na n
aquamarine
barwa niebieskawozielona

akwanauta n
aquanaut
osoba prowadząca badania podwodne dna morskiego

akwarela ˌakfaˈrɛla n
watercolor watercolour
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarelista n
watercolourist
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

akwarium aˈkfarʲjũm n
aquarium fish tank
hodowla ryb urządzona w akwarium (1.1)
aquarium tank
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwarysta n
aquarist
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

akwedukt aˈkfɛdukt n
aqueduct
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwizycja n
acquisition
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

akworyna n
aequorin
(biochemia, biochemiczny) u meduz: enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia;

al dente ˈal ˈdɛ̃ntɛ adj
al dente
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki

ala ˈala n
ala
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) starożytny oddział piechoty lub później jazdy Rzymu i Mezopotamii;
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) straż przyboczna króla Macedonii

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabaster
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastron n
alabastron
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) niewielki flakonik na wonności

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
alabaster
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
(książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanine
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarm
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

alarmować v
alarm
wywoływać niepokój
alert
zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania

alarmowy adj
alarm warning
dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

alaskański adj
Alaskan
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alaski aˈlasʲci adj
Alaskan
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alaskijski adj
Alaskan
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alasz ˈalaʃ n
kummel kimmel kümmel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

alawita ˌalaˈvʲita n
Alawite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu

alba ˈalba n
alb
długa biała szata liturgiczna księży katolickich;

albarello ˌalbaˈrɛlːɔ n
albarello
zazwyczaj zdobione ceramiczne naczynie używane przez aptekarzy

albatros alˈbatrɔs n
albatross
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
Albanian
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albedo alˈbɛdɔ n
albedo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albertozaur ˌalbɛrˈtɔzawr n
albertosaurus
(paleontologia, paleontologiczny) rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów;

albigens n
Albigensian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji;

albigeński adj
Albigensian
związany z albigensami, dotyczący albigensów

albigeński possessiveAdjective
Albigensian
należący do albigensów, będący ich własnością

albinos alˈbʲĩnɔs n
albino
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albit ˈalbʲit n
albite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
or
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
album
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alchemy
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
alchemical
dotyczący alchemii

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
alchemist
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

alcista alʲˈʨ̑ista n
alto singer countertenor
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem

alczyk ˈalʧ̑ɨk n
Little Auk
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk;

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldehyde
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldehyd octowy n
acetaldehyde
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

aldehyd salicylowy n
2-hydroxybenzaldehyde o-hydroxybenzaldehyde salicylaldehyde salicylic aldehyde
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;

aldopentoza n
aldopentose
(biochemia, biochemiczny) aldoza, która ma pięć atomów węgla w cząsteczce

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosterone
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

aldryna n
aldrin
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
but however
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

ale ɛjl ˈalɛ n
ale
(spożywczy) gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;
but
kontrargument, zastrzeżenie

ale ɛjl ˈalɛ particle
ale
(Poznań) ależ

ale jaja interjection
I'll be dipped I'll be dipped in shit fuck me fucking A fuckin' A fuck an A
wyrażająca zaskoczenie

alef ˈalɛf n
aleph
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);
(matematyka, matematyczny) w teorii mnogości, moc zbiorów nieskończonego

alegat aˈlɛɡat n
addendum
(przestarzałe, przestarzały) dokument, załącznik;

alegoreza ˌalɛɡɔˈrɛza n
allegorizing
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
allegory
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
allegorically
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
allegoric allegorical
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
avenue
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

alejka aˈlɛjka n
alley path
wąska uliczka spacerowa

aleksandretta obrożna n
ring-necked parakeet rose-ringed parakeet
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula krameri, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujący m.in. w środkowej Afryce i na Półwyspie Indyjskim;

aleksandryt n
alexandrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
alexithymia
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
alembic
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
allergen
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
allergy
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
(przenośnie, przenośnia) nieprzyjazne uczucie do kogoś lub czegoś

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
allergic
związany z alergią

alergik aˈlɛrʲɟik n
allergy sufferer
osoba uczulona na działanie alergenów

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
allergist allergologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
allergology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alergologiczny adj
allergological
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

aleucki adj
Aleut
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

aleuromancja n
aleuromancy
(ezoteryka) wróżba z mąki pszennej

ależ ˈalɛʃ interjection
why
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

ależ ˈalɛʃ particle
but
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią
wyraz zdumienia, zaskoczenia

alfa ˈalfa n
alpha
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
alphabet ABC
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabet Morse'a n
Morse code
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
alphabetically
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
alphabetic
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem
alphabetical
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

alfanumeryczny adj
alphanumeric
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
pimp
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

algebra alˈɡɛbra n
algebra
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
algebraic
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
Algerian
odnoszący się do państwa Algieria

algijski adj
Algic
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący autochtonicznych ludów (Indian) północnej części Ameryki Północnej

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algophobia
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
algolagnia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

algologiczny adj
algological
(botanika, botaniczny) związany z algologią

algometria ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja n
algometry
(medycyna, medyczny) pomiar wrażliwości na ból

algonkiński adj
Algonquian
związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algorithm
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
algorithmic
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

algorytmizowanie n
algorithmizing
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) opisywanie czegoś za pomocą algorytmu
opracowywanie algorytmu koniecznego do rozwiązania jakiegoś zadania

aliancki adj
allied
związany z aliantami, dotyczący aliantów

alians ˈalʲjãw̃s n
alliance
przymierze między państwami

aliant n
ally
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych

alias ˈalʲjas conjunction
AKA alias also known as
inaczej (zwany), znany jako

alias ˈalʲjas n
alias
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu

alibi aˈlʲibʲi n
alibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

alienacja ˌalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
alienation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie prawa własności na inną osobę
(psychologia, psychologiczny) stan osoby, która utraciła więź ze środowiskiem, w którym żyje;

alienować ˌalʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
alienate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenosić prawo własności na inną osobę

alif n
alif
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
alligator
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alija n
aliyah
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

alikwot n
aliquot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przydźwięk współbrzmiący z tonem zasadniczym

alimentacyjny adj
alimonious
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
alimony maintenance
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
alliteration
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alizarin
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alka ˈalka n
razorbill
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
alkalinity
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

alkaliczny adj
alkaline
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkalizowanie ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ n
alkalinisation alkalinization alkalisation alkalization
(chemia, chemiczny) proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady

alkalizować ˌalkalʲiˈzɔvaʨ̑ v
alkalize
(chemia, chemiczny) dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alkaloid
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkan ˈalkãn n
alkane
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
alkene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkierz ˈalʲcɛʃ n
bower
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

alkilować v
alkylate
(chemia, chemiczny) przyłączać grupę alkilową do związku organicznego

alkin ˈalʲcĩn n
alkyne
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alcohol
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
alcohol liquor
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkohol etylowy n
ethyl alcohol
(biochemia, biochemiczny) popularny związek organiczny z grupy alkoholi pod postacią bezbarwnej cieczy o piekącym smaku, wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu; składnik napojów alkoholowych

alkohol salicylowy n
2-hydroxybenzyl alcohol o-hydroxybenzyl alcohol salicyl alcohol salicylic alcohol saligenin
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych;

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alcoholic drinker
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholiza n
alcoholysis
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alcoholism
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

alkoholowe zapalenie wątroby n
alcoholic hepatitis
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alcoholic
zawierający alkohol; związany z alkoholem

alkomat n
breathalyzer
urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu;

alkopost n
alkopost
wpis, zwykle w medium społecznościowym, napisany pod wpływem alkoholu

alkowa alˈkɔva n
alcove
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

all inclusive adj
all-inclusive
(turystyka, turystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) o usłudze turystycznej, która ma wszystko wliczone w podaną cenę – posiłki, wycieczki, atrakcje itp.;

alladynki n
harem pants
(odzieżownictwo) luźne, bufiaste spodnie z obniżonym krokiem i ściągaczami u nogawek

allatyw n
allative case
(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

allegro alˈːɛɡrɔ adj
allegro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybki

allegro alˈːɛɡrɔ adv
allegro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wesoło; żywo, szybko

allegro alˈːɛɡrɔ n
allegro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie tempo;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część utworu wykonana w allegro (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w allegro (1.1)

allel ˈalːɛl n
allele
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
hallelujah alleluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

allochoria n
allochory
(botanika, botaniczny) rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych;

allopurinol ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl n
allopurinol
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) lek, inhibitor oksydazy ksantynowej;

alloseksualizm n
allosexuality
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) (rzadki, rzadko używany) odczuwanie pociągu seksualnego

allozaur n
allosaurus
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Allosaurus, rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;

almanach alˈmãnax n
almanac
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandine
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

almucja n
almuce
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne

almukantarat n
almucantar
(astronomia, astronomiczny) mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;

aloes aˈlɔɛs n
aloe
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alofon aˈlɔfɔ̃n n
allophone
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alogizm n
alogism
brak logiki w czymś

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
allocation
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alokazja n
alocasia
(botanika, botaniczny) Alocasia (Schott) G. Don, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju alokazji (1.1)

alokucja n
allocution
uroczysta przemowa;

alopatia n
allopathy
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
allopathic
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropy
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

aloza aˈlɔza n
shad allis shad
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

alpaka alˈpaka n
alpaca
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
wełna z lamy (1.1)

alpejski alˈpɛjsʲci adj
alpine
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpensztok n
alpenstock
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinist mountaineer
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinistyka n
alpinism
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska
mountaineering
(sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinism mountaineering
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska
mountaineering
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

alprazolam n
alprazolam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;

alrauna alˈrawna n
mandrake root
(botanika, botaniczny) przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne;

alt alt n
alt alt key
(informatyka, informatyczny) klawisz znajdujący się po obu stronach spacji służący do zmieniania funkcji klawiszy
alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

altana alˈtãna n
gazebo
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

altanka alˈtãnka n
small gazebo
(zdrobniale) od: altana
summerhouse
(ogrodnictwo, ogrodniczy) mały, letni domek, zwłaszcza na ogrodzie działkowym

alteracja n
alteration
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
alternator
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
alternative
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;

alternatywny adj
alternative
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

alterocentryczny adj
alterocentric
(książkowy) poświęcający się dla innych

altocumulus n
altocumulus
(meteorologia, meteorologiczny) kłębiasta chmura średniego piętra;

altowiolinista ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista n
violist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
violist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

altowiolistka ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka n
violist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na altówce

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
altruist
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistycznie adv
altruistically
w sposób altruistyczny

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
altruistic
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruism
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
viola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluzja aˈluzʲja n
allusion hint
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
allusive
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
Alsatian
związany z Alzacją

amagnetyczny adj
amagnetic
nie reagujący na działanie magnesu

amalgamat n
amalgam
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amant ˈãmãnt n
love interest
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli
lover
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator

amantadyna n
amantadine
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

amaretto ˌãmaˈrɛtːɔ n
amaretto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko z migdałami
(spożywczy) likier o smaku migdałowym;

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
amaryllis
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

amator ãˈmatɔr n
amateur
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

amazake n
amazake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny słodki japoński napój, niskoalkoholowy lub bezalkoholowy, wytwarzany ze sfermentowanego ryżu

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
amazonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

amazonomachia ˌãmazɔ̃nɔ̃ˈmaxʲja n
Amazonomachy
(mitologia grecka) walka Amazonek z Grekami;

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
Amazonian
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

ambasada ˌãmbaˈsada n
embassy
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
ambassador
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
goodwill ambassador
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambi- ˈãmbʲi
ambi-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
ambition
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
ambigram
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

ambitendencja n
ambitendency
(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambitious
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
ambivalence
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
ambivalent
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

amblygonit n
amblygonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
pulpit
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
shooting stand
(łowiectwo, łowiecki) obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na zwierzynę;

ambrazura ˌãmbraˈzura n
embrasure
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambrotypia ˌãmbrɔˈtɨpʲja n
ambrotype
jedna z dawniejszych, stosowanych od 1852 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy obraz

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
ambrosia
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;
ragweed
(botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

ambrozjański possessiveAdjective
Ambrosian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulance
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
outpatient ambulatory out-patient
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

amchur n
amchur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sproszkowane mango

ameba ãˈmɛba n
amoeba
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

ameloblast n
ameloblast
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

amenorrhea n
amenorrhea amenorrhoea
(medycyna, medyczny) brak miesiączki

amensalizm n
amensalism
(ekologia, ekologiczny) typ oddziaływania, w którym populacja jednego gatunku hamuje rozwój drugiej populacji, nie ponosząc strat i nie czerpiąc z tego żadnych korzyści

americano ˌãmɛrʲiˈkãnɔ n
americano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kawa espresso rozcieńczona wodą

ameryk ãˈmɛrɨk n
americium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
Americanization Americanisation
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
Americanism
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykanizować v
Americanize Americanise
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
American
dotyczący Ameryki (kontynentu)
American US
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykański Staffordshire terrier n
American Staffordshire terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

amerykański pitbulterier n
American pit bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;

amerykańskość n
Americaness Americanity Americanness
cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

ametryn ãˈmɛtrɨ̃n n
ametrine
(mineralogia, mineralogiczny) dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem

ametyst ãˈmɛtɨst n
amethyst
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

ametystowy ˌãmɛtɨˈstɔvɨ adj
amethyst
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem
mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amphetamine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfi- ˈãw̃fʲi prefix
amphi-
obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
amphibian
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

amfibolit n
amphibolite
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

amfibrachiczny adj
amphibrachic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z amfibrachem, dotyczący amfibrachu

amfilada n
enfilade
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

amfipatyczność ˌãw̃fʲipaˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
amphipathicity
(chemia, chemiczny) właściwość związku chemicznego wynikająca z budowy polarnej, tj. zdolność utrzymywania się na granicy wodnej i lipidowej dzięki obecności w jego cząsteczce bieguna hydrofilowego oraz hydrofobowego

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
amphitheatre amphitheater
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amfora ãw̃ˈfɔra n
amphora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amforyczny adj
amphoric
(medycyna, medyczny) przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

amharski ãmˈxarsʲci n
Amharic
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii

amidol ãˈmʲidɔl n
amidol
(chemia, chemiczny) nietrwała substancja krystaliczna stosowana w wywoływaczach fotograficznych;

amidyzm n
Amidism Pure Land Buddhism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najważniejszych nurtów buddyzmu japońskiego, którego podstawę stanowi wiara w nieograniczone miłosierdzie Buddy Amidy (Amitabha)

amina n
amine
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

aminoacylowanie n
aminoacylation
(chemia, chemiczny) reakcja przyłączenia grupy aminoacylowej do cząsteczki związku chemicznego

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
amino acid
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
indispensable amino acid
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu

amiotrofia n
amyotrophy
utrata masy mięśniowej

amisz n
Amish
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

amlodypina ˌãmlɔdɨˈpʲĩna n
amlodipine
lek z grupy blokerów kanału wapniowego;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnesty
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnesia
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amniocenteza n
amniocentesis amnio amniotic fluid test
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

amok ˈãmɔk n
amok
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;

amoksycylina n
amoxicillin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

amon ˈãmɔ̃n n
ammonium
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
ammonia
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amonit ãˈmɔ̃ɲit n
amonito
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
amoralism moral nihilism
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

amoralnie adv
amorally
w sposób amoralny

amoralny adj
amoral
niewidzący różnicy między dobrem a złem

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
amorphous
bezkształtny, niemający określonej budowy

amorfizm n
amorphism
(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy

amortyzacja n
depreciation
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych
shock-absorption
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
damper shock absorber shocks
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amortyzować ˌãmɔrtɨˈzɔvaʨ̑ v
amortize amortise
(ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka

amorycki n
Amorite
(językoznawstwo, językoznawczy) język amorycki;

amp futbol n
amp soccer amputee football
(sport, sportowy) rodzaj piłki nożnej, której graczami są osoby po amputacji kończyny;

amper ˈãmpɛr n
ampere
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
ampere-hour
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
ammeter
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amperozwój n
ampere-turn
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

ampfutbol n
amp soccer amputee football
(sport, sportowy) rodzaj piłki nożnej, której graczami są osoby po amputacji kończyny

ampleksus n
amplexus
(herpetologia, herpetologiczny) pozycja godowa płazów głównie bezogonowych, w której samiec trzyma samicę za przednie odnóża

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplitude
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
amputation
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
amputate
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampoule ampule ampulla
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej
(historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe

amulet ãˈmulɛt n
amulet
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
ammunition munition
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

amuzja ãˈmuzʲja n
amusia
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;

anabioza n
anabiosis suspended animation
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
anchorite anachoret anachorete anachorite anchoret
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

anachoretka n
anchoress anchoritess anchress
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych

anachroniczny adj
anachronistic anachronic anachronical
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anachronism
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anadromiczny adj
anadromous
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
anaphylaxis
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anafilaktyczny adj
anaphylactic anaphylaxic
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

anaforeza n
anaphoresis
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anaglif ãˈnaɡlʲif n
anaglyph
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;

anagram ãˈnaɡrãm n
anagram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakolut n
anacoluthon
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anaconda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
anacreontic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

analcym n
analcime
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
illiterate
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu

analfabetyzm n
illiteracy analphabetism
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analfabetyzm funkcjonalny n
functional illiteracy
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych

analgetyczny ˌãnalɡɛˈtɨʧ̑nɨ adj
analgesic
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból

analgezja n
analgesia
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analit ãˈnalʲit n
analyte
(chemia, chemiczny) składnik próbki, który podlega oznaczaniu

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
analytic
związany z analizą
dający się rozłożyć na składowe

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analyst
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analysis
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analiza matematyczna ˌãnaˈlʲiza ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑na n
mathematical analysis
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
analyze analyse
przeprowadzać proces analizy

analny ãˈnalnɨ adj
anal
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogy
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogicznie adv
analogically
w sposób analogiczny

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
analogous analogical
podobny do czegoś

analogowy adj
analog
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnesis
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ananas pineapple
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
pineapple
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

ananim ãˈnãɲĩm n
ananym
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

anaplazmoza n
anaplasmosis
(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

anarchia ãˈnarxʲja n
anarchy
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
anarchy disorder
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

anarchiczny adj
anarchic anarchical
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarchist
zwolennik anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anarchistic
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarchism
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchoindywidualizm n
anarcho-individualism individualist anarchism
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;

anarchokapitalizm n
anarcho-capitalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

anarchopacyfizm n
anarchist pacifism anarcho-pacifism pacifist anarchism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anataz n
anatase
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anathema
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatidaefobia n
anatidaephobia
(żartobliwie) lęk przed byciem obserwowanym przez kaczkę

anatman ãˈnatmãn n
anatta
buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego;

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
Anatolian shepherd dog
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów;

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
Anatolian
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomy
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatomic anatomical
związany z anatomią, dotyczący anatomii

anch n
ankh
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;

anchois ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a n
anchovy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;

ancymon n
rascal
urwis udający niewiniątko

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
Andalusian
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci n
Andalusian
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
andalusite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andezyt n
andesite
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

andoniedźwiedź okularowy n
spectacled bear
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
Andorran
odnoszący się do Andory (państwa)

andoryt n
andorite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

andradyt n
andradite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

andragogiczny adj
andragogic
związany z andragogiką, dotyczący andragogiki

andragogika ˌãndraˈɡɔɟika n
andragogy
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

andro- ˈãndrɔ prefix
andro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

androcentryzm n
androcentrism
stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

androfobia n
androphobia
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
androgen
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
androgyne
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

androgyniczny ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
androgynous epicene
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
android
robot mający postać człowieka;

androlog ãnˈdrɔlɔk n
andrologist
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrology
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

androsteron n
androsterone
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

andrzejki ãnˈḍʒɛjci n
Saint Andrew's Day
wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
Andean
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anecdote
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
anecdotic
posiadający cechy anegdoty

aneks ˈãnɛks n
annex
dodatek do publikacji

aneks kuchenny n
kitchenette
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni

aneksja ãˈnɛksʲja n
annexation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
annex
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

anemiczny adj
anaemic anemic
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemo- ãˈnɛ̃mɔ prefix
anemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemologia ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja n
anemology
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
anemometer
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anemometria ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja n
anemometry
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

anemoskop n
anemoscope
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru

aneroid ˌãnɛˈrɔ<sup>j</sup>it n
aneroid
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

anestetyk n
anesthetic anaesthetic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
anesthesia anaesthesia
(medycyna, medyczny) znieczulenie

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
anaesthetist anesthetist anesthesiologist anaesthesist
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
anaesthesiology anesthesiology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

angażować v
devote engage involve
włączać do uczestnictwa
employ engage
przyjmować do pracy
occupy prepossess
zajmować czymś, wymuszać uwagę
become involved come in plug into
włączać się w coś
launch out
przyjmować pracę

angelologia n
angelology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

angeologia n
angelology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

angielka ãŋʲˈɟɛlka n
Oxford shoe brogue
but męski z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy
veka
(regionalizm łódzki) białe pieczywo o wydłużonym kształcie, bułka pszenna;

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
English
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
English
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
strep throat throat infection tonsilitis
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

angiogeneza n
angiogenesis
(fizjologia, fizjologiczny) proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
angiography
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiolog ãŋʲˈɟɔlɔk n
angiologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiology
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angklung n
angklung
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;

anglezyt n
anglesite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
anglicism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
Anglican
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanizm n
Anglicanism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikański adj
Anglican
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglista n
Anglicist
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej

anglistyczny adj
English studies
związany z anglistyką, dotyczący anglistyki

anglistyka n
English studies
nauka o języku i literaturze angielskiej

anglofil n
Anglophile anglophile
(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

anglofilski adj
Anglophilic anglophilic
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

anglofob n
Anglophobe anglophobe
osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

anglofon n
anglophone Anglophone
(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
English-language
spisany, stworzony w języku angielskim
English-speaking anglophone
posługujący się językiem angielskim
anglophone
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
Anglo-Saxon
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)
związany z językiem anglosaskim (1.1)

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci n
Anglo-Saxon Old English
poprzednik nowoczesnego języka angielskiego;

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
angstrom
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anhedonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
anhydrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

ani ˈãɲi conjunction
neither nor nor or
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

ani ˈãɲi particle
no not one
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

ani mru-mru ˈãɲi ˈmru‿mru idiom
mum's the word not a word
wykrzyknienie mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy

ani na jotę ˈãɲi na‿ˈjɔtɛ adv
not at all
w żadnym, nawet najmniejszym stopniu

ani trochę ˈãɲi ˈtrɔxɛ adv
not at all not in the slightest
zupełnie nie, wcale nie; nawet nie odrobinę, nawet nie w całym stopniu

anidulafungina n
anidulafungin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
angel angel 's angelic angelical
(przenośnie, przenośnia) na wzór anioła
angelic angelical angel angel 's
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

anihilacja n
annihilation
zniszczenie, unicestwienie
(fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

anikonizm n
aniconism
(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

anilacja n
annealing
proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie;

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
aniline
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animation
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animator ˌãɲĩˈmatɔr n
animator
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska

animista ˌãɲĩˈmʲista n
animist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
animistic
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

animozja n
animosity
niechęć lub niesnaska wywołana urazą

anion ˈãɲjɔ̃n n
anion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
angel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anioł stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
guardian angel
(przenośnie, przenośnia) obrońca, opiekun, nieodstępny towarzysz

anisette n
anisette
likier anyżkowy

anizokoria n
anisocoria
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

anizotropowy adj
anisotropic
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

anizyk ãˈɲizɨk n
Anisian
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
survey poll
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
pollster
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

anksjolityk ˌãŋksʲjɔˈlʲitɨk n
anxiolytic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom

annabergit ˌãnːaˈbɛrʲɟit n
annabergite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

annalista n
annalist
(historia, historyczny, historycznie) piszący annały

annały n
annals
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anoda ãˈnɔda n
anode
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anodowanie ˌãnɔdɔˈvãɲɛ n
anodizing Eloxal process anodic treatment
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;

anodyzacja ˌãnɔdɨˈzaʦ̑ʲja n
anodizing anodic treatment eloxal process
(zobacz) anodowanie

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
anomaly
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
anomalous
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anomia n
anomie
(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
anonymous letter
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

anonimizacja ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzaʦ̑ʲja n
anonymization
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

anonimowo adv
anonymously
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
anonymity
cecha tego, kto jest anonimowy;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anon anon. anonymous impersonal unnamed
z udziałem nieznanych osób
anonymous anon anon. impersonal unnamed
o nieujawnionym nazwisku
nieznanego autorstwa
faceless
taki, który się nie wyróżnia

anorak ãˈnɔrak n
anorak
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
anorexia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
anorexic
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

anorgazmia n
anorgasmia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

anormalnie ˌãnɔrˈmalʲɲɛ adv
abnormally
w sposób anormalny

anormalność n
abnormality
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anormalny adj
abnormal
odbiegający od normy, niezgodny z normą

anortyt n
anorthite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anoskopia n
anoscopy
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

anosmia n
anosmia
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

anosognozja ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja n
anosognosia
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

ansambl n
ensemble
(przestarzałe, przestarzały) grupa muzyczna bądź aktorska

anta ˈãnta n
anta
(architektura, architektoniczny) pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;

antaba ãnˈtaba n
bolt
sztaba z metalu zamykająca bramę lub drzwi
handle
(dawniej, dawny) ozdobny uchwyt na skrzyniach lub jako kołatka na drzwiach i bramach;

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
antagonist
przeciwnik;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antagonistic
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
antagonism
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antarctic Antarctic
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

ante meridiem adv
ante meridiem
przed południem

antena ãnˈtɛ̃na n
antenna aerial
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

anthotyro ˌãntxɔˈtɨrɔ n
anthotyros
(spożywczy) tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej

antidotum ˌãntʲiˈdɔtũm n
antidote
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy

antiguański adj
Antiguan
związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

antiocheński adj
Antiochene
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

antleryt n
antlerite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

antofyllit n
anthophyllite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
anthology
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
anthological
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonomazja n
antonomasia
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antonówka ˌãntɔ̃ˈnufka n
Antonovka
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) mrozoodporna odmiana uprawna jabłoni domowej;

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
anthracite
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antrakologia n
anthracology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

antresola n
entresol mezzanine
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

antropo- ãnˈtrɔpɔ prefix
anthropo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropocen n
Anthropocene
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryczny adj
anthropocentric
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
anthropocentrism homocentrism
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
anthropophagy
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofit n
anthropophyte
(botanika, botaniczny) (ekologia, ekologiczny) gatunek roślin obcy florze naturalnej określonego terenu,

antropofob n
anthropophobe
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
anthropophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeneza n
anthropogenesis
(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

antropogeniczny adj
anthropogenic
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

antropogeograficzny adj
anthropogeographic anthropogeographical
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
anthropologist
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
anthropology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
anthropological anthropologic
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
anthropometric
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
anthropomorphism
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antropozoficzny adj
anthroposophic anthroposophical
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

anty- ˈãntɨ prefix
anti-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

anty-LGBT adj
anti-LGBT
nastawiony wrogo wobec społeczności LGBT

antyalkoholowy ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ adj
anti-alcoholic
przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików

antyamerykanizm n
anti-Americanism
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

antyamerykański adj
anti-American
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antyatom n
antiatom
(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibacterial
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
antibiogram microbial sensitivity test
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyczny adj
antibiotic
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiotic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
antihero
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

antybolszewicki ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲiʦ̑ʲci adj
anti-Soviet
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

antycholinergiczny adj
anticholinergic
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

antychryst n
antichrist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
antichristian Antichristian
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

antycyklon n
anticyclone
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
anticipation
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

antycypować v
anticipate
(książkowy) być zapowiedzią czegoś, co nastąpi lub zaistnieje w przyszłości
(książkowy) kierując się wiedzą lub przeczuciem, domyślać się, co się wydarzy lub jaki coś będzie miało przebieg
(książkowy) przyjmować jakiś pogląd bez dowodzenia jako słuszny

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ancient
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antycząstka n
antiparticle anti-particle
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
antedate backdate predate
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydemokratyczny adj
antidemocratic anti-democracy anti-democratic antidemocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antydepresant n
antidepressant AD
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

antydiuretyczny adj
antidiuretic
(medycyna, medyczny) hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu

antydynastyczny adj
antidynastic
skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

antyelektrostatyczny adj
antistatic
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

antyestetyka n
anti-aesthetics
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
antifascist
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
anti-fascism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfederalista n
anti-federalist
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek ruchu politycznego w Stanach Zjednoczonych sprzeciwiającego się ratyfikacji konstytucji z 1789 r.
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik federalizmu

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antifeminist antifeministic
taki, który opiera się na antyfeminizmie

antyfeminizm n
antifeminism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeudalny adj
antifeudal
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antyfona n
antiphon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antyfonarz n
antiphonary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

antyfutrzarski ˌãntɨfuˈṭʃarsʲci adj
anti-fur antifur
skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigen
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygoryt n
antigorite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

antyhumanitarny adj
antihumanitarian
przeciwny, wrogi zasadom humanitarnym

antyizraelski ˌãntɨ<sup>j</sup>izraˈɛlsʲci adj
anti-Israeli
skierowany przeciwko Izraelowi, niechętny wobec Izraela

antyjudaistyczny ˌãntɨjuda<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
Anti-Judaist
skierowany przeciwko judaizmowi

antyk ˈãntɨk n
antique
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykapitalistyczny adj
anti-capitalist anticapitalistic
wrogi wobec kapitalizmu

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
anti-Catholic anticatholic
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
anti-clericalism
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antyklerykalny ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ adj
anticlerical
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

antyklerykał n
anticlerical
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
anticoagulant
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
anticommunist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anticommunist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
anti-communism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
contraception
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
contraceptive
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
anti-corrosion rust-inhibitive
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykryzysowy ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ adj
anti-crisis
mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

antykwa ãnˈtɨkfa n
antiqua
(drukarstwo, drukarski) krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;
print
(drukarstwo, drukarski) pismo drukowane niepochylone (w przeciwieństwie do kursywy)

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
antiquarian bookshop
sklep z antykami;

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
antiquary
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami

antykwaryczny ˌãntɨkfaˈrɨʧ̑nɨ adj
antiquarian
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

antylogia ˌãntɨˈlɔɟja n
antilogy
(językoznawstwo, językoznawczy) zestawienie przeciwieństw

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antelope
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimatter
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
antimilitaristic
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

antymitotyczny adj
antimitotic
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimony
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
antimonite stibnite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antymonopolowy adj
antitrust
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

antymuzułmański ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci adj
Anti-Muslim
skierowany przeciwko islamowi

antynarkotykowy adj
antidrug anti-drug
skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

antynarodowy adj
antinational
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

antynatalista n
antinatalist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik antynatalizmu

antynatalizm n
antinatalism anti-natalism
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antynaukowy adj
antiscientific
sprzeczny ze stanowiskiem nauki
odrzucający metodę naukową

antyneutron n
antineutron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

antyniewolniczy adj
antislavery
skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

antynomia n
antinomy
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antyoksydacyjny adj
antioxidant
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
antipope
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypasat n
antitrade
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
antipathy
niechęć do kogoś

antypatriotyczny adj
antipatriotic
sprzeciwiający się patriotyzmowi

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
antipathetic
budzący odrazę, niechęć

antypaństwowy adj
antistate
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości
taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

antyperspirant ˌãntɨpɛrˈspʲirãnt n
antyperspirant
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;

antypoda n
antipode
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby
antipodean Antipodean antipodes Antipodes
mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej

antypowieść n
antinovel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antyproton n
antiproton
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

antyrasistowski adj
anti-racist antiracist
skierowany przeciwko rasizmowi

antyrasizm n
antiracism
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
antireligious anti-religious
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antyrewolucyjny adj
antirevolutionary
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antyrosyjski adj
anti-Russian
wymierzony przeciwko Rosji i Rosjanom

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
anti-government
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

antysanitarny adj
unsanitary insanitary
sprzeczny z wymogami sanitarnymi

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
anti-Semitic
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
anti-Semite
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitism anti-Semitism
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptycznie ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
antiseptically
w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antiseptic
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyseptyk ˌãntɨˈsɛptɨk n
antiseptic
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów

antystatyk n
antistatic
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

antysyjonista n
anti-Zionist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anti-Zionist
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

antyszczepionkowiec n
anti-vaxxer
zagorzały przeciwnik szczepień ochronnych;

antyteista n
anti-theist antitheist
osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: (także, też) osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
antitheism
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

antyterrorystyczny ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
anti-terrorist counterterrorist
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

antytetyczny ˌãntɨtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
antithetic
przeciwstawnie różny

antyteza n
antithesis
twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
antitoxic antidotal giftwidrig
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

antytotalitarny ˌãntɨtɔtalʲiˈtarnɨ adj
antitotalitarian
nastawiony na walkę z totalitaryzmem, potępiający totalitaryzm

antytotalitaryzm n
antitotalitarianism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi

antytradycjonalista n
antitraditionalist
(książkowy) przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

antytradycjonalizm n
antitraditionalism
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

antytrynitariusz ˌãntɨtrɨ̃ɲiˈtarʲjuʃ n
antitrinitarian nontrinitarian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca antytrynitaryzmu

antytrynitaryzm n
antitrinitarianism
(teologia, teologiczny) doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

antytrynitarz ˌãntɨtrɨ̃ˈɲitaʃ n
antitrinitarian nontrinitarian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca antytrynitaryzmu

antywirusowy ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ adj
antivirus
(informatyka, informatyczny) służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
anti-war antiwar
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

antywłamaniowy ˌãntɨvwãmãˈɲɔvɨ adj
anti-burglary anti-theft
zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem

antyżydowski adj
anti-Jewish
skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów

anulowanie ˌãnulɔˈvãɲɛ n
annulment cancelling
unieważnianie, odwoływanie czegoś

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
abate aside
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś
cancel
(informatyka, informatyczny) unieważnić czynność w programie komputerowym

anuria n
anuria
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

anyż ˈãnɨʃ n
anise aniseed
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
Chinese star anise star anise star aniseed
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

anyż gwiaździsty ˈãnɨʒ ɡvʲjäʑˈʥ̑istɨ n
Chinese star anise star anise star aniseed
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

aorta aˈɔrta n
aorta
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aortalny adj
aortic aortal
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

aoryst aˈɔrɨst n
aorist
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aostański adj
Aostan
związany z Aostą, dotyczący Aosty

aparat aˈparat n
apparatus
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad

aparat analogowy aˈparat ˌãnalɔˈɡɔvɨ n
analogue camera
odmiana aparatu fotograficznego przystosowana do naświetlania materiału światłoczułego (kliszy);

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
camera
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat kompaktowy aˈparat ˌkɔ̃mpakˈtɔvɨ n
compact camera point-and-shoot camera
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy);

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
X-ray unit
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

aparat słuchowy n
deaf aid hearing aid
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

aparatczyk n
apparatchik
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

aparatura ˌaparaˈtura n
apparatus
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
apartment
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie
suite
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu

aparycja ˌapaˈrɨʦ̑ʲja n
apparition appearance
(przestarzałe, przestarzały) wygląd zewnętrzny (powierzchowny)
appearance
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się

apaszka a.ˈpaʃ.ka n
neck kerchief scarf
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

apateista n
apatheist
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga

apateistyczny adj
apatheistic
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) (rzadki, rzadko używany) związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne

apateizm n
apatheism
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
apathy
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apathetically listlessly lackadaisically
w sposób apatyczny

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
apathetic
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

apatyt aˈpatɨt n
apatite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apel ˈapɛl n
appeal
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś
assembly
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)

apelacja n
appeal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

apelacyjny adj
appellate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z odwołaniami od wyroków

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
Apennine
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami

apercepcja ˌapɛrˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
apperception
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

aperiodyczny adj
aperiodic aperiodic
występujący, pojawiający się w zmiennych odstępach czasu

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
aperitif apéritif
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apertura ˌapɛrˈtura n
aperture
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

apertyzacja n
appertization
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
appetizing toothsome
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
appetite
chęć jedzenia, łaknienie;
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈʣ̑ɛ̃ɲa proverb
appetite comes with eating once you start you can't stop
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphanisis n
aphanisis
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności;

apheliczny adj
aphelian
(astronomia, astronomiczny) związany z aphelium, dotyczący aphelium

aphelium n
aphelion
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

apifobia n
apiphobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed pszczołami

aplauz ˈaplaws n
applause
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplet n
applet
(informatyka, informatyczny) niewielki program webowy działający po stronie klienta;

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
application
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
zastosowanie
articles
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;

aplikant n
articled clerk
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
applicator
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
administer apply
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku
apply
(przenośnie, przenośnia) przekazywać, stosować, narzucać coś

apodyktyczny ˌapɔdɨkˈtɨʧ̑nɨ adj
authoritative bossy domineering
taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego

apoftegmat n
apothegm
krótka anegdota lub powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

apogeum n
apogee
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apograf aˈpɔɡraf n
apograph
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apocalypse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apocalyptic
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokatastaza n
apocatastasis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apocope
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apokryf aˈpɔkrɨf n
apocrypha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
apocryphal
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
apolipoprotein
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein;

apolitycznie adv
apolitically nonpolitically
w sposób apolityczny

apolityczność n
apoliticality apoliticism
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

apolityczny adj
apolitical
niezwiązany z polityką

apolliński adj
Apollonian
związany z Apollem, dotyczący Apolla

apolog aˈpɔlɔk n
apologue
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;

apologeta ˌapɔlɔˈɡɛta n
apologist
osoba broniąca określonej idei, postawy

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
apologia apology apologism
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
apoplectic
będący przejawem / następstwem apopleksji

apoplektyk n
apoplectic
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptosis
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

aport n
apport
rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy;
apportionment
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

aportować ˌapɔrˈtɔvaʨ̑ v
play fetch
o psie: przynosić rzucony przedmiot

apostata ˌapɔˈstata n
apostate renegade
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
apostasy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

apostille n
apostille
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)

apostolat n
apostolate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostolic
dotyczący apostołów

apostolstwo n
apostolate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) propagowanie wiary chrześcijańskiej;

apostoł aˈpɔstɔw n
apostle disciple
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

apostołowanie n
apostolate evangelization
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) głoszenie wiary chrześcijańskiej

apostołować v
evangelize
wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo

apostrof aˈpɔstrɔf n
apostrophe
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
apostrophe
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apotema n
apothem
(geometria) promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
apotheosis
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;
(sztuka) przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący

apoteozować v
apotheosize
(książkowy) nadawać bardzo szczególne znaczenie
(książkowy) uznawać za boga

apotropeiczny adj
apotropaic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

appalaski adj
Appalachian
dotyczący Appalachów

appeasement n
appeasement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

appendektomia ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja n
appendectomy
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;

aprecjacja ˌaprɛˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
appreciation
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

aprobata ˌaprɔˈbata n
approval
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprobować ˌaprɔˈbɔvaʨ̑ v
approve
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

aprosdoketon n
aprosdoketon
(językoznawstwo, językoznawczy) dowolne zaskakujące użycie środków językowych
(językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
food supply provisioning victualling
zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

apsyda apˈsɨda n
apse apsis
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej
(astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

apteczka apˈtɛʧ̑ka n
first aid kit
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛʧ̑ka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ n
first aid kit
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy

apteka apˈtɛka n
pharmacy drugstore apothecary chemist's chemist's shop
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
apothecary pharmaceutical
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

aptekarz apˈtɛkaʃ n
pharmacist apothecary
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

apulski adj
Apulian
związany z Apulią

aquafaba n
aquafaba
(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;

aquapark akˈfapark n
aquapark
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ara ˈara n
Ara
(ornitologia, ornitologiczny) Ara, rodzaj ptaków z podrodziny papug neotropikalnych;
macaw
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa niektórych papug z podrodziny papug neotropikalnych;

ara błękitna n
Lear's macaw indigo macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara czerwona ˈara ʧ̑ɛrˈvɔ̃na n
scarlet macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara hiacyntowa n
hyacinth macaw hyacinthine macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara kasztanowoczelna ˈara ˌkaʃtãnɔvɔˈʧ̑ɛlna n
chestnut-fronted macaw severe macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara marakana n
Illiger's macaw blue-winged macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius

ara modra ˈara ˈmɔdra n
Spix's macaw little blue macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

ara niebieskogłowa ˈara ˌɲɛbʲjɛskɔˈɡwɔva n
Coulon's macaw blue-headed macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius

ara oliwkowa ˈara ˌɔlʲifˈkɔva n
great green macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara ambiguus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara różowooka ˈara ˌruʒɔvɔˈːka n
red-fronted macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara rubrogenys, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara szafirowa ˈara ˌʃafʲiˈrɔva n
blue-throated macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara glaucogularis, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara trójbarwna ˈara trujˈbarvna n
cuban macaw cuban red macaw hispaniolan macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara turkusowa n
glaucous macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus glaucus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara zielona ˈara ʑɛˈlɔ̃na n
military macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara militaris, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara zielonoskrzydła ˈara ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwa n
green-winged macaw red-and-green macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara chloropterus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara żółtoskrzydła ˈara ˌʒuwtɔˈskʃɨdwa n
scarlet macaw
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;

arab ˈarap n
Arabian horse Arabian
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesque
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
Arabist
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistyka ˌaraˈbʲistɨka n
Arab study
kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie arabistyki (1.1)
nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

arabizacja n
Arabisation Arabization
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizm aˈrabʲism̥ n
Arabism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

arabizować v
Arabize
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

arabski aˈrapsʲci adj
Arabic Arab Arabian
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
Arabic
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arabsko adv
Arabically
na sposób arabski, po arabsku

arabsko-muzułmański ˌarapskɔ‿muzuwˈmãj̃sʲci adj
Muslim Arab
dotyczący jednocześnie Arabów, kultury arabskiej i muzułmanów, islamu; dotyczący arabskich muzułmanów

arachid n
peanut groundnut
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
arachnophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
arachnology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

arachnologiczny adj
arachnologic
związany z arachnologią, dotyczący arachnologii

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
aragonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
Aragonese
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
Aragonese
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arak ˈarak n
arak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

arakowy ˌaraˈkɔvɨ adj
arrack
od: arak

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
Aramaic
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
Aramaic
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

aranżacja n
arrangement
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

aranżować v
arrange
organizować, urządzać

araukański adj
Araucanian
związany z Araukanią, dotyczący Araukanii

arbiter arˈbʲitɛr n
arbiter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór
referee
(sport, sportowy) sędzia sportowy

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
arbitrary
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

arbitraż n
arbitrage arbitration
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbitrażowy adj
arbitral
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

arbitrażysta ˌarbʲitraˈʒɨsta n
arbitrageur
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się stosowaniem arbitrażu na rynku

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
arboretum
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

arborio n
Arborio rice
(spożywczy) odmiana ryżu o zaokrąglonych ziarnach, używana m.in. do risotto

arbuz ˈarbus n
watermelon water melon
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

arcaski adj
Artsakh Artsakhian
związany z Arcachem, dotyczący Arcachu

archaicznie adv
archaically
w sposób niepasujący do nowych czasów
w sposób typowy dla minionych czasów

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
archaic
będący typowym dla dawnych czasów

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
Archaean Archean
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

archaizm n
archaism archaicism
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archaizować v
archaise archaize
nadawać utworowi cechy charakterystyczne dla dzieł dawnych epok

archanielski adj
archangelic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła

archanioł arˈxãɲɔw n
archangel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
archaeo- archeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeograficzny adj
archaeographic
związany z archeografią, dotyczący archeografii

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
archaeologist archeologist
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
archaeology archeology
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
archaeological archeological archaeologic archeologic
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
zooarchaeology archaeozoology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

archetyp arˈxɛtɨp n
archetype
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archetypiczny adj
archetypal archetypic
związany ze archetypem, odnoszący się do archetypu

archidiecezja n
archdiocese
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archidiecezjalny adj
archdiocesan
związany z archidiecezją, odnoszący się do archidiecezji

archikatedra n
archcathedral
(kościelny) główny kościół archidiecezji

archimandryta n
archimandrite
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
archipelago
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
architect
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
architectural architectonic
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
architecture
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
architrave
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwalny adj
archival
dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

archiwista n
archivist
pracownik archiwum

archiwizacja n
filing
zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

archiwolta ˌarxʲiˈvɔlta n
archivolt voussure
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;

archiwum arˈxʲivũm n
archive
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

archont n
archon
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;

arcosolium n
arcosolium
(architektura, architektoniczny) wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
archbishop
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
archiepiscopal
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcybiskupstwo n
archbishopric
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;
archiepiscopate
godność arcybiskupa, jego urząd

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
masterpiece masterwork
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca

arcydzięgiel litwor n
Norwegian angelica garden angelica wild celery
(botanika, botaniczny) Archangelica officinalis Hoffm. = Angelica archangelica L., gatunek byliny z rodziny baldaszkowatych;

arcykapłan n
high priest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

arcykapłaństwo n
highpriesthood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd arcykapłana

arcyksiążę n
archduke
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arcymistrz n
Grandmaster
(szachy, pojęcie szachowe) szachista posiadający najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych;

arczyński n
Archi
(językoznawstwo, językoznawczy) język arczyński;

areligijność n
irreligion irreligiousness irreligiosity
obojętność wobec spraw religii

areligijny adj
areligious nonreligious
obojętny wobec kwestii religii

arena aˈrɛ̃na n
arena ring
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
scene stage arena
(przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań

areografia n
areography geography of Mars
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planety Mars

areszt ˈarɛʃt n
arrest
tymczasowe pozbawienie wolności;

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
house arrest
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
arrest
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa
confiscate distrain
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń

aretyńczyk n
Arretine
mieszkaniec miasta Arezzo

aretyński adj
Arretine
związany z Arezzo, dotyczący Arezzo

argentan arˈɡɛ̃ntãn n
German
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

argentopiryt n
argentopyrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zbliżony wyglądem do sternbergitu;

argentyt n
acanthite
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
Argentinian Argentine
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argot arˈɡɔ n
argot
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

argotyzm arˈɡɔtɨsm̥ n
argotism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argument
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik
(informatyka, informatyczny) parametr, wartość lub symbol podawany danej funkcji
(matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej
argument point
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
argumentation
uzasadnianie za pomocą argumentów

aria ˈarʲja n
aria air
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
Arian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

ariel n
ariel
(przestarzałe, przestarzały) (zoologia, zoologiczny) Gazella gazella arabica Lichtenstein, mała antylopa występująca w Syrii i na całym Półwyspie Arabskim;

ariergarda n
rearguard
(wojskowość, wojskowy) straż tylna

arizoński adj
Arizonan
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka ˈarka n
ark
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ n
Noah's Ark shell
(zoologia, zoologiczny) gatunek małża, Arca noae;

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
Noah's Ark
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkada arˈkada n
arcade
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkadyjski adj
Arcadian
odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie)
odnoszący się do arkadii

arkebuz arˈkɛbus n
arquebus
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

arkoza n
arkose
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arktyczny arkˈtɨʧ̑nɨ adj
arctic
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

arkusik n
slip
(zdrobniale) od: arkusz

arkusz ˈarkuʃ n
sheet
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
spreadsheet
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
harlequin
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

arlekinada ˌarlɛcĩˈnada n
harlequinade
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin
horseplay
figle błazeńskie, błaznowanie

arlekinek n
Harlequin bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju arlekinków (1.1)

armaniak n
Armagnac
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) winiak wytwarzany we francuskiej prowincji Armagnac;

armata arˈmata n
cannon
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armatka śnieżna n
snow gun snow cannon
urządzenie do wytwarzania sztucznego śniegu;

armator n
shipowner
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armatura ˌarmaˈtura n
fittings fixture
pomocnicze wyposażenie pomieszczenia, maszyny, itp., umożliwiające jego właściwe wykorzystanie

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
Armenian
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
army
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

armina arˈmʲĩna n
armin armine arminum
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący;

arnika górska n
leopard's bane mountain arnica mountain tobacco wolf's bane
(botanika, botaniczny) Arnica montana L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
arrogance hauteur
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
arrogant
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
(książkowy) będący oznaką arogancji

aromat aˈrɔ̃mat n
aroma flavour
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapeutyczny adj
aromatherapeutic
związany z aromaterapią

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromatherapy
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
aromatic fragrant redolent
mający silny, miły zapach
flavorous flavorsome flavory flavourful flavorful flavourous flavoursome
o wyraźnym, bogatym smaku

aromatyzować v
flavour aromatise aromatize flavor
(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

aronia aˈrɔ̃ɲja n
chokeberry
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;

arotron wielki n
starry puffer starry toadfish stellate puffer
(ichtiologia, ichtiologiczny) Arothron stellatus, gatunek morskiej ryby z rodziny rozdymkowatych;

arpa ˈarpa n
ARPA
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morski radarowy system antykolizyjny

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
arpeggio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

arras ˈarːas n
arras
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie;

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenic
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenal
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
arsenate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

arsenin arˈsɛ̃ɲĩn n
arsenite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenawego

arsenopiryt n
arsenopyrite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

arsenowodór ˌarsɛ̃nɔˈvɔdur n
arsine
(chemia, chemiczny) trujący, nieorganiczny gaz, którego zapach przypomina czosnek;

arsenowy adj
arsenical
(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen

arsonian arˈsɔ̃ɲãn n
arsonate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonowych

arsonin arˈsɔ̃ɲĩn n
arsonite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonawych

arsynian arˈsɨ̃ɲãn n
arsinate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynowych

arsynin arˈsɨ̃ɲĩn n
arsinite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynawych

arszenik n
arsenic trioxide white arsenic
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

art art n
art
(sztuka) wyraz tworzący pojęcia związane ze sztuką

art déco n
Art Deco
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

artefakt arˈtɛfakt n
artefact artifact
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
(informatyka, informatyczny) (fotografia) wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;

arteria arˈtɛrʲja n
artery
(anatomia, anatomiczny) tętnica

arteriotomia ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja n
arteriotomy
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

arteterapia n
art therapy
terapia przez sztukę

artezyjski adj
artesian
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

arthouse n
art house arthouse
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący dzieła artystyczne, niekomercyjne, niszowe przeznaczone dla wyrobionego odbiorcy

artretyzm n
arthrosis
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego

artropatia n
arthropathy
(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów;

artykulacja n
articulation enunciation
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;
enunciation
sposób głoszenia poglądów lub opinii

artykuł arˈtɨkuw n
article
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reguła religijna, dogmat

artykułować ˌartɨkuˈwɔvaʨ̑ v
articulate
(fonetyka, fonetyczny) wymawiać głoski

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
home appliance white goods
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
artillery
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artyleryjski ˌartɨlɛˈrɨjsʲci adj
artillery shell
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

artysta arˈtɨsta n
artist street performer
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
artistically
w sposób artystyczny

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
artistic
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

arumuński n
Aromanian
(językoznawstwo, językoznawczy) język z wschodnioromańskiej podgrupy języków romańskich;

aryjski aˈrɨjsʲci adj
Aryan
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
aristocracy
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristocrat noble
osoba należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristocratically
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
aristocratic
związany z arystokracją

arystotelesowski adj
Aristotelian
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
Aristotelianism
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
arithmetic arithmetical
dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
arithmetic arithmetics
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
arrhythmia irregular heartbeat
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca
arrhythmy irregularity
brak lub zakłócony rytm (czegokolwiek)

arywizm n
careerism
dążenie do celu "po trupach", bez brania pod uwagę kwestii etycznych;

as a ɛs as n
ace
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
as
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) drobna moneta z brązu, podstawowa jednostka monetarna w starożytnym Rzymie;
ace
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
(potocznie, potoczny) osoba aseksualna
A-flat A♭
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a obniżony o półton;

as serwisowy ˈas ˌːɛrvʲiˈsɔvɨ n
ace
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt

as-moll ˈas‿mɔl n
A♭ minor a-flat minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
asafoetida stinking gum assafoetida
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

asamblaż n
assemblage
(sztuka) trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

asamski adj
Assamese
związany z Asamem

asamski n
Assamese
język asamski;

asana aˈsãna n
asana
postawa ciała w jodze;

asas ˈasas n
A double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a obniżony o cały ton;

ascendent asˈʦ̑ɛ̃ndɛ̃nt n
ancestor
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) każdy przodek danej osoby;

asceta asˈʦ̑ɛta n
ascetic
człowiek uprawiający ascezę
spartan
(przenośnie, przenośnia) człowiek nie mający wielkich wymagań

ascetycznie adv
ascetically
w sposób ascetyczny

ascetyczny adj
ascetic
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
austere
pełen prostoty, oszczędny, surowy

ascetyzm n
asceticism
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
asceticism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

asejsmiczny adj
aseismic
(geologia, geologiczny) nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
asexuality nonsexuality
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualność n
asexuality
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
asexual
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
asexual epicene
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

asekuracja n
assecuration
zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań

asembler aˈsɛ̃mblɛr n
assembler
(informatyka, informatyczny) program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy;

aseptyczny adj
aseptic
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asertoryczny ˌasɛrtɔˈrɨʧ̑nɨ adj
assertoric
stwierdzający, potwierdzający, twierdzący

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
assertiveness
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asertywny ˌasɛrˈtɨvnɨ adj
assertive
umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby

asesor n
assessor
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą

asfalt ˈasfalt n
asphalt
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltobeton n
asphalt concrete
(budownictwo) beton z wypełniaczem w postaci asfaltu;

asfaltować v
asphalt
pokrywać powierzchnię asfaltem

asfaltowy ˌasfalˈtɔvɨ adj
asphalt
wykonany z asfaltu

asferyczny ˌasfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
aspherical
niebędący odcinkiem sfery

asfodel n
asphodel
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju złotogłów, Asphodelus L

ashwagandha n
ashwagandha
(botanika, botaniczny) (zobacz) witania ospała

asklepiejon n
asclepeion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

askorbinaza n
ascorbinase
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) enzym zawarty w niektórych owocach, rozkładający kwas askorbinowy (witaminę C)

askospora ˌaskɔˈspɔra n
ascospore
(biologia, biologiczny) haploidalny zarodnik workowca;

asortyment ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt n
assortment
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

aspartam asˈpartãm n
aspartame
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
aspect
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;

aspermia n
aspermia aspermatism
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspersorium n
aspersorium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie na wodę święconą umieszczone w ścianie kościoła;

aspidistra ˌaspʲiˈdʲistra n
aspidistra
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji, potocznie nazywana „żelaznym liściem”;

aspirant aˈspʲirãnt n
aspirant
ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko

aspirować v
aspire
starać się, ubiegać się o coś

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
aspirin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspołeczny adj
antisocial unsocial asocial
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

assamczak n
hispid hare
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caprolagus Blyth, rodzaj ssaków z rodziny zającowatych

assel ˈasːɛl n
Asselian
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;

astat ˈastat n
astatine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
asthenia
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

asteniczny adj
asthenic
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
asthenosphere
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroid planetoid
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asterisk
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
asterism
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;
znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

astma ˈastma n
asthma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astma sercowa ˈastma sɛrˈʦ̑ɔva n
cardiac asthma
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca;

astmatyczny adj
asthmatic
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astmatyk aˈstmatɨk n
asthmatic
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
astraphobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astragal aˈstraɡal n
ankle bone astragalus talus bone
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką;

astro- ˈastrɔ prefix
astro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrobiologiczny adj
astrobiological
(astronomia, astronomiczny) (biologia, biologiczny) związany z astrobiologią lub astrobiologami

astrofizyczny adj
astrophysical
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrophysicist
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrophysics
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrofotografia ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
astrophotography
dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

astrofotometr ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥ n
astrophotometer
(technologia, technika, techniczny) fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

astrograf aˈstrɔɡraf n
astrograph
luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich;

astrolab aˈstrɔlap n
astrolabe
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
astrolabe
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

astrolatria ˌastrɔˈlatrʲja n
astrolatry
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrologer astrologist
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrology
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
astrological astrologic
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astrometryczny adj
astrometric
(astronomia, astronomiczny) związany z astrometrią, dotyczący astrometrii

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronaut spaceman
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
astronautics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronomer
specjalista w zakresie astronomii;
miłośnik i znawca astronomii

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomy
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
astronomical astronomic
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

astrowate n
Asteraceae Compositae
(botanika, botaniczny) Asteraceae Dum., jedna z rodzin roślin należąca do rzędu astrowców;

astrydyt aˈstrɨdɨt n
astridite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciemnozielona odmiana jadeitu, bogata w chrom

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
Asturian
dotyczący Asturii, związany z Asturią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
Asturian
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
astigmatic
związany z astygmatyzmem

astygmatyzm n
astigmatism
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asygnata ˌasɨɡˈnata n
assignation
dokument kasowy potwierdzający operację gotówkową

asymetryczność n
asymmetricality asymmetricalness asymmetricity
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
asymmetric asymmetrical
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
assimilation
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asymptote
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
asyndeton
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

asyriolog n
Assyriologist
specjalista w dziedzinie asyriologii

asyrologia n
assyriology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
Assyrian
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci n
Assyrian
(językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego;
(językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;

asystent n
assistant
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy
attendant
(studencki) stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko
assistant wizard
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

asystolia ˌasɨˈstɔlʲja n
asystole
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca;

asystoliczny adj
asystolic
(medycyna, medyczny) dotyczący asystolii

asystować v
accompany
być obecnym, towarzyszyć przy czym
assist
pomagać przy czym

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
Ashkenazi
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków

at at ɛt n
att
(jednostka monetarna) w Laosie, 1/100 kipa
at
znak graficzny @

atak ˈatak n
attack assault crackdown lunge raid thrust
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
attack seizure
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
myocardial infarction heart attack AMI MI
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
attack
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

ataksyt n
ataxite
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

ataman n
ataman
(historia, historyczny, historycznie) wojskowy i polityczny lider kozaków

atanazjański adj
Athanasian
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim

atanor n
athanor
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;

atari n
atari
taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
atavistic reversionary
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavism reversion
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
atheist
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
atheistic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
atheism
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atencja aˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
deference
(przestarzałe, przestarzały) szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś

atest ˈatɛst n
attestation certificate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Athenian
mieszkaniec Aten

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
Athenian
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

atlant ˈatlãnt n
atlantes
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
Atlantic
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlas ˈatlas n
atlas
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletycznie adv
athletically
z wyćwiczoną muskulaturą

atletyczny adj
athletic broad-shouldered
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie
athletic
(sport, sportowy) odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosphere
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
atmosphere ambience
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
atmospheric atmospherical
związany z atmosferą ziemską

atol ˈatɔl n
atoll
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
atom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
atomist
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii
(fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej
pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową

atomizer ˌatɔ̃ˈmʲizɛr n
atomizer
przyrząd, który rozpyla ciecz, rozbija ją na strumień kropelek

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atomic
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
nuclear
wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

atonalnie adv
atonally
w sposób atonalny

atonalność n
atonality
cecha utworu, który jest atonalny

atoniczny adj
atonic
(medycyna, medyczny) powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
attraction
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

atrakcyjność ˌatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
attractiveness
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości
glamour sex appeal
wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
attractive
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atraktor n
attractor
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
ink
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
invisible ink
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;

atramentowy ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
inky
dotyczący atramentu, związany z atramentem
granatowy kolor

atrapa aˈtrapa n
grill radiator blind
osłona chłodnicy samochodowej
mock-up mockup
imitacja jakiegoś przedmiotu;

atrium ˈatrʲjũm n
atrium
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrophy
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atroficzny adj
atrophic
(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

atropina n
atropine
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybucja ˌatrɨˈbuʦ̑ʲja n
attribution
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

atrybut aˈtrɨbut n
attribute
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
attaché
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

atto- ˈatːɔ prefix
atto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

attycki adj
Attic
związany z Attyką

attyka atˈːɨka n
attic parapet
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;

atut ˈatut n
trump
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru
trump card
cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki

atłas ˈatwas n
satin
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

au aw interjection
ouch
…wyrażający ból

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
audience
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audio ˈawdʲjɔ adj
audio
dźwiękowy
zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

audiobook n
audiobook
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audiogram awˈdʲjɔɡrãm n
audiogram
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
audiologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

audiologiczny adj
audiologic
(medycyna, medyczny) związany z audiologią, dotyczący audiologii

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
acoumeter audiometer
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

audiowizualny adj
audiovisual
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
audition
rodzaj wewnętrznego popisu w szkole muzycznej
broadcast
program radiowy;

audyt n
audit
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
audience
ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie
auditorium
sala wykładowa, odczytowa;

augment ˈawɡmɛ̃nt n
augment
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego

augur ˈawɡur n
augur
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);

augustynizm n
Augustinism
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) doktryna rozwinięta przez Augustyna z Hippony

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
auction
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aukcja holenderska ˈawkʦ̑ʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska n
Dutch auction
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna;

auksyna awˈksɨ̃na n
auxin
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

aula ˈawla n
aula hall
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

aulos ˈawlɔs n
aulos
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;

aura ˈawra n
air
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
(przenośnie, przenośnia) nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie
aura
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki
weather
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych

aureola ˌawrɛˈɔla n
aureole
świetlista obwódka wokół jakiegoś przedmiotu
aureole halo nimbus
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych
halo
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza

aurypigment n
orpiment
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

auspicje awsˈpʲiʦ̑ʲjɛ n
auspice
w starożytnym Rzymie: wróżenie z lotu ptaków

austenityzowanie n
austenitization
(metaloznawstwo, metalurgia) rodzaj obróbki cieplnej stopów żelaza z węglem polegający na ogrzewaniu stopu w celu uzyskania struktury austenitu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
Australian Aussie
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
Australian cattle dog
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
Austrian
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
Austro-Hungarian
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

austrofaszyzm n
austrofascism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;

auszpik ˈawʃpʲik n
aspic
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej

aut awt n
out
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

autarkia awˈtarʲca n
autarky autarchy
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autarkiczny ˌawtarʲˈciʧ̑nɨ adj
autarkic autarkical
gospodarczo samowystarczalny

autekologia n
autecology
(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
authentically
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
authenticity genuineness
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
authentic genuine real
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością
genuine authentic
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką

authoring n
authoring
(informatyka, informatyczny) tworzenie interfejsów płyt w formatach DVD, miniDVD, VCD, blu-ray pozwalających użytkownikowi na nawigację po zawartości płyty

auto ˈawtɔ n
car
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

auto detailing n
auto detailing
zoptymalizowany proces pielęgnacji pojazdów mechanicznych mający na celu poprawienie walorów estetycznych pojazdu oraz jego konserwację i podniesienie wartości

auto- ˈawtɔ prefix
auto-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności

autoantonim n
autoantonym
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo posiadające dwa sprzeczne znaczenia, będące własnym przeciwieństwem

autobiograf n
autobiographer autobiographist
osoba będąca autorem własnej biografii

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
autobiography
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficznie adv
autobiographically
w sposób autobiograficzny

autobiograficzność n
autobiographicalness
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cecha dzieła opartego na wątkach autobiograficznych

autobiograficzny adj
autobiographic autobiographical
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobiografizm n
autobiographism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) skłonność do wykorzystywania wątków autobiograficznych

autobiografizować v
autobiographicalize
(rzadki, rzadko używany) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wplatać wątek autobiograficzny

autobracketing n
autobracketing
(fotografia) funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia;

autobus awˈtɔbus n
bus coach
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
bus
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

autochoria n
autochory
(botanika, botaniczny) samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę;

autochorycznie adv
autochorously
(botanika, botaniczny) na sposób autochoryczny

autochton n
autochthon
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtonicznie adv
autochthonously
na sposób autochtoński, po autochtońsku

autochtoniczny adj
autochthonous autochthonal autochthonic
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autodestrukcyjny adj
self-destructive
niszczący samego siebie

autodydaktyczny ˌawtɔdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
self-taught autodidactic
(książkowy) (pedagogika, pedagogiczny) związany z autodydaktyką lub autodydaktą

autoerotyczny adj
autoerotic
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autoerotyzm n
autoeroticism
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autofellatio n
autofellatio self-sucking
technika masturbacyjna polegająca na oralnym pobudzaniu przez mężczyznę swojego własnego prącia;

autofocus n
autofocus
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;

autograf awˈtɔɡraf n
autograph signature
własnoręczny podpis

autohipnotyczny ˌawtɔxʲipnɔˈtɨʧ̑nɨ adj
autohypnotic
związany z autohipnozą

autohipnoza ˌawtɔxʲipˈnɔza n
autohypnosis selfhypnosis
hipnoza wywoływana na sobie samym

autoimmunologiczny adj
autoimmune autoimmunologic
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom

autokar awˈtɔkar n
coach bus
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
autocephaly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

autokefaliczność n
autocephality
(odprzymiotnikowy) cecha cerkwi autonomicznej

autokefaliczny adj
autocephalous autocephalic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
autoclave
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokomentarz n
self-comment
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
autocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

autokratyczny adj
autarchic
charakterystyczny dla autokraty (jako cecha)
autocratic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z autokratyzmem jako systemem rządów

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
autocratism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

autokreacja ˌawtɔkrɛˈaʦ̑ʲja n
autocreation
budowanie / tworzenie swojego wizerunku

autolizować v
autolyze
(biologia, biologiczny) o komórce: rozpadać się pod wpływem własnych enzymów

automat awˈtɔ̃mat n
automatic
(potocznie, potoczny) pistolet maszynowy
(potocznie, potoczny) pralka automatyczna
(środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów
automaton
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
vending machine
maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy

automat biletowy n
ticket machine ticket printer ticket vending machine
automat służący do zakupu biletu;

automat sprzedający awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
vending machine
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

automatyczna sekretarka n
answering machine
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści

automatycznie adv
as a matter of course
w sposób konsekwentny, jako naturalne lub regulaminowe następstwo
automatically mechanically
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu
automatically mindlessly
wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
automatic
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

automatyka n
automatics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem

automatyzacja n
automation
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

automatyzm n
automatism
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
automobilist
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomicznie adv
autonomically autonomously
w sposób autonomiczny

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
autonomous autonomic
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomista n
autonomist
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

autonomizowanie n
autonomization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadawanie jakiemuś podmiotowi autonomii

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
self-portrait
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
autopsy
sekcja zwłok;
experience
własne doświadczenie

autor ˈawtɔr n
author architect
twórca, wynalazca, założyciel

autoreferencja ˌawtɔrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
self-reference
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą

autorefleksja n
introspection self-reflection
(psychologia, psychologiczny) refleksja nad samym sobą; introspekcja

autorka n
author authoress
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorsko adv
authorially
na sposób autorski, po autorsku

autorstwo n
authorship
fakt bycia twórcą dzieła

autorytarny adj
authoritarian
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytaryzm n
authoritarianism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytatywnie ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ adv
authoritatively
od: autorytatywny

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
authoritarian authoritative
władczy, stanowczy
authoritative
oparty na wiarygodnym autorytecie

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
authority
wpływ osobisty, powaga, prestiż
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

autoryzacja n
authorization authorisation
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

autoryzować v
authorise authorize
zezwalać na publikację, wykorzystanie pracy autorskiej

autostop awˈtɔstɔp n
hitchhiking hitch-hiking
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
hitchhiker hitch-hiker hitcher
ktoś, kto podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
motorway highway freeway expressway
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
autosuggestion
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

autoteliczny ˌawtɔtɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
autotelic
(filozofia, filozoficzny) taki, który jest celem sam dla siebie

autotomia n
autotomy
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autotrof n
autotroph
(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

autunit n
autunite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autysta n
autist autistic
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
autistic
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autism autistic disorder
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

auł n
aul
rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej

awalista ˌavaˈlʲista n
surety
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)

awangarda n
advance guard van vanguard
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły;
vanguard avant-garde new wave van
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
vanguard
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)

awans ˈavãw̃s n
advance
(sport, sportowy) zajęcie wyższego miejsca w klasyfikacji, przejście do dalszego etapu
advancement
zdobycie wyższej pozycji w określonej grupie
promotion
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

awansować v
be promoted move up rise from
uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień
promote brevet give promotion upgrade
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

awantura ˌavãnˈtura n
brawl
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
brawler rowdy fellow
osoba skłonna do wszczynania kłótni

awaria aˈvarʲja n
break
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awarski n
Avar
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awaryjne lądowanie n
emergency landing forced landing
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;

awaryjny ˌavaˈrɨjnɨ adj
emergency
stworzony na wypadek awarii

awatar aˈvatar n
avatar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika

awenturyn n
aventurine
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awerroistyczny adj
Averroistic
(filozofia, filozoficzny) związany z awerroizmem

awerroizm n
Averroism
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

awers ˈavɛrs n
obverse
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

awersja aˈvɛrsʲja n
aversion
niechęć do kogoś lub czegoś

awestyjski n
Avestan
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awifauna n
avifauna
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;

awionetka n
light aircraft
(lotnictwo, lotniczy) mały samolot pasażerski;

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminosis
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awizować v
advise
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) oficjalnie zgłaszać zamiar dokonania operacji finansowej
notify
informować o czymś w sposób oficjalny

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avocado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

axis mundi n
axis mundi
(filozofia, filozoficzny) starożytne pojęcie kosmogoniczne odwołujące się do idei istnienia centrum wszechświata, łączącego niebo i ziemię;

azalia n
azalea
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbestos
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azbukownik n
azbukovnik
glosariusz staroruski i ruski

azelainowy adj
azelaic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego

azeotrop n
azeotrope
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
Azerbaijani
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
Azerbaijani
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azjarcha n
asiarch
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii)

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
Asian Asiatic
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azjatycki tygrys ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci ˈtɨɡrɨs n
Asian dragon Asian tiger
(publikatory) dynamicznie rozwijające się państwo azjatyckie;

azjatyckość n
Asianness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest azjatyckie; cecha tych, którzy są azjatyccy

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
azoospermia
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu;

azorski adj
Azorean
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
nitrogen azote
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrate
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotan baru n
barium nitrate
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym Ba(NO3)2 lub BaN2O6, sól kwasu azotowego i baru;

azotek n
nitride
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nitric nitrogenous azotic
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azotyn amonu aˈzɔtɨ̃n ãˈmɔ̃nu n
ammonium nitrite
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól amonowa kwasu azotawego, białe ciało stałe;

azotyn sodu n
sodium nitrit
(chemia, chemiczny) sodowa sól kwasu azotawego stosowana m.in. jako substrat przy produkcji barwników oraz konserwant żywności;

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
Aztec
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azuryt aˈzurɨt n
azurite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azygografia n
azygography
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) badanie rentgenowskie żyły nieparzystej z użyciem środka kontrastowego

azyl ˈazɨl n
asylum
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;

azylant aˈzɨlãnt n
asylee
osoba, której udzielono azylu

azymut n
azimuth
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

azymutalny adj
azimuthal
związany z azymutem, dotyczący azymutu

azytromycyna n
azithromycin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych

ała awˈa ˈawa interjection
ouch
okrzyk bólu

ałabaj n
alabay
(kynologia, kynologiczny) owczarek środkowoazjatycki

ałun ˈawũn n
alum
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
alunite
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

ałycza n
cherry plum
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;
(botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)

aż aʃ conjunction
until
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

aż aʃ particle
so
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

ażio n
agio premium aggio
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

ażiotaż n
agiotage microcap stock fraud
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych

ażur n
openwork
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

ażurek n
hemstitch
(włókiennictwo) (zdrobniale) od: ażur

ażurować v
pink out
(technologia, technika, techniczny) wykonywać w tworzywie układ otworów w celu dekoracyjnym

ażurowy ˌaʒuˈrɔvɨ adj
open-work openwork peek-a-boo peekaboo transparent transpicuous
taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło

b-learning n
b-learning
(edukacja, edukacyjny) zintegrowana metoda kształcenia, łącząca tradycyjne metody nauki z aktywnościami prowadzonymi zdalnie za pomocą technologii komputerowej i Internetu (m-learningiem)

b-moll n
b-flat minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

b/k acronym
boneless
= (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez kości

ba ba interjection
duh
(potocznie, potoczny) wyrażenie, że odpowiedź jest w oczywisty sposób twierdząca
well
wyrażenie nierealności planów, marzeń, itp.
wyrażenie zakłopotania

ba ba n
ba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z odmian duszy w wierzeniach starożytnych Egipcjan;

ba ba particle
well
…zapowiadająca kontynuację i wzmocnienie poprzedniej wypowiedzi

baba ˈbaba n
baba babka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
hag
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲʨ̑a n
grandma granny
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babcia klozetowa ˈbapʲʨ̑a ˌklɔzɛˈtɔva idiom
toilet granny
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę;

babeszjoza n
babesiosis
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
Indian summer Martinmas summer St. Martin's summer
wczesnojesienne dni;
gossamer
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;

babilończyk n
Babylonian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
Babylonian Babylonish
związany z Babilonią, Babilonem

babirussa n
babirussa
(zoologia, zoologiczny) Babirussa, rodzaj ssaka z podrodziny świń;

babka ˈbapka n
babka
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
grandma
matka ojca lub matki
plantago plantain
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;

babka lancetowata n
ribwort plantain
(botanika, botaniczny) Plantago lanceolata L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;

babka z piasku ˈbapka ˈs‿pʲjasku n
mud pie sandcastle
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży

babka zwyczajna n
broadleaf plantain greater plantain white man's foot
(botanika, botaniczny) Plantago major L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;

babsko ˈbapskɔ n
hag
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna

babunia baˈbũɲa n
grandma
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

baby blues idiom
baby blues postpartum blues
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka

bach bax interjection
doing
odgłos uderzenia

bachiczny adj
bacchic
mający związek z Bachusem

bachor ˈbaxɔr n
brat
(pejoratywnie, pejoratywny) dziecko, zwłaszcza niegrzeczne ((dawniej, dawny) szczególnie żydowskie)

backdoor n
back door backdoor
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania

backend n
backend
(informatyka, informatyczny) część systemu informatycznego niewidoczna dla użytkownika, realizująca logikę biznesową i przechowująca dane

backpacker n
backpacker
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej

backstage n
backstage
(środowiskowy) kulisy, zaplecze, zwykle pokazu mody

backup n
backup
(informatyka, informatyczny) kopia zapasowa danych sporządzona dla ich zabezpieczenia

bad trip n
bad trip
nieprzyjemne doświadczenie narkotyczne wypełnione lękiem;

badacz ˈbadaʧ̑ n
explorer
odkrywca, podróżnik
researcher
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

badanie baˈdãɲɛ n
examination
szczegółowa obserwacja i analiza
examination investigation
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
research
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego

badawczy adj
exploratory investigative
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie

badać ˈbadaʨ̑ v
examine investigate
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim
observe watch
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie
test study
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)

badian właściwy ˈbadʲjãn vwaɕˈʨ̑ivɨ n
Chinese star anise
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
badminton player
gracz w badmintona

badyl ˈbadɨl n
dry stalk
łodyga rośliny, uschła i pozbawiona liści, sterczący patyk

badziewie baˈʥ̑ɛvʲjɛ n
crap crud
(potocznie, potoczny) rzecz tandetna, źle wykonana, bezwartościowa

bagatelizować v
belittle downplay play down understate
przedstawiać jako mało ważne
ignore sweep aside
uważać za niezbyt ważne

bagaż ˈbaɡaʃ n
baggage burden
(przenośnie, przenośnia) doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia
luggage baggage
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
boot trunk carrier roof rack
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażnik dachowy n
roof rack roofrack
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

bagażownia n
baggage room
przechowalnia bagażu

bagażowy n
porter
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu

bagietka baˈɟɛtka n
baguette
(spożywczy) długa, cienka bułka;
glass rod
(chemia, chemiczny) szklany pręcik służący w laboratoriach głównie do mieszania;

baglama baɡˈlãma n
baglama
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;

bagnet ˈbaɡnɛt n
bayonet
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagnik przybrzeżny n
raft spider
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Dolomedes fimbriatus Clerck, gatunek pająka z rodziny darownikowatych, żyjącego w pobliżu wody

bagnisty adj
boggish boggy quaggy quagmiry
podobny do bagna
fenny marshy sloughy swampy
pokryty bagnami

bagno ˈbaɡnɔ n
swamp bog fen marsh marshland
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bagno zwyczajne n
marsh Labrador tea northern Labrador tea wild rosemary
(botanika, botaniczny) Rhododendron tomentosum Harmaja lub Ledum palustre L., gatunek zimozielonego krzewu z rodziny wrzosowatych;

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
Baha'i Baha'ism Bahai Bahaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;

bahama yellow n
bahama yellow
(książkowy) kolor żółtopomarańczowy

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
Bahraini
odnoszący się do państwa Bahrajn

bait n
bait
(slangowo) prowokacyjny wpis na forum publicznym

bajadera n
bayadère devadasi
hinduska tancerka pełniąca służbę przy świątyni
rum ball
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kuliste (rzadziej prostokątne) ciastko wytwarzane na bazie odpadów cukierniczych;

bajdak n
baidak
(historia, historyczny, historycznie) duża łódź żaglowo-wiosłowa, używana dawniej na rzekach Ukrainy i Białorusi, jak również na Morzu Czarnym

bajdewind bajˈdɛvʲĩnt n
close hauled
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kurs przy bajdewindzie (1.1)

bajdurzyć v
fable
(potocznie, potoczny) mówić głupstwa
(potocznie, potoczny) zmyślać bajki, opowiadania

bajdziarstwo n
humbug twaddle
opowiadanie bajd, bajdurzenie
rozsiewanie plotek, plotkarstwo

bajeczny adj
fabulous
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością
magical
istniejący w bajce

bajgiel n
bagel
(Lwów, Kraków, Warszawa) żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel;

bajka ˈbajka n
fable
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;
fairy tale
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej

bajka dla grzecznych dzieci ˈbajka dla‿ˈɡʒɛʧ̑nɨγʲ ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i n
old wive's tale
nieprawdziwa, wymyślona historyjka dla naiwnych ludzi

bajka na dobranoc n
bedtime story
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
fabulist
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

bajoro baˈjɔrɔ n
mudpuddle
zbiornik brudnej wody i błota

bajos ˈbajɔs n
Bajocian
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

bajt bajt n
byte
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

baju, baju, będziesz w raju ˈbaju ˈbaju ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛʒ ˈv‿raju idiom
liar liar pants on fire
zwrot wyrażający niedowierzanie w to, co mówi rozmówca

bak bak n
sideburns
zarost na policzkach
tank
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

bakalaureat n
baccalaureate
(edukacja, edukacyjny) anglosaski najniższy uniwersytecki stopień naukowy

bakarat baˈkarat n
baccarat
(termin karciany) hazardowa gra w karty;

bakałarz baˈkawaʃ n
bachelor
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);
bachelor degree
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich tytuł lub stopień naukowy (zawodowy) uzyskiwany po ukończeniu studiów pierwszego stopnia

bakburta baɡˈburta n
port
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lewa burta statku patrząc z rufy na dziób

bakelit baˈkɛlʲit n
bakelite
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakelitowy ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ adj
bakelite
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu

baklawa bakˈlava n
baklava
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

baksztag ˈbakʃtak n
broad reach
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kurs przy baksztagu (1.3)
running backstay
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina stabilizująca maszt, ciągnąca się od masztu ku tyłowi i burcie;

bakszysz n
baksheesh
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna

bakteria bakˈtɛrʲja n
bacterium bacteria germ
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteria kwasu mlekowego n
LAB lactic acid bacteria
(biochemia, biochemiczny) bakteria zdolna do wytwarzania kwasu mlekowego poprzez fermentację węglowodanów;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bacteraemia bacteremia
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
germicidal disinfectant
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bacteriophage
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolityczny adj
bacteriolytic
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) niszczący bakterie na drodze bakteriolizy

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bacteriologist
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bacteriology
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bacteriological
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriomocz n
bacteriuria
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;

bakteriostatyczny adj
bacteriostatic
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bacterial
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

baktrian ˈbaktrʲjãn n
Bactrian camel
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

bakłażan bakˈwaʒãn n
aubergine eggplant
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
eggplant aubergine
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana

bal bal n
balk
duży, wstępnie obrobiony pień
ball
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

bal maskowy ˈbal maˈskɔvɨ n
masquerade
zabawa, której uczestnicy zakładają maski na twarz oraz często są w przebraniu

balboa n
balboa
(jednostka monetarna) waluta Panamy;

baldachim balˈdaxʲĩm n
baldachin canopy
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balearski adj
Balearic
dotyczący Balearów

balejaż baˈlɛjaʃ n
highlight
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
ballerina
tancerka, solistka zespołu baletowego
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą

baleron baˈlɛrɔ̃n n
gammon
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej;

balet ˈbalɛt n
ballet
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

baletka baˈlɛtka n
ballet shoe
(choreografia, choreograficzny) (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekki pantofel przystosowany do tańca na palcach, stosowany w balecie

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
ballerina
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
ballet
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balia ˈbalʲja n
wash-tub
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;

balijski adj
Balinese
związany z wyspą Bali

balijski n
Balinese
(językoznawstwo, językoznawczy) język balijski;

balisa n
balise
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów

balista baˈlʲista n
ballista
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ballistic
taki, który leci po krzywej balistycznej
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
ballistic ballistics
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balcony
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

balkoning balˈkɔ̃ɲĩŋk n
balconing
skakanie do basenu z balkonu hotelowego

balkoningowy ˌbalkɔ̃ɲĩŋˈɡɔvɨ adj
balconing
dotyczący balkoningu

balneolog n
balneologist
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami

balneologiczny adj
balneologic
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
balneotherapy
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
balloon
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
carboy
naczynie szklane do domowego wyrobu wina

balony n
boob
(slangowo) kobiece piersi

balować v
carouse party
(potocznie, potoczny) beztrosko spędzać czas, chodząc na przyjęcia i zabawy
party
(potocznie, potoczny) bawić się na balu

balsa ˈbalsa n
balsa
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej;
drewno balsy (1.1)
tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)

balsam ˈbalsãm n
balm balsam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsam po goleniu n
after shave balm
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynny kosmetyk o niskiej lepkości rozsmarowywany na skórze twarzy po zgoleniu zarostu

balsamista n
embalmer
osoba, która balsamuje zwłoki

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
embalming
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem

balsamowiec właściwy n
Arabian balsam tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora gileadensis, gatunek niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych;
balsam of Mecca
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku balsamowców właściwych (1.1), występujące głównie w Afryce Północnej i na Półwyspie Arabskim, w starożytności stosowane jako lekarstwo i perfumy

bambus ˈbãmbus n
bamboo
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

bambusowy adj
bamboo
związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

banalność n
banality
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
banal commonplace
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banana plantain
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

bananownia n
bananery
(spożywczy) dojrzewalnia bananów

banał ˈbãnaw n
banality
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane
brak oryginalności w czymś

band bãnt bɛ̃nt n
band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny

banda ˈbãnda n
bunch
(przenośnie, przenośnia) duża i uciążliwa grupa ludzi
crash barrier
ochronna bariera wzdłuż jezdni
crew pack
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie
gang
zorganizowana grupa przestępcza

banda reklamowa n
advertising band
(sport, sportowy) ochronne ogrodzenie okalające miejsce odbywania konkurencji sportowych z wyświetlanymi reklamami

bandana bãnˈdãna n
bandana bandanna kerchief
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;

bandaż ˈbãndaʃ n
bandage band
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
bandage bind up band swathe
zakładać bandaż, owijać bandażem

bandeau n
bandeau
(odzieżownictwo) szeroka opaska przykrywająca biust i tworząca prosty dekolt, bez ramiączek, czasem marszczona w celu uwydatnienia biustu; także bluzka lub sukienka z takim dekoltem

bandera bãnˈdɛra n
ensign
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;

banderilla n
banderilla
(etnografia, etnograficzny) dziryt z chorągiewką używany podczas corridy

banderillero n
banderillero
(etnografia, etnograficzny) uczestnik korridy wbijający w kark byka banderillę

banderowski adj
Banderite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);

bandik n
bandicoot
(zoologia, zoologiczny) Chaeropus Ogilby, wymarły torbacz z rodziny bandikowatych;

bandog n
bandog
(kynologia, kynologiczny) rodzaj psa obronnego o nieujednoliconym genotypie i zróżnicowanym wyglądzie, będący krzyżówką dużych, walecznych ras

bandoneon n
bandoneon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

bandura bãnˈdura n
bandura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

bandurzysta n
bandurist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na bandurze

bandycki adj
bandit criminal
związany z bandytą, dotyczący bandyty

bandyta bãnˈdɨta n
bandit
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandytyzm n
banditry banditism
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
Bangladeshi
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

banian n
banian
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) figowiec bengalski

banicja n
banishment
karne wygnanie bez prawa powrotu

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
bank
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
pool
gry hazardowe zgromadzona kwota, przeznaczona na wygrane

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
blood bank
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
sperm bank
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

bankier n
banker
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
banquet
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
banknote bill bank note
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
automated teller machine cash machine cash dispenser
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankowiec n
banker
pracownik banku

bankowość n
banking
(bankowość, bankowy) działalność banków i instytucji pokrewnych, dziedzina gospodarki

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
bank
związany z bankami, dotyczący banków

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
bankruptcy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych
insolvency
niewypłacalność lub zawieszenie wypłat na rzecz wierzycieli

bankrut ˈbãŋkrut n
bankrupt
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bankrutować v
go bankrupt
stawać się bankrutem, tracić cały majątek

bankster ˈbãŋkstɛr n
bankster
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji

banować v
ban
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) stosować wobec kogoś ban, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej

banshee n
banshee
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;

banteng azjatycki n
banteng
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus, gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej
zwierzę z gatunku banteng azjatycki (1.1)

bantu n
Bantu
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;
Bantu language
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona bantu (1.1);

baobab baˈɔbap n
baobab
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baobab afrykański n
African baobab
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;

baptystyczny adj
Baptist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
baptism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
barium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

barak ˈbarak n
hut
prowizoryczny budynek

baran ˈbarãn n
ram tup
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
blockhead moron
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
lamb
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba

baranina ˌbarãˈɲĩna n
mutton
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
Barbadian
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbakan n
barbican
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;

barbari n
Persian bread barbari barbari bread
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny irański duży placek chlebowy o podłużnym kształcie i charakterystycznymi żłobkowaniami

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
barbarian
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
barbaric barbarian barbarous
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbarzyństwo n
barbarism barbarity
brak cywilizacji

barbecue ˈbarbɛkʲju n
barbecue
spotkanie towarzyskie na wolnym powietrzu, często z jedzeniem z grilla

barbeta barˈbɛta n
barbette
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;

barbiton n
barbiton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument strunowy, podobny do liry

barbituran n
barbiturate
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

barchan ˈbarxãn n
fustian
(włókiennictwo) rodzaj grubej tkaniny bawełnianej

barczysty adj
broad-shouldered big-shouldered
szeroki w barkach

bard bart n
bard
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów;

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
more most
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
very much
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

baretka baˈrɛtka n
medal ribbon ribbon bar service ribbon
wąski kawałek wstążki noszony na mundurze zamiast odznaczenia;

bariatra barʲˈjatra n
bariatrician
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości

bariatryczny adj
bariatric
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości

baribal baˈrʲibal n
black bear
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;

bariera n
barrier
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się
barrier obstacle
coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś

barierka barʲˈjɛrka n
crash barrier
przegroda postawiona, aby uniemożliwić przejście w danym miejscu lub zabezpieczyć coś

barion n
baryon
(fizyka, fizyczny) fermion o niezerowej liczbie barionowej;

barista baˈrʲista n
barista
osoba zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy

baristka n
barista
kobieta zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy

bark bark n
bark barque
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;
shoulder
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
barcarolle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
barquentine barkentine
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

barkowy adj
brachial shoulder
związany z barkiem, dotyczący barku

barman ˈbarmãn n
barman bartender barkeeper
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barn barn n
barn
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;

barobalistyczny adj
baroballistic
wykorzystujący ciężar w celu nadania prędkości

barograf n
barograph
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów

barok ˈbarɔk n
Baroque
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
baroque
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku
(przenośnie, przenośnia) pełen przepychu, przesadnie ozdobny

barologia ˌbarɔˈlɔɟja n
barology
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometer
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baron
niski tytuł arystokratyczny;

baronet baˈrɔ̃nɛt n
baronet
dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

baronostwo n
baronage barony
zbiorowość baronów
barony
włości podległe baronowi
godność barona

baronowa n
baroness
żona barona

baronowski adj
baronial
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barszcz barʃʧ̑ n
borscht
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;
hogweed
(botanika, botaniczny) Heracleum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju barszcz (1.2)

barszcz czerwony n
borscht
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z buraków ćwikłowych

barszcz zwyczajny n
common hogweed cow parsnip
(botanika, botaniczny) Heracleum sphondylium L., gatunek byliny z rodziny selerowatych;

barter ˈbartɛr n
barter
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barterowy adj
barter
związany z barterem, handlem wymiennym, bezgotówkowym

barwena barˈvɛ̃na n
red mullet
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego;

barwinkowy ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ adj
periwinkle
mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego

barwić ˈbarvʲiʨ̑ v
color colour dye
nadawać barwę, zabarwiać

barwnie ˈbarvʲɲɛ adv
colorfully colourfully floridly
kolorowo
gaily gorgeously vividly
(przenośnie, przenośnia) w sposób różnorodny, ciekawy

barwnik ˈbarvʲɲik n
dye
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barwnik spożywczy ˈbarvʲɲik spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
color additive food colouring
(spożywczy) substancja służąca do barwienia żywności;

barwny ˈbarvnɨ adj
chromatic color colour
o kolorze innym niż biały lub czarny
colourful colorful florid gaudy varicolored varicoloured
posiadający wiele kolorów
gay interesting vivid
(przenośnie, przenośnia) wzbudzający ciekawość

barykada ˌbarɨˈkada n
barricade roadblock
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryt ˈbarɨt n
barite baryte
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczanów;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baritone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;

baryłka n
barrel firkin keg
mała beczka
barrelful
jednostka objętości cieczy równa 143,12 litra

barć barʲʨ̑ n
wild beehive
(pszczelarstwo, pszczelarski) dziupla z gniazdem pszczół;

bas bas n
bass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

baseball n
baseball
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
basin
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
bedpan
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;
pool
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;
swimming pool pool
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

basethorn baˈsɛtxɔrn n
basset horn basset-horn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana klarnetu basowego, rożek basetowy;

basetla baˈsɛtla n
basolia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj smyczkowego instrumentu ludowego;

baskijka n
txapela
beret baskijski; płaskie, okrągłe nakrycie głowy bez daszka

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
Basque
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
Basque
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bass n
bass
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny bassowatych (Centrarchidae)

bassek tarczowy n
blackbanded sunfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Enneacanthus chaetodon Baird, mała ryba słodkowodna z rodziny bassowatych;

basset ˈbasːɛt n
basset basset hound
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach;

bastard ˈbastart n
bastard
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
bastion
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

bastonada ˌbastɔ̃ˈnada n
bastinado
(rzadki, rzadko używany) kara bicia kijami w pięty lub w plecy

baszkirski adj
Bashkir
związany z Baszkirami

baszkirski n
Bashkir
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski;

baszta ˈbaʃta n
wall tower
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;

baszybuzuk n
bashi-bazouk
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

baszłyk ˈbaʃwɨk n
bashlyk
nakrycie głowy w formie kaptura o długich patkach zawiązywanych dookoła szyi;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
whip
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
ruff
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;

batat n
sweet potato
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
battery
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

batik ˈbatʲik n
batik
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;
(włókiennictwo) tkanina barwiona tą techniką

batofobia ˌbatɔˈfɔbʲja n
bathophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed głębokością

batolit n
batholith
(geologia, geologiczny) wielka intruzja magmowa ciągnąca się w dół do nieznanej głębokości

baton ˈbatɔ̃n n
Bathonian
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;
bar candy bar
(cukiernictwo) niewielki podłużny kawałek czekolady, niekiedy z dodatkami;

batrachologia ˌbatraxɔˈlɔɟja n
batrachology
(zoologia, zoologiczny) nauka o płazach;

batuta baˈtuta n
baton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
bathymetry
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batymetryczny adj
bathymetric
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

batyskaf baˈtɨskaf n
bathyscaphe
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

batyst ˈbatɨst n
cambric chambray
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym

bavette n
bavette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków, podobny do tagliatelle, ale o wypukłym przekroju;
bavette flank steak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek wycinany z najlepszej części łaty wołowej

bawarka baˈvarka n
bavaroise
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) herbata z mlekiem;
beemer bimmer
(slangowo) (środowiskowy) (motoryzacja) samochód marki BMW

bawarski baˈvarsʲci adj
Bavarian
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawenit n
bowenite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

bawełna baˈvɛwna n
cotton
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
cotton
wykonany z bawełny

bawialnia baˈvʲjalʲɲa n
living room
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
amuse
wprawiać w wesoły humor
entertain amuse
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki
stay be a guest
(przestarzałe, przestarzały) przebywać gdzieś
play
spędzać czas na rozrywkach
mieć uciechę, odczuwać radość z powodu komizmu jakiejś sytuacji

bawić się w ciuciubabkę ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˌfʲ‿ʨ̑üʨ̑uˈbapkɛ v
play blind man's buff
(przenośnie, przenośnia) zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze

bawić się w kotka i myszkę ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿kɔtka i‿ˈmɨʃkɛ v
play cat and mouse
zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze

bawoły n
bovine
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bovinae Gray, podrodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych;

bawół ˈbavuw n
buffalo
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
base
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
basis
(matematyka, matematyczny) maksymalny zbiór liniowo niezależnych wektorów w przestrzeni liniowej;
foundation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) preparat nakładany pod właściwy kosmetyk

baza danych n
database data bank
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
basalt
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
bazaar
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
scrawl scribble doodle scrabble
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie

bazgroły bazˈɡrɔwɨ n
scrawl
nieczytelne lub niechlujne pismo

bazia ˈbaʑa n
catkin ament pussy willow catkin
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

bazofil n
basiphil
(ekologia, ekologiczny) organizm zasadolubny
basophil
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;

bazooka baˈzuka n
bazooka
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) granatnik przeciwpancerny
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;

bazowy adj
basic
odnoszący się do bazy (podstawy), związany z bazą (podstawą)

bazydiospora ˌbazɨdʲjɔˈspɔra n
basidiospore
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodnika wytwarzany przez grzyby z gromady podstawczaków;

bazylia baˈzɨlʲja n
basil
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona

bazylia azjatycka n
tulsi
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku bazylii azjatyckich (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej

bazylika baˈzɨlʲika n
basilica
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu

bazyliszek n
basilisk
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
be afraid be scare
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
worry fear
martwić się, niepokoić się

bać się jak diabeł święconej wody ˈbaʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˈdʲjabɛwʲ ɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɔ̃nɛj ˈvɔdɨ v
avoid like the plague
bardzo się bać kogoś, czegoś

bałagan baˈwaɡãn n
mess
stan braku porządku

bałaganiarz n
messy person
(potocznie, potoczny) osoba łatwo robiąca bałagan

bałamucić ˌbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
lead on
(przestarzałe, przestarzały) próbować pozyskać czyjeś względy, flirtować, kokietować

bałkanizacja n
Balkanization Balkanisation balkanisation balkanization
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
Balkan
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
Baltic
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałtyjski adj
Baltic
(etnografia, etnograficzny) związany z Bałtami

bałwan ˈbawvãn n
dummy
(łowiectwo, łowiecki) wypchany cietrzew lub udająca go makieta używane na wabia
idol
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
snowman
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
billow roller
(książkowy) spieniona fala morska

bałwochwalca n
idolater
czciciel bożków

bałwochwalczo adv
idolatrously
w sposób bałwochwalczy

bałwochwalczy adj
idolatrous
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa

bałwochwalczyni n
idolatress
czcicielka bożków

bałwochwalstwo n
idolatry paganity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);

bańka ˈbãɲka n
bubble
(potocznie, potoczny) bańka mydlana
can churn container
blaszane naczynie na płyny
cup cupping glass
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
soap bubble
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

baśniowy adj
fabulous
z baśni, dotyczący baśni

baśń baɕɲ̊ n
fairy tale tale
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

bażanciak n
pheasant pigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Otidiphaps nobilis Gould, średniej wielkości ptak z rodziny gołębiowatych, endemit Nowej Gwinei i okolicznych wysp;

bażant ˈbaʒãnt n
pheasant
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

bażant zwyczajny n
common pheasant
(ornitologia, ornitologiczny) Phasianus colchicus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

bażyna n
crowberry
(botanika, botaniczny) (spożywczy) czarne lub czerwone jadalne owoce bażyny (1.2)

bażyna czarna n
black crowberry
(botanika, botaniczny) Empetrum nigrum L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych (w innych klasyfikacjach należy do bażynowatych);

bdelium n
bdellium
(botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) gatunek drzewa Commiphora africana
(botanika, botaniczny) (dawniej, dawny) żywica bdelium (1.1)

be bɛ
yuck
w mowie skierowanej do dzieci: brzydki, zły, brudny

beatboxer n
beatboxer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk tworzący beatbox

beatlemania n
beatlemania
zjawisko ogromnej popularności w latach 60. XX w. zespołu The Beatles;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
beatification
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
beatify
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beaujolais n
Beaujolais
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino burgundzkie o lekkim, owocowym charakterze produkowane w okolicach francuskiego regionu Beaujolais;

beckmannia bɛkˈmãɲja n
sloughgrass
(botanika, botaniczny) pospolita trawa pastewna podmokłych łąk eurazjatyckich;

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
bleat baa
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛʧ̑ka n
barrel cask
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

beczkowy adj
draught
odnoszący się do beczki, mający związek z beczką, pochodzący z beczki

bednarczyk bɛdˈnarʧ̑ɨk n
cooper apprentice
uczeń (terminator) u bednarza; czeladnik bednarski
cooper son
syn bednarza

bednarka bɛdˈnarka n
band-iron hoop-iron
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina
woman cooper
kobieta bednarz

bednarnia bɛdˈnarʲɲa n
cooper workshop coopery
miejsce pracy bednarza, gdzie wytwarza się lub naprawia beczki ewentualnie inne naczynia z klepek

bednarski bɛdˈnarsʲci adj
cooper
dotyczący bednarza lub bednarstwa

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
cooperage
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)

bednarz ˈbɛdnaʃ n
cooper
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

bednarzowa ˌbɛdnaˈʒɔva n
cooper wife
żona bednarza

beeper ˈbʲipɛr n
beeper
(elektronika, elektroniczny) brzęczyk

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
steak beefsteak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

befsztyk tatarski ˈbɛfʃtɨk taˈtarsʲci n
steak tartare
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;

begard n
Beghard Beguard
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begonia
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawior n
behavior
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska

behawioralny ˌbɛxavʲjɔˈralnɨ adj
behavioral
(psychologia, psychologiczny) związany z zachowaniem (behawiorem)

behawiorysta ˌbɛxavʲjɔˈrɨsta n
behaviorist behaviourist
przedstawiciel lub zwolennik behawioryzmu

behawioryzm n
behaviorism behaviourism
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejca ˈbɛjʦ̑a n
wood stain
(chemia, chemiczny) roztwór do barwienia drewna;

bejrucki bɛjˈruʦ̑ʲci adj
Beiruti
odnoszący się do Bejrutu (stolicy Libanu)

bejrutczyk bɛjˈruṭʧ̑ɨk n
Beiruti
mieszkaniec Bejrutu

bejsbolista n
baseball player
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, zawodowo lub rekreacyjnie

bejsbolówka n
baseball cap
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie
baseball jacket
lekkie okrycie wierzchnie wzorowane na bluzach amerykańskich klubów sportowych

bekas ˈbɛkas n
snipe
(ornitologia, ornitologiczny) ptak zamieszkujący tereny podmokłe;

bekasik bɛˈkaɕik n
jack snipe
(ornitologia, ornitologiczny) Lymnocryptes minimus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
burp
odbijać się

bekaśnica n
limpkin
(ornitologia, ornitologiczny) Aramus guarauna, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

bekerel n
becquerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

bekon ˈbɛkɔ̃n n
bacon
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzonka z bekonu (1.1)

beksa n
cry-baby
(potocznie, potoczny) ktoś skłonny do płaczu

bel bɛl n
bel
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;

bela ˈbɛla n
bale
(drukarstwo, drukarski) arkusze papieru w określonej liczbie
opakowany prostopadłościan różnych sprasowanych materiałów np. wełny, liści tytoniu itp.
zwój np. papieru, tkaniny

belemnit bɛˈlɛ̃mʲɲit n
belemnite
(paleontologia, paleontologiczny) Belemnitida wymarły morski głowonóg;

beletrystyczny adj
belletristic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z beletrystyką

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
Belgian
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradzki bɛlˈɡraʦ̑ʲci adj
Belgradian
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

belieber bɛˈlʲibɛr n
belieber
(środowiskowy) (neologizm) fan Justina Biebera

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
Belizean
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

belka ˈbɛlka n
bar
długi, obrobiony pień drzewa
beam
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo

belkowanie ˌbɛlkɔˈvãɲɛ n
entablature
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;

belladonna n
belladonna
(botanika, botaniczny) Atropa belladonna L., pokrzyk wilcza jagoda

belona bɛˈlɔ̃na n
garfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele;

beludżi n
Balochi
(językoznawstwo, językoznawczy) język Beludżów;

belweder bɛlˈvɛdɛr n
belvedere
(architektura, architektoniczny) widokowy budynek ogrodowy położony na wzniesieniu;

bemar n
bain-marie double boiler water bath
podgrzewany szeroki pojemnik na żywność służący do utrzymywania temperatury potraw;

bemol ˈbɛ̃mɔl n
flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
benedictine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji

benedyktyńska praca ˌbɛ̃nɛdɨkˈtɨ̃j̃ska ˈpraʦ̑a n
painstaking work
bardzo żmudna, precyzyjna i długa praca

benedyktyński adj
Benedictine
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

benefaktor ˌbɛ̃nɛˈfaktɔr n
benefactor
(dawniej, dawny) dobroczyńca, fundator

beneficjent n
beneficiary assignee gainer grantee
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci adj
Bengali
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
Bengali
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1)

benitoit ˌbɛ̃ɲiˈtɔ<sup>j</sup>it n
benitoite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów pierścieniowych;

bentonit bɛ̃nˈtɔ̃ɲit n
bentonite
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;

bentos n
benthos
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;

bentosowy adj
benthic benthonic
(ekologia, ekologiczny) związany z bentosem, dotyczący bentosu

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzodiazepina n
benzodiazepine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;

benzoesan sodu n
sodium benzoate
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant żywności;

benzofuran ˌbɛ̃w̃zɔˈfurãn n
benzofuran
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;

benzokaina ˌbɛ̃w̃zɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
benzocaine
środek miejscowo znieczulający, słabo rozpuszczalny w wodzie;

benzol ˈbɛ̃w̃zɔl n
benzol
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;

benzylopiperazyna n
benzylpiperazine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna piperazyny o wzorze sumarycznym C11H16N2, mająca działanie stymulujące;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
gas petrol gasoline
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

benzyniak n
petrol
(potocznie, potoczny) samochód o napędzie benzynowym

benzynowiec n
petrol
(potocznie, potoczny) samochód o napędzie benzynowym

berbelucha ˌbɛrbɛˈluxa n
jage
tania, niesmaczna wódka, często z niepewnego źródła
stic soup
(regionalizm białostocki) tanie wino
tincture
(Poznań) bimber, spirytus, wódka, denaturat

berberys bɛrˈbɛrɨs n
berberis
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych

berberys zwyczajny n
European barberry common barberry
(botanika, botaniczny) Berberis vulgaris L., gatunek krzewu z rodziny berberysowatych;

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
bardiche
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;

berek interjection
tag, you're it
okrzyk używany po dotknięciu podczas zabawy w berka (1.1)

berek n
dobby it tag tig tip you're it
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób
it
osoba, która w danym momencie goni inne podczas zabawy w berka (1.1)

beret ˈbɛrɛt n
beret
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

bergamski adj
Bergamask
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo

bergsonizm n
Bergsonism
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji;

beri-beri n
beriberi
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
Berlin of Berlin
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
Bermuda shorts
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

bermudzki adj
Bermudian
dotyczący Bermudów

bermyca bɛrˈmɨʦ̑a n
bearskin busby
wysoka futrzana czapka;

berneńczyk bɛrˈnɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Bernese
mieszkaniec Berna

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
Bernese
odnoszący się do miasta Berno

berneński pies pasterski n
Bernese Mountain Dog
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy szwajcarskich psów pasterskich;

bernikla bɛrʲˈɲikla n
black goose
(ornitologia, ornitologiczny) zamieszkująca półkulę północną gęś o czarnym dziobie

bernikla białolica bɛrʲˈɲikla ˌbʲjawɔˈlʲiʦ̑a n
barnacle goose
(ornitologia, ornitologiczny) Branta leucopsis, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bernikla hawajska n
Hawaiian goose nene
(ornitologia, ornitologiczny) Branta sandvicensis Vigors, gatunek endemicznej gęsi z Hawajów;

bernikla obrożna bɛrʲˈɲikla ɔbˈrɔʒna n
brant goose
(ornitologia, ornitologiczny) Branta bernicla, gatunek gniazdujący w arktycznej tundrze;

bernikla rdzawoszyja bɛrʲˈɲikla ˌrʣ̑avɔˈʃɨja n
red-breasted goose
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;

bersalier n
bersagliere
(wojskowość, wojskowy) żołnierz włoskiej lekkiej piechoty zmechanizowanej;

beryl ˈbɛrɨl n
beryllium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

beryllonit ˌbɛrɨlˈːɔ̃ɲit n
beryllonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał;

beryloza n
berylliosis
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba układu oddechowego powodowana kontaktem z pyłem berylowym;

berło ˈbɛrwɔ n
scepter sceptre
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

besan n
besan chickpea flour garbanzo bean flour gram flour
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim;

beskidzki adj
Beskidian
dotyczący Beskidów, związany z Beskidami, pochodzący z Beskidów

besserwisser ˌbɛsɛrˈvʲisɛr n
know-it-all
(książkowy) ktoś bezkrytycznie przekonany o swojej wiedzy, o tym że zna się na czymś najlepiej

bestia ˈbɛstʲja n
beast
dzikie, drapieżne zwierzę
beast fiend
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia

bestialski bɛˈstʲjalsʲci adj
bestial
(pejoratywnie, pejoratywny) okrutny, niezwykle brutalny

bestseler bɛstˈsɛlɛr n
best-seller bestseller
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny

bestseller bɛˈstsɛlɛr n
bestseller best-seller
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny;

beszamel bɛˈʃãmɛl n
béchamel sauce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;

beta ˈbɛta n
beta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
beta-carotene
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;

beta-test n
beta test beta-test
(neologizm) jeden z końcowych etapów tworzenia produktu, na ogół oprogramowania, gry komputerowej, polegający na udostępnieniu jego niedokończonej wersji wybranej grupie użytkowników celem znalezienia błędów

betaina n
betaine
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący jonem obojnaczym, w którym ładunek dodatni nie sąsiaduje z ładunkiem ujemnym i zlokalizowany jest na atomie oniowym niepołączonym z żadnym atomem wodoru;
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;

betel ˈbɛtɛl n
betel
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku;
popularna na Dalekim Wschodzie używka do żucia z liści beteli (1.1);

betlejemita n
Bethlehemite
mieszkaniec Betlejem

betlejka n
crib
(regionalizm, regionalny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami

beton ˈbɛtɔ̃n n
concrete
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

beton partyjny ˈbɛtɔ̃n parˈtɨjnɨ n
hard hat party hard-liners
(potocznie, potoczny) skrajnie zachowawcza frakcja partii

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
concrete mixer truck cement truck
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej
concrete mixer cement mixer
maszyna do wyrobu betonu

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
concrete
wykonany z betonu

betulina n
betulin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy trójterpenów, metabolit roślinny występujący m.in. w brzozie;

bez bɛs n
elder elderberry sambucus
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
without
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez ceregieli ˌbɛs‿ʦ̑ɛrɛˈɟɛlʲi idiom
unceremoniously
bez konwencjonalnej grzeczności, ceremonii, zbędnych działań; bezpośrednio

bez cienia wątpliwości adv
beyond a shadow of a doubt without a shadow of a doubt
bez wątpienia, na pewno, z pewnością

bez czarny n
European elder European elderberry black elder black elderberry
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);

bez grosza przy duszy adj
broke melted out penniless
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, bez środków do życia

bez głowy adv
headlessly
(przenośnie, przenośnia) nierozsądnie, bez namysłu, rozwagi, w sposób nieprzemyślany

bez kitu bɛsʲ‿ˈcitu adv
straight up
(potocznie, potoczny) naprawdę, serio, na serio, bez żartów, bez owijania w bawełnę

bez krępacji ˌbɛs‿krɛ̃mˈpaʦ̑ʲji adv
without embarrassment
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) zachowując się swobodnie, czując się w pełni sobą

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
straight from the shoulder
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze

bez owijania w bawełnę adv
bluntly straight
wprost, dosłownie, bezpośrednio

bez picu bɛs‿ˈpʲiʦ̑u idiom
no kidding
naprawdę, serio

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈpraʦ̑ɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwaʧ̑ɨ proverb
no pain, no gain
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować

bez przerwy adv
continuously
cały czas, nieprzerwanie

bez prądu bɛs‿ˈprɔ̃ndu idiom
unplugged
(dosłownie) bez zasilania energią elektryczną
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (o wykonywaniu muzyki i sposobie jej rejestracji) akustyczny, akustycznie;

bez sensu bɛs‿ˈːɛ̃w̃su adj
meaningless senseless without rhyme or reason
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bez widocznego sensu, logiki, celu, zalet

bez sensu bɛs‿ˈːɛ̃w̃su adv
meaninglessly
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bez widocznego sensu, logiki, celu, zalet

bez serca adj
heartless heavy-handed heavyhanded
(przenośnie, przenośnia) nieczuły, bezwzględny, bezlitosny

bez serca adv
half-heartedly halfheartedly
(przenośnie, przenośnia) nieczule, bezwzględnie, bezlitośnie

bez wątpienia adv
undoubtedly without a doubt doubtless doubtlessly indubitably no doubt
nie mając wątpliwości

bez zarzutu ˌbɛz‿ːaˈʒutu adv
impeccably perfectly without a hitch
idealnie, nienagannie

bez- bɛs bɛz prefix
-less -free im- non- un-
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

beza ˈbɛza n
meringue
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alcohol-free non-alcoholic
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezanmaszt n
mizzenmast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylny maszt co najmniej dwumasztowca o ożaglowaniu skośnym

bezapelacyjnie adv
authoritatively decisively irrevocably
w sposób ostateczny, kategorycznie

bezbarwnie adv
pallidly
w sposób bezbarwny

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
colorless colourless
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
drab lacklustre
(przenośnie, przenośnia) niczym się nie wyróżniający

bezbiegunowy ˌbɛzbʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
non-polar nonpolar
niemający biegunów

bezbolesność n
painlessness
cecha tego, co jest bezbolesne

bezbolesny adj
painless
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
painlessly
w sposób bezbolesny

bezbożnie adv
impiously
(przestarzałe, przestarzały) w sposób bezbożny

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
atheist godless person infidel
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
godless
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga

bezbramkowy ˌbɛzbrãmˈkɔvɨ adj
goalless
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
defenceless
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się

bezbrzeżnie adv
immensely
o obszarze bezgranicznie

bezbłędność bɛzˈbwɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
faultlessness
brak błędów, cecha tego, co jest pozbawione błędów

bezbłędny adj
correct faultless
wolny od błędu

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
pointless
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
invaluable priceless
mający ogromną wartość

bezceremonialnie adv
unceremoniously
w sposób bezceremonialny

bezchmurnie adv
cloudlessly
(meteorologia, meteorologiczny) ukazując się bez chmur

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
cloudless
charakteryzujący się brakiem chmur

bezcielesny adj
bodiless incorporeal
niemający ciała, nieistniejący fizycznie

bezcukrowy adj
sugar-free sugarfree
niezawierający cukru

bezczelność bɛʃˈʧ̑ɛlnɔɕʨ̑ n
impudence insolence
nieliczenie się z nikim i niczym, zbytnia pewność siebie

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
impudent insolent brazen bold-faced uppish
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezcześcić v
desecrate profane
znieważać coś, pozbawiać czci

bezczynnie adv
idly inactively
w sposób bezczynny

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
inaction idleness
brak aktywności

bezczynny bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
inactive
(książkowy) nic nierobiący

bezcłowy adj
duty-free tax-free
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej

bezdech ˈbɛzdɛx n
apnoea
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;

bezdenny adj
fathomless bottomless
taki, który wydaje się nie mieć dna
utter
(przenośnie, przenośnia) o bardzo dużym natężeniu

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
rainless
charakteryzujący się brakiem deszczu

bezdomniak n
stray
(slangowo) bezdomny, bezpański pies lub kot

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
homelessness
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
homeless
taki, który nie ma domu

bezdroże n
wilderness
teren pozbawiony dróg

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
heartless callous dull formal inanimate insensate
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek

bezdymny adj
smokeless
niewydzielający dymu

bezdyskusyjnie ˌbɛzdɨskuˈsɨjɲɛ adv
indisputably unarguably
bezsprzecznie, zdecydowanie, niezaprzeczalnie

bezdyskusyjny adj
indisputable
niepodlegający dyskusji

bezdziedziczny adj
heirless
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieodziedziczony przez nikogo

bezdzietność bɛʑˈʥ̑ɛtnɔɕʨ̑ n
childlessness
nieposiadanie potomstwa;

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
childless child-free childfree
niemający dzieci, potomstwa

bezdźwięczny adj
soundless
nie dający się usłyszeć
voiceless
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe
voiceless soundless surd
nie wydający dźwięku (głosu)

bezglutenowy ˌbɛzɡlutɛ̃ˈnɔvɨ adj
gluten-free
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
afebrile
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki

bezgotówkowy adj
cashless
(bankowość, bankowy) (księgowość) odbywający się bez udziału gotówki

bezgranicznie adv
boundlessly immensely limitlessly unlimitedly
(książkowy) w sposób bezgraniczny, w najwyższym stopniu

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
boundless immeasurable implicit infinite limitless
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzesznie adv
sinlessly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nie poddając się grzechowi

bezgrzeszny adj
sinless
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezguście bɛzˈguɕʨɛ n
tastelessness
(odprzymiotnikowy) brak smaku, brak gustu

bezgwiezdny adj
starless
nie mający gwiazd

bezgłośnie adv
noiselessly
bez słyszalnego głosu; bez żadnego dźwięku lub na granicy słyszalności

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nameless anonymous unnamed innominate
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
selfless unselfish altruistic
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezjajeczny adj
egg-free eggless
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niezawierający jaj

bezkarność n
impunity
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkarny adj
unpunished
taki, który uchodzi bez kary

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
decaffeinated caffeine-free decaf
niezawierający kofeiny

bezkolbowy adj
buttless
(wojskowość, wojskowy) (o broni strzeleckiej) niemający kolby

bezkompromisowo adv
intransigently uncompromisingly
w sposób bezkompromisowy

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
uncompromising intransigent
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów

bezkonfliktowy adj
frictionless
nie wywołujący konfliktów, stroniący od agresji, przyjazny

bezkonkurencyjnie adv
matchlessly peerlessly
w taki sposób, któremu nikt nie może dorównać

bezkrwawy adj
bloodless
taki, który obywa się bez rozlewu krwi

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
indiscriminately
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
uncritical
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu

bezkręgowiec n
invertebrate
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezkręgowy adj
invertebrate spineless
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezksiężycowy adj
moonless
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
shapeless formless unformed
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie

bezlistny bɛzˈlʲistnɨ adj
leafless
taki, który nie ma liści

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
merciless ruthless
okrutny; taki, który nie ma litości

bezludny bɛzˈludnɨ adj
uninhabited deserted unpeopled
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym

bezmiar ˈbɛzmʲjar n
vastness
niezmierzona, nieograniczona przestrzeń

bezmierny adj
immeasurable measureless
ogromny tak, że aż niemożliwy do zmierzenia

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
meatless
o dniu, tygodniu itp.: taki, w którym nie je się mięsa, nie prowadzi się sprzedaży mięsa
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

bezmyślnie bɛzˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
mindlessly
w sposób bezmyślny, bez namysłu

bezmyślny adj
thoughtless
taki, który nad niczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
despair desperation
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejnie ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jɲɛ adv
hopelessly
(potocznie, potoczny) bardzo źle, kiepsko

beznadziejność ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɔɕʨ̑ n
hopelessness
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
hopeless
pozbawiony wszelkiej nadziei
kiepski, bardzo słaby

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
indifference insensibility emotionlessness impassiveness stoicism
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia

beznamiętny ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
impassive indifferent emotionless insensible neutral stoic
pozbawiony emocji, emocjonalnego zaangażowania; obojętny, chłodny

bezoar bɛˈzɔar n
bezoar
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;

bezobjawowy adj
asymptomatic
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezodpadowy adj
waste-free wasteless
nie wytwarzający odpadów, nie powodujący powstawania odpadów

bezodpływowy adj
drainless endorheic landlocked terminal
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka

bezoki adj
eyeless
niemający oczu

bezokienny adj
windowless
nie mający wcale okien

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
infinitive
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezoperacyjny adj
non-invasive
(medycyna, medyczny) taki, w którym nie wykonuje się operacji

bezosobowo ˌbɛzɔsɔˈbɔvɔ adv
impersonally
od: bezosobowy

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
impersonal
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezowocnie adv
fruitlessly
w sposób bezowocny, jałowo

bezowocność n
bootlessness
cecha tego, co bezowocne

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔʦ̑nɨ adj
futile vain bootless fruitless sleeveless
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów

bezołowiowy adj
unleaded
niezawierający ołowiu

bezpartyjny adj
non-partisan nonpartisan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych

bezpaszportowy adj
passportless
taki, który nie posiada paszportu
taki, który nie wymaga posiadania paszportu

bezpański adj
stray
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpaństwowy adj
stateless
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw

bezpestkowy ˌbɛspɛˈstkɔvɨ adj
seedless
nie zawierający pestek

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
security safety
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznie bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
safely
w sposób bezpieczny

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
fuse
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
safe
taki, który nie stwarza zagrożenia
safe secure
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpieka n
Bezpieka
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) aparat bezpieczeństwa w PRL

bezpodstawnie ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ adv
groundlessly
w sposób bezpodstawny

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
groundless unfounded unsubstantiated
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpostaciowy adj
amorphous
nie mający, nie przyjmujący żadnej postaci

bezpotomnie adv
childlessly
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) nie mając potomstwa

bezpowrotnie adv
irrevocably
nieodwołalnie, nieodwracalnie

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
explicit
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
directly
w sposób bezpośredni

bezpośredniość ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
directness straightforwardness
cecha tego, kto jest bezpośredni

bezprawie n
anomie anomy illegality unlawfulness
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne
lawlessness anarchy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprawnie adv
unlawfully illicitly wrongfully
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprawny adj
illegal unlawful lawless illegitimate malfeasant undue
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezprecedensowy adj
unprecedented
(książkowy) bez precedensu

bezpretensjonalny adj
unpretending unpretentious
prosty, swobodny i naturalny

bezproduktywny adj
unproductive
nieprzynoszący żadnych efektów, korzyści

bezprzedmiotowy adj
aimless objectless
niemający podstawy, przyczyny

bezprzewodowy adj
wireless cordless
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezprzyczynowy adj
causeless
nie mający przyczyny

bezpłatnie bɛsˈpwatʲɲɛ adv
free of charge free
w sposób bezpłatny, bez opłat(y)

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
free of charge gratuitous toll-free
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłciowy adj
asexual
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci
insipid
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) niemający charakteru

bezpłetwiec n
magpie-goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anseranas semipalmata, gatunek ptaka z rzędu blaszkodziobych;

bezpłodność n
barrenness
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne

bezpłodny adj
sterile infertile
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się
futile
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie daje pożądanych wyników

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
helplessness
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji;

bezradosny adj
mirthless
(dawniej, dawny) smutny, pozbawiony radości

bezreligijny adj
religionless
niezawierający w sobie elementów żadnej religii, nieodwołujący się w żaden sposób do religii

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
unemployment joblessness
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
unemployed jobless
bez pracy, bez zajęcia

bezrogi adj
hornless
(zoologia, zoologiczny) nie mający rogów

bezrolny adj
landless lotless
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego

bezruch n
immobility
brak ruchu

bezrybny adj
fishless
taki, w którym nie ma ryb

bezrękawnik ˌbɛzrɛ̃ŋˈkavʲɲik n
gilet pinafore singlet slipover tank top
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
handless
niemający rąk

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
insomnia sleeplessness
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsenny bɛsˈːɛ̃nːɨ adj
sleepless
spędzony bez spania

bezsens ˈbɛsːɛ̃w̃s n
absurdity nonsense senselessness
brak sensu, uzasadnienia w czymś

bezsensowność n
nonsensicality nonsensicalness
brak sensu czegoś

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
absurd nonsensical
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia

bezsiarkowy adj
sulfurless
(chemia, chemiczny) niezawierający siarki

bezsilnie adv
effetely
w sposób bezsilny

bezsilność n
powerlessness
cecha tego, co bezsilne; cecha osoby bezsilnej

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
helpless infirm toothless
bez sił, niezdolny do walki
powerless helpless impotent
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

bezsoczewkowy adj
lensless
nie mający soczewek

bezsporny adj
incontestable indisputable incontrovertible unanswerable undisputed
taki, który nie budzi wątpliwości

bezsprzeczny adj
undisputed
taki, który nie budzi sprzeciwu

bezspójnikowy adj
asyndetic
(gramatyka) nie zawierający spójnika

bezstronnie adv
disinterestedly even-handedly evenhandedly impartially unbiasedly
w sposób bezstronny, obiektywnie

bezstronność n
impartiality candor candour evenness
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
impartial fair
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

bezszeryfowy adj
sans serif sans-serif
(termin typograficzny) o krojach pisma: nie mający szeryfów, czyli ozdobnych zakończeń znaków

bezszwowy adj
seamless
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

bezsłowny adj
wordless
wyrażony lub odbywający się bez użycia słów

beztlenowy adj
anaerobic
taki, który obywa się bez tlenu
oxygen-free
taki, który nie zawiera tlenu

beztroska bɛsˈtrɔska n
levity
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś
unconcern
brak trosk, zmartwień

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
carefree
nie mający trosk, zmartwień

beztrosko adv
carefreely
w sposób beztroski

bezustannie adv
continuously ceaselessly continually incessantly unremittingly
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie

bezustanny adj
incessant perpetual ceaseless
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
useless
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
worthless
nieposiadający żadnej wartości

bezwarunkowo adv
unconditionally imperatively no strings attached
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
unconditional unconditioned absolute implicit unquestioning
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny

bezwiedny adj
mechanical
wykonany bez udziału świadomości

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
windless
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwodnik n
anhydride
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
acetic anhydride
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu;

bezwodny adj
anhydrous
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej
arid anhydrous waterless
pozbawiony wody, wilgoci

bezwodzie n
anhydramnios
(medycyna, medyczny) patologiczny brak płynu owodniowego w przebiegu ciąży;

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
odorless odourless scentless
niemający zapachu

bezwstyd n
impudence shamelessness brazenness
nieskromność w postępowaniu

bezwstydnie adv
brazenly immodestly shamelessly
w sposób bezwstydny

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
shameless
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów
taki, który świadczy o braku skromności

bezwymiarowy adj
dimensionless
(fizyka, fizyczny) nie posiadający jednostki miary
nie mający wymiarów

bezwzględnie adv
absolutely
w sposób całkowity, zupełnie
cruelly
w sposób surowy, okrutny

bezwzględność n
ruthlessness inexorability severity
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: bezwzględny

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
absolute
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej
(metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość
cut-throat heartless ruthless
okrutny, pozbawiony współczucia
implicit
niezależny od okoliczności, nieuwarunkowany
ściśle wymagany, niedopuszczający wyjątków

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
inertia
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzapachowo adv
flavourlessly
(rzadki, rzadko używany) w sposób bezzapachowy

bezzapachowy ˌbɛzːapaˈxɔvɨ adj
odorless unscented odourless fragrance-free
taki, który nie ma zapachu

bezzałogowy adj
unmanned
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi

bezzwłocznie bɛzˈːvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
forthright instantaneously instantly
w sposób bezzwłoczny, natychmiast

bezzwłoczny adj
prompt
mający nastąpić natychmiast, bez zwłoki

bezzębność bɛzˈːɛ̃mbnɔɕʨ̑ n
toothlessness
brak zębów

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
toothless edentulous
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bezład n
disjointedness welter
stan braku ładu, porządku

bezładnie adv
confusedly in confusion
bez ładu; w bałaganie; bez organizacji

bezładny adj
confused disorderly
pozbawiony ładu, porządku

bezłodygowy adj
acaulescent stemless
(botanika, botaniczny) taki, który nie posiada łodygi

bezśnieżny bɛɕˈːɲɛʒnɨ adj
snowless
charakteryzujący się brakiem śniegu

bełkot ˈbɛwkɔt n
gibberish gobbledygook mumbo jumbo
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie
stammer
niewyraźna mowa, bełkotanie

bełkotać v
babble sputter
wypowiadać słowa w sposób bardzo niewyraźny, trudny do zrozumienia

bełt bɛwt n
bolt
pocisk kuszy;
fletch
lotka, nasada strzały z piórami

beż bɛʃ n
beige
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem

beżowo bɛˈʒɔvɔ adv
beige
(odprzymiotnikowy) → beżowy

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beige
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
biathlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biatlonista n
biathlete
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
white tea
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
white magic
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

biała rdza ˈbʲjawa ˈrʣ̑a n
white rust
(rolnictwo, rolniczy) Puccinia horiana, pasożytniczy grzyb, powodujący powstawanie na roślinach błyszczących, jasnych pęcherzyków z zarodnikami

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
leukaemia leukemia
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białas n
cracker honkey honkie honky whitey
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy

białawy bʲjaˈwavɨ adj
whitish
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
egg white albumen
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
protein
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
white
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

białko C-reaktywne n
C-reactive protein
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych, a następnie wydzielanego do krwi;

białko surowe ˈbʲjawkɔ suˈrɔvɛ n
crude protein
(spożywczy) białko wchodzące w skład pasz, karm itp.

białkomocz n
proteinuria
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;

biało-czarny ˌbʲjawɔ‿ˈʧ̑arnɨ adj
black and white
taki, który ma dwa kolory: biały i czarny

białogardły adj
white-throated
taki, który ma białe gardło

białogłowy ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ adj
white-headed
taki, który ma białą głowę

białokarpacki adj
White Carpathian
dotyczący Białych Karpat, związany z Białymi Karpatami, pochodzący z Białych Karpat

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
Belarusian Belorussian Belarussian
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
Belarusian Belorussian Belarussian
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
wheatear
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;

białoskórnictwo ˌbʲjawɔskurʲˈɲiʦ̑tfɔ n
tawing
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież

białozór bʲjaˈwɔzur n
gyrfalcon
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

białość n
whiteness
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
white
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
White white
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
white phosphorus
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
rare book
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy
as scarce as hen's teeth
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach

biały ser ˈbʲjawɨ ˈsɛr n
farmer cheese
(spożywczy) ser twarogowy, świeży, niedojrzewający

biały wywiad n
OSINT open-source intelligence
pozyskiwanie informacji wywiadowczych z ogólnodostępnych źródeł – prasy, telewizji, Internetu, publikacji itp.;

biały znak ˈbʲjawɨ ˈznak n
white space whitespace whitespace character
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie

biblicyzm n
biblicism
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu

biblijnie adv
biblically
właściwie dla Biblii

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
biblical
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
bibliophile book worm
miłośnik książek

bibliofilski adj
bibliophilic bibliophile
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili

bibliograf n
bibliographer
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliography
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;
bibliology bibliography
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;

bibliograficzny adj
bibliographic bibliographical
związany z bibliografią

bibliolatra ˌbʲiblʲjɔˈlatra n
bibliolater bibliolatrist
ten, kto popada w bibliolatrię

bibliolatria ˌbʲiblʲjɔˈlatrʲja n
bibliolatry
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii

bibliologia ˌbʲiblʲjɔˈlɔɟja n
bibliology
nauka o książce

bibliomania ˌbʲiblʲjɔ̃ˈmãɲja n
bibliomania
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych

bibliomaniak n
bibliomaniac
(potocznie, potoczny) osoba z pasją gromadząca książki

biblioteczka ˌbʲiblʲjɔˈtɛʧ̑ka n
bookcase bookshelf
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: biblioteka

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
bookcase library
mebel do przechowywania książek
library
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
librarian
pracownik biblioteki;

bibliotekoznawstwo n
library science
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej

biblistyka n
biblical study
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
blotting paper
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
samizdat
(potocznie, potoczny) wydawnictwo konspiracyjne;
tissue paper
kolorowy papier do wyrobu ozdób

biceps n
biceps
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicie ˈbʲiʨ̑ɛ n
beat heartbeat peal pound ring strike
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzanie strun gitary dłonią, grając akordami
beat thrash whip
(rzeczownik odczasownikowy) od bić
coin coinage mint
wytłaczanie monet lub medali

bicie w przelocie n
en passant
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
penny-farthing
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;

bicz bʲiʧ̑ n
whip
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

biczować v
whip
uderzać kogoś za pomocą bicza

bidet ˈbʲidɛt n
bidet
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

bidon ˈbʲidɔ̃n n
bike bicycle water bottle
butelka na płyny konsumpcyjne zakładana na ramę rowerową;

bidul n
orphanage
(potocznie, potoczny) dom dziecka

biec bʲjɛʦ̑ v
lead
prowadzić w jakimś kierunku
run trot
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
poverty penury
stan braku środków do życia

biedactwo n
poor thing
ze współczuciem: jednostka biedna lub nieszczęśliwa

biedaczek n
poor beggar poor fellow
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedaczyna n
poor beggar poor fellow
(potocznie, potoczny) ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedaczysko n
poor beggar poor fellow
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa

biedak ˈbʲjɛdak n
poor
osoba, której brakuje środków do życia
ze współczuciem o kimś

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
poor
ze współczuciem o kimś; poszkodowany
taki, któremu brakuje środków do życia

biedny jak mysz kościelna ˈbʲjɛdnɨ ˈjak ˈmɨʃ kɔɕˈʨ̑ɛlna adj
poor as a church mouse
bardzo biedny

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
ladybird ladybug lady beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

biedronka siedmiokropka n
C-7 seven-spot ladybird seven-spotted ladybug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;

biedrzeniec anyż n
anise aniseed
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;

biedrzeniec mniejszy n
burnet saxifrage burnet-saxifrage lesser burnet solidstem burnet saxifrage
(botanika, botaniczny) Pimpinella saxifraga L., gatunek byliny z rodziny selerowatych;

bieg bʲjɛk n
course current
prąd wody, nurt
course run
postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu
run
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki
run race
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
hurdling hurdle race
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
runner
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
running
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
run
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegiem adv
at a run
biegnąc

biegle adv
fluently proficiently
z łatwością

biegun ˈbʲjɛɡũn n
pole
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
rocker
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot

biegun magnetyczny ˈbʲjɛɡũn ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ n
magnetic pole
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
diarrhea diarrhoea
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegunkowy adj
diarrheal
(medycyna, medyczny) związany z biegunką, dotyczący biegunki

biegus malutki n
little stint
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;

biegus rdzawy ˈbʲjɛɡus ˈrʣ̑avɨ n
red knot
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris canutus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
dunlin
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegłość ˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
skill
doświadczenie w robieniu czegoś; nabyta wiedza umożliwiająca posiadanie praktycznej zdolności

biegły ˈbʲjɛɡwɨ adj
proficient
mający dużą wiedzę lub umiejętności w danej dziedzinie

biegły ˈbʲjɛɡwɨ n
expert expert witness
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy

biel bʲjɛl n
sapwood
zewnętrzna część pni drzew, przewodząca wodę
white
biały kolor;

bielaczek bʲjɛˈlaʧ̑ɛk n
smew
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus albellus, tracz bielaczek, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
Sea Eagle White-tailed Eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
linen
(krawiectwo) wyroby z tkaniny, używane w domu
underwear underclothes lingerie
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielizna osobista n
underwear sleepwear
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielić v
bleach
pokrywać rzeczy metalowe cynową powłoką
whitewash
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie

bieliźniarka ˌbʲjɛlʲiʑˈɲarka n
linen chest
szafa na bieliznę

bielmo ˈbʲjɛlmɔ n
endosperm
(botanika, botaniczny) rodzaj tkanki miękiszowej nasion roślin okrytonasiennych;

bieluń dziędzierzawa n
jimsonweed thorn apple
(botanika, botaniczny) Datura stramonium L., gatunek trującej rośliny z rodziny psiankowatych;

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
biennale
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata

bierki ˈbʲjɛrʲci n
pick-a-stick pick-up hole pick-up sticks
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
environmental tobacco smoke passive smoking second-hand smoking secondhand smoke
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernie ˈbjɛr.ɲɛ adv
passively
bez żadnej inicjatywy

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
accusative accusative case
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
accusative
(gramatyka) dotyczący biernika

bierność ˈbʲjɛrnɔɕʨ̑ n
inactivity
(chemia, chemiczny) niewchodzenie w reakcje chemiczne
passivity
brak inicjatywy

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
passive
niewykazujący inicjatywy
(gramatyka) związany ze stroną bierną
(chemia, chemiczny) niebiorący udziału w reakcjach

bierny palacz ˈbʲjɛrnɨ ˈpalaʧ̑ n
secondhand smoker
osoba narażana na bierne palenie

bierwiono bʲjɛrˈvʲjɔ̃nɔ n
log
pień drzewa oczyszczony z gałęzi, czasem także z kory
spory kawałek drewna przeznaczony na opał

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
confirmation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvaʨ̑ v
confirm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania

bies bʲjɛs n
bes bies
zły duch, szatan, czart;

biesiada bʲjɛ̇ˈɕada n
feast
wystawne przyjęcie, któremu często towarzyszą śpiewy lub tańce

biesiadnik n
commensal
(książkowy) uczestnik biesiady

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
running track
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych;

bieżnik ˈbʲjɛʒʲɲik n
runner
podłużna serweta na ławę lub stół
tread
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;

bieżąca woda n
running water tap water
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur

bieżący bʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ adj
current present
taki, który właśnie, obecnie trwa

bifobia n
biphobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

biforium n
bifora
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;

big-band ˈbʲiɡ‿bɛ̃nt n
big band
zespół muzyczny, który wykonuje utwory jazzowe lub rozrywkowe

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
bigamy
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigamiczny adj
bigamous
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią

bigamista n
bigamist
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony

bigilla n
bigilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z gotowanej fasoli i oliwy, zwykle z dodatkiem papryczki chilli, natki pietruszki i czosnku; tradycyjna potrawa kuchni maltańskiej

bigoreksja n
bigorexia muscle dysmorphia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bigos ˈbʲiɡɔs n
bigos hunter's stew
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej

bigot ˈbʲiɡɔt n
bigot
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność

bigoteria ˌbʲiɡɔˈtɛrʲja n
bigotry
(książkowy) dewocja

bigoteryjny ˌbʲiɡɔtɛˈrɨjnɨ adj
bigoted
właściwy bigotowi i bigoterii

bij, zabij idiom
be damned
fraza wyrażająca wrogość, napastliwość w stosunku do jakiejś osoby

bijatyka n
brawl melee mix punch-up slugfest stew
bójka z udziałem większej liczby osób

bijekcja n
bijection
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

biker rock n
biker rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock związany z subkulturą motocyklową, którego teksty nawiązują do szaleńczej jazdy na motorach

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikini
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bikorn ˈbʲikɔrn n
bicorne
dwurożny kapelusz;

bilans n
balance
(księgowość) sprawozdanie finansowe
proporcje wpływów i wypływów

bilans tlenowy n
oxygen balance
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;

bilard ˈbʲilart n
billiards pool
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;
pool table
pokryty suknem stół z bandami przystosowanydo gry w bilard (1.1);

bilastyna n
bilastine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwalergiczny; lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, antagonista receptora H1

bilateralny ˌbʲilatɛˈralnɨ adj
bilateral
dwustronny

bilbil n
bulbul
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);

bilbil arabski n
white-spectacled bulbul
(ornitologia, ornitologiczny) Pycnonotus xanthopygos, gatunek ptaka z rodziny bilbili;

bilet ˈbʲilɛt n
ticket
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilet jednorazowy n
one way ticket single ticket
bilet w jedną stronę, jednorazowego użytku

bilet w jedną stronę n
one way ticet
(dosłownie) dokument uprawniający do przejazdu tylko na trasie do miejsca docelowego

bileter bʲiˈlɛtɛr n
attendant
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu

biletomat ˌbʲilɛˈtɔ̃mat n
ticket vending machine
automat służący do zakupu biletu;

biliard ˈbʲilʲjart n
quadrillion
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015;

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
trillion billion
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubin
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

billboard n
billboard hoarding
duża przydrożna tablica reklamowa

bilokacja n
bilocation
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bima n
bema bima bimah
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;

bimber ˈbʲĩmbɛr n
moonshine
(spożywczy) mocny alkohol domowej roboty, zazwyczaj wytwarzany nielegalnie;

bimodalny adj
bimodal
posiadający dwa tryby, stany lub formy działania

binarny adj
binary
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
podwójny, złożony z dwóch części

binge-watching n
binge viewing binge watching binge-watching marathon-viewing
kopmpulsywne oglądanie seriali – po kilka, kilkanaście odcinków na raz;

bingo ˈbʲĩŋɡɔ interjection
bingo
okrzyk zwycięstwa, wyrażający zadowolenie z czegoś

bingo ˈbʲĩŋɡɔ n
bingo
rodzaj gry hazardowej

binominalny ˌbʲĩnɔ̃mʲĩˈnalnɨ adj
binomial
mający dwa imiona albo dwie nazwy, złożony z dwóch imion lub nazw

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
binturong
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;

bio- bʲjɔ prefix
bio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi

bioakustyczny adj
bioacoustic
związany z bioakustyką

bioakustyka n
bioacoustics
dział zoologii dający i systematyzujący dźwięk wydawane przez zwierzęta

biocenotyczny adj
biocoenotic
związany z biocenozą, dotyczący biocenozy

biocenoza n
biocoenosis
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biochemistry
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biochemical
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biochemik n
biochemist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią

biocybernetyczny adj
biocybernetic
odnoszący się do biocybernetyki, związany z biocybernetyką

biocybernetyka n
biocybernetics
dział cybernetyki, badanie procesów sterowania w układach biologicznych;

biodegradacja n
biodegradation
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodegradowalny ˌbʲjɔdɛɡradɔˈvalnɨ adj
biodegradable
ulegający rozpadowi biologicznemu

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
hip
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biodrowy bʲjɔˈdrɔvɨ adj
iliac
związany z biodrem, dotyczący biodra

bioelektryczny adj
bioelectric
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach

bioetyczny ˌbʲjɔɛˈtɨʧ̑nɨ adj
bioethical
związany z bioetyką lub bioetykami

bioetyka n
bioethics
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych

biofilm n
biofilm
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;

biofizyka n
biophysics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;

biogenetyczny adj
biogenetic
(biologia, biologiczny) związany z biogenezą, dotyczący biogenezy

biogeochemia n
biogeochemistry
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery

biogeochemiczny adj
biogeochemical
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) związany z biogeochemią

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
biogeography
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów;

biogeograficzny adj
biogeographic biogeographical
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z biogeografią, dotyczący biogeografii

biograf ˈbʲjɔɡraf n
biographer
autor biografii;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biography
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biographical biographic
związany z biografią, dotyczący biografii

bioindykacja n
bioindication
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) ocena stanu środowiska naturalnego lub określenie właściwości jakiegoś czynnika środowiskowego (np. poziomu zanieczyszczeń) za pomocą wskaźników biologicznych, którymi są organizmy (bioindykatory);

bioindykator n
bioindicator
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biologist
specjalista w zakresie biologii
kobieta biolog (1.1)

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
molecular biology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biologically
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biological bio
związany z biologią, dotyczący biologii

biom n
biome
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
biomass
materia zawarta w organizmach żywych;
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
biomedicine
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych;

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
biomedical
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny

biometryczny adj
biometric
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
bionic
związany z bioniką

bionika n
bionics
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

biopaliwo n
biofuel
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsy
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biopsyjny adj
biopsic bioptic
(medycyna, medyczny) dotyczący biopsji, związany z biopsją

biorca n
recipient
(medycyna, medyczny) przyjmujący przeszczep lub przetaczaną krew

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
biodiversity
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji;

biosfera n
biosphere
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biosynteza n
biosynthesis
(biologia, biologiczny) tworzenie związków organicznych przez organizm żywy

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
biotechnology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

biotop n
biotope
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biotopowy adj
biotope
odnoszący się do biotopu, mający związek z biotopem

biotyczny bʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
biotic
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotin
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

birema n
bireme
(starożytność) (marynarka) (zobacz) diera

biret ˈbʲirɛt n
biretta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych

birginiak bʲirʲˈɟĩɲak n
Steller's eider
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
Burmese
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
Burmese
język urzędowy Mjanmy (Birmy);

biruang malajski n
sun bear
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;

biseksualista ˌbʲisɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
bisexual
(seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do ludzi obydwu płci

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bisexuality
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
bisexual
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

bisior ˈbʲiɕɔr n
byssus
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;

biskajski adj
Biscayan
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)

biskajski n
Biscayan
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai

biskup ˈbʲiskup n
bishop pontiff
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
episcopal episcopalian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

biskupstwo n
bishopric
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa

bistor ˈbʲistɔr n
crimplene
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy;

bistro ˈbʲistrɔ n
bistro
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
sponge cake
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;
biscuit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko z biszkoptu (1.1)

bit bʲit n
beat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytmiczne uderzenie odmierzające kolejne takty utworu
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1
bit drill bit
(technologia, technika, techniczny) wymienna końcówka w elektrycznych narzędziach do wkręcania;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
whipped cream
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitcoin n
bitcoin
(finanse, finansowy) jedna z kryptowalut, wprowadzona do użytku w 2009 roku;

bitwa ˈbʲitfa n
battle
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuletyn n
bulletin
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biuret n
biuret carbamylurea
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biureta n
burette
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów

biurko ˈbʲjurkɔ n
desk writing desk writing table
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
office bureau
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro matrymonialne ˈbʲjurɔ ˌmatrɨ̃mɔ̃ˈɲalnɛ n
lonely hearts club marriage bureau
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński

biuro nieruchomości n
estate agency
(handel, handlowy) firma, której zadaniem jest pośredniczenie w kupnie lub sprzedaży nieruchomości

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
travel agency
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biuro rzeczy znalezionych n
lost and found lost luggage office lost property
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
bureaucracy
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
bureaucrat barnacle paper-pusher paper-shuffler pen pusher pencil pusher
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurokratyczny adj
bureaucratic
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji

biurowiec bʲjuˈrɔvʲjɛʦ̑ n
office block office building
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym mieszczą się biura

biust bʲjust n
breast
piersi kobiety
bust
popiersie

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
bra brassiere
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

biwa ˈbʲiwa n
biwa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunna japońska lutnia

biwak ˈbʲivak n
bivouak camp
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
Byzantine byzantine
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Bizancjum, związany z Bizancjum

bizmut ˈbʲizmut n
bismuth
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznes ˈbʲiznɛs n
business
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
businessman
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) osoba oficjalnie prowadząca działalność gospodarczą

biznesowy adj
commercial trade
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
bison
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

bić bʲiʨ̑ v
hit beat
uderzać kogoś, zadawać komuś ból

bić brawo ˈbʲiʥ̑ ˈbravɔ v
applaud clasp
klaskać

bić się z myślami v
be all at sea be in two minds be of two minds
nie móc się zdecydować, przeżywać rozterki

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
jewellery jewelry jewel
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blacha ˈblaxa n
baking sheet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) metalowe naczynie używane do pieczenia
sheet metal sheet metal plate
cienki, płaski kawałek metalu;

blacharz n
car tinsmith
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik naprawiający karoserię samochodową
tinsmith tinman whitesmith
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blackout n
black-out blackout
(elektryczność) długotrwały zanik napięcia w sieci energetycznej;

blady ˈbladɨ adj
indistinct
mało wyrazisty
insipid
(przenośnie, przenośnia) banalny, niewyróżniający się, nudny
pale pallid
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie

blady jak papier ˈbladɨ ˈjak ˈpapʲjɛr adj
white as paper
bardzo blady

blady jak śmierć ˈbladɨ ˈjäc ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ adj
as pale as death
bardzo blady; śmiertelnie, trupio blady

blamaż ˈblãmaʃ n
discredit
(książkowy) kompromitacja, ośmieszenie się

blaneta n
blanet
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury

blankistowski adj
Blanquist
związany z blankizmem, dotyczący blankizmu lub blankistów

blanszowanie n
blanching
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasphemy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

blask blask n
brilliance brightness
jaskrawe światło
glamour
(książkowy) świetność, gloria
shine
światło odbite, poblask

blastula n
blastula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem

blaszany blaˈʃãnɨ adj
tin
taki, który został wykonany z blachy

blaszka ˈblaʃka n
gill
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu;
lamina
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę
plate
niewielki kawałek blachy

blat blat n
table top
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
blazon
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki

blef blɛf n
bluff
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości

blefaroplastyka n
blepharoplasty
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu nadmiaru luźnej skóry powiek

blefować v
bluff
(termin karciany) udawać, że się ma lepsze karty niż w rzeczywistości

blender ˈblɛ̃ndɛr n
blender
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;

blichtr blʲixtr̥ n
glamour glitz
przepych, bogactwo, pozorna świetność, zewnętrzny polor, tani efekt

bligia pospolita n
ackee akee
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;

blin n
blin blintz
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;

blindaż n
blindage
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem

bliski ˈblʲisʲci adj
close near
bezpośrednio spokrewniony
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
zbliżony do czegoś, podobny
near close
taki, który jest w niewielkiej odległości

blisko ˈblʲiskɔ adv
near close
w niewielkiej odległości

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
Middle Eastern
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie

bliskoznaczny ˌblʲiskɔzˈnaʧ̑nɨ adj
synonymous
(gramatyka) o podobnym znaczeniu

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
proximity closeness nearness
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
scar
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźni n
neighbour
(biblijny) każdy człowiek

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
twin
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

bliźniakowanie n
deformation twinning twinning
(metaloznawstwo, metalurgia) (krystalografia, krystalograficzny) odkształcenie plastyczne polegające na przesunięciu kolejnych warstw atomów w krysztale pod wpływem naprężeń ścinających, przy czym odkształcona część kryształu zostaje skręcona względem części nieodkształconej w taki sposób, że stanowią one odbicia lustrzane;

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
Siamese twins conjoined twins
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;

bloblik n
candy
(Górny Śląsk) (spożywczy) twardy cukierek do ssania; karmelek, landrynka

blockbuster n
blockbuster
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;

blog blɔk n
blog
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

bloger ˈblɔɡɛr n
blogger
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga

blogers ˈblɔɡɛrs n
blogger
(informatyka, informatyczny) (zobacz) bloger

blogosfera n
blogosphere
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogowanie n
blogging
prowadzenie bloga

blogować v
blog
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
bloc
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
block
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;
(informatyka, informatyczny) wydzielona część kodu programu;
(kolejnictwo) element blokady
grupa pomieszczeń lub urządzeń pełniących określoną funkcję
block pad
zeszyt, notes z kartkami większego formatu

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
apartment building block of flats
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy;

blokada blɔˈkada n
block blockade
utrudnienie dostępu do czegoś
blockade
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
freeze of a bank account
(bankowość, bankowy) tymczasowe uniemożliwienie dysponowania środkami na koncie
roadblock
(motoryzacja) akcja zablokowania drogi np. przez policję

blokhauz ˈblɔkxaws n
blockhouse
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;

blokować blɔˈkɔvaʨ̑ v
block
uniemożliwiać ruch
uniemożliwiać wykonanie czegoś

blond blɔ̃nt adj
blond
o włosach jasny, płowy

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
blond blonde
mężczyzna mający włosy koloru blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
blonde
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

blołdżob ˈblɔwʤ̑ɔp n
blowjob
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oralna stymulacja penisa

blu-ray n
Blu-ray
(informatyka, informatyczny) dysk cyfrowy w formacie blu-ray (1.1)
Blu-ray drive Blu-ray player
urządzenie do odtwarzania lub nagrywania płyt blu-ray (1.2)
Blu-ray blu-ray
(informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD

blue box n
blue box
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika realizacji obrazu filmowego polegająca na zamianie niebieskiego tła na dowolny obraz (realizowany osobno), dająca iluzoryczny efekt połączenia obu obrazów;

blue chip n
blue chip
(ekonomia, ekonomiczny) spółka będąca w dobrej sytuacji finansowej, mająca dobre wyniki na giełdzie; także: akcje takiej spółki;

blue movie n
blue movie
(eufemistycznie) film erotyczny

blue note n
blue note
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzeci, piąty lub siódmy stopień skali bluesowej

blues n
blues
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych

blurb n
blurb
streszczenie lub rekomendacja umieszczana na czwartej stronie okładki książki;

bluszcz bluʃʧ̑ n
ivy
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszcz pospolity n
common ivy
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;
ivy
(botanika, botaniczny) pnącze z gatunku bluszczy pospolitych (1.1)

bluszczyk kurdybanek n
alehoof catsfoot creeping charlie field balm gill-over-the-ground ground-ivy
(botanika, botaniczny) Glechoma hederacea L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;

bluza ˈbluza n
blouse sweatshirt
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluzka ˈbluska n
blouse sweatshirt
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bluźnierca n
blasphemer
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom

bluźnierczo adv
profanely
w sposób bluźnierczy

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
blasphemy
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
blaspheme
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte

boa ˈbɔa n
boa
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;

boazeria n
boiserie
drewniana lub drewnopodobna okładzina ścienna

bobas ˈbɔbas n
baby
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobasek n
babe
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobowate n
bean family legume pea
(systematyka) (botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

bobrek trójlistkowy n
bogbean buckbean
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek leczniczej rośliny z rodziny bobrkowatych;

bobrek trójlistny n
buckbean
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek byliny z rodziny bobrkowatych, będącej geofitem i hydrofitem;

bobsleista ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>ista n
bobsledder
(sport, sportowy) zawodnik, który jeździ na bobslejach

bobslej ˈbɔpslɛj n
bobsleigh
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec;

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
bobsleigh
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;

bochenek bɔˈxɛ̃nɛk n
loaf
jeden chleb, bryła ciasta

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
Scavenger's daughter stork
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;
stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie

bocian białobrzuchy ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈbʒuxɨ n
Abdim's Stork White-bellied Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;

bocian białoszyi ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈʃɨji n
Bishop Stork Episcopos White-necked Stork Woolly-necked Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia episcopus Boddaert, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
white stork
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarnodzioby ˈbɔʨ̑ãn ˌʧ̑arnɔˈʥ̑ɔbɨ n
Oriental Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia boyciana Swinhoe, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
black stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bocian garbaty ˈbɔʨ̑ãŋ ɡarˈbatɨ n
Storm's Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia stormi Blasius, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian sinodzioby ˈbɔʨ̑ãnʲ ˌɕĩnɔˈʥ̑ɔbɨ n
Maguari Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia maguari Gmelin, duży ptak z rodziny bocianowatych;

bocianica ˌbɔʨ̑ä̃ˈɲiʦ̑a n
stork
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana

bocianie gniazdo bɔˈʨ̑ä̃ɲɛ ˈɟɲazdɔ idiom
crow's nest
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny

bocianowe n
stork
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;

boczek ˈbɔʧ̑ɛk n
bacon
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;

boczniak n
pleurotus
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Pleurotus, grzyb rosnący na pniach;

bocznie adv
laterally
na sposób boczny

bocznik n
shunt
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód

boczny ˈbɔʧ̑nɨ adj
side
znajdujący się, umiejscowiony na boku czegoś

boczyć się v
be cross
lekko gniewać się

bod bɔt n
baud
(informatyka, informatyczny) jednostka prędkości transmisji sygnału;

bodaj ˈbɔdaj particle
at least
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi
let may
wprowadza życzenie lub przekleństwo

bodajże bɔˈdajʒɛ particle
probably reportedly
… wyrażająca wątpliwość co do prawdziwości przekazywanej informacji

bodhisattwa n
bodhisattva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;

bodhićitta n
bodhicitta
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bodo n
Bodo language
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy stanu Asam w Indiach;

body ˈbɔdɨ n
body bodysuit
(odzieżownictwo) jednoczęściowy strój dziecięcy, bez rękawów i nogawek
(odzieżownictwo) jednoczęściowy, obcisły strój kobiecy, zwykle bez rękawów i nogawek

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
incentive
(przenośnie, przenośnia) podnieta, zachęta
stimulus
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

boeuf Strogonow n
Beef Stroganoff
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
richness wealth
wielka ilość, różnorodność
treasure
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby
wealth
majątek, posiadane dobra o dużej wartości

bogacz ˈbɔɡaʧ̑ n
rich man
osoba bardzo bogata

bogato adv
affluently prosperously wealthily
znacznie korzystnie pod względem materialnym
copiously fatly generously profusely richly
obfitując w coś
richly lavishly sumptuously
w sposób świadczący o bogactwie

bogaty bɔˈɡatɨ adj
rich wealthy
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś

bogini bɔˈɟĩɲi n
goddess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bogobojnie adv
godfearingly
zachowując przykazania

bohater bɔˈxatɛr n
character hero
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
hero
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
hero of the day
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
heroine
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
heroic
postępujący jak bohater
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi

bohatersko adv
heroically
w sposób bohaterski

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
heroism
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi

bohema bɔˈxɛ̃ma n
bohemia bohemianism
środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia;

bohemistyczny ˌbɔxɛ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
bohemistic
dotyczący bohemistyki, bohemistów

bohemizm bɔˈxɛ̃mʲism̥ n
bohemism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;

boho n
boho
styl w modzie damskiej, łączący style hippisów, bohemy, ulicznego, vintage i glamour

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
daub
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
bohrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
pitch
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

boja ˈbɔja n
buoy
pływający znak nawigacyjny

bojar n
boyar
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;

bojaźliwie adv
bashfully fearfully timorously
w sposób bojaźliwy

bojaźliwość n
timidity
cecha bycia bojaźliwym, ulegania uczuciu strachu

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
fearful timid faint heart
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
fear awe
(książkowy) lęk, strach, obawa

bojerowiec n
ice-yachtsman
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający bojery, żeglarstwo lodowe

bojkot ˈbɔjkɔt n
boycott
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
boycott blackball
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojler ˈbɔjlɛr n
boiler
zbiornik do podgrzewania wody

bojownik bɔ.ˈjɔ.vʲɲik n
fighter militant
ktoś walczący w imię idei
fighting fish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta, popularna ryba akwariowa;

bojownik wspaniały n
Siamese fighting fish betta
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;

bojowo adv
fightingly
z bojowym nastawieniem

bojowy bɔˈjɔvɨ adj
battle combat fight
związany z walką
combative militant
wojowniczy, waleczny, skłonny do boju
energetic
(przenośnie, przenośnia) energiczny

bojowy środek trujący bɔˈjɔvɨ ˈɕrɔdɛk truˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
CWA chemical warfare agent
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe;

bojówka n
fighting squad
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi działająca z użyciem przemocy, tworzona, kierowana i wyposażana przez organizację polityczną;

bok bɔk n
side
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta
side flank
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokashi n
bokashi
metoda domowego kompostowania odpadów kuchennych

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvaʨ̑ v
split one's sides
śmiać się bez opamiętania

bokken n
bokken
(sport, sportowy) drewniany miecz do ćwiczeń;

bokobrody n
sideburns
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;

boks bɔks n
box
każda wydzielona część pomieszczenia
boxing pugilism
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
pit-stop
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu

bokser ˈbɔksɛr n
boxer
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach

bokserka n
singlet tank top
(odzieżownictwo) koszulka bez rękawów

bokserki bɔˈksɛrʲci n
boxer shorts boxers
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boksyt n
bauxite
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

bolero bɔˈlɛrɔ n
bolero
(krawiectwo) krótka kamizelka bez rękawów i bez kołnierza;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do bolero (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójmiarowy hiszpański taniec ludowy;

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
painful acute
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny
painful afflicting
(psychologia, psychologiczny) taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
hurt ache
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleń pospolity n
asp
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus aspius, gatunek ryby z rodziny karpiowatych;

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
dolorous dolourous mournful sorrowful woebegone
pełen boleści

boleśnie bɔˈlɛɕɲɛ adv
painfully
w sposób bolesny

boleść n
dolor
(książkowy) żal, wielkie zmartwienie

bolid n
bolide
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;

boliviano ˌbɔlʲiˈvʲjãnɔ n
boliviano
(jednostka monetarna) waluta Boliwii;

bolognese adj
bolognese
o smaku bolognese (1.1) lub zawierający bolognese (1.1)

bolognese n
bolognese
potrawa w postaci gęstego sosu z mielonego mięsa i warzyw pochodząca z włoskiego miasta Bolonia

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Bolognan
mieszkaniec Bolonii

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
Bolognese Bolognan
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolszewik n
bolshevik Bolshevik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
Bolshevism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bom bɔ̃m n
boom
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu, do którego przymocowany jest dolny lik żagla;

bomba ˈbɔ̃mba n
bomb
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
atomic bomb A-bomb atom bomb
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
air-dropped bomb
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;

bombajka n
Bombay duck bombil bummalo
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;

bombarda bɔ̃mˈbarda n
bombard
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów

bombardon bɔ̃mˈbardɔ̃n n
bass saxhorn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) blaszany instrument dęty, aerofon ustnikowy, rodzaj tuby basowej, stosowany w wojskowych orkiestrach dętych;

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bomb bombard
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombastyczny adj
bombastic
(książkowy) o języku, stylu, utworze, autorze: przesadnie patetyczny, napuszony

bombazyna ˌbɔ̃mbaˈzɨ̃na n
bombazine bombasine
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej

bombaż n
blown can defect
(spożywczy) wydęcie denka puszki konserwy lub wieczka pojemnika spowodowane przepełnieniem, niewłaściwą technologią, wzrostem ciśnienia gazów powstałych w wyniku procesów fermentacyjnych lub reakcją metalu puszki z jej zawartością;

bombilla bɔ̃mˈbʲila n
bombilla
specjalna rurka do sączenia napoju mate;

bombka ˈbɔ̃mpka n
bauble
kulista ozdoba choinkowa

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
candy box box of chocolates
(spożywczy) ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku;

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
bomber
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bombowy adj
bombing
związany z bombą
sensational fantastic
wywołujący duże wrażenie

bomstenga n
bowsprit topmast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stenga umocowana w bukszprycie (belka stanowiąca jego przedłużenie)

bon bɔ̃n n
voucher
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;

bon mot n
bon mot
(książkowy) krótkie, dowcipne opowiadanie, anegdota lub powiedzenie, zbliżone do przysłowia

bona ˈbɔ̃na n
nursemaid
(dawniej, dawny) opiekunka małych dzieci w bogatych domach

bonanza bɔ̃ˈnãw̃za n
bonanza
bogata żyła złota

bonapartyzm n
Bonapartism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonawenturiański adj
Bonaventurian
związany z Bonawenturą z Bagnoregio lub bonawenturianizmem

bongosy bɔ̃ŋˈɡɔsɨ n
bongo drums bongos
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kubański instrument perkusyjny zbudowany z dwóch trwale połączonych bębenków;

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
bonito
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
bonobo
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bonus ˈbɔ̃nus n
bonus
dodatek, premia

bonżurka bɔ̃n͇ˈʒurka n
smoking jacket
(krawiectwo) poranny ubiór męski, podobny do marynarki;

boom n
boom
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej

boomer n
boomer
(slangowo) starsza osoba (oryginalnie z okresu baby boom 1946–1964), z przestarzałymi poglądami, nienadążająca za współczesnością

bootowalny adj
bootable
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera system operacyjny mogący uruchamiać się podczas rozruchu komputera

bor bɔr n
boron
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

boraks ˈbɔraks n
borax tincal
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;

borderka n
BPD woman borderline woman
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na zaburzenia osobowości borderline
Border Collie bitch
(potocznie, potoczny) (kynologia, kynologiczny) suka rasy Border collie

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
deep red
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo

borealny adj
boreal
(książkowy) północny

borek ˈbɔrɛk n
boride
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny zawierający tylko atomy boru i metalu;

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
Lyme disease borreliosis
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;

borowik bɔˈrɔvʲik n
boletus
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik sosnowy n
pine bolete pinewood king bolete
(mikologia, mikologiczny) Boletus pinophilus Pilát & Dermek, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
cep
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
fango
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;

borowodór n
borane
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny złożony z wodoru i boru;

borsuk ˈbɔrsuk n
badger
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borykać się bɔˈrɨkaʨ̑‿ɕɛ v
fight
pokonywać jakieś trudności, próbować coś przezwyciężyć

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
cowberry lingonberry csejka berry foxberry mountain cranberry red whortleberry
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

borówka czarna n
European blueberry blue whortleberry common bilberry
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych;

bosak ˈbɔsak n
boathook fire-hook pike pole
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

boski ˈbɔsʲci adj
divine
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem

boskiet n
bosquet
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie

boskość ˈbɔskɔɕʨ̑ n
divinity godhood
boski charakter czegoś

bosman ˈbɔsmãn n
boatswain
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;
(morski) pracownik zarządzający małym portem lub przystanią;

boso ˈbɔsɔ adv
barefoot
bez obuwia, z nieubranymi stopami

boss bɔs n
boss
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) przeciwnik w grze komputerowej, znacznie większy, silniejszy niż inni
(potocznie, potoczny) szef firmy, organizacji
(potocznie, potoczny) szef grupy przestępczej

boston n
Boston
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
(termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku

bostończyk n
Bostonian
mieszkaniec Bostonu

bostoński adj
Bostonian
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

bosy ˈbɔsɨ adj
barefoot
o człowieku: taki, który ma nagie stopy

boszniacki bɔʃʲˈɲaʦ̑ʲci adj
Bosniac Bosniak
dotyczący Boszniaków – muzułmanów mieszkających w Bośni i Hercegowinie

bot bɔt n
bot
(informatyka, informatyczny) program wykonujący jakieś czynności za człowieka;

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
botanical
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botanist
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botany
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botnicki adj
Bothnian Bothnic
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Botnią (krainą historyczną, obecnie podzieloną między Szwecję i Finlandię)
(geografia, geograficzny) związany z Zatoką Botnicką

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulism
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouclé n
bouclé
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami;
(włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami

bouillabaisse n
bouillabaisse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

boulangeryt n
boulangerite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli;

bournonit n
bournonite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

bowiem ˈbɔvʲjɛ̃m conjunction
because for
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
bowling
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

boxing ˈbɔksʲĩŋk n
boxing
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

boyfriendy n
boyfriend pants
luźne, opuszczone na biodra spodnie damskie z obniżonym krokiem, często z podwiniętymi nogawkami oraz przetarciami lub dziurami

boysband ˈbɔjzbɛ̃nt n
boy band boyband
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
boson
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bozzetto n
bozzetto
(sztuka) projekt, szkic rzeźbiarski, zwykle w małej skali lub z tanich materiałów;

boćwina bɔʨ̑ˈfʲĩna n
chard
(botanika, botaniczny) Beta vulgaris, roślina warzywna

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
Bosnian
związany z Bośnią lub Bośniakami

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci n
Bosnian language
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;

bożek ˈbɔʒɛk n
idol
bezkrytycznie uwielbiany człowiek lub przedmiot
idol god
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu

bożodrzew gruczołowaty n
Chinese sumach ailanthus stink tree tree of heaven tree of hell
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
Christmassy Christmas
związany z Bożym Narodzeniem

boży ˈbɔʒɨ adj
divine
związany z bogiem/Bogiem

bożyszcze n
idol
(historia, historyczny, historycznie) bożek pogański i/lub jego bałwan, idol
(przenośnie, przenośnia) idol, osoba uwielbiana
pagan temple
(historia, historyczny, historycznie) świątynia pogańska, chram

brabancki adj
Brabantian
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji

brachiozaur n
brachiosaurus
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
brachylogy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;

brachyterapia ˌbraxɨtɛˈrapʲja n
brachytherapy
(medycyna, medyczny) technika leczenia w radioterapii;

bracia w wierze ˈbraʨ̑a ˈv‿vʲjɛʒɛ n
brethren in the faith
wyznawcy tej samej religii

bracketing n
bracketing
(fotografia) technika polegająca na fotografowaniu tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia, czasem także z różną ostrością lub balansem bieli

bractwo n
brotherhood fellowship fraternity
(żartobliwie) grono znających się osób

bradykardia ˌbradɨˈkardʲja n
bradycardia
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę;

bradykinezja n
bradykinesia
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;

brak brak n
lack shortage
fakt nieistnienia czegoś

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
amenorrhoea
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
miss lack
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brakteat n
bracteate
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;

brama ˈbrãma n
fur trimming
(rzemiosło, rzemieślniczy) ozdobna futrzana obramówka sukna
gate
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;

bramin ˈbrãmʲĩn n
brahman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii

bramka ˈbrãmka n
gate
(technologia, technika, techniczny) element realizujący funkcję logiczną;
(sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać
gate goal
(zdrobniale) od: brama
goal
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
wicket
(potocznie, potoczny) przejście strzeżone przed osobami niepożądanymi
(sport, sportowy) w krykiecie trzy słupki wraz z leżącymi na nich poprzeczkami;

bramka samobójcza n
own goal
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
doorman bouncer
(potocznie, potoczny) ochroniarz stojący „na bramce” przy wejściu do lokalu
goalkeeper goalie
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bramstenga brãmˈstɛ̃ŋɡa n
topgallant
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drugie od pokładu przedłużenie masztu żaglowca;

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
Brandenburgian
od Brandenburg

brandy n
brandy
(spożywczy) napój alkoholowy powstały poprzez destylację wina;

branka ˈbrãnka n
captive
kobieta wzięta do niewoli
impressment
(historia, historyczny, historycznie) przymusowy pobór do wojska
(historia, historyczny, historycznie) w okresie powstania styczniowego: przymusowy pobór do wojska rosyjskiego
(historia, historyczny, historycznie) wywożenie na przymusowe roboty

bransoleta n
armlet bangle
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku lub ramieniu

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
bracelet
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãw̃ʒa n
industry
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

bras n
brace
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina do obracania rei w płaszczyźnie poziomej

brat brat n
brother bro
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
brother sibling
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

brat mniejszy n
friar minor
członek Zakonu Braci Mniejszych

bratanek braˈtãnɛk n
nephew
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
niece
córka brata

bratek ˈbratɛk n
pansy
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;

braterski braˈtɛrsʲci adj
brotherly fraternal
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
brotherhood
pokrewieństwo między synami jednych rodziców
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
soulmate kindred spirit
osoba bliska pod jakimś względem

bratobójczy ˌbratɔˈbujʧ̑ɨ adj
fratricidal
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
fratricide
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratowa braˈtɔva n
sister-in-law
żona brata

bratysławianin ˌbratɨswaˈvʲjä̃ɲĩn n
Bratislavan
mieszkaniec Bratysławy

brawo ˈbravɔ interjection
bravo
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę

brawo ˈbravɔ n
applause
zwykle w lm wyraz uznania; oklaski

brawura n
bravado
popisywanie się odwagą

brawurowy adj
daring
popisujący się odwagą

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
brazilianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy;

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
Brazilian
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać braʨ̑ v
come on
weź, weźmy, weźcie używane jako zachęta do wykonania czynności
get treat
rozumieć, przyjmować coś
take
chwytać coś ręką, unosić coś
(potocznie, potoczny) wziąć jako czasownik posiłkowy w trybie rozkazującym
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś
take undertake
zobowiązywać się do czegoś

brać na wiarę v
take someone's word for it
wierzyć w coś, co ktoś mówi, ufając mu

brać nogi za pas ˈbraʨ̑ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
take to one's heels run away
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś

brać pod lupę ˈbraʨ̑ pɔd‿ˈlupɛ v
look at under the loupe look at under the magnifying glass look at under the microscope
dokładniej przyglądać się komuś lub czemuś, analizować wnikliwie

brać pod uwagę v
take into consideration take into account accommodate consider entertain
mieć na uwadze; nie lekceważyć

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
participate partake take part
uczestniczyć

breakdance n
breakdance
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;

brednia ˈbrɛdʲɲa n
gibberish nonsense
bezsens, bzdura

bredzić ˈbrɛʥ̑iʨ̑ v
blather prate talk nonsense talk rubbish
mówić głupstwa
rave
mówić bez sensu we śnie lub w chorobie

brelok n
keychain key fob key chain keyfob
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bresaola n
bresaola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
Breton
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
Breton
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
eyebrow brow
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
breviary
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Brexit
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
tarpaulin canvas
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

breżniewowski adj
Brezhnevian
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Leonida Breżniewa

brie n
brie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;

briefing ˈbrʲifʲĩŋk n
briefing
odprawa dla dziennikarzy, rodzaj konferencji prasowej, zwykle na jeden temat

briologia n
bryology
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o mszakach

brioszka n
brioche
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

bristolski adj
Bristolian
związany z Bristolem, dotyczący Bristolu (miasta w Anglii)

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
wade
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
beard
zarost na brodzie (1.1)
chin
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

broda mędrcem nie czyni ˈbrɔda ˈmɛ̃ntr̥ʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
it is not the beard that makes the philosopher
pozory mylą, pewne rzeczy widziane u ludzi z zewnątrz potrafią być złudne

brodaty brɔˈdatɨ adj
bearded
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawczak brɔˈdafʧ̑ak n
papilloma
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury

brodawka n
papilla wart
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze
wart verruca
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
nipple
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
spotted redshank
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brodzić ˈbrɔʥ̑iʨ̑ v
wade
chodzić po czymś grząskim

brogsy n
brogues
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami i zwykle także rozetowym zdobieniem na nosku

brokat ˈbrɔkat n
brocade
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;
glitter
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;

broker ˈbrɔkɛr n
broker
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych

brokuł ˈbrɔkuw n
broccoli
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
bromine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromatologia n
bromatology
nauka zajmująca się badaniem żywności;

bromek n
bromide
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromoform n
bromoform
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;

bromowanie n
bromination
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego;

bromowodór ˌbrɔ̃mɔˈvɔdur n
hydrogen bromide
(chemia, chemiczny) bezbarwny gaz, silnie dymiący na powietrzu,

bromowy adj
bromic
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom

brona ˈbrɔ̃na n
harrow
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
portcullis
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;

bronchotomia ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja n
bronchotomy
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
defend
odpierać atak
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
harrow
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

brosza ˈbrɔʃa n
brooch
spora, okazała broszka

broszka ˈbrɔʃka n
brooch
element biżuterii; ozdoba przypinana do stroju kobiecego przy pomocy zapinki;

broszura brɔˈʃura n
brochure booklet
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;
leaflet
niewielka publikacja o treści informacyjnej

broszurowy adj
paperbound
związany z broszurą

browar ˈbrɔvar n
brewery
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
weapon arm
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń atomowa n
atomic weapon nuclear weapon
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
melee weapon
(wojskowość, wojskowy) ogół broni służącej do walki wręcz;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
biological weapon bioweapon BW biological warfare germ warfare
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń chemiczna ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲiʧ̑na n
chemical weapon
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;

broń masowego rażenia n
weapon of mass destruction
(wojskowość, wojskowy) broń mająca moc niszczycielską o bardzo szerokim zasięgu;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
firearm fire-arm
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
dirt filth
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudas ˈbrudas n
slob pig
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę; czasem też przedmiot będący w niechlujnym stanie

brudna bomba n
dirty bomb
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;

brudnopis brudˈnɔpʲis n
draft
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
dirty filthy
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
dirty filthy unchaste
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brudownik bruˈdɔvʲɲik n
sluice room
pomieszczenie, w którym odbywa się mycie i przechowywanie kaczek i basenów szpitalnych

brudzić v
dirty soil sully foul smirch
czynić brudnym, pokrywać brudem

bruk bruk n
cobblestone pavement
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukarz n
paver pavior paviour
rzemieślnik, robotnik, który zajmuje się układaniem bruku

brukiew ˈbrucɛf n
rutabaga swede
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukit ˈbrucit n
brookite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady tlenków;

brukowiec n
tabloid
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze

brukselczyk bruˈksɛlʧ̑ɨk n
Brusselian
mieszkaniec Brukseli

brukselka bruˈksɛlka n
Brussels sprout
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brum interjection
vroom
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) …naśladujący odgłos pracy silnika samochodu

brumacja n
brumation
(zoologia, zoologiczny) strategia przetrwania zimna u niektórych gadów polegająca na dużym obniżeniu tempa metabolizmu bez zapadania w sen

brumaire n
Brumaire
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

brunatna koszula n
Brownshirt brownshirt
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP

brunatny brũˈnatnɨ adj
brown
mający kolor ciemnobrązowy

brunch n
brunch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
Bruneian
odnoszący się do państwa Brunei

brunet ˈbrũnɛt n
brunet brunette
człowiek o włosach czarnego koloru

brunetka brũˈnɛtka n
brunette
kobieta o włosach czarnego koloru

brus brus n
grinding stone
(technologia, technika, techniczny) toczydło, kamień szlifierski do ostrzenia narzędzi

bruschetta brusˈkɛtːa n
bruschetta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;

brustasza n
breast pocket
zewnętrzna kieszonka w górnej części marynarki;

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
brutally
w sposób brutalny, pełen przemocy

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
brutality
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy

brutalny bruˈtalnɨ adj
brutal brute crude savage smashmouth violent
bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych
brutal savage violent brute crude smashmouth
działający za pomocą siły, agresywny
gory violent
pokazujący brutalność

brute force n
brute force
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu)

brutto ˈbrutːɔ adv
gross
bez potrąceń

bruzda n
furrow
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;
sulcus
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie na powierzchni organu

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲiʦ̑a n
wall chaser
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;

bryczka ˈbrɨʧ̑ka n
sulky wagonette
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu;

brydż brɨʧ̑ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
brig
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brygada n
brigade
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów
gang squad unit
zorganizowany zespół ludzi wykonujący określoną pracę albo zadanie

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
brigantine
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;

brykać ˈbrɨ.kat͡ɕ v
act up buck caper frisk gambol jaunce
(potocznie, potoczny) biegać żwawo, podskakując

brykiet ˈbrɨcɛt n
briquette
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego;

brylancik n
brilliant
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;

brylantowe gody n
diamond wedding
(książkowy) siedemdziesiąta piąta rocznica ślubu

brylantyna n
brilliantine
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

brylować v
hold court
wyróżniać się czymś i być przedmiotem powszechnego podziwu

bryndza ˈbrɨ̃nʣ̑a n
bryndza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miękki, podpuszczkowy ser wyrabiany z owczego mleka;

brytfanna brɨtˈfãnːa n
baking pan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
British
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryza ˈbrɨza n
breeze
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem;

bryzg n
splatter
rozchlapujący się strumień cieczy, błota

bryła ˈbrɨwa n
hunk mass
większa zwarta masa jakiejś substancji
solid
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

bryła sztywna n
rigid body
(fizyka, fizyczny) model fizyczny ciała, w którym odległość między dwoma dowolnymi punktami pozostaje stała niezależnie od wywieranych na nie sił;

bryłonosek n
American long-eared bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju bryłonosków (1.1)

brzask bʒask n
dawn
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca

brzdąc n
baby
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
boundary
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej;
edge rim verge hem
krańcowa linia czegoś
shore coast strand
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzegówka bʒɛˈɡufka n
sand martin
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
pregnant
(tylko (rodzaj żeński)) (książkowy) o kobiecie: ciężarna

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
burden burthen
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą
burden onus
coś, co jest trudne do zniesienia

brzezina bʒɛˈʑĩna n
birch grove birch wood
lasek brzozowy
birch-wood
drewno brzozy

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
sound
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzmieć bʒmʲjɛ̇ʨ̑ v
sound
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
peach
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;

brzoskwiniowy ˌbʒɔskfʲĩˈɲɔvɨ adj
peach
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia

brzoza ˈbʒɔza n
birch
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzoza brodawkowata n
silver birch East Asian white birch European white birch warty birch
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji

brzoza omszona n
downy birch hairy birch moor birch
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach

brzuch bʒux n
belly abdomen stomach
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchaty adj
paunchy abdominous
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
ventriloquist
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
ventriloquism
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;

brzuchorzęska n
gastrotrich
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijne zwierzę bezkręgowe, wolno żyjące w środowisku wodnym, posiadające rzęski jedynie w części brzusznej tułowia

brzusiec ˈbʒuɕɛʦ̑ n
belly
(biologia, biologiczny) skupienie włókien mięśniowych, część kurczliwa mięśnia;

brzuszek ˈbʒuʃɛk n
tummy
(zdrobniale) od: brzuch

brzuszek piwny ˈbʒuʃɛk ˈpʲivnɨ n
beer belly
(żartobliwie) brzuch mężczyzny pijącego duże ilości piwa, wskazujący na takie skłonności

brzuszki n
crunch sit-up
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak

brzuszny ˈbʒuʃnɨ adj
abdominal
związany z brzuchem, dotyczący brzucha

brzuszysko bʒuˈʃɨskɔ n
beer belly
(zgrubienie) brzuch, zwłaszcza pokaźny i wystający

brzydal n
ugly
człowiek brzydki

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
bad
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
base mean rude
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami
ugly
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydki jak grzech śmiertelny ˈbʒɨtʲci ˈjaɡ ˈːʒɛxʲ ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
ugly as sin
(przestarzałe, przestarzały) bardzo brzydki

brzydki jak noc ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈnɔʦ̑ adj
ugly as sin
bardzo brzydki

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
ugly duckling
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydko adv
uglily
w brzydki sposób

brzydota bʒɨˈdɔta n
ugliness
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
disgust
powodować obrzydzenie

brzydzić się ˈbʒɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
feel disgust
czuć odrazę, wstręt, gardzić czymś lub kimś

brzytwa ˈbʒɨtfa n
straight razor razor
ostry nóż do usuwania zarostu;

brzytwodziób n
skimmer
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Rynchops;

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
clangour tinkle
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków

brzęczeć ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
buzz hum
o owadach: wydawać brzęk
clink clank twang
o metalowych lub szklanych przedmiotach: wydawać brzęk

brzęczyk ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɨk n
buzzer
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)

brzęk n
buzz hum humming clank clink twang
przytłumiony, wibrujący dźwięk

bród brut n
ford
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
bronze
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
(sport, sportowy) brązowy medal
brown bronze
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)

brązosz n
angular roughshark
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Oxynotus centrina Linnaeus, gatunek ryb z rodziny brązoszowatych;

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
brownish
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązownictwo n
brozensmithing
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział rzemiosła zajmujący się wykonywaniem odlewów z brązu, zwłaszcza pomników oraz pokrywaniem przedmiotów brązem (brązowanie);
idealization
przedstawianie czegoś z bezkrytycznym uwielbieniem

brązowoskrzydły ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
brown-winged
taki, który ma brązowe skrzydła

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
bronze
wykonany z brązu, zrobiony z brązu
brown
mający kolor brązu;

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
bronze medal
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

bucharski adj
Bukharan
związany z Bucharą, dotyczący Buchary

buczek ˈbuʧ̑ɛk n
hooter
(technologia, technika, techniczny) sygnalizator wytwarzający buczący dźwięk

buczeć v
blubber
(potocznie, potoczny) głośno płakać
hum
wydawać niski, jednostajny dźwięk
howl down
(potocznie, potoczny) okazywać komuś dezaprobatę poprzez wydawanie niskich, przeciągłych dźwięków

buczyna n
beechwood
las bukowy
drewno bukowe

buda ˈbuda n
Black Maria paddy wagon
(środowiskowy) samochód policyjny
doghouse kennel
schronienie dla psa
hood top
szoferka, kabina pasażerska w samochodzie
ramshackle house
zaniedbany budynek
shed
pomieszczenie na sprzęt, narzędzia
stall
stoisko na jarmarku

budapeszteńczyk ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Budapestian
mieszkaniec Budapesztu

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
Budapestian
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier)

budda ˈbudːa n
buddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: człowiek oświecony;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
Buddhist
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
Buddhist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
Buddhism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budionnówka n
budenovka
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) spiczasta czapka używana w Armii Czerwonej w okresie międzywojennym;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
telephone booth phone box
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budleja n
buddleia butterfly bush
(botanika, botaniczny) Buddleja L., rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych;

budowa buˈdɔva n
framework
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu
structure
odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego

budowanie ˌbudɔˈvãɲɛ n
building
(rzeczownik odczasownikowy) od budować

budować buˈdɔvaʨ̑ v
build construct edify
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje
build create
ogólnie: tworzyć, kreować

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
build castles in air
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć

budowla buˈdɔvla n
construction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury
construction structure
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane

budowlaniec n
construction worker builder builder's labourer building contractor building worker
(potocznie, potoczny) pracownik budowlany

budowlany ˌbudɔvˈlãnɨ adj
building construction
mający związek z budowaniem

budownictwo n
architecture building engineering construction business construction industry housing structural engineering
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych
construction building
ogół zabudowań według ustalonego projektu, formy

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
builder constructor
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury

buduar n
boudoir
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;

budująco ˌbuduˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
upliftingly
w sposób budujący

budujący ˌbuduˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uplifting
pozytywny, cieszący

budulec buˈdulɛʦ̑ n
building material lumber timber
(budownictwo) materiał budowlany (szczególnie drewno)

budynek buˈdɨ̃nɛk n
building edifice
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budynek zamieszkania zbiorowego buˈdɨ̃nɛɡ ˌzãmʲjɛˈʃkãɲa ˌzbʲjɔrɔˈvɛɡɔ n
collective residential building
(urzędowy) budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi poza stałym miejscem zamieszkania

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
pudding
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budyń Noego n
ashure Noah's pudding
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii

budzik ˈbuʥ̑ik n
alarm clock
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budzić ˈbuʥ̑iʨ̑ v
arouse rouse
wywoływać jakieś uczucia
wake awake
przerywać czyjś sen

budżet ˈbuḍʒɛt n
budget
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

budżetowanie n
budgeting
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;

budżetowy ˌbuḍʒɛˈtɔvɨ adj
budget financial year
związany z budżetem, dotyczący budżetu

buergeryt n
fluor-buergerite
(mineralogia, mineralogiczny) turmalin żelazowy, minerał z gromady krzemianów;

bufet ˈbufɛt n
at the bar bar counter
lada w lokalu gastronomicznym, czasem też w sklepie
buffet table
na przyjęciu: stół zastawiony przekąskami i napojami; również pomieszczenie z takim stołem
buffet caffeteria
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu

bufiasty buˈfʲjastɨ adj
baggy full puffed
mający bufy lub kształt bufy, szeroki, obszerny

bufonada n
buffoonery
zgrywanie się, pozowanie na kogoś

bufor n
buffer
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt

bug bak n
bug
(informatyka, informatyczny) błąd w programie;

bujać w obłokach ˈbujäʥ̑ v‿ɔbˈwɔkax v
swinging in the clouds
zamyślić się, rozmarzyć

bujda ˈbujda n
tall story fib hoax
coś zmyślonego, nieprawdziwego; bajka, kłamstwo

bujda na resorach ˈbujda ˌna‿rɛˈsɔrax idiom
gammon and spinach
oczywiste, jawne, przesadne kłamstwo

bujny ˈbujnɨ adj
lush luxuriant thick rampant
taki, który się obficie rozrasta
vivid
z rozmachem

buk buk n
beech wood
drewno bukowe
beech beechtree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

buk zwyczajny n
European beech common beech
(botanika, botaniczny) Fagus sylvatica L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;

bukareszteńczyk ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Bucharestian
mieszkaniec Bukaresztu

bukareszteński ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
Bucharestian
odnoszący się do Bukaresztu (stolicy Rumunii)

bukieciarstwo n
floristry
(ogrodnictwo, ogrodniczy) sztuka układania kwiatów w kompozycje

bukiet ˈbucɛt n
bouquet bunch nosegay
wiązanka, pęk kwiatów;

bukiew ˈbucɛf n
beechnut beechmast
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka;

bukinista ˌbucĩˈɲista n
bookseller
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji;

bukolika n
bucolic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;

bukować buˈkɔvaʨ̑ v
book
(potocznie, potoczny) rezerwować miejsce w samolocie, pociągu, hotelu itp.

bukowy buˈkɔvɨ adj
beech
będący częścią buka
składający się z buka
wykonany z drewna lub innej części buka

bukszpan ˈbukʃpãn n
box boxwood
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
bowsprit
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

bukwica lekarska n
bishopwort bishop's wort common hedgenettle purple betony wood betony
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;

bukwica zwyczajna n
bishopwort bishop's wort common hedgenettle purple betony wood betony
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;

bula ˈbula n
boule
(sport, sportowy) kula do petanki;
bulge
(geografia, geograficzny) forma ukształtowania terenu;
curve
(sport, sportowy) element skoczni narciarskiej

bulaj ˈbulaj n
porthole
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku;

buldog ˈbuldɔk n
bulldog
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈʦ̑usʲci n
French bulldog
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa;

buleuterion n
bouleuterion
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;

bulgogi n
bulgogi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) koreańskie danie składające się ze smażonej wołowiny z dodatkami;

bulgur n
bulgur bulgur wheat
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimia
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulimiczny adj
bulimic
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom

bulimik n
bulimic
mężczyzna cierpiący na bulimię

bulić ˈbulʲiʨ̑ v
shell out
(potocznie, potoczny) płacić dużą sumę pieniędzy

bullying ˈbulʲi.iŋk n
bullying
tyranizowanie, znęcanie się; powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary

bulodrom n
bowling pitch
(sport, sportowy) (urbanistyka, urbanistyczny) placyk albo ich kompleks do gry, w której wykorzystuje się bule, np. w petankę, bocce lub w grę prowansalską;

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów;

bulterier miniaturowy n
Miniature Bull Terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psa będąca mniejszą wersją bulteriera;

bulwa ˈbulva n
tuber
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
boulevard
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym

bulwersować ˌbulvɛrˈsɔvaʨ̑ v
appall perturb
oburzać, poruszać, wywoływać złość, niesmak

bum bũm interjection
bang
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos uderzenia, upadku, wybuchu

bumelant bũˈmɛlãnt n
shirker
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności

bumerang bũˈmɛrãŋk n
boomerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bump stock n
bump stock
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy

bundz bũnʦ̑ n
bunc bundz
rodzaj sera z owczego mleka przypominający twaróg;

bungalow bũŋˈɡalɔf n
bungalow
(budownictwo) jednokondygnacyjny, podmiejski dom mieszkalny, z werandami;

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
bunker
(sport, sportowy) na polu golfowym: piaszczysty obszar lub zagłębienie wypełnione piaskiem

bunraku bũnˈraku n
bunraku puppet show
teatr lalek wywodzący się z japońskiego teatru epickiego;

bunt bũnt n
mutiny revolt rebellion
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

buntowniczo adv
riotously
w sposób buntowniczy

buntowniczy adj
rebellious oppositional
będący wyrazem buntu, sprzeciwu
seditious rebellious riotous mutinous oppositional refractory
skłonny do buntu

buntownik n
rebel insurgent
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie

bupropion n
bupropion
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy o wzorze sumarycznym C13H18ClNO, stosowany w leczeniu depresji i uzależnienia od nikotyny;

burak ˈburak n
beet beetroot
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
boor simpleton
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
sugar beet
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak ćwikłowy n
beetroot
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burda ˈburda n
shindy
głośna, wulgarna awantura, często z bijatyką

burdel ˈburdɛl n
brothel whorehouse
(pospolicie) dom publiczny
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burdelmama n
madam
(pospolicie) właścicielka lub szefowa burdelu, domu publicznego

burek ˈburɛk n
burek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food

burgund ˈburɡũnt n
Burgundy burgundy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gatunek czerwonego albo białego wina stołowego;
burgundy
mający kolor czerwonego wina

burgundzki adj
Burgundian
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii

buriacki adj
Buryat
związany z Buriacją albo Buriatami

buriacki n
Buryat
język buriacki;

burka ˈburka n
burqa
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;

burkini burʲˈcĩɲi n
burqini
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
mayor provost
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burmistrzowski adj
mayoral
związany z osobą lub urzędem burmistrza, dotyczący burmistrza

burnus ˈburnus n
burnous burnoose burnouse
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

burrata n
burrata
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;

burrito n
burrito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa meksykańska, pszenna tortilla z farszem na bazie fasoli;

burski ˈbursʲci adj
Boer
dotyczący Burów, związany z Burami

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
amber
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynian n
succinate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu bursztynowego

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
succinic
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu bursztynowego lub jego pochodnych
amber
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burta ˈburta n
port
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bok statku;

burunduk buˈrũnduk n
siberian chipmunk
(zoologia, zoologiczny) Tamias sibiricus, gatunek wiewiórki, występujący w syberyjskiej tajdze;

bury ˈburɨ adj
dark-grey grizzly tabby
ciemnoszary, mający brunatny odcień

burza ˈbuʒa n
thunderstorm storm
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
brainstorming
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
sandstorm dust storm sand storm
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
storm in a teacup tempest in a teapot
zamęt wywołany z błahych powodów

burzanka n
bitter apple bitter cucumber colocynth desert gourd egusi vine of Sodom
(przestarzałe, przestarzały) (botanika, botaniczny) arbuz kolokwinta, Citrullus colocynthis

burzliwy buʒˈlʲivɨ adj
eventful turbulent
(przenośnie, przenośnia) pełen niepokoju i niezwykłych wydarzeń
fiery
wzburzony, zdolny do gwałtownych reakcji
stormy
charakteryzujący się burzami atmosferycznymi
o gwałtownym przebiegu

burzyć ˈbuʒɨʨ̑ v
demolish
powodować rozpad czegoś budowanego
churn
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę
pienić się, kłębić się gwałtownie

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
bourgeoisie
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
bourgeois
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

bus bus n
shortbus
(motoryzacja) samochód półciężarowy do przewozu osób, mały autobus

bushcraft n
bushcraft
technika aktywnego wypoczynku polegającego na bytowaniu w naturalnych warunkach, z dala od cywilizacji

busido n
bushido
(historia, historyczny, historycznie) kodeks honorowy samurajów w feudalnej Japonii;

businessman n
businessman
osoba prowadząca interesy

busola buˈsɔla n
compass
kompas służący do wskazywania stron świata

buspas ˈbuspas n
bus lane
pas ruchu dla autobusów

bustrofedon ˌbustrɔˈfɛdɔ̃n n
boustrophedon
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;

busz buʃ n
bush
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;

buszbok ˈbuʒbɔk n
bushbuck
grupa gatunków i podgatunków ssaków z rodziny krętorogich

buszel n
bushel
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;

but but n
shoe boot
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
butane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butch n
butch
(środowiskowy) LGBT homoseksualna kobieta o męskiej ekspresji

butelka buˈtɛlka n
bottle
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
bottle
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

butik ˈbutʲik n
boutique
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami

butla gazowa n
gas bottle gas cylinder
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

butny ˈbutnɨ adj
insolent impertinent
(książkowy) hardy, bezczelnie stawiający na swoim

butonierka n
buttonhole
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;

butyrometr ˌbutɨˈrɔ̃mɛtr̥ n
butyrometer
przyrząd służący do pomiaru zawartości tłuszczu w produktach mlecznych;

buzia ˈbuʑa n
face
(potocznie, potoczny) twarz
mouth
(potocznie, potoczny) usta

buzuki buˈzuci n
bouzouki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany
(choreografia, choreograficzny) grecki taniec
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) irlandzki instrument strunowy szarpany

buława buˈwava n
mace
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
Bulgarian
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
Bulgarian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
roll bread roll
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka paryska n
veka
(spożywczy) długa bułka pszenna

bułka tarta n
breadcrumbs bread crumbs
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) sucha, starta zwykła bułka typu kajzerka, służąca m.in. do panierowania lub wysypywania form piekarskich

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
piece of cake cakewalk duck soup
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

buńczuczny bũj̃n͇ˈʧ̑uʧ̑nɨ adj
blasterous
buntowniczy, zaczepny, czupurny, zawadiacki

buńczuk ˈbũj̃n͇ʧ̑uk n
bunchuk
(historia, historyczny, historycznie) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, stanowiły symbol władzy na dawnych kresach wschodnich;

by bɨ conjunction
so that to
…używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność

by bɨ particle
would
…tworząca tryb przypuszczający, pisana jako oddzielne słowo w formach bezosobowych

bycie ˈbɨʨ̑ɛ n
be
istnienie

byczek ˈbɨʧ̑ɛk n
brown bullhead horned pout
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) Ameiurus nebulosus Lesueur, sumik karłowaty
hunk
(ironicznie) młody, silny mężczyzna

byczyć się v
while
leniwie nie wykazywać aktywności

bydlę ˈbɨdlɛ n
animal swine
(potocznie, potoczny) pogardliwie o nikczemnym człowieku
beast
(potocznie, potoczny) duże zwierzę
horned animal
(potocznie, potoczny) rogate hodowlane zwierzę

bydło ˈbɨdwɔ n
cattle
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
domestic cattle
(zoologia, zoologiczny) w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura

byk bɨk n
bull
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

byle ˈbɨlɛ conjunction
as long as provided providing
…wyrażający warunek wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne
if only
…wyrażający życzenie wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne

byle ˈbɨlɛ particle
just any-
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska

byle kto
Tom, Dick and Harry
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś niegodny uwagi
anybody
dowolna osoba, bez znaczenia kto

bylica draganek n
estragon tarragon
(botanika, botaniczny) Artemisia dracunculus L., gatunek byliny z rodziny astrowatych;

bylica piołun n
common wormwood
(botanika, botaniczny) Artemisia absinthium L., szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

bylica pospolita n
chrysanthemum weed common mugwort felon herb riverside wormwood wild wormwood
(botanika, botaniczny) Artemisia vulgaris, gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

bylina n
perennial
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina zielna o zimujących pąkach

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
by no means far from it in no way not at all
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
by no means in no way not at all far from it
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

bystrość n
astuteness
szybkość orientacji, inteligencja, żywość umysłu
rapidity swiftness
prędkość, szybkość
sharpness keenness
czułość wzroku lub (rzadziej) słuchu

bystry ˈbɨstrɨ adj
agile clever smart
o osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie
rapid
o rzece, potoku: szybko płynący

bystrze ˈbɨsṭʃɛ n
swift current
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;

byt bɨt n
being entity
to, co istnieje (w jakikolwiek sposób)
existence
istnienie, całokształt życia
existence provide for struggle for survival
warunki materialne

bytować v
exist
(książkowy) żyć w konkretnych warunkach

bywalec bɨˈvalɛʦ̑ n
habitué frequent visitor
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.

bywać ˈbɨvaʨ̑ v
happen
(książkowy) zdarzać się
often go
(książkowy) być często w jakimś miejscu, przebywać gdzieś, brać udział w czymś
visit
(książkowy) utrzymywać z kimś kontakty towarzyskie, odwiedzać go

być bɨʨ̑ v
be
charakteryzować się jakąś cechą
należeć do jakiejś organizacji
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań
uczestniczyć w czymś
be exist
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być bardziej papieskim niż papież idiom
be holier than the Pope be holier-than-thou
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne

być bez grosza przy duszy ˈbɨʥ̑ bɛz‿ˈɡrɔʃa pʃɨ‿ˈduʃɨ v
not have a cent to one's name
nie mieć żadnych pieniędzy

być górą ˈbɨʥ̑ ˈɡurɔ̃w̃ idiom
have the upper hand
dominować pod pewnym względem

być kwita ˈbɨʨ̑ ˈkfʲita idiom
be square
mieć załatwione wszystkie sprawy w stosunku do kogoś, nie być dłużnym, nie mieć zobowiązań

być może
maybe perhaps possibly
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

być na chodzie ˈbɨʨ̑ na‿ˈxɔʥ̑ɛ v
be on the ball be on the go
(o człowieku) (żartobliwie) być sprawnym, zdrowym, mieć się dobrze

być na czasie v
keep abreast with
orientować się w tym, co nowe, bieżące

być na siłach v
be equal to
dysponować taką ilością sił witalnych, która umożliwia wykonanie jakiegoś zadania

być na tapecie ˈbɨʨ̑ na‿taˈpɛʨ̑ɛ v
popular common to be widely discuss topical well-known widespread
być ośrodkiem zainteresowania, sprawą, o której w danej chwili się mówi

być nie w sosie ˈbɨʨ̑ ɲɛ‿f‿ˈsɔɕɛ v
be out of sorts
(potocznie, potoczny) być w złym humorze/nastroju

być solą w oku ˈbɨʨ̑ ˈsɔlɔ̃w̃ ˈv‿ɔku v
be a thorn in sb's flesh be a thorn in sb's side
być dla kogoś źródłem wielu przykrości, kłopotów

być w błędzie ˈbɨʥ̑ ˈv‿bwɛ̃ɲʥ̑ɛ idiom
be mistaken be wrong
mylić się, nie mieć racji

być w dobrych rękach ˈbɨʥ̑ ˈv‿dɔbrɨx ˈrɛ̃ŋkax v
in good hands
mieć dobrą opiekę, wsparcie; być całkowicie bezpiecznym pod czyjąś opieką

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
be in seventh heaven be on cloud nine
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym

być w stanie ˈbɨʨ̑ ˈf‿stãɲɛ v
be able to
móc, potrafić

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
be in one's element
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji

być świętszym od papieża v
holier than the pope
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne

było dwóch braci mądrych, a trzeci żonaty ˈbɨwɔ ˈdvuγ ˈbraʨ̑i ˈmɔ̃ndrɨx a‿ˈṭʃɛʨ̑i ʒɔ̃ˈnatɨ proverb
honest men marry soon, wise men not at all
tylko głupiec się żeni

były ˈbɨwɨ adj
former
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

były ˈbɨwɨ n
ex
(potocznie, potoczny) były (1.1) mąż, chłopak, narzeczony

byś bɨɕ conjunction
for you to so that you
2. (osoba) lp od: by

bzdura ˈbzdura n
bullshit ball bollocks hogwash ravings
coś nieprawdziwego, niedorzecznego

bzik bʲʑik n
fad crank craze
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo

bzyczeć ˈbzɨʧ̑ɛʨ̑ v
drone hum
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk

bzykanie bzɨˈkãɲɛ n
buzzing
dźwięk wydawany przez owady, np. pszczoły

bête noire n
bête noire
osoba najbardziej komuś obmierzła, przez kogoś nie cierpiana

bób bup n
broad bean horse bean
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

bóbr bupr̥ n
beaver
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóbr europejski n
Eurasian beaver European beaver
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
god
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezkrytycznie uwielbiany, wielbiony
god deity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bój buj n
combat fray
starcie zbrojne walczących stron

bójka ˈbujka n
aggro brawl
awantura połączona z biciem;

ból bul n
pain aching
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
pain aching ache
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

ból dupy n
butthurt
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić

bór bur n
pine forest
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty;

bóstwo ˈbustfɔ n
deity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów

bóść buɕʨ̑ v
butt gore
uderzać rogami
butt each other
uderzać rogami siebie wzajemnie

bąbel ˈbɔ̃mbɛl n
blister
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej
bubble
coś nabrzmiałego, wypełnionego płynem lub gazem

bąblowica n
echinococcosis
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
little bittern
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;
spinning top top
zabawka wirująca wokół własnej osi

bączywie n
brandy-bottle
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o dużych, żółtych, wonnych kwiatach;

bądź bɔ̃ɲʨ̑ conjunction
either or
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich
or
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów

bądź bɔ̃ɲʨ̑ particle
-ever
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca

bąk bɔ̃ŋk n
bittern
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie;
bumblebee
(potocznie, potoczny) trzmiel lub inny buczący owad
fart
(potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii
gig
(dawniej, dawny) (wioślarstwo) rodzaj łódki, odmiana pacierzówki
horsefly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;
top spinning top
rodzaj wirującej, mechanicznej zabawki;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
drum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;
drum tholobate
(architektura, architektoniczny) wieloboczna, eliptyczna lub cylindryczna podbudowa pod kopułą;

bębenek bɛ̃mˈbɛ̃nɛk n
eardrum tympanum
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) błona bębenkowa
side drum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mały bęben, membranofon służący do grania rytmów

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
drum
grać na bębnie

bębnowy adj
tympanic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący bębna lub bębnów, związany z bębnem

bęcwał ˈbɛ̃nʦ̑faw n
dolt blockhead dullard goof oaf
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bezmyślna (i często leniwa)

będąc szczerym
to be honest
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
bastard
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);
widow
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;

błagalny adj
propitiatory
(dawniej, dawny) miłosierny, skłonny do przebaczenia lub ofiarowania czegoś
suppliant rogation
wyrażający pokorną prośbę

błaganie bwaˈɡãɲɛ n
plea
usilna prośba

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
beseech plead supplicate
żarliwie, usilnie prosić

błahy ˈbwaxɨ adj
insignificant
nieistotny, nieznaczący, niemający dużej wartości, niegodny większej uwagi

bławatnik bwaˈvatʲɲik n
draper
(przestarzałe, przestarzały) kupiec handlujący bławatami, właściciel sklepu, w którym sprzedaje się bławaty
cotinga
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak o barwnym upierzeniu;

błazen ˈbwazɛ̃n n
jester
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
clownish tomfool
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna

błogo adv
blissfully
w sposób błogi

błogostan n
blessedness
stan błogości, szczęśliwości, zadowolenia

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
blessing
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławiony n
blessed
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
bless
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
beatitude bliss felicity
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona ˈbwɔ̃na n
film
cienka, elastyczna powłoka lub taśma
membrane
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
eardrum tympanic membrane
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
hymen
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
mucous membrane mucosa
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błonica bwɔ̃ˈɲiʦ̑a n
diphtheria
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;

błonica sałatowa bwɔ̃ˈɲiʦ̑a ˌsawaˈtɔva n
sea lettuce
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna

błonkoskrzydłe ˌbwɔ̃ŋkɔˈskʃɨdwɛ n
Hymenoptera
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
dietary fiber
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błota ˈbwɔta n
marsh
obszar bagienny

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
harrier
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
mudguard fender wing
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błotnisty bwɔtʲˈɲistɨ adj
muddy
pokryty błotem, pełen błota

błoto ˈbwɔtɔ n
mud
mieszanina ziemi i wody;

błysk bwɨsk n
flash
nagłe, krótkie światło

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
lightning flash of lightning
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
in a flash instantly like lightning
bardzo szybko, prędko

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
lightning lightning fast
niezwykle szybki

błyskać v
flash
świecić z częstymi, krótkimi przerwami
glint
wydawać odblask przez krótki czas
sparkle
(przenośnie, przenośnia) wykazywać się czymś szczególnym w danym momencie

błyskotka n
gewgaw
drobiazg, który się błyszczy

błyskotliwy adj
quick sharp brilliant glittering intelligent scintillating
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem

błyszczeć ˈbwɨʃʧ̑ɛʨ̑ v
shine
jaśnieć blaskiem

błyszczyk ˈbwɨʃʧ̑ɨk n
lip gloss
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bezbarwna lub kolorowa substancja nadająca ustom połysk;

błyszczący adj
shiny glitter glittery shine
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
error mistake
niezgodność z zasadami, założeniami
mistake error
działanie, które przynosi złe skutki

błąd językowy n
language error language mistake usage error usage mistake
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od prawideł danej formy systemu językowego;

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
misspelling spelling mistake spelling error
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznafʧ̑ɨ n
cognitive bias
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;

błądzić v
err go wrong
postępować, myśleć mylnie
wander
poruszać się szukając właściwej drogi

błąkać v
wyle
(dawniej, dawny) wprowadzać w błąd
roam wander wander around
chodzić bez celu
wander
chodzić tu i tam, nie mogąc odnaleźć drogi

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
vicious circle vicious cycle
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania

błędnie ˈbwɛ̃ndʲɲɛ adv
falsely incorrectly wrongly erroneously faultily
w sposób błędny

błędnik n
labyrinth
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

błędnodruk n
postage stamp error
znaczek pocztowy z błędem drukarskim;

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
erroneous incorrect wrong
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny
hazy
nieprzytomny, zdezorientowany

błędny rycerz ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨʦ̑ɛʃ n
knight errant
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;

błękit ˈbwɛ̃ŋʲcit n
blue
(chemia, chemiczny) błękitny lub niebieski barwnik, pigment; błękitna lub niebieska farba
kolor błękitny
the blue the sky
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) niebo

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
blue blood
pochodzenie arystokratyczne

błękitne hełmy bwɛ̃ŋʲˈcitnɛ ˈxɛwmɨ n
blue helmets
żołnierze sił pokojowych ONZ wysyłani na tereny objęte wojną w celu przywrócenia pokoju

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
baby blue
mający kolor intensywnie niebieski

błękitny przycisk bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ ˈpʃɨʨ̑isk n
blue button
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) meduza z gatunku Porpita porpita

bździna n
fart
śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii, odchodzący z tyłu z hałasem

c-moll n
C minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

cache n
cache
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;

cache-pot kaʃ.'po n
cachepot
ażurowy koszyk lub ceramiczne naczynie do dekorowania doniczki;

cachurski n
Tsakhur
(językoznawstwo, językoznawczy) język cachurski;

cackać ˈʦ̑aʦ̑kaʨ̑ v
coddle
(potocznie, potoczny) obchodzić się z czymś zbyt delikatnie, poświęcać czemuś wiele czasu

cacko ˈʦ̑aʦ̑kɔ n
knick-knack
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, małego i cennego

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
tzatziki tsatsiki tzadziki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka;

caddie ˈkadʲi n
caddie
(sport, sportowy) pomocnik i doradca golfisty noszący kije golfowe

cadillac n
Cadillac
(motoryzacja) samochód marki Cadillac

cal ʦ̑al n
inch
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

call center n
call center call centre
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;

calypso kaˈlʲipsɔ n
calypso
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego;

camembert n
camembert
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;

camera lucida n
camera lucida
XIX-wieczne narzędzie rysownicze i malarskie

camerata ˌkãmɛˈrata n
camerata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała orkiestra kameralna lub chór liczący do 40-60 muzyków

camkini n
camkini
damski strój plażowy (odmiana tankini), składający się z fig i topu na cienkich ramiączkach

camper ˈkãmpɛr n
camper
(slangowo) (informatyka, informatyczny) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy

cannelloni ˌkãnɛˈlɔ̃ɲi n
cannelloni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;

capnąć v
grab
(potocznie, potoczny) szybko przejąć coś, co należy do kogoś innego
grab snag snatch
(potocznie, potoczny) chwycić coś nagle
nab
(potocznie, potoczny) niespodziewanie aresztować kogoś

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

cappuccino n
cappuccino
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka;

capstrzyk ˈʦ̑apsṭʃɨk n
military tattoo
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.

car ʦ̑ar n
czar tsar tzar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carat ˈʦ̑arat n
tsarism czarism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara

carbonara n
carbonara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;

carewicz ʦ̑aˈrɛvʲiʧ̑ n
tsarevich czarevich tzarevich
(historia, historyczny, historycznie) syn cara

carpaccio n
carpaccio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek;

carski ˈʦ̑arsʲci adj
czarist tsarist
należący, odnoszący się do cara lub Rosji z czasów, gdy władali nią carowie

carving n
carving
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;
fruit and vegetable carving
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach

caryca n
tsarina
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casanova n
Casanova casanova
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel

casting n
casting
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.;

casus belli ˈkasuz ˈbɛllʲi n
casus belli
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

catering n
catering
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;

cała naprzód interjection
go ahead
(potocznie, potoczny) okrzyk nawołujący do wyruszenia w podróż lub przyspieszenia pojazdu

cała nuta n
semibreve
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną;

cała przyjemność po mojej stronie idiom
pleasure's all mine
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał

całka ˈʦ̑awka n
integral complete
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
definite integral
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
pretty quite
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
quite
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowalny ˌʦ̑awkɔˈvalnɨ adj
integrable
(matematyka, matematyczny) dający się scałkować

całkowanie n
integration
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek

całkowanie przez części n
integration by parts
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
entirely completely totally wholly altogether all
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
integral
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem
total
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całodniowy ˌʦ̑awɔˈdʲɲɔvɨ adj
all-day
trwający cały dzień, będący rezultatem całego dnia

całodobowo ˌʦ̑awɔdɔˈbɔvɔ adv
around the clock
przez całą dobę, 24 godziny na dobę

całokształt ʦ̑aˈwɔkʃtawt n
entirety
zorganizowana całość, rozważany w całości układ

całonocny ˌʦ̑awɔ̃ˈnɔʦ̑nɨ adj
nightlong
trwający całą noc

całopalenie n
holocaust
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego

całoroczny adj
year-round yearlong
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok

całostronicowy adj
full-page
zajmujący całą stronę

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
kiss
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
dawać i dostawać pocałunek

całościowy ˌʦ̑awɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
comprehensive global
obejmujący całość, dogłębny

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
wholeness
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
shroud pall
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
all entire whole
jedyny, wyłączny
whole entire all
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cały boży dzień ˈʦ̑awɨ ˈbɔʒɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ idiom
all the live long day as the day is long
przez cały długi dzień; od rana do wieczora

cały czas adv
all the time the whole time
nieustannie, ciągle

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
safe and sound in one piece
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cały ton ˈʦ̑awɨ ˈtɔ̃n n
tone whole step whole tone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;

cebuański adj
Cebuano
związany z Cebu, dotyczący Cebu (wyspy wchodzącej w skład Filipin)

cebuański n
Cebuano
(językoznawstwo, językoznawczy) język cebuański;

cebula ʦ̑ɛˈbula n
bulb
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;
onion bulb
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
pocket watch
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) staroświecki zegarek kieszonkowy, najczęściej z dewizką

cebulica ˌʦ̑ɛbuˈlʲiʦ̑a n
scilla squill
(botanika, botaniczny) Scilla, gatunek byliny z rodziny hiacyntowatych, oszloch;

cebulka n
bulb bulbil
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych
little onion
mała cebula; (zdrobniale) od (zobacz) cebula
onion
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno pokrojona (i czasami usmażona) cebula
root
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa

cebulowy ˌʦ̑ɛbuˈlɔvɨ adj
onion
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli

cecha ˈʦ̑ɛxa n
feature property
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cechować ʦ̑ɛˈxɔvaʨ̑ v
be mark by
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym
mark
dawać czemuś oznaczenie, znak; znakować, stemplować

cedować ʦ̑ɛˈdɔvaʨ̑ v
cede
zrzekać się swoich praw lub obowiązków na rzecz kogoś innego

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
cedar
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
Lebanon cedar cedar of Lebanon
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

ceduła n
consignment note waybill
(handel, handlowy) list przewozowy
stock exchange index
(handel, handlowy) lista cen giełdowych

cedzak n
colander
rodzaj specjalnego sita w formie miski lub garnka z podziurkowanym dnem;

cedzić słowa idiom
drawl
bardzo wolno mówić

cefalosporyna n
cephalosporin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cefeida n
cepheid cepheid variable
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji;

cefuroksym n
cefuroxime
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną cefalosporyną II generacji, który posiada szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
brickyard
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
brick
wykonany z cegły

ceglasty ʦ̑ɛɡˈlastɨ adj
terra cotta terracotta
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
brick
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
Ceylonese
związany z wyspą Cejlon

cekin n
sequin
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;

cel ʦ̑ɛl n
goal aim objective design
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
target goal
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
the end justifies the means
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cel, pal interjection
aim, fire
(wojskowość, wojskowy) komenda nakazująca przygotowanie się do strzału i oddanie go

cela ˈʦ̑ɛla n
cell
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celadon n
celadon
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o seledynowej barwie

celebra n
celebration
uroczyste sprawowanie mszy lub nabożeństwa

celebracja n
celebration
praktykowanie czegość z namaszczeniem, uroczyście

celebracja eucharystyczna n
eucharistic celebration
(kościelny) odprawianie, sprawowanie eucharystii

celebrans n
celebrant
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrant;

celebrant n
celebrant
(dawniej, dawny) (żartobliwie) osoba obchodząca uroczystość
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans;

celebret n
celebret
(administracja) dokument upoważniający duchownego katolickiego do sprawowania sakramentów w obcej diecezji;

celebrować ˌʦ̑ɛlɛˈbrɔvaʨ̑ v
celebrate
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować
odprawiać nabożeństwo
robić coś z przesadną powagą, z namaszczeniem

celebryta ˌʦ̑ɛlɛˈbrɨta n
celebrity celeb
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
celibacy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
cellulite
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
cellulitis
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
customs officer
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy
tax collector
(dawniej, dawny) urzędnik ściągający podatki

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
accurate
będący w celu, trafiający do celu
customs
związany z cłem

celowanie n
aiming
(rzeczownik odczasownikowy) od celować;

celować ʦ̑ɛˈlɔvaʨ̑ v
aim
mierzyć do celu

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
dative dative case
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
sight gunsight
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;
viewfinder
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu

celownikowy adj
dative
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

celowo ʦ̑ɛˈlɔvɔ adv
deliberately intentionally
w sposób celowy

celowy ʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
intentional purposeful
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
Celtic
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
cellulose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
cement
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
cement grout
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu
cement strengthen unite
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać

cementyt ʦ̑ɛ̃ˈmɛ̃ntɨt n
cementite
(technologia, technika, techniczny) faza międzymetaliczna występująca w stopach żelaza z węglem;

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
price
(przenośnie, przenośnia) wyrzeczenie, jakie trzeba podjąć, aby coś uzyskać
price cost
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cena czarnorynkowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌʧ̑arnɔrɨ̃ŋˈkɔva n
black market price
cena towaru na czarnym rynku

cena fakturowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌfaktuˈrɔva n
invoice price
cena podana na fakturze

cena ryczałtowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌrɨʧ̑awˈtɔva n
lump sum price
cena płacona bez względu na rzeczywistą wielkość dostawy lub zakres wykonanych prac; cena łączna

cenić ˈʦ̑ɛ̃ɲiʨ̑ v
value
uznawać walory kogoś/czegoś

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
price list
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
precious valuable
mający dużą wartość

cenobita ˌʦ̑ɛ̃nɔˈbʲita n
cenobite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium

cenobityzm n
cenobitic monasticism coenobitic monasticism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego;

cenobium n
cenobium
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego
coenobium
(biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów;

cenoman ʦ̑ɛ̃ˈnɔ̃mãn n
Cenomanian
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
cenotaph
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cenowo adv
price-wise pricewise
w sposób dotyczący ceny, kosztu czegoś; pod względem ceny

cent ʦ̑ɛ̃nt n
cent
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
centaur centaurus
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centauromachia ˌʦ̑ɛ̃ntawrɔ̃ˈmaxʲja n
Centauromachy
(mitologia grecka) walka centaurów z Lapitami;

centrala ʦ̑ɛ̃nˈtrala n
headquarters
główna siedziba jakiejś firmy lub instytucji

centralista ˌʦ̑ɛ̃ntraˈlʲista n
centralist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik centralizmu

centralistyczny adj
centralist
związany z centralizmem, dotyczący centralizmu; właściwy centralizmowi

centralizacja n
centralization centralisation
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
central
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka
main
główny

centriola ʦ̑ɛ̃nˈtrʲjɔla n
centriole
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;

centrolewica n
centre-left centre left
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie ogółu partii i ruchów politycznych o umiarkowanym programie lewicowym;

centrować v
center
(technologia, technika, techniczny) ustawiać coś współosiowo
(sport, sportowy) dośrodkowywać

centrowy adj
center central centre
stanowiący centrum
centrist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) politycznie opowiadający się za programem umiarkowanych przemian; położony między prawicą a lewicą

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
center centre
środkowa część czegoś
miejsce, gdzie coś się koncentruje

centrum handlowe n
shopping centre shopping mall mall
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centrum kultury n
cultural center cultural centre
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
centrism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego

centuria ʦ̑ɛ̃nˈturʲja n
century
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału ludności w starożytnym Rzymie
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
centurion
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii;

centyl ˈʦ̑ɛ̃ntɨl n
percentile
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centimeter centimetre
miara długości; jedna setna metra;

centymetr krawiecki ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
tape measure
wąska elastyczna taśma miernicza z centymetrową podziałką

cenzor n
censor
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
censorship
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
urząd sprawujący taką kontrolę

cenzurowanie n
censoring
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym
(książkowy) wystawienie cenzurek

cenzurować v
censor
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu

cenzus n
qualification
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;

cep ʦ̑ɛp n
flail
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cepelin ʦ̑ɛˈpɛlʲĩn n
cepelinas
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża, podłużna pyza ziemniaczana, specjalność kuchni kresowej i litewskiej

cer ʦ̑ɛr n
cerium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
ceramic
wykonany z ceramiki
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
ceramics
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

cerata n
oilcloth oilskin
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
ceremony
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
ceremonial ceremonious
związany z uroczystością
ceremonial ceremonious formal
sztywnie wynikający z etykiety, z reguł grzecznościowych

ceremoniarz n
ceremonial
(dawniej, dawny) zasady regulujące obchodzenie uroczystości

ceremoniał n
ceremonial etiquette
zbiór reguł dotyczących danej ceremonii, przyjęcia
ceremony
uroczystość według określonych przepisów

cerkiew ˈʦ̑ɛrʲcɛf n
Greek Catholic Church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania greckokatolickiego (unickiego);
Greek Catholic church
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia greckokatolicka;
Orthodox Church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;
Orthodox church
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
darn mend
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certa ˈʦ̑ɛrta n
zarte
(ichtiologia, ichtiologiczny) przybrzeżna ryba morska podczas tarła wędrująca do rzek;

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
certificate
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
certify
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cerusyt ʦ̑ɛˈrusɨt n
cerussite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan ołowiu;

ces ʦ̑ɛs n
C-flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c obniżony o półton;

cesarski ʦ̑ɛˈsarsʲci adj
imperial Caesarean
dotyczący cesarza; dotyczący cesarstwa

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
caesarean section caesarian operation
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarsko adv
imperially
na sposób cesarski, po cesarsku

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
empire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarstwo bizantyńskie n
Byzantine Empire
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
emperor
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzewicz n
tsesarevich
(historia, historyczny, historycznie) tytuł rosyjskiego następcy tronu;

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
empress
kobieta cesarz
żona cesarza

ceses ˈʦ̑ɛsɛs n
C double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c obniżony o cały ton;

cesja n
assignment cession
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby

cetologia ˌʦ̑ɛtɔˈlɔɟja n
cetology
(zoologia, zoologiczny) nauka o waleniach;

cetologiczny ˌʦ̑ɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
cetological
(biologia, biologiczny) związany z cetologią, dotyczący cetologii

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
cetirizine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;

ceviche n
ceviche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka z ryby i owoców morza marynowanych w soku z limonki z dodatkiem cebuli i papryczki chili, poidawana zwykle z słodkimi ziemniakami, sałatą, kukurydzą, awokado lub bananem; specjalność kuchni Ameryki Łacińskiej i Karaibów;

cewka ˈʦ̑ɛfka n
inductor
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
urethra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
catheter
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cewnikowanie n
catheterisation catheterization catheterizing
(medycyna, medyczny) zakładanie cewnika do jam i narządów ciała w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków

cez ʦ̑ɛs n
caesium cesium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cha xa interjection
ha
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) … oznaczający śmiech

chaber ˈxabɛr n
cornflower
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Centaurea cyanus, chaber bławatek

chaber bławatek n
cornflower bachelor's button
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;

chaber łąkowy n
brown knapweed
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea jacea L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;

chabeta n
jade nag dobbin plug crock weed
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chabrowy xaˈbrɔvɨ adj
cornflower cornflower blue
dotyczący chabru, należący do chabru, zrobiony z chabru, związany z chabrem

chabudai n
chabudai
(branża meblarka, meblarstwo, meble) niski japoński stolik

chaczapuri n
khachapuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chadek ˈxadɛk n
Christian democrat member of people party people party member
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek bądź sympatyk chadecji

chadzać ˈxaʣ̑aʨ̑ v
frequent
chodzić od czasu do czasu lub regularnie

chakaski n
Khakas
(językoznawstwo, językoznawczy) język chakaski;

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
chalcedony
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chalcedoński adj
Chalcedonian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem

chaldejski adj
Chaldean
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków

chaldejski n
Chaldean
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;

chalkopiryt n
chalcopyrite
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;

chalkozyn n
chalcocite
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;

cham xãm n
cad lout
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm

chambre séparée n
private room
odseparowany pokój w miejscu publicznym, np. w restauracji

chamefit n
chamaephyte
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;

chamicki xãˈmʲiʦ̑ʲci adj
Hamitic
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)

chamka ˈxãmka n
boor
(pospolicie) ordynarna kobieta

chamsa n
hamsa hand of Fatima hand-of-Mary
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;
pentateuch
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pięcioksiąg

chamski ˈxãmsʲci adj
boorish caddish churlish coarse
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi

chamsko adv
caddishly
w sposób chamski, bezczelnie, niegrzecznie, prostacko

chamstwo ˈxãmstfɔ n
boorishness
zbiór cech należących do chama; brak kultury

chan xãn n
khan
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;
chan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chińska odmiana buddyzmu, z której wywodzi się japoński zen;

chanat n
khanate chanate khaganate
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chandra n
doldrums
(potocznie, potoczny) przygnębienie, często bez wyraźnej przyczyny;

chanson n
chanson
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.;

chanukija n
hanukkiah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) judaistyczny dziewięcioramienny świecznik zapalany tradycyjnie z okazji Chanuki;

chaos ˈxaɔs n
chaos havoc
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
chaotic desultory erratic haphazard
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
character personality
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

charakterologia n
characterology
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterologiczny adj
characterological
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii

charakterystycznie adv
characteristically
w sposób charakterystyczny

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
specific characteristic
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
typical characteristic
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
characterization
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

charakteryzacja ˌxaraktɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
characterisation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) proces tworzenia postaci literackiej;
make-up makeup
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)

charakteryzować ˌxaraktɛrɨˈzɔvaʨ̑ v
characterize
cechować, być cechą
describe
robić charakterystykę, opisywać cechy charakterystyczne
make up
wykonywać charakteryzację
be characterize by
odznaczać, wyróżniać się czymś
make oneself up
wykonywać charakteryzację własnej osoby

charcik włoski ˈxarʲʨ̑iɡ ˈvwɔsʲci n
Italian greyhound
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki;

chargé d'affaires n
chargé d'affaires
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

chart xart n
sighthound gazehound
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

chart afrykański ˈxart ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
Azawakh
(kynologia, kynologiczny) rasa psa krótkowłosego pochodząca z północnej Afryki;

charytatywnie adv
charitably eleemosynarily
nie pobierając wynagrodzenia

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
charitable
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym

charyzma xaˈrɨzma n
charisma rizz
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmat n
charisma
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego;

charyzmatyczny adj
charismatic
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami

charyzmatyk n
charismatic
(teologia, teologiczny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego
(teologia, teologiczny) członek wspólnoty charyzmatycznej
(teologia, teologiczny) ktoś obdarzony charyzmatami;

chasmofit n
chasmophyte
(botanika, botaniczny) roślina korzystająca z gleby powstającej w szczelinach skał

chasyd ˈxasɨt n
Hassid
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chasydyzmu

chasydyzm n
Hasidism Hasidic Judaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chasydzki adj
Chassidic Hassidic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu

chaszcze n
thicket
gęste krzaki lub zarośla

chat xat ʧ̑at n
chat
(informatyka, informatyczny) (zobacz) czat

chata ˈxata n
hut cabin cottage shack
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chateaubriand n
chateaubriand
polędwica wołowa pieczona na ruszcie, podawana z ziemniakami;

chatroom n
chat room chatroom
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu

chaus n
chaus
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

chazan n
chazan chazzan hazan hazzan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny

chazarski adj
Khazar
związany z Chazarami, dotyczący Chazarów

chałka ˈxawka n
challah
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;

chałupa xaˈwupa n
hut shanty cottage
wiejski budynek mieszkalny, zwykle prymitywny

chałwa ˈxawva n
halva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
want like
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chcieć dobrze ˈxʲʨ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdɔbʒɛ v
mean well
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji

chciwie ˈxʲʨ̑ivʲjɛ adv
greedily
w sposób charakteryzujący się chciwością

chciwiec n
barracuda cormorant coveter grabber moneygrubber
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek chcący jak najwięcej zysku tylko dla siebie

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
greed avarice covetousness cupidity
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲʨ̑ivɨ adj
greedy avaricious acquisitive covetous parsimonious
taki, który odznacza się chciwością

chcąc nie chcąc adv
willy-nilly
(potocznie, potoczny) niezależnie, mimowolnie

cheapfake n
cheapfake
metoda manipulacji polegająca na przerabianiu fotografii prostymi, powszechnie dostępnymi narzędziami graficznymi

cheddar ˈʧ̑ɛdar n
Cheddar cheddar
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;

cheder ˈxɛdɛr n
cheder heder
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;

cheeseburger n
cheeseburger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hamburger serwowany z plastrem żółtego sera;

chemia ˈxɛ̃mʲja n
chemistry
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia fizyczna n
physical chemistry
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;

chemia nieorganiczna n
inorganic chemistry
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
organic chemistry
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemicznie xɛ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
chemically
w sposób odnoszący się do chemii

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
chemical
związany z chemią

chemigraficzny adj
chemigraphic
związany z chemigrafią, dotyczący chemigrafii

chemik ˈxɛ̃mʲik n
chemist
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemikalia ˌxɛ̃mʲiˈkalʲja n
chemical
preparaty, odczynniki i inne substancje chemiczne

chemikaliowiec n
chemical tanker
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do przewozu chemikaliów;

chemiluminescencja ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
chemiluminescence
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) świecenie wywołane reakcją chemiczną;

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
chemotherapy
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
chemosynthesis
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
chemotaxis
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chemotropiczny adj
chemotropic
(biologia, biologiczny) związany z chemotropizmem, dotyczący chemotropizmu

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
chemotropism chemo-tropism
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;

chemseks n
chemsex party and play PnP
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność

chepresz ˈxɛprɛʃ n
khepresh
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii

cherlak n
weakling
człowiek chorowity, słabowity

chermoula n
chermoula
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;

cherry picking n
cherry picking cherry-picking
proces dobierania dowodów lub danych statystycznych w taki sposób, aby przedstawione informacje zgadzały się z przekonaniami osoby dokonującej tego procesu; wskazywaniem pojedynczych przypadków potwierdzających tezę, podczas gdy ignoruje się znaczną część innych, które mogą być sprzeczne

cherub ˈxɛrup n
cherub
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin

cherubin xɛˈrubʲĩn n
cherub
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;

cheshire n
Cheshire cheese
twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający, o ostrym, pikantnym smaku

chester ˈʧ̑ɛstɛr n
Cheshire cheese
twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający, o ostrym, pikantnym smaku

chełpić się v
brag
pysznić się, przechwalać się, wynosić się

chełpliwość n
boastfulness
wyniosłość, buta

chełpliwy adj
boastful
skłonny do przechwalania się i wynoszenia nad innych

chi xʲi n
chi
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ;

chiaroscuro n
chiaroscuro
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chiastolit xʲjaˈstɔlʲit n
chiastolite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana andaluzytu;

chichot ˈxʲixɔt n
giggle
tłumiony śmiech o wysokim tonie

chichotać v
giggle chuckle chucle
śmiać się niezbyt głośnym, powstrzymywanym śmiechem o wysokim tonie

chief ʧ̑ʲif n
chief
główny mechanik na statku

chihuahua n
chihuahua
(kynologia, kynologiczny) rasa psów do towarzystwa;

chili n
chili
zimny sos z użyciem owoców papryki chili (1.1) lub przyprawy chili (1.2)
chili chili powder
przyprawa w proszku ze zmielonej papryki chili (1.1)
chili chilli pepper
(botanika, botaniczny) owoc jednej z odmian papryki rocznej o bardzo ostrym smaku;

chili con carne n
chili con carne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
Chilean
odnoszący się do państwa Chile

chillout n
chillout
(slangowo) stan całkowitego wyluzowania, zrelaksowania, ignorowania problemów

chimera xʲĩˈmɛra n
caprice whim
(przenośnie, przenośnia) kaprys, wybryk, zachcianka, dziwactwo
chimera
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;
illusion phantasm phantom
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego

chimeryczny adj
chimerical chimeric
nierealny, niemożliwy do urzeczywistnienia
zmienny, kapryśny

china n
china
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;

chinina xʲĩˈɲĩna n
quinine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chinolina n
quinoline
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający azot, wykorzystywany do tworzenia barwników;

chip ʧ̑ʲip n
chip
(elektronika, elektroniczny) układ scalony

chips ʧ̑ʲips n
chip crisp potato chip potato crisp
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;

chipset n
chipset
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;

chiralny adj
chiral
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chiromancja n
chiromancy palmistry
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chiromanta n
palmist
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk

chiropterolog ˌxʲirɔptɛˈrɔlɔk n
chiropterologist
(zoologia, zoologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem nietoperzy
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie chiropterologii

chiropterologia ˌxʲirɔptɛrɔˈlɔɟja n
chiropterology
(zoologia, zoologiczny) nauka o nietoperzach;

chirurg ˈxʲirurk n
surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurg dziecięcy ˈxʲirurʲɟ ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ n
pediatric surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami u dzieci

chirurg naczyniowy ˈxʲirurk ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ n
vascular surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami naczyń krwionośnych i chłonnych

chirurg onkologiczny ˈxʲirurk ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
oncological surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii onkologicznej

chirurg plastyczny ˈxʲirurk plaˈstɨʧ̑nɨ n
plastic surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii plastycznej

chirurg stomatologiczny ˈxʲirurk ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
dental surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
surgery
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia kosmetyczna xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
plastic surgery
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgia plastyczna xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
plastic surgery
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
surgical
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
chitosan
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
chitin
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chitynowy adj
chitinous
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny

chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
ludo
gra planszowa dla 2-4 osób;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
Chinese
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
Chinese the Chinese language
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chiński syndrom n
China syndrome
hipotetyczna katastrofa nuklearna stopienia się rdzenia reaktora elektrowni atomowej i zagłębienia się go do skorupy ziemskiej;

chlamydospora ˌxlãmɨdɔˈspɔra n
chlamydospore
(biologia, biologiczny) grubościenny zarodnik przetrwalnikowy powstający ze strzępek grzybni;

chlapa n
slush
błoto i mokry śnieg

chlapacz n
mudguard
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota

chlapać v
babble blab
(potocznie, potoczny) mówić bez zastanowienia
splash
wywoływać rozproszenie płynu z powstaniem plusku

chlapać jęzorem ˈxlapaʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m v
chatter jabber babble blab digress fable
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki

chleb xlɛp n
bread
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb pokładny n
shew bread shew-bread shewbread showbread
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;

chleb powszedni ˈxlɛp ːɔˈfʃɛdʲɲi n
daily bread
codzienne jedzenie konieczne, aby utrzymać się przy życiu
meat and potatoes
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego

chleb świętojański ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci n
carob
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;

chlebak ˈxlɛbak n
breadbox
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlew xlɛf n
pigsty
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno

chlewnia ˈxlɛvʲɲa n
piggery swinery
(zootechnika, zootechniczny) budynek do przemysłowej hodowli świń
(zootechnika, zootechniczny) przedsiębiorstwo przemysłowej hodowli świń

chlor xlɔr n
chlorine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
chloride
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
sodium chloride
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlormetyna ˌxlɔrmɛˈtɨ̃na n
2 chloro- N N methyl- ethanamine HN-2 HN2 chlormethine mechlorethamine mustine
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie;

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
chlor- chloro-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chloroaceton ˌxlɔrɔaˈʦ̑ɛtɔ̃n n
acetonyl chloride chloroacetone chloropropanone
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;

chlorobenzalomalononitryl n
CS gas chlorobenzalmalononitrile
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący

chlorobenzen n
chlorobenzene
(chemia, chemiczny) rozpuszczalnik organiczny będący chlorową pochodną benzenu;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
chlorophyll chlorophyl
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
chloroform
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroheksydyna n
chlorhexidine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chloromelanit ˌxlɔrɔ̃mɛˈlãɲit n
chloromelanite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza

chloroplast xlɔˈrɔplast n
chloroplast
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chlorosarin ˌxlɔrɔˈsarʲĩn n
chlorosarin
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;

chlorować v
chlorinate
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chlorowy adj
chloric
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor

chlup xlup interjection
splash
odgłos uderzania wody o coś
odgłos wpadania czegoś do cieczy lub błota

chlusnąć ˈxlusnɔ̃ɲʨ̑ v
slosh
z rozmachem rozlać, rozchlapać lub rozbryzgać ciecz

chmara ˈxmara n
swarm
nagromadzenie latających owadów, rzadziej ptaków

chmiel xmʲjɛl n
hop hops
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmielowy xmʲjɛˈlɔvɨ adj
hop
związany z chmielem

chmura ˈxmura n
cloud
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;
(informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje;

chmura Wilsona n
Wilson cloud
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;

chmurny adj
cloudy overcast
pokryty chmurami
gloomy sombre troubled
sprawiający ponure wrażenie
sombre
będący źródłem niepokoju

chmurzyć ˈxmuʒɨʨ̑ v
becloud
zasłaniać chmurami

chochla ˈxɔxla n
ladle dipper
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chochoł ˈxɔ.xɔw n
lagging
słomiane okrycie drzewek i krzewów ogrodowych na zimę;
straw man
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:
khokhol
(pogardliwie, pogardliwy) Ukrainiec
straw man
mężczyzna, do którego mówiący odczuwa lekceważenie lub pogardę

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
although even though though
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
at least
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chodak n
clog
but z drewnianą podeszwą, bez pięty

chodnik ˈxɔdʲɲik n
floorcloth rug
długi dywan do przykrywania tylko miejsca, po którym się chodzi;
gallery
(górnictwo, górniczy) wydrążony tunel w kopalni;
pavement sidewalk
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzenie xɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
go out see
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania
walking
poruszanie się pieszo

chodziarz n
racewalker
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający chód sportowy

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
attend
uczęszczać regularnie na jakieś zajęcia
come on
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → (potocznie, potoczny) zachęta do zrobienia czegoś
go
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
go out
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku
walk
poruszać się za pomocą nóg
work
o mechanizmie: działać, pracować

chodzić jak szwajcarski zegarek ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈjak ʃfajˈʦ̑arsʲci zɛˈɡarɛk v
go like clockwork run like clockwork
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
go to bed with the chickens
chodzić spać bardzo wcześnie

chodzić własnymi drogami ˈxɔʥ̑iʥ̑ vwasˈnɨ̃mʲi drɔˈɡãmʲi v
go one's own way
być indywidualistą, postępować według własnych zasad

chodzić z głową w chmurach ˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈz‿ɡwɔvɔ̃w̃ ˈf‿xmurax v
have ones head in the clouds
być rozkojarzonym, roztrzepanym, nieobecnym, rozmarzonym

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m v
hold one's head high
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się

chodząca encyklopedia xɔˈʣ̑ɔ̃nʦ̑a ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
walking encyclopedia
osoba bardzo inteligentna, posiadająca dużą wiedzę z wielu dziedzin

choina n
Scots pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych
hemlock
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
Christmas tree
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

chojak n
spruce
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) niestare drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk

chojar n
old conifer
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) stare, okazałe drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk

choker n
choker
(jubilerstwo, jubilerski) naszyjnik ciasno przylegający do szyi

cholangiopankreatografia n
cholangiopancreatography
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
cholecystectomy
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
shit dammit
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
cholera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholerny xɔˈlɛrnɨ adj
bloody dratted
(potocznie, potoczny) wstrętny, przeklęty, zły; wzbudzający gniew, zdenerwowanie

choleryk xɔˈlɛrɨk n
choleric person
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
cholesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

cholewa xɔˈlɛva interjection
dagnabbit dang it darn it
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) (zobacz) cholera

cholewa xɔˈlɛva n
bootleg
(obuwnictwo, obuwniczy) część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

chomer n
homer
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomikowate n
cricetid
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cricetidae Fischer, rodzina ssaków z rzędu gryzoni;

chomofit n
chomophyte
(botanika, botaniczny) roślina korzystająca z warstewki gleby na powierzchni skały

chomąto n
horse collar
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chondromalacja ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
chondromalacia CMP
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;

chono tu interjection
c'mere
(żartobliwie) przyjdź tutaj

chop suey n
chop suey
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
choreographer
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
choreography
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choreograficzny adj
choreographic
związany z układem tańca, choreografią, choreografami

chorizo n
chorizo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;

choroba xɔˈrɔba n
illness sickness disease
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
Alzheimer's disease Alzheimer
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Creutzfeldta-Jakoba xɔˈrɔba ˌkrɔjʦ̑fɛlda‿jaˈkɔba n
Creutzfeldt-Jakob disease
(medycyna, medyczny) jedna z chorób mózgu;

choroba Heinego-Medina n
poliomyelitis infantile paralysis polio
(medycyna, medyczny) choroba, którą powoduje wirus polio, objawiająca się często porażeniem mięśni;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
Parkinson's disease shaking palsy
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba afektywna dwubiegunowa n
bipolar disorder
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;

choroba cywilizacyjna xɔˈrɔba ˌʦ̑ɨvʲilʲizaˈʦ̑ɨjna n
disease of affluence
globalnie szerząca się, jedna z powszechnie znanych chorób spowodowanych rozwojem cywilizacji;

choroba legionistów n
Legionnaires' disease
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
kinetosis motion sickness travel sickness
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
seasickness
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba niedokrwienna serca n
coronary artery disease ischemic heart disease
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;

choroba popromienna n
radiation sickness
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;

choroba psychiczna n
mental illness mental disorder
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
von Willebrand disease
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wrzodowa xɔˈrɔba vʒɔˈdɔva n
peptic ulcer disease
(medycyna, medyczny) obecność wrzodów trawiennych w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy;

choroba wysokościowa n
altitude sickness AMS acute mountain sickness
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

choroba z Lyme n
Lyme disease LD
(medycyna, medyczny) wieloukładowa choroba odzwierzęca wywoływaną przez krętki z rodzaju Borrelia

choroba zakaźna n
contagious disease
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;

chorobliwość n
morbidity
odbieganie od stanu prawidłowego

chorobliwy ˌxɔrɔˈblʲivɨ adj
abnormal
(przenośnie, przenośnia) o cechach mocno nieprawidłowych
morbid unhealthy
znamionujący chorobę

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
pathogenicity
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorobotwórczy ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɨ adj
causal pathogenic
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę

chorobowy ˌxɔrɔˈbɔvɨ adj
medical card medical record sick sick allowance sickness benefit
związany z chorobą
morbid
posiadający cechy choroby

chorograficzny adj
chorographic
(geografia, geograficzny) związany z chorografią, dotyczący chorografii

choronim xɔˈrɔ̃ɲĩm n
choronym
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa krainy, kraju

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
ail lie sick suffer
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
sickly
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie

chorta ˈxɔrta n
horta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
Croatian
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
Croatian
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
ill sick
dotknięty chorobą
sick ill
(potocznie, potoczny) dziwaczny, nienormalny

chory ˈxɔrɨ n
patient ill
osoba dotknięta chorobą

chorągiew xɔˈrɔ̃ŋʲɟɛf n
banner flag
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;

chorąży xɔˈrɔ̃w̃ʒɨ n
ensign
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;

chowany xɔˈvãnɨ n
hide and seek hide-and-seek
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chować ˈxɔvaʨ̑ v
hide conceal stow
ukrywać kogoś / coś przed kimś
raise breed bring up
pielęgnować, wychowywać
bury inter
grzebać zmarłych

chować głowę w piasek ˈxɔvaʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
bury one's head in the sand
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś

choćby ˈxɔʥ̑bɨ conjunction
even if even though
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego
even say
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji

choćby ˈxɔʥ̑bɨ particle
as much as even if only
partykuła wskazująca na dolne ograniczenie jakiejś wielkości lub intensywności jakiegoś zjawiska
for instance say
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji

chrabąszcz kasztanowy n
forest cockchafer
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha hippocastani, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;

chrapanie xraˈpãɲɛ n
snoring
o ludziach: hałaśliwe charczenie w czasie snu

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
snore
oddychać w trakcie snu charcząc

chrapliwy adj
guttural hoarse throaty
przypominający chrapanie

chrobot ˈxrɔbɔt n
scrape
niski odgłos drapania, gryzienia, odgłos działania metalowego mechanizmu

chrom xrɔ̃m n
chromium chrome
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromatyczny adj
accidental
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami
chromatic
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła

chromatyna ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na n
chromatin
(biologia, biologiczny) włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym;

chromolitograficzny adj
chromolithographic
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) związany z chromolitografią, wykonany w technice chromolitografii

chromoplast xrɔ̃ˈmɔplast n
chromoplast
(botanika, botaniczny) barwny plastyd, nieaktywny w procesie fotosyntezy;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
chromosphere
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosferyczny adj
chromospheric
(astronomia, astronomiczny) związany z chromosferą, dotyczący chromosfery

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
chromosome
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
chromosomal
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chromowy adj
chromic chrome
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronicznie adv
chronically
w sposób chroniczny

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
chronic
(książkowy) trwający bardzo długo

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
protect shelter
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
chronology
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
chronological
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
chronometer timekeeper
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chronometrażysta n
timekeeper
osoba mierząca czas trwania czegoś

chronometria ˌxrɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
chronometry
nauka o pomiarze czasu

chrononauta ˌxrɔ̃nɔ̃ˈnawta n
chrononaut
(książkowy) podróżnik w czasie

chronotyp n
chronotype
wewnętrzny zegar biologiczny regulujący czas spania i czas aktywności

chropowatościomierz n
roughness gauge roughness meter roughness tester surface roughness gauge surface roughness meter surface roughness tester
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru chropowatości

chropowatość n
roughness
cecha tego, co chropowate

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
coarse rough harsh rugged scabrous gnarled
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości

chrotta n
chrotta
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny irlandzki instrument, prawdopodobnie strunowy, używany przez irlandzkich bardów

chrum interjection
oink
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez świnię

chrupka n
chip crisp
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu

chrust xrust n
angel wings
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;
brushwood
suche gałęzie służące za opał;

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
caddis-fly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chruścić v
crunch crack
wydawać odgłos przypominający chrzęst

chrypa n
dysphonia hoarse voice hoarseness
(medycyna, medyczny) mówienie niskim głosem na skutek jego nadwyrężenia lub zapalenia krtani

chrypieć v
croak
mówić zachrypniętym głosem

chrypka ˈxrɨpka n
hoarseness hoarse voice
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
Christadelphian
dotyczący chrystadelfianów

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
christianization
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;

chrystianizowanie n
christianization
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzanie chrześcijaństwa

chrystianizować v
Christianize Christianise
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzać chrześcijaństwo

chrystogram n
Christogram
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu;

chrystolog n
christologist
(teologia, teologiczny) badacz, specjalista w chrystologii

chrystologia n
christology
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chrystologiczny adj
Christological
(teologia, teologiczny) związany z chrystologią

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
chrysanthemum asphodel
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
chrysoprase
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
horseradish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;

chrzan pospolity n
horseradish
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;

chrzciciel n
baptist
osoba chrzcząca

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
baptistery
(architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu
font baptismal font baptismal bowl
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzcielny adj
baptismal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze chrztem

chrzciny n
baptism
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu

chrzcić v
baptize
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością

chrzest xʃɛst n
baptism christening
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
naming christening
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
baptism of fire battle inoculation
(przenośnie, przenośnia) wystąpienie gdzieś pierwszy raz
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa

chrzest równikowy n
line crossing ceremony
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
Christian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
Christian
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
Christendom
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)
Christianity Christendom
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrześniaczka n
godchild goddaughter
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrześniak n
godson godchild
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny

chrześnica n
godchild goddaughter
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrząknięcie xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
grunt
(rzeczownik odczasownikowy) od chrząknąć

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
cartilage
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;
gristle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprężysty i zbity twór w pokarmie mięsnym, często nie konsumowana

chrząstkowaty adj
cartilaginous
(biologia, biologiczny) posiadający chrząstki

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
Beetle
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena
beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chrzęst xʃɛ̃w̃st n
crunch
odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot

chrzęstniak n
chondroma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej;

chrzęstnoszkieletowy ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ adj
cartilaginous
taki, którego szkielet zbudowany jest z chrząstek

chrzęścić ˈxʃɛ̃w̃ɕʨ̑iʨ̑ v
crunch grit
wydawać odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzytać

chuchro ˈxuxrɔ n
weakling
człowiek słaby, mizerny lub chorowity

chucpa ˈxuʦ̑pa n
chutzpah
nadmierna pewność siebie, połączona z zuchwałością albo chęcią ukrycia swojego braku umiejętności

chude lata ˈxudɛ ˈlata idiom
lean years
czas niedostatku, biedy, braków materialnych

chudość ˈxudɔɕʨ̑ n
leanness
stan bycia chudym

chudy ˈxudɨ adj
thin skinny
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chudy jak patyk ˈxudɨ ˈjak ˈpatɨk adj
skinny as a rail
bardzo chudy, przesadnie szczupły

chudzielec n
weed
(potocznie, potoczny) chudy człowiek

chuj xuj interjection
damn fuck bugger darn dash it shit
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknik, gdy coś się nie udało, nie wyszło, poszło nie po naszej myśli

chuj xuj n
prick dick cock pecker
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
dick
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

chuj go wie
fuck knows
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wiem, nie wiadomo, trudno powiedzieć

chuj z tym ˈxuj ˈs‿tɨ̃m interjection
the hell with it
(wulgarnie, wulgaryzm) oznaczające, że coś jest nieistotne, nieważne, błahe

chukudu n
chukudu
dwukołowy, ręcznie robiony z drewna pojazd używany na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga do transportu ładunków

chuligan n
hooligan
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

chuliganeria n
thugdom
grupa chuliganów
thuggery thuggishness thugness
naruszanie norm współżycia społecznego

chuligańsko adv
raffishly rowdily thuggishly yobbishly
w sposób chuligański

chuligaństwo n
hooliganism
zachowanie właściwe chuliganom

chupacabra n
chupacabra chupacabras
(folklor) stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich;

churał n
hural khural
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;

churn n
churn
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy

chusta ˈxusta n
head-scarf scarf
najczęściej kobiece okrycie głowy i włosów
scarf
duża chustka

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
handkerchief tissue
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
handkerchief hanky
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chusteczka higieniczna n
kleenex hygienic tissue
jednorazowa chusteczka do nosa wykonana z celulozy

chustka ˈxustka n
handkerchief tissue
chusteczka do nosa
kerchief cloth headscarf scarf
okrycie głowy

chutor n
farmstead khutor
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy
khutor
(historia, historyczny, historycznie) przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach

chwalba n
praise
(dawniej, dawny) uwielbienie, chwalenie

chwalebnie adv
gloriously
w sposób chwalebny

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
commendable laudable meritorious praiseworthy
godny pochwały

chwalipięta ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta n
boaster blowhard
(potocznie, potoczny) ktoś, kto stale się czymś chwali

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
glorify praise
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić
praise glorify
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
boast
podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach

chwast xfast n
weed
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwastobójczy ˌxfastɔˈbujʧ̑ɨ adj
herbicide herbicidal
(rolnictwo, rolniczy) (chemia, chemiczny) przeznaczony do zwalczania chwastów

chwała ˈxfawa n
glory
majestat
chluba
praise
uznanie, szacunek, cześć

chwiać v
rock shake
poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony
be uncertain be unsure hesitate waver
być niezdecydowanym
falter
tracić uprzednią moc, wielkość
wobble
poruszać się na różne strony, trzymając się podstawy

chwiejny adj
irresolute unsteady variable faltering shilly-shally slippery
często zmieniający zdanie, niestały
wobbly
chylący się w różne strony

chwila ˈxfʲila n
moment
punkt w czasie
moment minute
bardzo krótki czas

chwilowo xfʲiˈlɔvɔ adv
for the moment
przez chwilę; bardzo krótko
temporarily
tymczasowo

chwilowy xfʲiˈlɔvɨ adj
momentary
przejściowy, występujący w danej chwili, właściwy danej chwili
temporary momentary
trwający tylko chwilę

chwyt xfɨt n
grip
czynność chwycenia czegoś – ręką lub narzędziem
handle
(przenośnie, przenośnia) zaplanowane, sprytne posunięcie

chwyt poniżej pasa ˈxfɨt pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
a blow below the belt dirty trick
posunięcie niezgodne z przyjętymi normami etycznymi, postępek nieszlachetny, nieetyczny

chwytać ˈxfɨtaʨ̑ v
catch
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać
get
łapać się

chyba ˈxɨba particle
perhaps maybe
…wyrażająca niepewność, przypuszczenie
unless
…używana do stawiania warunku

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
unless
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chybiać ˈxɨbʲjäʨ̑ v
miss
o podmiocie nie trafiać do zamierzonego celu

chylić v
bow
zniżać, zginać coś
decline
zbliżać się do końca czegoś

chytrość n
cunningness slyness
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością
greed
bycie chytrym w wydawaniu

chytrus ˈxɨtrus n
cunning so-and-so sly one
(potocznie, potoczny) ktoś przebiegły, podstępny
greedy so-and-so miser stinge
(potocznie, potoczny) ktoś chciwy i skąpy

chytry ˈxɨtrɨ adj
cunning sly astute artful cagey crafty
podstępny, przebiegły

chytry dwa razy traci ˈxɨtrɨ ˈdva ˈrazɨ ˈtraʨ̑i proverb
buy cheap, buy twice
przesadne oszczędzanie może przyczynić się raczej do poniesienia strat niż zysku

chytry jak lis adj
cunning as a fox sly as a fox
o kimś bardzo sprytnym

chytrze adv
craftily
(potocznie, potoczny) w sposób chytry, przemyślany; z pomysłem
cunningly sneakily
w sposób chytry, przebiegły

chyżość ˈxɨʒɔɕʨ̑ n
celerity nimbleness
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane

chyży ˈxɨʒɨ adj
fleet
(poetycki, poetycko) poruszający się szybko

chód sportowy n
race walking racewalking
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na pokonywaniu trasy chodem;

chór xur n
choir chorus
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
choir loft
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
chorus choir
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)

chórzysta xuˈʒɨsta n
chorister
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze

chów klatkowy n
caged rearing
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) metoda hodowli przemysłowej w maksymalnie ciasnych przestrzeniach, przedkładająca ekonomię produkcji nad dobrostan zwierząt

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
inbreeding linebreeding
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
willingly gladly eagerly
z chęcią, z ochotą

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
eager willing game ready up
mający chęć zrobienia czegoś

chęć xɛ̃ɲʨ̑ n
desire wish
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś

chłeptać ˈxwɛptaʨ̑ v
lap
(potocznie, potoczny) zwykle o zwierzętach: pić, zagarniając płyn językiem

chłodnica xwɔdʲˈɲiʦ̑a n
heat exchanger
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;

chłodno adv
chilly
do pewnego stopnia zimno

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
cool chilly
raczej zimny; rześki
distant tepid
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

chłodzić ˈxwɔʥ̑iʨ̑ v
chill cool cool down cool off
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze

chłoniak n
lymphoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłonność n
absorbability
łatwość wchłaniania, wsysania czegoś
receptiveness receptivity
(przenośnie, przenośnia) łatwość przyswajania sobie czegoś, przejmowania czegoś

chłonny ˈxwɔ̃nːɨ adj
absorbent absorptive
(książkowy) wchłaniający, wsysający coś

chłonąć v
absorb soak up
pobierać intensywnie
take in
(przenośnie, przenośnia) mocno odbierać wrażenia
use up
(przenośnie, przenośnia) (ekonomia, ekonomiczny) przyswajać zachłannie kapitał
inhale consume
wciągać do swego wnętrza

chłop xwɔp n
farmer
(potocznie, potoczny) rolnik
guy man
(potocznie, potoczny) mąż
(potocznie, potoczny) mężczyzna
peasant
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa

chłop jak dąb ˈxwɔpʲ ˈjaɡ ˈdɔ̃mp n
a man sturdy as an oak tall glass of water
(potocznie, potoczny) o mężczyźnie: wysoki, dobrze zbudowany, silny

chłopak ˈxwɔpak n
boy
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
boyfriend
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopczyca xwɔpˈʧ̑ɨʦ̑a n
tomboy
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak;

chłopek-roztropek n
know-all know-it-all
(lekceważąco, lekceważący) przemądrzalec

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
boy
młody człowiek płci męskiej

chłopiec do piłek n
ball boy ballboy
(sport, sportowy) chłopak zbierający piłki podczas meczu i podający je grającemu

chłopiec na posyłki n
errand boy
chłopak, który pracuje wykonując doraźne, proste polecenia

chłopiec okrętowy n
cabin boy ship's boy
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) marynarz najniższy stopniem, praktykant na statku;

chłopski ˈxwɔpsʲci adj
peasant
dotyczący chłopa

chłopstwo n
peasantry
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłostanie n
lashing
uderzanie kogoś biczem, batem, pejczem lub podobnym narzędziem

chłostać ˈxwɔstaʨ̑ v
flog lash birch chastise
bić rózgą, biczem (i tym podobne, i temu podobne)
scourge
(przenośnie, przenośnia) surowo krytykować

chłód xwut n
coldness cold chill coolness
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ci ʨ̑i pronoun
these
(mianownik) lm (rodzaj męskoosobowy) od: ten

ciamajda ʨ̑ãˈmajda n
ninny
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny

ciapaty n
Paki
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba pochodząca z Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich

ciapać v
trudge
iść z trudem, zwłaszcza po błocie

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
cramped
taki, w którym jest mało miejsca
tight
o ubraniu: zbyt mały lub wąski

ciasteczko ʨ̑aˈstɛʧ̑kɔ n
cookie
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;
(zdrobniale) od ciastko

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
cookie cake
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
cake pie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
dough batter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciasto drożdżowe n
yeast dough yeast-cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto (surowe lub upieczone), w którym zastosowano metodę spulchniania z wykorzystaniem drożdży piekarniczych;

ciało ˈʨ̑awɔ n
body
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
field body
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało doskonale czarne n
blackbody black body
(fizyka, fizyczny) ciało pochłaniające całkowicie padające na nie promieniowanie;

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
celestial body
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
foreign body
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów

ciało stałe n
solid solid body
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;

ciało szkliste n
vitreous humour vitreous humor
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

ciałopozytywność n
body positivity
(psychologia, psychologiczny) pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;

cibora jadalna n
yellow nutsedge
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperus esculentus L., gatunek roślin z rodziny ciborowatych;

ciborowate n
sedge
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;

cicerone ˌʧ̑ʲiʧ̑ɛˈrɔ̃nɛ n
cicerone
(dawniej, dawny) przewodnik oprowadzający po zabytkach

cicha woda ˈʨ̑ixa ˈvɔda n
still waters run deep
osoba z pozoru cicha, ale zdolna do działań, których nikt by się nie spodziewał

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
still waters run deep
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
quietly quiet
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cicho jak w grobie ˈʨ̑ixɔ ˈjaɡ ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
silent as a grave silent as a tomb
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia

cichość ˈʨ̑ixɔɕʨ̑ n
quieter
(książkowy) cisza, milczenie

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
quiet
spokojny
silent quiet
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
chick pea chickpea garbanzo bean
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)
chickpea chick pea garbanzo bean
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
chickpea Bengal gram ceci bean chana garbanzo bean sanagalu
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
chickpea garbanzo bean
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona ciecierzycy pospolitej, Cicer arietinum

cieciorka pstra n
crownvetch purple crown vetch
(botanika, botaniczny) Securigera varia L., gatunek byliny z rodziny bobowatych o właściwościach leczniczych i trujących;

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
lacrimal fluid tear fluid
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;

ciek ʨ̑ɛk n
course path
bieg cieczy, strumień płynącej cieczy

ciekawie adv
interestingly
w sposób ciekawy

ciekawić ʨ̑ɛˈkavʲiʨ̑ v
interest make curious
interesować, wzbudzać czyjąś ciekawość

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
curiosity
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
curiosity
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawość to pierwszy stopień do piekła ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ ˈtɔ ˈpʲjɛrfʃɨ ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpʲjɛkwa proverb
curiosity killed the cat
lepiej nie pytać o pewne rzeczy, bo znajomość odpowiedzi może przeszkadzać lub zaszkodzić

ciekawski adj
curious nosy
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
curious interested
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
interesting
taki, który wzbudza zainteresowanie

cieknąć v
drip trickle
płynąć powoli strużkami
leak
być nieszczelnym dla cieczy

ciekły ˈʨ̑ɛkwɨ adj
liquid fluid
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy

cielec n
calf
(przestarzałe, przestarzały) młody byk, większe cielę

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
carnal corporeal corporal
dotyczący ciała i cielesności

cielić się v
calve
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo
(geologia, geologiczny) o lodowcu tracić odrywające się fragmenty, z których powstają góry lodowe

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
calf
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
veal
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

cielęcy adj
calf calflike veal
związany z cielęciem
carefree childish doe-eyed stupid
(potocznie, potoczny) niezbyt mądry

ciemieniucha n
cradle cap
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;

ciemiernik ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
hellebore
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemiernik biały n
Christmas rose black hellebore
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

ciemiączko n
fontanel fontanelle
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;

ciemię n
sinciput
(książkowy) (anatomia, anatomiczny) górna część czaszki, znajdująca się wokół jej szczytu

ciemna materia n
dark matter
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnia n
darkroom dark room
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemnica n
altar of repose
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;

ciemno ˈʨ̑ɛ̃mnɔ adv
darkly
…od przymiotnika: ciemny

ciemno jak w dupie u Murzyna ˈʨ̑ɛ̃mnɔ ˈjaɡ ˈv‿dupʲjɛ ˌu‿muˈʒɨ̃na adv
pitch black
(wulgarnie, wulgaryzm) (żartobliwie) bardzo ciemno, kompletnie ciemno

ciemnoczekoladowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
dark chocolate
mający kolor czekoladowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnej, gorzkiej czekolady

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
dark red
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
dark blue blue-black
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

ciemnowłosy ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
dark-haired
mający ciemne włosy

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
darkness
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
backward
(potocznie, potoczny) zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy
blind
(Kraków) niewidomy
dark
o kolorze: zbliżony do czarnego
o przedmiocie: mający kolor zbliżony do czarnego
nieodgadniony, niedocieczony, nieznany
dark dim
nieoświetlony lub słabo doświetlony
deep
o kolorze: intensywny, nasycony
low
o głosie: mający niską barwę
swarthy tanned weather-beaten
o cerze: mająca odcień między jasną a czarną; opalona, ogorzała, śniada

cienisty adj
shadowy adumbral
pogrążony w cieniu; osłonięty przed światłem
shady
dający cień

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
thin
mający niewielki przekrój poprzeczny
o głosie: wysoki, piskliwy

cienki klient n
thin client lean client slim client zero client
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

cieplik n
caloric
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

cieplny adj
caloric calorific thermal thermic
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z ciepłem

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
warmly
powodując wzrost lub przynajmniej utrzymanie temperatury
warmly cordially heartily
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
cordiality heartiness warmth
(przenośnie, przenośnia) uczucie serdeczności
heat
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
warmth heat
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości

ciepło tworzenia n
heat of formation
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach

ciepłota n
body heat
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) temperatura ciała

ciepłowniczy adj
heating
odnoszący się do ciepłowni lub ciepłownictwem, mający związek z ciepłownią lub ciepłownictwem

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
gay homosexual
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) homoseksualny (zwykle o mężczyźnie, rzadziej o kobiecie)
warm
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
warm affectionate
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny

ciepły lód ˈʨ̑ɛpwɨ ˈlut n
hot ice
(potocznie, potoczny) wyrób spożywczy przypominający lód w waflowym kubku, jednak zawierający słodką piankę, często z polewą na wierzchu

cierlik ˈʨ̑ɛrlʲik n
cirl bunting Cirl Bunting
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych;

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
thorny
taki, który ma wiele cierni

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
suffering
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć
suffering affliction anguish torment tribulation
długotrwały lub silny ból

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
endure
(przestarzałe, przestarzały) znosić, tolerować kogoś lub coś
suffer
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpiętnik ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
passion bearer
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpki ˈʨ̑ɛrpʲci adj
acrid pungent
o zapachu: ostry, drażniący
tart
o smaku: kwaskowaty, gorzkawo-kwaśny; sprawiający, że cierpnie język

cierpkość n
asperity sourness
cecha tego, co ma kwaskowaty smak

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
patience
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
patient
niezrażający się czekaniem

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
thorn
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

ciesak ˈʨ̑ɛsak n
adze
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;

ciesielka n
carpentry
(potocznie, potoczny) rzemiosło ciesielskie

ciesielski adj
carpentry
(rzemiosło, rzemieślniczy) dotyczący ciesielstwa lub cieśli

cieszynit n
teschenite
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
rejoice please enjoy tickle
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie
enjoy
mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję)
laugh
weselić się, śmiać się

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
black grouse
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
shade shadow
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych

cień do powiek ˈʨ̑ɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
eyeshadow
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki;

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
carpenter
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
strait straits
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

cieśń gardzieli ˈʨ̑ɛ̇ʑɲ ɡarʲˈʥ̑ɛlʲi n
isthmus of the fauces oropharyngeal isthmus
(anatomia, anatomiczny) obszar łączący jamę ustną z częścią ustną gardła;

ciii interjection
shh shhh
…używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy

cingulum ʦ̑ʲĩŋˈɡulũm n
cincture
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
aunt
siostra matki
siostra ojca
w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka

cios ʨ̑ɔs n
blow
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem

cios poniżej pasa ˈʨ̑ɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
low blow
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
aunt
siostra matki

ciołek ˈʨ̑ɔwɛk n
lump yuck
(pogardliwie, pogardliwy) niezbyt inteligentna osoba

cipa ˈʨ̑ipa n
pussy cunt cat clam cooche snatch
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cirrocumulus n
cirrocumulus
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury, kłębiasto-pierzasta chmura wysokiego piętra;

cirrus n
cirrus
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;

cis ʦ̑ʲis ʨ̑is n
yew
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;
bardzo trwałe, czerwonawe drewno z cisa (1.1), cenione w stolarstwie
C-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c podwyższony o półton;

cis japoński ˈʨ̑isʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
Japanese Yew Spreading Yew
(botanika, botaniczny) wiecznie zielone drzewo z rodziny cisowatych

cis-moll n
c-sharp minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

cisis ˈʦ̑ʲisʲis n
C double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c podwyższony o cały ton;

ciskać v
fling throw
rzucać z użyciem dużej siły
hurl
o słowach: wypowiadać w gniewie
fret and fume
złościć się, rzucać się w gniewie

cisnąć w kąt ˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ ˈf‿kɔ̃nt v
give up desist forswear let go to hell
porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie

cisowy ʨ̑iˈsɔvɨ adj
yew
będący częścią cisa
składający się z cisa
wykonany z drewna lub innej części cisa

cisural n
Cisuralian
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;

cisza ˈʨ̑iʃa interjection
silence
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju

cisza ˈʨ̑iʃa n
silence
brak dźwięku

cisza jak makiem zasiał ˈʨ̑iʃa ˈjak ˈmacɛ̃m ˈzaɕaw idiom
one might hear a pin drop
bez najmniejszego szelestu, bardzo cicho, spokojnie

cisza przed burzą n
calm before the storm
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

cisza przedwyborcza n
pre-election silence
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) cisza wyborcza

cisza wyborcza n
campaign silence election silence electoral silence
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;

citalopram n
citalopram
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny;

city break n
city break
(turystyka, turystyczny) krótka, najczęściej weekendowa wycieczka do dużego miasta

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
blind man's buff
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciupaga ʨ̑uˈpaɡa n
shepherd axe
góralska laska w formie siekierki o lekkim żeleźcu i wydłużonym stylisku;

ciułactwo n
parsimoniousness parsimony penny-pinching scrimping thrift
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) skrzętne oszczędzanie pieniędzy

ciułać ˈʨ̑uwaʨ̑ v
scrimp
powoli, systematycznie oszczędzać

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
course
ciągłość zdarzeń następujących po sobie
row
układ rzeczy położonych jedna za drugą
sequence
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;
thrust
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
arithmetic progression arithmetic sequence
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;

ciąg geometryczny ˈʨ̑ɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
geometric progression geometric sequence
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
constantly
bez przerw, nieustannie
cyklicznie, co i rusz
still
w dalszym ciągu, wciąż

ciągnie swój do swego ˈʨ̑ɔ̃ŋʲɟɲɛ ˈsfuj dɔ‿ˈsfɛɡɔ proverb
birds of a feather flock together
jednakowe zjawiska czy osobniki mają tendencję do łączenia się w pary

ciągnikowy adj
tractor
związany z ciągnikiem, dotyczący ciągnika

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
approach
(przenośnie, przenośnia) zbliżać się, nadchodzić
blow
o wietrze, zwłaszcza zimnym i nieprzyjemnym wiać
continue
kontynuować
drink
(potocznie, potoczny) pić
pull in pull up
wchłaniać, wciągać coś
pull draw haul
wlec, przesuwać za sobą
pursue a goal wander
wędrować, zmierzać do określonego celu, na ogół grupowo
sip
powoli pić coś
suck off
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio

ciągnąć kota v
hit the bottle
(potocznie, potoczny) (dawniej, dawny) oddawać się pijaństwu, upijać się, uczestniczyć w popijawie

ciągnąć za język ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʥ̑ za‿ˈjɛ̃w̃zɨk v
cross-question pull teeth
usiłować dowiedzieć się czegoś od kogoś, wypytywać kogoś

ciągłość n
continuity
cecha tego, co ciągłe

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
continuous
nieustanny, ciągle trwający

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
cut
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
pregnancy
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
ectopic pregnancy
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

ciążenie n
gravitating
(fizyka, fizyczny) oddziaływanie na siebie siłą przyciągania ciał o pewnych masach, położonych w określonej odległości od siebie

ciążyć v
be heavy weigh
być odczuwanym jako ciężar, coś męczącego, przytłaczającego
charge lie heavy weigh on weigh upon
powodować obarczenie, nieznośny ciężar
gravitate incline lean
skłaniać się ku czemuś

cięcie ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
cost-cutting
(zarządzanie) ograniczenie środków przeznaczanych, planowanych na jakieś cele
cut
cios zadany ostrym, tnącym narzędziem
miejsce przecięcia, nacięcia powierzchni przedmiotu
cut slash
przecięte miejsce na ciele, rana cięta
cutting
(rzeczownik odczasownikowy) od ciąć
(technologia, technika, techniczny) proces dzielenia materiałów na kilka części
fell
(leśnictwo) wycinka chorych, zbędnych drzew
prune
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych

cięciwa n
bowstring
linka łącząca końce łuku albo kuszy;
chord
(geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;

cięgno ˈʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
tie
odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające

cięty adj
cut
o kwiatach o przerwanej łodydze, przeznaczony do bukietu, wazonu
cut incised slash
(medycyna, medyczny) o ranie zadany ostrym przedmiotem
cutting pointed biting scathing searing
potrafiący atakować
fierce
(potocznie, potoczny) oddający się czemuś z pasją
hard tough
(potocznie, potoczny) okazujący złość

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
burden
obciążenie, utrudnienie, problem
weight
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;

ciężarek ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarɛk n
dumbbell
przedmiot o danej wadze, służący do ćwiczeń wzmacniających mięśnie
dumbbell plumb plummet sinker
element służący obciążaniu
weight counterweight
przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
pregnant
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
lorry truck
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężka woda n
heavy water
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
arduous hard
nieprzyjemny, trudny
heavy
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężki jak ołów adj
heavy as lead
bardzo ciężki

ciężki kawałek chleba ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci kaˈvawɛk ˈxlɛba idiom
hard-earned money
zarobki, które zdobywa się ciężką pracą; zawód trudny, niewdzięczny

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
badly faintly severely
bardzo, mocno, dużo (w negatywnym znaczeniu); dotkliwie, boleśnie
heavily with difficulty gravely hard seriously
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

ciężkostrawny adj
stodgy heavy on the stomach
trudny do strawienia

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
pressure
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
blood pressure
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
blood pressure
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;

ciżba ˈʨ̑iʒba n
crowd throng crush squeeze
duża liczba stłoczonych ludzi

ckliwy adj
mawkish sappy sloppy soppy gooey maudlin
przesadnie sentymentalny

clickbait n
click bait click-bait clickbait
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
cemetery
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
cemetery graveyard
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cmentarzysko ˌʦ̑mɛ̃ntaˈʒɨskɔ n
cemetery graveyard
(zgrubienie) od cmentarz, duży cmentarz

cnota ˈʦ̑nɔta n
chastity
(przenośnie, przenośnia) dziewictwo
virtue
dodatnia cecha moralna

cnotliwie adv
chastely virtuously
na sposób zachowujący powściągliwość płciową

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
chaste
który zachowuje powściągliwość seksualną; (także, też) świadczący o takiej powściągliwości
virtuous
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
cardinal virtues
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
what which
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ preposition
every
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia

co ʦ̑ɔ pronoun
that what which
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co chwilę adv
every moment
w krótkich odstępach czasu

co dnia adv
every day
każdego dnia, codziennie

co do
as to
wskazuje na sprawę w wypowiedzi typu zdanie podrzędnie złożone dopełnieniowe

co do joty ˈʦ̑ɔ dɔ‿ˈjɔtɨ adv
to a T to the letter
szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie

co do zasady adv
as a general rule in principle
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach

co dopiero
let alone to say nothing of
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
two heads are better than one
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co dzień adv
every day
każdego dnia, codziennie

co kraj, to obyczaj ˈʦ̑ɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨʧ̑aj proverb
one man's meat is another man's poison when in Rome, do as the Romans do
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
haste makes waste more haste, less speed
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
at least
nie mniej niż

co prawda ʦ̑ɔ‿ˈpravda
admittedly in truth
prawdę mówiąc, mówiąc szczerze, wprawdzie, trzeba przyznać

co roku adv
every year
w każdym roku, każdego roku

co się stało, to się nie odstanie ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈstawɔ ˈtɔ‿ɕɛ ˌɲɛ‿ɔtˈstãɲɛ proverb
let bygones be bygones what's done cannot be undone what's done is done
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło

co sił w nogach ˈʦ̑ɔ ˈɕiw ˈv‿nɔɡax adv
head over heels
tak szybko jak się da (przy poruszaniu się na nogach)

co słychać
what's up
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o powodzenie w życiu

co ty nie powiesz
tell me about it you don't say
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy

co więcej t͡sɔˈvjɛn.t͡sɛj
what is more
mówiący dodaje informację jeszcze istotniejszą, niż ta, którą już podał

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
out of sight, out of mind long absent, soon forgotten
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

co za
what
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne)
… tworząca pytanie o cechę lub prośbę o sprecyzowanie rzeczownika
… tworząca pytanie zależne wyrażające prośbę o wskazanie cechy lub o sprecyzowanie rzeczownika

co- ʦ̑ɔ prefix
ly
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas

coach n
coach
(sport, sportowy) (środowiskowy) trener drużyny sportowej

cobbler n
cobbler
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) anglosaski deser z owoców i ciasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drink alkoholowy z cukrem i sokiem cytrynowym

coca-cola n
Coca-Cola
(spożywczy) słodzony gazowany napój z kofeiną

cock rock n
cock rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock, w którym teksty poruszają tematykę falliczną, a podczas koncertów muzycy wykonują biodrami ruchy przypominające kopulację

cocker-spaniel n
cocker spaniel
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski typu wyżłowatego

cocobolo n
cocobolo
(drewnoznawstwo, drewno i obróbka drewna) egzotyczne, twarde drewno o pomarańczowej, ciemnoczerwonej lub brązowej barwie, uzyskiwane z twardzieli drzew, głównie z gatunku Dalbergia retusa

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
daily every day
w każdym dniu, co dzień

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
daily everyday commonly
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cofać ˈʦ̑ɔfaʨ̑ v
withdraw take back
odwoływać coś

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
anything
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz
somewhat
niezależnie od okoliczności
whatever whatsoever
wszystko jedno co; obojętnie który

cokół ˈʦ̑ɔkuw n
base
(technologia, technika, techniczny) podstawa lampy czy jakiegoś urządzenia
baseboard
(budownictwo) rodzaj wykończenia podłogi przy styku ze ścianą
bulb base bulb end bulb holder bulb socket end cap lamp socket
(technologia, technika, techniczny) metalowa część żarówki lub lampy elektronowej lub bezpiecznika zawierająca końcówki elektrod
plinth pedestal socle
(sztuka) podstawa pomnika czy rzeźby
plinth socle
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny

cold brew n
cold brew cold brew coffee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) schłodzona kawa przygotowana w procesie zimnej maceracji;

coleslaw n
coleslaw
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surówka z szatkowanej kapusty z dodatkiem marchwi, cebuli, czasem jabłka oraz przypraw;

college n
college
(edukacja, edukacyjny) część uniwersytetu lub samodzielna szkoła wyższa w krajach anglosaskich;
budynek, w którym mieści się college (1.1-2)

comeback n
comeback
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie

comiesięczny adj
monthly
mający miejsce co miesiąc

coming out n
coming out
(seksuologia, seksuologiczny) (socjologia, socjologiczny) proces samodzielnego ujawniania własnej orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej przed innymi ludźmi;

comphet n
comp het comp-het comphet
(socjologia, socjologiczny) obowiązkowa heteroseksualność rozumiana jako praktykowana z przyzwyczajenia norma społeczna zakładająca, że heteroseksualizm jest domyślny i najbardziej wartościowy

concept album n
concept album
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej

conchiglioni ˌkɔ̃ŋʲciˈlʲjɔ̇̃ɲi n
conchiglie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie dużych muszli, podawany z farszem;

content n
content
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) treść, zawartość merytoryczna

copula n
copula
(językoznawstwo, językoznawczy) łącznik;

copywriter n
copywriter
autor tekstów i sloganów reklamowych;

coraz ˈʦ̑ɔras adv
better and better more and more
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

corocznie adv
annually yearly
(powtarzając) co rok

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
annual
powtarzający się co roku

coroner kɔˈrɔ̃nɛr n
coroner
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów

corral n
corral
(zootechnika, zootechniczny) rodzaj zagrody dla bydła w Ameryce

cosalit n
cosalite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków;

cosec kɔˈsɛkãw̃s symbol
cosec csc
= (matematyka, matematyczny) cosecans

cosinus kɔˈsʲĩnus n
cosine
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

cotangens kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s n
cotangent
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
weekly hebdomadal hebdomadary
powtarzający się co tydzień

couchsurfing n
couch surfing
idea nawiązywania znajomości z ludźmi zamieszkującymi na całym świecie i wzajemnego oferowania sobie darmowych noclegów;

country adj
country
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej

country n
country
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny;

coup de grâce n
coup de grâce
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień

cover n
cover
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;

covidianin n
covidian
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba, która podniosła profilaktykę COVID-19 do poziomu przekonania religijnego, robiąca wszystko z myślą o zapobieganiu COVID-19

covidiota n
covidiot
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
something anything
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

coś w tym guście ˈʦ̑ɔɕ ˈf‿tɨ̃m ˈɡuɕʨ̑ɛ
something of the kind
(potocznie, potoczny) coś zbliżonego, coś podobnego

coś w tym rodzaju ˈʦ̑ɔɕ ˈf‿tɨ̃m rɔˈʣ̑aju
something of the kind
(potocznie, potoczny) coś zbliżonego, coś podobnego

crack n
crack
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) program łamiący zabezpieczenia antypirackie
kokaina zmieszana z sodą oczyszczoną i strącona z roztworu, stosowana wziewnie

credo ˈkrɛdɔ n
credo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wyznanie wiary

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
crescendo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku

cringe n
cringe
(slangowo) żenada, zażenowanie, wstyd

croissant n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

crostata krɔˈstata n
crostata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoskie kruche ciasto z owocami lub inną słodką masą, rodzaj tarty

crush n
crush
(slangowo) osoba, w której ktoś się podkochuje

crwth n
crwth
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny smyczkowy instrument muzyczny bardów walijskich i celtyckich;

crêpe n
crepe crêpe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;

crêpes n
crêpe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienkie naleśniki, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;

csc kɔˈsɛkãw̃s symbol
cosec csc
= (matematyka, matematyczny) cosecans

csw acronym
d.a.f. basis dry ash-free basis dry-ash-free basis
= czysta substancja węglowa, tj. przelicznik stosowany w analizie węgla po odjęciu popiołów i wilgoci

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot ctg ctn
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cuchnąć ˈʦ̑uxnɔ̃ɲʨ̑ v
stink
brzydko pachnieć, śmierdzieć

cud ʦ̑ut n
miracle wonder
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudny adj
marvellous marvelous
nadzwyczaj piękny, godny podziwu

cudotwórca n
miracle worker
osoba zdolna do czynienia cudów, wywoływania niewytłumaczalnych zjawisk

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
child prodigy wonderchild
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek

cudownie ʦ̑uˈdɔvʲɲɛ adv
marvellously wonderfully
w sposób cudowny, w sposób nadprzyrodzony

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
wonderful
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
foreigner alien
osoba pochodząca z innego kraju

cudzołożnica ˌʦ̑uʣ̑ɔwɔʒʲˈɲiʦ̑a n
adulteress fornicatress
(przestarzałe, przestarzały) kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
adulterous adulterate
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
fornicate
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
adultery
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzożywność n
heterotrophy
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmu związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

cudzożywny adj
heterotrophic
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
foreign alien
cudzoziemski
somebody else
należący do kogoś innego

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
quotation mark quotation marks
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
carbohydrate sugars
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;
sugar
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
icing sugar powdered sugar
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
cane sugar
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukier waniliowy ˈʦ̑ucɛr ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ n
vanilla sugar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) mieszanka cukru z wanilią lub z ekstraktem waniliowym;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
sweet candy
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
confectionery pastry shop
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
sugar bowl
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukierniczy adj
confectionary confectioner's confectionery
związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
courgette zucchini
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
sugar plant
fabryka cukru

cukrowy ʦ̑uˈkrɔvɨ adj
sugary
dotyczący cukru, związany z cukrem

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diabetes
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
diabetic
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

cukrzyk ˈʦ̑ukʃɨk n
bananaquit
(ornitologia, ornitologiczny) Coereba flaveola, mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków;

cukrówka n
African collared dove
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia roseogrisea Sundevall, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

cuma ˈʦ̑ũma n
fast hawser mooring line
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
moor
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża

cumulus kũˈmulus n
cumulus
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;

cunnilingus ˌkũɲiˈlʲĩŋɡus n
cunnilingus
(seksuologia, seksuologiczny) stymulacja kobiecych narządów płciowych językiem i ustami;

curaçao n
curaçao
likier ze skórek curaçao (1.1);

curling n
curling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

curriculum vitae n
curriculum vitae CV
(urzędowy) (biurowość, biurowy) życiorys (zawodowy);

curry n
curry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie

customer publishing n
customer publishing
rodzaj publikacji (np. magazyny, artykuły, newslettery), której zadanie polega na kreowaniu wizerunku firmy lub podtrzymaniu kontaktu między nią a jej docelowymi klientami

customowy ˌkastɔ̃ˈmɔvɨ adj
custom
(neologizm) (slangowo) (handel, handlowy) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami

cwaniak n
angler chancer clever clogs sharp operator sly dog smartypants
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

cwany adj
canny
umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel

cwał n
gallop
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cyber- prefix
cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberagresja n
cyberaggression
zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody w Internecie

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
cyberattack cyber attack
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
cyberculture
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernauta n
cybernaut
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

cybernetyczny adj
cybernetic
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cybernetyka n
cybernetics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzemoc ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
cyberbullying
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
cyberspace
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyberprzestępca n
cyberbully
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) przestępca łamiący prawo w Internecie

cyberseks ʦ̑ɨˈbɛrsɛks n
cybersex
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;

cyberstalker n
cyberstalker
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia używając środków komunikacji elektronicznej

cyberstalking n
cyberstalking
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) prześladowanie osób poprzez śledzenie i utrudnianie życia przy użyciu środków komunikacji elektronicznej

cybertariat n
cybertariat
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna wykonująca niskopłatną, niewymagającą kwalifikacji pracę związaną z przestrzenią wirtualną

cyberzagrożenie n
cyberthreat
zagrożenie mające związek z systemami komputerowymi, zwłaszcza korzystaniem z internetu

cyborg n
cyborg
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

cyborium n
ciborium
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów

cyc ʦ̑ɨʦ̑ n
boob tit
(grubiański, grubiańsko) pierś kobieca, rzadziej zwierzęca

cycek ˈʦ̑ɨʦ̑ɛk n
tit
(pospolicie) kobieca pierś

cyceroński adj
Ciceronian
związany z rzymskim mówcą i politykiem Cyceronem; taki jak w jego dziełach

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
cider
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
face clock face
tarcza zegara

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
digit cipher
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)
digit cipher figure
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
digital
wykorzystujący technikę cyfrową

cyganologia n
Ciganology Gypsiology Romalogy Romani studies Romistics Romology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;

cygaretka ˌʦ̑ɨɡaˈrɛtka n
cigarillo
cienkie cygaro;

cygarnica ˌʦ̑ɨɡarʲˈɲiʦ̑a n
cigar case
(przestarzałe, przestarzały) przenośne, eleganckie opakowanie na cygara lub papierosy

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
cigar
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
Gypsy Bohemian Gipsy
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjanek n
cyanide
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
potassium cyanide
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cyjanometr n
cyanometer
(metrologia, metrologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba

cyjanowodorowy adj
hydrocyanic
(chemia, chemiczny) związany z cyjanowodorem, dotyczący cyjanowodoru

cyjanowodór n
formonitrile hydrogen cyanide
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

cyjon ˈʦ̑ɨjɔ̃n n
dhole
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;

cyk interjection
chirp
imituje jeden z wielu charakterystycznych dźwięków wydawanych przez owady, (na przykład) świerszcze
tick
imituje jeden z wielu powtarzających się miarowo dźwięków zegarka

cykada ʦ̑ɨˈkada n
cicada
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykata n
succade
(spożywczy) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
cycle
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cykl biogeochemiczny n
biogeochemical cycle
zamknięty obieg pierwiastków w przyrodzie

cyklaminian ˌʦ̑ɨklãˈmʲĩɲãn n
cyclamate N cyclo- hexyl- sulfamate cyclo- hexyl- sulfamate
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego;

cyklicznie adv
cyclically
w sposób cykliczny

cykliczny adj
cyclic cyclical
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cykliniarka ˌʦ̑ɨklʲĩˈɲarka n
floor-sander
(technologia, technika, techniczny) rodzaj szlifierki, służący do cyklinowania;

cyklofosfamid ˌʦ̑ɨklɔfɔˈsfãmʲit n
cyclophosphamide cytophosphane
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów;

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
cycloid
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklometr n
cyclometer
(motoryzacja) przyrząd do rejestracji obrotów koła pojazdu

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
cyclone
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
(chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych; (zobacz) cyklon A, (zobacz) cyklon B

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
cyclops
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cyklotron ʦ̑ɨkˈlɔtrɔ̃n n
cyclotron
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
cyclothymia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cyklotymiczny ˌʦ̑ɨklɔtɨ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
cyclothymic
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z cyklotymią

cykor ˈʦ̑ɨkɔr n
chicken
(potocznie, potoczny) osoba strachliwa, tchórz

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
chicory
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cykuta n
cowbane
(botanika, botaniczny) szalej;

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
cylinder
(technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego
graduate graduated cylinder
(chemia, chemiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;
top hat beaver hat chimney pot hat cylinder hat high hat silk hat
(odzieżownictwo) sztywny, zwykle wysoki kapelusz męski z wąskim rondem i walcowatą główką;

cylinder miarowy n
graduated cylinder measuring cylinder
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
cylindrical
taki, który ma kształt cylindra

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
cimbalom dulcimer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cymbergaj ʦ̑ɨ̃mˈbɛrɡaj n
shove-halfpenny
(środowiskowy) gra szkolna polegająca na przesuwaniu grzebieniem po ławce większej monety tak, aby uderzała w mniejszą, którą należało trafić w bramkę przeciwnika

cymes n
tsimmes tzimmes
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
solder
(potocznie, potoczny) (elektronika, elektroniczny) łatwotopliwy stop cyny (1.1) z ołowiem i antymonem, używany do lutowania niskotemperaturowego
tin
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynaderka ˌʦ̑ɨ̃naˈdɛrka n
kidney
(zdrobniale) cynadra (nerka zwierzęca)

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
cinnamon
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynamonowiec cejloński n
Ceylon cinnamon tree true cinnamon tree
(botanika, botaniczny) Cinnamomum verum gatunek drzewa z rodziny wawrzynowatych;

cynamonowiec kamforowy n
camphor tree camphorwood camphor laurel
(botanika, botaniczny) Cinnamomum camphora, gatunek drzewa należący do rodziny wawrzynowatych;

cynaryna n
cynarin
(biochemia, biochemiczny) związek czynny występujący w karczochach

cyneraria n
cineraria common ragwort
(botanika, botaniczny) mieszaniec roślin z rodziny astrowatych;

cynfolia ʦ̑ɨ̃nˈfɔlʲja n
tinfoil
cienki, cynowy arkusz

cyngiel ˈʦ̑ɨ̃ŋʲɟɛl n
streber
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba z rodzaju Zingel, z rodziny okoniowatych;

cynicznie adv
cynically
w sposób cyniczny

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
cynic
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
cynicism cynism
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
zinc
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynocefal n
cynocephaly
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie;

cynować v
tin
pokrywać cyną

cynowy adj
tinny
związany z cyną, dotyczący cyny

cypel ˈʦ̑ɨpɛl n
panhandle salient spur
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
ciprofloxacin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
cypress
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyraneczka ˌʦ̑ɨrãˈnɛʧ̑ka n
eurasian teal
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
garganey
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki;

cyrk ʦ̑ɨrk n
circus
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
compasses compass pair of compasses
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zircon
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów;
zirconium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkonia n
zirconia
(jubilerstwo, jubilerski) syntetyczny kamień ozdobny;

cyrkowy ʦ̑ɨrˈkɔvɨ adj
big top circus
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
circulation
obieg zamknięty

cyrograf n
chirograph
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
Cyrillic
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylicki adj
Cyrillic
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cysoida n
cissoid
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cysterka n
Cistercian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
cistern
duży pojemnik do magazynowania wody
cistern tank vat
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
tanker
(motoryzacja) pojazd do przewożenia płynów

cysters n
Cistercian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;

cysterski adj
Cistercian
związany z cystersami, dotyczący cystersów

cystogastrostomia n
cystogastrostomy
(medycyna, medyczny) operacyjne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu

cytacja ʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
citation quotation
(przestarzałe, przestarzały) dosłowne przytoczenie w mowie lub tekście cudzych słów

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
citadel
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
quotation citation quote
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytochrom n
cytochrome
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;

cytogenetyczny adj
cytogenetic
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
Pap smear cervical smear pap smear smear smear test
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) mikroskopowe badanie komórek pochwowej części szyjki macicy, pobranych drogą wymazu i opracowanej jako utrwalony rozmaz na szkiełku laboratoryjnym
cytology
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
cytological cytologic
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplast n
cytoplast
(biologia, biologiczny) oocyt pozbawiony jądra

cytoplazma n
cytoplasm
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoplazmatyczny adj
cytoplasmic
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą

cytoszkielet n
cytoskeleton
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytoszkieletowy adj
cytoskeletal
(biologia, biologiczny) związany z cytoszkieletem

cytotoksyczność n
cytotoxicity
cecha tego, co cytotoksyczne

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
quote
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytozol n
cytosol
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;

cytozolowy adj
cytosolic
(biologia, biologiczny) związany z cytozolem

cytra ˈʦ̑ɨtra n
zither zithern
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytron ˈʦ̑ɨtrɔ̃n n
citron
(botanika, botaniczny) Citrus medica, gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych;

cytrus ˈʦ̑ɨtrus n
citrus
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

cytrusowy ˌʦ̑ɨtruˈsɔvɨ adj
citrus
związany z cytrusem

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
citrine
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
lemon
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce
lemon lemon tree
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;

cytrynian n
citrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cytrynowiec n
lemon cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z warstwą biszkoptu, budyniu i kremem cytrynowym
lemon tree
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) drzewo cytrynowe

cytrynowy ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ adj
lemon
taki, który jest wykonany z dodatkiem cytryny
związany z cytryną, dotyczący cytryny

cytyzyna n
cytisine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
civilian
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
civilization civilisation
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizacyjny ˌʦ̑ɨvʲilʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
civilizational
związany z cywilizacją

cywilizowany adj
civilized
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cywilizować v
civilize civilise
szerzyć cywilizację

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
civil civic
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
civilian civil
nie należący do wojska

cza-cza ˈʧ̑a‿ʧ̑a n
cha-cha cha-cha-cha
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;

czad ʧ̑at interjection
cool
(slangowo) słowo wyrażające uczucie radości, szczęścia lub innych pozytywnych doznań

czad ʧ̑at n
flue gas monoxide
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) (zobacz) tlenek węgla

czador ˈʧ̑adɔr n
chador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czagatajski n
Chagatai
(językoznawstwo, językoznawczy) język czagatajski;

czaić v
lurk
czekać / oczekiwać na kogoś w ukryciu

czaić bazę ˈʧ̑a<sup>j</sup>iʥ̑ ˈbazɛ idiom
get the gist
(slangowo) rozumieć, pojmować

czajka ˈʧ̑ajka n
lapwing northern lapwing
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
teapot
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
kettle teapot
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czako n
shako
wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku;

czakram n
chakram
jeden z rodzajów broni miotanej pochodzący z Indii

czangsing ˈʧ̑ãŋksʲĩŋk n
Changhsingian
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;

czapeczka ʧ̑aˈpɛʧ̑ka n
cap
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże

czapka ˈʧ̑apka n
cap
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
heron egret
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla biała n
great egret
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea alba Linnaeus, duży ptak o śnieżnobiałym upierzeniu;

czapla modronosa n
squacco heron
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeola ralloides Scopoli, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

czapla siwa n
grey heron
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czaprak n
shabrack
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;

czar ʧ̑ar n
charm
(przenośnie, przenośnia) urok
spell
magiczne zaklęcie

czara n
cup bowl
owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów

czarcie koło n
fairy ring fairy circle elf circle elf ring pixie ring
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czarka austriacka n
scarlet elfcup
(mikologia, mikologiczny) (systematyka) Sarcoscypha austriaca Boud., gatunek grzyba z rodziny czarkowatych;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
black hole
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna godzina ˈʧ̑arna ɡɔˈʥ̑ĩna idiom
rainy day
okres dużych trudności, zwłaszcza materialnych, przewidywany w bliżej nieokreślonej przyszłości

czarna herbata n
black tea
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
bilberry European blueberry
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
bilberry whinberry whortleberry
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
Greek to me
coś zupełnie niezrozumiałego, trudnego do pojęcia lub nieznanego dla kogoś
black magic
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
black sheep
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
blackcurrant black currant
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
black box
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej
black box flight data recorder
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;

czarna wdowa ˈʧ̑arna ˈvdɔva n
black widow
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa pająka Latrodectus mactans;

czarna wołga ˈʧ̑arna ˈvɔwɡa n
black volga
samochód, który według legendy rozpowszechnianej w czasach PRL-u rzekomo porywał dzieci, które znikały na zawsze, symbol tajemniczego zagrożenia;

czarna śmierć n
Black Death
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ n
black gold
ropa naftowa

czarniak ˈʧ̑arʲɲak n
pollock
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pollachius virens, europejska i kanadyjska ryba atlantycka;

czarniawy ʧ̑arʲˈɲavɨ adj
blackish
mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny

czarno ˈʧ̑arnɔ adv
black
(przysłówek) (odprzymiotnikowy) od: czarny (barwa)

czarno-biały ˌʧ̑arnɔ‿ˈbʲjawɨ adj
black and white
taki, który ma dwa kolory: czarny i biały
(przenośnie, przenośnia) nazbyt uproszczony, niewidzący cech pośrednich, oddający tylko skrajności
black-and-white
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy

czarnobylit n
chernobylite
silnie radioaktywna substancja krystaliczna sztucznego pochodzenia, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu, odkryta w korium po katastrofie w Czarnobylu;

czarnodruk n
black print blackprint minister print
(filatelistyka) czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
Montenegrin
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
Montenegrin
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

czarnoksięstwo n
witchcraft sorcery diablerie diablery diabolism sortilege
praktyki magiczne

czarnoksiężnica n
hag sorceress witch
(rzadki, rzadko używany) osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

czarnoksiężnik n
sorcerer warlock
osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

czarnolicy adj
black-faced blackfaced
o czarnym licu

czarnooki ˌʧ̑arnɔˈːci adj
black-eyed
taki, który ma czarne oczy

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ adj
black African-American Black
mający ciemny kolor skóry

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ n
black African African-American Black Black person black person
mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

czarnotek arabski n
Tristram's grackle Tristram's starling
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski;

czarnowron ʧ̑arˈnɔvrɔ̃n n
carrion crow
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

czarnoziem ʧ̑arˈnɔʑɛ̃m n
black earth chernozem
(geologia, geologiczny) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

czarność n
nigritude
cecha tego, co czarne

czarnuch n
nigga nigger
(pogardliwie, pogardliwy) czarnoskóry mężczyzna

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
nigella
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarnuszka siewna ʧ̑arˈnuʃka ˈɕɛvna n
black caraway blackseed fennel flower nutmeg flower
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
Black black
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
black
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
nielegalny

czarny ˈʧ̑arnɨ n
Black black
bierka w czarnym (1.1) kolorze w grze w szachy, warcaby itp.; czarne (1.1) pole w ruletce; także gracz lub stawka ich dotycząca

czarny bez ˈʧ̑arnɨ ˈbɛs n
elderberry
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czarnego bzu (1.1)

czarny blok n
black bloc
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny charakter ˈʧ̑arnɨ xaˈraktɛr idiom
villain
postać złego, negatywnego bohatera w filmie lub sztuce teatralnej

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
gallows humour
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;

czarny jak heban adj
black as ebony
o czymś lub o kimś bardzo czarnym lub ciemnym

czarny jak kominiarz ˈʧ̑arnɨ ˈjak ːɔ̃ˈmʲĩɲaʃ adj
black as a sweep
brudny

czarny jak smoła adj
pitch black
o czymś lub o kimś bardzo czarnym lub ciemnym

czarny koń ˈʧ̑arnɨ ˈkɔ̃ɲ n
dark horse
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto nieoczekiwanie zwycięża lub odgrywa wielką rolę w jakichś wydarzeniach, choć nikt się tego nie spodziewał

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
black market
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarny żołnierz n
black soldier fly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) muchówka z gatunku Hermetia illucens

czarodziej n
wizard enchanter charmer
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejka n
enchantress
(przenośnie, przenośnia) kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska
fairy enchantress sorceress
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarować v
work charms
czynić czary
charm
wprowadzać w podziw
take for a ride
(potocznie, potoczny) wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy)

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
witch hag
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownictwo n
witchcraft sorcery wizardry
zajmowanie się czarami;

czarownik n
sorcerer warlock
mężczyzna zajmujący się czarami
witch-doctor
człowiek leczący przy pomocy czarów

czarterpartia ˌʧ̑artɛrˈpartʲja n
Charter Party
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
charming
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czary ˈʧ̑arɨ n
magic sorcery witchcraft
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
tense time
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
time
chwila, moment, pora
time tense
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

czas leczy rany ˈʧ̑as ˈlɛʧ̑ɨ ˈrãnɨ proverb
time heals all wounds
po jakimś czasie człowiek lepiej znosi wspomnienie o nieszczęściu, które go spotkało

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
past tense simple past
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
future tense
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły prosty ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ ˈprɔstɨ n
future simple
(gramatyka) w innych językach czas przyszły o prostej budowie, tworzony według specyficznych, dla danego języka, reguł

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
present tense
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
time is money
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas wolny n
leisure free time spare time leisure time idle time
wolne od zajęć, pracy

czas zaprzeszły n
past perfect pluperfect
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
sometimes
niekiedy, co pewien czas

czasochłonny ˌʧ̑asɔˈxwɔ̃nːɨ adj
time-consuming
wymagający poświęcenia dużo czasu

czasomierz n
timekeeping device
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd, który odmierza upływ czasu

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
magazine periodical journal review
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzenny ˌʧ̑asɔpʃɛˈsṭʃɛ̃nːɨ adj
space-time
(przymiotnik) od czasoprzestrzeń

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
spacetime space-time space time space-time continuum
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
verb
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik modalny ʧ̑aˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
modal verb
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
intransitive verb
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
auxiliary verb
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
transitive verb
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik ułomny n
defective verb
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych;

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
reflexive verb
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
temporal
trwający przez krótki czas

czasy n
day time
okres dziejów, który wyodrębniono z uwagi na pewne swoiste cechy

czaszka ˈʧ̑aʃka n
skull cranium
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
cranial
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czasznica olbrzymia n
giant puffball
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Calvatia gigantea Pers., gatunek grzybów jadalnych z rodziny purchawkowatych;

czat n
chat online chat
(informatyka, informatyczny) internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów
khat
(spożywczy) psychoaktywna używka z liści czuwaliczki jadalnej

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
chat
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera
lie in ambush wait stalk
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
devotee idolater venerator votary worshiper
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czcigodny adj
honourable reverend venerable honorable reverent
taki, który zasługuje na wielki szacunek

czcionka ˈʧ̑ʲʨ̑ɔ̃nka n
font
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) krój pisma użyty w tekście komputerowym
type
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku
typeface
(drukarstwo, drukarski) wygląd liter w druku

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
exalt glorify revere venerate worship
oddawać cześć

czczy ʧ̑ːɨ adj
empty idle pointless
(przenośnie, przenośnia) pusty, próżny, nic nie znaczący, bezcelowy
on an empty stomach
głodny, pusty

czeburek n
chebureki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

czecho-słowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
Czecho-Slovak
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
Czechoslovak Czechoslovakian
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czechosłowakizm ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvacism̥ n
czechoslovakism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;

czeczeński adj
Chechen
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
Chechen
język czeczeński

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
redpoll
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;

czeczotka tundrowa ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka tũnˈdrɔva n
Arctic redpoll
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis hornemanni, mały ptak z rodziny ziarnojadów zamieszkujący daleką północną tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

czeczuga n
sterlet
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
out of sight, out of mind
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie

czek ʧ̑ɛk n
check cheque
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
ice axe
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekanie ʧ̑ɛˈkãɲɛ n
waiting
(rzeczownik odczasownikowy) od czekać

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
stay
w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry
stop wait
przerywać wykonywanie jakiejś czynności
wait anticipate
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekać jak na zbawienie ˈʧ̑ɛkaʨ̑ ˈjak ˌna‿zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ v
drool over something salivate over something
niecierpliwie na coś czekać; usilnie pragnąć, by coś się stało, spełniło

czekać na Godota v
wait for Godot
(książkowy) czekać na coś (lub kogoś), co nigdy nie nadejdzie

czekista ʧ̑ɛˈcista n
chekist
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
chocolate
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
chocolate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
journeyman
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czeladź ˈʧ̑ɛlaʨ̑ n
menial servant
(historia, historyczny, historycznie) dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług w domu, jako straż w zamku, grodzie itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych;

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
celesta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

czelność n
audacity temerity
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom

czeluść ˈʧ̑ɛluɕʨ̑ n
abyss
(książkowy) przepaść, głębia, jama

czempion n
champion
(sport, sportowy) aktualny mistrz jakiejś dyscypliny

czepek ˈʧ̑ɛpɛk n
bathing cap swim cap
(sport, sportowy) gumowe lub płócienne nakrycie głowy pływaka;
calyptra
(botanika, botaniczny) element sporofitu szeregu mchów i wątrobowców;
mob cap mob-cap
(dawniej, dawny) nakrycie głowy;

czepek kąpielowy n
bathing cap shower cap
osłona na włosy zakładana do ochrony przed zamoczeniem podczas kąpieli

czepek pływacki n
swim cap
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czepiać v
carp at pan pick at pick on take out on
(potocznie, potoczny) wynajdywać złe strony czegoś, niedobre intencje kogoś
cling clutch at
(potocznie, potoczny) ujmować coś, by się tego trzymać

czepiec ˈʧ̑ɛpʲjɛʦ̑ n
bonnet
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) rodzaj kobiecego nakrycia głowy;
reticulum
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;

czepny adj
clasper
chwytliwy, czepliwy

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
bird cherry
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1)

czeremcha zwyczajna n
Mayday tree bird cherry hackberry hagberry
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych;

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
wild cherry
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
wild cherry cherry
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

czereśniówka n
kirsch
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czerniak n
melanoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki barwnikowej;

czernica ʧ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
tufted duck
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;

czernidłak kołpakowaty n
lawyer's wig shaggy mane shaggy inkcap
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;

czernidło n
blacking
(przestarzałe, przestarzały) zaprawa do czarnienia
barwnik nadający barwę czarną

czernieć v
blacken
stawać się czarnym

czerpać ˈʧ̑ɛrpaʨ̑ v
draw
nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
stale
o chlebie nieświeży, suchy

czerw ʧ̑ɛrf n
larva
larwa niektórych gatunków muchówek i błonkówek;
brood
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
June
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwienić ʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
blush
oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
red
kolor czerwony

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
red card
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
redcurrant red currant
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonak n
American flamingo
(ornitologia, ornitologiczny) Phoenicopterus ruber, flaming karmazynowy

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
reddish
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
red meat
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp.

czerwono adv
red redly
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

czerwonobrązowy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
russet
mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym

czerwonokrwisty adj
blood-red
(książkowy) mający kolor czerwony o odcieniu koloru krwi; intensywnie czerwony

czerwononosy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔsɨ adj
red-nosed
taki, który ma czerwony nos

czerwonoskrzydły ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ adj
red-winged
taki, który ma czerwone skrzydła

czerwonoszyi ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈʃɨji adj
red-necked
taki, który ma czerwoną szyję

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
red
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
red commie
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
commie red
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
red giant
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerwony sztandar n
red flag
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sztandar koloru czerwonego symbolizujący ruchy robotnicze, używany przez ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne;

czerwony śnieg n
watermelon snow blood snow pink snow red snow
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
black
czarny kolor
czarny strój, zwłaszcza żałobny

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
comb
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
Bohemian
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
Czech
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
Czech the Czech language
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

czewapcziczi ˌʧ̑ɛvapˈʧ̑ʲiʧ̑ʲi n
cevapi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańskie kotleciki z mięsa mielonego;

czeznąć v
evanesce
(książkowy) ulegać marnowaniu, odchodzeniu, zamieraniu, znikaniu

cześnik n
cupbearer
(dawniej, dawny) urzędnik dworski służący królowi przy stole

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
hello hi
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ n
honour homage
poważanie

czips n
chip crisp
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;

czirokeski adj
Cherokee
związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów

czkawka ˈʧ̑kafka n
hiccup hiccough
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
hiccup
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czop ʧ̑ɔp n
axle journal trunnion
(technologia, technika, techniczny) w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło
gudgeon
(technologia, technika, techniczny) w ciesielstwie: klin stanowiący rodzaj połączenia
plug bung tap
(technologia, technika, techniczny) w bednarstwie: klin służący do zamykania beczki;

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
suppository
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
Allium
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;
garlic
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czołg ʧ̑ɔwk n
tank
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czołgać ˈʧ̑ɔwɡaʨ̑ ˈʧ̑ɔwɡaʨ̑‿ɕɛ v
crawl creep grovel
posuwać się do przodu w pozycji na brzuchu

czołgista ʧ̑ɔwʲˈɟista n
tankman tank soldier
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
forehead
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czołoczub n
helmetshrike
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Prionops;

czołowy ʧ̑ɔˈwɔvɨ adj
forehead
dotyczący czoła
frontal
frontowy, przedni
leading
główny, wiodący

czołówka ʧ̑ɔˈwufka n
headlamp
latarka noszona na głowie
opening credits
(telewizja, telewizyjny) plansze początkowe filmu

czterechsetlecie ˌʧ̑tɛrɛxsɛˈtlɛʨ̑ɛ n
quadricentennial quatercentenary
czterechsetna rocznica

czternasta n
2 PM
godzina 14, godzina druga po południu

czternastokąt n
tetradecagon tetrakaidecagon
(geometria) wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

czternastolatek ˌʧ̑tɛrnastɔˈlatɛk n
fourteen year old
chłopak mający czternaście lat

czternastoletni ˌʧ̑tɛrnastɔˈlɛtʲɲi adj
fifteen-year of fourteen year
trwający czternaście lat
fourteen-year-old of fourteen
mający czternaście lat

czternastościan n
tetradecahedron tetrakaidecahedron
(geometria) wielościan o czternastu ścianach

czteroatomowy adj
tetratomic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z czterech atomów

czterogodzinny ˌʧ̑tɛrɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
four hour old
będący w wieku czterech godzin
four hour four hour long
trwający cztery godziny

czterojęzyczny ˌʧ̑tɛrɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
quadrilingual
posługujący się czterema językami
tetralingual
napisany w czterech językach

czterokołowy ˌʧ̑tɛrɔkɔˈwɔvɨ adj
four-wheel
taki, który ma cztery koła

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
four time
cztery razy

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
four-year-old
mający cztery lata

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
four-leaf
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

czteromasztowiec ˌʧ̑tɛrɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
four-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający cztery maszty (nie licząc bukszprytu)

czteromasztowy ˌʧ̑tɛrɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
four-masted
o żaglowcu: mający cztery maszty

czterorogi adj
four-horned
posiadający cztery rogi

czterowiersz n
quatrain
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;

cztery ˈʧ̑tɛrɨ cardinalNumeral
four
liczba 4

cztery litery ˈʧ̑tɛrɨ lʲiˈtɛrɨ n
behind
(eufemistycznie) dupa, pupa

czub n
crest
(zoologia, zoologiczny) kępka piór lub sierści na głowie
top
szpiczasty koniec czegoś
topknot
fryzura z uniesionymi włosami

czubajka kania n
parasol mushroom
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera Singer, gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych;

czubak czarny n
black baza
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aviceda leuphotes, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny jastrzębiowatych

czubatka europejska n
crested tit European crested tit
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;

czubek ˈʧ̑ubɛk n
tip toe top
szpiczaste, ostre zakończenie czegoś
kook nut nutter wacko whacko
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie

czucie ˈʧ̑uʨ̑ɛ n
feeling
odbiór poprzez zmysły, reakcja na odbierane aspekty rzeczywistości

czuciowy adj
sensory
związany z czuciem, dotyczący czucia

czuh ʧ̑ux n
Chuj
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich;

czujnie adv
wakefully
w sposób czujny, uważny

czujnik n
sensor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
vigilance watchfulness alertness
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
watchful alert vigilant wakeful
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czule adv
affectionately fondly tenderly
w sposób czuły, przepełniony czułością

czulent ˈʧ̑ulɛ̃nt n
cholent
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

czupiradło n
scarecrow fright
(potocznie, potoczny) osoba śmiesznie wyglądająca, mająca dziwaczną fryzurę

czupryna ʧ̑uˈprɨ̃na n
fuzz mop shag
krótkie, bujne włosy

czuringa ʧ̑uˈrʲĩŋɡa n
churinga tjurunga
(etnografia, etnograficzny) płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemion australijskich;

czuwak ˈʧ̑uvak n
dead man's switch
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;

czuwaski adj
Chuvash
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

czuwaski n
Chuvash
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuwać ˈʧ̑uvaʨ̑ v
be on the alert
być czujnym, mieć się na baczności
stay awake
nie spać
watch over
strzec, pilnować kogoś lub czegoś

czuć ʧ̑uʨ̑ v
feel sense
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
smell
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu węchu
feel
mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie

czuć miętę ˈʧ̑uʨ̑ ˈmʲjɛ̃ntɛ v
fancy
czuć sympatię do kogoś; czuć do kogoś pociąg; podkochiwać się

czuć się jak ryba w wodzie ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔʥ̑ɛ v
take to something like a duck to water
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie

czułek n
feeler antenna
(zoologia, zoologiczny) wyrostek czuciowy owada lub mięczaka;

czułość ˈʧ̑uwɔɕʨ̑ n
sensitivity
cecha kogoś, kto jest czuły
speed
(fotografia) wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło
tenderness
uczuciowość, wrażliwość

czuły ˈʧ̑uwɨ adj
affectionate tender loving
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością

czwarta n
four o'clock
godzina 4 w nocy lub po południu

czwarta władza ˈʧ̑farta ˈvwaʣ̑a n
fourth estate
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
Thursday
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
Quaternary
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈʧ̑fartɨ adj
fourth
od 4

czworaczek n
quadruplet
jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

czworaki ʧ̑fɔˈraci numeral
fourfold of four way kind type
dotyczący czterech typów, rodzajów

czworako ʧ̑fɔˈrakɔ adv
in four way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → czworaki

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
quadrilateral
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
quadrupedal quadruped four-legged
mający cztery nogi

czworonożny przyjaciel n
four-legged friend
(przenośnie, przenośnia) pies

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
quadruped tetrapod
zwierzę czworonożne

czworościan n
tetrahedron
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈʧ̑furka n
B
ocena w szkole oznaczona cyfrą 4
four
nazwa cyfry 4

czy ʧ̑ɨ conjunction
or
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
whether if
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czyhać v
lurk
wyczekiwać z zamiarem napaści

czyj ʧ̑ɨj pronoun
whose
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
somebody someone
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czyli ˈʧ̑ɨlʲi conjunction
i.e. that this be
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

czym prędzej adv
as soon as possible at once
w tym samym momencie lub bezpośrednio po

czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci ˈʧ̑ɨ̃m skɔˈrupka za‿ˈmwɔdu naˈɕɔ̃ŋʲcɲɛ ˈtɨ̃m na‿ˈstarɔɕʨ̑ ˈtrɔ̃ɲʨ̑i proverb
as the twig is bent, so is the tree inclined
wychowanie wywiera wpływ na całe życie

czyn ʧ̑ɨ̃n n
deed act
działanie, postępek, akt;

czynel n
clash cymbal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
do make
robić coś, wykonywać

czynnie ˈt͡ʂɨn.ɲɛ adv
actively
na sposób czynny

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
agent element
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek
factor
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie

czynnik wewnętrzny n
IF intrinsic factor
(fizjologia, fizjologiczny) glikoproteina soku żołądkowego odpowiedzialna za wchłanianie witaminy B12 z przewodu pokarmowego

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
act
wykonywanie, robienie czegoś

czynny ˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
active
wykonujący jakąś czynność
skłonny do działania, aktywny
active open working
funkcjonujący, uruchomiony

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
quit rent quit-rent quitrent
(dawniej, dawny) świadczenie chłopów za użytkowanie ziemi
rent
terminowa opłata za wynajem

czyr ʧ̑ɨr n
broad whitefish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus nasus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;

czyrak n
boil furuncle
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystek ˈʧ̑ɨstɛk n
rock-rose rock rose rockrose
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

czystka ˈʧ̑ɨstka n
purge
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

czystka etniczna n
ethnic cleansing
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czysto adv
cleanly
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń
purely
zupełnie, w całości, wyłącznie

czystopis ʧ̑ɨˈstɔpʲis n
fair copy
tekst po poprawkach, przepisany na czysto

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
chastity
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna
cleanness
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
purity
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
blank
prawnie bez winy
chaste pure unsullied
moralnie bez skazy
clean clear
pozbawiony brudu
clear clean
przejrzysty, klarowny
clear net
legalnie przeprowadzony
pure fine
bez dodatków, domieszek
pure sheer perfect
zupełny

czyszczenie ʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cleaning
(rzeczownik odczasownikowy) od czyścić

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
reading
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
read
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
read between the lines
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
reading room
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnictwo n
readership
(socjologia, socjologiczny) odczytywanie publikacji drukowanych (wymiar społeczny)

czytelnie adv
legibly readably
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
reader
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
clear
(przenośnie, przenośnia) zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób
readable
taki, który daje się odczytać, przeczytać

czytnik n
reader
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)
(informatyka, informatyczny) urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki
scanner
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie

czytnik książek elektronicznych n
e-book reader e-reader e-book device
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;

czyścibut ʧ̑ɨɕˈʨ̑ibut n
shoeshiner bootblack
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto czyści ludziom buty na ulicy w celach zarobkowych

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
Purgatory purgatory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyściec lekarski n
bishopwort bishop's wort common hedgenettle purple betony wood betony
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
clean
usuwać brud, zanieczyszczenia

czyż ʧ̑ɨʃ n
Eurasian siskin
(ornitologia, ornitologiczny) czyżyk

czyż ʧ̑ɨʃ particle
question tag
(książkowy) czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź

czyżby ˈʧ̑ɨʒbɨ interjection
really be this true be it possible
…używany samodzielnie do wyrażenia powątpiewania w prawdziwość tego, co było powiedziane

czyżby ˈʧ̑ɨʒbɨ particle
could indeed really
…wprowadzająca pytanie, sugerująca niepewność lub przypuszczenie

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
siskin
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

czółenko ʧ̑uˈwɛ̃nkɔ n
shuttle
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

czółno n
dugout
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
savory
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząsteczka adhezji komórkowej n
CAM cell adhesion molecule
(biologia, biologiczny) cząsteczka białkowa w błonie komórkowej uczestnicząca w komunikacji pomiędzy komórkami, w połączeniu między nimi oraz między komórką a macierzą zewnątrzkomórkową

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
particle
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;
small part
(zdrobniale) od część

cząstkowy adj
partial
fragmentaryczny, niecałkowity

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
often frequently
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
frequency
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstować v
help
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem
help oneself
korzystać z poczęstunku

częstościomierz n
frequency counter
przyrząd wykorzystywany do mierzenia częstości;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
angular frequency
(fizyka, fizyczny) częstotliwość pomnożona przez 2π
frequency incidence
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
frequent
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
partly partially
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
partial part
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
part compound
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim
part piece element movement
fragment jakiejś całości

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
part of speech
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

część zdania ˈʧ̑ɛ̃w̃ʑʥ̑ ˈzdãɲa n
part of a sentence phrase
(gramatyka) słowo lub wyrażenie, pełniące określoną funkcję w zdaniu;

człon ʧ̑wɔ̃n n
segment
część jakiejś całości połączona z nią przy pomocy widocznych elementów spajających

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
member fellow adherent
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
limb
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;

członkostwo n
membership
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

członkowski adj
member
dotyczący członków organizacji
membership
dotyczący członkostwa

człowieczeństwo n
humanity
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki
humanity humanness
bycie człowiekiem

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
human man
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
man
pracownik, podwładny, członek
person man
ktoś, jakaś osoba

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
man is a wolf to man
ludzie nie są sobie życzliwi

człowiek interesu n
business man
osoba odznaczająca się przedsiębiorczością

człowiek myśli, Pan Bóg kreśli ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈmɨɕlʲi ˈpãn‿buk ˈːrɛɕlʲi proverb
man proposes, God disposes
nie zawsze człowiek jest w stanie wszystko zaplanować czy przewidzieć

człowiek pekiński n
Peking Man
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;

człowiek renesansu n
Renaissance man
człowiek biegły w wielu dziedzinach

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
man proposes, God disposes
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować

człowiek śniegu n
abominable snowman
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach

człowieki n
hoomans
(przestarzałe, przestarzały) (żartobliwie) ludzie

córka ˈʦ̑urka n
daughter
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
well
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
spot dot fleck marking speck speckle
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło ʦ̑wɔ n
customs duty
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

d-moll n
d minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)

dabigatran n
dabigatran
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy stosowany doustnie; odwracalny, bezpośredni inhibitor trombiny

dach dax n
roof
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachowanie n
rollover
o pojeździe przewrócenie się na dach w trakcie wypadku

dachowiec n
moggy
(potocznie, potoczny) nierasowy kot
stray cat feral cat
(potocznie, potoczny) zdziczały, bezpański kot

dachówczarka ˌdaxufˈʧ̑arka n
roof-tile making machine
(technologia, technika, techniczny) maszyna do formowania dachówek

dachówka daˈxufka n
roof tile
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dadaistyczny adj
Dadaist
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami

daf daf n
daf
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) duży bęben obręczowy używany w tradycyjnej muzyce Bliskiego Wschodu

dagerotyp n
daguerreotype
(fotografia) fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

dagerotypia n
daguerreotypy
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

daglezja zielona n
Columbian pine Douglas fir Douglas spruce Douglas-fir Oregon pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pseudotsuga menziesii, gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych, mogącego osiągać imponujące rozmiary i wiek, pochodzącego z zachodniej części Ameryki Północnej;

dahomejski adj
Dahomean Dahomeyan
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dahomejem

daikon daˈ<sup>j</sup>ikɔ̃n n
daikon
(zobacz) rzodkiew japońska

daj Boże ˈdaj ˈbɔʒɛ interjection
God willing Deo volente
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne

daktyl ˈdaktɨl n
date
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktylologia n
dactylology
przekazywanie słów za pomocą ruchów palców

daktyloskopia n
dactyloscopy
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

daktylowiec n
date palm
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktylowiec właściwy n
date palm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

daktylowy adj
dactylic
zawierający daktyle; mający smak daktyli
związany z daktylami

daktynomycyna n
dactinomycin
(medycyna, medyczny) antybiotyk z grupy cytostatyków;

dal dal n
dal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hinduska zupa z soczewicy

dalajlama ˌdalajˈlãma n
Dalai Lama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;

dalej ˈdalɛj adv
further still
nie przerywając, ciągle, wciąż

dalej ˈdalɛj interjection
come on go on
wezwanie do rozpoczęcia czynności

daleki daˈlɛci adj
distant far
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
far
w znacznej odległości
na znaczną odległość

daleko- daˈlɛkɔ
far-
w złożeniach wskazuje na daleki zasięg czegoś

dalekomorski adj
deep-sea
odbywający się na pełnym morzu, z dala od lądu

dalekopis n
teleprinter teletype
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalekosiężny ˌdalɛkɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
far-reaching
sięgający dalekiej przyszłości; wybiegający daleko w przód

dalekowidz n
farsighted person
osoba źle widząca obiekty znajdujące się blisko

dalekowschodni ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi adj
Far Eastern oriental
dotyczący Dalekiego Wschodu, wywodzący się z Dalekiego Wschodu

dalibóg adv
honest to God upon my word
doprawdy

dalmatyka n
dalmatic
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Dalmatian
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
Dalmatian
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

dalmierz n
rangefinder
przyrząd do zdalnego pomiaru odległości;

dalszy ˈdalʃɨ adj
farther further
odległy, niebędący najbliższym
subsequent
taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy

dama ˈdãma n
lady queen
dystyngowana kobieta
queen lady
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
Damascene
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

damski ˈdãmsʲci adj
female woman
przeznaczony dla kobiet
złożony z kobiet

dan dãn n
dan
(sport, sportowy) jeden z dziesięciu stopni mistrzowskich we wschodnich systemach walki (dżudo, karate) oznaczających poziom wtajemniczenia i opanowania technik walki i dający prawo do noszenia czarnego pasa

dana ˈdãna n
datum
pojedyncza wiadomość, porcja informacji

dance dãw̃s dɛ̃w̃s n
dance music
(potocznie, potoczny) wspólna nazwa kilku spokrewnionych gatunków elektronicznej muzyki tanecznej

dandy n
dandy
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dandys ˈdãndɨs n
dandy
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dandysowaty adj
foppish
mający cechy dandysa

dandysowski adj
dandy
związany z dandysem, dotyczący dandysa

dane ˈdãnɛ n
data
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
data evidence information
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
informacje na temat jakiejś osoby

dane binarne ˈdãnɛ bʲĩˈnarnɛ n
binary data
(informatyka, informatyczny) dane podane w systemie dwójkowym

danie ˈdãɲɛ n
dish course
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

danina n
tribute
coś składanego w ofierze
tribute levy
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

danio pręgowany n
zebrafish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach;

dantejskie sceny dãnˈtɛjsʲcɛ ˈsʦ̑ɛ̃nɨ idiom
hair-raising scenes
zdarzenia wstrząsające, budzące zgrozę, a także zamieszanie, bałagan

dany ˈdãnɨ adj
give
ten, o którym się mówi; omawiany; ten, którego dotyczy sprawa

dao ˈdaɔ n
Dao Tao
(filozofia, filozoficzny) podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, któremu przypisywane są bardzo różne znaczenia;

darbuka n
darabouka darbuka goblet drum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

darczyńca darˈʧ̑ɨ̃j̃nʦ̑a n
donor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba obdarowująca, ofiarodawca

daremnie adv
in vain bootlessly ineffectually purposelessly unavailingly unsuccessfully
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
vain fruitless
niedający żadnych wyników

dari n
Dari
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;

darjeeling n
Darjeeling Darjeeling tea
(spożywczy) rodzaj czarnej herbaty pochodzącącej z Indii, z regionu Dardżyling;

darkroom ˈdarkrũm n
darkroom
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;

darlingtonia kalifornijska n
California pitcher plant Darlingtonia californica cobra lily cobra plant
(botanika, botaniczny) Darlingtonia californica, gatunek rośliny z rodziny kapturnicowatych;

darmo ˈdarmɔ adv
free
bezpłatnie
in vain
na próżno

darmowy darˈmɔvɨ adj
free of charge
dany za darmo, bezpłatny

darmozjad n
parasite sponger freeloader
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darmówka n
bonus
(potocznie, potoczny) coś bezpłatnego w ofercie handlowej

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
don't look a gift horse in the mouth
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darować daˈrɔvaʨ̑ v
forgive
przebaczyć
give
dać komuś coś na własność

darowizna n
donation
coś podarowanego bez zobowiązań
gift
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne przekazanie czegoś dobrowolnie i bezpłatnie

dart dart n
dart
lotka do darta (1.1)
darts
gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy;

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
Darwinist
zwolennik darwinizmu

darwinistyczny adj
Darwinistic
związany z darwinizmem, teoriami Karola Darwina

darwinizm n
Darwinism
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

darzyć ˈdaʒɨʨ̑ v
feel towards
czuć do kogoś coś, mieć w stosunku do kogoś jakieś uczucie lub przekonanie

darń darʲɲ n
sod
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;

dashi n
dashi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej;

data ˈdata n
date
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datacja n
dating
ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu

datagram n
datagram
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami

datek n
contribution donation handout subscription
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne
fee
drobna kwota za wyświadczoną przysługę

datowalny adj
dateable
dający się wydatować

datura daˈtura n
datura
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) bieluń (rodzaj)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju datura (1.1)

dau daw n
dhow
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

dawanie daˈvãɲɛ n
giving
(rzeczownik odczasownikowy) od dawać

dawać dupy ˈdavaʥ̑ ˈdupɨ v
botch screw up
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wykonywać powierzonego zadania; psuć coś; dawać się oszukać

dawać radę ˈdavaʨ̑ ˈradɛ v
get by manage cope get along
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów

dawca ˈdafʦ̑a n
donor
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ
giver donor
ten, który daje

dawidia n
dove-tree
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Davidia Baill., monotypowy rodzaj drzewa z rodziny błotniowatych, z rzędu dereniowców;

dawka ˈdafka n
dose
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawkowanie n
dosing
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) zwiększanie stopniowo nasilenia czegoś
odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
in the past formerly late
poprzednio, przedtem

dawno ˈdavnɔ adv
long ago
w odległych czasach

dawno, dawno temu adv
once upon a time
początkowe słowa wielu bajek i baśni

dawny ˈdavnɨ adj
old
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości

dawnymi czasy davˈnɨ̃mʲi ˈʧ̑asɨ adv
in olden day in olden time
dawniej, kiedyś, w dalekiej przeszłości

dać daʨ̑ v
give
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
let allow
pozwolić, umożliwić coś
can
być możliwym do wykonania
give in give up surrender
umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

dać nogę ˈdaʨ̑ ˈnɔɡɛ v
leg it
(potocznie, potoczny) uciec, zwiać

dać plamę ˈdaʨ̑ ˈplãmɛ idiom
make a mess
(potocznie, potoczny) skompromitować się, źle coś zrobić

dać radę ˈdaʨ̑ ˈradɛ v
give a piece of advice
poradzić coś komuś, przekazać komuś jakąś radę
manage
zdołać coś zrobić, poradzić sobie
zdołać coś zrobić, poradzić sobie

dać susa v
jump leap
skoczyć

dać słowo v
give one's word
zobowiązać się do zrobienia czegoś

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
smear
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś

dbać dbaʨ̑ v
care look after
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem

de facto dɛ‿ˈfaktɔ adv
de facto actually in fact
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym

de iure adv
de jure
formalnie, zgodnie z prawem

deadline n
deadline
nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

deadname n
dead name deadname dead-name
imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać

deadnaming n
deadnaming
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy

debata dɛˈbata n
debate
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

debel ˈdɛbɛl n
doubles
(sport, sportowy) gra parami;

debet ˈdɛbɛt n
debit
(bankowość, bankowy) ujemne saldo na koncie;
(księgowość) lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);

debil ˈdɛbʲil n
moron
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna

debiut ˈdɛbʲjut n
debut opening
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

debiutant n
debutant
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutować v
debut make one debut
zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę

debugger n
debugger
(informatyka, informatyczny) narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów;

debugowanie n
debugging
(rzeczownik odczasownikowy) od debugować

decemwir n
decemvir
(historia, historyczny, historycznie) członek decemwiratu

decemwirat n
decemvirate
(historia, historyczny, historycznie) kolegium rządzące Rzymem zamiast konsulów 451-449 p.n.e.

decentralizacja n
decentralization decentralisation
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

dechrystianizacja ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
dechristianization
działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie
proces odchodzenia od chrześcijaństwa

dechrystianizowanie n
dechristianization
ograniczanie lub zniesienie wpływów chrześcijaństwa na danym terenie

dechrystianizować v
dechristianize
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
decibel
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

decydent dɛˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
decision-maker
(książkowy) osoba mająca prawo i obowiązek do podejmowania decyzji z racji pełnionych funkcji

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decide
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decydujący adj
decisive
przesądzający o czymś, przełomowy

decyhenr n
decihenry
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) dziesiąta część henra

decyl n
decile
(statystyka, statystyczny) kwantyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10

decymetr n
decimetre decimeter
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decymetrowy adj
decimetric
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra
(fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
decision
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
deduction
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków
illation ratiocination
wnioskowanie, rozumowanie, wywód

dedukcyjny adj
deductive
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

dedykować ˌdɛdɨˈkɔvaʨ̑ v
dedicate
(informatyka, informatyczny) przeznaczać (np. serwer, łącze) do użycia wyłącznie w jednym celu
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)

deepfake n
deepfake
(informatyka, informatyczny) metoda cyfrowej manipulcji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligecji;

deeskalacja n
de-escalation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

deewangelizować v
deevangelize
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
defecation
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defekt ˈdɛfɛkt n
defect
(fizyka, fizyczny) (biologia, biologiczny) niedobór, brak;
fault
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
defectology
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestration
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetystyczny adj
defeatist
nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
defeatism
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

defibrylator ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr n
defibrillator
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
deficit
niedobór, brak;

deficytowy ˌdɛfʲiʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
loss-making unprofitable
przynoszący większe straty niż zyski

defilada ˌdɛfʲiˈlada n
parade
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
definition
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definicyjny adj
definitional
związany z definicją; stanowiący definicję

definiowalny adj
definable
możliwy do zdefiniowania, dający się zdefiniować

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
define
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

definitywnie ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ adv
definitely
w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
deflation
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki
entrainment
(geologia, geologiczny) wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu

deflacyjny adj
deflationary
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji

deflagracja n
deflagration
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
defloration
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

defoliant dɛˈfɔlʲjãnt n
defoliant
(chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) substancja powodująca zrzucanie liści przez rośliny;

deforestacja ˌdɛfɔrɛˈstaʦ̑ʲja n
deforestation
wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów

deformacja n
deformation
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

deformować v
deform
(pejoratywnie, pejoratywny) pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
defragmentation
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

defragmentator n
defragmenter
(informatyka, informatyczny) program komputerowy do defragmentowania plików

defragmentowanie n
defragmenting
(informatyka, informatyczny) wykonywanie defragmentacji, zachodzenie defragmentacji

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
defragment defrag
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

defraudacja ˌdɛfrawˈdaʦ̑ʲja n
defraudation embezzlement
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

degażówki ˌdɛɡaˈʒufʲci n
notched double-edged thinning scissors
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;

degeneracja n
degeneration
(biologia, biologiczny) nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach
postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

degenerować się ˌdɛɡɛ̃nɛˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
degenerate
(matematyka, matematyczny) dla określonych parametrów sprowadzać się do prostszego przypadku
tracić normy moralne
degenerate detoriate
zniekształcać swoją strukturę

deglomeracja ˌdɛɡlɔ̃mɛˈraʦ̑ʲja n
deglomeration
planowy lub samoczynny proces rozpraszania się skupisk ludności i jej działalności (firm, instytucji itp.);

deglomerować ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrɔvaʨ̑ v
deglomerate
o skupiskach ludzi i ich działalności, zwłaszcza przemyśle: planowo lub samoczynnie rozpraszać się

degradacja ˌdɛɡraˈdaʦ̑ʲja n
degradation
niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje
obniżenie pozycji / rangi / wartości
zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe

degradować ˌdɛɡraˈdɔvaʨ̑ v
degrade
obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie
tracić korzystne cechy

degrengolada ˌdɛɡrɛ̃ŋɡɔˈlada n
downfall
(książkowy) zanik wartości moralnych lub estetycznych

degustacja n
tasting
ocena smaku produktów spożywczych

degustator ˌdɛɡuˈstatɔr n
debit
profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku
uczestnik degustacji

dehumanizacja n
dehumanization
pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi

dehydrogenaza n
dehydrogenase
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
deification deifying
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deinonych ˌdɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔ̃nɨx n
deinonychus
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura z grupy teropodów;

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
deist
wyznawca deizmu

deistyczny adj
deist deistic
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deja vu n
déjà vu deja vu
wrażenie, że sytuacja, w której bierze się właśnie udział, już się kiedyś przydarzyła;

dejwud n
deadwood
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i dziobnicy
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i tylnicy lub pawęży;

deka- ˈdɛka
deca-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
Decembrist Dekabrist
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
Decembrist
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

dekada dɛˈkada n
decade decennary
dziesięć lat

dekadencja n
decadence
chylenie się ku upadkowi
rozkład wartości moralnych i kulturowych
tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX

dekadent dɛˈkadɛ̃nt n
decadent
(sztuka) przedstawiciel dekadentyzmu

dekametr n
decametre decameter
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom;

dekametrowy adj
decametric
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z długością rzędu 10 metrów
(fizyka, fizyczny) mający długość 10 metrów

dekanat dɛˈkãnat n
deanery decanate
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
decapitation
ucięcie głowy;

dekartelizacja n
decartelization
(ekonomia, ekonomiczny) podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

dekarz ˈdɛkaʃ n
roofer
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;

dekiel ˈdɛcɛl n
lid
szczelna pokrywa, dopasowana pokrywka

dekielek dɛˈcɛlɛk n
lens cap
(fotografia) element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem

deklamacja n
declamation recitation
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

deklamator n
entertainer
osoba recytująca utwór literacki

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
rant
wypowiadać się w sposób napuszony, używając rozmaitych frazesów
recite declaim
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
declaration
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
tax return tax declaration declaration of income
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;

deklarować v
declare
wypowiadać oficjalnie
offer pledge
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc

deklasować v
outclass
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
declension
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;
declination
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

deklinacyjny adj
declensional
(gramatyka) związany z deklinacją, odmianą przez przypadki i liczby, przypadkowaniem

deklinować v
decline
(językoznawstwo, językoznawczy) odmieniać przez przypadki

dekoder n
decoder
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odkodowywania zaszyfrowanych informacji;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
decolonization decolonisation
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekolonizować ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
decolonize
dokonywać procesu dekolonizacji

dekolt ˈdɛkɔlt n
cleavage
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)
neckline
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

dekomunizacja n
decommunization
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu

dekomunizować v
decommunise decommunize
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej

dekoncentracja n
deconcentration
rozpraszanie tego co było skupione

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
decoration
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze
set
w lm: plastyczne tło sceny teatralnej

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
decorative ornamental
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekorator n
decorator
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
decorate embellish bedeck
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekotora n
decotora dekotora
japoński styl obfitego, monumentalnego dekorowania ciężarówek, często w liczne iluminacje, malowidła, elementy przestrzenne, rzeźby itp.

dekrementacja ˌdɛkrɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
decrementation
(informatyka, informatyczny) operacja zmniejszenia wartości o jeden

dekret ˈdɛkrɛt n
decree act
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

dekryminalizacja n
decriminalization
ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

dekspantenol ˌdɛkspãnˈtɛ̃nɔl n
dexpanthenol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) analog alkoholowy będący witaminą kwasu pantotenowego, regenerujący skórę

del credere ˈdɛl krɛˈdɛrɛ
del credere
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dodatkowe wynagrodzenie pobrane przez komisanta za poręczenie, że sprzedany towar zostanie opłacony w określonym terminie

delator dɛˈlatɔr n
delator
(dawniej, dawny) ktoś, kto denuncjuje, donosi; zdrajca

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
delegation
wyjazd w sprawach służbowych

delegat dɛˈlɛɡat n
delegate
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delegować v
delegate
wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

delektować się ˌdɛlɛkˈtɔvaʨ̑‿ɕɛ v
relish savour
odczuwać przyjemność, rozkoszować się, zachwycać się

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
Delphic
(geografia, geograficzny) związany z Delfami
taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny

delfin ˈdɛlfʲĩn n
dolphin dauphin
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
dauphin dolphin
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delicja dɛˈlʲiʦ̑ʲja n
Jaffa cake
(potocznie, potoczny) ciastko biszkoptowe z galaretką, polane czekoladą
delicacy
(książkowy) coś pysznego; smakołyk

delijski adj
Delian
związany z Delos, dotyczący Delos

delikates ˌdɛlʲiˈkatɛs n
delicacy
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykwintny, wyszukany artykuł spożywczy;

delikatesy ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ n
delicatessen
(handel, handlowy) dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
delicately
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
delicacy mansuetude subtlety
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
delicate
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

delikt ˈdɛlʲikt n
tort delict
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu

delirium tremens dɛˈlʲirʲjũm ˈtrɛ̃mɛ̃w̃s n
d.t.'s delirium tremens
(medycyna, medyczny) ostra psychoza występująca u nałogowych alkoholików;

delta ˈdɛlta n
delta
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

deltoid n
deltoid kite
(geometria) czworokąt symetryczny względem jednej z przekątnych

deluwium n
diluvium
(geologia, geologiczny) osad powstały u podnóża wzgórz w wyniku zmywania zboczy przez wody opadowe

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagogue
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
demagogy demagoguery
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagogic demagogical
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demarkacja n
demarcation
wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami

demaskatorski ˌdɛ̃maskaˈtɔrsʲci adj
whistle-blowing
taki, który demaskuje; który ujawnia to, co skrywane ((na przykład) czyjeś tajemnice, tajne informacje)

dematerializacja ˌdɛ̃matɛrʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
dematerialization
(ekonomia, ekonomiczny) wniesienie papierów wartościowych na rachunek inwestycyjny

dementować ˌdɛ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
deny repudiate
prostować nieprawdziwe informacje, zaprzeczać

demiseksualizm n
demisexuality
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
demiurge
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demo ˈdɛ̃mɔ n
demo
(potocznie, potoczny) demonstracja (protest uliczny)
(potocznie, potoczny) wersja demonstracyjna, np. gry komputerowej, utworu, programu

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
demobilization
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demobilizować v
demobilize
(wojskowość, wojskowy) przenosić powołanych do udziału w walce zbrojnej do rezerwy

demograf dɛ̃ˈmɔɡraf n
demographer
osoba zawodowo zajmująca się demografią

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demography
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demographic
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
democracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
democrat
zwolennik demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
democratically
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
democratic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
democratization democratisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzm n
democratism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad

demolowanie ˌdɛ̃mɔlɔˈvãɲɛ n
demolition dismantling
(rzeczownik odczasownikowy) od demolować

demolować ˌdɛ̃mɔˈlɔvaʨ̑ v
demolish destroy smash
świadomie niszczyć coś w sposób nieodwracalny

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
demon
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonicznie adv
demoniacally demonically
charakterystycznie dla demona (dosłownie lub w przenośni)

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
demonic demoniac demoniacal
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

demonizować ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
demonize
wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

demonolatria ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlatrʲja n
demonolatry
czczenie demonów

demonolog n
demonologist
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonology
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonologiczny adj
demonological
(etnografia, etnograficzny) dotyczący demonologii (działu etnografii)
(teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii)

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstraʦ̑ʲja n
demonstration
czynność pokazywania czegoś

demonstracyjnie ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈʦ̑ɨjɲɛ adv
demonstratively
w sposób demonstracyjny

demonstracyjny adj
demonstrative
służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
demonstrator
uczestnik demonstracji

demonstrować ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrɔvaʨ̑ v
demonstrate
brać udział w publicznym proteście, demonstracji
okazywać w sposób ostentacyjny swoje uczucia, siłę, możliwości
prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś

demontaż dɛ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
disassembly dismantlement
rozkładanie na części przedmiotu tak, że przestaje istnieć jako całość

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
dismantle disassemble
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

demoskopia n
demoscopy
(socjologia, socjologiczny) badanie opinii publicznej

denar ˈdɛ̃nar n
denar
srebrna moneta bita w starożytności i średniowieczu;

denat ˈdɛ̃nat n
deceased
osoba, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

denaturalizacja n
denaturalisation denaturalization
pozbawienie kogoś obywatelstwa

denaturat ˌdɛ̃naˈturat n
denatured alcohol
nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzaʦ̑ʲja n
denazalization
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

denazyfikowanie n
denazification denazifying
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrology
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

dendrologiczny adj
dendrologic dendrological
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
annoy irritate upset
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
be irritate
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

denerwujący ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
irritating
wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający

denga n
dengue fever dengue
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

denialista n
denialist
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości

denializm n
denialism
(społeczny) (psychologia, psychologiczny) postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

denitryfikacja n
denitrification
(biochemia, biochemiczny) redukcja azotanów lub azotynów do azoty N₂ przeprowadzona przez bakterie denitryfikacyjne;

deniwelacja n
height difference relative height
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) różnica wysokości terenu;

dennica dɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
bottom
(pszczelarstwo, pszczelarski) dolny element ula

denominacja n
denomination
(ekonomia, ekonomiczny) obniżenie nominału danej waluty;

denominacyjny adj
denominational
(ekonomia, ekonomiczny) związany z denominacją, dotyczący denominacji
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z denominacją, dotyczący denominacji

densytometr n
densitometer
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru gęstości optycznej materiałów;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dentist
(zobacz) stomatolog;

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
delate
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy

deoksyrybonukleinowy adj
deoxyribonucleic
(chemia, chemiczny) tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy

deoksyryboza n
deoxyribose
(biochemia, biochemiczny) monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych;

deontologiczny adj
deontological
(filozofia, filozoficzny) związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
department
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

depenalizacja n
depenalization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

depigmentacja n
depigmentation
utrata barwy skóry

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
epilation depilation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

depilacyjny adj
depilatory
związany z depilacją, dotyczący depilacji

depilator ˌdɛpʲiˈlatɔr n
depilator epilator
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

depilować v
depilate
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

deponent dɛˈpɔ̃nɛ̃nt n
deponent
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zaprzysiężony świadek
depositor
(ekonomia, ekonomiczny) osoba posiadająca depozyt

deponować v
deposit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie

depopulacja n
depopulation
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
deportation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvaʨ̑ v
deport
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości

depozyt n
deposit
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

deprawacja ˌdɛpraˈvaʦ̑ʲja n
depravation depravity
zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi

deprecjacja ˌdɛprɛˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
depreciation
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

deprecjonować ˌdɛprɛʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
depreciate debase
obniżać wartość, powodować utratę wartości

depresja dɛˈprɛsʲja n
depression
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
postnatal depression postpartum depression
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

depresyjny adj
depressing
(psychologia, psychologiczny) taki, który wywołuje depresję, przygnębienie
depressive
(psychologia, psychologiczny) taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
depress
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

deptak ˈdɛptak n
car-free zone
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

deptać ˈdɛptaʨ̑ v
stomp tread
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ugniatać kapustę lub winogrona we wstępnej obróbce
trample
przygniatać coś, stąpając po tym

deputowany n
deputy
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

derby ˈdɛrbɨ n
derby
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

derealizacja n
derealization
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

dereferencja ˌdɛrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
dereferencing
(informatyka, informatyczny) uzyskanie dostępu do zmiennej lub obiektu w pamięci na podstawie ich adresów lub referencji;

deregulacja n
deregulation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

deregulacyjny adj
deregulatory
(administracja) (ekonomia, ekonomiczny) związany z deregulacją, dotyczący deregulacji

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
cornel berry cornelian dogberry dogcherry dogwood berry houndberry
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
dogwood cornel cornel-tree
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

dereń świdwa n
bloody dogwood common dogwood
(botanika, botaniczny) Cornus sanguinea L., duży krzew pospolicie występujący w Polsce, z krwistoczerwonymi liśćmi w okresie jesiennym;

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
landrail
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatology
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

dermatologiczny adj
dermatological dermatologic
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

dermatoza ˌdɛrmaˈtɔza n
dermatosis
(medycyna, medyczny) choroba skóry

dermografizm n
dermographism
(medycyna, medyczny) zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

derogacja n
derogation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

derutować ˌdɛruˈtɔvaʨ̑ v
divert
(przestarzałe, przestarzały) sprowadzać kogoś z prostej drogi, zbijać z tropu

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
dervish
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

derywat n
derivative
wyraz pochodny

des dɛs n
D-flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d obniżony o półton;

desantowiec n
landing craft
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okręt służący do desantu morskiego

desensytyzacja ˌdɛsɛ̃w̃sɨtɨˈzaʦ̑ʲja n
desensitization
(psychologia, psychologiczny) terapia polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej;

deser ˈdɛsɛr n
dessert sweet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deses ˈdɛsɛs n
D double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d obniżony o cały ton;

deseń n
pattern
ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

design n
design
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym

designer n
designer
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych

deska ˈdɛska n
board
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny
board plank
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
chopping board cutting board
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
ironing board
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
dashboard dash instrument cluster
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deska sedesowa n
toilet seat
element przykrywający muszlę klozetową, zwykle składający się z siedziska i pokrywy, umożliwiającej zamknięcie muszli

deska snowboardowa n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deska surfingowa n
surfboard surfing board
(sport, sportowy) szeroka profilowana deska służąca do uprawiania surfingu

deska zjazdowa n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
skateboard
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

deskryptywizm n
American descriptivism American structuralism
(językoznawstwo, językoznawczy) amerykański strukturalizm;
descriptivism
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny
(filozofia, filozoficzny) deskryptywna teoria nazw
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;

desman ˈdɛsmãn n
desman
(zoologia, zoologiczny) Desmanini zwierzę futerkowe z rodziny kretowatych;

desperacja n
desperation
zwątpienie w powodzenie działań

desperat dɛsˈpɛrat n
despairer
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje

despota dɛsˈpɔta n
despot
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
despotically
w sposób despotyczny

despotyczny adj
despotic
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą
despotic tyrannical
(książkowy) narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
destabilization destabilisation
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destabilizować v
destabilize
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

destalinizacja n
de-Stalinization
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
destruction
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
destructive
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destruktywny adj
destructive
powodujący rozprężenie lub zniszczenie

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
distillation
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

destylat dɛˈstɨlat n
distillate
produkt destylacji;

destylator n
distiller
(technologia, technika, techniczny) aparat służący do destylacji

destylowany adj
distilled
(chemia, chemiczny) poddany procesowi destylacji

desygnat dɛˈsɨɡnat n
designatum
(językoznawstwo, językoznawczy) (logika, logiczny) dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;

deszcz dɛʃʧ̑ n
rain
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
rain shower
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
rain gauge
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych;

deszczownica n
rainshower head
rodzaj baterii prysznicowej o dużym „talerzu” zapewniającym szeroki strumień wody, montowanej podtynkowo (na ścianie lub na suficie)

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
rainy
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

deszczówka n
rainwater
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu

deszeret dɛˈʃɛrɛt n
deshret
(historia, historyczny, historycznie) czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu;

detailer n
car detailer
osoba zawodowo zajmująca się auto detailingiem

detal ˈdɛtal n
detail
szczegół, coś mało ważnego
retail
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi

detaliczny adj
detailed
(potocznie, potoczny) odnoszący się do szczegółu
retail
(handel, handlowy) dotyczący drobnej sprzedaży

detekcja dɛˈtɛkʦ̑ʲja n
detection
wykrywanie

detektyw dɛˈtɛktɨf n
detective investigator
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

detencja n
detention
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców

detergent dɛˈtɛrɡɛ̃nt n
detergent
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;

determinant ˌdɛtɛrˈmʲĩnãnt n
determinant
czynnik mający decydujący wpływ

determinatyw ˌdɛtɛrmʲĩˈnatɨf n
determinative
(językoznawstwo, językoznawczy) występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim;

deterministyczny adj
deterministic
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

determinizm n
determinism
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
detonation
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;
spowodowanie detonacji (1.1)

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
detonator
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detronizacja n
dethronement dethronization
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu;

detronizować v
dethrone
pozbawiać panującego władzy monarszej

detrytus n
detritus
(ekologia, ekologiczny) drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

deuter ˈdɛwtɛr n
deuterium
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

deuteron dɛwˈtɛrɔ̃n n
deuteron
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
devaluation
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
devalue
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty
(książkowy) obniżać wartość lub znaczenie czegoś

dewanagari n
Devanagari
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

deweloper n
developer
(informatyka, informatyczny) twórca oprogramowania
(drukarstwo, drukarski) magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek

dewiza n
motto byword philosophy watchword
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

dewizka n
watch-chain watchchain
łańcuszek do zegarka kieszonkowego

dewizy dɛˈvʲizɨ n
foreign currency
(ekonomia, ekonomiczny) zagraniczne środki płatnicze

dewocja dɛˈvɔʦ̑ʲja n
bigotry
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;

dewocjonalia ˌdɛvɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲja n
devotional article
(handel, handlowy) różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;

dewon ˈdɛvɔ̃n n
Devonian
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

dezabil n
deshabille dishabille
(przestarzałe, przestarzały) (żartobliwie) ubiór domowy, negliż

dezadaptacyjny adj
disadaptive
(psychologia, psychologiczny) taki, który uniemożliwia komuś przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska

dezaprobata ˌdɛzaprɔˈbata n
disapproval
negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

dezawuować ˌdɛzavuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
disavow
umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi

dezercja n
defection
odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie
desertion
ucieczka z wojska

dezerter n
deserter
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezindustrializacja n
deindustrialization
zanikanie uprzemysłowienia;

dezinflacja ˌdɛzʲĩnfˈlaʦ̑ʲja n
disinflation
(ekonomia, ekonomiczny) spadek tempa inflacji przy zachowaniu jej dodatniej wartości;

dezinformacja n
disinformation misinformation
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
disintegration
rozpad jakiejś całości

dezintermediacja ˌdɛzʲĩntɛrmɛˈdʲjaʦ̑ʲja n
disintermediation
(zarządzanie) eliminowanie pośredników z łańcucha dostaw i świadczonych usług;

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
deodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezodoryzacja ˌdɛzɔdɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
deodorization
usuwanie niemiłego zapachu;

dezodoryzowanie ˌdɛzɔdɔrɨzɔˈvãɲɛ n
deodorizing
(rzeczownik odczasownikowy) od dezodoryzować

dezodoryzować ˌdɛzɔdɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
deodorize
usuwać niemiły zapach

dezoksyryboza n
desoxyribose
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) deoksyryboza

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
disinfection
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
disinfect
dokonywać dezynfekcji

dharma n
dharma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: doktryna buddyjska
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: element składowy materii
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);

diabaz ˈdʲjabas n
diabase
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa;

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
devilish diabolic diabolical
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
Ferris wheel big wheel
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
diabetologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
diabetology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

diabeł ˈdʲjabɛw n
devil
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
Tasmanian devil
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)

diabeł tkwi w szczegółach ˈdʲjabɛw ˈtkfʲi f‿ʃʧ̑ɛˈɡuwax proverb
the devil is in the details
najtrudniejsze do rozwiązania jest to, co z pozoru wydaje się błahe

diabełek n
little devil
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) urwis, łobuziak

diablica n
she-devil
(folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła
(przenośnie, przenośnia) zła kobieta

diaboliczny adj
diabolic
taki, który przejawia cechy diabła

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadem
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostycznie adv
diagnostically
w sposób diagnostyczny, w sposób dotyczący diagnostyki

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
diagnostic
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
diagnostics
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;
machine fault diagnosis
(technologia, technika, techniczny) ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
assessment evaluation
określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy
diagnosis
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
diagnose
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagonalizacja n
diagonalization
(matematyka, matematyczny) przekształcenie macierzy w macierz diagonalną przez pomnożenie jej przez drugą macierz oraz jej odwrotność

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diagram
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diak dʲjak n
DIAC diac
(elektronika, elektroniczny) tyrystor składający się z dwóch połączonych antyrównolegle dynistorów;

diakon n
deacon
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

diakoński adj
diaconal
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialect
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektalny adj
dialectal
(językoznawstwo, językoznawczy) będący częścią dialektu; należący do dialektu; dotyczący dialektu

dialektolog n
dialectologist
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologia n
dialectology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektologiczny adj
dialectological
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dialektyczny ˌdʲjalɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
dialectal
(filozofia, filozoficzny) związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki

dialektyka n
dialectic
(filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach
dialectics
(filozofia, filozoficzny) teoria rzeczywistości postrzeganej jako ciągłe zmiany

dializa n
dialysis
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
dialogue dialog
rozmowa dwóch osób

diamagnetyczny adj
diamagnetic
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diamagnetyk n
diamagnetic
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamond
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;
glass cutter
(technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem

diamentowa kula ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔva ˈkula n
disco ball mirror bull
kula pokryta lusterkami używana w dyskotekach do efektów świetlnych

diamentowe gody n
diamond anniversary diamond wedding
(książkowy) sześćdziesiąta rocznica ślubu

diamentowe wesele n
diamond wedding
(książkowy) sześćdziesiąta rocznica ślubu

diametralnie ˌdʲjãmɛˈtralʲɲɛ adv
diametrical, diametric
przeciwstawnie, krańcowo różnie

diapozytyw n
diapositive
(fotografia) slajd, przezrocze

diaskop ˈdʲjaskɔp n
slide projector
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

diaspora dʲjaˈspɔra n
diaspora
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;
(książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania
diaspore
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) twór służący do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;

diastema dʲjaˈstɛ̃ma n
diastema
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) przestrzeń między zębami u niektórych ssaków;

diastratyczny adj
diastratic
(językoznawstwo, językoznawczy) uwarunkowany socjokulturowo

diatopiczny adj
diatopic
(językoznawstwo, językoznawczy) uwarunkowany terytorialnie, regionalnie

diatryba n
diatribe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym

diazepam n
diazepam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym C16H13ClN2O, mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;

dichlorodifenylotrichloroetan n
dichlorodiphenyltrichloroethane
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

dickpic n
dickpic
fotografia penisa wysyłana przez Internet lub telefon

dickshaming n
dickshaming
(socjologia, socjologiczny) krytykowana praktyka zawstydzania, ośmieszania lub obrażania kogoś twierdzeniem o niewielkim rozmiarze penisa

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
stage direction
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

diduch n
diduch didukh
(etnografia, etnograficzny) tradycyjna ozdoba bożonarodzeniowa w postaci snopu zboża,

didżej n
DJ disc jockey
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
diocese
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;

diecezjalny ˌdʲjɛʦ̑ɛˈzʲjalnɨ adj
diocesan
dotyczący diecezji, związany z diecezją

diegetyczny adj
diegetic
(książkowy) narracyjny

dieldryna n
dieldrin
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6O, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

dielektryczny ˌdʲiɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
dielectric
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

dielektryk ˌdʲiɛˈlɛktrɨk n
dielectric
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

diereza n
diaeresis dieresis
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;
(językoznawstwo, językoznawczy) w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;

dieta ˈdʲjɛta n
diet
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
dietetic
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

dietetyk dʲjɛˈtɛtɨk n
dietician
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
nutrition
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

difalia dʲiˈfalʲja n
diphallia
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

digamma dʲiˈɡãmːa n
digamma
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6

digitalizacja ˌdʲiɟitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
digitalisation
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;

digoksyna ˌdʲiɡɔˈksɨ̃na n
digoxin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jeden z glikozydów naparstnicy, lek kardiotoniczny;

dihydralazyna ˌdʲixɨdralaˈzɨ̃na n
dihydralazine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny

dildo n
dildo
(seksuologia, seksuologiczny) sztuczny penis

diler ˈdʲilɛr n
dealer
sprzedawca-dystrybutor

diltiazem n
diltiazem
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, stosowany m.in. w nadciśnieniu tętniczym i chorobie wieńcowej, należący do pierwszej generacji antagonistów wapnia; pochodna benzotiazepiny

dimer ˈdʲĩmɛr n
dimer
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z dwóch merów;

dinar ˈdʲĩnar n
dinar
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosaur dino
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diode
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dioksyna n
dioxin
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

dionizyjski adj
dionysiac dionysian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem Dionizosa

diopsyd n
diopside
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg​[​Si2O6​]​;

dioptryka n
dioptrics
(fizyka, fizyczny) dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

diorama dʲjɔˈrãma n
diorama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami

dioteletyzm n
dyothelitism dythelitism
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;

dip dʲip n
dip
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;

dipis n
DP displaced person
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
Diplodocus
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

dirndl n
dirndl
rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;

dis dʲis n
D-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d podwyższony o półton;

dis-moll ˈdʲis‿mɔl n
d-sharp minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

discman ˈdʲiskmɛ̃n n
discman
(elektronika, elektroniczny) przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki;

disco ˈdʲiskɔ n
disco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej;

disis ˈdʲisʲis n
D double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d podwyższony o cały ton;

diss n
diss
(slangowo) obraza, atak słowny na kogoś

dissować v
diss
(slangowo) ogólniej: wyśmiewać, poniżać lub obrażać kogoś
(slangowo) wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający

disulfoton ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n n
disulfoton
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd;

ditionin n
dithionite hydrosulfite hydrosulphite hyposulfite hyposulphite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

ditlenek krzemu n
silicon dioxide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;

diuna ˈdʲjũna n
dune
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku

divertimento ˌdʲivɛrtʲĩˈmɛ̃ntɔ n
divertimento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

dla dla preposition
for to
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności
to towards
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności

dla chcącego nic trudnego ˌdla‿xʦ̑ɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ ˈɲiʦ̑ trudˈnɛɡɔ proverb
where there's a will there's a way nothing is impossible to a willing mind
jeśli bardzo czegoś pragniemy, to nie jest problemem, abyśmy to zdobyli

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
why
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
why
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
because
…używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego
therefore so thus
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

dlatego że
because
wprowadza zdanie podrzędne przyczynowe, wyjaśniające sytuację zawartą w zdaniu nadrzędnym

dmuchanie dmuˈxãɲɛ n
blowing
wypuszczanie powietrza ustami

dmuchany zamek n
bounce house bouncing castle bouncy castle inflatable castle jumping castle
mobilne miejsce do zabawy dla dzieci wykonane z nadmuchiwanych elementów i trampolin do skakania

dmuchawa n
blower
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza

dmuchawiec dmuˈxavʲjɛʦ̑ n
dandelion clock
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
blow
wypuszczać powietrze z ust

dniem adv
by nightfall
w ciągu dnia, gdy jest jasno

dniestrzański adj
Dniestrovian
związany z Dniestrem

dno dnɔ n
bottom ground
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

do dɔ preposition
for
…określający przeznaczenie, użytek
to
…określający końcowy punkt w przestrzeni
…określający przynależność, własność
until 'til
…określający końcowy punkt w czasie
up to to
…określający maksymalną wartość

do greckich kalend dɔ‿ˈɡrɛʦ̑ʲcix ˈkalɛ̃nt adv
a week from next Tuesday
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości

do góry adv
up upwards upward
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
upside down
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do kitu dɔ‿ˈcitu adj
hopeless good for nothing
(potocznie, potoczny) beznadziejny, nienadający się

do kurwy nędzy dɔ‿ˈkurvɨ ˈnɛ̃nʣ̑ɨ interjection
for fuck's sake
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne i ekspresywne wyrażenie pretensji, wskutek odzczuwania niezadowolenia, niedowierzania, dezaprobaty, frustracji itd.

do niczego ˌdɔ‿ɲiˈʧ̑ɛɡɔ adj
useless unuseful
tandetny, kiepski, marny, lichy, nie nadający się do użytku, nie spełniający oczekiwanej funkcji

do ostatniej kropli krwi adv
to the last blood to the last drop of blood
robić coś do samego końca, do ostatnich sił

do przodu adv
ahead
w kierunku, w którym zwrócony jest podmiot
ahead forth forward forwards frontward fwd onward onwards
w kierunku celu

do przodu interjection
go ahead
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania

do przyjęcia adj
palatable
taki, który można przyjąć, zaakceptować

do roboty interjection
let's go
ponaglenie rozmówcy, aby przystąpił do wykonywania swoich obowiązków

do tego adv
besides
ponadto, jeszcze, poza tym

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
third time's a charm third time lucky
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do tyłu adv
adrift back behind
ku przeszłości, do tego co było
back backwards backward rearwards
w kierunku tylnym, odwrotnym do poprzedniego lub właściwego

do usranej śmierci adv
till hell freezes over until kingdom come until the cows come home
(wulgarnie, wulgaryzm) długo, bez końca i bez istotnego rezultatu

do usług interjection
at your service
(oficjalnie) zwrot grzecznościowy podkreślający gotowość do spełnienia czyjejś prośby lub rozkazu
(oficjalnie) zwrot grzecznościowy stosowany podczas pierwszego spotkania w trakcie przedstawiania się

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
goodbye see you
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

do zmroku adv
by nightfall
zanim słońce zajdzie

do zobaczyska ˌdɔ‿zɔbaˈʧ̑ɨska interjection
see ya
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) do zobaczenia

doba ˈdɔba n
age era
(przenośnie, przenośnia) charakterystyczny okres
day twenty-four hours
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

doberman dɔˈbɛrmãn n
Dobermann Doberman Doberman Pinscher
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobiegaczka ˌdɔbʲjɛˈɡaʧ̑ka n
Predictive AF Predictive Focus Control
(środowiskowy) (fotografia) tryb pracy aparatu fotograficznego polegający na przewidywaniu ruchu obiektu i na tej podstawie automatycznym korygowaniu ostrości; wyprzedzający autofocus

dobitnie dɔˈbʲitʲɲɛ adv
distinctly emphatically forcibly pointedly
stanowczo i jasno, często głośno i w obrazowy sposób

dobitność dɔˈbʲitnɔɕʨ̑ n
explicitness
cecha tego, co jest dobitne, wyraziste, niepozostawiające wątpliwości

dobitny dɔˈbʲitnɨ adj
emphatic emphatical perspicuous
wyraźny, który nie pozostawia wątpliwości

dobosz ˈdɔbɔʃ n
drummer drum drummer boy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

dobra ˈdɔbra interjection
OK ok sounds good
(potocznie, potoczny) zgoda, przyzwolenie

dobra ˈdɔbra n
goods
(ekonomia, ekonomiczny) ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;
property
(potocznie, potoczny) duży majątek ziemski

dobra wola n
goodwill
tendencja i gotowość, aby sprzyjać innym, bezinteresownie im pomagać lub w inny sposób działać korzystnie na ich rzecz

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
good night sweet dreams
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrany adj
all of a piece attuned compatible fitting matching snug
taki, który pasuje

dobre maniery ˈdɔbrɛ mãˈɲɛrɨ n
good manners
umiejętność porządnego, kulturalnego zachowywania się; dobre wychowanie

dobre wychowanie n
propriety
kultura osobista, umiejętność respektowania norm społecznych

dobro ˈdɔbrɔ n
good
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;
czyjaś korzyść, zysk
possession
rzecz mająca wartość

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
welfare prosperity weal
dobre warunki materialne

dobroczynność n
charity
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobroczynny ˌdɔbrɔˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
beneficial
przynoszący korzyść, dobry, przydatny, wartościowy
charitable eleemosynary
służący pomocą osobom potrzebującym, wspierający potrzebujących

dobroczyńca n
benefactor
(książkowy) osoba świadcząca innym dobro, osoba dobroczynna

dobroduszny adj
good-natured
mający łagodne, życzliwe usposobienie

dobrostan n
welfare well-being wellbeing
subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa

dobrosąsiedzki adj
neighbourly
taki, jak między dobrymi sąsiadami

dobrotliwie adv
benignly benevolently benignantly blandly kind-heartedly kindlily
na sposób dobrotliwy

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
voluntarily willingly
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
voluntary
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
goodness
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
good
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
grzeczny
interesting good
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości
right good
odpowiedni, pasujący do czegoś
tasty good
smaczny

dobry ˈdɔbrɨ n
B
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) nazwa oceny szkolnej 4

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
good evening
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobry łotr n
good thief penitent thief
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈʨ̑ãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
the road to hell is paved with good intentions
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
well
w należyty sposób
przyjemnie

dobrze wychowany adj
well-bred well-mannered
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie

dobrze zbudowany adj
broad-shouldered
o muskularnej budowie ciała, szeroki w barach

dobudówka n
extension addition
(budownictwo) dobudowana część budynku

dobór n
selection choice picking
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
appreciate estimate value
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dochodzenie ˌdɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
investigation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem

dochodzić dɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
claim
aspekt niedokonany od: dojść
be almost
o czasie: być prawie

dochodzić do siebie v
come round come to
stawać się znowu zdrowym, sprawnym, wypoczętym

dochód ˈdɔxut n
income revenue
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dochód narodowy ˈdɔxut ˌnarɔˈdɔvɨ n
gross national income gross national product national income
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);

dociekać v
delve enquire inquire
(podniośle) badając coś, starać się dotrzeć do sedna sprawy; dochodzić prawdy

dociekliwy adj
inquisitive
taki, który chce dowiedzieć się i zrozumieć jak najwięcej

docierać dɔˈʨ̑ɛraʨ̑ v
reach
dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem

doczesny dɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
mundane temporal terrestrial worldly
przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia

dodatek dɔˈdatɛk n
add-on
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.
addition
coś dodanego, dodatkowego

dodatkowo adv
additionally accessorily in addition to on top of that
w sposób dodany do czegoś

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
additional
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
additional supplementary
dodany do istniejącej wcześniej reszty
nieplanowany
pomocniczy

dodatni dɔˈdatʲɲi adj
positive
dobry lub korzystny

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
addition
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od dodawać

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
add
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić

dodać ˈdɔdaʨ̑ conjunction
plus
(matematyka, matematyczny) plus (spójnik łączący dodawane składniki)

dodać dwa do dwóch v
put two and two together
skojarzyć ze sobą proste fakty i zorientować się w sytuacji

dodekafoniczny adj
dodecaphonic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

dodo ˈdɔdɔ n
dodo
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

doenjang n
doenjang
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koreańska pasta ze sfermentowanych ziaren soi

dog dɔk n
Great Dane dogge dogo dogue
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;

dogmat n
dogma
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół

dogmatyczny adj
dogmatic dogmatical
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
dogmatism
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodnie adv
comfortably
w sposób odpowiadający czyimś potrzebom
on easy terms
przynosząc korzyść

dogodność n
facility
warunki dające poczucie zaspokojenia potrzeb

dogodny adj
convenient commode conducive
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
extra time overtime
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

dogłębny adj
deep
przenikający głęboko, przez wiele warstw
in-depth
sięgający sedna

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
milk
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo

dojarka n
milking machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do mechanicznego dojenia zwierząt
milkmaid
kobieta dojąca zwierzę mleczne

dojazd n
access road
(motoryzacja) droga dojazdowa
commuting
czynność dojeżdżania gdzieś
out-run
(sport, sportowy) teren na skoczni narciarskiej, na którym skoczkowie wyhamowują po wylądowaniu

dojeżdżać dɔˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
approach near
jadąc, docierać gdzieś lub zbliżać się do kogoś, czegoś
commute
jeździć regularnie do jakiegoś miejsca

dojna krowa n
cash cow milch cow
(przenośnie, przenośnia) (marketing, marketingowy) produkt lub przedsięwzięcie generujące stałe wysokie dochody
milch cow
(rolnictwo, rolniczy) krowa dająca mleko

dojny adj
milch
(rolnictwo, rolniczy) o samicach mlekodajnych zwierząt hodowlanych: mogący dawać mleko

dojrzałość n
maturity
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
mature ripe
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny
ripe mature
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
adolescence
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;
maturation ripening
proces osiągania dojrzałości przez owoc, ser lub wino

dojrzewać dɔjˈʒɛvaʨ̑ v
mature
osiągać pełnię rozwoju; osiągać dojrzałość, dorosłość

dojrzeć v
catch sight of catch a glimpse of notice spot
zobaczyć coś niewyraźnego
glimpse perceive
uświadomić sobie
inspect oversee
przeprowadzić nadzór
mature ripen mellow
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości

dojść dɔjɕʨ̑ v
achieve attain
osiągnąć jakąś granicę
osiągnąć pewną miarę, liczbę, wielkość
come
(potocznie, potoczny) osiągnąć orgazm
pojąć coś, zrozumieć, zbadać
reach
poruszając się, osiągnąć pewien cel; dotrzeć idąc

dok dɔk n
dock
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

dokarmiać dɔˈkarmʲjäʨ̑ v
feed additionally give additional food
sporadycznie zaopatrywać kogoś w żywność, dostarczać komuś żywność

dokazywać v
accomplish
(książkowy) osiągać zamierzony cel
frisk frolic frolick
(potocznie, potoczny) bawić się w sposób nieskrępowany, płatać figle

doker n
docker dockworker longshoreman stevedore wharfie
(marynarka) robotnik portowy;

dokonanie ˌdɔkɔ̃ˈnãɲɛ n
accomplishment
osiągnięcie, sukces

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
perfective perfect
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła

dokonać dɔˈkɔ̃naʨ̑ v
accomplish
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność

dokrętka n
locknut jam nut
(technologia, technika, techniczny) nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się

doktor ˈdɔktɔr n
doctor
(potocznie, potoczny) (grzecznościowy) lekarz
stopień naukowy;

doktor Kościoła n
Doctor of the Church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany w Kościele katolickim świętym odznaczającym się znacznym wkładem w rozwój doktryny;

doktor honoris causa n
doctor honoris causa
(edukacja, edukacyjny) akademicki tytuł honorowy nadawany osobom szczególnie zasłużonym;

doktorat n
doctoral thesis
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora
doctorate
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doctrine
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

doktrynalny adj
doctrinal
dotyczący doktryny

doktryner n
doctrinaire
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom

dokuczanie ˌdɔkuˈʧ̑ãɲɛ n
teasing vexation
wyrządzanie przykrości komuś

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
annoy bother
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból

dokuczliwy ˌdɔkuʧ̑ˈlʲivɨ adj
annoy nag
przykry do znoszenia, trudny do wytrzymania, dotkliwy
annoy troublesome
lubiący dokuczać

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
document
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
(informatyka, informatyczny) zbiór informacji zapisywanych i odczytywanych z pliku za pomocą odpowiedniego programu;
document deed record
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy
identification document
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
documentation doc record
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokumentalny adj
documentary
opierający się na dokumentach lub faktach wziętych z życia, (także, też) mający wartość dokumentu

dokumentować v
document
składać dowody; zbierać i przedstawiać dokumenty na potwierdzenie czegoś

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
how long
… pytajny, służący do pytania o długość trwania jakiejś czynności
where whither
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
whither where to
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
somewhere
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
exactly precisely accurately
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
precision exactness exactitude accurateness preciseness
cecha tego, co dokładne

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
precise
wykonany z dużą starannością

dol dɔl n
dol
(medycyna, medyczny) jednostka natężenia bólu;

dola ˈdɔla n
destiny
(książkowy) los, czyjeś obecne położenie, stan
share
(potocznie, potoczny) przypadająca komuś część zdobyczy, zarobku

dolar ˈdɔlar n
dollar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzaʦ̑ʲja n
dollarization
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

dolaryzować ˌdɔlarɨˈzɔvaʨ̑ v
dollarize
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
ailment
choroba, schorzenie, problem zdrowotny

dolewać dɔˈlɛvaʨ̑ v
top off
lejąc coś, uzupełniać, dodawać

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
add fuel to the fire pour salt on the wound
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje

dolewka n
refill
(potocznie, potoczny) dodatkowa porcja zupy lub napoju

doliczać v
add on
dodać jakąś sumę do sumy obliczonej wcześniej

dolina dɔˈlʲĩna n
valley dale vale
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolina płaczu n
vale of tears
(książkowy) ziemia jako miejsce ludzkiej egzystencji

dolina łez n
vale of tears
(książkowy) ziemia jako miejsce ludzkiej egzystencji

dolmades dɔlˈmadɛs n
dolma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;

dolman n
dolman
(dawniej, dawny) (krawiectwo) okrycie damskie z szerokimi rękawami
(historia, historyczny, historycznie) węgierska kurtka obszyta futrem;
turecki ubiór męski

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolmusz ˈdɔlmuʃ n
dolmus
(turystyka, turystyczny) turecka taksówka lub mikrobus współdzielony przez kilku pasażerów

dolnoaustriacki adj
Lower Austrian
związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii

dolnoniemiecki n
Low German
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki;

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci n
Lower Sorbian
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki

dolnośląski adj
Lower Silesian
związany z Dolnym Śląskiem, dotyczący Dolnego Śląska, leżący na Dolnym Śląsku

dolny ˈdɔlnɨ adj
lower
znajdujący się na dole

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
dolomite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;

dolos ˈdɔlɔs n
dolos
jeden z bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
home house
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
house home
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
orphanage children's home
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom kultury n
cultural center cultural centre
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;

dom pomocy społecznej n
nursing home
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki;
siedziba domu pomocy społecznej (1.1)

dom poprawczy n
borstal community home reform school reformatory
instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
brothel
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

dom starców ˈdɔ̃m ˈstarʦ̑uf n
retirement home nursing home old folks' home
zakład, w którym mieszkają osoby stare i pozbawione opieki rodziny

dom towarowy n
department store
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep;

dom wariatów n
madhouse bedlam
(potocznie, potoczny) zakład dla osób z zaburzeniami psychicznymi

domagać się dɔ̃ˈmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
be in need of
potrzebować
demand
wymagać, potrzebować, żądać, chcieć coś dla siebie

domator n
homebody
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domatorstwo n
domesticity
zamiłowanie do domowego życia

domek dla ptaków n
nest box bird house bird nest box
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
house of cards
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
demesne
(historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze;
domain
(informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna wyższa od królestwa;
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲiʧ̑na n
public domain
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;

domeykit n
domeykite
(mineralogia, mineralogiczny) arsenek miedzi;

domieszka n
additive admixture dope dopant doping agent impurity
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości
tincture tinge
coś, co nieco zmienia znaczenie, powoduje niewielką acz wtórnie zauważalną różnicę

dominacja ˌdɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
domination
(książkowy) przeważanie, panowanie nad czymś

dominanta n
dominant
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) piąty dźwięk skali lub gamy;
dominant chord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord oparty na dominancie (1.3)
mode
(statystyka, statystyczny) najczęściej występująca wartość danej cechy statystycznej;

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
Dominican
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

dominium n
dominion
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;

dominium mundi dɔ̃ˈmʲĩɲũm ˈːũndʲi n
dominium mundi
(historia, historyczny, historycznie) panowanie, zwierzchnictwo nad światem

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
domino
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;
strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem
domino bone domino piece
kamień do gry w domino (1.1)

dominować ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
dominate
panować nad czymś, nad kimś
przeważać nad czymś, nad kimś

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
putative presumed would-be
oparty na przypuszczeniu

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
entry phone house telephone
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃʦ̑a n
peddler chapman
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

domorosły adj
home-grown home-spun homegrown
(ironicznie) swojski, miejscowy
taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony

domostwo n
domestic premises habitation homestead human habitation toft
dom mieszkalny wraz z towarzyszącymi zabudowaniami

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
homemade home-made handmade
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domownik n
home dweller household member
członek gospodarstwa domowego

domowo adv
domestically
tak jak w domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
domestic
związany z domem, dotyczący domu

domra ˈdɔ̃mra n
domra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;

domysł n
conjecture speculation
przypuszczenie, domniemanie

domyślać v
guess suspect
przewidywać coś pomimo niewystarczających danych

donacja n
donation
darowizna

donator dɔ̃ˈnatɔr n
donator
osoba, która ofiarowuje coś na cele społeczne

donatysta n
Donatist
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik donatyzmu

donatyzm n
Donatism
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

dong n
dong
(jednostka monetarna) waluta Wietnamu o symbolu ₫;

donica dɔ̃ˈɲiʦ̑a n
bowl flower-pot flowerpot plant pot planter pot
duża doniczka, naczynie do hodowania roślin ozdobnych
mixing bowl
(przestarzałe, przestarzały) makutra, gliniana misa do ucierania
naczynie drewniane do rozczyniania ciasta na pieczywo
pot
naczynie służące do wytapiania szkła optycznego

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
flowerpot pot plant pot
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

donikąd dɔ̃ˈɲikɔ̃nt adv
nowhere
do żadnego określonego miejsca

doniosłość n
importance
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły

doniosły adj
significant
o dużym znaczeniu

donos n
denunciation
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕiʨ̑ɛl n
informer informant squealer
ten, kto donosi

donosicielski adj
tattletale
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia

donosić v
bring some more
(potocznie, potoczny) uzupełniać brakujące rzeczy
deliver
przynosić, dostarczać do określonego miejsca
denounce grass grass up inform against
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych
inform tip off
powiadamiać o czymś

donośny dɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
sonorous
o głosie: taki, który jest głośny, niesie się daleko

donżon ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n n
keep
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;

doo wop n
doo wop doo-wop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce rhythm and bluesowej popularny w latach 50. XX w. oparty na utworach a cappella, w których wokaliście towarzyszył kilkuosobowy chórek tworzący wokalizujący akompaniament;

doodbytniczy adj
rectal
taki, który stosuje się wkładając do odbytu

dookoła ˌdɔːˈkɔwa adv
around about
ze wszystkich stron punktu położonego w środku

dopamina n
dopamine
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopasowywać v
conform match tailor
zestawiać różne elementy tak, by pasowały do siebie
fit
dobierać do siebie części, aby stanowiły właściwą całość
układać coś na czymś, aby dobrze przylegało
adapt adjust attune fit in
nastrajać się do kogoś lub czegoś

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
genitive possessive genitive case
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełniaczowy adj
genitive
(gramatyka) związany z dopełniaczem, dotyczący dopełniacza

dopełniać v
complete fulfil get out the way go through
czynić powinności, by coś zakończyć
fill up
uzupełniać do całości
be completed be finished
stawać się realnym
complement
uzupełniać się nawzajem, tworząc odpowiednią całość

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
complement
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru;
object
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopierdalać ˌdɔpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
bug
(wulgarnie, wulgaryzm) czepiać się, nagabywać, dręczyć o coś, robić komuś uwagi

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
only
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
postawienie warunku

dopiero co adv
just only just
przed chwilą

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

dopisek n
note footnote
dodatkowa, krótka informacja dodana do uprzednio istniejącego tekstu
postscript
dodatkowy, krótki przekaz tekstowy dołączony do listu pod tekstem głównym

dopięcie dɔˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
attainment
(przenośnie, przenośnia) osiągnięcie czegoś

dopochwowy adj
vaginal
(medycyna, medyczny) umieszczany w pochwie

doprasowanie n
finish the ironing
dokończenie prasowania

doprasować v
complete the ironing finish the ironing
dokończyć prasowanie

doprasowywanie n
finish the ironing
kończenie prasowania

doprawdy particle
really forsooth is that so
wyrażająca zdziwienie
really truly verily
podkreślająca prawdziwość

doprowadzać ˌdɔprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
bring lead
przywodzić kogoś/coś w określone miejsce
make
powodować jakiś stan

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈʧ̑alnɨ adj
acceptable permissible admissible
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

dopuszczać v
allow
uznawać coś za możliwe

dopóki dɔˈpuci conjunction
until before till
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia
while as long as
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
the pitcher goes so often to the well, that it is broken at last
każdy ma swoje granice wytrzymałości

dopływ ˈdɔpwɨf n
inflow supply
czynność docierania cieczy, energii itp. do określonego miejsca
tributary affluent
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dorada dɔˈrada n
gilt-head bream
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
adviser consultant counselor
osoba udzielająca porad

doradczy adj
advisory consultative consultatory consulting consultive
udzielający rad

doradzać v
counsel
udzielać rad, wskazywać wyjście z sytuacji

doradztwo n
consulting
udzielanie porad

dorastać v
grow
osiągać właściwy właściwy stan rozwoju
grow up
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości
match up
osiągać odpowiedni poziom rozwoju

doraźność n
casualness
cecha tego co doraźne

doraźny adj
ad hoc
zadowalający w danym momencie, zastosowany okolicznościowo, wynikający z potrzeby chwili

doroczny adj
annual
odbywający się każdego roku

dorosłość n
adulthood
cecha tego, co dorosłe

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
adult grown-up
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym
adult of age
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) o człowieku: w wieku, w którym człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny

dorosły dɔˈrɔswɨ n
adult
dorosła (1.1) osoba

dorozumiany adj
implicit imply
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, którego można się domyślić, przypuszczalny

dorożka dɔˈrɔʃka n
hackney hansom cab
lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

dorożkarz dɔˈrɔʃkaʃ n
cabman
właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów

dorsz dɔrʃ n
cod
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dorsz atlantycki n
Atlantic cod
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;

dorywczo dɔˈrɨfʧ̑ɔ adv
ad hoc casually
z przerwami, okazjonalnie, od czasu do czasu

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
basin watershed catchment area catchment basin drainage area drainage basin
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

doręczać v
deliver
dostarczać do kogoś i oddawać do jego rąk; przekazywać osobiście

doręczyciel ˌdɔrɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
deliverer
(książkowy) osoba doręczająca przesyłkę

dosa n
dosa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruchy i cienki naleśnik przygotowywany z soczewicy lub fasoli oraz fermentowanej mąki ryżowej; danie tradycyjnej kuchni indyjskiej;

dosadnie dɔˈsadʲɲɛ adv
crisply pointedly
w sposób dosadny, mocny, nie pozostawiający złudzeń, wątpliwości, niejasności

dosadny adj
blunt plain
mocny, wyraźny w formie przekazu; daleki od subtelności
crude up-front
przekraczający granicę dobrego smaku; daleki od subtelności

dosięgać v
catch up
stawać się czyimś doświadczeniem, udziałem
catch up reach
wykonując ruch, zbliżać się do kogoś lub czegoś
reach
sięgając gdzieś, dotykać lub chwytać coś

doskonale ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ adv
perfectly
świetnie, w doskonały sposób
w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
excellence brilliance
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym
perfection
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
perfect
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dossier n
dossier
zbiór dokumentów i akt dotyczących jakiejś osoby lub sprawy

dostarczać dɔˈstarʧ̑aʨ̑ v
deliver provide supply cater
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś
give provide
sprawiać, że coś charakteryzuje się jakąś cechą, stanem

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
sufficiently
w wystarczającym stopniu

dostateczny adj
sufficient adequate passable
występujący w wystarczającym stopniu

dostateczny n
C
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) nota szkolna za wystarczające acz nie wyróżniające się opanowanie materiału czy pokazane zdolności

dostatek dɔˈstatɛk n
affluence
dobrobyt; bogate, wygodne życie

dostawa dɔˈstava n
delivery
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
get receive
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
supplier
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

dostać cykora ˈdɔstaʨ̑ ʦ̑ɨˈkɔra idiom
get cold feet get the wind up put the wind up
(potocznie, potoczny) przestraszyć się, bać się

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
dignitary
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostojny adj
dignified venerable august matronly stately
pełen godności i powagi, zasługujący na poważanie

dostosowywać v
adapt adjust
sprawiać, że coś staje się odpowiednie
conform adapt
zmieniać się tak, by być odpowiednim

dostrzegalnie adv
discernibly
w sposób dostrzegalny; zauważalnie

dostrzegalny adj
perceptible
możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia

dostrzegać v
notice decern descry detect discern see in
zwracać uwagę na coś, zauważać coś
sight
widzieć już z daleka

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
access
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
approachability disponibility
łatwość nawiązania kontaktu z inną osobą
availability accessibility approachability disponibility obtainability
łatwość zdobycia czegoś

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
accessible approachable
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
available
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia
digestible lucid penetrable
łatwy do zrozumienia

dostępować ˌdɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
gain obtain
osiągać

doszczętny adj
utter
wykazujący zniszczenie do szczątków; uległy całkowitej stracie

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
literally verbatim word for word
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dosłowny dɔˈswɔvnɨ adj
literal
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia

dotacja dɔˈtaʦ̑ʲja n
donation
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności

dotkliwie dɔˈtklʲivʲjɛ adv
severely
dokuczliwie, nie do zniesienia

dotkliwy dɔˈtklʲivɨ adj
acute severe
bolesny, dokuczliwy, trudny do wytrzymania

dotrzymywać v
keep
spełniać zobowiązania
trzymać do określonego czasu

dotychczas dɔˈtɨxʧ̑as adv
so far as yet hitherto
(książkowy) do tego momentu, do chwili obecnej

dotychczasowy adj
current exist to date
taki jaki był dotychczas

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
concern deal with refer
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyczący adj
relative -related respecting
mający bezpośrednie powiązanie

dotyk ˈdɔtɨk n
touch
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykalny adj
tangible palpable touchable
taki, którego można dotknąć

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
touch
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie

dotykowy ˌdɔtɨˈkɔvɨ adj
tactile haptic
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem

dotąd ˈdɔtɔ̃nt conjunction
as long as
w wyrażeniu: dotąd… aż… komunikuje, że część zdania przed „aż” jest ograniczona od strony przyszłości przez zdarzenie opisane po „aż”
w wyrażeniu: dotąd… dopóki/póki… komunikuje, że część zdania przed „dopóki”/„póki” jest ograniczona od strony przyszłości przez zakończenie stanu lub czynności opisanej po „dopóki”/„póki”

dotąd ˈdɔtɔ̃nt pronoun
hitherto so far until now
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas

doula n
doula
(społeczny) kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie;

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
joke
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

dowcipnie adv
humorously
w sposób dowcipny

dowcipny adj
witty amusing lively
umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy
witty humorous jocose jocular
pełen dowcipu

dowiadywać się v
find out ascertain check scout out
uzyskiwać informację
ask inquire enquire
domagać się informacji usilnie pytając o coś

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
find out learn
uzyskać nową informację

downshifting n
downshifting
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym

downsizing n
downsizing
(handel, handlowy) nieuczciwa praktyka zmniejszania zawartości produktu w opakowaniu w celu ukrycia podwyżki ceny;
(motoryzacja) zmniejszanie wielkości i pojemności silnika pojazdu połączone ze zwiększaniem jego mocy

dowodzić dɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
command lead
kierować i wydawać rozkazy swojej grupie
prove show
przeprowadzać dowód

dowolny dɔˈvɔlnɨ adj
any
wszystko jedno jaki
wszystko jedno który
each every
każdy
free
zależny tylko od własnego wyboru, nieograniczony zewnętrznymi nakazami i zakazami, swobodny

dowód ˈdɔvut n
ID
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty
proof evidence
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
identity card ID ID card
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
commander commanding officer leader commandant officer
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dowództwo n
command
stanowisko i władza dowódcy
commanding team
zespół dowódców; dowódca wraz ze sztabem
headquarters
miejsce urzędowania dowódcy

dozgonny dɔˈzɡɔ̃nːɨ adj
lifelong
(książkowy) trwający lub mający trwać do końca czyjegoś życia, do jego zgonu

doznawać dɔˈznavaʨ̑ v
experience
odczuwać, doświadczać na własnej skórze

doznać ˈdɔznaʨ̑ v
feel entertain experience meet pass through receive
odczuć, poczuć, przeżyć coś, doświadczyć czegoś

dozorca dɔˈzɔrʦ̑a n
custodian caretaker concierge custos janitor keeper
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego
keeper warder caretaker jailor turnkey
ktoś pilnujący czegoś lub kogoś

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
dose
wydzielać coś określonymi porcjami

dozwolony ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ adj
admissible permissible
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami

dozymetr dɔˈzɨmɛtr n
dosimeter
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;

dozymetria n
dosimetry
(fizyka, fizyczny) dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;

dozymetryczny adj
dosimetric
związany z dozymetrią lub dozymetrem, dotyczący dozymetrii lub dozymetru

dozór n
supervising officer
ludzie wyznaczeni do dozoru (1.1)
supervision
sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś

dołek ˈdɔwɛk n
cavity
(zdrobniale) od: dół; mały dół, zagłębienie
cavity indentation
nieznaczne wgłębienie w ciele człowieka

dołączać v
enclose
uzupełniać o coś
join
stawać się uczestnikiem lub elementem czego
join in
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (1.2))

dołączyć dɔˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
add join
dodać, połączyć z większą całością
join
przyłączyć się, zacząć towarzyszyć

dośrodkowy adj
centripetal
skierowany do środka

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
experimental experiment
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń

doświadczać v
experience
doznawać czegoś

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
experience
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
experienced expert
mający doświadczenie

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
quite enough
tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo

dość dɔɕʨ̑ interjection
enough
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

doża n
doge
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
intravenous
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożynki dɔˈʒɨ̃nʲci n
harvest festival
(etnografia, etnograficzny) (rolnictwo, rolniczy) doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw;

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔʨ̑ɛ n
life sentence
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności;

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
lifelong
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

dożywotnio adv
for life in perpetuity till death
do końca życia

drabina draˈbʲĩna n
ladder
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

drabinka draˈbʲĩnka n
ladder
w go: sposób łapania grupy kamieni polegający na stawianiu ich przy każdym kolejnym ruchu w atari;

drachma ˈdraxma n
drachma
(historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji;
(jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002

drag queen n
drag queen
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;

dragoman draˈɡɔ̃mãn n
dragoman drogman
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
dragoon
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

drakkar n
longship
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wikiński statek wiosłowo-żaglowy

drakońskie prawa draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava idiom
draconian law
(przenośnie, przenośnia) prawa surowe, bezwzględne, okrutne i ostre

drakunkuloza n
Guinea-worm disease dracunculiasis
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez nitkowca podskórnego;

dram drãm n
dram
(jednostka monetarna) waluta Armenii;

dramat ˈdrãmat n
drama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie

dramatopisarstwo n
dramaturgy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) twórczość dramatyczna

dramaturg drãˈmaturk n
playwright dramatist
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie

dramaturgiczny adj
dramaturgic
związany z dramaturgią, dotyczący dramaturgii

dramatyczny adj
dramatic
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
skyscraper
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapak n
cat tree scratching post
zabawka dla kota, często połączona z budkami, do których zwierzę może wchodzić, lub/i legowiskiem

drapanie draˈpãɲɛ n
scraping scratching
(rzeczownik odczasownikowy) od drapać

drapać ˈdrapaʨ̑ v
scratch
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami

draperia n
drapery
materiał ułożony kunsztownie w fałdy

drapieżnictwo n
predation
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnie adv
predatorily
zachowując się w sposób napastliwy, agresywny

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
predator
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
predatory
o zwierzętach: taki, który żywi się innymi zwierzętami
(przenośnie, przenośnia) cechami przypominający drapieżnika

drastycznie adv
drastically
w sposób drastyczny

drastyczny adj
drastic
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności

drawidologia n
dravidology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o ludach drawidyjskich, ich językach i kulturze

drawidyjski adj
Dravidian
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów

drawidyjski n
Dravidian
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;

drań drãɲ n
scoundrel rascal bastard blackguard buster stinker
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny

draństwo ˈdrãj̃stfɔ n
meanness rabble
(potocznie, potoczny) świństwo, wyjątkowa niesprawiedliwość; podły czyn

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
irritability peevishness petulance touchiness
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić

drażliwy draʒˈlʲivɨ adj
irritable touchy
o człowieku: taki, który jest skłonny do nerwowości, pobudliwości; zbyt wrażliwy, przeczulony

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irritate
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

dred n
dreadlocks dreads
kosmyk włosów splecione w strąk

drednot ˈdrɛdnɔt n
dreadnought
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

drejdel n
dreidel
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;

drelich ˈdrɛlʲix n
drill
(włókiennictwo) mocna tkanina używana do produkcji odzieży roboczej i pokrowców

dren n
drain
(elektryczność) jedna z elektrod w tranzystorze polowym

drenaż n
drainage
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;

drenaż mózgów n
brain drain human capital flight
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dres drɛs n
tracksuit
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców
chav
(potocznie, potoczny) osoba należąca do subkultury dresiarzy

dresiarz n
tracksuit - wear urban thug
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi;

dress code n
dress code dressing code
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dressing ˈdrɛsʲĩŋk n
dressing
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy

dreszcz drɛʃʧ̑ n
shiver frisson shudder thrill chill throb
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

dreszczowiec drɛʃˈʧ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
thriller
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;

drewienko drɛˈvʲjɛ̃nkɔ n
a piece of wood stick
(potocznie, potoczny) niewielki kawałek drewna

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
clog
(obuwnictwo, obuwniczy) but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie
brown centipede
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) wij drewniak, Lithobius forficatus z rodziny Lithobiidae, stawonóg żyjący przeważnie pod korą drzew;

drewniane gody n
wood anniversary wooden anniversary
(książkowy) piąta rocznica ślubu

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
wooden
wykonany z drewna
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny
(przenośnie, przenośnia) o dźwięku: pochodzący od przedmiotu z drewna
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu

drewnienie drɛvʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
lignification
(botanika, botaniczny) proces polegający na wnikaniu ligniny do ścian komórkowych, prowadzący najczęściej do śmierci komórki, na zewnątrz widoczny jako sztywnienie pędów

drewnieć ˈdrɛvʲɲɛ̇ʨ̑ v
get stiff grow stiff stiffen
stawać się drętwym, sztywnym, niezdolnym do ruchu
lignify
(botanika, botaniczny) ulegać procesowi drewnienia

drewno ˈdrɛvnɔ n
a piece chip sliver of wood
kawałek drewna (1.2)
wood timber
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
xylem wood
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;

drewnojad drɛvˈnɔjat n
xylophage
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem;

drezyna drɛˈzɨ̃na n
trolley
(kolejnictwo) mały pojazd kolejowy, wykorzystywany głównie przy pracach torowych;

drganie ˈdrɡãɲɛ n
trembling vibration
(rzeczownik odczasownikowy) od drgać

drgawka n
twitch
(medycyna, medyczny) skurcz pęczka mięśniowego niezależny od woli

drgać drɡaʨ̑ v
oscillate vibrate
(fizyka, fizyczny) wykonywać ruchy oscylacyjne
quaver tremble
o głosie, dźwięku: brzmieć w sposób przerywany
quiver shake tremble
wykonywać szybkie, ledwo widoczne ruchy

drink drʲĩŋk n
drink
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp.

driver ˈdrajvɛr n
driver
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) sterownik

drobiarz n
poulterer poultry farmer
hodowca drobiu

drobiazg ˈdrɔbʲjask interjection
no problem
nie ma problemu!

drobiazg ˈdrɔbʲjask n
small thing
coś drobnego, małego, niewielkiego
trifle
coś o niewielkim znaczeniu

drobiazgowo adv
meticulously minutely fastidiously
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy

drobiazgowy adj
detailed
uwzględniający najdrobniejsze szczegóły
meticulous
przesadnie dokładny, skrupulatny

drobiowy drɔˈbʲjɔvɨ adj
poultry
(spożywczy) sporządzony z drobiu

drobne ˈdrɔbnɛ n
change loose change small change
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobnomieszczański adj
petit bourgeois petit-bourgeois
związany z drobnomieszczaństwem

drobnomieszczaństwo n
petite bourgeoisie petty bourgeoisie
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

drobnostka drɔbˈnɔstka n
bagatelle nothing trifle trinket
coś nieistotnego, coś co nie ma dużego znaczenia

drobnoziarnisty ˌdrɔbnɔʑarʲˈɲistɨ adj
fine-grained
złożony z drobnych ziarenek, cząstek, zawierający drobne ziarna

drobny ˈdrɔbnɨ adj
minor
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie
small
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość

droga ˈdrɔɡa n
road way
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
track
(fizyka, fizyczny) długość toru ciała lub punktu;
trip
podróżowanie
way
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
expressway
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
Way of the Cross way to Calvary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogeria n
drugstore chemist
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
dear expensive
bliski uczuciowo
expensive dear
posiadający wysoką cenę

drogi oddechowe n
respiratory tract
(anatomia, anatomiczny) jama nosowa, jama ustna, gardło, krtań, tchawica i oskrzela

drogocenny adj
precious costly
taki, który ma dużą wartość materialną

drogowskaz drɔˈɡɔfskas n
signpost fingerpost guidepost
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;

drogowy drɔˈɡɔvɨ adj
road traffic
dotyczący drogi

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedary
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
drone UAV
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

dront dodo n
dodo
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;

drop drɔp n
Great Bustard great bustard
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drops n
drop jawbreaker
(spożywczy) cukierek w kształcie płaskiego walca

drozd drɔst n
thrush
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd rudobrzuchy n
rufous-bellied thrush
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus rufiventris Vieillot, gatunek niewielkiego owadożernego ptaka z rodziny drozdowatych, narodowy ptak Brazylii;

drozd śpiewak n
song thrush
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;

droździk ˈdrɔʑʥ̑ik n
redwing
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
yeast
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie

drożdżownia n
yeast factory yeast storage
zakład wytwarzający drożdże

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
bun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

drożeć v
become more expensive get more expensive go up
stawać się droższym

drożyzna n
dearness
wysokie ceny artykułów

druciarz n
tinker
(dawniej, dawny) wędrowny rzemieślnik łatający garnki drutem

drucik n
filament
(zdrobniale) od drut; cienki lub krótki drut

druga n
two o'clock
godzina 2 w nocy lub po południu

druga młodość n
second youth
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym

druga połówka n
other half significant other
(przenośnie, przenośnia) czyjś partner (partnerka), mąż (żona)

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
the other side of the coin the other side of the equation
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
Second World War World War Two
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugi ˈdruɟi adj
second runner-up
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

drugi dżentelmen n
second gentleman
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonkowi kobiety będącej wiceprezydentem państwa

drugie danie n
main course second course
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie

drugie śniadanie ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ n
lunch
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;

drugoplanowy adj
background
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (sztuka) położony poza pierwszym planem
minor
mniej ważny
supporting
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odgrywający mniej istotną rolę

drugorzędny adj
low-rent poor second-rate
mniej wartościowy
secondary minor second-class small-time subsidiary
mniej ważny, niższej kategorii

druh drux n
boyscout
(harcerski) członek organizacji harcerskiej

druhna n
bridesmaid
(etnografia, etnograficzny) kobieta towarzysząca pannie młodej podczas ślubu

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druid
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
print printing
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
printer
urządzenie służące do drukowania

drukarka atramentowa n
inkjet printer
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach);

drukarka laserowa n
laser printer
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;

drukarnia druˈkarʲɲa n
printing house printery printing-house printshop printer's printing works
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarski druˈkarsʲci adj
printing
odnoszący się do druku, drukarni, drukarza albo drukowania

drukarstwo n
printing
(technologia, technika, techniczny) drukowanie książek, gazet itp.

drukarz ˈdrukaʃ n
printer
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukowanie ˌdrukɔˈvãɲɛ n
printing
wykonywanie odbitek przy pomocy prasy drukarskiej albo drukarki

drukowany adj
print
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)
printed
powstały za pomocą druku, nieodręczny

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
print
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce
dawać coś do druku, publikować

drumla ˈdrũmla n
Jew's harp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
knitting needle
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
wire
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
barbed wire
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużba n
best man bridesman
mężczyzna towarzyszący panu młodemu podczas ślubu;

drużyna druˈʒɨ̃na n
scouting troop
podstawowa jednostka harcerska;
squad troop
(wojskowość, wojskowy) mały oddział piechoty;
team crew
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwa n
firewood
porąbane kawałki drewna, np. na opał

drwal drval n
logger lumberjack
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;
lumberjack
(potocznie, potoczny) ktoś noszący się w charakterystycznym stylu – z gęstą, wypielęgnowaną brodą, kraciastą koszulą i dżinsami

drwalnia ˈdrvalʲɲa n
woodshed
(budownictwo) pomieszczenie do rąbania i przechowywania drewna (obecnie najczęściej na opał)

drwina ˈdrvʲĩna n
derision
wyśmianie w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły mające na celu pogardzenie kimś i wywyższenie się ponad niego

drwić drvʲiʨ̑ v
jeer mock
szydzić z kogoś, wyśmiewać, kpić, lekceważyć kogoś lub coś

dryblas n
string bean
chłopiec lub mężczyzna nadmiernie wyrośnięty i niezgrabny

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
dribbling
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;

dryf drɨf n
drift leeway
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znoszenie jednostki pływającej z kursu pod wpływem wiatru;

dryfować v
drift
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie

dryfter n
drifter
(oceanografia, oceanograficzny) dryfująca sonda oceanograficzna mierząca parametry wody;

dryg drɨk n
knack
zwykle w zwrocie „mieć dryg do czegoś” – (potocznie, potoczny) mieć do czegoś skłonność, talent do robienia czegoś

dryl drɨl n
drill
(zoologia, zoologiczny) Mandrillus leucophaeus, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;

drylować drɨˈlɔvaʨ̑ v
stone
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pozbawiać owoce pestek

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲiʦ̑a n
pitter stoner
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców

drzazga ˈḍʒazɡa n
splinter sliver
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
doze slumber drowse
lekko, czujnie spać

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
doze nap slumber snooze zizz
krótki sen, przespanie się

drzemlik ˈḍʒɛ̃mlʲik n
merlin
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;

drzewce ˈḍʒɛfʦ̑ɛ n
shaft
drewniana część broni drzewcowej i obuchowej;
spar
belka, będąca częścią omasztowania;

drzewiak n
tree-kangaroo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dendrolagus S. Müller, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów;

drzewica białolica n
white-faced whistling duck
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Dendrocygna viduata, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący rozległe obszary półkuli południowej

drzewiej ˈḍʒɛvʲjɛ̇j adv
beforetime
(przestarzałe, przestarzały) wcześniej, dawniej, kiedyś w przeszłości

drzewko szczęścia n
gemstone tree
dekoracyjny przedmiot w kształcie drzewa wykonany z drutu i kamieni półszlachetnych
jade plant money plant money tree lucky plant
(botanika, botaniczny), (potocznie, potoczny) Crassula ovata, grubosz jajowaty

drzewny adj
ligneous tree woody
(botanika, botaniczny) dotyczący drzewa czy drzew
lumber timber
związany z przerobem drewna

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo binarne n
binary tree
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
family tree
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
conifer
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzewo oliwne n
olive tree
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;

drzeworyt n
woodcut xylograph
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzeworytnik n
xylographer woodcutter
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem

drzeć ḍʒɛʨ̑ v
tear
rwać na części, strzępy
bawl
(potocznie, potoczny) krzyczeć, wrzeszczeć lub płakać głośno

drzwi ḍʒvʲi n
door
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać
door gate
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

drzym n
puffbird
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Bucconidae;

drób drup n
poultry
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso drobiu (1.1)

dróżka ˈdruʃka n
lane
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drąg drɔ̃ŋk n
pole rod
długi i gruby kij

dręczyciel drɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
tormentor torturer
osoba, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się

dręczyć ˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
torment anguish beset
męczyć, nękać; sprawiać komuś dyskomfort, ból fizyczny lub psychiczny

drżenie ˈdrʒɛ̃ɲɛ n
thrill tremble
(rzeczownik odczasownikowy) od drżeć

drżeć drʒɛʨ̑ v
tremble shiver
trząść się, drgać, dygotać

drżączka n
quaking grass
(botanika, botaniczny) Briza L., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych o sercowatych kłosach, drżących przy najlżejszym podmuchu wiatru;

dualistyczny adj
dualistic
dwoisty, o dwóch aspektach

dualizm n
dualism
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dualizm korpuskularno-falowy n
wave-corpuscle duality wave-particle duality
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);

dubbing ˈdabʲĩŋk n
dubbing
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubbingować ˌdabʲĩŋˈɡɔvaʨ̑ v
dub
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
double-barrelled gun double-barrelled shotgun
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;

dubler n
double
zastępca aktora w scenach wymagających szczególnych umiejętności

dublet n
doublet
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła;
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj obcisłego kaftanu noszonego przez mężczyzn od XV do XVII wieku;

dubleton n
doubleton
(termin karciany) w brydżu: dwie karty w tym samym kolorze

dublińczyk duˈblʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Dubliner
mieszkaniec Dublinu

dublon n
doubloon
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;

dubn dupn̥ n
dubnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

dubrownicki adj
Dubrovnikan
(geografia, geograficzny) związany z Dubrownikiem, dotyczący Dubrownika

duch dux n
ghost phantom apparition
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
mind
umysł, myśli ludzkie
soul
dusza ludzka
spirit
zapał, entuzjazm
temperament, usposobienie

duch czasu ˈdux ˈʧ̑asu idiom
zeitgeist
atmosfera umysłowa charakterystyczna dla jakieś epoki, okresu historycznego

duchowieństwo n
clergy priesthood
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

duchowny duˈxɔvnɨ adj
clerical ecclesiastical
związany z duchowieństwem, dotyczący duchowieństwa

duchowny duˈxɔvnɨ n
clergyman priest cleric
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną

duchowo duˈxɔvɔ adv
spiritually
w sposób duchowy, dotyczący duchowości

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
spirituality
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
spiritual
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

duchowy ojciec n
spiritual father
(przenośnie, przenośnia) osoba inicjująca lub patronująca jakiemuś przedsięwzięciu

dudek ˈdudɛk n
hoopoe
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dudek zwyczajny n
Eurasian hoopoe
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, gatunek ptaka wędrownego z rodziny dudków

dudy ˈdudɨ n
bagpipe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
bagpiper piper
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach

duet ˈdu<sup>w</sup>ɛt n
duet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy
duo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny złożony z dwóch osób

dukat ˈdukat n
ducat
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dukt n
track
(leśnictwo) leśna droga podziałowa powstała po wycięciu pasa drzew

dulka ˈdulka n
oarlock rowlock
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;

duloksetyna n
duloxetine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny o wzorze sumarycznym C18H19NOS, stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz przewlekłego bólu;

duma ˈdũma n
duma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba niższa parlamentu rosyjskiego;
pride
poczucie osobistej godności
pride glory
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
pride haughtiness
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumać ˈdũmaʨ̑ v
ponder
myśleć, zastanawiać się

dumnie adv
proudly
w sposób dumny

dumny ˈdũmnɨ adj
proud
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś
proud boastful prideful
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

dumny jak paw ˈdũmnɨ ˈjak ˈpaf adj
proud as a peacock
bardzo dumny

dumping n
dumping
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;

dunajski dũˈnajsʲci adj
Danubian
związany z rzeką Dunaj

dunajskoszwabski adj
Danube Swabian
(przymiotnik) od Szwaba dunajskiego

dungański adj
Dungan
związany z Dunganami

dungański n
Dungan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Dunganów;

duopol n
duopoly
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
ass arse butt asshole
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupa jasiu ˈdupa ˈjäɕu interjection
bullshit
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię

dupczyć ˈdupʧ̑ɨʨ̑ v
fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

dupek ˈdupɛk n
asshole ass dork git klutz nerd
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności
jack
(grubiański, grubiańsko) walet w kartach

duperele ˌdupɛˈrɛlɛ n
trifle trinket
(pospolicie) nieprzydatne przedmioty

duplikacja n
duplication
(genetyka) aberracja chromosomowa polegająca na podwojeniu fragmentu chromosomu;
dwukrotne zwiększenie ilości czegoś

duplikat n
copy duplicate
kopia
duplicate
drugi egzemplarz lub odpis jakiegoś dokumentu

dupnegatyw n
dupe negative
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) materiał negatywowy używany w procesie duplikatowania fotografii lub filmu

dupoliz n
ass-kisser asslicker
(wulgarnie, wulgaryzm) lizus

dur dur n
major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej;
typhus typhoid
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;

dur brzuszny n
typhoid fever
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;

dur powrotny n
relapsing fever
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, objawiająca się m.in. wysoką gorączką nawrotową;

dur rzekomy n
paratyphoid fever
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;

duraluminium n
duralumin
(technologia, technika, techniczny) stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem;

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
dickhead numbnuts
(potocznie, potoczny) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
fool idiot moron
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny
Durak
rodzaj niehazardowej gry karcianej;

durian ˈdurʲjãn n
durian
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny wełniakowatych;
(spożywczy) owoc duriana (1.1)

durny ˈdurnɨ adj
stupid silly foolish
(grubiański, grubiańsko) mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny

durowy adj
major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem
typhoid
(medycyna, medyczny) dotyczący duru (choroby)

durszlak ˈdurʃlak n
colander strainer
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania

dusiciel n
strangler
(kryminologia, kryminologiczny) morderca duszący swoją ofiarę

dusić ˈduɕiʨ̑ v
choke
podrażniać drogi oddechowe
stew braise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody
strangle
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
supress
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać
suffocate
ginąć z braku powietrza

dusza ˈduʃa n
soul
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba

duszkiem ˈduʃʲcɛ̃m adv
chugalug
o piciu: bez przerwy, pomiędzy jednym a drugim oddechem; jednym tchem

duszność n
airlessness oppressiveness stuffiness sultriness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest duszne
breathlessness respiratory distress shortness of breath difficulty of breathing dyspnoea dyspnea
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duszny ˈduʃnɨ adj
stifling
wywołujący uczucie gorąca, w którym trudno oddychać

duszpasterski adj
pastoral
związany z duszpasterstwem

duszpasterstwo n
ministry
zorganizowana działalność Kościoła, polegająca na głoszeniu zasad wiary i celebrowaniu liturgii;

duszpasterz n
chaplain pastor priest father
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych

duszpasterzowanie n
ministry
działalność duszpasterza, upowszechnianie zasad wiary i sprawowanie liturgii

duński ˈdũj̃sʲci adj
Danish
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
Danish
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
capital letter majuscule upper-case letter
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
much many lot a whole lot
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
big
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki
big large
mający znaczne, wielkie rozmiary

duży ekran ˈduʒɨ ˈɛkrãn n
big screen
(przenośnie, przenośnia) kino

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
living room
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon

dwa dva ordinalAdjective
two
liczba 2

dwa ognie ˈdva ˈɔɟɲɛ idiom
dodgeball
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny;

dwa w jednym n
two in one
(handel, handlowy) produkt, który spełnia zadania i ma cechy dwóch różnych produktów

dwoinka dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
diplococcus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym;

dwoistość n
duality doubleness twoness
składanie się z dwóch części, aspektów

dwoisty adj
dual
mający dwie części, dwie natury, dwie postaci

dwojaki dvɔˈjäci n
double pot
(dawniej, dawny) naczynie o dwóch osobnych komorach połączonych uchem;

dwojaki dvɔˈjäci numeral
twofold of two way kind type
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy

dwojako dvɔˈjakɔ adv
both ways either way in both ways in two way kind type
(odprzymiotnikowy) → dwojaki

dworski ˈdvɔrsʲci adj
court
dotyczący dworu królewskiego, książęcego lub arystokratycznego

dworzanin n
courtier
(historia, historyczny, historycznie) osoba będąca członkiem świty arystokraty, należąca do dworu;

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
station
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec autobusowy n
bus station coach station
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dworzec kolejowy n
railroad station railway station train station
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dwu- dvu prefix
bi- two-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś

dwuaktówka n
two-act play
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sztuka złożona z dwóch aktów

dwuatomowy adj
diatomic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z dwóch atomów

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
bipolar
taki, który ma dwa bieguny
przechodzący w dwa skrajne stany

dwuchromian n
dichromate
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chromowego powstająca podczas działania kwasu siarkowego na roztwory chromianów, używana w laboratoriach oraz w przemyśle chemicznym jako silny środek utleniający

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
double-digit
składający się z dwóch cyfr

dwucylindrowy ˌdvuʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
two-cylinder
(technologia, technika, techniczny) składający się z dwóch cylindrów

dwuczęściowy ˌdvuʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
two-part two-piece
składający się z dwóch części, podzielony na dwie części

dwuczłonowy ˌdvuʧ̑wɔ̃ˈnɔvɨ adj
double-barrelled
składający się z dwóch członów

dwudniowy dvuˈdʲɲɔvɨ adj
two-day
trwający dwa dni

dwudrzwiowy dvuˈḍʒvʲjɔvɨ adj
two-door
mający dwoje drzwi lub jedne drzwi o dwóch skrzydłach

dwudzielny dvuˈʥ̑ɛlnɨ adj
mitral
dzielący się na dwie części, idący dwoma torami

dwudziesta n
8 PM
godzina 20, godzina ósma wieczorem

dwudziesta druga n
10 PM
godzina 22, godzina dziesiąta wieczorem

dwudziesta pierwsza n
9 PM
godzina 21, godzina dziewiąta wieczorem

dwudziesta trzecia n
11 PM
godzina 23, godzina jedenasta wieczorem

dwudziestoczterościan n
icositetrahedron
(geometria) wielościan o dwudziestu czterech ścianach

dwudziestokrotny ˌdvuʥ̑ɛstɔˈkrɔtnɨ adj
twentyfold
dwadzieścia razy większy bądź mniejszy od czegoś
odbywający się/powtarzający się dwadzieścia razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dwadzieścia razy

dwudziestopięciolecie n
twenty-fifth anniversary
dwudziesta piąta rocznica czegoś
twenty-five year
okres dwudziestu pięciu lat

dwudziestościan n
icosahedron
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach

dwugodzinny ˌdvuɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
two-hour
mający dwie godziny, istniejący od dwóch godzin
trwający dwie godziny

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
bicephalous two-headed ancipital bicipital
mający dwie głowy

dwuizbowy ˌdvu<sup>j</sup>izˈbɔvɨ adj
bicameral two-chamber
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych

dwujęzyczność n
bilingualism
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się dwoma językami

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
bilingual
o człowieku: mówiący w dwóch językach
napisany w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukasetowy ˌdvukasɛˈtɔvɨ adj
double-pocket twin tape twin-cassette
przeznaczony na dwie kasety

dwukierunkowy ˌdvucɛrũŋˈkɔvɨ adj
bidirectional
działający, odbywający się w dwóch kierunkach, mający dwa kierunki

dwukołowy ˌdvukɔˈwɔvɨ adj
two-wheeled
taki, który ma dwa koła

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
colon
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
twice
dwa razy

dwukrotny dvuˈkrɔtnɨ adj
twofold
odbywający się/powtarzający się dwa razy

dwukółka dvuˈkuwka n
cart dray gig
(przestarzałe, przestarzały) pojazd konny na dwóch kołach

dwuletni dvuˈlɛtʲɲi adj
two-year two years
trwający dwa lata
two-year two years two-year-old
mający dwa lata

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
double-dealing duplicity obliqueness obliquity
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
duplicitous two-faced
postępujący według zasad podwójnej moralności

dwulitrowy adj
two-liter two-litre
mający pojemność dwóch litrów, zawierający dwa litry czegoś

dwumasztowiec ˌdvũmaˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
two-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający dwa maszty

dwumasztowy ˌdvũmaˈʃtɔvɨ adj
two-masted
o żaglowcu: mający dwa maszty

dwumlask n
double click double-click
(żartobliwie) (informatyka, informatyczny) podwójne kliknięcie

dwunasta n
twelve o'clock
godzina 12 w południe

dwunastkowy adj
duodecimal
związany z liczbą dwanaście, dotyczący liczby dwanaście

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
duodenum
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastnicowy adj
duodenal
(anatomia, anatomiczny) związany z dwunastnicą, dotyczący dwunastnicy

dwunastokrotny ˌdvũnastɔˈkrɔtnɨ adj
twelvefold
dwanaście razy większy bądź mniejszy od czegoś
odbywający się/powtarzający się dwanaście razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dwanaście razy

dwunastokąt n
dodecagon
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunastościan n
dodecahedron
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach

dwunożność dvũˈnɔʒnɔɕʨ̑ n
bipedalism
(zoologia, zoologiczny) umiejętność poruszania się na obu nogach w pozycji wyprostowanej;

dwunożny dvũˈnɔʒnɨ adj
bipedal
poruszający się na dwóch kończynach
two-legged
wykonywany dwiema nogami

dwuoczny adj
binocular
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

dwuosobowy ˌdvu<sup>w</sup>ɔsɔˈbɔvɨ adj
double
przeznaczony dla dwóch osób, mający dwa miejsca

dwupensówka ˌdvupɛ̃w̃ˈsufka n
tuppence twopence
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale dwóch pensów

dwupiętrowy ˌdvupʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
three storey
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) złożony z parteru i dwóch pięter, mający trzy kondygnacje ponad poziom gruntu

dwupostaciowość n
sexual dimorphism
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dwupłat ˈdvupwat n
biplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwuróg n
double horn anvil
(rzemiosło, rzemieślniczy) niewielkie dwurożne kowadełko

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
bisector
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
twin-engine
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

dwustronny dvuˈstrɔ̃nːɨ adj
bilateral
taki, w który angażują się dwie strony
bilateral double-sided two-sided
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś

dwusuwowy adj
two-stroke
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) o silniku: wykonujący cały obieg pracy w ciągu dwóch ruchów tłoka w cylindrze;
taki, który napędzany jest silnikiem dwusuwowym

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
disyllabic
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab

dwuteownik ˌdvutɛˈɔvʲɲik n
I-beam
kształtownik o kształcie dwóch liter T połączonych podstawami,

dwutlenek n
dioxide
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek azotu n
deutoxide of nitrogen nitrogen dioxide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;

dwutlenek siarki n
sulfur dioxide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków siarki, bezbarwny gaz o ostrym i duszącym zapachu;

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
carbon dioxide
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
two-volume
składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach, wydany w dwóch tomach

dwutonowy ˌdvutɔ̃ˈnɔvɨ adj
two-tone
ważący dwie tony

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
biweekly fortnightly
ukazujący się raz na dwa tygodnie
two-week
trwający dwa tygodnie
two-week-old
mający dwa tygodnie

dwuwargowy adj
bilabial
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany z użyciem dwóch warg

dwuwarstwowy ˌdvuvarˈstfɔvɨ adj
two-ply
mający dwie warstwy, ułożony dwiema warstwami

dwuwymiarowy ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
two-dimensional
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)

dwuwypukły adj
biconvex
wypukły z dwóch stron

dwuzgłoskowy ˌdvuzɡwɔˈskɔvɨ adj
disyllabic
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch zgłosek

dwuzmianowy ˌdvuzmʲjãˈnɔvɨ adj
two-shift
wykonywany w trakcie dwóch zmian; odbywający się na dwie zmiany

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
ambiguous equivocal
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby

dwuznak ˈdvuznak n
digraph
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter

dwuścian ˈdvuɕʨ̑ãn n
dihedron
(matematyka, matematyczny) powierzchnia powstała z dwóch półpłaszczyzn o wspólnej krawędzi;
pinacoid
(mineralogia, mineralogiczny) forma kryształów, w których dwie ściany są do siebie równoległe

dwójka ˈdvujka n
D
(edukacja, edukacyjny) ocena dopuszczająca w polskich szkołach, przedostatnia najgorsza (w skali 1-6)
two
nazwa cyfry 2

dwójkowy adj
binary
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa

dwór dvur n
court
siedziba władcy
manor manor house
(architektura, architektoniczny) duży dom mieszkalny, siedziba dawnego ziemiaństwa
outdoors
zewnętrze, otwarta przestrzeń poza budynkiem, świeże powietrze

dybuk ˈdɨbuk n
dybbuk
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

dyby n
stocks
drewniane pęta zamykane na ręce, głowę a niekiedy i nogi skazańca;

dycha ˈdɨxa n
tenner
(zgrubienie) dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
dichotomy
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dychotomiczny adj
dichotomous
dwojaki, dwuczęściowy, dwudzielny

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
didactic instructive
związany z dydaktyką
wykonany w celu pouczania

dydaktyk n
didactician educator
naukowiec specjalizujący się w zakresie dydaktyki

dydaktyka dɨˈdaktɨka n
didactics methodology of teach
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia
teach
(środowiskowy) wykładanie, godziny pracownika naukowego spędzone na wykładaniu

dydaktyzm n
didacticism
(książkowy) zespół cech stanowiący o walorach wychowawczych i edukacyjnych

dydelf n
opossum
(zoologia, zoologiczny) Didelphis Linnaeus, ogoniasty ssak ze spiczastym pyskiem i krótkimi kończynami, z podrodziny dydelfów, występujący w Ameryce;

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
diphthong glide vowel
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dyftongizacja ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
diphthongization
(fonetyka, fonetyczny) proces przekształcania się samogłoski w dyftong;

dyfuzor dɨˈfuzɔr n
diffuser
(technologia, technika, techniczny) przewód z rosnącym przekrojem poprzecznym, powodującym spowolnienie przepływu cieczy lub gazu i rozproszenie ich strumienia;

dygestorium n
fume hood
(chemia, chemiczny) laboratoryjna przeszklona komora, zaopatrzona w wentylację wywiewną;

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
dignitary
ktoś piastujący wysoki urząd

dygotać v
shiver
ulegać powtarzającym się wstrząsom o dużej częstotliwości

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
diction
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
dictaphone
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

dyktando n
dictation
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktat ˈdɨktat n
diktat
narzucanie komuś swej woli lub swego zdania

dyktator dɨkˈtatɔr n
dictator
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

dyktatorski adj
dictatorial
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą

dyktatura n
dictatorship
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
dictatorship of the proletariat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dyktować v
dictate
mówić lub odczytywać tekst komuś, by go zapisał

dylemat n
dilemma
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne
dilemma perplexity predicament quandary
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
dilettante
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyletant dɨˈlɛtãnt n
amateur dilettante dabbler
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
stage-coach stagecoach
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
smoke fume
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymarka n
bloomery
dawny piec służący do wytapiania żelaza z rud

dymek ˈdɨ̃mɛk n
speech balloon
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi

dymisja dɨ̃ˈmʲisʲja n
dismissal
zwolnienie kogoś ze stanowiska, złożenie z urzędu; rezygnacja (ustąpienie) z zajmowanego stanowiska

dymitriada n
dimitriad
(historia, historyczny, historycznie) każda z dwóch interwencji polityczno-religijno-militarnych w Cesarstwie Rosyjskim zorganizowanych przez polską i litewską magnaterię na początku XVII w.;

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
smoke fume
wydzielać dym

dymka ˈdɨ̃mka n
dimity
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny bawełnianej, konopnej lub lnianej o splocie atłasowym, jednobarwnej (bielonej) lub pasiastej, stosowanej dawniej na bieliznę, podszewki i obicia;
scallion spring onion
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion

dymny adj
smoky
związany z dymem, dotyczący dymu

dymorfizm n
dimorphism
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dymorfizm płciowy n
sexual dimorphism
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dymówka dɨ̃ˈmufka n
barn swallow
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;

dynamicznie adv
dynamically
w sposób dynamiczny

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
dynamicity
cecha tego, co dynamiczne

dynamiczny adj
dynamic
ruchliwy, zmienny, żywiołowy

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dynamics
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dynamite
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynamo dɨ̃ˈnãmɔ n
dynamo
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dynasty
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie
dynasty House
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynastyczny adj
dynastic
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
pumpkin squash
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
pumpkin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni
mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej

dynks dɨ̃ŋks n
thingy
(regionalizm, regionalny) przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
corps diplomatique diplomatic corps diplomatic service
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi
diplomacy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi
diplomacy tact velvet glove
(przenośnie, przenośnia) umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomat diplomatist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatycznie adv
diplomatically
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
diplomatic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą
diplomatic tactful
(przenośnie, przenośnia) wyrażony z taktem, pomyślnie dla obu stron

dyptyk ˈdɨptɨk n
diptych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz
(sztuka) dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba

dyrekcja n
direction
(administracja) władze okręgu administracyjnego bezpośrednio zależnego od ministerstwa
management administration
(administracja) grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
director manager headmaster principal head headteacher
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
director headmistress manager principal manageress head
forma żeńska od: dyrektor

dyrektywa n
directive
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulacja prawna, zarządzenie dot. danej kwestii

dyrektywalny adj
directival prescriptive
dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
conductor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyrygentura ˌdɨrɨɡɛ̃nˈtura n
conducting
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuka dyrygowania

dyrygować ˌdɨrɨˈɡɔvaʨ̑ v
conduct
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu

dyschromia dɨsˈxrɔ̃mʲja n
dyschromia
(medycyna, medyczny) zaburzenie pigmentacji skóry

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
discipline
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
discipline rigor rigour
rygorystyczne zasady postępowania

dyscyplinarny adj
disciplinary
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

dysertacja ˌdɨsɛrˈtaʦ̑ʲja n
dissertation
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego

dysfagia n
dysphagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysfonia dɨsˈfɔ̃ɲja n
dysphonia
(medycyna, medyczny) zaburzenie głosu

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
dysphoria
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysforyczny adj
dysphoric
związany z dysforią, dotyczący dysforii

dysfunkcyjny adj
dysfunctional
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo

dysharmonia n
disharmony discrepancy inharmony
brak harmonii zestawionych elementów

dyshonor n
dishonour dishonor ignominy
(książkowy) ujma dla honoru

dysk dɨsk n
disc
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1)
płyta kompaktowa
discus
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
disk
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
hard disk hard drive
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
floppy disk diskette
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskografia n
discography
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
disco
zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce
disco club discotheque
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);
record library discotheque
(przestarzałe, przestarzały) płytoteka

dyskowiec n
heckel discus red discus
(ichtiologia, ichtiologiczny) Symphysodon discus Heckel, ryba z rodziny pielęgnicowatych występująca w dorzeczu Amazonki;

dyskowy adj
disk
związany z dyskiem

dyskrazyt n
dyscrasite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał;

dyskrecja n
discretion
zdolność zachowywania tajemnic

dyskretnie adv
discreetly inconspicuously unobtrusively
w sposób dyskretny
discretely
(matematyka, matematyczny) w sposób nieciągły

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
discreet
zachowujący tajemnice i taktowny
discrete
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru
unobtrusive
taki, który nie rzuca się w oczy

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
discrimination
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
discriminate
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskurs n
discourse
dyskusja, wymiana zdań

dyskusja dɨsˈkusʲja n
discussion
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskusyjny ˌdɨskuˈsɨjnɨ adj
disputable
budzący dyskusje, spory

dyskutant dɨsˈkutãnt n
disputant
osoba biorąca udział w dyskusji, zabierająca głos w dyskusji

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
discuss
prowadzić dyskusję

dyskwalifikacja n
disqualification
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dyslexia developmental dyslexia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
dysmorphophobia BDD body dysmorphic disorder dysmorphic syndrome
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dysocjacja n
dissociation
(chemia, chemiczny) proces rozpadu cząsteczek chemicznych na mniejsze cząsteczki, pojedyncze atomy lub jony;
(psychologia, psychologiczny) spektrum doświadczeń (w tym zaburzeń), które łączy poczucie oddzielenia się od rzeczywistości, fizycznych doświadczeń lub emocji;

dysonans dɨˈsɔ̃nãw̃s n
dissonance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia
(przenośnie, przenośnia) brak zgodności, rozbieżność

dyspareunia n
dyspareunia
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

dyspaszer n
adjustor avarage adjuster
(ekonomia, ekonomiczny) rzeczoznawca rozliczający straty poniesione podczas awarii statku i dzielący je pomiędzy właściciela ładunku a armatora

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
dispensation
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

dysplazja n
dysplasia
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;

dysponować ˌdɨspɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
administer
wydawać polecenie wykonania lub dostarczenia czegoś
have
mieć możliwość użycia czegoś

dyspozycja n
disposition disposure
polecenie wykonania czegoś

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
disposable
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny

dyspozytornia ˌdɨspɔzɨˈtɔrʲɲa n
dispatcher's office
pomieszczenie, z którego kieruje się ruchem wszelkiego rodzaju pojazdów

dysproporcja n
disproportion
zakłócenie równowagi, brak harmonii

dysproz ˈdɨsprɔs n
dysprosium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dysputa dɨsˈputa n
disputation
dyskusja na poważny temat

dystans ˈdɨstãw̃s n
distance
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami

dystocja barkowa n
shoulder dystocia
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
dystopia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)

dystopijny adj
dystopian dystopic
związany z dystopią, dotyczący dystopii

dystrofia n
dystrophy
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dystroficzny adj
dystrophic
dotyczący dystrofii

dystrybucja ˌdɨstrɨˈbuʦ̑ʲja n
distribution
rozprowadzanie, rozdzielanie

dystrykt ˈdɨstrɨkt n
district
(administracja) nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście

dystymia n
dysthymia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dysuria n
dysuria
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dysydencko adv
dissidently
na sposób dysydencki

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
dissenter religious dissident
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;
dissident dissenter nonconformist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;
nonconformist dissident
osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała

dysza ˈdɨʃa n
nozzle
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dyszel ˈdɨʃɛl n
shaft thill
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem;

dyszkant n
treble
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wysoki głos chłopięcy;

dytyramb n
dithyramb
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywagacja ˌdɨvaˈɡaʦ̑ʲja n
divagation
rozwlekłe rozważanie nie na temat

dywagować ˌdɨvaˈɡɔvaʨ̑ v
digress divagate
rozwlekle odchodzić od tematu

dywan ˈdɨvãn n
carpet rug
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
area rug
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywergencja ˌdɨvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
divergence
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola;
powstawanie rozbieżności
rozbieżność, różnorodność

dywersant n
saboteur wrecker
osoba dokonująca dywersji

dywersja n
diversion
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
diversification
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
dividend
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dywiz ˈdɨvʲis n
hyphen
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;

dyzenteria n
dysentery
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dyżur ˈdɨʒur n
duty
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

dzban ʣ̑bãn n
dunce fool mug
(środowiskowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba głupia, tępa;
jug pitcher
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dzbanecznik n
nepenthes
(botanika, botaniczny) Nepenthes L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych;

dzbanecznik Attenborougha n
Attenborough's pitcher plant
(botanika, botaniczny) Nepenthes attenboroughii, gatunek rośliny z rodziny dzbanecznikowatych;

dzbanecznik beczułkowaty n
flask-shaped pitcher-plant
(botanika, botaniczny) Nepenthes ampullaria, gatunek rośliny owadożernej z rodziny dzbanecznikowatych;

dzbanecznik owłosiony n
villose pitcher-plant
(botanika, botaniczny) Nepenthes villosa, gatunek rośliny owadożernej z rodziny dzbanecznikowatych;

dzeta ˈʣ̑ɛta n
zeta
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ;

dziabka n
hoe
(Poznań) motyka

dziad ʥ̑at n
grandfather
(przestarzałe, przestarzały) (podniośle) dziadek
beggar
(pogardliwie, pogardliwy) żebrak, biedak; (zobacz) też dziad w Encyklopedii staropolskiej
old man bungler duffer
(pogardliwie, pogardliwy) staruch, starszy człowiek

dziadek ˈʥ̑adɛk n
grandfather grandpa granddad
ojciec ojca
ojciec matki

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
nutcracker
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadkowie ʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
grandparent
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek

dziadostwo n
beggary
(potocznie, potoczny) grupa żebraków

dziać ʥ̑äʨ̑ v
knit
(włókiennictwo) robić dzianinę: ubranie, tkaninę z nitek na drutach, szydełkiem
happen
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

dział ʥ̑aw n
section
część wystawy, sklepu poświęcona określonym zagadnieniom
dziedzina, np. nauki, gospodarki itp.
część czasopisma poświęcona określonym zagadnieniom

działacz ˈʥ̑awaʧ̑ n
activist
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
activity operation
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działalność gospodarcza n
business activity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyjaś zorganizowana działalność zarobkowa

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
activity
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś
operation
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa;

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
operate work act function be in operation
aktywnie uczestniczyć, pracować

działać jak płachta na byka ˈʥ̑awaʨ̑ ˈjak ˈpwaxta na‿ˈbɨka v
be like a red rag to a bull
wyjątkowo kogoś drażnić, denerwować, złościć

działka ˈʥ̑awka n
plot lot allotment
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈʥ̑awɔ n
gun cannon
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru, która miotająca pociski na znaczne odległości;

dzicz ʥ̑iʧ̑ n
wilderness
odludne, nieuprawiane miejsce

dziczyzna ʥ̑iˈʧ̑ɨzna n
game wildmeat
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej

dzida n
spear
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem

dzidzia-piernik ˌʥ̑iʥ̑a‿ˈpʲjɛrʲɲik n
mutton dressed as lamb
(środowiskowy) (obraźliwie) lub (żartobliwie) dojrzała kobieta ubierająca się i zachowująca jak nastolatka

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
baby
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dzieci i ryby głosu nie mają ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i ː‿ˈrɨbɨ ˈɡwɔsu ɲɛ‿ˈmajɔ̃w̃ proverb
children should be seen and not heard
dzieci nie mają własnego zdania, dorośli nie liczą się ze zdaniem dzieci

dzieciak ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ak n
kid
(rubaszny, rubasznie) (czasem (pieszczotliwie, pieszczotliwy)) dziecko

dziecinada ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ĩˈnada n
childishness puerility
(potocznie, potoczny) sprawa niepoważna, błaha, prosta

dziecinnie adv
babyishly childishly jejunely juvenilely
w sposób charakterystyczny dla dziecka

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
childish childlike
właściwy dziecku, taki jak u dziecka
childish infantile puerile
zachowujący się jak dziecko

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
infanticide
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
childish
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
childhood
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
baby
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) osoba niedojrzała emocjonalnie
child
(informatyka, informatyczny) proces lub obiekt potomny
child kid
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
heir inheritor
osoba, która coś po kimś przejmuje

dziedzictwo n
heritage legacy inheritance patrimony
dobra zachowane dla następnych pokoleń
inheritance devolution
prawo przekazywania czegoś
inheritance heirdom heirloom heirship hereditament legacy
majątek przejęty po kimś

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
heredity inheritance succession
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć

dziedziczność n
heritability
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących podczas powstawania i rozwoju osobniczego organizmów, prowadzący do odtwarzania cech organizmów rodzicielskich;
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywalność czegoś na podstawie spadku lub następstwa po przodkach
cecha tego, co jest dziedziczne

dziedziczny adj
hereditable heritable patrimonial
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) otrzymywany w spadku
hereditary inheritable inherited
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
inherit
(informatyka, informatyczny) mieć takie same uprawnienia jak obiekt nadrzędny (folder, grupa użytkowników)
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym o klasie będącej pochodną innej klasy;
inherit come into
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
domain
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;
field sphere
sfera czyjejś aktywności

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
bailey
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dziegieć ˈʥ̑ɛ̇ɟɛ̇ʨ̑ n
pine tar
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;

dzieje ˈʥ̑ɛ̇jɛ n
history
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej

dziekan n
dean
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego
(dyplomacja) najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów;
president
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przewodniczący rady adwokackiej

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
division
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
divide
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.;
divide separate split distribute
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
share participate
mieć z czymś / kimś coś wspólnego

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑u v
count one's chickens before they're hatched
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści

dzielić włos na czworo ˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈvwɔs na‿ˈʧ̑fɔrɔ v
split hairs
przesadnie coś analizować, być zbyt drobiazgowym w analizowaniu czegoś

dzielna n
dividend
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
quarter neighborhood neighbourhood borough
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnica cudów n
Hell’s Kitchen
(przenośnie, przenośnia) miejskie skupisko biedoty i marginesu społecznego

dzielnica czerwonych latarni n
red-light district
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnie adv
bravely
odznaczając się odwagą
competently
wykazując sporą sprawność

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
divisor
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dzielność n
bravery heart intrepidity prowess valour valor
cnota bycia śmiałym i walecznym
grittiness
umiejętność radzenia sobie w każdej sytuacji

dzielny ˈʥ̑ɛlnɨ adj
brave stalwart
nie poddający się przeciwnościom

dzienna zmiana n
day shift
grupa pracowników wykonująca swoje obowiązki w ciągu dnia
okres czasu pracy przebiegający w dzień

dziennie ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
a day daily
w ciągu dnia; dotyczy ilości czegoś

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
class register
(edukacja, edukacyjny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów
daily newspaper
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie
diary
notatki zapisywane codziennie

dziennik elektroniczny n
electronic grade book
(edukacja, edukacyjny) serwis internetowy służący do rejestracji przebiegu nauczania oraz komunikowania się z uczniami i rodzicami

dziennik okrętowy n
log logbook ship's logs
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg rejsu;

dziennik pokładowy n
logbook
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;

dziennikarski adj
journalistic
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
journalism
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarstwo śledcze n
investigative journalism
typ dziennikarstwa niezależnie odkrywającego, badającego i ujawniającego patologie ważne z punktu widzenia opinii publicznej

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
journalist
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzienny ˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
daily
dotyczący dnia jako całej doby; mający miejsce w ciągu całego dnia
diurnal
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem

dzierlatka ʥ̑ɛrˈlatka n
crested lark
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo;

dzierzba ˈʥ̑ɛʒba n
shrike
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dzierżawa n
lease rental holding landholding tenancy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę

dzierżawca n
lessee tenant leaseholder
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

dzierżawczy adj
possessive
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dzierżawić v
lease
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) oddawać w dzierżawę
rent lease
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) brać lub mieć w dzierżawie

dzierżawny adj
tenement
związany z dzierżawą, dotyczący dzierżawy

dziesiąta n
ten o'clock
godzina 10 przed południem

dziesiątkować ˌʥ̑ɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
decimate
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę

dziesiątkowy adj
decimal
związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć

dziesięcina n
tithe
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;

dziesięciobój n
decathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciocentówka ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔʦ̑ɛ̃nˈtufka n
dime
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale dziesięciu centów

dziesięciogodzinny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
ten hour old
będący w wieku dziesięciu godzin
ten hour ten hour long
trwający dziesięć godzin

dziesięciokrotnie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
tenfold
dziesięć razy

dziesięciokąt n
decagon
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
decade decennary
okres dziesięciu lat

dziesięcioletni ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
decennary
mający dziesięć lat

dziesięcioraki ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
of ten way kind type tenfold
dotyczący dziesięciu typów, rodzajów

dziesięciorako ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
in ten way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → dziesięcioraki

dziesięcioro przykazań n
Ten Commandments ten commandments
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziesięciościan n
decahedron
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach

dziesiętnik n
decadarch decimal decurion
(książkowy) przełożony grupy dziesięcioosobowej;

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
decimal denary
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
mullein
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

dziewanna drobnokwiatowa n
great mullein
(botanika, botaniczny) Verbascum thapsus L., gatunek roślin należący do rodziny trędownikowatych;

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
girl
młoda, niezamężna kobieta
girlfriend girl
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina
maid girl
(przestarzałe, przestarzały) żeńska pomoc domowa

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
girl
dziecko płci żeńskiej

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
girlish maiden
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
virgin maiden cherry
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
virginity maidenhood
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiczy adj
virginal
właściwy dziewicy lub dziewictwu

dziewiąta n
nine o'clock
godzina 9 rano lub wieczorem

dziewięciogodzinny ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
nine hour old
będący w wieku dziewięciu godzin
nine hour nine hour long
trwający dziewięć godzin

dziewięciojęzyczny ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
nonalingual
posługujący się dziewięcioma językami

dziewięciokąt n
enneagon nonagon
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewięcioraki ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
ninefold of nine way kind type
dotyczący dziewięciu typów, rodzajów

dziewięciorako ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
in nine way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → dziewięcioraki

dziewięciościan n
enneahedron nonahedron
(geometria) wielościan o dziewięciu ścianach

dziewiętnasta n
7 PM
godzina 19, godzina siódma wieczorem

dziewiętnastościan n
enneadecahedron enneakaidecahedron
(geometria) wielościan o dziewiętnastu ścianach

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
work
efekt pracy twórczej

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
work of art
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
day
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
daytime day
okres od świtu do zmierzchu

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
good morning good afternoon
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień po dniu adv
day by day
stale, regularnie

dzień roboczy n
workday working day
(zawód, zawodowy, zawodowo) dzień, w którym się idzie do pracy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowa liczba godzin pracy

dzień skupienia n
day of recollection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeżywany indywidualnie lub zbiorowo dzień poświęcony modlitwie, lekturze tekstów religijnych lub słuchaniu konferencji ascetycznych;

dzień trzech wiedźm ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈṭʃɛγ ˈvʲjɛ̇ʨ̑m̥ n
triple witching day triple witching hour
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań;

dzień wypłaty n
payday
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzieńdoberek interjection
afternoon g'day mornin'
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) dzień dobry

dzik ʥ̑ik n
wild boar boar
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dzika karta n
wildcard
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;

dzika róża ˈʥ̑ika ˈruʒa n
wild rose
(botanika, botaniczny) ogólna nazwa wszystkich gatunków róż występujących dziko;

dziki ˈʥ̑ici adj
wild
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach
wild fierce savage
nieokrzesany

dziki lokator ˈʥ̑ici lɔˈkatɔr n
squatter
(potocznie, potoczny) osoba, która zajęła lokal bez zgody właściciela

dziko ˈʥ̑ikɔ adv
savagely wildly
w sposób dziki

dzikość n
wildness
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dzikus ˈʥ̑ikus n
barbarian loner savage wild man
(obraźliwie) osobnik niecywilizowany

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
platypus
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dziobak australijski n
duck-billed platypus
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus anatinus, gatunek stekowca z rodziny dziobakowatych;

dzioborożce n
hornbills
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Bucerotidae, rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych;

dzioborożec ˌʥ̑ɔbɔˈrɔʒɛʦ̑ n
hornbill
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami;

dzioboróg abisyński n
Abyssinian ground hornbill Abyssinian ground-hornbill
(ornitologia, ornitologiczny) Bucorvus abyssinicus, gatunek ptaka z rodziny dzioborożców występujący w Afryce;

dziryt ˈʥ̑irɨt n
dart javelin
rodzaj broni drzewcowej, odmiana włóczni znana od czasów prehistorycznych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
today nowadays
w obecnym czasie, w bieżącym okresie
today to-day
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
today's
taki, który wydarzył się dziś
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach

dziupla ˈʥ̑upla n
tree hollow
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈʥ̑ura n
cavity
(potocznie, potoczny) ubytek w zębie
hole
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
ozone depletion
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziurawiec zwyczajny n
Saint John's wort St John's wort common Saint John's wort perforate St John's-wort
(botanika, botaniczny) Hypericum perforatum L., gatunek byliny z rodziny dziurawcowatych o właściwościach leczniczych;

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʤ̑ bʲjuˈrɔvɨ n
hole punch punch office punch
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwactwo n
foible peculiarity
czyjeś dziwaczne przyzwyczajenie

dziwaczeć v
become eccentric queer
stawać się dziwakiem, człowiekiem o nietypowych, dziwnych przyzwyczajeniach

dziwacznie ʥ̑iˈvaʧ̑ʲɲɛ adv
freakishly quirkily rumly
w sposób dziwaczny

dziwaczność n
oddity queerness
cecha tego, co dziwaczne, osobliwe

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
weird
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwak ˈʥ̑ivak n
oddball weirdo
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

dziwić v
surprise
powodować odczucie zdumienia
be surprised marvel
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

dziwka ˈʥ̑ifka n
whore bitch slut hoe
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwkarz ˈʥ̑ifkaʃ n
rake
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne

dziwnie ˈʥ̑ivʲɲɛ adv
oddly strangely
w nietypowy, osobliwy, często niezrozumiały sposób

dziwność n
strangeness
(fizyka, fizyczny) addytywna liczba kwantowa, której wartość jest przypisywana wszystkim hadronom
cecha tego, co jest dziwne

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
strange weird bizarre
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
beak bill
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
bow prow
(morski) przednia część kadłuba statku;
kisser
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) twarz lub usta
nose
(lotnictwo, lotniczy) przednia część kadłuba samolotu;
pockmark
zwykle w lm ślad na skórze po przebytej ospie

dzióbek n
duckface
(przenośnie, przenośnia) usta, zwłaszcza ściśnięte
spout
wylot czajnika, czajniczka lub innego naczynia

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
gum gingiva
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dziąsłowy adj
alveolar
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła
gingival
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) odnoszący się do dziąsła

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
woodpecker pecker
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł białogrzbiety ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌbʲjawɔˈɡʒbʲjɛtɨ n
white-backed woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos leucotos, gatunek średniej wielkości dzięcioła, jeden z pięciu gatunków z rodzaju Dendrocopos występujących w Polsce;

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
black woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
great spotted woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł trójpalczasty ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌtrujpalˈʧ̑astɨ n
three-toed woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
green woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
lesser spotted woodpecker
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
Angelica
(botanika, botaniczny) Angelica L., rodzaj bylin z rodziny selerowatych;
angelica
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dzięgli (1.1)

dzięgiel litwor n
garden angelica wild celery
(botanika, botaniczny) Angelica archangelica L., gatunek rośliny z rodziny selerowatych o własnościach leczniczych i jadalnych;

dziękczynienie n
thanksgiving
uroczyste podziękowanie, hołd wdzięczności

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
thanks
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
thanks
(podniośle) podziękowania

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
thanks to
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dzięki Bogu interjection
thank goodness thank God
…używana do wyrażenia satysfakcji, że coś się jednak udało

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
thank
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
thank you thanks
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
thank you very much
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
bell
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
bell
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze
mały dzwon

dzwonek rowerowy ˈʣ̑vɔ̃nɛk ˌrɔvɛˈrɔvɨ n
bicycle bell
mechaniczny sygnalizator dźwiękowy przy rowerze;

dzwoniec ˈʣ̑vɔ̃ɲɛʦ̑ n
greenfinch
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla;

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
ring
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk
ring call
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne
ring clink jangle
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
glockenspiels
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dzwonko ˈʣ̑vɔ̃nkɔ n
slice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rybołówstwo, rybacki) kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
bell tower belfry
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dzwony ˈʣ̑vɔ̃nɨ n
bell-bottoms flare pants
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan

dzwony rurowe ˈʣ̑vɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ n
tubular bells
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;

dzyndzel n
dongle
(potocznie, potoczny) coś luźno zwisającego lub odstającego

démodé adj
démodé
niemodny

détente n
détente
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;

dół duw n
bottom
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu
hole
dziura wykopana w ziemi

dąb dɔ̃mp n
oak oak tree
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)

dąb bezszypułkowy n
sessile oak
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus petraea (Matt.) Liebl., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;

dąb biały n
white oak
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus alba L., gatunek północnoamerykańskiego drzewa z rodziny bukowatych;

dąb czerwony n
northern red oak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
cork oak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dąb ostrolistny n
evergreen oak holm oak holly oak
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;

dąb szypułkowy n
European oak common oak pedunculate oak
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus robur L., pospolity gatunek drzewa z rodziny bukowatych, z owocami (tj. żołędziami) osadzonymi na długiej szypułce;

dąć dɔ̃ɲʨ̑ v
blow
wiać z dużą siłą
dmuchając w instrument muzyczny, wydobywać z niego dźwięki

dążenie dɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
aspiration pursuance pursuit strive
(książkowy) chęć realizacji jakiegoś zamiaru, pragnienia

dążyć ˈdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
aspire
działać w kierunku realizacji danego celu

dębik n
dryad mountain avens
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dębik (1.1)

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ adj
oak
składający się z dębu
wykonany z drewna lub innej części dębu

dętka ˈdɛ̃ntka n
bladder
wypełniony powietrzem balon wewnątrz piłki
tube
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;

dęty adj
wind
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: taki w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz słup powietrza
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o orkiestrze: złożona głównie z instrumentów dętych (1.3)

dławigad afrykański dwaˈvʲiɡat ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
Yellow-billed Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria ibis Linnaeus, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigad amerykański dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
wood ibis wood stork
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
painted stork
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala Pennant, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
Milky Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea Raffles, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławić v
quash stifle
tłumić lub likwidować coś

dłoniasty adj
palmate
mający kształt dłoni, przypominający dłoń

dłoń dwɔ̃ɲ n
palm
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
loan
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

długa pozycja ˈdwuɡa pɔˈzɨʦ̑ʲja n
long position
(ekonomia, ekonomiczny) kupno instrumentu pochodnego;

długi ˈdwuɟi adj
long
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długi weekend ˈdwuɟi ˈwʲikɛ̃nt n
long weekend
(potocznie, potoczny) weekend, przed którym lub po którym następuje dzień wolny od pracy;

długo ˈdwuɡɔ adv
long
przez, na znaczny czas

długobrody adj
long-bearded
mający długą brodę

długometrażowy adj
feature-length
o filmie przekraczający 55 minut projekcji

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
long-legged leggy
mający długie nogi

długoogonowy adj
long-tailed longtailed
taki, który ma długi ogon

długopis dwuˈɡɔpʲis n
pen ballpen
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długopłetwiec oceaniczny n
humpback whale
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;

długoszpar n
basking shark
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

długoszpon n
jacana
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Jacanidae;

długoszyi adj
long-necked longicollous
mający długą szyję

długoterminowy adj
long-term longterm
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długotrwale adv
lastingly
w sposób długotrwały

długotrwały ˌdwuɡɔˈtr̥fawɨ adj
linger long-lasting long-standing longitudinal longlasting persist
trwający przez długi czas

długowieczność n
longevity
długie trwanie
długie życie;

długowieczny adj
long-lived longevous
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
duration
(fizyka, fizyczny) o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań;
length
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
wavelength
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań;

długość geograficzna n
longitude
jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0, a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;

dłuto ˈdwutɔ n
chisel
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłutownica ˌdwutɔvʲˈɲiʦ̑a n
slotter
(maszynoznawstwo) strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych (i tym podobne, i temu podobne);

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
debtor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dłużny adj
indebted
mający do spłacenia dług

dźgać ʥ̑ɡaʨ̑ v
stab
uderzać lub pchać czymś spiczastym i/lub ostrym

dźgnięcie n
stab
ugodzenie ostrym przedmiotem

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
Jainism
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

dźwig ʥ̑vʲik n
crane lift
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
lever
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;
leverage
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie

dźwięczeć v
resound ring
wydawać dźwięk

dźwięczny adj
sonorous resonant ringing tinkly vibrant vocal
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu
voiced sonant
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
sound tone
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
sound
dotyczący dźwięku

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
jackfruit
(spożywczy) (botanika, botaniczny) ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

dżamahirijja ˌʤ̑ãmaxʲiˈrʲijːa n
jamahiriya
państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii;

dżambia n
jambiya
rodzaj bojowego lub ceremonialnego noża arabskiego;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
earthworm rain-worm
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżdżownica ziemna n
dew worm grandaddy earthworm lobworm nightcrawler
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lumbricus terrestris L., gatunek pospolitego skąposzczeta z rodziny dżdżownicowatych, drążącego korytarze w ziemi;

dżelada ʤ̑ɛˈlada n
gelada
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

dżellaba n
djellaba jillaba
duże okrycie w podłużne pasy z rękawami i kapturem;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
jam
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
gentleman
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

dżentelmeńsko adv
gentlemanly
w sposób dżentelmeński

dżet n
jet
(astronomia, astronomiczny) strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;

dżezwa ˈʤ̑ɛzva n
cezve
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
jihadist
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżihadyzm ʤ̑ʲiˈxadɨsm̥ n
jihadism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu

dżin n
genie jinn
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie
gin
(spożywczy) anglosaski alkohol gatunkowy o smaku i zapachu jałowca

dżingiel ˈʤ̑ʲĩŋʲɟɛl n
jingle
(środowiskowy) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję

dżinn ʤ̑ʲĩn n
genie jinn
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżins ʤ̑ʲĩw̃s n
denim
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
jeans
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu;

dżip ʤ̑ʲip n
jeep
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżizja n
jizya
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
jockey
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżoker ˈʤ̑ɔkɛr n
joker
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę

dżonka n
junk
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżudo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżul ʤ̑ul n
joule
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
plague Black Death
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
jungle
wilgotny las tropikalny;

dżunglowy adj
jungle
związany z dżunglą

e- i ɛ prefix
e-
cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów (zwłaszcza za pośrednictwem internetu), lub wskazująca różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice

e-book n
e-book
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

e-książka n
e-book electronic book
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

e-learning i‿ˈlɛrʲɲĩŋk n
e-learning
nauczanie z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu;

e-mail ˈĩmɛjl n
e-mail email
(informatyka, informatyczny) usługa wysyłania elektronicznych wiadomości;
(informatyka, informatyczny) wiadomość wysłana za pośrednictwem e-maila (1.1)
(informatyka, informatyczny) adres, na który wysyła się wiadomości w e-mailu (1.1)

e-mailowy ˌĩmɛjˈlɔvɨ adj
e-mail
(informatyka, informatyczny) związany z pocztą e-mail

e-moll ˈɛ‿mɔl n
e minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

e-zin n
e-magazine e-zine
(informatyka, informatyczny) periodyk rozprowadzany drogą elektroniczną, np. poprzez e-mail

earl n
earl
członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, obecnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;

earl grey n
Earl Grey
(spożywczy) rodzaj czarnej herbaty, aromatyzowanej olejkiem bergamotowym;

easter egg n
Easter egg
(informatyka, informatyczny) ukryta przed użytkownikiem funkcja lub treść zawarta w interaktywnych produktach cyfrowych;

eblaicki adj
Eblaite
(historia, historyczny, historycznie) związany z starożytnym królestwem Ebla

eblaicki n
Eblaite
(językoznawstwo, językoznawczy) język eblaicki;

ebonit n
ebonite vulcanite
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
echo
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
echocardiography
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
echolalia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
echolocation
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

ecstasy n
ecstasy
(potocznie, potoczny) tabletki z jedną z odmian amfetaminy;

edmontoński adj
Edmontonian
związany z Edmontonem, dotyczący Edmontonu

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
oedometer
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu;

edomicki n
Edomite
(językoznawstwo, językoznawczy) język edomicki

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
Common Eider eider
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edredon okazały ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkaˈzawɨ n
king eider
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria spectabilis, turkan, gatunek kaczki;

edredon okularowy ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkulaˈrɔvɨ n
spectacled eider
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria fischeri, gatunek kaczki edredonowej gnieżdżący się w polarnych rejonach Syberii i Ameryki Północnej;

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
education
nauczanie kogoś
proces uczenia się

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
educational
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edukować v
educate
wykształcać, wychowywać kogoś

edwardiański ˌɛdvarˈdʲjä̃j̃sʲci adj
Edwardian
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do okresu w kulturze i sztuce brytyjskiej trwającego od wczesnych lat XX w. do wybuchu I wojny światowej

edycja n
edition
wydanie, publikacja

edykt n
edict
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie

edykuł ɛˈdɨkuw n
aedicula
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu

edyl ˈɛdɨl n
aedile
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;

edytor ɛˈdɨtɔr n
editor
(informatyka, informatyczny) program służący do modyfikacji danych
osoba wykonująca edycję

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
word processor text editor
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
edit
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

ef ɛf n
ef
nazwa litery f / F

efeb n
ephebe ephebos
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: młodzieniec pobierający nauki w efebii;

efekt ˈɛfɛkt n
effect result
osiągnięcie, wynik
impression
wrażenie

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
greenhouse effect
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
domino effect
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..

efekt fotoelektryczny n
photoelectric effect
(fizyka, fizyczny) emisja elektronów przez materię na skutek pochłonięcia przez nią promieniowania elektromagnetycznego;

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
side effect
(informatyka, informatyczny) w programowaniu dowolny efekt wyrażenia, który zmienia stan programu
side effect adverse effect adverse event
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektywnie ˌɛfɛkˈtɨvʲɲɛ adv
effectively
od: efektywny

efektywność n
efficiency effectiveness
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
effective
istotny, rzeczywisty
effective efficient
skuteczny, wydajny
efficient
(statystyka, statystyczny) o estymatorze: dający mały rozrzut szacunków (a więc i posiadający małą wariancję)

efemeryczność n
ephemerality ephemeralness evanescence
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ephemeral
taki, który szybko przemija

efemerydy n
ephemeris
(astronomia, astronomiczny) dane tabelaryczne pozwalające określać położenie ciał niebieskich;

efeski adj
Ephesian
związany z Efezem, dotyczący Efezu

efod n
ephod
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

efuzja ɛˈfuzʲja n
effusion
(fizyka, fizyczny) wypływ gazu lub cieczy przez bardzo mały otwór;

egalitaryzm n
egalitarianism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egalizacja n
equalization
zrównanie w prawach

egida ɛˈɟida n
aegis
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
Egyptian
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i n
Cimmerian darkness
(przenośnie, przenośnia) bardzo ciemno, nieprzenikniona ciemność

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
Egyptologist
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
egyptology
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiryn n
aegirine
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

ego ˈɛɡɔ n
ego
(psychologia, psychologiczny) świadoma część osobowości;

egocentryczność n
egocentricity
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest egocentryczne; cecha tych, którzy są egocentryczni

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
egocentric self-centred
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
egocentric
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

egocentryzm n
egocentrism
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
egoist
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
egoistic
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
egoism selfishness
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egoteizm n
egotheism
(filozofia, filozoficzny) uważanie siebie samego za boga

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
egotism
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egreta n
egret
(historia, historyczny, historycznie) pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
exaltation
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
exam test examination
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
entrance examination
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
examine in on
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi
probe
(przenośnie, przenośnia) badać, obserwować, wypytywać

egzarcha n
exarch
(historia, historyczny, historycznie) tytuł naczelnika prowincji egzarchatu;
biskup zarządzający egzarchatem
namiestnik patriarchy

egzarchat n
exarchate
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy
(historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;

egzasperacja ˌɛɡzaspɛˈraʦ̑ʲja n
exasperation
(dawniej, dawny) stan wielkiego rozdrażnienia

egzegeta n
exegete
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne

egzegetyczny adj
exegetical
związany z egzegezą

egzegeza n
exegesis
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
execution
wykonanie wyroku śmierci
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

egzekutywa n
executive
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza wykonawcza w państwie

egzekwować ˌɛɡzɛˈkfɔvaʨ̑ v
enforce
zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań
exact
wymagać wykonania czegoś

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
copy instance
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzemplifikacja n
exemplification
wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów
wyjaśniający przykład

egzerga n
exergue
(numizmatyka, numizmatyczny) oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

egzogeniczny adj
exogenous
pochodzący z zewnątrz

egzogenny adj
exogenous
(biologia, biologiczny) pochodzący z zewnątrz organizmu

egzoksiężyc n
exomoon
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.;

egzonim ɛɡˈzɔ̃ɲĩm n
exonym
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje;

egzoplaneta n
exoplanet extrasolar planet
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;

egzorcysta n
exorcist
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
exorcism
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
(kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana

egzorcyzmowanie n
exorcising
(rzeczownik odczasownikowy) od egzorcyzmować

egzorcyzmowany adj
exorcised
taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy

egzorcyzmować v
exorcise
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odprawiać egzorcyzmy

egzorfina n
exorphin
(biochemia, biochemiczny) ogólna nazwa związku organicznego, peptydu opioidowego o właściwościach morfinopodobnych, podobnego w działaniu do endorfin a pochodzącego głównie z mąki pszennej

egzorta n
exhortation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kazanie pogrzebowe lub rocznicowe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótka zachęta w formie kazania wygłaszana przed spowiedzią

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
exosphere
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzoteryczny adj
exoteric
(książkowy) przeznaczony dla ogółu, dostępny, popularny

egzotycznie adv
exotically
w sposób egzotyczny

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
exotic
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany
(fizyka, fizyczny) o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;
o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach

egzotyka n
exoticism
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
existence
istnienie, byt, życie i jego warunki

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
existentialism
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

egzystencjalny adj
existential
(książkowy) dotyczący egzystencji

egzystować ˌɛɡzɨˈstɔvaʨ̑ v
be
być, istnieć

eh ɛx interjection
eh
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw

ehe ɛˈxɛ interjection
yup
wyrażający przytaknięcie lub zgodę w sposób niedbały

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

eis ɛjs n
E-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e podwyższony o półton;

eisis ˈɛjsʲis n
E double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e podwyższony o cały ton;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
ejaculation
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
ejaculate
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekierka ɛˈcɛrka n
set square square setsquare triangle
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

ekipa ɛˈcipa n
team
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania

ekistyka n
ekistics
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich;

eklampsja n
eclampsia
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego

eklektycznie adv
eclectically
w sposób eklektyczny, łącząc w jedną całość niejednorodne elementy

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
eclectic
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów

eklerka ɛkˈlɛrka n
éclair
(spożywczy) (cukiernictwo) podłużne ciastko z parzonego ciasta, po przecięciu na dwie części napełniane bitą śmietaną lub kremem, zwykle polewane czekoladą;

eklezja n
ecclesia ekklesia
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis;

eklezjalny adj
ecclesial ecclesiastical
(teologia, teologiczny) związany z określonym kościołem (instytucją)

eklezjogenny adj
ecclesiogenic
taki, którego przyczyną jest kościół (jako wspólnota), religia i religijność

eklezjologia n
ecclesiology
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
ecliptic
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekloga n
eclogue
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny krótki liryk idealizujący życie na wsi;

eklogit n
eclogite
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj skały metamorficznej;

ekohydrologia ˌɛkɔxɨdrɔˈlɔɟja n
ecohydrology
nauka o wzajemnych oddziaływaniach między roślinnością a cyklem hydrologicznym;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ecologist
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ecology
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
ecologically
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ecological environmental
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekologizm n
ecologism
(socjologia, socjologiczny) ruch społeczny propagujący ochronę środowiska, odbudowę zniszczonego przez człowieka krajobrazu naturalnego oraz styl życia zgodny z naturą

ekonazol ˌɛkɔ̃ˈnazɔl n
econazole
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwgrzybiczy lek, pochodna imidazolu

ekonometryczny adj
econometric
(ekonomia, ekonomiczny) związany z ekonometrią, dotyczący ekonometrii

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
economics economy
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomicznie adv
economically
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki
(podniośle) bez większego nakładu środków i wysiłku

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
economic
związany z ekonomią lub ekonomiką
odnoszący się do gospodarki

ekonomista n
economist
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ecosystem
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
ecoterrorist
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu

ekoton n
ecotone
(ekologia, ekologiczny) strefa przejściowa między co najmniej dwoma ekosystemami;

ekran ˈɛkrãn n
screen
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
(elektronika, elektroniczny) określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego
screen shield
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.

ekranizacja n
adaptation film adaptation screen version
opracowanie sztuki teatralnej, powieści itp. w wersji filmowej

eks ɛks n
ex
(potocznie, potoczny) były mąż / narzeczony / chłopak
(potocznie, potoczny) była żona / narzeczona / dziewczyna

ekscelencja ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
Excellency
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

ekscentryczność n
eccentricity
(matematyka, matematyczny) jeden z parametrów krzywej stożkowej;

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
eccentric
dziwaczny, odbiegający od normy

ekscentryk n
eccentric
(psychologia, psychologiczny) człowiek odbiegający od norm w zachowaniu, ubiorze, itp.

ekscentryzm n
eccentricity
postawa nacechowana innością, wymyślnością zachowań;

ekscytacja n
excitation
stan silnego ożywienia

ekscyton ɛksˈʦ̑ɨtɔ̃n n
exciton
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka utworzona przez oddziaływanie elektronu i dziury elektronowej

eksfiltracja n
exfiltration
(geologia, geologiczny) przenikanie wód podziemnych do wód powierzchniowych

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
exfoliation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego

ekshibicjonista ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
exhibitionist streaker
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych;

ekshibicjonistka ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
exhibitionist streaker
kobieta, która obnaża się w miejscach publicznych

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
exhibitionism
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

ekshortacja n
exhortation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na skłanianiu słuchaczy przy użyciu groźby, przestrogi, zachęty lub przyrzeczenia

ekshumacja n
exhumation
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
exhume
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
exclave
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskluzywny ˌɛkskluˈzɨvnɨ adj
exclusive
elegancki lub luksusowy
odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu
przeznaczony dla ograniczonej liczby osób

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
excommunication
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
excommunicate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła

ekskursja n
excursion
(przestarzałe, przestarzały) wycieczka, podróż, wyprawa, wyjazd w celach wypoczynkowych lub poznawczych

ekslibris n
bookplate ex libris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

eksmisja n
eviction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;

eksmąż ɛksˈmɔ̃w̃ʃ n
ex- husband
były mąż

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
expansion
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

ekspansjonizm n
expansionism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu

ekspansywny adj
expansive
taki, który zwiększa swój zasięg

ekspata n
expat ex-pat
(socjologia, socjologiczny) specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
dispatch department
dział w instytucji zajmujący się przyjmowaniem i wysyłaniem towarów, papierów urzędowych itp.
dispatch forwarding shipment
wysyłanie przesyłek lub towarów na miejsce przeznaczenia
expedition
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział

ekspektatywa n
contingent right expectancy right
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sytuacja, w której niektóre wymogi prawne dotyczące powstania wierzytelności lub innego prawa podmiotowego zostały częściowo spełnione;
expectative
(historia, historyczny, historycznie) pismo królewskie lub papieskie przyrzekające nadanie godności, stanowisk lub beneficjów w razie wakatu

ekspens n
expense
(ekonomia, ekonomiczny) (przestarzałe, przestarzały) ponoszony koszt

eksperiencja ˌɛkspɛrʲˈjɛ̃nʦ̑ʲja n
experience
(dawniej, dawny) doświadczenie

ekspert ˈɛkspɛrt n
expert pundit
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
experiment
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
experimental
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie
innowacyjny; taki, który wprowadza jako pierwszy coś nowego

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
experimentation
prowadzenie eksperymentów

eksperymentować v
experiment
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
exploitation
(górnictwo, górniczy) wydobywanie bogactw naturalnych
exploitation exploiting
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem
exploitation utilisation utilization
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn

eksploatować ˌɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
exploit
wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
explode blow
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksploracja n
exploration
poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
explosion blast burst
rozerwanie się z hukiem;

eksplozywny adj
explosive
(rzadki, rzadko używany) wybuchowy

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
exhibit
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

eksponować v
feature show
wystawiać na pierwszy plan
exhibit
wystawiać na pokaz
expose
(fotografia) wystawiać kliszę fotograficzną na działanie światła

eksport ˈɛkspɔrt n
export
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

eksporter n
exporter
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksportowanie ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ n
exporting
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedawanie towarów lub usług za granicę

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
exposition
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w formie sonatowej: pierwsza część utworu, w której następuje prezentacja dwóch kontrastujących tematów, w dalszych częściach poddawanych przetworzeniom
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w fudze: pierwsze przeprowadzenie tematu we wszystkich głosach (zaczynając od jednego i powtarzając kolejno w pozostałych)
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu
exposition exhibition exhibit display
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
exposure
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu
(geografia, geograficzny) położenie, usytuowanie czegoś (np. budynku, terenu) względem stron świata
w taternictwie i alpinistyce: położenie, usytuowanie jakiegoś miejsca nad stromym spadkiem terenu

ekspres ˈɛksprɛs n
coffee machine coffee maker coffemaker
urządzenie elektryczne służące do parzenia kawy;
expedite service
sposób wykonania usługi szybciej niż zwykle, ale za wyższą opłatą
express mail
pośpieszna przesyłka pocztowa, którą dostarcza się od razu po nadejściu do urzędu pocztowego
express train
szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;
extender quickdraw
dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy;

ekspresjonistyczny adj
expressionist expressionistic
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
expressionism
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresowy ˌɛksprɛˈsɔvɨ adj
express
charakteryzujący się dużą szybkością

ekspresyjny adj
expressive
odznaczający się siłą wyrazu

ekstatyczny ˌɛkstaˈtɨʧ̑nɨ adj
ecstatic
dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy

ekstaza ɛkˈstaza n
ecstasy
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstensywnie adv
extensively
w sposób ekstensywny

ekstensywny ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
extensive
rozciągły, obszerny, obfity ilościowo

eksterminacja ˌɛkstɛrmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
extermination
systematyczne działanie zmierzające do zagłady, wyniszczenia określonych grup ludności w imię jakiejś idei

eksterytorialność n
extraterritoriality
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw

ekstradycja n
extradition
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa

ekstrahować v
extract
(chemia, chemiczny) wyodrębniać składnik z mieszaniny przy pomocy rozpuszczalnika lub w inny sposób
(medycyna, medyczny) wydobywać z organizmu chirurgicznie lub laboratoryjnie

ekstrakt n
extract extractive
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
extrapolation
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk
rezultat ekstrapolacji (1.1)

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
extravagance extravagancy
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
extravagant
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstrawagancko ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑kɔ adv
extravagantly
w sposób ekstrawagancki

ekstrawertyk n
extravert
(psychologia, psychologiczny) osoba otwarta, komunikatywna, wykazująca stałe zainteresowanie otoczeniem

ekstremalnie ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ adv
extremely
w sposób ekstremalny

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
extreme
krańcowy, skrajny

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
extremist
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremistyczny adj
extremist
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
extremism
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremofil ˌɛkstrɛ̃ˈmɔfʲil n
extremophile
organizm żyjący w ekstremalnych warunkach;

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
extremum
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

ekstynkcja ɛksˈtɨ̃ŋkʦ̑ʲja n
extinction
(fizyka, fizyczny) miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek

eksżona ɛɡzˈʒɔ̃na n
ex- wife
była żona

ekumena n
ecumene oecumene
(geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

ekumenicznie adv
ecumenically
właściwie dla ekumenizmu

ekumeniczność n
ecumenicity oecumenicity œcumenicity
cecha tego, co ekumeniczne; ekumeniczny charakter czegoś

ekumeniczny adj
ecumenical oecumenical
(książkowy) powszechny, otwarty
ecumenical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenizm n
ecumenism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
Ecuadorian Ecuadorean
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwilibrystyka ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka n
acrobatics
zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie

ekwipunek ˌɛkfʲiˈpũnɛk n
equipage kit
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż

ekwita n
eques
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy rzymskiej, w czasach republiki pochodzący zwykle z wyższych warstw społecznych

ekwiwalent n
equivalent
rzecz, która jest równa innej wartością

el ɛl n
el
nazwa litery l/L

elastycznie adv
elastically stretchily
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
elasticity
cecha tego, co elastyczne

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
elastic
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty
flexible
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
elbaite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
elegance neatness
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
elegant
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
elegantly
w sposób elegancki

elegia ɛˈlɛɟja n
elegy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elegijny ˌɛlɛˈɟijnɨ adj
elegiac
(książkowy) właściwy elegii
smutny, żałobny

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
election
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy

elekt ˈɛlɛkt n
elect
osoba, która została wybrana na pewien urząd, ale która go jeszcze nie objęła

elektor n
elector
(historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);
ktoś powołany do wzięcia udziału w decydującym akcie wyborczym
wyborca

elektorat n
electorate
ogół wyborców

elektro- ɛˈlɛktrɔ
electro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością

elektrochemia n
electrochemistry
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
electrochemical
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektrochirurgia n
electrosurgery
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektrociepłownia n
cogeneration plant combine heat and power plant
zakład wytwarzający równocześnie z energią elektryczną energię cieplną;

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
electrode
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
electroencephalograph
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy;

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
electrically separating deduster electrofilter electroprecipitator electrostatic filter electrostatic precipitator
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej;

elektrofizjologiczny adj
electrophysiological
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii

elektrofor n
electrophorus
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) prosty przyrząd do wytwarzania ładunków elektrycznych przez pocieranie, stosowany w dydaktyce;

elektroforeza n
electrophoresis
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrokardiograf n
electrocardiograph
(medycyna, medyczny) urządzenie rejestrujące pracę serca

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
electrolyte
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
electrolytic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
electrolysis
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
electroluminescence
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego;

elektromagnes n
electromagnet
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;

elektromagnetyczny adj
electromagnetic
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektromagnetyzm n
electromagnetism
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych

elektromechanika ˌɛlɛktrɔ̃mɛˈxãɲika n
electromechanics
(technologia, technika, techniczny) naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń elektrycznych
(technologia, technika, techniczny) nauka o budowie, działaniu i zastosowaniu maszyn i urządzeń elektrycznych

elektrometalurgia n
electrometallurgy
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektrometryczny adj
electrometric
dotyczący elektrometrii

elektromiografia n
electromyography
diagnostyka czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych za pomocą elektromiografu;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
electron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektronarzędzie n
power tool
(technologia, technika, techniczny) narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
electronic
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektroniczny papieros n
electronic cigarette
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
electronics
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektronowolt ˌɛlɛktrɔ̃ˈnɔvɔlt n
electronvolt
(fizyka, fizyczny) jednostka energii;

elektronowy adj
electron
(fizyka, fizyczny) związany z elektronami

elektroradiolog n
radiographer
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie elektroradiologii;

elektrostatyczny adj
electrostatic
(fizyka, fizyczny) związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki

elektroterapia n
electrotherapy
(medycyna, medyczny) leczenie prądem elektrycznym;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
power plant power station
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia atomowa n
nuclear power station nuclear power plant
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;

elektrownia cieplna n
thermal power plant
zakład wytwarzający energię elektryczną, wykorzystujący paliwa uwalniające znaczne pokłady ciepła (najczęściej węgiel kamienny, węgiel brunatny oraz gaz ziemny)

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
hydro plant hydro power plant
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;

elektrowstrząs n
electroshock
(medycyna, medyczny) (elektryczność) zabieg polegający na przepuszczeniu prądu elektrycznego przez ciało pacjenta

elektrowstrząsowy adj
electroconvulsive
(medycyna, medyczny) związany z elektrowstrząsami, dotyczący elektrowstrząsów

elektrowóz ˌɛlɛkˈtrɔvus n
electric locomotive
(kolejnictwo) lokomotywa z napędem elektrycznym;

elektrum n
electrum
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
electricity
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
electric electrical
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryczny pastuch n
electric fence
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren;

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
electrician electrical engineer
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
element
(matematyka, matematyczny) obiekt należący do rozważanego zbioru lub klasy
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela
element part
część składowa

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
elementary
podstawowy, najprostszy

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
primer alphabet book
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elewacja ˌɛlɛˈvaʦ̑ʲja n
elevation
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;

elf ɛlf n
elf
istota fantastyczna;

eliminacja n
elimination
usuwanie, często drogą selekcji

elipsa ɛˈlʲipsa n
ellipse ellipsis
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
ellipsis ellipse
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elipsoidalny adj
ellipsoidal
mający kształt elipsoidy, odnoszący się do elipsoidy

eliptyczny adj
elliptical
mający kształt elipsy

elita ɛˈlʲita n
elite
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
elite jet set pick
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
elitist elite
dostępny tylko dla niektórych osób

elizja n
elision
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;

elka ˈɛlka n
driving school car
(potocznie, potoczny) pojazd do nauki jazdy oznakowany literą L

elo ˈɛlɔ interjection
hi
(slangowo) …na powitanie

elo ˈɛlɔ n
Elo rating elo
(szachy, pojęcie szachowe) metoda obliczania siły gry szachistów
elo
(szachy, pojęcie szachowe) jednostka punktów w metodzie elo (2.1)

elohista n
Elohist
(biblijny) autor elohistycznej warstwy tekstu Starego Testamentu

elohistyczny adj
elohistic
(biblijny) związany z elohistą, charakterystyczny dla tradycji związanej z elohistą

eloksalacja ˌɛlɔksaˈlaʦ̑ʲja n
anodic treatment anodizing eloxal process
anodowanie wyrobów aluminowych;

eloksalowanie ˌɛlɔksalɔˈvãɲɛ n
anodic treatment anodizing eloxal process
(zobacz) anodowanie

elokwencja n
eloquence elocution oratory
umiejętność pięknego wysławiania się

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
eloquent articulate soft-spoken
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się

elymijski adj
Elymian
związany z Elymami (Elymianami), dotyczący Elymów (Elymian)

elymijski n
Elymian
(językoznawstwo, językoznawczy) język elymijski;

elżbietański adj
Elizabethan
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

em ɛ̃m n
em
nazwa litery m/M

emalia n
enamel
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

emaliowany adj
enamelled
pokryty emalią

emancypacja ˌɛ̃mãnʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
emancipation
(społeczny) uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej

emancypacyjny adj
of or pertain to emancipation
dotyczący emancypacji

emanować v
emanate
promieniować, wydzielać coś z siebie

emaskulator n
emasculator
narzędzie służące do trzebienia zwierząt, głównie ogierów

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
embargo
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

embarras de richesse n
embarrassment of riches
(przenośnie, przenośnia) trudność wyboru z powodu obfitości przedmiotów; zbyteczna obfitość opcji, z których trudno jest wybrać

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
emblem
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embryology
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

embrion n
embryo
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) organizm ludzki lub zwierzęcy w stadium rozwojowym poprzedzającym poród bądź wyklucie się

embrionalny adj
embryonic
(biologia, biologiczny) zarodkowy

ementaler n
Emmental
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
pensioner
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę

emerytowany ˌɛ̃mɛrɨtɔˈvãnɨ adj
retired
będący na emeryturze; otrzymujący emeryturę

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
pension retirement
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
emigration exile
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
emigrant
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

eminencja n
eminence
tytuł przysługujący kardynałom, wielkiemu mistrzowi Zakonu Maltańskiego, niektórym patriarchom i metropolitom prawosławnym, w Polsce również prymasowi;

emir ˈɛ̃mʲir n
emir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirate
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emisariusz n
emissary
tajny wysłannik polityczny

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
emission
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów)
wypuszczanie do atmosfery gazów lub pyłów
issue
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.

emitent ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt n
issuer
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot emitujący papiery wartościowe (np. akcje, obligacje itp.)

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
broadcast
nadawać program radiowy lub telewizyjny
emit
(fizyka, fizyczny) wysyłać promieniowanie lub cząstki
wypuszczać coś do atmosfery
issue
(ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze

emo ˈɛ̃mɔ n
emo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) styl i postawa emocjonalnego sprzeciwu wobec rzeczywistości;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek hardcorowego punku;

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
emotion excitement
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalnie adv
emotionally
w sposób dotyczący emocji, z zaangażowaniem emocji

emocjonalność n
emotionality
cecha tego, co jest emocjonalne

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
emotional
dotyczący emocji, emocjonalności

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
emoticon
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

emotywny adj
emotive
emocjonalny, uczuciowy

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empathy
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empatycznie adv
empathetically empathically
w sposób empatyczny, okazując empatię

empatyczny ˌɛ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
empathic
wykazujący się empatią, współodczuwaniem

empire n
Empire style
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I;

empiria n
empiricism
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) poznanie za pomocą doświadczenia

empirycznie adv
empirically
poprzez doświadczenie

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
empiric empirical
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryk n
empiric
(książkowy) praktyk
empiricist empiric
(filozofia, filozoficzny) zwolennik empiryzmu w filozofii

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empiricism
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

empora n
matroneum
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła;

emu ˈɛ̃mu n
emu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

emulacja n
emulation
(informatyka, informatyczny) programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania

emulgator n
emulsifier
(chemia, chemiczny) związek chemiczny umożliwiający powstanie emulsji;

emulsja ɛ̃ˈmulsʲja n
emulsion
mieszanina dwóch substancji;

en ɛ̃n n
en
nazwa litery n / N

en bloc adv
en bloc
(książkowy) w całości, całkowicie, całościowo, nie dzieląc

en détail adv
in detail
szczegółowo

enbyfobia n
enbyphobia
(psychologia, psychologiczny) wrogość lub niechęć skierowana wobec osób niebinarnych płciowo

encefalografia n
encephalography
(medycyna, medyczny) ogólna nazwa kilku różnych metod badania mózgu;

encefalograficzny adj
encephalographic
(medycyna, medyczny) związany z encefalografią, dotyczący encefalografii

encefalopatia n
encephalopathy
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

enchilada n
enchilada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie meksykańskie z kukurydzianej tortilli nadzianej mięsnym lub jarskim farszem, podpieczonej i serwowanej z sosem;

encykliczny adj
encyclical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z encykliką, dotyczący encykliki

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
encyclical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
encyclopedia encyclopaedia
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
encyclopedic encyclopaedic
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
encyclopedist
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemia ɛ̃nˈdɛ̃mʲja n
endemic
(medycyna, medyczny) stałe występowanie pewnej choroby na określonym terenie;

endemiczny adj
endemic
występujący tylko na określonym obszarze

endemit n
endemic
(botanika, botaniczny) (zoologia, zoologiczny) takson występujący tylko na danym obszarze;

endodermalny adj
endodermal
dotyczący endodermy

endogamia n
endogamy
(biologia, biologiczny) hodowlane kojarzenie zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków

endogenny adj
endogenous
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz

endokarp n
endocarp
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endocrinologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endocrinology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endokrynologiczny adj
endocrinological
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
endometriosis
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
endonym
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorphin
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoscope
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
endoscopy
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

enduro n
enduro
(sport, sportowy) (motoryzacja) jazda motocyklami lub rowerami trasą z utrudnieniami w terenie;
(sport, sportowy) (motoryzacja) mistrzostwa w jeździe motocyklami lub rowerami trasą z utrudnieniami w terenie

energetyczny adj
energy
związany z energią

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energy
entuzjazm, chęć do działania
energy power
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;

energia elektryczna n
electrical energy
(fizyka, fizyczny) energia zgromadzona w polu elektrycznym;

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
energetically
w sposób energiczny, stanowczo, żywo

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
energetic
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

energochłonność n
energy consumption
(technologia, technika, techniczny) ilość zużywanej energii
cecha zużywanie energii

enharmoniczny adj
enharmonic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z enharmonią

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
Enigma machine
(historia, historyczny, historycznie) niemiecka maszyna szyfrująca z okresu drugiej wojny światowej;
enigma
zagadka, tajemnica

enigmatycznie ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
enigmatically
w sposób enigmatyczny

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
enigmatic
zagadkowy, trudny do zrozumienia

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
enclave
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

enklityka n
enclitic
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;

enkliza n
enclisis
(językoznawstwo, językoznawczy) połączenie prozodyczne wyrazu niemającego akcentu z wyrazem poprzednim

enol n
enol
(chemia, chemiczny) związek organiczny, w którym grupa hydroksylowa połączona jest z jednym końcem wiązania węgiel–węgiel;

enolog ɛ̃ˈnɔlɔk n
enologist oenologist
specjalista w dziedzinie enologii

enologia ˌɛ̃nɔˈlɔɟja n
enology oenology
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;

enologiczny adj
enological oenological
dotyczący enologii, winoznawstwa

enoturystyka n
enotourism
(turystyka, turystyczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) aktywność polegająca na odwiedzaniu miejsc związanych z produkcją wina

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
enthalpy
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entalpia swobodna ɛ̃nˈtalpʲja sfɔˈbɔdna n
Gibbs free energy
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa;

ententa ãnˈtãnta n
entente
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi
(historia, historyczny, historycznie) porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907;

enteogeniczny adj
entheogenic
psychoaktywny i wywołujący mistyczne i duchowe doświadczenia; właściwy enteogenowi

enter ˈɛ̃ntɛr n
enter
klawisz „Enter” na klawiaturze komputera
strzałka na klawiszu (1.1)

enteropatia n
enteropathy
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach;

enterowirus n
enterovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
entomologist
naukowiec zajmujący się badaniami owadów
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
entomological
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropy
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach;
(potocznie, potoczny) rozpad, chaos, nieporządek

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
enthusiast
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastycznie adv
enthusiastically ebulliently
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny

entuzjastyczny adj
avid enthusiastic rapturous
trwający w stanie zachwytu, emocjonalnie zaangażowany

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
enthusiasm
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enty ˈɛ̃ntɨ adj
nth
któryś z kolei

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzyme ferment
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

enzymatyczny adj
enzymatic enzymic
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów

enzymopatia n
enzymopathy
(medycyna, medyczny) niedobór lub zbyt niska aktywność niektórych enzymów

eo ipso pronoun
eo ipso
tym samym

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
Eocene
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu

eoliczny ˌɛɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
aeolian eolian
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru

eolityczny adj
eolithic
(archeologia, archeologiczny) związany z eolitami; związany z okresem, w którym powstawały eolity

eon ˈɛɔ̃n n
eon
wiek, era

epeisodion n
epeisodion episode
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) partia dialogowa między partiami chóralnymi w dramacie antycznym;

epejroforeza ˌɛpɛjrɔfɔˈrɛza n
continental drift
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;

epi- ˈɛpʲi prefix
epi-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

epicentrum n
epicentre epicenter
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epicki adj
epic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epiką
(slangowo) niebywały, najlepszy, bardzo dobry, wspaniały, wyjątkowy; (także, też) imponujący, spektakularny

epicko adv
epically
właściwie dla epiki, w sposób epicki

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
epidemic epidemy
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczność n
epidemicity
stan epidemii; posiadanie cech epidemii

epidemiczny adj
epidemic epidemical
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiology
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiological epidemiologic
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
epidiascope
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.);

epidot n
epidote
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epifania ˌɛpʲiˈfãɲja n
epiphany
(książkowy) olśnienie, wyjątkowe doznanie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) objawienie

epifit ɛˈpʲifʲit n
epiphyte
(botanika, botaniczny) roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora;

epifityczny adj
epiphytic
związany z epifitem, odnoszący się do epifitu

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
epiphora
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

epigenetyczny adj
epigenetic
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

epigenetyka n
epigenetics
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
epigraph
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

epigraficznie adv
epigraphically
na sposób epigraficzny

epigraficzny adj
epigraphic
związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki

epigrafika n
epigraphy
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

epigramat ˌɛpʲiˈɡrãmat n
epigram
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;

epigramatycznie ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
epigrammaticaly
(przysłówek) od epigramatyczny

epigramatyczny ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
epigrammatic
(przymiotnik) od epigramat

epik n
epicist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca epiki

epikleza n
epiclesis epiklesis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;

epikontynentalny adj
epicontinental
(geologia, geologiczny) położony nad kontynentem, na jego powierzchni

epikryza n
epicrisis
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
epicureanism
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epikurejczyk n
Epicurean
(filozofia, filozoficzny) zwolennik epikureizmu

epikurejski adj
Epicurean
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura
epicurean
(książkowy) dążący do własnej przyjemności, używający uciech

epileptyk n
epileptic
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na epilepsję

epilog ɛˈpʲilɔk n
epilogue epilog
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

episkop ɛˈpʲiskɔp n
episcope
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie pojedynczych obrazów nieruchomych w świetle odbitym, co umożliwia prezentację w powiększeniu np. stron książki;

episkopalny adj
episcopalian
(kościelny) związany z Kościołem episkopalnym

episkopat n
episcopate episcopacy
(kościelny) ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej

epistaza n
epistasis
(biologia, biologiczny) (genetyka) jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);

epistemiczny adj
epistemic
(filozofia, filozoficzny) związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś

epistemologia n
epistemology
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epistemologiczny adj
epistemological
związany z epistemologią, dotyczący epistemologii

epistolografia ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja n
epistolography
sztuka pisania listów;

epistolograficzny adj
epistolographic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epistolografią, dotyczący epistolografii

epistoła ˌɛpʲiˈstɔwa n
epistle
(przestarzałe, przestarzały) list

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitaph
inskrypcja nagrobna;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki ku czci zmarłego

epitalamium n
epithalamium
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) panegiryk z okazji uroczystości weselnych

epitet ɛˈpʲitɛt n
epithet
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizjotomia n
episiotomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
episode
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki

epizodyczny adj
episodic
pojawiający się rzadko i nieregularnie
minor
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) występujący w epizodach

epizootia n
epizootic
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epoka ɛˈpɔka n
age epoch
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)

epoka brązu n
Bronze Age
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;

epoka kamienia n
Stone Age
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epoka żelaza n
Iron Age
(archeologia, archeologiczny) epoka dziejów następująca po epoce brązu;

epokowy adj
epochal
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

epolet ɛˈpɔlɛt n
epaulette
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
eponym
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epopeja n
epopee
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki;

epos ˈɛpɔs n
epic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
epsilon
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

epsomit n
epsomite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;

epuzer ɛˈpuzɛr n
suitor
(przestarzałe, przestarzały) kandydat do małżeństwa, konkurent

er ɛr n
ar
nazwa litery r / R

era ˈɛra n
age
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.
era
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;

era kenozoiczna ˈɛra ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
Cenozoic Era
(zobacz) kenozoik

era mezozoiczna ˈɛra ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
Mesozoic Era
(zobacz) mezozoik

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
Palaeozoic Era Paleozoic Era
(zobacz) paleozoik

eradykacja n
eradication
(medycyna, medyczny) całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie

erazmiański adj
Erasmian
związany z Erazmem z Rotterdamu, jego dziełami i poglądami

erb ɛrp n
erbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erdosteina n
erdosteine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mukolityczny, pochodna metioniny zawierająca dwie zablokowane grupy sulfhydrylowe

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
erection
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli
erection hard-on bone cockstand horn rise
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erem n
hermitage hermitary
klasztor;

eremita ˌɛrɛ̃ˈmʲita n
hermit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik żyjący w odosobnieniu;

eremitorium n
hermitage hermitary
siedziba eremity;

ergatyw ɛrˈgatɨf n
ergative
(językoznawstwo, językoznawczy) przypadek wyrażający sprawcę lub narzędzie czynności

ergatywny ˌɛrɡaˈtɨvnɨ adj
ergative
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim

ergo ˈɛrɡɔ conjunction
ergo
(książkowy) więc, a więc, zatem

ergofobia n
ergophobia ergasiophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

ergonomia ˌɛrɡɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
ergonomics
nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;

ergonomiczny adj
ergonomic
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

ergotamina n
ergotamine
(biochemia, biochemiczny) alkaloid o wzorze sumarycznym C33H35N5O5 wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

ergoterapeuta n
ergoterapeuta
(medycyna, medyczny) terapeuta prowadzący terapię zajęciową w rodzaju ergoterapia

erlenmajerka n
conical flask titration flask
(chemia, chemiczny) (środowiskowy) kolba stożkowa

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
erogenous erotogenic
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
erotic
dotyczący erotyki, seksu

erotyka ɛˈrɔtɨka n
eroticism
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
eroticism
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym

erozja ɛˈrɔzʲja n
erosion
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) proces niszczenia materiałów
(informatyka, informatyczny) operacja morfologiczna w grafice komputerowej powodująca zwężanie obrazu;

erozyjny adj
erosive
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji

errata ɛrˈːata n
errata
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki

ersatz n
ersatz
namiastka jakiejś rzeczy lub podróbka, coś zastępczego, gorszej jakości

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
erudition
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
eruption
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu

erupcyjnie adv
eruptively
w sposób właściwy erupcji

erupcyjny adj
eruptive
(geologia, geologiczny) związany z erupcją, dotyczący erupcji

erystyka ɛˈrɨstɨka n
eristic
sztuka prowadzenia sporów;

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
erythrocyte red blood cell
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

erytrozyna ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na n
erythrosine
(spożywczy) wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach;

erzjański n
Erzya
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) erzjański;

es ɛs n
E-flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e obniżony o półton;
es ess
nazwa litery s/S

es-moll ˈɛs‿mɔl n
e-flat minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eschatology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

eschatologiczny adj
eschatological
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii

eschaton n
eschaton
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) koniec wszystkiego, ostateczny kres i przeznaczenie świata;

escitalopram n
escitalopram
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany do terapii depresji, zaburzeń lękowych i innych nerwic; silny, wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny; S-enancjomer citalopramu

escudo ɛˈskudɔ n
escudo
(jednostka monetarna) waluta państw portugalskojęzycznych;

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
essayist
literat, autor esejów, szkiców literackich

esej ˈɛsɛj n
essay
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

esencja n
essence
istota, sedno

esencjonalnie adj
concentrated strong
(chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez rozcieńczania
essentially
(przenośnie, przenośnia) zawierając treść czego, istotę rzeczy

eses ˈɛsɛs n
E double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e obniżony o cały ton;

eskadra n
squadron
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę;

eskalacja n
escalation
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

eskalopek ˌɛskaˈlɔpɛk n
escalope
płaski, rozbity kotlecik z mięsa lub ryby

eskapizm n
escapism
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
Eskimo
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

eskorta ɛˈskɔrta n
escort
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta

eskortować v
escort
prowadzić pod ochroną

eskortowiec ˌɛskɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
escort vessel
(wojskowość, wojskowy) (morski) niejednolita klasa okrętów eskortowych małej lub średniej wielkości;

eskortowiec oceaniczny ˌɛskɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ ˌɔʦ̑ɛãˈɲiʧ̑nɨ n
ocean escort
(wojskowość, wojskowy) klasa okrętów Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, przeznaczonych do wykonywania zadań eskortowych na wodach oceanicznych;

espadryla n
espadrille
(obuwnictwo, obuwniczy) lekki, miękki płócienny pantofel na sznurkowej podeszwie;

esperancki ˌɛspɛˈrãnʦ̑ʲci adj
Esperantist
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
Esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

esperantysta ˌɛspɛrãnˈtɨsta n
Esperantist
osoba mówiąca językiem esperanto lub propagująca go

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

espresso doppio n
double espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podwójne espresso, z podwójnej ilości kawy i wody (ok. 60 ml)

establishment n
establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju

ester n
ester
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

esteta ɛˈstɛta n
aesthete esthete
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
aesthetic
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
aesthetics esthetic
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
Estonian
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
Estonian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
tarragon
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek
(spożywczy) aromatyczna przyprawa z suchego lub świeżego ziela estragonu (1.1)

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogen oestrogen
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
estuary
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

eszelon ɛˈʃɛlɔ̃n n
echelon formation
(wojskowość, wojskowy) jednostka przewozowa

eta ˈɛta n
eta
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η;

etamsylat ˌɛtãmˈsɨlat n
ethamsylate
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek hemostatyczny z grupy sulfonianów;

etan ˈɛtãn n
ethane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
ethanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etap ˈɛtap n
stage phase
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

etat ˈɛtat n
day job
stanowisko pracy ze stałym wynagrodzeniem i w pełnym wymiarze godzin

etatyzm n
statism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna promująca wizję silnego państwa angażującego się oraz ingerującego w gospodarkę

eten ˈɛtɛ̃n n
ethene ethylene
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eter ˈɛtɛr n
ether
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

eter dietylowy n
diethyl ether
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy eterów o wzorze sumarycznym C4H10O będący bezbarwną, palną cieczą, stosowany jako rozpuszczalnik, a dawniej również jako anestetyk;

eternit ɛˈtɛrʲɲit n
eternit fibre cement
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;

eterycznie adv
ethereally
w sposób eteryczny

etiologia n
etiology
(medycyna, medyczny) przyczyny choroby
badanie przyczyny zjawisk, procesów i faktów;

etiologiczny adj
etiologic etiological
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
Ethiopian
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
etude
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;
étude etude
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etnicznie ɛtʲˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
ethnically
w sposób etniczny, dotyczący etniczności

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
ethnic
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
ethnocentrism
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
ethnogenesis
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnogenia n
ethnogeny
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (etnografia, etnograficzny) nauka o powstawaniu narodów

etnografia n
ethnography
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze ludowej danej społeczności

etnograficzny adj
ethnographic
związany z etnografią

etnolekt n
ethnolect
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;

etnolingwistyczny adj
ethnolinguistic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki

etnologia n
ethnology
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur

etnologiczny adj
ethnologic ethnological
związany z etnologią, dotyczący etnologii

etnos n
ethnicity
(antropologia, antropologiczny) (socjologia, socjologiczny) grupa etniczna;
zespół cech charakteryzujących grupę etniczną

etoksylowany adj
ethoxylated
(chemia, chemiczny) poddany procesowi etoksylowania

etola ɛˈtɔla n
stole
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
ethology
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ethologic ethological
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii

etolski adj
Aetolian
związany z Etolią, dotyczący Etolii

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
etoposide
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym;

etruski ɛˈtrusʲci adj
Etruscan
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
Etruscan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
Etruscology
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków;

etui n
case
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

etycznie adv
ethically
w sposób zgodny z etyką

etyczność n
ethicality ethicalness
cecha tego, co etyczne

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
ethical ethic
związany z etyką, dotyczący etyki

etyk n
ethicist
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie etyki

etyka ˈɛtɨka n
ethics
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etykieta ˌɛtɨˈcɛta n
etiquette
zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;
label
nalepka na produkcie zawierająca jego nazwę, zawartość, cenę itp.

etymolog n
etymologist
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etymology
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

etymologia ludowa ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja luˈdɔva n
folk etymology
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych;

etymologicznie adv
etymologically
(językoznawstwo, językoznawczy) w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią

etymologiczny adj
etymological
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

etymologizować v
etymologise etymologize
(językoznawstwo, językoznawczy) dochodzić źródła danego wyrazu

etymon ɛˈtɨ̃mɔ̃n n
etymon
(językoznawstwo, językoznawczy) podstawa etymologiczna wyrazu lub związku wyrazowego

etyn ˈɛtɨ̃n n
ethyne ethine
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
Eucharist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;
Eucharist Holy Communion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
eucharistic eucharistical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eudajmonia n
eudaimonia eudemonia
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów;

eufemistyczny adj
euphemistic
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
euphemism
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
euphoria
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
eugenic
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
eugenics
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
eucalyptus gum tree gumtree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariont n
eukaryote
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
eukaryote eucaryot eucaryote eukaryot
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

eukariotyczny adj
eukaryotic eucaryotic
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami

euklidesowy adj
Euclidean
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący pewników, których autorem został Euklides, starożytny grecki matematyk

eunuch ˈɛwnux n
eunuch
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eunuchoid n
eunuchoid
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osobnik mający cechy eunucha

eunuchoidyzm n
eunuchoidism
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie hormonalne spowodowane niedoczynnością jąder;

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
Eurasian
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
eureka heureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

eureka ɛwˈrɛka n
eureka
(metaloznawstwo, metalurgia) stop 60% miedzi i 40% niklu charakteryzujący się stałą rezystywnością

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

euro- ˈɛwrɔ prefix
Euro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską

euroazjatycki adj
Eurasian
dotyczący Europy i Azji, dziejący się w Europie i Azji

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
cent Eurocent
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

eurocentryzm n
Eurocentrism eurocentrism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) ocenianie innych kultur wyłącznie z punktu widzenia Europejczyków

eurodolar ˌɛwrɔˈdɔlar n
Eurodollar
(ekonomia, ekonomiczny) dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu;

euroentuzjasta ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjasta n
euroenthusiast
(neologizm) gorący zwolennik integracji z Unią Europejską.

euroizacja ˌɛwrɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
euroisation euroization
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej;

euroizować ˌɛwrɔ<sup>j</sup>iˈzɔvaʨ̑ v
euroise euroize
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej

eurojen ɛwˈrɔjɛ̃n n
Euroyen
(ekonomia, ekonomiczny) jen japoński w formie znajdującego się poza Japonią depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu

eurokrata n
eurocrat
(pejoratywnie, pejoratywny) (żartobliwie) wysoko postawiony urzędnik Unii Europejskiej, cechujący się nadmiernym biurokratyzmem

europ ˈɛwrɔp n
europium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
Europeanisation Europeanization
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
Europeanize Europeanise
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
European
dotyczący Europy

europejsko adv
Europeanly
na sposób europejski, po europejsku

eurosceptycyzm ˌɛwrɔsʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
euroscepticism
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską;

eurowaluta ˌɛwrɔvaˈluta n
Eurocurrency
(ekonomia, ekonomiczny) waluta danego kraju w formie znajdującego się poza tym krajem depozytu bankowego lub pożyczki

eury- prefix
eury-
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na szeroki zakres tolerancji na dany czynnik

eurytopowy adj
eurytopic
(ekologia, ekologiczny) charakteryzujący się szerokim zakresem tolerancji, mogący żyć i rozwijać się w środowisku o zróżnicowanych warunkach i dużych wahaniach czynników zewnętrznych

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
euthanasia
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

euterpa warzywna n
açaí palm
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych;

eutrofizacja n
eutrophication
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu

eutychianizm n
eutychianism
(teologia, teologiczny) doktryna głosząca, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu

event n
event
wydarzenie – muzyczne, towarzyskie itp., najczęściej publiczne

everyman n
everyman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określenie typu bohatera wywodzącego się ze średniowiecznych moralitetów; protagonista o uniwersalnych cechach, na którego miejscu mógł się postawić każdy;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
evacuation
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuować ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
evacuate
przemieszczać ludzi, zwierzęta, mienie z niebezpiecznego miejsca

ewaluacja ˌɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
evaluation
badanie wartości albo cech programu, planu lub obiektu w celu jego usprawnienia i rozwoju;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
gospel Gospel
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangeliarz n
Gospel Book
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;

ewangelicki adj
evangelical evangelic
związany z ewangelicyzmem

ewangelicyzm n
evangelicism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznania chrześcijańskie powstałe w wyniku reformacji;

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
evangelical
zgodny z Ewangelią

ewangelik n
evangelical evangelic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu

ewangelista n
evangelist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewangelistarz n
evangeliary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy;

ewangelizacja n
evangelisation
(teologia, teologiczny) chrystianizowanie, zabieganie o wzrost liczby członków Kościoła (ilość wierzących)
(teologia, teologiczny) głoszenie ewangelii (jakość wiary)

ewangelizowanie n
evangelization
prowadzenie działalności ewangelizacyjnej

ewangelizować v
evangelize
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię

ewenkijski adj
Evenk
dotyczący Ewenków

ewenkijski n
Evenki
(językoznawstwo, językoznawczy) język Ewenków;

ewentualnie adv
alternatively
w razie zaistnienia pewnych okoliczności

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
possible contingent potential probable
przypuszczalny, możliwy

ewersja n
eversion
(anatomia, anatomiczny) ruch stopy, podczas którego podeszwa kieruje się od środka na zewnątrz względem wyimaginowanej osi ciała dzielącej ciało na lewą i prawą stronę

eweński n
Even
(językoznawstwo, językoznawczy) język eweński;

ewidentnie ˌɛvʲiˈdɛ̃ntʲɲɛ adv
apparently
w sposób ewidentny, oczywisty, jasny, jawny, wyraźny, widoczny

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
evident
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości

ewikcja n
eviction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności

ewokacja ˌɛvɔˈkaʦ̑ʲja n
evocation
(książkowy) wizja czegoś, wspomnienie

ewokować ˌɛvɔˈkɔvaʨ̑ v
evoke
(książkowy) wywoływać

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
evolution
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
(wojskowość, wojskowy) manewr zespołu okrętów
trudna figura akrobatyczna, gimnastyczna bądź taneczna

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
evolutionist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji
zwolennik ewolucjonizmu

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
evolutionism
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;

ewolucyjny adj
evolutionary
związany z ewolucją

ewoluować v
evolve
przechodzić od stadiów prostszych ku bardziej rozwiniętym

ewzon ˈɛvzɔ̃n n
evzone
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz bojowej, elitarnej jednostki piechoty górskiej
(wojskowość, wojskowy) grecki żołnierz gwardii honorowej, pełniący straż w tradycyjnym stroju;

ex situ adv
ex situ
poza swoim pierwotnym, naturalnym położeniem, miejscem

exploit n
exploit
(informatyka, informatyczny) sposób wykorzystania błędu w oprogramowaniu do ataku informatycznego

exploitowanie n
exploit
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wykorzystywanie w ataku informatycznym błędów w oprogramowaniu

exposé ɛkspɔˈzɛ n
exposé
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przemówienie premiera lub ministra przedstawiane w sejmie

eyeliner n
eye liner eyeliner
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek;

ezetymib n
ezetimibe
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwmiażdżycowy, który hamuje wchłanianie steroli, w tym cholesterolu, z jelit

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
esoteric
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

f-moll n
f minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

fabianin n
Fabianist
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik fabianizmu

fabryczny adj
factory industrial
związany z fabryką

fabryka ˈfabrɨka n
factory plant
produkcyjny zakład przemysłowy

fabrykant faˈbrɨkãnt n
factory owner
(przestarzałe, przestarzały) właściciel fabryki

fabrykować v
doctor
wykonywać podróbki
fabricate
(przestarzałe, przestarzały) produkować w dużej liczbie, w masowej ilości

fabulacja n
fabulation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzanie do opisu albo opowiadania elementów nierealistycznych

fabularny adj
fiction
mający fabułę; oparty na fikcyjnej opowieści

fabularyzacja n
fictionalisation fictionalization fictionisation fictionization
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nadawanie formy fabularnej utworom dokumentalnym

fabuła n
fable
(dawniej, dawny) treść stanowiąca coś ciekawego, niekoniecznie prawdziwego
plot plotline story story line storyline
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym

facebookowicz n
facebooker
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) użytkownik Facebooka

facecik n
chappie
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: facet

facelia faˈʦ̑ɛlʲja n
phacelia scorpionweed
(botanika, botaniczny) Phacelia, rodzaj roślin jednorocznych lub bylin z rodziny faceliowatych;

facelia błękitna faˈʦ̑ɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
Lacy Phacelia
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii;

facet ˈfaʦ̑ɛt n
bloke guy dude pal
(potocznie, potoczny) mężczyzna

fachowiec faˈxɔvʲjɛʦ̑ n
specialist expert
specjalista w jakiejś dziedzinie

fachowo adv
expertly
z fachową wiedzą

fachowy adj
expert professional specialist
związany z określonym zawodem, specjalnością
skilled trained
obeznany z zawodem

fact-checking n
fact-checking
(społeczny) (publikatory) proces weryfikowania informacji przez dokładne sprawdzanie faktów;

fado ˈfadɔ n
fado
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wywodzący się z Portugalii, melancholijna pieśń

fag fak n
phage
(zobacz) bakteriofag

fagocista n
bassoonist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
bassoon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fair play n
fair play
uczciwa rywalizacja w sporcie

fajerwerk n
firework
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
pipe
przedmiot do palenia tytoniu;

fajka pokoju ˈfajka pɔˈkɔju n
calumet
symbol pogodzenia się, pojednania

fajny ˈfajnɨ adj
cool fine
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fajtłapa n
wimp blunderbuss butterfingers dub fumbler nimrod
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba niezdarna

fakap n
fuck up fuck-up
(slangowo) zawalenie jakiejś sprawy, wpadka przy realizacji zadania

fake news n
fake news
(publikatory) nieprawdziwe, fałszywe wiadomości rozpowszechniane w mass mediach i Internecie;

fakir ˈfacir n
fakir
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;

fakoemulsyfikacja ˌfakɔɛ̃mulsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
phacoemulsification
(medycyna, medyczny) chirurgiczna metoda usuwania zaćmy;

faks faks n
fax
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;

faksować faˈksɔvaʨ̑ v
fax
przesyłać coś za pomocą faksu

faksymile n
facsimile
dokładna reprodukcja rękopisu, dokumentu lub rysunku
kopia podpisu odbita na dokumencie sposobem mechanicznym;

fakt fakt interjection
yeah
sygnalizuje, iż zgadzamy się z informacjami wypowiadanymi przez drugą stronę lub odpowiadamy twierdząco na zadawane przez drugą stronę pytania

fakt fakt n
fact
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

fakt faktem interjection
the fact is the fact of the matter is the fact remains
…używana w celu podkreślenia wiary mówiącego w prawdziwość następującej części wypowiedzi

faktoid n
factoid
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach;

faktor ˈfaktɔr n
factor
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się przejmowaniem za prowizję nieprzeterminowanych wierzytelności innego podmiotu (faktoranta), a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu ich; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi
czynnik

faktorant fakˈtɔrãnt n
factorer
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot w transakcji faktoringowej, który sprzedaje swoje nieprzeterminowane wierzytelności innemu podmiotowi (faktorowi) i otrzymujący od niego także inne usługi

faktoria n
factory
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

faktoring fakˈtɔrʲĩŋk n
factoring
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi;

faktoring mieszany fakˈtɔrʲĩŋk mʲjɛˈʃãnɨ n
mixed factoring
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta z możliwością cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny, ale tylko do określonej kwoty; powyżej jej ryzyko niewypłacalności dłużnika ponosi faktorant

faktoring niepełny fakˈtɔrʲĩŋʲc ɲɛˈpɛwnɨ n
recourse factoring
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta z możliwością cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny

faktoring pełny fakˈtɔrʲĩŋk ˈpɛwnɨ n
non-recourse factoring
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta bez możliwości cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny

faktura fakˈtura n
invoice
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;
texture
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób łączenia równocześnie brzmiących melodii;
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) charakterystyczne ukształtowanie powierzchni przedmiotu;

faktycznie adv
actually in fact
zgodnie z faktami, z rzeczywistością

faktycznie interjection
that's right yes, it is
wyraz potwierdzający zgodność lub prawdziwość czego

faktyczny fakˈtɨʧ̑nɨ adj
factual
oparty na faktach

fakultatywny adj
facultative
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fakultet faˈkultɛt n
faculty
wydział szkoły wyższej

fala ˈfala n
wave
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;

fala akustyczna n
acoustic wave
(fizyka, fizyczny) zaburzenie gęstości i ciśnienia w postaci fali podłużnej rozchodzące się w ośrodku sprężystym, takim jak ciało stałe, ciecz czy gaz;

falafel n
falafel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem;

falanga faˈlãŋɡa n
phalanx
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji;

falanster n
phalanstery
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falerneński ˌfalɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
Falernian
dotyczący ziemi falerneńskiej

falerno faˈlɛrnɔ n
Falernian
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mocne, lekko cierpkie, złociste wino włoskie, cenione przez starożytnych

falisty faˈlʲistɨ adj
undulate wavy undulating undulous
powyginany w kształcie fal, układający się w fale, przypominający pod jakimkolwiek względem falę

falka ˈfalka n
wavelet
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa;
mała fala

falkonet falˈkɔ̃nɛt n
falconet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) małe działko, rodzaj broni odprzodowej z XVI i XVII wieku, umieszczane na burcie okrętu bądź na kasztelu;

fallibilizm n
fallibilism
(filozofia, filozoficzny) doktryna, mówiąca, że wiedza nigdy nie jest pewna, ale zawsze hipotetyczna i podatna na korektę;

falliczny adj
phallic
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallocentryzm n
phallocentrism
pogląd charakteryzujący się postrzeganiem fallusa jako głównego elementu organizacji życia społecznego

fallokracja n
phallocracy
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego

fallus ˈfalːus n
phallus
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
breakwater
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falowód faˈlɔvut n
waveguide
(technologia, technika, techniczny) kanał do prowadzenia w przestrzeni fal mechanicznych lub elektromagnetycznych wzdłuż określonej drogi;

falsecista n
countertenor falsettist
mężczyzna śpiewający falsetem

falset n
falsetto
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falsetysta n
countertenor falsettist
mężczyzna śpiewający falsetem

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
falsifiability falsification
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji
falsification
fałszerstwo, podrobienie czegoś

falsyfikować v
forge
poddawać falsyfikacji; tworzyć falsyfikat

fama ˈfãma n
rumor rumour
(książkowy) niepewna, niesprawdzona wiadomość

familiarny adj
familiar
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach

familiolekt n
ecolect familect familiolect
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór cech mowy właściwych dla danego gospodarstwa domowego;

famotydyna ˌfãmɔtɨˈdɨ̃na n
famotidine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2;

fan fãn n
fan
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;

fanariota n
Fanariot Phanariot
(historia, historyczny, historycznie) potomek greckiej arystokracji, członek zamożnej i wpływowej grupy Greków w czasach Imperium Osmańskiego;

fanart n
fanart
(sztuka) działalność artystyczna w środowisku fanów;

fanatyczka n
fanatic
żarliwa zwolenniczka idei lub religii

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
fanatically
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczny adj
fanatic fanatical
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
fanatic
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanaticism bigotry fanatism
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fandango fãnˈdãŋɡɔ n
fandango
(choreografia, choreograficzny) hiszpański taniec ludowy w rytmie ostro wybijanym kastanietami i z towarzyszeniem gitary;

fandom ˈfãndɔ̃m n
fandom
(socjologia, socjologiczny) subkultura, społeczność aktywnych fanów, zwykle fanów fantastyki, rzadziej mangi, anime czy RPG;

fanerofit n
phanerophyte
(botanika, botaniczny) forma życiowa roślin o pędach wzniesionych, odnawiających się z pąków znajdujących się co najmniej 0,5 m nad ziemią;

fanerozoik n
Phanerozoic
(geologia, geologiczny) najmłodszy eon, który trwa od około 540 milionów lat temu do dziś

fanfara n
fanfare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
braggart
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny

fanfaronada n
braggadocio rodomontade
przechwalanie się, chełpienie się

fanfik n
fanfic
(środowiskowy) napisany przez fana utwór literacki osadzony w świecie jego ulubionej książki lub filmu

fanklub ˈfãŋklup n
fan club
nieformalne zrzeszenie fanów;

fanpage n
fanpage
profil, strona w serwisie Facebook będące oficjalną wizytówką firmy, marki produktu lub osoby publicznej

fantasmagoria n
phantasmagoria
(książkowy) omamy wzrokowe, przywidzenia

fantastycznie ˌfãntaˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
fantastically
w sposób fantastyczny; nierealnie, przedziwnie

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
fantastic
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
science fiction
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantasia fantasy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;
fantasy phantasy
wyobraźnia

fantazjować v
confabulate
tworzyć niezgodny z rzeczywistością obraz czegoś
fantasize daydream
wyobrażać sobie wiele rzeczy
improvise
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć improwizacje

fantom ˈfãntɔ̃m n
phantom
zjawa, przywidzenie

fanzin ˈfãnzʲĩn n
fanzine
(środowiskowy) czasopismo wydawane przez członków subkultury lub kontrkultury;

fapować v
fap
(slangowo) masturbować się

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
pharaoh Pharaoh
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
pharaonic Pharaonic
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
paint
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarz n
dyer
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny

farbować farˈbɔvaʨ̑ v
color colour dye
(fryzjerstwo, fryzjerski) nakładać farbę na włosy
color colour paint
nasycać farbą, zabarwiać

farbownik farˈbɔvʲɲik n
anchusa
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych;

farbownik lekarski n
alkanet common bugloss
(botanika, botaniczny) Anchusa officinalis L., gatunek miododajnej rośliny z rodziny ogórecznikowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;

farelka faˈrɛlka n
air heater space heater
(potocznie, potoczny) termowentylator, pokojowy ogrzewacz powietrza

farerski faˈrɛrsʲci adj
Faroese
odnoszący się do Wysp Owczych

farerski faˈrɛrsʲci n
Faroese
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farfalle farˈfalːɛ n
farfalle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie kokardek;

farfelki n
farfel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobne zacierki podawane w kuchni żydowskiej jako dodatek do zup i dań głównych

farma ˈfarma n
farm
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farma wiatrowa n
wind farm
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
pharmacist
specjalista, znawca farmacji

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
pharmaceutical
związany z farmacją

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
drug medicine
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
pharmacy
nauka o lekach;

farmakodynamika n
pharmacodynamics
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;

farmakokinetyka n
pharmacokinetics
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
pharmacology
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologicznie adv
pharmacologically
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
pharmacological
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakopea n
pharmacopoeia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;

farmakoterapia n
pharmacotherapy
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii zawierający wskazania co do stosowania leków i ich dawkowania
pharmacotherapy drug treatment
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

farmer ˈfarmɛr n
farmer
(rolnictwo, rolniczy) właściciel lub dzierżawca farmy w krajach anglosaskich

farsz farʃ n
stuffing filling
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fart fart n
luck fortune
(potocznie, potoczny) szczęście

fartuch ˈfartux n
apron lab coat
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

faryzejski adj
pharisaic
(starożytność) dotyczący faryzeuszy

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
Pharisee
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);
pharisee
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek obłudny

fasada faˈsada n
facade
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;
facade pattern
(przenośnie, przenośnia) coś pozornego, tylko na pokaz

fascynacja n
fascination
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynować ˌfasʦ̑ɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
fascinate grip
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi

fascynujący adj
fascinating engaging enthralling entrancing
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

faseta n
facet
(anatomia, anatomiczny) płaska powierzchnia kości lub zęba
(budownictwo) wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami
(informatyka, informatyczny) jeden z aspektów danych, według których można je filtrować
(jubilerstwo, jubilerski) ukośnie oszlifowana powierzchnia kamienia szlachetnego

fasetować ˌfasɛˈtɔvaʨ̑ v
facet
(rzemiosło, rzemieślniczy) szlifować kamienie szlachetne lub metal, tworząc ukośnie ścięte krawędzie (fasety)

fasola faˈsɔla n
bean haricot
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fasola czarne oczko n
black-eyed bean black-eyed pea goat pea
(spożywczy) produkt spożywczy z nasion wspięgi wężowatej, rośliny strączkowej z rodziny bobowatych

fasolka faˈsɔlka n
long-slotted hole
(budownictwo) (potocznie, potoczny) podłużny otwór na śrubę, oczko podłużne

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
string bean
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

fason ˈfasɔ̃n n
cut style
(krawiectwo) kształt obuwia lub ubioru

fast food adj
fast food fast-food
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)

fast food n
fast food
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;
fast food restaurant
(gastronomia) jadłodajnia serwująca fast foody (1.1)

faszerowany adj
stuffed
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem

faszerować v
fill stuff
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nadziewać farszem

faszyna n
fascine
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;

faszysta faˈʃɨsta n
fascist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fascist
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fascism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fatalist
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
terribly
bardzo źle

fatalny adj
abysmal bismal dismal dreadful terrible woeful
(potocznie, potoczny) bardzo zły
disastrous baleful baneful calamitous fateful unlucky
niosący nieszczęście, pecha
ill-fated fated
z góry przeznaczony przez los

fatamorgana n
fata morgana Fata Morgana
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatfobia n
fatphobia
niechęć czy wrogość wobec osób otyłych

fatwa ˈfatfa n
fatwa
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fatyczny adj
phatic
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

fatyga faˈtɨɡa n
trouble
męczący wysiłek fizyczny lub umysłowy

faul fawl n
foul infringement
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

fauna ˈfawna n
fauna
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faustowski adj
Faustian
(książkowy) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności

faux pas n
faux pas
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności

fauxbourdon n
fauxbourdon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska, powstała w szkole burgundzkiej, oparta na równoległym prowadzeniu trzech głosów, w której do najniższego (cantus firmus) dopisywano dwa wyższe: środkowy o tercję wyżej i najwyższego o sekstę wyżej;

fawela faˈvɛla n
favela
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faworek faˈvɔrɛk n
angel wings
kruche ciastko w kształcie zawiniętej wstążki;

faworyt n
favourite favorite
ktoś lubiany, faworyzowany

faza ˈfaza n
phase stage
miejsce, etap

fał faw n
halyard halliard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś (np. żagla, drzewca);

fałda ˈfawda n
fold pleat
załamanie tkaniny, skóry itp.

fałdowanie ˌfawdɔˈvãɲɛ n
folding
(biologia, biologiczny) (w enzymologii, o białkach) nadawanie fałdowania (1.2) łańcuchowi polipeptydowemu;
(biologia, biologiczny) (w enzymologii, o białkach) struktura przestrzenna łańcucha polipeptydowego zapewniająca zdolność do pełnienia funkcji biologicznej;

fałdować v
fold
robić fałdy

fałsz fawʃ n
false
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) jedna z dwóch wartości logicznych, obok prawdy;
falsehood falseness falsity
nieprawda

fałszerstwo n
forgery
wykonanie podróbki

fałszerz n
forger counterfeiter faker adulterator copyist fabricator
osoba, która coś fałszuje

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
fake falsify
przedstawiać coś niezgodnie z prawdą
sing off-key sing out of tune
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grać lub śpiewać nieczysto

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
falsely
w sposób fałszywy

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
deceptive phoney
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami
false phoney
sztuczny, podrobiony

fałszywy prorok fawˈʃɨvɨ ˈprɔrɔk n
false prophet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach abrahamicznych (chrześcijaństwo, islam, judaizm): osoba kłamliwie przypisująca sobie tytuł przywódcy charyzmatycznego i utrzymująca, iż posiada dar prorokowania;

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
false friend
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

fechtunek n
swordsmanship
(dawniej, dawny) sztuka walki szablą, szpadą lub floretem

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federation federal state
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federacyjny adj
federative federate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

federalizacja n
federalization
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
federal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

fedora fɛˈdɔra n
fedora
(odzieżownictwo) fason kapelusza z rondem, początkowo kobiecego, później męskiego, z wklęsłą fałdą na środku;

feedback n
feedback
(środowiskowy) (edukacja, edukacyjny) (zarządzanie) informacja zwrotna

fejk n
fake
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane

fejkowy adj
fake
(neologizm) (slangowo) fałszywy, oszukańczy, podrobiony

fejm n
fame
(slangowo) sława, rozgłos

fekalia fɛˈkalʲja n
faeces feces night soil
odchody ludzkie gromadzące się w kanalizacji i szambach;

fekalny adj
fecal coliform
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów

feldmarszałek n
field marshal
(wojskowość, wojskowy) w niektórych krajach: najwyższy stopień wojskowy

feler n
defect fault glitch imperfection imperfectness
(potocznie, potoczny) coś, co obniża wartość, jakość

felga ˈfɛlɡa n
rim
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

felicjanka n
Felician sister
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Świętego Feliksa;

felieton n
feuilleton
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

felietonista n
columnist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor felietonu lub ich cyklu

felinologia ˌfɛlʲĩnɔˈlɔɟja n
felinology
(zoologia, zoologiczny) nauka o kotach;

fellach n
fellah
arabski rolnik

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellatio
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feluka n
felucca
(dawniej, dawny) śródziemnomorska podłużna łódź żaglowa;

femidom n
female condom femidom
(seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa waginalna, kobiecy kondom – mechaniczny środek antykoncepcyjny;

feminista ˌfɛ̃mʲĩˈɲista n
feminist
zwolennik feminizmu

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
feminist
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminism
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

feminizowanie n
feminising feminizing
(rzeczownik odczasownikowy) od feminizować

feminizować v
feminise feminize
poddawać feminizacji

fenek ˈfɛ̃nɛk n
fennec fox fennec
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenestracja ˌfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
fenestration
(medycyna, medyczny) zabieg okienkowego wycięcia otworu w tkankach (np. w przegrodzie międzyprzedsionkowej serca, w aparacie więzadłowym, kości) lub w opatrunku gipsowym

feni n
feni fenny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska wódka tradycyjnie produkowana w stanie Goa z soku owoców nerkowca (nanercza zachodniego) lub soku łodyg kwiatów palmy kokosowej;

feniańczyk n
Fenian
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek tajnego antybrytyjskiego stowarzyszenia katolickiego w Ulsterze, działającego w XIX-XX w.;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
Phoenician
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
Phoenician
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
phoenix
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

fenkuł n
fennel
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)

fenol ˈfɛ̃nɔl n
phenol carbolic acid
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenomenalizm n
phenomenalism
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenalnie adv
phenomenally
w sposób fenomenalny

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
phenomenal
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy
wonderful marvellous marvelous superb
wyjątkowy, wspaniały, fantastyczny, niesłychany

fenomenologia n
phenomenology
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenomenologiczny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
phenomenological
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
phenosafranin
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii;

fenotyp n
phenotype
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
fermium
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

ferma przemysłowa n
factory farm
kompleks produkcji zwierzęcej, jednostka produkcyjna wytwarzająca mleko, mięso oraz jaja w oparciu o intensywne metody chowu przemysłowego

fermata fɛrˈmata n
fermata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fermentation digestion
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentacyjny adj
fermentative zymotic
związany z fermentacją, dotyczący fermentacji, służący do fermentacji

fermentator ˌfɛrmɛ̃nˈtatɔr n
fermentator
szklany, metalowy lub wykonany z tworzywa sztucznego reaktor chemiczny, w którym zachodzi proces fermentacji

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ferment
ulegać procesowi fermentacji
powodować fermentację, poddawać fermentacji

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermion
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

ferraryjczyk n
Ferrarese
mieszkaniec Ferrary; osoba z tego miasta

ferraryjski adj
Ferrarese
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary

ferro-
ferro-
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem

ferrofluid ˌfɛrːɔˈflu<sup>j</sup>it n
ferrofluid
substancja magnetyczna w postaci płynu;

ferromagnetyk ˌfɛrːɔ̃maɡˈnɛtɨk n
ferromagnet
(fizyka, fizyczny) ciało, w którym może wystąpić spontaniczne namagnesowanie;

ferrytyna n
ferritin
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka złożonego, kompleksującego jony żelaza Fe3+ i przechowującego je w wątrobie;

ferula n
ferula
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pastorał papieski zakończony krzyżem;

ferwor n
fervor
gorliwość, uniesienie

fes fɛs n
F-flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f obniżony o półton;

feses ˈfɛsɛs n
F double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f obniżony o cały ton;

festiwal fɛˈstʲival n
festival
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

festiwalowicz n
festivalgoer
uczestnik danego festiwalu

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetoskopia ˌfɛtɔˈskɔpʲja n
fetoscopy
(medycyna, medyczny) biopsja tkanek płodu;

fetysz n
fetish
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) magiczny przedmiot będący obiektem kultu, amulet, talizman
(seksuologia, seksuologiczny) obiekt, sytuacja lub działanie wzmacniające satysfakcję seksualną
(przenośnie, przenośnia) obiekt intensywnego zainteresowania lub pożądania intelektualnego

fetyszystyczny ˌfɛtɨʃɨˈstɨʧ̑nɨ adj
fetichistic fetishistic
związany z fetyszyzmem

fetyszyzm n
fetishism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
feudalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
feudal
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fez fɛs n
fez
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fi fʲi n
phi
nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ;

fianchettować v
fianchetto
(szachy, pojęcie szachowe) wykonywać fianchetto

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiasco
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
fibromyalgia
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibryna n
fibrin
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

fibrynogen n
fibrinogen
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
fideism
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

fidel ˈfʲidɛl n
vielle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument smyczkowy z grupy chordofonów;

fiducjarny ˌfʲiduˈʦ̑ʲjarnɨ adj
fiat
(ekonomia, ekonomiczny) pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych
fiduciary
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powierniczy

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
Fijian
odnoszący się do państwa Fidżi

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
Fijian
język urzędowy Fidżi,

fifty-fifty adv
fifty-fifty
(potocznie, potoczny) po równo na dwie osoby, po połowie, pół na pół

figa ˈfʲiɡa n
fig
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figi n
knickers
damskie majtki bez nogawek;

figiel ˈfʲiɟɛl n
trick
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki

figlować v
fool around romp
(żartobliwie) (seksuologia, seksuologiczny) wchodzić w kontakt erotyczny
sport
(książkowy) bawić się wesoło i swobodnie

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
fig tree fig
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
fig fig tree
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figowiec sprężysty n
rubber fig
(botanika, botaniczny) Ficus elastica, gatunek rośliny z rodziny morwowatych pochodzący z Półwyspu Indyjskiego, Indochin i Malezji;

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
fig-mulberry sycamore fig sycamore sycomore
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujący w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego;

figura fʲiˈɡura n
charge
(heraldyka, heraldyczny) szeroko pojęte godła herbowe/mobilia
figure
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
resource of language rhetorical device
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;

figura szachowa n
chessman
(szachy, pojęcie szachowe) każda bierka używana w grze w szachy, z wyjątkiem piona

figuracja n
figuration
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybki przebieg pasażowy lub skalowy, wiążący się często z powtarzaniem łatwo identyfikowanej figury lub motywu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wprowadzanie do kompozycji figuracji (1.1)

figuralny adj
figural
(sztuka) przedstawiający figury albo pojedynczą postać ludzką lub zwierzęcia

figurant fʲiˈɡurãnt n
figurehead
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje

figurka fʲiˈɡurka n
figurine
mała figura, rzeźba

figurować v
figure
być gdzieś zamieszczonym lub wymienionym

figurówka ˌfʲiɡuˈrufka n
figure skate
(potocznie, potoczny) łyżwa przeznaczona do jazdy figurowej

fikcja n
fiction
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą

fikcyjne małżeństwo n
marriage of convenience sham marriage
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
fictional
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

fiku-miku ˌfʲiku‿ˈmʲiku idiom
hocus-pocus
wykrzyknik oznaczający czynność szybką i sprawnie wykonaną

filadelfijczyk n
Philadelphian
mieszkaniec Filadelfii; osoba z tego miasta

filadelfijski adj
Philadelphian
(geografia, geograficzny) związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych)

filamentacja ˌfʲilãmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
germ tube
u grzybów: przechodzeniu z formy drożdżakowatej przez formy kiełkujące z charakterystycznymi wypustkami nitkowatymi do nitkowatej pseudostrzępki;

filander n
hare-wallaby
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lagorchestes Gould, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii;

filantrop n
philanthropist
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropia ˌfʲilãnˈtrɔpʲja n
philanthropy
bezinteresowne świadczenie pomocy

filantropijny adj
philanthropic
związany z filantropią

filar ˈfʲilar n
leg pillar
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu
pillar
(architektura, architektoniczny) wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;

filatelista n
philatelist
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistyczny adj
philatelic
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
philately
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filc fʲilʦ̑ n
felt
materiał ze zbitej wełny,

filetowanie ˌfʲilɛtɔˈvãɲɛ n
filleting
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rzeczownik odczasownikowy) od filetować

filetować ˌfʲilɛˈtɔvaʨ̑ v
fillet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprawiać rybę (rzadziej drób, jarzyny), usuwając części niejadalne

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
concert hall
(potocznie, potoczny) budynek, w którym odbywają się koncerty muzyki poważnej
philharmonic orchestra philharmonic society
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków

filhellenizm n
philhellenism
(historia, historyczny, historycznie) ruch solidarnościowy z grecką walką narodowowyzwoleńczą w XIX w.
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) umiłowanie kultury starożytnej Grecji;

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
filigree cift-isi telkari
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
philippic
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;

filipin n
Oratorian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza;

filipino ˌfʲilʲiˈpʲĩnɔ n
Filipino
(językoznawstwo, językoznawczy) główny dialekt języka tagalskiego

filister n
philistine
(książkowy) człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach

filistyński adj
Philistine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
cup
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
film movie
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna
film movie motion picture picture
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film dokumentalny n
documentary
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)

film długometrażowy n
feature film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film trwający ponad 55 minut

film grozy n
horror film horror movie
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror

film niemy n
silent film silent movie
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
film
nagrywać coś kamerą filmową

filmowy fʲilˈmɔvɨ adj
film movie
związany z filmem, dotyczący filmu

filogeneza n
phylogenesis
(biologia, biologiczny) droga rozwoju rodowego grup systematycznych organizmów;

filolog fʲiˈlɔlɔk n
philologist
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
philology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
philological
(przymiotnik) od: filologia

filosemicki adj
philo-Semitic
charakteryzujący się filosemityzmem, związany z filosemitami

filosemityzm n
philo-Semitism philosemitism Judeophilia
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
philosopher
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
philosophy
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozofia polityczna n
political philosophy
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii praktycznej, który stanowi krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
philosophic philosophical
(przenośnie, przenośnia) zrównoważony, doświadczony, pełen przemyśleń
philosophical philosophic
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofować v
philosophize philosophise
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
filter
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
filtration
proces przepuszczania czegoś przez filtr

filtrować v
filter
oczyszczać, przepuszczając przez filtr
filter out
będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

filumenista n
phillumenist
kolekcjoner etykiet z pudełek od zapałek

filuterny ˌfʲiluˈtɛrnɨ adj
light-hearted playful
żartobliwy i trochę prowokujący

finalista ˌfʲĩnaˈlʲista n
finalist
(książkowy) uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
finalize
doprowadzać coś do końca (finału)

finanse n
finance
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem
finances funds money
(potocznie, potoczny) zasoby pieniężne

finansista n
financier
specjalista w dziedzinie finansów

finansować v
finance fund be able to afford
dostarczać finansów

finansowo adv
financially
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
financial
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
final
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
final end ending
koniec, zakończenie
finale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia

finezja fʲĩˈnɛzʲja n
finesse
subtelność, wytworność, wyrafinowanie

finisaż fʲĩˈɲisaʃ n
finisage
uroczyste zakończenie wystawy, zazwyczaj dzieł sztuki, ale także innych osiągnięć, np. naukowych lub dorobku miasta

finka ˈfʲĩnka n
sheath knife
(potocznie, potoczny) nóż fiński używany zwykle przez harcerzy i turystów;

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
Finlandization
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

finwal n
fin whale
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;

fiolet n
violet
kolor fioletowy;

fioletowość n
purpleness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fioletowe; cecha tych, którzy są fioletowi

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
violet purple
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiolka ˈfʲjɔlka n
vial
małe, szklane naczynie z zatyczką;

fiord fʲjɔrt n
fjord fiord
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;
fjord horse
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) zimnokrwisty koń prymitywnej, norweskiej rasy

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
violet
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

fiołek ogrodowy n
garden pansy
(botanika, botaniczny) (systematyka) Viola wittrockiana Gams, gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych, mieszaniec powstały w wyniku skrzyżowania trzech dzikich gatunków fiołka;

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
Jack-jump-up-and-kiss-me come-and-cuddle-me heart's delight heart's-ease heartsease love-in-idleness
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych;

firanka fʲiˈrãnka n
net curtain
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie

firet ˈfʲirɛt n
em quad
(termin typograficzny) kwadrat, którego bok ma długość odpowiadającą wielkości aktualnie użytego stopnia pisma;

firma ˈfʲirma n
company
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;
firm company
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
firmament
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo

firman n
firman
(historia, historyczny, historycznie) oficjalny dokument wystawiony przez sułtana w państwie muzułmańskim;

fis fʲis n
F-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f podwyższony o półton;

fis-moll ˈfʲis‿mɔl n
f-sharp minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

fisharmonia n
physharmonica pump organ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fisis ˈfʲisʲis n
F double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f podwyższony o cały ton;

fiskalny adj
fiscal
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

fiskus ˈfʲiskus n
treasury exchequer fiscus
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skarb państwa;

fiszbin n
whalebone
(zoologia, zoologiczny) substancja rogowa na podniebieniu wielorybów

fito- ˈfʲitɔ prefix
phyto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitochemia n
phytochemistry plant chemistry
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitochemiczny adj
phytochemical
dotyczący fitochemii, substancji roślinnych i procesów chemicznych zachodzacych w roślinach

fitoestrogen n
phytoestrogen
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitofarmakologia n
phytopharmacology
(medycyna, medyczny) nauka o działaniu leków wytworzonych z ziół

fitofarmakologiczny adj
phytopharmacological
(medycyna, medyczny) związany z fitofarmakologią, dotyczący fitofarmakologii

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
phytogeography
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
phytohormone plant hormone
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
phytopathology plant pathology
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitopatologiczny adj
phytopathological
(botanika, botaniczny) związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
phytoplankton
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

fitoskładnik n
phytonutrient
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) składnik odżywczy znajdujący się w owocach i warzywach

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
phytosterol plant sterol
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego

fitoterapeuta n
phytotherapist
osoba lecząca ziołami i ich pochodnymi

fitoterapia n
phytotherapy
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fitotoksyczność n
phytotoxicity
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin

fiut fʲjut n
cock prick
(pospolicie) członek męski
dick prick
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna, facet

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
physiologist
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
physiology bionomy
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjologiczny adj
physiological physiologic
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu
dotyczący działu fizjologii

fizjonomista n
physiognomist
mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
physiotherapist physical therapist
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapia n
physiotherapy
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi

fizycznie adv
constitutionally corporeally
w sposób odnoszący się do ciała
materially tangibly
w sposób dostępny zmysłom
physically
w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki

fizyczność fʲiˈzɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
physicality
cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
physical
dostępny zmysłom
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje

fizyk ˈfʲizɨk n
physicist
naukowiec zajmujący się fizyką
physics teacher
(potocznie, potoczny) nauczyciel fizyki

fizyka ˈfʲizɨka n
physics
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizyka atomowa n
atomic physics
(fizyka, fizyczny) dział fizyki badający budowę i właściwości atomów;

fizylier n
fusilier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową (fuzję) w armiach XVII-XIX wieku; w okresie napoleońskim żołnierz lekkiej piechoty;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
Finnish
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
Finnish
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flacha ˈflaxa n
carboy flagon
butelka dużych rozmiarów

flaga ˈflaɡa n
flag
chorągiew w barwach państwowych lub organizacyjnych, niekiedy z herbem lub godłem;
(informatyka, informatyczny) specjalne, dodatkowe pole wyróżniające w rekordzie, pliku lub rejestrze
flag banner
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flak flak n
tripe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) część wołowego żołądka, produkt na zupę

flaki ˈflaci n
tripe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flamandzki adj
Flemish
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
Flemish
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flamaster flãˈmastɛr n
marker
rodzaj pióra wypełnionego tuszem i mającego kawałek filcu zamiast stalówki

flambirowanie ˌflãmbʲirɔˈvãɲɛ n
flambé
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu

flaming ˈflãmʲĩŋk n
flamingo
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flamiński adj
Flaminian
odnoszący się do Flaminiusza, związany z Flaminiuszem

flanela flãˈnɛla n
flannel
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flanelowy adj
flannel
wykonany z flaneli

flash mob n
flash mob
jedna z form street artu polegająca na tym, że grupa ludzi spotyka się w umówionym miejscu i wykonuje pewną czynność;

flaszowiec flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ n
annona
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych;

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
soursop
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli;

flauta ˈflawta n
calm
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
flavonoid
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu

flażka ˈflaʃka n
flaglet
(rzadki, rzadko używany) (zdrobniale) od flaga

flażolet n
flageolet tin whistle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka piszczałka z ustnikiem dzióbkowym;

flażoletka n
flageolet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj drobnej jasnozielonej fasoli

flecista flɛˈʨ̑ista n
flautist flutist
muzyk, który gra na flecie

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
phlegmatic
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

flejtuch ˈflɛjtux n
patch
kawałek cienkiej tkaniny, służący do owinięcia kuli w czarnoprochowej broni odprzodowej, brudzący się przy ładowaniu i wystrzale;

fleksitarianin n
flexitarian
osoba stosująca dietę z ograniczeniem produktów mięsnych, zasadniczo jarską

fleksja ˈflɛksʲja n
inflection
(gramatyka) odmiana wyrazów

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
flexography
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;

fleksyjny adj
inflected inflectional
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) dotyczący fleksji

flerow n
flerovium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;

flesz n
flash
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego

flet flɛt n
flute
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
Western concert flute transverse flute
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
panpipes pan flute pan pipe panpipe Pandean pipes pan-pipes
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

fletowy adj
fluty
przypominający brzmieniem flet

fleuta n
fluyt
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) holenderski, XVI-wieczny statek żaglowy;

flipper ˈflʲipɛr n
flipper
automat do gry z odbijająca się wewnątrz metalową kulką

flirt flʲirt n
flirtation flirt hanky-panky
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flirtować v
flirt coquet dally
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flisak ˈflʲisak n
lighterman rafter raftsman
(dawniej, dawny) fleisak, człowiek spławiający tratwami drewno i inne towary

flizelina n
interfacing
materiał, cienki krawiecki wkład odzieżowy stosowany w celu usztywnienia lub stabilizacji szytej tkaniny;

flop n
FLOPS flop
(informatyka, informatyczny) jednostka mocy obliczeniowej komputera, która oznacza jedną operację zmiennoprzecinkową na sekundę

flora ˈflɔra n
flora
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
bacterial flora
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie;

floren n
florin
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka;

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
Florentine
związany z Florencją, dotyczący Florencji

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
Florentine
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji

florentynka n
Florentine florentine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastka z bakaliami, specjalność kuchni regionu Florencji

floresy n
squiggle
zawiły deseń z zakrzywionych linii

floruit ˈflɔru<sup>j</sup>it preposition
fl. flor. floruit
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna;

florystyka n
floristics
(botanika, botaniczny) dział geografii roślin i geobotaniki systematyzujący florę danego obszaru

floréal n
Floréal
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

flot n
prize ribbon
(jeździectwo, jeździecki) kokarda z rozetką, którą dekoruje się zwycięskiego wierzchowca;

flota ˈflɔta n
fleet
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;
(motoryzacja) zbiór pojazdów, np. samochodów, ciężarówek, samolotów

flukonazol n
fluconazole
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwgrzybiczy;

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
fluctuation
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;

flunitrazepam n
flunitrazepam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna benzodiazepiny o silnym działaniu nasennym, stosowana w premedykacji i do leczenia poważnych zaburzeń snu;

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
fluoxetine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja czynna leków tymoleptycznych — stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluorine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
fluoride
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

fluorek sodu n
sodium fluoride
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego i sodu;

fluorescencja n
fluorescence
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki

fluorowodór n
hydrogen fluoride
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z fluoru i wodoru;

fluoryt n
fluorite fluor
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

fluwialny fluˈvʲjalnɨ adj
fluvial
(geologia, geologiczny) związany z rzeką i jej działalnością

flądra ˈflɔ̃ndra n
flounder
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba;

fobia ˈfɔbʲja n
phobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

fobia społeczna n
social anxiety disorder social phobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie nerwicowe, w którym chory odczuwa lęk wobec sytuacji społecznych;

foch fɔx n
sulk sulks
(potocznie, potoczny) dąs

fok fɔk n
fore-mast foremast foremost mast
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) fokmaszt
jib foresail
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu;

foka ˈfɔka n
seal
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokmaszt n
fore-mast foremast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
foxtrot
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte);

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
folacin
(zobacz) kwas foliowy

folder ˈfɔldɛr n
folder
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folia ˈfɔlʲja n
foil
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folia bąbelkowa n
bubble wrap
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

foliarz n
conspiracy theorist tinfoil hatter
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wierzy w teorie spiskowe, zjawiska paranormalne, pseudonaukowe teorie (i tym podobne, i temu podobne)

folio ˈfɔlʲjɔ n
folio
arkusz papieru jednokrotnie złożony, który tworzy dwie karty i cztery stronice;

folk fɔlk n
folk folk music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej;

folklor ˈfɔlklɔr n
folklore folk
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorysta n
folklorist
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru

folklorystka n
folklorist
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru

folklorystyczny adj
folkloristic
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką

folklorystyka n
folklore studie folkloristics
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor;

folkloryzm n
folklorism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;

folkowy adj
folk
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z folkiem, dotyczący folku

folusznik n
fuller
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wstępnie przygotowujący i czyszczący z tłuszczów i klejów tkaniny wełniane;

folwark ˈfɔlvark n
folwark grange
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego;

fon fɔ̃n n
phon
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności

fondue n
fondue
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
phoneme
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczny adj
phonetic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyk fɔ̃ˈnɛtɨk n
phonetician
językoznawca zajmujący się fonetyką

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
phonetics
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fonia n
sound
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej

foniatria fɔ̃ˈɲatrʲja n
phoniatrics phoniatry
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

fonograf n
phonograph
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawne urządzenie nagrywające i odtwarzające dźwięk, zwykle z zastosowaniem na woskowych płyt lub wałków;
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawny, prymitywny gramofon do płyt

fonografia ˌfɔ̃nɔˈɡrafʲja n
phonography
zapisywanie dźwięków na nośnikach danych np. płytach kompaktowych albo kasetach mangetofonowych

fonograficzny adj
phonographic
(technologia, technika, techniczny) związany z fonografem, dotyczący fonografu

fonologiczny adj
phonological
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fonometr fɔ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
phonometer
(akustyka, akustyczny) przyrząd do mierzenia natężenia dźwięku

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
fountain
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

fordek n
foredeck
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład dziobowy;

fordewind n
running running downwind
(marynarka) nazwa jednego z wiatrów pozornych, wiejącego z tyłu

foremka fɔˈrɛ̃mka n
mold
odpowiednio ukształtowany przedmiot do nadawania kształtu ciastu, glinie itp.
zabawka do robienia babek z piasku

foremny fɔˈrɛ̃mnɨ adj
regular
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;
shapely regular well-proportioned
(książkowy) o prawidłowym, regularnym kształcie; kształtny, zgrabny

forex n
forex
(finanse, finansowy) międzynarodowy rynek walutowy;

forhend n
forehand
(sport, sportowy) (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;

forint ˈfɔrʲĩnt n
forint
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

forma ˈfɔrma n
baking pan
(cukiernictwo) naczynie do pieczenia ciast
form
sposób robienia (mówienia, wyrażania) czegoś
rodzaj naczynia do formowania jakiejś plastycznej masy
shape
kondycja fizyczna osoby
shape form
zewnętrzny kształt

forma bezosobowa n
impersonal form
(gramatyka) forma czasownika nieokreślająca osoby, w języku polskim np. wykonywano, umyto

formacja fɔrˈmaʦ̑ʲja n
faction party
grupa ludzi, których łączą określone poglądy
formation
(geologia, geologiczny) jednostka podstawowa w litostratygrafii
(wojskowość, wojskowy) samodzielny oddział wojskowy

formacyjny adj
formative
dotyczący formacji, związany z formacją

formalina n
formalin
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
formalist
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalizacja n
formalization
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci

formalizm n
formalism
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formalnie adv
formally de jure in due form officially regularly
zgodnie z przepisami
in form structurally
uwzględniając formę

formalność fɔrˈmalnɔɕʨ̑ n
formality
czynność wykonywana według przepisów, urzędowo
czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta

formalny fɔrˈmalnɨ adj
formal
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku
dotyczący formy

format ˈfɔrmat n
format
(informatyka, informatyczny) rodzaj pliku związany z odpowiednim sposobem zapisu i odczytu
rozmiar arkusza papieru, książki itp.

formatka fɔrˈmatka n
form
(informatyka, informatyczny) część ekranu aplikacji, np. zakładka, w oknie programu z polami do wypełniania[potrzebne źródło]

formator n
formateur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu;

formatować ˌfɔrmaˈtɔvaʨ̑ v
format
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt

formikarium n
formicarium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) sztuczne mrowisko;

formoterol ˌfɔrmɔˈtɛrɔl n
eformoterol formoterol
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny;

formować fɔrˈmɔvaʨ̑ v
form
o grupie ludzi: ustawiać się w pewnym porządku
wyrabiać w kimś określone cechy lub postawy
form up
organizować coś powołując do życia
form shape
nadawać czemuś określoną formę, kształt

formularz fɔrˈmulaʃ n
form
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem

formuła fɔrˈmuwa n
formula
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś
kategoria wyścigów samochodowych

formułować v
express
wyrażać opinię, życzenia słowami
formulate lay down
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

fornir ˈfɔrʲɲir n
wood veneer
cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie;

fornirować v
veneer
(technologia, technika, techniczny) okładać wyroby stolarskie fornirem

forować v
plug
dawać pierwszeństwo

forsa ˈfɔrsa n
dough cheese paper
(potocznie, potoczny) pieniądze

forsteryt n
forsterite
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

forsycja n
forsythia
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

forsztag n
forestay
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina biegnąca od topu do dziobu;

fort fɔrt n
fort
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
fortress
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fortel ˈfɔrtɛl n
ruse trick
sprytne oszustwo, podstęp

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
piano grand piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortepianowy adj
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fortepianem

fortopsel n
fore gaff topsail
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) topsel na fokmaszcie

fortuna fɔrˈtũna n
fortune
wielkie bogactwo
luck fortune
los, szczególnie ten dobry

fortuna kołem się toczy fɔrˈtũna ˈkɔwɛ̃mʲ‿ɕɛ ˈtɔʧ̑ɨ proverb
fortune's wheel is never stopped
w każdej chwili może nastąpić nagła odmiana losu na złe lub dobre

fortyfikacja ˌfɔrtɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
fortification reinforcement
umocnienie, budowla obronna

fortyfikować v
fortify fortress
(budownictwo) (wojskowość, wojskowy) budować fortyfikacje; stawiać umocnienia obronne

forum ˈfɔrũm n
forum
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat

fory ˈfɔrɨ n
handicap
dobrowolne ograniczenie własnej przewagi nad przeciwnikiem, np. by skłonić go do rywalizacji

fosa ˈfɔsa n
moat
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfodiesteraza ˌfɔsfɔdʲjɛstɛˈraza n
phosphodiesterase
(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający diestry fosforowe

fosfolipid n
phospholipid
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;

fosfor ˈfɔsfɔr n
phosphorus
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
phosphate
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
phosphorescence
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu;

fosforoorganiczny adj
organophosphorus
(chemia, chemiczny) o związku organicznym: zawierający fosfor;

fosforoskop ˌfɔsfɔˈrɔskɔp n
phosphoroscope
(fizyka, fizyczny) przyrząd do mierzenia zmian natężenia fosforescencji

fosforowy adj
phosphoric phosphorous
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
phosgene CG carbon dichloride oxide carbon oxychloride chloroformyl chloride dichloroformaldehyde
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;

fosylizacja ˌfɔsɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
fossilization
(geologia, geologiczny) ogół procesów prowadzących do utrwalenia w osadzie organizmów roślinnych i zwierzęcych, bądź też śladów ich działalności życiowej;
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko zatrzymania procesu uczenia się języka obcego ze względu na osiągnięcie satysfakcjonującego poziomu jego znajomości;

fot n
phot
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

fotel ˈfɔtɛl n
armchair
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

foto ˈfɔtɔ n
photo
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) fotografia, zdjęcie

fotoelektron n
photoelectron
(fizyka, fizyczny) elektron wyemitowany z powierzchni pewnego materiału na skutek działania promieniowania elektromagnetycznego

fotogenicznie adv
photogenically
korzystnie wyglądając na zdjęciach

fotogeniczny adj
photogenic
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
photographer
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
photo photograph picture still image
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym
photography
sztuka wykonywania fotografii (1.1);

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
photographic
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografowanie ˌfɔtɔɡrafɔˈvãɲɛ n
photographing
czynność wykonywania fotografii

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
photograph
robić zdjęcie, robić fotografię

fotogrametryczny ˌfɔtɔɡrãmɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
photogrammetric
związany z fotogrametrią

fotokomórka n
photocell phototube
(elektronika, elektroniczny) urządzenie służące do pomiaru światła, przetwarzające sygnały optyczne na elektryczne

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
photocopy xerox xerox copy
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
photoluminescence
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu;

fotometr n
photometer
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
photomontage
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
photon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotopowielacz ˌfɔtɔpɔˈvʲjɛlaʧ̑ n
photomultiplier
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał;

fotorealizm n
photorealism photo-realism
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosyntetyczny adj
photosynthetic
związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

fotosynteza n
photosynthesis
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fotoszopowanie n
photoshopping
(potocznie, potoczny) (fotografia) (informatyka, informatyczny) korygowanie zdjęcia w programie graficznym tak, żeby wyglądało korzystniej

fotoszopować v
photoshop
(potocznie, potoczny) (fotografia) (informatyka, informatyczny) korygować zdjęcie w programie graficznym, żeby wyglądało korzystniej

fototerapia ˌfɔtɔtɛˈrapʲja n
phototherapy
(medycyna, medyczny) (zobacz) światłolecznictwo

fototranzystor ˌfɔtɔtrãw̃ˈzɨstɔr n
phototransistor
(elektronika, elektroniczny) element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa;

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
phototropism
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
photovoltaic
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

fotowoltaika ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>ika n
photovoltaics
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła energii słonecznego na energię elektryczną;

fowistyczny adj
fauvist fauvistic
(sztuka) związany z fowizmem, dotyczący fowizmu

fowizm n
fauvism
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł

foyer n
foyer
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

frachtowiec n
freighter
(marynarka) statek handlowy przewożący towary drogą morską np. masowiec, kontenerowiec, drobnicowiec.

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
fragment
wyodrębniona część czegoś

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fragmentation
podział na części, wydzielenie fragmentów

fragmentowanie n
fragmenting
(informatyka, informatyczny) zachodzenie procesu fragmentacji w systemie plików na twardym dysku

fragować fraˈɡɔvaʨ̑ v
frag
(slangowo) (neologizm) graczy komputerowych: wyeliminować przeciwnika z gry (zwłaszcza tymczasowo);

frajda ˈfrajda n
delight
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frajer ˈfrajɛr n
sucker asshole bozo dick-head jerk shithead
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

frak frak n
dress coat tailcoat tail coat white tie
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;

frakcja ˈfrakʦ̑ʲja n
fraction
(poligrafia) czcionki mniejsze od pisma podstawowego, umieszczane powyżej albo poniżej linii pisma
(statystyka, statystyczny) stosunek liczby obserwacji mających pewną właściwość do liczebności całej próby statystycznej;
(technologia, technika, techniczny) część partii kruszywa o jednakowych wymiarach ziaren
fraction cut
(chemia, chemiczny) wyodrębniona część składowa mieszaniny substancji o określonych właściwościach
fraction faction group
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program

frakcyjny adj
factional
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji

fraktal ˈfraktal n
fractal
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;

fraktalny adj
fractal
związany z fraktalem, dotyczący fraktala
przypominający kształtem fraktal

franchising n
franchising
(handel, handlowy) (zobacz) franczyza

franciszkanin n
Franciscan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
Franciscan
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
Franciscan
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
French disease
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
French
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
French
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
French kiss soul kiss
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Francophone French-speaking
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim
French-language francophone
spisany, stworzony w języku francuskim

franczyza n
franchise
w przemyśle rozrywkowym: zbiór powiązanych ze sobą dzieł kultury masowej, najczęściej chronionych prawem autorskim;
franchise franchising
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;

franczyzobiorca n
franchisee
(ekonomia, ekonomiczny) osoba prowadząca działalność gospodarczą na podstawie umowy franczyzy

frank frãŋk n
franc
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frankfurterka ˌfrãŋkfurˈtɛrka n
frank frankfurter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco;

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
Frankish
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)

franklin n
franklin
(fizyka, fizyczny) jednostka ładunku elektrycznego;

franko-prowansalski n
Franco-Provençal Arpitan
(językoznawstwo, językoznawczy) język franko-prowansalski;

frankofil frãŋˈkɔfʲil n
Francophil Francophile
miłośnik kultury francuskiej, zwolennik Francji, Francuzów

frankofilia ˌfrãŋkɔˈfʲilʲja n
Francophilia
umiłowanie wszystkiego, co francuskie; sympatia do Francuzów lub ich kultury

frankofilski ˌfrãŋkɔˈfʲilsʲci adj
Francophile
związany z frankofilią, charakterystyczny dla frankofila

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
Francophobia
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury

frankofon n
francophone Francophone
ktoś, kto mówi po francusku i żyje w społeczności posługującej się tym językiem, szczególnie w miejscu, w którym mówi się dwoma lub więcej językami

frankofoński adj
francophone
związany z frankofonami, dotyczący społeczności francuskojęzycznej

frankownica ˌfrãŋkɔvʲˈɲiʦ̑a n
postage meter
(technologia, technika, techniczny) urządzenie masowo przygotowujące listy do wysyłki przez drukowanie na nich opłaty pocztowej oraz danych adresowych i loga nadawcy;

frans frãw̃s n
francium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fraszka n
epigram
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki żartobliwy wierszyk;
trifle
(potocznie, potoczny) błahostka

fraternizacja ˌfratɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
fraternisation fraternization
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności

fraza n
expression locution phrase
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;
phrase
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu

frazeologia n
phraseology
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;

frazeologiczny adj
phraseological
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

freediver n
free-diver freediver
(sport, sportowy) osoba uprawiająca freediving

freediving n
freediving free diving free-diving
(sport, sportowy) dyscyplina sportu i aktywności polegająca na nurkowaniu na wstrzymanym oddechu;

freemium n
freemium
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;

freeride n
freeride
(sport, sportowy) nieformalna dyscyplina sportów ekstremalnych;

fregata frɛˈɡata n
frigate full rigged ship fully rigged ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
frigatebird frigate
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;

fregata białobrzucha frɛˈɡata ˌbʲjawɔˈbʒuxa n
Christmas Island Frigatebird
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata andrewsi, ptak z rodziny fregatowatych

fregata mała frɛˈɡata ˈmawa n
Lesser Frigatebird
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata ariel; ptak z rodziny fregatowatych

fregata orla frɛˈɡata ˈɔrla n
Ascension Frigatebird
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata aquila, gatunek ptaka z rodziny fregat;

fregata wielka frɛˈɡata ˈvʲjɛlka n
Magnificent Frigatebird
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata magnificens; ptak z rodziny fregatowatych;

fregata średnia frɛˈɡata ˈɕrɛdʲɲa n
Great Frigatebird
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata minor, ptak z rodziny fregatowatych

frekwencja frɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
attendance
liczba osób biorących udział w jakimś zdarzeniu / znajdujących się w jakimś miejscu
frequency
(fizyka, fizyczny) częstotliwość
częstotliwość dziania się czegoś

frenetyczny ˌfrɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
frenetic
(książkowy) entuzjastyczny, burzliwy, wyrażający wręcz szalony zapał

frenologia n
phrenology
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

frenologiczny adj
phrenological
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii

freon ˈfrɛɔ̃n n
freon
grupa chloro- i fluoropochodnych węglowodorów alifatycznych;

fresk frɛsk n
fresco
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
ferret
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frez frɛs n
mill
(technologia, technika, techniczny) narzędzie skrawające do obróbki powierzchni

frezarka frɛˈzarka n
milling machine miller router
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frezja ˈfrɛzʲja n
freesia
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

friends with benefits n
friendship with benefits
relacja dwojga przyjaciół, którzy utrzymują ze sobą regularne kontakty seksualne

frimaire n
Frimaire
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

frisbee n
frisbee
dysk do gry w frisbee (1.1)
gra, w której grający rzucają między sobą nawzajem lekkim plastikowym dyskiem

frittata frʲitˈːata n
frittata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska odmiana omleta zapiekana na patelni na maśle, z mieszanką warzywną, serem, niekiedy z czosnkiem lub anchois

friulski ˈfrʲjulsʲci adj
friulian
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska

fromażeria n
fromagerie
(spożywczy) (handel, handlowy) sklep, który specjalizuje się w sprzedaży sera

front frɔ̃nt n
front battlefront
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
weather front
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;

frontalnie adv
frontally
w sposób frontalny

frontalny adj
frontal
czołowy, przedni

frontend n
frontend
(informatyka, informatyczny) część systemu informatycznego stanowiąca interfejs użytkownika, prezentująca dane oraz realizująca komunikację z backendem

fronton n
pediment
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

froterować ˌfrɔtɛˈrɔvaʨ̑ v
polish
polerować zapastowaną podłogę froterką lub miękką tkaniną

fructidor n
Fructidor
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

fruczak gołąbek ˈfruʧ̑aɡ ːɔˈwɔ̃mbɛk n
Hummingbird Hawk-moth Hummingmoth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Macroglossum stellatarum, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

frug fruk n
frug
rockandrollowy taniec towarzyski, w którym różne części ciała poruszają się rytmicznie z wyjątkiem stóp spoczywających nieruchomo

fruktoza n
fructose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustration
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frustrat n
frustrated person loser
mężczyzna, który przejawia frustrację

frustrować v
frustrate
wywoływać frustrację u kogoś

frutarianin n
fruitarian
osoba stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami

frutarianizm n
fruitarianism
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frutariański adj
fruitarian
dotyczący frutarian i frutarianizmu

fruwać v
flitter fly
poruszać się w powietrzu za pomocą skrzydeł

fryc frɨʦ̑ n
Fritz
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) Niemiec

fryderycjański adj
Frederician
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego

frygijka n
Phrygian cap
wełniane lub filcowe nakrycie głowy w kształcie stożka, symbol narodowy Francji;

frygijski adj
Phrygian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frygijski n
Phrygian
(językoznawstwo, językoznawczy) język frygijski, wymarły indoeuropejski język Frygów (Frygijczyków), używany w starożytnej Anatolii;

frykas n
fricassee fricassée
(dawniej, dawny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuska potrawka z pokrojonych mięs
titbit tidbit
coś smacznego, wykwintna potrawa

frytka ˈfrɨtka n
French fry chip french fry fry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytkarnia n
chip shop friterie
punkt gastronomiczny sprzedający frytki

frytki n
chip fry
(handel, handlowy) porcja frytek (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa ze smażonych na oleju pociętych ziemniaków

frytkownica n
deep fryer fryer
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

frywolitka ˌfrɨvɔˈlʲitka n
tatting lace
rodzaj koronki lub koronkowej serwetki wykonanej z delikatnej nici za pomocą specjalnych czółenek lub igły i szydełka, mającej wzór z kółek, łuków, gwiazdek itp.;

frywolność n
frivolity
cecha tego, kto frywolny; cecha tego, co frywolne

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
hairdresser barber
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjernia n
barber's hairdresser’s
(rzadki, rzadko używany) zakład fryzjerski

fryzura frɨˈzura n
hairstyle haircut
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
Frisian
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
Frisian
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
tassel
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

ftira n
ftira
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny maltański chleb na zakwasie w formie pierścienia;

fuga ˈfuɡa n
fugue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;
joint
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze

fugas ˈfuɡas n
IED fougasse
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa;

fuj interjection
ugh pah yuk yuck
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fuksja ˈfuksʲja n
fuchsia
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;
fioletowo-czerwony kolor

ful ful n
fula
(językoznawstwo, językoznawczy) język regionu Afryki Zachodniej używany przez ludy Fula;

fular n
foulard
(krawiectwo) apaszka, lekka jedwabna chustka z fularu (1.1)
(włókiennictwo) rodzaj cienkiej tkaniny jedwabnej

fulmar n
fulmar
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fumarola n
fumarole
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;

fumigacja n
fumigation
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;

funambulizm n
tightrope walking funambulism
akrobacja cyrkowa polegająca na spacerowaniu po linie, niekiedy połączonym z akrobacjami lub np. jazdą na rowerze

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
foundation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
foundation
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
fundamentalist
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki

fundamentalistyczny ˌfũndãmɛ̃ntalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
fundamentalist
dotyczący fundamentalizmu lub fundamentalisty

fundamentalizm n
fundamentalism
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
fundamental basic
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundator fũnˈdatɔr n
founder initiator
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;

fundatorka n
foundress
kobieta, która coś ufundowała lub dała czemuś początek

fundować v
fund
zakładać i opłacać instytucje

fundusz ˈfũnduʃ n
fund
(ekonomia, ekonomiczny) wyodrębniony zasób finansowy przeznaczony na określone cele

fungicyd n
fungicide
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funikular n
funicular
kolej szynowa, a zarazem kolej linowa, w której ruch pojazdu wywołany jest liną napędową, i o stale przymocowanym do niej wagonem

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
feature
(informatyka, informatyczny) możliwość oferowana przez program, cecha użytkowa
function
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja cyklometryczna n
inverse trigonometric function
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do jednej z funkcji trygonometrycznych ograniczonej do pewnego przedziału;

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
state function
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

funkcja wymierna ˈfũŋkʦ̑ʲja vɨ̃ˈmʲjɛrna n
rational function
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielomianów;

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
bijection
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjolekt n
functiolect
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana językowa wydzielona ze względu na funkcję, jaką spełnia w procesie porozumiewania się między ludźmi

funkcjonalizm n
functionalism
(architektura, architektoniczny) (sztuka) nurt uwydatniający nadrzędność funkcji użytkowej dzieła
(filozofia, filozoficzny) nurt podkreślający rolę przyczyn i skutków w analizie filozoficznej
(psychologia, psychologiczny) kierunek badań podkreślający funkcje zjawisk psychologicznych;
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
feature functionality
funkcja, cecha użytkowa programu lub urządzenia
functionality usability
cecha tego, co jest funkcjonalne

funkcjonalny adj
functional
związany z funkcjonowaniem

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
functionary officer
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;

funkcjonowanie ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
function malfunction
działanie

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
function
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

funt fũnt n
pound
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw
anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg;

furan n
furan
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

furia ˈfurʲja n
fury
złość, wściekłość, gniew

furman ˈfurmãn n
driver carter wagoner
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką

furora n
furore
powodzenie, sukces, wzbudzony podziw

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
furosemide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

fusilli n
fusilli
(spożywczy) makaron świderki

fusta ˈfusta n
fusta
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj lekkiej galery;

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
american football
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły

futbolówka n
football soccer ball
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) piłka używana podczas gry w futbol

futerał fuˈtɛraw n
case
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

futerkowy adj
furry
okryty futrem

futro ˈfutrɔ n
fur
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
fur pelt
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan

futryna fuˈtrɨ̃na n
doorframe doorpost
(budownictwo) umocowana w ścianie rama, do której przymocowuje się okna lub drzwi

futrzany adj
furry
zrobiony z futra

futsal ˈfutsal n
futsal
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;

futsalowiec ˌfutsaˈlɔvʲjɛʦ̑ n
futsaler
sportowiec uprawiający futsal

futurolog n
futurologist
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
futurology
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurologiczny adj
futurological
związany z futurologią, dotyczący futurologii

futurysta n
futurist
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
futurist
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

fuzel n
faints fuse oil fusel
(chemia, chemiczny) oleista, lotna, trująca ciecz o nieprzyjemnym smaku i zapachu, uboczny produkt fermentacji alkoholowej

fuzja ˈfuzʲja n
fusion
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe
rifle
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej;

fytoftoroza n
phytophthora
choroba grzybowa roślin spowodowana przez grzyby glebowe Phytophthora

fąfel n
ankle-biter
(żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) małe dziecko

g-moll n
g minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
gabardine
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
beauty parlour consulting-room surgery
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu
cabinet
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów
study
pokój przeznaczony do pracy umysłowej

gabinet cieni n
Shadow Cabinet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gabinet osobliwości n
cabinet of curiosities
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów

gablota ɡaˈblɔta n
showcase
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
Gabonese
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gabro n
gabbro
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) magmowa skała głębinowa, gruboziarnista, barwy czarnej lub ciemnozielonej;

gacek n
long-eared bat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;

gad ɡat n
reptile
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
reptilian individual
(potocznie, potoczny) zły człowiek

gadanie ɡaˈdãɲɛ n
blather chatter idle talk
(potocznie, potoczny) mówienie, prowadzenie rozmowy, zwłaszcza na błahe tematy

gadanina ˌɡadãˈɲĩna n
chatter gab gobbledygook
(potocznie, potoczny) mówienie o czymś nieważnym, błahym

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
talkative loquacious chatty communicative
taki, który dużo i chętnie mówi

gadać ˈɡadaʨ̑ v
chatter gab talk
(potocznie, potoczny) mówić, (lekceważąco, lekceważący) rozmawiać

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinium
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadu-gadu interjection
chit-chat
…nazywający odgłosy długiej rozmowy

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
verbiage loquacity verbosity
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie

gaduła ɡaˈduwa n
chatterer chatterbox wind-bag
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gadułka ɡaˈduwka n
gadulka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bułgarski instrument ludowy;

gadzio adv
reptilianly
z sposób gadzi, charakterystycznie dla gadów

gadżet ˈɡaʤ̑ɛt n
gadget gimmick
(książkowy) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;

gafa n
faux pas gaffe
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gafel n
gaff
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ukośne drzewce stawiane razem z żaglem gaflowym;

gag ɡak n
gag
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych

gagat ˈɡaɡat n
jet gagate
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
Gagauz
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją

gaijin n
gaijin
dla Japończyków: ktoś obcy, z zewnątrz, cudzoziemiec, nie-Japończyk, zwłaszcza pochodzący z Zachodu;

gaj ɡaj n
grove
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących

gajówka ɡaˈjufka n
gamekeeper's cottage
(leśnictwo) dom gajowego
warbler garden warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie;

gal ɡal n
gallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galabija n
jellabiya galabia
arabskie ubranie męskie, rodzaj długiej, białej szaty albo płaszcza z rękawami;

galacki adj
Galatian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji

galaktyczny adj
galactic
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaxy
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galareta ˌɡalaˈrɛta n
jelly
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny

galaretka ˌɡalaˈrɛtka n
gelatin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;

galas ˈɡalas n
gall
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj;

galeas n
galleass
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj okrętu wiosłowo-żaglowego używanego od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku;

galeon ɡaˈlɛɔ̃n n
galleon argosy
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII-wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;

galera ɡaˈlɛra n
galley
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
gallery
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galerianka ˌɡalɛrʲˈjãŋka n
mall girl
(potocznie, potoczny) dziewczyna, która prostytuuje się za upominki, zakupy w galerii handlowej

galernik ɡaˈlɛrʲɲik n
galley slave
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

galicyjski ˌɡalʲiˈʦ̑ɨjsʲci adj
Galician
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
Gallicism Frenchism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;

galijski adj
Gaulish
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galijski n
Gaulish
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;

galion ˈɡalʲjɔ̃n n
figurehead
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ozdoba dziobu żaglowca, często w kształcie postaci kobiecej lub zwierzęcej;

galon ˈɡalɔ̃n n
gallon
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
galloon gallon
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;

galop ˈɡalɔp n
canter
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;

galopować v
canter
(jeździectwo, jeździecki) (zoologia, zoologiczny) biec galopem
gallop
(potocznie, potoczny) spieszyć się w wykonywaniu czegoś

galwanizacja n
galvanization
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

galwanometr n
galvanometer
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

galwanoplastyczny adj
galvanoplastic
związany z galwanoplastyką, dotyczący galwanoplastyki

gama ˈɡãma n
array range scale
(przenośnie, przenośnia) szereg odmian czegoś do wyboru
scale gamut
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gambit ˈɡãmbʲit n
gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gambit hetmański n
Queen's Gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od posunięć 1. d4 d5 2. c4;

gambit królewski n
King's Gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, rozpoczynające się od ruchów: 1. e4 e5 2. f4;

gamer n
gamer
zaawansowany lub profesjonalny gracz w gry elektroniczne

gameta ɡãˈmɛta n
gamete germ cell
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
gametangium
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;

gamma ˈɡãmːa n
gamma
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
bumpkin dimwit galoot gawk gubbins half-wit
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny

gandawski adj
Ghentish
związany z Gandawą, dotyczący Gandawy

gandzia ˈɡãɲʥ̑a n
ganja
(slangowo) marihuana

ganek ˈɡãnɛk n
porch
przybudówka przed wejściem do budynku, składająca się z daszka wspartego na słupach i schodów

gang ɡãŋk n
gang
grupa przestępcza

gangesowy adj
Gangetic Gangean
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
gangrene
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;

gangrenowy adj
gangrenous
(medycyna, medyczny) związany z gangreną (zgorzelą), dotyczący gangreny (zgorzeli)

gangster ˈɡãŋkstɛr n
gangster
osoba należąca do gangu

gangsterski adj
gangster gangsterish gangsterlike
związany z gangsterem, charakterystyczny dla gangstera

gangstersko adv
gangsterwise
w sposób typowy dla gangstera

gangsteryzm n
gangsterism
(zobacz) gangsterstwo

gangus n
gangsta
gangster (członek gangu)

ganienie n
reprimand reprov
udzielanie nagany

ganić v
discommend give the business reprehend reprimand reprove upbraid
wyrażać słownie dezaprobatę, udzielać słownej krytyki

gaon ˈɡaɔ̃n n
gaon
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) honorowy tytuł przyznawany rabinom z dwóch akademii talmudycznych w babilońskich miastach Sura i Pumbedita w VII-XIII w.;

gap ɡap n
bystander onlooker
osoba bezmyślnie patrząca na pewne wydarzenie, zjawisko

gap niebieskonogi n
blue-footed booby
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków;

gap year n
gap year
długa, zwykle roczna przerwa od nauki, pracy lub kariery spożytkowana na podróż, realizację marzeń itp.;

gapa ˈɡapa n
booby giddy goat
(potocznie, potoczny) osoba mało spostrzegawcza lub mająca trudności w orientacji

gapić się ˈɡapʲiʨ̑‿ɕɛ v
stare fix gaze goggle
(potocznie, potoczny) uporczywie się przyglądać, wpatrywać się

gapowicz ɡaˈpɔvʲiʧ̑ n
fare dodger
pasażer podróżujący bez biletu

garam masala n
garam masala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili

garaż ˈɡaraʃ n
garage
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
hump
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
hump bulge bump
wypukłość na jakimś przedmiocie
hump gibbus
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;

garbarz ˈɡarbaʃ n
tanner
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbaty ɡarˈbatɨ adj
humpbacked
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem

garbus ˈɡarbus n
Beetle Bug
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
dressing room
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy
wardrobe closet
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
wardrobe clothes
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży

garderobiany n
cloakroom attendant dresser
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mężczyzna obsługujący garderobę aktorską

gardziel n
gorge
(przenośnie, przenośnia) wąskie przejście
throat
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
disdain
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
throat pharynx
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
guttural pharyngeal throaty
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
guttural throaty
o dźwięku: chrapliwy lub niski
pharyngeal
(fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem

garig ˈɡarʲik n
garrigue
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego

garkuchnia ɡarˈkuxʲɲa n
cook-shop
(lekceważąco, lekceważący) podrzędna, tania jadłodajnia

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
potter
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garncarz rdzawy n
red ovenbird rufous hornero
(ornitologia, ornitologiczny) Furnarius rufus, gatunek ptaka z rodziny garncarzowatych, występującego w Ameryce Południowej;

garnek ˈɡarnɛk n
pot
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnirowanie ˌɡarʲɲirɔˈvãɲɛ n
garnish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ozdabianie, przybranie, dekorowanie jedzenia;

garnirować ˌɡarʲɲiˈrɔvaʨ̑ v
garnish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ozdabiać jedzenie (np. zieleniną)

garnitur ɡarʲˈɲitur n
suit
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
garrison
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)

garota ɡaˈrɔta n
garotte garrote garrotte
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;

garować v
proof
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o cieście: będąc pozostawionym na pewien czas, powiększać swoją objętość

garstka ˈɡarstka n
handful
niewiele

garum n
garum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;

garłacz n
blunderbuss
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krótka ręczna broń palna z trąbkowatym wylotem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;
gargoyle
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;
pouter
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych

garść ɡarʲɕʨ̑ n
handful fistful
ilość mieszcząca się w garści (1.1)

gasidło n
candle snuffer candlesnuffer snuffer candle extinguisher extincteur
narzędzie do gaszenia świec w formie metalowego stożka niejednokrotnie umocowywanego na kiju;

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
extinguish put out blow out
przerywać palenie
slake
o wapnie palonym: łączyć z wodą
zaspokajać głód, pożądanie, potrzebę
switch off turn off
(technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
Gascon
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii

gaslighting n
gaslighting
(psychologia, psychologiczny) manipulacja polegająca na wpieraniu komuś problemów psychicznych lub niewłaściwego rozumienia rzeczywistości;

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲʨ̑ v
go out be extinguish
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę

gassho n
gassho
buddyjski gest złożenia i podniesienia rąk, wyrażający pozdrowienie i wdzięczność;

gastarbajter ˌɡastarˈbajtɛr n
guest worker
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
gastroenterologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych

gastrologiczny adj
gastrologic
(medycyna, medyczny) związany z gastrologią, dotyczący gastrologii

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
gastronomy
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.

gastronomiczny ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
gastronomic
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii

gastroskopia n
gastroscopy
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

gastrula ɡaˈstrula n
gastrula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;

gatsby n
gatsby
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) południowoafrykańska przekąska, rodzaj wielkiej kanapki z frytkami i różnymi dodatkami i sosem piri-piri

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
kind species
odmiana czegoś, typ, rodzaj
species
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaucho n
gaucho
południowoamerykański konny pasterz;

gaur ɡawr n
gaur
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji;

gawial n
gavial gharial
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gaworzyć v
babble
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: wydawać pierwsze dźwięki, będące zalążkiem mowy artykułowanej

gawot n
gavotte
(choreografia, choreograficzny) (folklor) starofrancuski taniec ludowy w tempie umiarkowanym, w takcie parzystym

gawron ˈɡavrɔ̃n n
rook
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gawronię n
rook chick
(ornitologia, ornitologiczny) młode gawrona

gawęda n
story tale
(książkowy) opowiadanie, opowieść, pogadanka

gawędziarz n
storyteller raconteur story-teller
autor lub znawca gawęd, łatwo i z zamiłowaniem opowiadający anegdoty, różne historie

gawędzić v
chat talk
prowadzić luźną rozmowę

gay-friendly adj
gay-friendly
(środowiskowy) marketingowe: taki, który tworzy środowisko przyjazne dla LGBT;

gaz ɡas n
gas
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
greenhouse gas
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz do dechy ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ n
pedal to the metal led foot
(środowiskowy) (motoryzacja) pedał gazu wciśnięty do końca

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
mustard gas
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
LPG liquefied petroleum gas
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał

gaz spalinowy ˈɡas ˌːpalʲĩˈnɔvɨ n
flue gas
gaz powstający w wyniku spalania

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
synthesis gas syngas
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
noble gas
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
natural gas
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
gauze cheesecloth
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazański adj
Gazan
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazela ɡaˈzɛla n
gazelle
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
newspaper paper
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazetowy adj
newspaper
(poligrafia) związany z gazetą, dotyczący gazety

gazowany adj
fizzy carbonated gaseous sparkling
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gazowy ɡaˈzɔvɨ adj
gas
związany z gazem, dotyczący gazu

gazpacho ɡasˈpaʧ̑ɔ n
gazpacho
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;

gałeczka rogowa n
European fingernailclam
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sphaerium corneum L., gatunek pospolitego małża słodkowodnego z rodziny kulkówkowatych;

gałka ˈɡawka n
ballot
(dawniej, dawny) kulka używana w głosowaniach
knob
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych
knob ball
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
scoop
porcja lodów w kształcie kulki

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
nutmeg mace
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
eyeball
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
branch
(przenośnie, przenośnia) odgałęzienie, odnoga, rozgałęzienie czegoś
branch limb
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
fire extinguisher extinguisher
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gaźnik n
carburettor
(motoryzacja) urządzenie do wytwarzania mieszanki paliwa i powietrza w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym

gaża ˈɡaʒa n
wage
wynagrodzenie za pracę artysty scenicznego (aktora, muzyka)

gbur ɡbur n
boor
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek opryskliwy, nieobyty towarzysko

gburowato adv
ruggedly surlily
w sposób typowy dla gbura

gburowaty adj
boorish loutish churlish coarse rude surly
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
cluck
o kurze: wydawać głos

gderać v
grouch grumble
(potocznie, potoczny) narzekać w sposób nużący i męczący

gdy ɡdɨ conjunction
when while as if
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
while the cat is away, the mice will play
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈspʲjɛʃɨ ˈtɔ‿ɕɛ ˈdʲjabɛwʲ ˈʨ̑ɛʃɨ proverb
haste makes waste
w pośpiechu często zdarza się o czymś zapomnieć, być niedokładnym

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
if
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
where
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
where anywhere nowhere somewhere wherever
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟʥ̑ɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛʦ̑ɔ̃w̃ proverb
you can't make an omelette without breaking eggs
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
elsewhere somewhere else
w innym miejscu
do innego miejsca

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
too many cooks spoil the broth
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
anywhere anyplace
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce
wherever wheresoever
w jakimkolwiek miejscu

gdzieniegdzie ɟʥ̑ɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟʥ̑ɛ adv
here and there
w niektórych miejscach

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
somewhere
w pewnym miejscu
somewhere something
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości

gdzież ɟʥ̑ɛʃ pronoun
where
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację; (książkowy) gdzie

geek n
geek
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;

gej ɡɛj n
gay
homoseksualny mężczyzna;

gejowski ɡɛˈjɔfsʲci adj
camp gay
właściwy gejowi lub przeznaczony dla gejów

gejsza ˈɡɛjʃa n
geisha
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
geyser
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
gecko
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gekon turecki n
Mediterranean house gecko Turkish gecko
(herpetologia, herpetologiczny) Hemidactylus turcicus, gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych;

gelazjański adj
Gelasian
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Gelazego I; ,

gelotologia n
gelotology
terapia śmiechem;

gem ɡɛ̃m n
game
(sport, sportowy) część seta w tenisie

geminata ˌɡɛ̃mʲĩˈnata n
geminate
(językoznawstwo, językoznawczy) podwojona spółgłoska w wyrazie

gemmologia n
gemmology gemology
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gemmologiczny adj
gemological
(mineralogia, mineralogiczny) związany z gemmologią, dotyczący gemmologii

gen ɡɛ̃n n
gene
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

gender n
gender
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;

genderqueer adj
genderqueer
nie będący ani kobietą, ani mężczyzną, wykraczający ze swoją płcią poza to rozróżnienie

genealog n
genealogist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
genealogy
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje
(historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się dziejami rodów

genealogiczny adj
genealogical genealogic
związany z genealogią

generacja n
generation
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku
(technologia, technika, techniczny) grupa urządzeń konstruowanych na określonym szczeblu rozwoju technologii

generalissimus n
generalissimo
(wojskowość, wojskowy) naczelny wódz w niektórych armiach;

generalizować v
generalize generalise
uogólniać

generalnie adv
generally
na ogół, powszechnie
zazwyczaj, najczęściej

generalny adj
blanket general
taki, który odnosi się do czegoś ogólnego, powszechnie obowiązującego
general
taki, który odnosi się do czegoś zasadniczego, naczelnego

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
generator
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy;

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
lieutenant general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
major general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

generować v
generate
być miejscem wytwarzania, przyczyną czegoś

genetycznie adv
genetically
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
genetic genetical
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genetics
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
Genevan
dotyczący Genewy, związany z Genewą

geneza ɡɛ̃ˈnɛza n
origin
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś

genialność ɡɛ̃ˈɲalnɔɕʨ̑ n
geniality genialness
cecha tego, co genialne

genialny adj
brilliant
wybitnie uzdolniony
ingenious brilliant fantastic genial
znakomity

genitalia ˌɡɛ̃ɲiˈtalʲja n
genitals
(anatomia, anatomiczny) narządy płciowe;

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
genius
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genome
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

genotoksyczność n
genotoxicity
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
gentamicin
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce;

gentryfikacja ˌɡɛ̃ntrɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
gentrification
(architektura, architektoniczny) proces renowacji miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Genoese
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
Genoese
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

genus ˈɡɛ̃nus n
genus
(matematyka, matematyczny) w topologii: liczba otworów w rozmaitości topologicznej

geobotaniczny adj
geobotanic
(botanika, botaniczny) związany z geobotaniką, dotyczący geobotaniki

geobotanika n
geobotany
(botanika, botaniczny) dział botaniki badający wzajemne oddziaływanie roślinności i środowiska geograficznego;

geocache n
geocache
schowek, skrzynka do geocachingu

geocentryczny adj
geocentric
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
geocentrism
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geochronologiczny adj
geochronologic
(geologia, geologiczny) związany z geochronologią, dotyczący geochronologii

geoda n
geode
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
geodesist surveyor
osoba zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
geodesy geodetics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofit n
geophyte
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;

geofizyczny adj
geophysical
dotyczący geofizyki

geofizyk n
geophysicist
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
geophysics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geoglif n
geoglyph
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;

geograf ɡɛˈɔɡraf n
geographer
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
geography
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficznie adv
geographically
w sposób odnoszący się do geografii

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
geographical geographic
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geology
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
geologically
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
geologic geological
związany z geologią

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
geomancy
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometry
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometrycznie adv
geometrically
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) według geometrii

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
geometrical geometric
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorphology
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geomorfologiczny adj
geomorphologic
(geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii

geopolimer n
geopolymer
(budownictwo) syntetyczny polimer, glinokrzemian;

geopolitycznie adv
geopolitically
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w sposób dotyczący geopolityki

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
geopolitical
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną

geopolityka n
geopolitics
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

geosfera n
geosphere
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego;

gepard ˈɡɛpart n
cheetah
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

gepard grzywiasty n
cheetah
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku gepardów grzywiastych (1.1)

geranos ɡɛˈrãnɔs n
geranos
(choreografia, choreograficzny) (mitologia, mitologiczny) taniec żurawia

gerbera ɡɛrˈbɛra n
gerbera
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju gerbera (1.1)
(botanika, botaniczny) Gerbera, rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
kwiat gerbery (1.2)

gereza abisyńska n
eastern black-and-white colobus mantled guereza
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Colobus guereza Rüppell, gatunek małp z rodziny koczkodanowatych, występujący w Afryce;
(zoologia, zoologiczny) małpa z gatunku gerez abisyńskich (1.1)

geriatra ɡɛrʲˈjatra n
geriatrician
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wieku podeszłego

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
geriatrics
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
geriatric
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów
dotyczący wieku starczego, właściwy takiemu wiekowi

german ˈɡɛrmãn n
germanium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
German philology German studies
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
Germanization
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
Germanism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;

germanizować v
Germanise Germanize
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki
nadawać czemuś charakter niemiecki

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
Germanic
dotyczący Germanów lub Germanii

germinal n
Germinal
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

gerontolog n
gerontologist
(medycyna, medyczny) osoba specjalizująca się w gerontologi

gerontologia n
gerontology
nauka badająca wpływ procesów starzenia się na organizm człowieka;

gerontologiczny adj
gerontologic
(medycyna, medyczny) związany z gerontologią, dotyczący gerontologii

gerundiwum n
gerundive
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński imiesłów bierny czasu przyszłego, który określa czynność, jaka powinna zostać wykonana

gerydon n
gueridon guéridon pedestal table table stand
(dawniej, dawny) niewielki okrągły stolik, jedno- lub trójnożny, używany w wyposażeniu wnętrz w XVIII-XIX wieku jako podręczny mebel śniadaniowy, także na kwiaty lub bibeloty;

ges ɡɛs n
G-flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g obniżony o półton;

geses ˈɡɛsɛs n
G double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g obniżony o cały ton;

gest ɡɛst n
gesture
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestagen n
gestagen
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy, hormon podtrzymujący ciążę

gestapo ɡɛˈstapɔ n
Gestapo
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;

gestykulacja n
gesticulation
ruchy rąk, które uwypuklają treść wypowiedzi, wykonywanie gestów

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
gesticulate
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

geszeft n
business
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy

getry n
legwarmers
(odzieżownictwo) podkolanówki bez stóp;

getto ˈɡɛtːɔ n
ghetto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
ghetto Jewry
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
ghettoisation ghettoization
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym;

ghi n
ghee
indyjskie masło klarowane;

ghosting n
ghosting
(informatyka, informatyczny) wada klawiatury polegająca na braku prawidłowej odpowiedzi na wciśnięcie kilku przycisków jednocześnie lub w krótkim czasie, zwykle podczas gry komputerowej
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zachowanie polegające na zrywaniu relacji z bliską osobą – natychmiastowym, całkowitym, bez podawania powodów

ghul n
ghoul
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

giaur ɟawr n
giaour
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

gibelin n
Ghibelline
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;

gibon ˈɟibɔ̃n n
gibbon
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

gibon srebrzysty n
silvery gibbon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hylobates moloch Audebert, gatunek małpy z rodziny gibonowatych, występujący na Jawie;
(zoologia, zoologiczny) małpa z gatunku gibonów srebrzystych (1.1)

gibraltarski adj
Gibraltarian
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giez ɟɛs n
gadfly
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
stock exchange stock market
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

giełdowy ɟɛwˈdɔvɨ adj
stock
(przymiotnik) od: giełda

gig ɟik n
gig
(historia, historyczny, historycznie) jednokonny powozik dwukołowy
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) wąska, szybka łódź wiosłowa o ściętej rufie

gigabajt n
gigabyte
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigabit n
gigabit
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji, 230 bitów

gigaherc n
gigahertz gigacycle
(jednostka miary) jednostka częstotliwości równa miliardowi herców

gigant ˈɟiɡãnt n
giant
(zobacz) olbrzym

gigantomachia ˌɟiɡãntɔ̃ˈmaxʲja n
gigantomachy
(mitologia grecka) walka gigantów z bogami olimpijskimi;

gigantomania n
gigantomania
mania budowania rzeczy gigantycznych, ponad potrzeby

gigantomański adj
gigantomaniac
charakteryzujący się gigantomanią

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
gigantic
ogromny, bardzo duży

gigantyzm n
gigantism
gigantyczne rozmiary czegoś
gigantism giantism
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
archangel
(ornitologia, ornitologiczny) jedna z ras gołębia o czerwonym upierzeniu, pochodząca z Albanii;
bullfinch
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;
snot
(potocznie, potoczny) śluzowy wyciek z nosa

gildia ˈɟildʲja n
guild
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;

gilosz n
guilloche
(rzemiosło, rzemieślniczy) ornament ciągły, żłobiony ze wstęg przeplatających się ze sobą; motyw dekoracyjny w architekturze i meblarstwie

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
cutter
przyrząd służący do cięcia papieru, blachy itp.
guillotine
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

giluszek ɟiˈluʃɛk n
Long-tailed Rosefinch
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus sibiricus, gatunek ptaków z rodzaju Carpodacus

gimbal n
gimbal
(technologia, technika, techniczny) stabilizator obrazu do kamery lub aparatu

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑nɨ adj
gymnastic
związany z gimnastyką, służący gimnastyce

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
gymnastics
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

gimnazjum ɟĩmˈnazʲjũm n
junior high school middle school secondary school
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;

gin ʤ̑ʲĩn n
gin
(spożywczy) rodzaj wysokoprocentowego alkoholu o smaku jałowca;

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
gynaecologist gynecologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
gynecology gynaecology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
gynecological
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
gynecomastia
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gingerol n
gingerol
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
get lost
gubić się, zostawać zgubionym
perish go extinct
wymierać (o dużej grupie organizmów)

gips ɟips n
gypsum plaster
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gipsowy ɟipˈsɔvɨ adj
gypseous
wykonany z gipsu

girlsband n
all female band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (neologizm) grupa muzyczna składająca się wyłącznie z dziewczyn

gis ɟis n
G-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g podwyższony o półton;

gis-moll ˈɟis‿mɔl n
g-sharp minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

gisis ˈɟisʲis n
G double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g podwyższony o cały ton;

gitara ɟiˈtara n
guitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara basowa n
bass bass guitar electric bass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
electric guitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
guitarist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

giętarka ɟɛ̃nˈtarka n
bending machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, często ręczne, służące do wyginania prętów lub metalowych pasków

giętki ˈɟɛ̃ntʲci adj
elastic flexible
coś dające się łatwo wyginać

glacjacja n
glaciation
(geologia, geologiczny) zlodowacenie

glacjalny ɡlaˈʦ̑ʲjalnɨ adj
glacial
związany z glacjałem (okresem lodowcowym)

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
glaciology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladiator
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

gladiatorski adj
gladiatorial
związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora

glasgowski adj
Glaswegian
związany z Glasgow, dotyczący Glasgow

glaukofan n
glaucophane
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

glazura ɡlaˈzura n
glaze
(spożywczy) warstwa lodu na mrożonej żywności
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;
tile
(potocznie, potoczny) płytki pokrywane glazurą (1.1)

gleba ˈɡlɛba n
soil
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

glediczja n
Gleditsia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Gleditsia L., rodzaj drzew z rodziny bobowatych;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
glycerine
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
glyceric
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

gliko-
glyco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

glikogen n
glycogen
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

glikozyd n
glycoside
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zbudowany z części cukrowej i aglikonowej

glin ɡlʲĩn n
aluminium aluminum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
clay
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
cop
(potocznie, potoczny) policjant

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
clay clayen earthen
sformowany, ulepiony z gliny

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
cop copper
(potocznie, potoczny) policjant

gliniasty adj
clayey argillaceous
zawierający dużo gliny

glinka n
argil
(geologia, geologiczny) gleba złożona z gliny
clay
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa, koloru od jasnoszarego do brunatnoczerwonego

glinobitka n
adobe
(budownictwo) cegła z niewypalonej gliny, często z domieszką, żwiru, piasku lub słomy

glinokrzemian n
aluminosilicate
(mineralogia, mineralogiczny) nieorganiczny związek chemiczny;

glissando n
glissando
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu;

glob ɡlɔp n
globe
(książkowy) kula ziemska

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
globalization globalisation
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalna wioska n
global village
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
global warming
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
globally
na całym świecie

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie

globtroter ɡlɔpˈtrɔtɛr n
globetrotter globe trotter globe-trotter
(książkowy) osoba dużo podróżująca, zwiedzająca wiele miejsc

globulka n
globule
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) obła porcja leku lub środka antykoncepcyjnego

globus ˈɡlɔbus n
globe
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glock n
glock
(wojskowość, wojskowy) pistolet marki Glock;

glokalizacja ˌɡlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
glocalisation glocalization
globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację i przyswojenie, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych;

glon ɡlɔ̃n n
alga
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glorieta ɡlɔrʲˈjɛta n
gloriette
(architektura, architektoniczny) niewielka, ogrodowa budowla, altana lub pawilon kolumnowy, w najwyższym punkcie ogrodu

glorietta n
gloriette
(rzadki, rzadko używany) (architektura, architektoniczny) budowla ogrodowa w kształcie otwartego, kolumnowego pawilonu

gloryfikacja n
glorification
(książkowy) chwalenie

glosa n
gloss
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie
(językoznawstwo, językoznawczy) adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) komentarz do dokumentu sądowego;

glosariusz n
glossary
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glosolalia n
glossolalia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;

glottochronologia n
glottochronology
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

gluko-
gluco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glucometer glucose meter blood glucose meter
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glucose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluon ˈɡlu<sup>w</sup>ɔ̃n n
gluon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych

glutaminian ˌɡlutãˈmʲĩɲãn n
glutamate
(chemia, chemiczny) sól kwasu glutaminowego

glutaminian sodu n
monosodium glutamate
(chemia, chemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmach ɡmax n
edifice
okazały budynek w którym znajduje się zwykle ważna instytucja

gmatwanina n
complication confusion
(przenośnie, przenośnia) coś w natłoku, trudne do ogarnięcia
entanglement
coś w bezładzie, pomieszaniu, poplątaniu

gmina ˈɡmʲĩna n
municipality
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gminny adj
communal
(urzędowy) związany z gminą – jednostką administracyjną, urzędem

gnat ɡnat n
piece
(slangowo) pistolet

gnać ɡnaʨ̑ v
rush
szybko biec, by dogonić kogoś lub coś
speed
pędzić, spieszyć się, jechać bardzo szybko
drive
popędzać, zaganiać dokądś zwierzęta, rzadziej ludzi
goad rush
(potocznie, potoczny) pospieszać do działania

gnejs ɡnɛjs n
gneiss
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej;

gniadosz n
bay
(jeździectwo, jeździecki) (hipologia, hipologiczny) gniady koń

gniady ˈɟɲadɨ adj
bay sorrel
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn

gniazdko ˈɟɲastkɔ n
power outlet
(potocznie, potoczny) gniazdo do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
nest
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
slot socket
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty
socket
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;
(technologia, technika, techniczny) dwukierunkowe łącza komunikacyjne umożliwiające przesyłanie danych pomiędzy procesami działającymi na jednej lub wielu maszynach;

gniazdować ɟɲazˈdɔvaʨ̑ v
nest
(ornitologia, ornitologiczny) o ptakach: zakładać gniazda, odbywać lęgi
group
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego

gnicie n
putrefaction rot decomposition
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów

gnida ˈɟɲida n
nit
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
anger wrath rage ire
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gniewać v
anger
wywoływać w kimś gniew
be on bad terms
żyć w niezgodzie
get angry
czuć gniew

gniewny adj
angry
wyrażający gniew
angry bitter
mający w sobie gniew lub podatny nań

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
crumple
miąć
crush gall mash press ruffle squeeze
miażdżyć
knead
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrabiać (ciasto)

gnieździć się v
nest
(zoologia, zoologiczny) budować gniazdo czy legowisko, zamieszkiwać je; mieć gniazdo, siedlisko

gnilny adj
putrefactive
dotyczący procesu gnicia

gniot ɟɲɔt n
trash
(potocznie, potoczny) nieudana praca, dzieło rąk

gnić ɟɲiʨ̑ v
decay
(przenośnie, przenośnia) ulegać degeneracji
laze around
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przebywać gdzieś z lenistwa lub wygodnictwa
rot
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów
rot away
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przebywać gdzieś pod przymusem lub w złych warunkach

gnojówka ɡnɔˈjufka n
liquid manure
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny;

gnom ɡnɔ̃m n
gnome
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowy, karłowaty opiekun kopalni i skarbów

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
gnomon
prosty zegar słoneczny

gnomonika n
gnomonics
sztuka budowania zegarów słonecznych;

gnostycyzm n
gnosticism
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
gnostic Gnostic
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnostyk n
Gnostic
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu

gnoza n
gnosis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie

gnu ɡnu n
gnu wildebeest
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnuśny ˈɡnuɕnɨ adj
apathetic
(o osobach) charakteryzujący się lenistwem, ospałością

gnykowy adj
hyoid hyoidal hyoideal hyoidean
(anatomia, anatomiczny) związany z gnykiem, dotyczący gnyka

gnój ɡnuj n
dung manure
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;

gnębić v
bother trouble
powodować zły stan psychiczny
oppress
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym
worry
trwać w złym stanie psychicznym

go ɡɔ n
go goe
rodzaj gry planszowej;

goalball golbol n
goalball
dyscyplina sportowa dla osób niewidomych i słabowidzących, przypominająca piłkę ręczną

goban ˈɡɔbãn n
go board goban
(sport, sportowy) plansza do go i gomoku;

gobelin ɡɔˈbɛlʲĩn n
tapestry
(sztuka) ozdobna tkanina, naśladująca malowidło, stosowana do ozdoby ścian

goblin ˈɡɔblʲĩn n
goblin
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gochugaru n
gochugaru gochutgaru kochukaru
(botanika, botaniczny) (spożywczy) koreańska odmiana ostrej papryki o wąskich strączkach

gocki adj
Gothic
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
Gothic
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
dignity
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
surname
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko

godny ˈɡɔdnɨ adj
worthy admirable trustworthy
wart, zacny

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
hour
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna
o'clock time hour
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
curfew
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzina wychowawcza n
homeroom
godzina lekcyjna przeznaczona do dyspozycji wychowawcy danej klasy

godzinami adv
for hours for hours on end
bardzo długo, wiele godzin

godzinowy adj
hourly
odnoszący się do godziny

godziny szczytu n
rush hour
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg

godło ˈɡɔdwɔ n
charge
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;
coat of arms national emblem
graficzny symbol państwa

gofr ɡɔfr̥ n
waffle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;

gofrownica ˌɡɔfrɔvʲˈɲiʦ̑a n
waffle iron
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) maszynka do pieczenia gofrów;

gogle n
goggles safety glasses
okulary z oprawą ściśle przylegającą do twarzy, chroniących oczy przed wiatrem, deszczem, urazami;
headset
(informatyka, informatyczny) urządzenie do oglądania rzeczywistości wirtualnej

goista ɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
go player
(potocznie, potoczny) osoba grająca w go

goić v
heal
(medycyna, medyczny) powodować wyleczenie uszkodzeń skórnych lub śluzówkowych, np. zabliźnianie ran
(potocznie, potoczny) przyczyniać się do dobrostanu duchowego, psychicznego
(medycyna, medyczny) ulegać gojeniu

goj ɡɔj n
gentile
(potocznie, potoczny) określenie używane przez żydów w stosunku do innowierców, np. chrześcijan;

gokart n
go-cart gocart
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;

gol ɡɔl n
goal
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
shaver
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golarz ˈɡɔlaʃ n
barber
(przestarzałe, przestarzały) fryzjer męski

golden retriever n
golden retriever
(kynologia, kynologiczny) brytyjska rasa psów myśliwskich, typu wyżłowatego;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy golden retriever (1.1)

golem ˈɡɔlɛ̃m n
golem
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

golenie ɡɔˈlɛ̃ɲɛ n
shave shaving
(fryzjerstwo, fryzjerski) usuwanie zarostu lub włosów tuż przy powierzchni skóry

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
shin
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
polo neck turtleneck sweater
(odzieżownictwo) sweter lub bluzka z golfem (1.1)
turtleneck
(odzieżownictwo) rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję;
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfer
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
shave
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
ham hock pork knuckle
(spożywczy) część szynki z kością goleniową;

golteria n
gaultheria
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju golteria (1.1)

gompa ˈɡɔ̃mpa n
gompa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek klasztoru buddyzmu tybetańskiego i ośrodek modlitwy;

gomółka n
crown glass
okrągła lub wielokątna szybka oprawiana w ołów w dawnych oknach;
lump
owalna lub kulista porcja jakiejś miękkiej masy, np. sera

gon n
chase pursuit
(łowiectwo, łowiecki) gonienie zwierzyny przez psy podczas polowania

gonada n
gonad
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) gruczoł płciowy produkujący komórki rozrodcze;

gonadotropina n
gonadotrophin gonadotropin
(biochemia, biochemiczny) hormon pobudzający czynność gonad;

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondola
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
gondolier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą

gonfalon n
gonfalon gonfalone
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji

gonfalonier n
gonfaloniere
(historia, historyczny, historycznie) cywilnego zarządcę we Florencji w XVI–XVII wieku

gong ɡɔ̃ŋk n
gong
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
bishop
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
goniometry
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych

gonitwa n
chevy
uganianie się, ściganie
race
(jeździectwo, jeździecki) bieg koni podczas wyścigów

gonić ˈɡɔ̃ɲiʨ̑ v
chase pursue
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać

gont n
shake shingle
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;

googlować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
google
(potocznie, potoczny) wyszukiwać w Internecie za pomocą wyszukiwarki Google

googol ˈɡuɡɔl n
googol
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100

gorbaczowowski adj
Gorbachevian
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa

gorbusza n
humpback salmon humpbacked salmon humpie pink salmon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus gorbuscha Walbaum, anadromiczna ryba z rodziny łososiowatych;

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
mustard
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gordyjski adj
Gordian
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
gorgonzola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;

gorillapod ˌɡɔrʲilˈːapɔt n
gorillapod
(fotografia) rodzaj statywu fotograficznego o giętkich i elastycznych nóżkach, które można także mocować do różnych przedmiotów

gorliwość ɡɔrˈlʲivɔɕʨ̑ n
zeal ardor zealousness
wykazywanie w czymś wytrwałości i zapału

gorliwy adj
ardent assiduous avid devout earnest fervid
taki, który wykazuje szczególny zapał

gors n
shirtfront
przednia część męskiej koszuli

gorset ˈɡɔrsɛt n
corset
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

gorszyć v
corrupt demoralize deprave
wywoływać demoralizację
scandalize shock horrify offend
wywoływać oburzenie

gorycz n
bitterness acrimony bile life's pain
(przenośnie, przenośnia) negatywne odczucie
bitterness bitter bitter taste
gorzki smak
wormwood
substancja o gorzkim smaku

goryczka n
gentian
(botanika, botaniczny) Gentiana L., rodzaj roślin zielnych z rodziny goryczkowatych;

goryczka wiosenna n
spring gentian
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorilla
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzelnia ɡɔˈʒɛlʲɲa n
distillery
zakład wytwarzający alkohol etylowy metodą fermentacyjną, na ogół z surowców skrobiowych;

gorzelnictwo ˌɡɔʒɛlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
distillation of alcohol
dział przemysłu, zajmujący się wytwarzaniem spirytusu surowego metodą fermentacji cukrów i destylacji spirytusu;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
bitter
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorzko adv
bitterly bitter
w gorzkim smaku

gorzkoborowik żółtopory n
bitter beech bolete scarlet-stemmed bolete
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Caloboletus calopus (Pers.) Vizzini, gatunek grzybów niejadalnych z rodziny borowikowatych;

gorzyk n
manakin
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pipridae;

gorąca stopka ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈstɔpka n
hot shoe
(fotografia) uchwyt znajdujący się w górnej części korpusu aparatu fotograficznego, na którym mocuje się zewnętrzną lampę błyskową, a czasem też odbiornik wężyka spustowego lub dyfuzor

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ adv
hot
bardzo ciepło, upalnie

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ n
heat
wysoka temperatura, upał

gorącokrwisty ˌɡɔrɔ̃nʦ̑ɔˈkr̥fʲistɨ adj
hot-blooded
o koniu: czystej krwi, szlachetnej rasy i żywego temperamentu

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
hot
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
warm hot
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
fever
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
fever rush
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego

gorączka Lassa n
Lassa fever
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;

gorączka krwotoczna Ebola n
Ebola hemorrhagic fever Ebola virus disease
(medycyna, medyczny) ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirus Ebola;

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
gold rush
nagły pęd do poszukiwania złota;

gospel n
gospel gospel music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;

gospoda n
inn bibberies tavern
jadłodajnia wiejska lub stylizowana na taki charakter
inn rest house
dom zajezdny
rest house
(dawniej, dawny) kwatera na krótki pobyt

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
economic
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
economy
całokształt działalności gospodarczej
management
gospodarowanie, zarządzanie czymś

gospodarka pasieczna n
hive management
(pszczelarstwo, pszczelarski) ogół metod, technologii, środków i sprzętu, jakich pszczelarz używa przy pracy z pszczołami

gospodarny adj
thrifty
potrafiący dobrze gospodarować

gospodarować v
manage
prowadzić gospodarkę danego miejsca lub miejscowości
farm
prowadzić gospodarstwo rolne

gospodarski adj
farm householder 's housekeeping
związany z gospodarstwem, używany w gospodarstwie

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
farm
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie
household
inwentarz domowy, mienie, sprzęty znajdujące się w domu
ogół spraw związanych z rodziną, domem

gospodarstwo domowe n
household menage
(ekonomia, ekonomiczny) wszelkie czynności i przedmioty składające się na prowadzenie domu

gospodarstwo rolne n
farm
(rolnictwo, rolniczy) jednostka gospodarcza zajmująca się produkcją rolną;

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
host
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości
landlord
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
housewife
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gostek n
bloke guy buddy chappy dude
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
cooking
(rzeczownik odczasownikowy) od gotować

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
boil
doprowadzać do wrzenia
cook
przyrządzać ciepłą potrawę
boil
(o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia

gotowość n
readiness
stan pełnego przygotowania do czegoś
willingness readiness
zamiar, skłonność, zdecydowanie

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
TV dinner
o żywności: wyprodukowany w fabryce i wymagający tylko podgrzania
likely to
(książkowy) gotowy (jest) + bezokolicznik → jest zdolny, może
off-the-hook off-the-peg off-the-rack ready made
o wyrobach, zwłaszcza ubraniu: wykonany seryjnie, nie na miarę
poise set willing
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
ready alert prepare yare
przygotowany do czegoś, na coś
ready wired for sound
skończony, wykonany

gotycki ɡɔˈtɨʦ̑ʲci adj
gothic
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) związany z gotykiem, stylem sztuki średniowiecznej

gotyk ˈɡɔtɨk n
Gothic
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gotów ˈɡɔtuf adj
alert prepare ready
przygotowany do czegoś, na coś
likely to
(książkowy) gotowy (jest) + bezokolicznik → jest zdolny, może
poise set willing yare
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
ready wired for sound
skończony, wykonany

gotówka ɡɔˈtufka n
cash
(bankowość, bankowy) (księgowość) pieniądze, którymi można płacić w każdej chwili
cash currency ready money cash money hard cash ready cash
pieniądze w postaci banknotów lub monet

gołoborze n
stone run
(geologia, geologiczny) skalne rumowisku na stoku góry;

gołobrody adj
beardless
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze

gołym okiem ˈɡɔwɨ̃m ˈɔcɛ̃m adv
with the naked eye
bez przyrządów optycznych

gołymi rękami ɡɔˈwɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi adv
bare-handed with bare hand
(potocznie, potoczny) nie dysponując bronią

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
pigeon dove
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąb skalny n
common pigeon rock dove rock pigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
cabbage roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty;
lovebird
(żartobliwie) o kimś zakochanym, pozostającym w związku

gołąbek wymiotny n
emetic russula sickener vomiting russula
(mikologia, mikologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;

gołębi ɡɔˈwɛ̃mbʲi adj
dove dove-gray dove-grey
mający kolor jasnopopielaty o odcieniu niebieskawym, taki jak kolor pióra gołębia
pigeon dove dove 's pigeon 's
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem

gołębica ˌɡɔwɛ̃mˈbʲiʦ̑a n
dove
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
dovecote dovecot
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościnnie adv
hospitably
w sposób gościnny

gościnność n
hospitality
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
guest
przeznaczony dla gości, podróżnych
związany z wizytą osoby zaproszonej
hospitable
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gościć v
host receive regale take in wine and dine
podejmować kogo u siebie
enjoy hospitality indwell
przebywać w jakimś miejscu, być gościem
keep
o stanach psychicznych stawać się widocznym

gość ɡɔɕʨ̑ n
fellow
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej
guest
(sport, sportowy) zawodnik drużyny grającej na wyjeździe
guest visitor
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
carnation pink sweet william
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
clove carnation
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;

goździk ogrodowy n
gillyflower
(botanika, botaniczny) Dianthus caryophyllus, roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny goździkowatych;

gra ɡra n
game match
(sport, sportowy) mecz
game play
zabawa według ustalonych reguł;
playing game
granie na instrumencie

gra słów ˈɡra ˈswuf n
pun play on words word play
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grab ɡrap n
hornbeam
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grab pospolity n
European hornbeam common hornbeam
(systematyka) (botanika, botaniczny) Carpinus betulus L., gatunek liściastego drzewa z rodziny brzozowatych;

grabarz ˈɡrabaʃ n
gravedigger grave-digger
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
rake
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
pillage loot plunder depredation rapine raven
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie

grabieżca n
plunderer
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

grabić ˈɡrabʲiʨ̑ v
loot pillage plunder rob sack
(książkowy) odbierać coś komuś siłą, łupić
rake
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi

gracja n
grace
wdzięk, powab, lekkość

gracz ɡraʧ̑ n
player gambler
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
grade
(matematyka, matematyczny) jednostka miary kąta płaskiego równa jednej setnej kąta prostego;
hail
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
gradient
płynne przejście jednego koloru w drugi
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
hailstorm
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

gradologia n
gradology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników

graf ɡraf n
graf
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;
graph
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami;

grafem n
grapheme
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma;

grafen ˈɡrafɛ̃n n
graphene
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;

grafficiarz n
graffitist tagger
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
graffiti
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;
graffito
(archeologia, archeologiczny) starożytny napis lub rysunek na murze lub naczyniu

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
graphical graphic
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafik ˈɡrafʲik n
graphic designer illustrator
osoba zawodowo zajmująca się grafiką – klasyczną lub komputerową
schedule timetable
harmonogram prac

grafika ˈɡrafʲika n
clip art graphic graphics image
(informatyka, informatyczny) obraz powielany komputerowo
graphics print
dzieło wykonane w technice grafiki (1.1)
graphics printmaking
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;

grafit ˈɡrafʲit n
graphite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafolog n
graphologist
specjalista w dziedzinie grafologii

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
graphology
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
graphological
związany z grafologią, dotyczący grafologii

grafomania n
graphomania
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
overhead projector
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);

gram ɡrãm n
gram gramme
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gram-siła n
g-force gee pond
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi

gramatycznie adv
grammatically
(gramatyka) zgodnie z regułami gramatyki

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
grammatical
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
grammarian
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
grammar
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramatyka normatywna n
normative grammar
(językoznawstwo, językoznawczy) gramatyka skupiająca się na dyktowaniu norm gramatycznych;

gramatyka opisowa n
descriptive grammar
(językoznawstwo, językoznawczy) neutralny opis stanu systemu językowego w jednej wyróżnionej epoce jego rozwoju;

gramatykalizacja ˌɡrãmatɨkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
grammaticalization
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny)

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
gramophone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

granat ˈɡrãnat n
garnet
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;
hand grenade grenade
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;
navy blue
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;
pomegranate
(spożywczy) owoc granatowca
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;

granat karabinowy ˈɡrãnat ˌkarabʲĩˈnɔvɨ n
rifle grenade
granat przeznaczony do miotania przy pomocy garłacza

granat nasadkowy ˈɡrãnat ˌnasatˈkɔvɨ n
rifle grenade
(wojskowość, wojskowy) granat przeznaczony do miotania przy pomocy granatnika nasadkowego;

granatnik n
grenade launcher
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
pomegranate
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
navy blue navy
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

grand ɡrãnt n
grandee
tytuł szlachecki pochodzenia hiszpańskiego;

grand prix n
grand prix
(sport, sportowy) główna nagroda

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
prism
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
border frontier boundary
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
boundary
linia, która zamyka lub oddziela pewien określony obszar
frontier
linia podziału lub czynniki, które coś różnicują
limit
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja;
ograniczony zasięg lub miara czegoś dozwolonego
pewien kres możliwości fizycznych lub psychicznych człowieka

graniczny ɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
frontier
dotyczący granicy określonego obszaru

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
border
mieć wspólną granicę, sąsiadować
verge
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać

granit ˈɡrãɲit n
granite
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola ɡrãˈnɔla n
granola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

grant ɡrãnt n
grant
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium

granulka n
granule
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne

granulocyt n
granulocyte
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;

granulopoeza n
granulopoiesis
(biologia, biologiczny) proces powstawania i specjalizowania się granulocytów w szpiku kostnym;

grappa ˈɡrapːa n
grappa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wódka z winogron (i ich pestek)

grasica n
thymus
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

grasować ɡraˈsɔvaʨ̑ v
maraud prowl
dokonywać napadów, gwałtów na określonym terenie

grat ɡrat n
junk
(potocznie, potoczny) przedmiot niezbyt wartościowy, często stary, zniszczony mebel, sprzęt domowy
junker
(pogardliwie, pogardliwy) stary, wyeksploatowany, często psujący się pojazd mechaniczny

gratis ˈɡratʲis adv
gratis free
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko

gratisowy adj
gratuitous
otrzymywany lub rozdawany bezpłatnie

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
congratulation
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulacje interjection
congratulations
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
congratulation
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
congratulate felicitate
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
gratification
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

gravel n
gravel bike
rower szutrowy stworzony do jazdy na drogach szutrowych, duktach i w lekkim terenie

grawer n
engraver
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych

grawerować v
engrave
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
gravity gravitation
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
gravitational
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
graviton
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
play
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
play act star
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grać na nerwach ˈɡraʨ̑ na‿ˈnɛrvax v
get on somebody's nerves
drażnić, denerwować kogoś

grać pierwsze skrzypce ˈɡraʨ̑ ˈpʲjɛrfʃɛ ˈskʃɨpʦ̑ɛ v
play first fiddle
(przenośnie, przenośnia) być najważniejszym, mieć decydujący głos

grań ɡrãɲ n
crag
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty

grdyka ˈɡrdɨka n
Adam's apple
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
Greek
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
Greek
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

greenwashing n
greenwashing
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
Gregorian
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
grapefruit
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)

gremium ˈɡrɛ̃mʲjũm n
body
grupa osób zajmujących się tym samym zawodem lub pełniących te same funkcje

grenadierka n
grenadier cap
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) czapka grenadiera

grenadzki adj
Granadan
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
Greenlandic
od Grenlandia

griko n
Griko
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt (dialekt języka greckiego lub język) używany przez italogreków

grill ɡrʲil n
barbecue
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)
grill
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
(środowiskowy) (motoryzacja) atrapa przednia pod maską
piekarnik elektryczny lub rożen służący do pieczenia potraw

grillowanie ˌɡrʲilɔˈvãɲɛ n
grilling
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób obróbki termicznej mięsa i warzyw bezpośrednio na rusztach, zwykle nad otwartym ogniem
(rzeczownik odczasownikowy) od grillować

grillować ɡrʲiˈlɔvaʨ̑ v
grill
piec na rusztach

griot n
griot
(historia, historyczny, historycznie) zachodniafrykański bard, pieśniarz, bajarz, poeta

grip ɡrʲip n
grip
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii

grizzly n
grizzly
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
deathly hush deathly silence
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
tomb sepulcher
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

grobowy ɡrɔˈbɔvɨ adj
grave
odnoszący się do grobu

groch ɡrɔx n
pea
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

groch cukrowy n
snow pea
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach

groch z kapustą ˈɡrɔx s‿kaˈpustɔ̃w̃ n
hodgepodge hotch-potch
(przenośnie, przenośnia) coś chaotycznego, bezładnie zmieszanego

groch zwyczajny polny n
field pea
(botanika, botaniczny) Pisum sativum subsp. arvense, jednoroczna roślina uprawna z rodziny bobowatych, odmiana grochu;

grochy ˈɡrɔxɨ n
polka dot
deseń w postaci dużych kropek wyraźnie odcinających się od tła

grochówka ɡrɔˈxufka n
pea soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;

grog ɡrɔk n
grog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

grom ɡrɔ̃m n
thunder
(książkowy) piorun

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
class
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w zoologii niższa rangą od typu, wyższa od rzędu;
cluster
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;
district
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;
division phylum
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;
group bunch huddle troop
zbiorowisko przedmiotów, zwierząt czy ludzi, zwykle dość liczne

gromada gwiazd n
star cluster
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gromadnie adv
in droves
tłumnie, masowo, grupowo, w gromadzie

gromadzenie ˌɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
accumulation assembly collection hoarding
(rzeczownik odczasownikowy) od gromadzić

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
collect
zbierać, kolekcjonować
składać, zbierać w jednym miejscu
gather
zbierać się w gromadę
zbierać się w większej ilości

gromnica ɡrɔ̃mʲˈɲiʦ̑a n
blessed candle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej

gronkowcowy adj
staphylococcal staphylococcic
(medycyna, medyczny) związany z gronkowcem

gronkowiec złocisty n
golden staph
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Staphylococcus aureus Rosenbach, gatunek kulistej bakterii Gram-dodatniej tworzącej kolonie w kształcie gron, będącej komensalem ludzkiej mikroflory zasiedlającej skórę i górnych dróg oddechowych, potencjalnie chorobotwórczej

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
bunch
(potocznie, potoczny) kilka, kilkanaście niedużych owoców na wspólnej szypułce
circle company staff
grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp.

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
stoat ermine
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

gros ɡrɔ ɡrɔs n
gross
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki;
majority most
(książkowy) zdecydowana większość

grossular ɡrɔsˈːular n
grossular
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki kamień o żółtej lub zielonej barwie, zaliczany do gromady krzemianów i grupy granatów;

grosz ɡrɔʃ n
groschen grosz
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego;

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ kɔˈkɔʃa proverb
look after the pennies and the pounds will look after themselves
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej

groszek ˈɡrɔʃɛk n
pea
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion

grot ɡrɔt n
arrowhead
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;
mainsail
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;

grota ˈɡrɔta n
grotto
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteska n
grotesque
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;

groteskowo adv
grotesquely
w sposób groteskowy

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
grotesque burlesque farcical ludicrous
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

grotmaszt n
mainmast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) główny maszt statku żaglowego;

grotołaz n
caver spelunker
osoba eksplorująca jaskinie

growler n
growler
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²;

groza ˈɡrɔza n
horror terror
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
threaten
straszyć czymś, zapowiadać coś złego

groźba ˈɡrɔʑba n
threat menace
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

groźnie adj
threateningly
w groźny sposób

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
dangerous
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu
menacing ferocious grim
taki, który wzbudza strach

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
bigwig big fish big shot fat cat
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny

grubas ˈɡrubas n
fatty fat-ass
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) otyła osoba

grubianin ɡruˈbʲjä̃ɲĩn n
boor
(książkowy) człowiek zachowujący się niekulturalnie, ordynarnie

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
rude boorish caddish gross
(przestarzałe, przestarzały) ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki

grubiaństwo n
boorishness caddishness
przejaw bycia ordynarnym, źle wychowanym

grubo adv
coarse
dając niedrobne kawałki
deep voice flat low voice
(akustyka, akustyczny) mając niski ton
grossly much
w dużym stopniu
thick thickly
dając lub nakładając grubą warstwę

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
hawfinch
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

gruboskórny adj
rude
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony taktu i wrażliwości

grubość n
coarseness fatness heaviness
cecha tego, co grube
thickness gage gauge ply weight
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
fat thick
otyły
thick
mający dużą grubość, średnicę

gruby jak beczka ˈɡrubɨ ˈjaɡ ˈbɛʧ̑ka adj
fat as a house
o osobie: bardzo gruby

gruchacz n
trumpeter
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Psophiidae;

gruchać v
coo
o gołębiu: wydawać odgłosy godowe

gruchot n
jalopy rattletrap
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) zniszczony, zużyty, stary przedmiot, np. pojazd
rattle
silny odgłos uderzających o siebie lub o coś albo rozpadających się przedmiotów; mocny huk

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
adenoma
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczolakorak n
adenocarcinoma
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
gland
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł mlekowy n
mammary gland
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;

gruda ˈɡruda n
clod lump
pojedynczy kawałek czegoś stwardniałego ukształtowanego w bryły

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
December
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
grunge grunge rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grunt ɡrũnt n
base
(przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)
bottom
dno jakiegoś akwenu (rzeki, morza, stawu, strumienia)
ground land
powierzchnia Ziemi lub innej planety, teren
land ground
obszar stanowiący czyjąś własność (najczęściej występujące w liczbie mnogiej)
soil
warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać
undercoat
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;

gruntować ɡrũnˈtɔvaʨ̑ v
prime
pokrywać jakąś powierzchnię gruntem, warstwą podkładową

gruntownie ɡrũnˈtɔvʲɲɛ adv
thoroughly
w sposób obejmujący całość, wszystko

grupa ˈɡrupa n
group
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonym na nim łącznym i odwracalnym działaniem dwuargumentowym;

grupa abelowa n
abelian group
(matematyka, matematyczny) grupa, dla której określone działanie dwuargumentowe jest przemienne;

grupa docelowa n
target group
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;

grupa etniczna n
ethnic group
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;

grupa funkcyjna n
functional group
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;

grupa karboksylowa n
carboxyl
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna, składająca się z jednego atomu węgla, dwóch atomów tlenu i jednego atomu wodoru;

grupa krwi n
blood type blood group BG
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupa nominalna ˈɡrupa ˌnɔ̃mʲĩˈnalna n
noun phrase
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
group of death
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta

grupować ɡruˈpɔvaʨ̑ v
group
tworzyć grupy, porządkować w grupach

grupowo ɡruˈpɔvɔ adv
collectively
w grupie, z udziałem innych osób

grupowy ɡruˈpɔvɨ adj
group
odbywający się w grupie, dotyczący grupy

grusza ˈɡruʃa n
pear tree pear
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
pear pear wood pearwood
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)

gruszka ˈɡruʃka n
pear
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
pear
zrobiony z gruszek, zawierający gruszki

gruszyczka n
wintergreen
(botanika, botaniczny) Pyrola L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;

gruz ɡrus n
debris rubble
odłamki rozkruszonego muru, cegły, kamienia itp.

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
Georgian
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
tuberculosis TB consumption
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gruźliczy adj
tubercular consumptive
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy

gryczany adj
buckwheat
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) z ziaren gryki

gryf ɡrɨf n
griffin
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;
bar
(sport, sportowy) metalowy pręt, który wraz z nakładanym nań obciążeniem służy do ćwiczeń fizycznych;
neck
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;

gryka ˈɡrɨka n
buckwheat
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
grimace wince
wykrzywienie twarzy

grymuar n
grimoire
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
verdigris
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;
niebieskozielony kolor grynszpanu (1.1)

grypa ˈɡrɨpa n
influenza flu
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grysbok przylądkowy n
Cape grysbok southern grysbok
(zoologia, zoologiczny) Raphicerus melanotis, afrykański ssak z rodziny krętorogich;

grywalizacja n
gamification
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania;

grywać v
act play
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas
play
grać nieregularnie, od czasu do czasu

gryzonie n
rodent
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rodentia Bowdich, najbardziej zróżnicowany rząd ssaków;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
rodent
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
bite
zatapiać w czymś zęby

gryźć ziemię v
bite the dust
być martwym

grzaniec n
mulled wine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzane wino, często z przyprawami

grzanka ˈɡʒãnka n
crouton
przyrumienione pieczywo pokrojone w kostkę z dodatkiem przypraw lub bez
toast
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzać v
boil
podwyższać wysoko temperaturę czegoś
warm warm up
czynić cieplejszym
heat
wydzielać ciepło
bask get warm warm oneself
poddawać się działaniu ciepła

grzałka ˈɡʒawka n
heater
(technologia, technika, techniczny) element grzewczy urządzenia;
immersion heater
zanurzane w wodzie, proste kuchenne urządzenie elektryczne do przygotowywania wrzątku

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
back
(potocznie, potoczny) plecy
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej
crest ridge
część łańcucha górskiego
spine
górna lub tylna część podłużnej rzeczy

grzbietowy ɡʒbʲjɛˈtɔvɨ adj
dorsal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący grzbietu

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
bury inter
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem
dig
rozgarniać, np. ziemię

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
comb
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów
crest
(anatomia, anatomiczny) wystający, zgrubiały fragment kości, miejsce przyczepu mięśni lub błon międzykostnych;

grzebiące n
galliforms
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Galliformes, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

grzech ɡʒɛx n
sin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechot n
rattle
terkotliwy dźwięk twardych przedmiotów obijających się o ścianki zamkniętego pojemnika

grzechotać v
rattle
wydawać z siebie grzechot

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
rattle babys rattle
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
rattlesnake
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzecznie adv
politely civilly courteously nicely suavely
w sposób grzeczny

grzecznościowy ˌɡʒɛʧ̑nɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
polite
taki, który charakteryzuje się grzecznością; taki, od którego wymagana jest grzeczność

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
compliment
grzeczności uprzejme słowa i gesty, komplementy
courtesy politeness civility
uprzejmy sposób zachowania
favour
przysługa

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
courteous polite well-behaved suave
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry
polite courteous suave well-behaved
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości

grzejnik n
fire heater
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń
shitbird zoner
(slangowo) osoba uzależniona od narkotyków

grzesznie adv
sinfully
w sposób grzeszny

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
sinner
ktoś, kto grzeszy

grzeszność n
peccancy sinfulness
cecha tego, co grzeszne; cecha tego, kto grzeszny

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
sinful
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
sin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmieć v
thunder explode
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
fulminate fulmine
mówić głośno i dobitnie
thunder boom roar rumble
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzmot ɡʒmɔt n
boom
silny huk
peal of thunder
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
fungus mushroom
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
mushroom toadstool
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu

grzyb słomkowy n
paddy straw mushroom straw mushroom
(spożywczy) nazwa młodego, nierozwiniętego owocnika pochwiaka wielkopochwowego, Volvariella volvacea

grzybek ˈɡʒɨbɛk n
bowl cut helmet haircut mushroom mushroom cut pot haircut
(krawiectwo) przyrząd do cerowania

grzybica n
mycosis fungal disease fungal infection fungus
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybnia n
mycelium spawn
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;

grzybobranie ˌɡʒɨbɔˈbrãɲɛ n
mushroom foraging mushroom hunting mushroom picking mushrooming
(mikologia, mikologiczny) zbieranie grzybów

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujʧ̑ɨ adj
fungicidal
(mikologia, mikologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

grzybowa n
mushroom soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z grzybów świeżych lub suszonych;

grzybowy adj
fungal
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzybówka różowa n
rosy bonnet
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Mycena rosea Gramberg, gatunek grzybów trujących z rodziny grzybówkowatych;

grzywa ˈɡʒɨva n
mane
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
fringe bangs forelock
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
fine mulct
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grząski adj
boggy
o gruncie: taki, w którym się zapada, grzęźnie

grzęda ˈɡʒɛ̃nda n
bed
wydzielony pas ziemi uprawnej w ogrodzie
perch roost
poziomy drążek w kurniku, na którym może odpoczywać ptactwo domowe

grzęznąć ˈɡʒɛ̃w̃znɔ̃ɲʨ̑ v
bog down
pogrążać się, zagłębiać się w czymś grząskim, zapadać się

grób ɡrup n
grave tomb sepulchre sepulcher
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

gród ɡrut n
city town borough
(przestarzałe, przestarzały) lub (książkowy) miasto
gord stronghold wall place
prehistoryczna lub średniowieczna osada obronna otoczona wałem;

grążel żółty n
brandy-bottle spadderdock yellow water-lily
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o własnościach trujących;

grążyca ɡrɔ̃w̃ˈʒɨʦ̑a n
diving duck
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya

gręplarnia ɡrɛ̃mˈplarʲɲa n
carding mill
warsztat albo dział w fabryce włókienniczej, w którym odbywa się gręplowanie

gręplować v
card
(włókiennictwo) wyczesywać włókna

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
guano
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

guanozyna ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na n
guanosine
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu;

guanábana n
guanábana soursop
(botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) żółtozielony owoc guanábany (1.1)

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
governor
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorski adj
gubernatorial
odnoszący się do gubernatora, związany z gubernatorem

gubernatorstwo n
government governorate
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora
governorship
(administracja) urząd gubernatora

gubernia n
governorate gubernia guberniya
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

gudźaracki adj
Gujarati
związany z Gudźaratem, dotyczący Gudźaratu

gudźaracki n
Gujarati
(językoznawstwo, językoznawczy) język gudźaracki

gudźarati ˌɡuʥ̑aˈratʲi n
Gujarati
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;

gugiel n
kugel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) żydowskie ciasto szabasowe, rodzaj pieczonej leguminy

guglać ˈɡuɡlaʨ̑ v
google
(potocznie, potoczny) poszukiwać informacji przy pomocy wyszukiwarki internetowej Google

guglować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
google
(potocznie, potoczny) poszukiwać informacji przy pomocy wyszukiwarki internetowej Google

gula ˈɡula n
bump
(potocznie, potoczny) kulista narośl lub zgrubienie

gulasz n
goulash
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

gulenista n
Gulenist Gülenist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta

guma ˈɡũma n
Chinese jump rope French skipping elastics
gumka bieliźniana służąca do skakania przez nią, także sama zabawa polegająca na skakaniu przez gumę
chewing gum gum
(potocznie, potoczny) guma do żucia
rubber
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma balonowa n
bubblegum
guma do żucia, z której można tworzyć pęcherze powietrza (balony)

guma do żucia n
chewing gum bubble gum
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
eraser tool
(informatyka, informatyczny) narzędzie w programach graficznych służące do usuwania fragmentów narysowanych obiektów, odpowiadające funkcji gumki (1.1)
hair tie rubber band elastic band hair band
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów
rubber
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa;
rubber band elastic band
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka
rubber eraser
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gumka do ścierania ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕʨ̑ɛˈrãɲa n
eraser rubber
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru

gumno ˈɡũmnɔ n
threshing floor
klepisko

gumowiec ɡũˈmɔvʲjɛʦ̑ n
gumboot rubber boot
(obuwnictwo, obuwniczy) but z wysokimi cholewami, wykonany z gumy, używany na słotę lub błoto

gumowy ɡũˈmɔvɨ adj
rubber
wykonany z gumy

gundia zwyczajna n
common gundi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ctenodactylus gundi, endemiczny, stadny ssak z rodziny gundiowatych, zamieszkujący zbocza górskie i półpustynne tereny w północnej Afryce

gupik n
guppy millionfish rainbow fish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guru ˈɡuru n
guru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku

gust ɡust n
taste
poczucie piękna i harmonii

gustownie ɡuˈstɔvʲɲɛ adv
tastefully
elegancko, ze smakiem

gustowny ɡuˈstɔvnɨ adj
tasteful dainty neat
będący w dobrym guście, wykwintny, wytworny, elegancki

gutacja n
guttation
(biologia, biologiczny) zjawisko wydzielania kropel wodnych przez rośliny poprzez wypotniki;

guwernantka n
governess
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guwerner n
governor
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach

guwernerski adj
tutorial
związany z osobą lub pracą guwernera, dotyczący guwernera

guz ɡus n
bump
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem
tumor tumour
(medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu

guzek ˈɡuzɛk n
nodule
mały guz

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
warthog
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

guziec pustynny n
desert warthog
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus aethiopicus Pallas, przypominający świnię masywny ssak o długich kłach, zamieszkujący stepy Afryki Wschodniej;

guzik ˈɡuʑik n
button
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
gulag
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwadelupski adj
Guadeloupean
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

gwara ˈɡvara n
dialect patois subdialect
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
guarantee guaranty security warranty
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
guarantee guaranty warranty security
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwarant n
guarantor
ten, który daje gwarancję

gwarantować v
guarantee
zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać

gwardia ˈɡvardʲja n
guards
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwardian n
guardian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;

gwardzista n
guardsman
(wojskowość, wojskowy) członek gwardii

gwasz n
gouache
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
Guatemalan
odnoszący się do państwa Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
rapist
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
rape
zmuszać do stosunku płciowego
violate
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy

gwałt ɡvawt n
rape
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
fiercely rapidly savagely violently
nagle, raptownie
violently heavily
intensywnie

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
violent
o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy
violent precipitate
nagły, szybki

gwelf n
Guelph
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
star
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
rodzaj odznaczenia;

gwiazda Dawida n
Star of David
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazda filmowa n
film star movie star
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;

gwiazda morawska n
Moravian star
ozdoba bożonarodzeniowa w kształcie gwiazdy

gwiazdka z nieba n
ask for the moon promise the moon
coś niemożliwego do osiągnięcia

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
constellation
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
sideral
związany z przestrzenią kosmiczną

gwinea n
guinea
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Anglii;

gwint n
thread rifle rifling screw thread
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwintować v
thread rifle
(technologia, technika, techniczny) wykonywać gwinty

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
tap
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;

gwizd n
twitter
(ornitologia, ornitologiczny) głos niektórych ptaków
whistle whizz whine whiz
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdanie ɡvʲizˈdãɲɛ n
whistle
gwizd (dźwięk)
whistling
(rzeczownik odczasownikowy) od gwizdać (czynność)

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
whistle
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
whistle
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwoli ˈɡvɔlʲi preposition
because of
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
highlight high point high spot
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
nail spike
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gwóźdź do trumny ˈɡvuʑʥ̑ dɔ‿ˈtrũmnɨ n
final nail in coffin
(potocznie, potoczny) coś pogarszającego ostatecznie sytuację, przypieczętowującego porażkę

gynocentryczny adj
gynocentric
związany z gynocentryzmem

gyokuro n
gyokuro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej

gyoza n
gyoza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński pierożek z mięsnym farszem; potrawa o chińskiej proweniencji

gyros ˈɡɨrɔs n
gyro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;

gzyms ɡzɨ̃ms n
cornice
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
mountain
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
mountain hill
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
top
wyżej znajdująca się część czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
iceberg berg
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
mountaineer highlander
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
hyrax
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

góralek abisyński n
rock badger rock hyrax
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański;

góralek przylądkowy n
rock badger rock hyrax
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji;

górka ˈɡurka n
knoll
(zdrobniale) góra

górnictwo n
mining
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górniczy adj
mining
związany z górnictwem, dotyczący górnictwa

górnik ˈɡurʲɲik n
miner
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnoaustriacki adj
Upper Austrian
związany z Górną Austrią, dotyczący Górnej Austrii

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
Upper Sorbian
związany z Górnymi Łużycami

górnośląski adj
Upper Silesian
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi

górny ˈɡurnɨ adj
early
(geologia, geologiczny) młodszy
lofty
(staropolski) zarozumiały
upper
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze
o odcinku rzeki taki, który jest bliżej źródła
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taki, który dotyczy wyższej części skali

górować ɡuˈrɔvaʨ̑ v
aim too high overshoot
strzelać ponad celem, mierzyć za wysoko
culminate
(astronomia, astronomiczny) przechodząc przez płaszczyznę południka niebieskiego, znajdować się najwyżej nad horyzontem
dominate preponderate prevail
przewyższać innych w jakiejś dziedzinie, być lepszym, mieć przewagę
loom over overtower tower above tower over
dominować wysokością, wznosić się ponad
soar
(przestarzałe, przestarzały) wzbijać się, wzlatywać, wznosić się
stand out
brzmieć głośniej, wyodrębniać się wśród innych głosów

górski ˈɡursʲci adj
mountain
związany z górami, dotyczący gór

góry n
mountain
(geografia, geograficzny) teren o pofałdowanej powierzchni przekraczającej 300 m różnicy wysokości;

górzak n
vole
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju górzak (1.1)

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
mountainous hilly
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówniany ɡuvʲˈɲãnɨ adj
shitty crappy
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) kiepski, marny, tandetny, kiczowaty, bezwartościowy

gówniarz ˈɡuvʲɲaʃ n
brat
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) dziecko, chłopiec

gówno ˈɡuvnɔ n
shit
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic
shit crap
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda interjection
bullshit
(wulgarnie, wulgaryzm) gniewna reakcja na czyjąś wypowiedź uważaną za nieprawdziwą

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda n
balls bullshit cut that shit don't give me that shit don't shit me in a pig's ear
(wulgarnie, wulgaryzm) oczywiste kłamstwo, nieprawda

gównoburza n
shitstorm
(środowiskowy) (grubiański, grubiańsko) zażarta dyskusja, w której argumenty merytoryczne nie mają znaczenia

gąbczastość n
sponginess
cecha tego, co gąbczaste

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
spongy
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
sponge
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gąbki n
sponge
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Porifera Grant, typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych, obejmujący około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków;

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
golden-eye
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki;

gągołek n
bufflehead
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
caterpillar
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
caterpillar track
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
gander
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi
carboy demijohn
pękate naczynie szklane z wąską szyjką służące do przechowywania płynów oraz do produkcji win lub nalewek;

gąsię ˈɡɔ̃w̃ɕɛ n
gosling
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
chutney
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos pochodzenia indyjskiego, owocowo-warzywny, na bazie octu lub wina, często z dodatkiem rodzynek, śliwek lub fig
thicket
gęste skupienie drzew lub krzewów

gęba ˈɡɛ̃mba n
gob mug
(potocznie, potoczny) twarz człowieka lub pysk zwierzęcia
trap
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
greylag goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
chicken skin
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) choroba skóry polegająca na nienaturalnym rogowaceniu ujść mieszków włosowych;
creeps goose bumps goosebumps
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsiarz n
gooseherd
(rolnictwo, rolniczy) chłopiec, który pasa gęsi

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
in single file
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno

gęsina ɡɛ̃w̃ˈɕĩna n
goose-meet
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z gęsi

gęsiówka n
rock-cress
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju gęsiówek (1.3)
rockcress
(systematyka) (botanika, botaniczny) Arabis L., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;

gęsto adv
densely bushily thickly
w sposób zwarty, spoisty, zawiesisty

gęstość ˈɡɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
density
(fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
cecha gęstych substancji

gęstość liczbowa n
number density
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości;

gęstość zaludnienia ˈɡɛ̃w̃stɔʑʥ̑ ˌzaludʲˈɲɛ̇̃ɲa
population density
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;

gęstwina ɡɛ̃w̃ˈstfʲĩna n
thicket
gęste skupienie roślin, zwłaszcza krzewów i drzew

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
dense
(o płynach) skondensowany
dense thick
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie
thick
(o włosach lub sierści) bujny

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
goose
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gęś białoczelna ˈɡɛ̃w̃ʑ ˌbʲjawɔˈʧ̑ɛlna n
greater white-fronted goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anser albifrons, gatunek gęsi;

gęś krótkodzioba ˈɡɛ̃w̃ɕ ˌkrutkɔˈʥ̑ɔba n
pink-footed goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anser brachyrhynchus, gatunek gęsi;

gęś mała ˈɡɛ̃w̃ɕ ˈmawa n
lesser white-fronted goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anser erythropus, gatunek gęsi;

gęś zbożowa ˈɡɛ̃w̃ʑ zbɔˈʒɔva n
bean goose
(ornitologia, ornitologiczny) Anser fabalis, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

gęśl n
gusle lahuta
(ludowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) proste ludowe skrzypce z trzema strunami;

gładki ˈɡwatʲci adj
smooth
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

gładko adv
easily lightly
bez trudności
smoothly
bez nierówności

gładkość ˈɡwatkɔɕʨ̑ n
smoothness
cecha tego, co jest gładkie

gładzica ɡwaˈʥ̑iʦ̑a n
European plaice
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;

gładzik ˈɡwaʥ̑ik n
touchpad trackpad
(potocznie, potoczny) touchpad

gładzić v
stroke
przesuwać po czymś delikatnie ręką
smooth preen
usuwać drobne nierówności, czynić powierzchnię gładką

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲiʦ̑a n
Glagolitic alphabet Glagolitic
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głagolicki adj
Glagolitic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z głagolicą; zapisany głagolicą; posługujący się głagolicą

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
stroke caress
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głasnost ˈɡwasnɔst n
glasnost
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głaz ɡwas n
boulder
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;

głaz narzutowy n
glacial erratic
(geologia, geologiczny) fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód;

głodnemu chleb na myśli ɡwɔdˈnɛ̃mu ˈxlɛp na‿ˈmɨɕlʲi proverb
tongue ever turns to the aching tooth
człowiek naturalnie kieruje swoje myśli i starania ku temu, czego mu najdotkliwiej brakuje

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
hungry
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głodny jak wilk ˈɡwɔdnɨ ˈjaɡ ˈvʲilk adj
hungry as a wolf
bardzo głodny

głogowy adj
hawthorn
zrobiony z głogu, zawierający głóg

głos ɡwɔs n
voice
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
voice floor
prawo / pozwolenie przemawiania
voice vote
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
vote voice
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania

głos wołającego na puszczy ˈɡwɔz ˌvɔwajɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ na‿ˈpuʃʧ̑ɨ n
voice in the wilderness
czyjeś słowa, apele nieznajdujące oddźwięku, zlekceważone

głosiciel n
advocate
(podniośle) osoba głosząca coś, upowszechniająca jakieś przekonania

głosić ˈɡwɔɕiʨ̑ v
preach announce proclaim profess propagate voice
ogłaszać, oznajmiać (na przykład) wiadomość, rozgłaszać, upowszechniać (na przykład) idee, hasła
preach declaim recite
(podniośle) wygłaszać (na przykład) przemówienie, kazanie

głoska ˈɡwɔska n
phone speech sound
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
ballot poll
(potocznie, potoczny) wybory
vote ballot
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
vote
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głosowy adj
vocal
związany z głosem, dotyczący głosu

głowa ˈɡwɔva n
capita head
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
head
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
head of head
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś

głowa do góry ˈɡwɔva dɔ‿ˈɡurɨ interjection
keep one's chin up
nie ma się czym martwić, nie martw się

głowa państwa n
head of state
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈʥ̑ĩnɨ n
head of household
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
BMCH bovine malignant catarrhal fever
(weterynaria, weterynaryjny) złośliwa gorączka nieżytowa bydła;
capital
(architektura, architektoniczny) zwieńczenie kolumny, filaru lub pilastra;
head
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia
pommel
(historia, historyczny, historycznie) w broni białej: zakończenie trzonu rękojeści;
warhead
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy z zapalnikiem przenoszony przez rakietę;

głownia ˈɡwɔvʲɲa n
blade
(wojskowość, wojskowy) główna część broni siecznej przeznaczona do cięcia lub kłucia;

głowonóg n
cephalopod
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;

głowotułów n
cephalothorax prosoma
(zoologia, zoologiczny) tułów zlany z głową;

głośnia n
glottis
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
loudspeaker speaker
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośnikowy adj
speaker
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
loudly loud
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośność ˈɡwɔɕnɔɕʨ̑ n
loudness
(książkowy) (technologia, technika, techniczny) natężenie dźwięku odczuwane przez słuchających

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
loud
taki, który jest dobrze słyszalny
renowned
popularny; taki, o którym się dużo mówi

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
deaf-mute deaf and dumb d&d deaf mute
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchota ɡwuˈxɔta n
deafness
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
deaf hard of hearing
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głuchy jak pień ˈɡwuxɨ ˈjak ˈpʲjɛ̇̃ɲ adj
stone deaf
(przenośnie, przenośnia) całkowicie głuchy, głuchy kompletnie

głupawka ɡwuˈpafka n
fit of laughter hilarity
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej

głupek ˈɡwupɛk n
addle-head fool nitwit
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba niepoważna

głupi ˈɡwupʲi adj
awkward
kłopotliwy, niezręczny
silly
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
stupid foolish dumb
niemądry, ograniczony intelektualnie
stupid silly
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
thick as a brick
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) bardzo, beznadziejnie głupi

głupi jaś ˈɡwupʲi ˈjäɕ idiom
pig in the middle
zabawa, w której dwie lub więcej osób rzuca sobie piłkę, a ktoś próbuje ją złapać

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
fool blockhead addle-head dunderhead half-wit softy
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupio adv
foolishly inanely stupidly fatuously futilely
w niemądry sposób

głupota ɡwuˈpɔta n
stupidity foolishness
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głupstwo ˈɡwupstfɔ n
foolish
lekkomyślny, głupi postępek
nonsense
głupie, niedorzeczne powiedzenie
trifle
niezbyt ważna, błaha sprawa

głuptak ˈɡwuptak n
northern gannet
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;

głuptak niebieskonogi n
blue-footed booby
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków;

głusza ˈɡwuʃa n
wilderness
miejsce położone z daleka od ludzi, odludne

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
capercaillie grouse
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głuszek ˈɡwuʃɛk n
Rock Bunting
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cia, ptak z rodziny trznadlowatych;

głód ɡwut n
famine hunger
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)
hunger famine
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
haw
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów
hawthorn
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główka ˈɡwufka n
bowl
część fajki, do której nabija się i spala tytoń
head
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główkować v
head
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

główny ˈɡwuvnɨ adj
main principal
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

główny wyłącznik prądu ˈɡwuvnɨ vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˈprɔ̃ndu n
main switch
(elektryczność) urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji elektrycznej na wszystkich biegunach

główszczyzna ɡwufˈʃʧ̑ɨzna n
weregild wergeld
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego

głąb ɡwɔ̃mp n
stump
(botanika, botaniczny) (spożywczy) twarda centralna część główki kapusty

głębia ˈɡwɛ̃mbʲja n
abyss
przepaść, otchłań, czeluść, głębina
depth
odległość od powierzchni do dna
(przenośnie, przenośnia) wielość kontekstów, w których można rozpatrywać dane dzieło kultury

głębina n
the depths
szczególnie głęboka cześć zbiornika wodnego

głębinowy adj
abyssal deep-sea
związany ze znaczną głębokością

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
deep
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
deep profound
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
profound deep
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
deeply profoundly
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
depth
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

gżel ɡʒɛl n
Gzhelian
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;

h-moll n
b minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

ha xa interjection
ha
powtórzony kilkakrotnie oznacza śmiech
wyraz o funkcji ekspresywnej, podkreślającej wyrażane uczucia

habilitacja n
habilitation
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habit ˈxabʲit n
habit
ubiór zakonny;

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
clothes don't make a man
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka

habitat xaˈbʲitat n
habitat
(biologia, biologiczny) środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
habituation
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;

hacjenda n
hacienda
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

hackathon n
hackathon
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;

haczyk ˈxaʧ̑ɨk n
angle
mały hak do łowienia ryb na wędkę
catch
trudny do zauważenia podstęp lub problem
check checkmark tick
znak ✓
hook
(zdrobniale) od: hak

hadeik n
Hadean Pre-Archean Priscoan
(geologia, geologiczny) nieformalny eon będący okresem od powstania Ziemi do czasu uformowania się skorupy ziemskiej;

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadron
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hadronowy adj
hadronic
odnoszący się do hadronów

hadżdż n
hajj hadj haj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;

hafciarka n
embroideress
kobieta zajmująca się hafciarstwem
embroidery machine
(technologia, technika, techniczny) maszyna do haftowania

hafn xafn̥ n
hafnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
embroidery
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftka ˈxaftka n
hook and eye hook and eye clasp
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
embroider
(rękodzieło, rękodzielniczy) (włókiennictwo) wyszywać igłą wzór na materiale

haggis n
haggis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku

hagiograf n
hagiographer
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiography
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiograficzny adj
hagiographic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych

hagiologia n
hagiology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego

hagioskop n
hagioscope
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie

haik n
haick haik hayk
(krawiectwo) arabska szata owijająca całe ciało

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
haiku
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;

hajp n
hype
szum, gwar medialny wokół czegoś, aura sprawiająca, że staje się czymś pożądanym

hak xak n
hook
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.
uppercut
(sport, sportowy) zagranie wykonane przez ruszenie ręką po łuku

haker ˈxakɛr n
cracker
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;
hacker
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;

haktywista n
hacktivist
osoba wynajdująca słabe punkty w systemach komputerowych, aby poinformować o nich właściciela[potrzebne źródło]

haktywizm n
hacktivism
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;

hala ˈxala ˈxalɛ n
hall
(architektura, architektoniczny) bardzo duże pomieszczenie o rozległej powierzchni;

hala odlotów n
departure lounge
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu

hala przylotów n
arrivals
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów po przylocie na lotnisko

halabarda ˌxalaˈbarda n
halberd
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
halberdier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halal ˈxalal adj
halal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)

halibut xaˈlʲibut n
halibut
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halit n
halite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu;

halka ˈxalka n
petticoat slip
(krawiectwo) część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

halny n
halny
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) wiatr typu fenowego, wiejący w Karpatach i Sudetach;

halo ˈxalɔ interjection
hello
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu

halo ˈxalɔ n
halo
zjawisko optyczne, świetlista otoczka widoczna wokół tarczy słonecznej lub księżycowej;
much fuss
(przenośnie, przenośnia) zamieszanie wokół czegoś

halofit n
halophyte
(ekologia, ekologiczny) roślina słonolubna

halsztuk ˈxalʃtuk n
stock tie
trójkątna chusta wiązana na szyi przez mężczyzn w XVIII i XIX wieku, noszona jako ozdoba, część munduru lub jako szalik;

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
hallucination
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynacyjny adj
hallucinatory
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją

halucynogen n
hallucinogen hallucinogenic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

halucynogeniczny adj
hallucinogenic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

halucynogenny adj
hallucinogenic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

haluks n
bunion
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;

hamak ˈxãmak n
hammock
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamakowanie n
hammocking
(potocznie, potoczny) leżenie, wylegiwanie się, urządzanie spania w hamaku
(przenośnie, przenośnia) (telewizja, telewizyjny) umieszczanie kiepskiego programu telewizyjnego pomiędzy dwoma programami o dużej oglądalności

hamburczyk n
Hamburger
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamiltonian ˌxãmʲilˈtɔ̃ɲãn n
Hamiltonian
(fizyka, fizyczny) funkcja opisująca układ fizyczny za pomocą pędów i położeń uogólnionych
(fizyka, fizyczny) operator energii w mechanice kwantowej

hammam n
hammam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
brake
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca
restrain
powstrzymywać od czegoś

hamulcowy adj
brake
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do hamulca

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
brake drag
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
hand brake parking brake
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie;

hamza n
hamza
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

hanacki adj
Hanakian
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany

handel ˈxãndɛl n
trade commerce
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
human trafficking
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handelek n
petty trade
(zdrobniale) od: handel

handicapizm n
ableism disablism
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;

handlarz ˈxãndlaʃ n
trader
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlować xãnˈdlɔvaʨ̑ v
deal trade
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług

handlowiec n
trader
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
trade
związany z handlem, odnoszący się do handlu

handpan n
handpan
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu perkusyjnego w kształcie dwóch złożonych metalowych mis

hang n
hand pan handpan hang
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;

hangar ˈxãŋɡar n
hangar air shed
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hangul ˈxãŋɡul n
hangeul
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet koreański;

haniebnie adv
disgracefully dishonorably dishonourably heinously ignominiously infamously
zasługując na hańbę

haniebny xãˈɲɛbnɨ adj
dishonorable
taki, który okrywa hańbą

hantel n
dumbbell
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hanza ˈxãw̃za n
Hanseatic League
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków;

hapaks n
hapax
(zobacz) hapaks legomenon

hapaks legomenon n
hapax legomenon
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;

haploid xaˈplɔ<sup>j</sup>it n
haploid
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) komórka zawierająca tylko jeden garnitur chromosomowy;

haploidalny adj
haploid
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
haplology
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;

haplotyp n
haplotype
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

happener n
happener
(sztuka) artysta, który zajmuje się happeningiem

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

haptyczny xapˈtɨʧ̑nɨ adj
haptic
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp.

harcerski xarˈʦ̑ɛrsʲci adj
scout
odnoszący się do harcerza lub harcerstwa

harcerstwo xarˈʦ̑ɛrstfɔ n
scouting
polski młodzieżowy ruch społeczny i wychowawczy;

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
scout
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej

hardkodowanie ˌxartkɔdɔˈvãɲɛ n
hardcoding
(rzeczownik odczasownikowy) od hardkodować

hardkodować ˌxartkɔˈdɔvaʨ̑ v
hard code hardcode
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego

hardliner n
hardliner hard-liner
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieprzejednany zwolennik twardego postępowania w określonej opcji politycznej, przeciwnik reform i kompromisów

hardun n
hardim hardun star lizard stellion
(herpetologia, herpetologiczny) Laudakia stellio, gatunek jaszczurki z rodziny agamowatych;

hardware n
hardware
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

hardy ˈxardɨ adj
arrogant haughty impertinent proud
dumny, butny, nieposłuszny

harem ˈxarɛ̃m n
harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

harfa ˈxarfa n
harp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
harpist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harira n
harira
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) marokańska rozgrzewająca zupa na bazie ciecierzycy;

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmider n
uproar din hubbub hullabaloo hurly-burly racket
hałas w połączeniu z zamieszaniem

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
accordion
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akordeon
concertina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument;
harmony
ład
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element dzieła muzycznego;

harmoniczny adj
harmonic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbudowany według zasad harmonii muzycznej

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
harmonica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;

harmonijny adj
concordant
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii
harmonious
płynny, rytmiczny, melodyjny

harmonika xarˈmɔ̃ɲika n
harmony glass harmonica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów pocieranych;

harmonizacja ˌxarmɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
harmonisation harmonization
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego

harmonizować v
harmonize
łączyć w zgodną całość
be in harmony
pozostawać w harmonii

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
schedule
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
plod
ciężko pracować

harować jak wół xaˈrɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw v
work like a dog work like a horse
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować

harpagon n
scrooge miser
(książkowy) wielki skąpiec

harpun ˈxarpũn n
harpoon
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
harpooner
(morski) wielorybnik używający harpuna

harringtonka n
Harrington jacket
krótka, nieprzemakalna kurtka męska ze ściągaczami, stójką i podpinką w szkocką kratę, zapinana na zamek błyskawiczny

hartować v
strengthen
czynić odpornym psychicznie, mniej wrażliwym na stres
temper
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie
be tempered
(technologia, technika, techniczny) być hartowanym
become inured
stawać się wytrzymałym poprzez przyzwyczajanie się do niedogodnych warunków fizycznych

haruspik n
haruspex
(historia, historyczny, historycznie) starożytny etruski wróżbita;

harówka xaˈrufka n
drudgery
bardzo ciężka praca

has xas n
hassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

hasać ˈxasaʨ̑ v
gambol romp
biegać, skakać wesoło i beztrosko

hashtag n
hashtag
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;

hasmonejski adj
Asmonean Hasmonean
związany z dynastią Hasmoneuszy, dotyczący dynastii Hasmoneuszy

hasowy adj
hasia
dotyczący hasu

haszymidzki adj
Hashemite
związany z dynastią Haszymidów, dotyczący dynastii Haszymidów

haszysz ˈxaʃɨʃ n
hashish hash
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
entry
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu
password
tajny wyraz lub ciąg znaków
znak, sygnał do działania

hau xaw interjection
woof arf ruff yap yip
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
howitzer
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

haubicoarmata n
gun howitzer gun-howitzer
(wojskowość, wojskowy) działo łączące cechy haubicy i armaty;

haueryt n
hauerite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek manganu;

hausa adj
Hausa
(etnografia, etnograficzny) związany z ludem Hausa

hausa n
Hausa
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej

hausanistyka n
Hausa studies
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku i kulturze hausa

haust xawst n
gulp swallow swig
(książkowy) duży łyk płynu lub powietrza

haute couture n
haute couture high fashion
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody

hawajski xaˈvajsʲci adj
Hawaiian
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawajski xaˈvajsʲci n
Hawaiian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach

hazard ˈxazart n
gamble risk
(przenośnie, przenośnia) ryzyko
gambling gamble
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
gambler punter plunger
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hazarski adj
Hazaragi
związany z Hazarami, dotyczący Hazarów

hałas ˈxawas n
noise racket
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwie adv
noisily boisterously clamorously resoundingly uproariously vociferously
wywołując hałas

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
noisy boisterous
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
disgrace shame
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

hańbić ˈxãɲbʲiʨ̑ v
disgrace dishonor dishonour
okrywać hańbą, przynosić hańbę

he-man n
he-man
archetyp silnego, dzielnego bohatera w kulturze masowej

head arrangement n
head arrangement
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) omówienie struktury i wykonania utworu jazzowego przez aranżera

head-banging n
head-banging
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ekspresja podekscytowania muzyką poprzez rytmiczne uderzanie we własną głowę pięściami lub potrząsanie głową

heavy metal n
heavy metal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek metalu (muzyki);

heban ˈxɛbãn n
ebony
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
ebony
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

hebraista n
Hebraist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo hebraistyką

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
Hebrew
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
Hebrew
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

heca n
fuss
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki
lark
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie

heder ˈxɛdɛr n
combine header header
(rolnictwo, rolniczy) część robocza kombajnu rolniczego

hedonista n
hedonist
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
hedonistic
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
hedonism
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemon xɛˈɡɛ̃mɔ̃n n
hegemon
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemony
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hej xɛj interjection
hey
zwrócenie czyjejś uwagi
hi
(potocznie, potoczny) forma nieformalnego powitania

hejt xɛjt n
hate
(potocznie, potoczny) działanie w Internecie przejawiające złość, wrogość, nienawiść wobec kogoś
hate hate comment
(potocznie, potoczny) obraźliwy lub pełen agresji komentarz zamieszczony w Internecie

hejter ˈxɛjtɛr n
hater
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem

hekatomba n
hecatomb
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;

heks xɛks n
hex
(slangowo) sześciokątne pole w siatce, stosowane m.in. w grach planszowych lub komputerowych
(środowiskowy) rodzaj kostki wspinaczkowej o przekroju nieregularnego sześciokąta;

heksadekagon n
hexadecagon
(geometria) wielokąt, który ma szesnaście boków

heksagon n
hexagon
(geometria) wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych

heksametr n
hexameter hexametre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

heksan ˈxɛksãn n
hexane
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

hektar ˈxɛktar n
hectare
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
hectolitre
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hektometr n
hectometre hectometer
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom;

hektyczny xɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
hectic
gorączkowy

hel xɛl n
helium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helikon xɛˈlʲikɔ̃n n
helicon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany;

helio- ˈxɛlʲjɔ prefix
helio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

heliocentryczny adj
heliocentric
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
heliocentrism heliocentricism
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
heliophysics
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
heliopause
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
heliosphere
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)

hellenista n
Hellenist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
Hellenistic
dotyczący hellenizmu

helleński adj
Hellenic
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
helminthology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi;

helmintologiczny adj
helminthologic
związany z helmintologią, dotyczący helmintologii

helota n
helot
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
Helsinkian
odnoszący się do miasta Helsinki

helter skelter n
helter skelter helter-skelter
wieża ze spiralną zjeżdżalnią w wesołym miasteczku

hematoksylina n
haematoxylin hematoxylin
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny o wzorze C16H14O6 mający niebieski kolor, używany do barwienia niektórych struktur komórkowych;

hematolog ˌxɛ̃maˈtɔlɔk n
haematologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego

hematologia n
haematology hematology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

hematologiczny adj
hematologic
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii

hematyt n
hematite haematite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemi- prefix
hemi-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z połowicznością, połową

hemiceluloza n
hemicellulose
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemiepifit n
hemi-epiphyte
(botanika, botaniczny) roślina epifityczna przechodząca część cyklu rozwojowego na podporze, część jako roślina ukorzeniona w glebie

hemikryptofit n
hemicryptophyte
(botanika, botaniczny) roślina z pąkami zimującymi na lub tuż pod powierzchnią ziemi;

hemiplegia ˌxɛ̃mʲiˈplɛɟja n
hemiplegia
(medycyna, medyczny) porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała

hemistych n
hemistich
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) półwiersz

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
haemo- hemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
hemodynamics haemodynamics
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
haemophilia hemophilia
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofiliczny adj
haemophilic
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii

hemofobia n
hemophobia blood phobia haemophobia haematophobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobin haemoglobin
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoglobinuria n
haemoglobinuria hemoglobinuria
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
hemolysis haemolysis
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

hemostatyczny adj
hemostatic
(medycyna, medyczny) zatrzymujący krwawienie
związany z hemostazą, dotyczący hemostazy

henna ˈxɛ̃nːa n
henna
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg kosmetyczny polegający na pomalowaniu skóry henną (1.1) lub nałożeniu jej na rzęsy

henr xɛ̃nr n
henry
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

hentriakontan n
hentriacontane
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
hepatectomy
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

hepatocyt ˌxɛpaˈtɔʦ̑ɨt n
hepatocyte
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) komórka wątrobowa;

hepatolog ˌxɛpaˈtɔlɔk n
hepatologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych

hepatologia n
hepatology
(medycyna, medyczny) nauka o wątrobie

hepatologiczny adj
hepatologic hepatological
(medycyna, medyczny) związany z hepatologią, dotyczący hepatologii

hepatomegalia n
hepatomegaly
(medycyna, medyczny) chorobliwe powiększenie wątroby;

hepatosplenomegalia n
hepatosplenomegaly
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

hepatotoksyczność n
hepatotoxicity
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

hepatotoksyczny adj
hepatotoxic
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń wątroby

heptagon xɛpˈtaɡɔ̃n n
heptagon
(geometria) figura geometryczna o siedmiu kątach i siedmiu bokach

heptagram n
heptagram
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heptametr n
heptameter
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o siedmiu stopach metrycznych

heptan ˈxɛptãn n
heptane
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heptarchia n
heptarchy
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

heptatonika n
heptatonic scale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy

heptoda n
heptode
(elektryczność) lampa elektronowa z siedmioma elektrodami, tj. katodą, anodą i pięcioma siatkami

herajon n
heraion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) świątynia grecka, miejsce kultu Hery;

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
heraldic
dotyczący heraldyki

heraldyk n
heraldist
znawca heraldyki

heraldyka n
heraldry
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
coat of arms
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
coat of arms emblem
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
teahouse
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbarium n
herbarium herbar
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

herbata xɛrˈbata n
herbal tea tisane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
tea
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
tea party
popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)
tea tea plant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);

herbata chińska xɛrˈbata ˈxʲĩj̃ska n
tea tea plant
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
biscuit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
herbicide
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herbologia n
herbology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o chwastach i ich zwalczaniu;

herc xɛrʦ̑ n
hertz
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

hercegowiński adj
Herzegovinian
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

hercyński adj
hercynian variscan
(geologia, geologiczny) związany z orogenezą hercyńską

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
heretical heretic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

heretyk xɛˈrɛtɨk n
heretic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
heresy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
heresiarch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermafrodyta n
hermaphrodite epicene
(biologia, biologiczny) osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

hermafrodytyzm ˌxɛrmafrɔˈdɨtɨsm̥ n
hermaphroditism
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

hermeneutyczny ˌxɛrmɛ̃nɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
hermeneutical
związany z hermeneutyką, dotyczący hermeneutyki

hermeneutyka n
hermeneutics
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetycznie adv
hermetically
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

hermetyczny adj
hermetic
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza
impenetrable watertight
zrozumiały dla małego grona ludzi

hermitowski ˌxɛrmʲiˈtɔfsʲci adj
hermitian
(matematyka, matematyczny) równy swemu sprzężeniu zespolonemu

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
heroically
w sposób heroiczny, bohaterski

heroiczny adj
heroic heroical
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroikomiczny adj
heroicomic heroicomical
łączący cechy heroiczne i komiczne

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
heroin
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroizm n
heroism
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

heros n
hero
(przenośnie, przenośnia) ktoś bohaterski

herpetolog n
herpetologist
(zoologia, zoologiczny) zoolog badający płazy i gady

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpetology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

herpetologiczny ˌxɛrpɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
herpetological
(biologia, biologiczny) związany z herpetologią, dotyczący herpetologii

herstoria n
herstory
(socjologia, socjologiczny) (historia, historyczny, historycznie) treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;

herszt xɛrʃt n
ringleader chieftain
(potocznie, potoczny) przywódca bandy, szajki złoczyńców

heses ˈxɛsɛs n
B double flat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h obniżony o cały ton;

heta ˈxɛta n
heta
litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę [h], Ͱ ͱ;

heterocykliczny adj
heterocyclic
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;

heterodoksja n
heterodoxy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczność n
heterogeneity
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni

heterogeniczny adj
heterogeneous
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz

heterogenny adj
heterogeneous
zawierający elementy niejednorodne

heterologiczny adj
heterologous
odmienny, wykraczający poza normalność, obcopochodny

heteroseksualista ˌxɛtɛrɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
heterosexual
osoba o orientacji heteroseksualnej

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
heterosexuality
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heterosexual straight
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

heterotrof n
heterotroph
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny

hetman ˈxɛtmãn n
hetman
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;
queen
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetycki adj
Hittite
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
Hittite
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

hetytolog n
Hittitologist
specjalista w dziedzinie hetytologii

hetytologia n
Hittitology
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów

hetytologiczny adj
Hittitological
związany z hetytologią, dotyczący hetytologii

heureka interjection
eureka heureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

heurystyczny adj
heuristic
związany z heurystyką; oparty na heurystyce

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
heuristic
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hezychia n
hesychia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodząca się ze średniowiecznego Bizancjum chrześcijańska praktyka modlitewna oparta o skupienie i kontemplację w ciszy i spokoju, dla osiągnięcia oderwania od doczesności i poświęcenia się Bogu

hełm xɛwm n
cupola dome
(architektura, architektoniczny) obłe lub stożkowe zakończenie wieży;
helmet
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
red-crested pochard
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hi-end adj
hi-end
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o aparaturze elektroakustycznej: taki, który zapewnia najwyższą wierność odtwarzania w warunkach domowych, zwłaszcza muzyki

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
hyacinth jacinth
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej;

hibiskus n
hibiscus
(botanika, botaniczny) Hibiscus ketmia, róża chińska, malwa sudańska
suszone kwiaty malwy sudańskiej

hidalgo iˈdalɡɔ n
hidalgo
szlachcic hiszpański

hidźra ˈxʲiʥ̑ra n
hijra
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim;

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hijab
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna zasada muzułmańskiego kobiecego i męskiego sposobu ubierania, ale także zachowywania się, zgodna z nakazem religijnej przyzwoitości, cnotliwości bądź skromności

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hyena hyaena hyæna
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena brunatna n
brown hyena
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hiena cmentarna ˈxʲjɛ̃na ʦ̑mɛ̃nˈtarna n
graverobber
człowiek okradający groby;

hiena pręgowana n
striped hyena
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hienołak xʲjɛ̃ˈnɔwak n
werehyena
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest hiena
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hierarchy
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hierarchical hierarchic
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hierarchizacja n
hierarchization
uporządkowanie elementów czegoś według pewnej hierarchii

hierodiakon n
hierodeacon
(kościelny) prawosławny mnich wyświęcony na diakona;

hierofant n
hierophant
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnej Grecji, który wprowadzał adeptów w tajniki kultu misteryjnego

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hieroglyph
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

hieron n
hieron
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) specjalne poświęcone miejsce w greckiej świątyni

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hygiene
dbanie o czystość ciała
(medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie

higienicznie ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
hygienically
w sposób higieniczny, zgodny z higieną

higieniczny adj
hygienic sanitary sanitarian
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higrofit n
hygrophyte
(botanika, botaniczny) roślina wilgociolubna

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
hygroscopy
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

higroskopijny adj
hygroscopic
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej

hikikomori n
hikikomori
choroba cywilizacyjna polegająca na tym, że jednostka staje się samotnikiem, zazwyczaj pozostającym w izolacji w jednym pokoju przez bardzo długi czas;

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
Himalayan
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hinajana ˌxʲĩnaˈjãna n
hinayana
nazwa bardziej tradycyjnych szkół wczesnego buddyzmu, nadana przez ich oponentów;
nieprawidłowa[potrzebne źródło], lecz często używana nazwa buddyjskiej szkoły theravada

hindi ˈxʲĩndʲi n
Hindi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduista ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
Hindu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca hinduizmu

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
Hindu Hinduistic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduism Hinduism
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hinduski xʲĩnˈdusʲci adj
Hindu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem
Hindu Indian
pochodzący z Indii, dotyczący Indii lub Hindusów

hiobowa wieść xʲjɔˈbɔva ˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
Job's news
zła, tragiczna, okropna, przerażająca wiadomość czy informacja

hip hip hurra interjection
hip hip hooray
okrzyk wyrażający entuzjazm lub euforię

hip-hop ˈxʲip‿xɔp n
hip-hop
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku
hip-hop hip-hop music rap music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu

hiper- prefix
hyper-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś

hiperaktywność n
hyperactivity
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni

hiperamonemia n
hyperammonemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hyperbola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
hyperbole hyperbola
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hipercholesterolemia ˌxʲipɛrxɔlɛstɛrɔˈlɛ̃mʲja n
hypercholesterolemia
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi;

hiperestezja ˌxʲipɛrɛˈstɛzʲja n
hyperaesthesia hyperesthesia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;

hipergamia n
hypergamy
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków

hipergrafia n
hypergraphia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania

hiperlipidemia n
hyperlipidemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hipermarket n
hypermarket
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
hypernym hyperonym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hiperpoprawność n
hypercorrection hypercorrectism hypercorrectness
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);

hiperprodukcja n
overproduction overrun
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie

hiperpłaszczyzna ˌxʲipɛrpwaˈʃʧ̑ɨzna n
hyperplane
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni;

hiperrzeczywistość n
hyperreality
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
hypersexuality
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipersomnia n
hypersomnia
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hypertext
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
hyperthermia
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipertrofia n
hypertrophy
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym

hipertroficzny adj
hypertrophic
dotyczący hipertrofii; nadmiernie rozwinięty, przerosły, rozrośnięty

hiperwitaminoza n
hypervitaminosis
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hiperłącze n
hyperlink
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;

hipis ˈxʲipʲis n
hippie
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.

hipnagogiczny adj
hypnagogic
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnotycznie adv
hypnotically
w sposób hipnotyczny

hipnotyczny adj
hypnotic
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą

hipnotyzer n
hypnotist
człowiek stosujący hipnozę

hipnotyzować v
hypnotize hypnotise
wprowadzać kogoś w hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
hypnosis
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipoaldosteronizm n
hypoaldosteronism
(medycyna, medyczny) zaburzenia spowodowane przez niedobór albo niewystarczające działanie aldosteronu

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
hypoallergenic
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
hypochondria
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
hypochondriac hypochondriacal
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipochondryk ˌxʲipɔˈxɔ̃ndrɨk n
hypochondriac
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory

hipodrom n
hippodrome
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
hypoglycemia hypoglycaemia
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokorystyk n
hypocorism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
hypocrite
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
hypocrisy
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksemia n
hypoxemia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu we krwi tętniczej;

hipoksja n
hypoxia hypoxiation
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
hippology
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipomagnezemia ˌxʲipɔ̃maɡnɛˈzɛ̃mʲja n
hypomagnesemia
(medycyna, medyczny) obniżone stężenie magnezu we krwi;

hipomania ˌxʲipɔ̃ˈmãɲja n
hypomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
hyponym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hiponimia n
hyponymy
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;

hiponimicznie adv
hyponymically hyponymously
(językoznawstwo, językoznawczy) na sposób hiponimiczny

hiponimiczny adj
hyponymic hyponymous
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z hiponimią, dotyczący hiponimii

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
hippopotamus hippo
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipopotamowate n
hippopotamuses
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hippopotamidae Gray, rodzina ssaków parzystokopytnych o masywnej budowie ciała;

hiporefleksja n
hyporeflexia
(medycyna, medyczny) częściowy zanik lub osłabienie odruchu (odruchów)

hiposmia n
hyposmia
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;

hipoteczny adj
hypothecary
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
mortgage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
hypothermia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetycznie adv
hypothetically notionally supposedly
tworząc hipotezę; w sposób domniemany

hipotetyczny adj
hypothetical hypothetic
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hypothesis
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hipoteza continuum n
continuum hypothesis
(matematyka, matematyczny) hipoteza głosząca, że każdy nieskończony podzbiór zbioru liczb rzeczywistych jest równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych lub z całym zbiorem liczb rzeczywistych, a pomiędzy ich wielkościami nie istnieje żadna możliwa wielkość zbioru;

hippisowski adj
hippie hippy
(socjologia, socjologiczny) związany z hippisami i ich subkulturą

hipsometryczny adj
hypsometric
związany z hipsometrią, dotyczący hipsometrii

hipster ˈxʲipstɛr n
hipster
przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, związanej z fascynacją kulturą murzyńską, egzotycznymi religiami i jazzem

hipsterski adj
hipsterish hipstery
związany z hipsterem lub hipsterką, odnoszący się do hipstera lub hipsterki

hiragana ˌxʲiraˈɡãna n
hiragana
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
hirsutism
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

his xʲis n
B-sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h podwyższony o półton;

hisis ˈxʲisʲis n
B double sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h podwyższony o cały ton;

histerektomia n
hysterectomy
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histereza ˌxʲistɛˈrɛza n
hysteresis
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
hysteria
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histerycznie adv
hysterically
w sposób histeryczny

histeryczny adj
hysterical hysteric
właściwy histerii

histeryk xʲiˈstɛrɨk n
hysteric
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii

histogram xʲiˈstɔɡrãm n
histogram
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;

histologia n
histology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histologic histological
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

histopatologia n
histopathology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział patologii zajmujący się badaniem zmian chorobowych w tkankach

historia xʲiˈstɔrʲja n
history story
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
story affair
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
historiography
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiograficzny adj
historiographic
dotyczący historiografii, właściwy historiografii

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
fhilosophy of history historiosophy
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
historically
w dawnych czasach, ujmując określoną historię
w sposób charakterystyczny dla odległych czasów

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
historic
o czymś doniosłym, ważnym
historical
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość
o czymś starym, dawnym

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historian
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
Spanish flu
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
Spanish
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
Spanish
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hiszpańskojęzyczny xʲiʃˈpãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Hispanophone Spanish speaking
posługujący się językiem hiszpańskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem hiszpańskim
Spanish language
spisany, stworzony w języku hiszpańskim

hit xʲit n
hit
utwór muzyczny (zazwyczaj piosenka) wyjątkowo modny w danym czasie

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
Hitlerian
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
Hitlerian Nazi
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
Hitlerism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

hiw n
heave
część ładunku jednorazowo podnoszona przez dźwignię

hmm xm̥m interjection
hmm
…sygnalizujący namysł

ho-hoń n
Heffalump
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hoacyn n
hoatzin
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku hoacynów (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Opisthocomus hoazin Müller, gatunek średniej wielkości tropikalnych ptaków z rodziny hoacynów;

hoax n
hoax
fałszywa informacja pozorująca prawdziwą, aby wprowadzić w błąd odbiorcę

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobbit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;
(paleontologia, paleontologiczny) (potocznie, potoczny) wymarły gatunek hominida, Homo floresiensis

hobby ˈxɔbbʲi n
hobby
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie;

hodologia n
hodology
(medycyna, medyczny) nauka o szlakach nerwowych i połączeniach nerwowych
nauka o drogach

hodowanie n
breeding cultivating growing
(rzeczownik odczasownikowy) od hodować

hodować xɔˈdɔvaʨ̑ v
breed grow
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania
foster
rozwijać w sobie jakieś uczucie

hodowca xɔˈdɔfʦ̑a n
breeder
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)

hodowla xɔˈdɔvla n
breeding
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;
breeding farm
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo dokonujące takich czynności w celach zarobkowych

hodowlany ˌxɔdɔvˈlãnɨ adj
breeding
związany z hodowlą, dotyczący hodowli

hogan ˈxɔɡãn n
hogan
(architektura, architektoniczny) (etnografia, etnograficzny) rodzaj chaty Indian z plemienia Nawahów;

hoja ˈxɔja n
hoya
(botanika, botaniczny) Hoya R.Br., rodzaj roślin z rodziny toinowatych;
hoya waxflower waxplant waxvine
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hoja (1.1)

hojnie adv
bounteously
w sposób hojny

hojność n
generosity largesse largess liberality bounty generousness
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni

hojny ˈxɔjnɨ adj
generous
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
hockey player
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej

hokej ˈxɔkɛj n
hockey
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
ice hockey
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
hockey
związany z hokejem, dotyczący hokeja

hokejówka ˌxɔkɛˈjufka n
hockey skate
(środowiskowy) (sport, sportowy) łyżwa przeznaczona do gry w hokeja

hokus-pokus ˌxɔkuˈs‿pɔkus n
hocus-pocus
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)

holding n
holding company
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm

holdingowy adj
holding
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący holdingu

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
Dutch
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holi ˈxɔlʲi n
holi
hinduistyczne święto wiosny obchodzone na przełomie lutego i marca;

holistyczny adj
holistic wholistic
całościowy, ogólny

holizm n
holism
teoria zakładająca, że świat stanowi całość, niedającą się sprowadzić do sumy części

hollywoodzki adj
Hollywoodian
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)
Hollywoodesque
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) taki jak filmy z Hollywoodu, tzn. sprawnie zrobiony, widowiskowy, a przy tym płytki i banalny

holm xɔlm n
holmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holocen xɔˈlɔʦ̑ɛ̃n n
Holocene
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi;

holoceński adj
Holocene
(geologia, geologiczny) związany z holocenem, dotyczący holocenu

holoepifit n
holo-epiphyte
(botanika, botaniczny) roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora, przechodząc cały cykl rozwojowy bez kontaktu z podłożem

hologram n
hologram
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holokaust xɔˈlɔkawst n
Holocaust
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust

holonim xɔˈlɔ̃ɲĩm n
holonym
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
tow
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
tugboat tug
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
lobster
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homarzec xɔ̃ˈmaʒɛʦ̑ n
Norway lobster scampi
(zoologia, zoologiczny) Nephrops norvegicus, gatunek homara ceniony ze względu na walory smakowe;

homburg ˈxɔ̃mburk n
homburg
miękki kapelusz filcowy, przepasany jedwabną taśmą nad nieco podwiniętym niedużym rondem, z charakterystycznym zagłębieniem na środku główki;

homeo-
homeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: podobny

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopathy
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homeopathic homoeopathic
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostasis
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homeotermiczny adj
homeothermic
(zoologia, zoologiczny) utrzymujący mniej więcej stałą temperaturę niezależnie od temperatury otoczenia

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
Homeric
odnoszący się do Homera lub jego twórczości;

homiletyczny adj
homiletic
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki

homiletyka n
homiletics
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
homily
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

hominid xɔ̃ˈmʲĩɲit n
hominid
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych

homo- ˈxɔ̃mɔ prefix
homo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczających związek z homoseksualnością

homofob n
homophobe
osoba odczuwająca silną niechęć do homoseksualistów i homoseksualizmu

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homophobia
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homofobiczny adj
homophobic
świadczący o niechęci i wrogości wobec homoseksualistów

homofon n
homophone
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może

homogamia n
homogamy
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego
(botanika, botaniczny) jednoczesne dojrzewanie słupka i pręcika w tym samym kwiecie
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim

homogeniczny adj
homogenous
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homonym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homonimicznie adv
homonymously
(językoznawstwo, językoznawczy) zgodnie z homonimią

homonimiczny adj
homonymous
(językoznawstwo, językoznawczy) tak samo brzmiący, ale mający inny rodowód i znaczenie

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homosexual gay
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homosexuality
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homosexual
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

homunkulus ˌxɔ̃mũŋˈkulus n
homunculus
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików

honda ˈxɔ̃nda n
Honda
(motoryzacja) pojazd (samochód, motocykl, ciężarówka) marki Honda

honkenia piaskowa n
sea sandwort seaside sandplant
(botanika, botaniczny) Honckenya peploides L., gatunek rośliny z rodziny goździkowatych;

honor ˈxɔ̃nɔr n
honour honor
czyjeś poczucie godności

honorarium ˌxɔ̃nɔˈrarʲjũm n
fee honorarium emolument
wynagrodzenie za pracę lub usługę zazwyczaj wykonywaną jednorazowo, nieregularnie

honorować v
honor honour
uznawać za ważne, prawomocne
honor honour mark respect
okazywać honor, wyrażać szczególny szacunek do kogoś
pay a fee
płacić honorarium

honorowy ˌxɔ̃nɔˈrɔvɨ adj
honorary
nominalny, tytularny
taki, który służy do wyróżnienia kogoś lub do okazania szacunku
honorary unremunerated
niedający zysków materialnych lub niepobierający zapłaty
honourable debt of honour honorable
zgodny z honorem
honourable honorable
mający poczucie godności osobistej

hoodoo n
hoodoo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór afroamerykańskich, synkretycznych wierzeń ludowych praktykowanych głównie na południu USA;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca kultu hoodoo (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni kultu hoodoo (1.1)

hoplita xɔˈplʲita n
hoplite
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

hoplofobia n
hoplophobia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (neologizm) strach przed bronią palną, strach przed uzbrojonymi obywatelami;

hopperowski adj
Hopperesque
dotyczący życia i twórczości Edwarda Hoppera; charakterystyczny, typowy dla Edwarda Hoppera lub jego twórczości; taki jak u Edwarda Hoppera

horda ˈxɔrda n
horde
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda
(etnografia, etnograficzny) wspólnie migrująca grupa ludzi u ludów zbieracko-łowieckich

horkruks n
horcrux
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedmiot lub postać z uniwersum Harrego Pottera, w którym ukryta jest cząstka czyjejś duszy;

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormone
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormon stresu n
stress hormone
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji

hormon szczęścia n
happiness hormone
(przenośnie, przenośnia) endorfina
(przenośnie, przenośnia) serotonina

hormonalny adj
hormonal
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
hormone-dependent
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie

horoskop xɔˈrɔskɔp n
horoscope
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horrendalnie adv
horribly alarmingly dreadfully horrendously
w sposób horrendalny

horrendalny ˌxɔrːɛ̃nˈdalnɨ adj
horrendous
oburzający, straszny, okropny

horror ˈxɔrːɔr n
horror
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności

horror punk n
horror punk
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru;

hors d'oeuvre n
hors d'oeuvre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka, zakąska

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
hydrangea hortensia
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat hortensji (1.2)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
horizon skyline
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzont zdarzeń n
event horizon
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

horyzontalnie ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalʲɲɛ adv
horizontally
(książkowy) w sposób ukierunkowany w poziomie

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
horizontal
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
hosanna hosana hosannah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
hospice
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitacja ˌxɔspʲiˈtaʦ̑ʲja n
hospitation
(edukacja, edukacyjny) obserwacja lekcji lub innych zajęć w szkole i innej placówce oświatowej

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
hospitalization hospitalisation
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hospodar n
hospodar
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich

hossa n
bull market
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;

host xɔst n
host
(informatyka, informatyczny) komputer świadczący usługi w sieci komputerowej

hostel ˈxɔstɛl n
hostel
tani hotel, o niższym standardzie

hostessa xɔˈstɛsːa n
hostess
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.

hostia ˈxɔstʲja n
host communion wafer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
hot dog hotdog hot-dog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hot-dog n
hot-dog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
hotel
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelarstwo ˌxɔtɛˈlarstfɔ n
hospitality management hotel industry hotel trade hotelling
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;

hotspot ˈxɔtspɔt n
hot spot hotspot
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;

housowy adj
house
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący muzyki house

howlit ˈxɔvlʲit n
howlite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów

hołd xɔwt n
obeisance
wyraz czci, poważania, zachwytu

hołodomor pn
Holodomor
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej;

hołota xɔˈwɔta n
rabble thugdom
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki

hoży ˈxɔʒɨ adj
buxom blooming robust
(dawniej, dawny) taki, który wygląda dobrze, zdrowo, pięknie, młodo, jest silny i urodziwy

hrabia ˈxrabʲja n
count earl
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
countess
żona hrabiego

hrabiowski adj
count
odnoszący się do hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
county earldom
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrabstwo ceremonialne n
ceremonial county
(administracja) jednostka podziału terytorialnego używana w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do Anglii;

hrywna ˈxrɨvna n
hryvnia
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

hub n
hub
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia;

huczeć ˈxuʧ̑ɛʨ̑ v
roll
wydawać głośny, niski ton

hucznie adv
uproariously
z wystawnością, robiąc wrażenie

hugenot n
Huguenot
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

huk xuk n
rumble boom hum
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
scooter
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

hulaka n
reveller reveler
człowiek spędzający czas głównie na hulankach

hulk xulk n
hulk
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (historia, historyczny, historycznie) typ dużego średniowiecznego żaglowca północnoeuropejskiego z XV-XVI w.
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;

humanista ˌxũmãˈɲista n
humanist
przedstawiciel humanizmu

humanistyczny adj
humanistic
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych

humanistyka ˌxũmãˈɲistɨka n
humanities
grupa nauk dotyczących człowieka, jego wytworów i społeczeństwa ludzkiego;

humanitarnie adv
humanely
w sposób humanitarny

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
humanitarian
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanitarysta n
humanitarian
mężczyzna, którego cechuje humanitaryzm

humanizm n
humanism
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humanoid ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it n
humanoid
twór przypominający człowieka

humanoidalność n
humanoidality
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest humanoidalne; cecha tych, którzy są humanoidalni

humanoidalny adj
humanoid
mający cechy ludzkie

humbak ˈxũmbak n
humpback
(zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek wieloryba z podrzędu fiszbinowców;

humbug ˈxũmbuk n
humbug
(przestarzałe, przestarzały) rozpropagowana nieprawda; głośna sprawa, która okazała się nieprawdą

humerał n
amice
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;

humidor n
humidor
pojemnik do przechowywania cygar;

hummus n
hummus hommos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
humour humor
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości
mood humour humor
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry

humorysta n
funnyman joker
(książkowy) osoba ujmująca rzeczywistość w sposób humorystyczny
humorist
(sztuka) twórca dzieł nasyconych humorem lub wykonawca programu humorystycznego na estradzie

humorystyczny adj
humoristic humorous humouristic
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

hunwejbin xũnˈvɛjbʲĩn n
hongweibing
(historia, historyczny, historycznie) członek chińskiej Czerwonej Gwardii, komunistycznej organizacji młodzieżowej działająca podczas rewolucji kulturalnej;

huragan xuˈraɡãn n
hurricane gale storm
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

huraganowo adv
tumultuously
niezwykle mocno

huraganowy adj
stormy
związany z huraganem

hurdycja n
hoarding
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, drewniany ganek obronny z otworami strzelniczymi w podłodze, stosowany na murach i wystający poza ich krawędź;

hurma hebanowa n
Ceylon ebony
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Diospyros ebenum J.Koenig ex Retz., gatunek drzewa z rodziny hebankowatych, rosnący dziko w Indiach i na Sri Lance;

hurrapatriotyczny ˌxurːapatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
jingoistic
przesadnie patriotyczny

hurrapatriotyzm ˌxurːapaˈtrʲjɔtɨsm̥ n
jingoism
patriotyzm naiwny i niemądry w swej formie, często przesadny

hurt xurt n
wholesale wholesale trade
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym

hurtowy adj
wholesale
(handel, handlowy) kupowany i sprzedawany na dużą skalę, po niższej cenie niż w handlu detalicznym

hurycki adj
Hurrian
związany z Hurytami, dotyczący Hurytów

hurycki n
Hurrian
(językoznawstwo, językoznawczy) język hurycki;

hurysa n
houri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

husarz ˈxusaʃ n
winged hussar
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny, skrzydlaty kawalerzysta husarii, elitarnej jazdy z XVI-XVII w.;

husky n
husky
(kynologia, kynologiczny) pies zaprzęgowy, chowany na terenach podbiegunowych

husyta xuˈsɨta n
Hussite
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

husytyzm xuˈsɨtɨsm̥ n
Hussitism
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;

huta ˈxuta n
glassworks
chemiczny zakład przemysłowy, który zajmuje się produkcją szkła lub wyrobów szklanych;
ironworks steelworks iron-foundry
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale

hutia kubańska n
Cuban hutia Desmarest's hutia
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Capromys pilorides, ssak z rodziny kolczakowatych, endemit z Kuby

hutnictwo n
metallurgy
dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;

hutnik ˈxutʲɲik n
metallurgist ironmaster
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu

huzar n
hussar
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huński adj
Hunnic
związany z Hunami, dotyczący Hunów

huśtawka xuɕˈtafka n
seesaw
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne zmiany, wahania; zmienność
swing seesaw teeter-totter
przyrząd do bujania dzieci;

huśtawka cen n
price fluctuation
(ekonomia, ekonomiczny) częste i nagłe, niespodziewane zmiany cen

huśtać ˈxuɕtaʨ̑ v
swing
wprawiać w ruch wahadłowy

hybristofilia n
hybristophilia
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
hybrid
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;

hybrydowy adj
hybrid
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hybrydowy lakier do paznokci n
hybrid nail polish
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) trwały lakier do paznokci utwardzany dzięki specjalnej lampie UV

hycel ˈxɨʦ̑ɛl n
dog-catcher
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów;

hydrant ˈxɨdrãnt n
hydrant fire hydrant
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
hydraulic
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
plumber
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
hydraulics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydro-
hydro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wodą

hydrobiolog n
hydrobiologist
specjalista w dziedzinie hydrobiologii

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
hydrobiology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydroborowanie n
hydroboration
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny;

hydrochinon n
hydroquinone
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
hydrodynamic
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydroelektryczny adj
hydroelectric
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrofor xɨˈdrɔfɔr n
hydrophore
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub zespół urządzeń mechanicznych mających zapewnić odpowiednie ciśnienie wody w sieci wodociągowej lub jej dopływ na wyższe kondygnacje, gdy ciśnienie jest niewystarczające;

hydrogeologia n
hydrogeology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
hydrography
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
hydrographic hydrographical
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

hydrokolonoterapia n
hydrocolonotherapy
(medycyna, medyczny) (eufemistycznie) lewatywa

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ
hydroxy-
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;

hydrolityczny adj
hydrolytic
(chemia, chemiczny) związany z hydrolizą, dotyczący hydrolizy

hydroliza ˌxɨdrɔˈlʲiza n
hydrolysis
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

hydrolizat n
hydrolysate
(chemia, chemiczny) produkt powstały w wyniku hydrolizy, wytwór hydrolizy

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hydrology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrometeorologiczny adj
hydrometeorological hydrometeorologic
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydrometryczny adj
hydrometric
(hydrologia, hydrologiczny) związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii

hydropatia n
hydropathy
(medycyna, medyczny) terapia wodą, zwłaszcza natryskami i okładami

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
hydroplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
hydroponics
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;

hydrosfera n
hydrosphere
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
hydrostatic
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
hydrostatics
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymenofor n
hymenophore
(mikologia, mikologiczny) część owocnika grzybów z obłocznią wytwarzającą zarodniki;

hymenopterologia xɨ̃ˈmɛ̃nɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
hymenopterology
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o błonkówkach;

hymn xɨ̃mn n
anthem hymn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

hymniczny adj
hymnic
o charakterze hymnu

hymnologia n
hymnology
nauka o hymnach, zwłaszcza kościelnych

hype n
hype
(slangowo) moda na coś, szum wokół czegoś; zainteresowanie czymś w danym okresie

hyrkański adj
Hyrcanian
związany z Hyrkanią, dotyczący Hyrkanii

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
hyssop
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych;

hyś xɨɕ n
crackpot
(potocznie, potoczny) utracony rozum

hyź n
crackpot
(potocznie, potoczny) utracony rozum

hę particle
huh
(potocznie, potoczny) …wzmacniająca pytanie

i i conjunction
and
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i i symbol
and
(matematyka, matematyczny) koniunkcja

i tak
anyway
mimo to, mimo wszystko
thus
… służąca do podsumowania poprzedzającej myśli

i tak dalej adv
and so on and so forth etcetera
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

i/lub i‿ˈlup conjunction
and/or
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

iberyjski adj
Iberian
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Iberią na Kaukazie

ibis ˈibʲis n
ibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ibuprofen n
ibuprofen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego

icesurfing n
icesurfing
windsurfing lodowy

ich ix pronoun
their theirs
3. (osoba) lm

ichnologia n
ichnology
(paleontologia, paleontologiczny) nauka badająca skamieniałe ślady zwierząt kopalnych

ichtio- ˈixtʲjɔ
ichthyo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami

ichtiol n
ichthyol
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne;

ichtiolog n
ichthyologist
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ichthyology
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

ichtiologiczny ˌixtʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ichtiological
(zoologia, zoologiczny) związany z ichtiologią, dotyczący ichtiologii

id it n
id
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)

idarubicyna ˌidarubʲiˈʦ̑ɨ̃na n
idarubicin
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;

idea iˈdɛa n
idea
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idealist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu

idealistyczny adj
idealistic
gorliwie służący wzniosłej idei

idealnie adv
ideally
w sposób bliski ideałowi

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideal
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
ideal
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identycznie adv
identically
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę

identyczność n
identity
cecha tego, co identyczne

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
identical
dokładnie taki sam

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
identification
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę

identyfikacyjny ˌidɛ̃ntɨfʲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
identificational
związany z identyfikacją, służący do identyfikacji

identyfikowanie n
identifying
(rzeczownik odczasownikowy) od identyfikować

identyfikować v
identify
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest

ideografia n
ideography
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideograficzny adj
ideographic
związany z ideografią lub ideogramem

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideogram
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideologist ideologue ideolog
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideology
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologicznie adv
ideologically
w sposób dotyczący ideologii

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ideological ideologic
związany z ideologią, mający cechy ideologii

ideowy adj
devoted
oddany określonej idei
ideological
związany z pewną ideą, ideologią

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
idiolect
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;

idiom ˈidʲjɔ̃m n
idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze

idiomatyczny adj
idiomatic idiomatical idiomatick
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiomowy adj
idiomatic
związany idiomem, dotyczący idiomu

idiopatyczny adj
idiopathic essential
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiosynkratyczny adj
idiosyncratic
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
idiosyncrasy
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
idiot
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) człowiek upośledzony umysłowo w stopniu znacznym
idiot dork
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

idiotoodporny adj
idiot-proof
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niezawodny, odporny, stworzony tak by nawet najgłupszy albo najbardziej nieodpowiedzialny użytkownik nie mógł go popsuć

idiotyczność n
ditziness
cecha tego, co jest idiotyczne

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
idiotic
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

idiotyzm n
idiocy stupidity lunacy
(grubiański, grubiańsko) coś głupiego, nieroztropnego
imbecility
(medycyna, medyczny) (przestarzałe, przestarzały) upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym;

ido ˈidɔ n
Ido
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idol ˈidɔl n
idol
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

idy ˈidɨ n
ides
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca;

idylla n
idyll idyl
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi

idyllicznie adv
idyllically
w sposób idylliczny, sielankowo

idylliczny ˌidɨlˈlʲiʧ̑nɨ adj
idyllic
pogodny, beztroski, sielankowy

idżtihad n
ijtihad
rozwijanie prawa, możliwość uczonego islamskiego (mudżtahida) do samodzielnego formułowania opinii, twórcza, racjonalna interpretacja szariatu;

iftar ˈiftar n
iftar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;

iglasty iɡˈlastɨ adj
coniferous
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł

iglica iɡˈlʲiʦ̑a n
spire steeple
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę

iglicznia iɡˈlʲiʧ̑ʲɲa n
pipefish
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;

igliwie iɡˈlʲivʲjɛ n
conifer needles
igły drzew iglastych

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
igloo
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
ignorance
brak wiedzy na jakiś ważny temat

ignorant iɡˈnɔrãnt n
ignoramus
człowiek wykazujący ignorancję, odznaczający się brakiem elementarnej wiedzy

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
ignore
pomijać, nie zwracać uwagi

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
play with fire
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igrać ze śmiercią ˈiɡraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ɔ̃w̃ idiom
dice with death
nadmiernie ryzykować

igrzyska n
games
publiczna impreza

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
Olympic Games
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

igrzysko n
play spectacle
(dawniej, dawny) impreza o charakterze niesportowym

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów;

igła ˈiɡwa n
needle
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
needle stylus
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikarowy lot n
icarian flight
śmiałe bądź ryzykowne przedsięwzięcie, zakończone porażką, a nawet tragedią

ikona iˈkɔ̃na n
icon
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko, podziwiana w danej branży

ikonografia n
iconography
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;
(książkowy) elementy uważane za charakterystyczne dla przedstawianego podmiotu
(książkowy) ogół przedstawień wizualnych połączonych ze sobą osobą twórcy lub tematyką

ikonograficzny adj
iconographic
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
iconoclasm
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;

ikonologia n
iconology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikosaedr ˌikɔˈsaɛtr̥ n
icosahedron
(geometria) dwudziestościan foremny

ikra ˈikra n
pep spirit
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) energia życiowa
spawn roe
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
how many how much
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
how much how many
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
how many how much
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
how much how many
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

ile dusza zapragnie adv
to one's heart's content
w nieograniczonej ilości

ile razy
every time whenever
wskazująca na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami

ilekroć conjunction
every time whenever
wskazujący na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami

ileostomia n
ileostomy
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ileus n
ileus
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita

iliryjski adj
Illyrian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ilirią, dotyczący Ilirii

iloczas iˈlɔʧ̑as n
vowel length
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie;

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
product
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloraz iˈlɔras n
quotient
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
quantitative
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
quantity amount
liczba określająca objętość lub masę;

ilustracja ˌiluˈstraʦ̑ʲja n
illustration
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;

ilustracyjny adj
illustrative
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację
związany z ilustracją

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
illustrator
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

ilustrować v
illustrate
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją

iluzja n
illusion mirage phantasm
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzjonista n
illusionist conjurer
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
illusory illusive
złudny, pozorny

im ĩm conjunction
the… the
im… tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej

imadło ĩˈmadwɔ n
vise vice clamp cramp
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
imagination
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś
zdolność do tworzenia obrazów za pomocą wyobraźni; fantazjowanie

imaginarium ˌĩmaɟĩˈnarʲjũm n
imaginarium
nierzeczywisty, wyimaginowany świat – czyjejś wyobraźni lub pewnego ogólnego zbioru poglądów

imago ĩˈmaɡɔ n
imago
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad dorosły, ostateczna postać owada;
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia

imam ˈĩmãm n
imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
imbecile
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek

imbir ˈĩmbʲir n
ginger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku
ginger zingiber
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;

imbryk n
ibrik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
name day nameday
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imiennie ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
namely
określając kogoś z imienia (i nazwiska)

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
namesake
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imienny adj
onymous
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opatrzony nazwiskiem autora
personal titular titulary
związany z imieniem i nazwiskiem; wskazujący kogoś z imienia i nazwiska; zawierający nazwisko
substantival
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący części mowy odmieniającej się przez przypadki

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
participle
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imiesłów przymiotnikowy bierny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈbʲjɛrnɨ n
past participle
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;

imiesłów przymiotnikowy czynny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈʧ̑ɨ̃nːɨ n
participle
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
immigration
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigracyjny ˌĩmʲiɡraˈʦ̑ɨjnɨ adj
immigration
związany z imigracją, należący do niej

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
immigrant
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
immigrate
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imikwimod ˌĩmʲiˈkfʲĩmɔt n
imiquimod
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, lek przeciwnowotworowy, przeciwwirusowy i immunomodulujący;

imipenem ˌĩmʲiˈpɛ̃nɛ̃m n
imipenem
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym;

imitacja n
imitation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;
rzecz udająca, naśladująca inną rzecz
imitation imitate
czynność polegająca na udawaniu, naśladowaniu czegoś; naśladowanie

imitować ˌĩmʲiˈtɔvaʨ̑ v
imitate simulate
naśladować coś lub kogoś

imię ˈĩmʲjɛ n
name
imię (1.1) i nazwisko
name first name
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immanentny adj
immanent
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
immaterialism
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii;

immatrykulacja ˌĩmːatrɨkuˈlaʦ̑ʲja n
matriculation
(edukacja, edukacyjny) (studencki) wpisanie kogoś w poczet studentów uczelni wyższej

immoralista ˌĩmːɔraˈlʲista n
immoralist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik immoralizmu
mężczyzna nie uznający norm moralnych

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
immoralism
nieuznawanie norm moralnych

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
immoral
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
immunity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunizacja n
immunisation immunization
(medycyna, medyczny) uzyskiwanie odporności na chorobotwórczy patogen poprzez pobudzanie mechanizmów odpornościowych organizmu;

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immunology
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
immunological
związany z immunologią, dotyczący immunologii

immunomodulator n
immunomodulator
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji

immunosupresja n
immunosuppression
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

immunoterapia n
immunotherapy
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

impaktyt ĩmˈpaktɨt n
impactite
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył;

impala ĩmˈpala n
impala
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy;

impanacja n
impanation
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;

impas n
impasse
zastój, matnia

impeachment n
impeachment
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
emperor imperator
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperatorski adj
imperial
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)

imperatyw n
imperative
nakaz, zwłaszcza moralny

imperialistyczny adj
imperialistic imperialist
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
imperialism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperialnie adv
imperially
na sposób imperialny

imperialny adj
imperial
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
empire
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
impertinence
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś

impertynent ˌĩmpɛrˈtɨ̃nɛ̃nt n
impertinent person
osoba zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie

impertynentka n
impertinent person
kobieta zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie

impet n
brunt impetus momentum
siła rozpędu
impetus
szybki ruch

impetyk n
hip-shooter madcap
człowiek porywczy, gwałtowny, wybuchowy

implant ˈĩmplãnt n
implant
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
implementation
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

implikacja ˌĩmplʲiˈkaʦ̑ʲja n
implication ramification
następstwo, konsekwencja

implikować v
implicate imply
pociągać za sobą

imponderabilia ˌĩmpɔ̃ndɛraˈbʲilʲja n
imponderabilia
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
impress appeal
wzbudzać w kimś uznanie, podziw

imponująco adv
impressively
w sposób, który komuś imponuje

imponujący adj
commanding grand imposing
godny podziwu z powodu rozmiarów
impressive imposing magnificent
wzbudzający uznanie i zachwyt

import ˈĩmpɔrt n
import
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;
zaimportowane towary

importer ĩmˈpɔrtɛr n
importer
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy

importować v
import
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impost ˈĩmpɔst n
impost
(architektura, architektoniczny) kamienna płyta lub blok stanowiące podporę dla łuku, arkady lub żebra sklepienia

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
impotence
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;

impresario ˌĩmprɛˈsarʲjɔ n
impresario
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;

impresja n
impression
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym

impresjonista n
impressionist
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistycznie adv
impressionistically
w sposób właściwy dla impresjonizmu

impresjonistyczny adj
impressionistic impressionist
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
impressionism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

impresywny adj
impressionistic
(książkowy) impresyjny, wrażeniowy

impreza ĩmˈprɛza n
event
wydarzenie kulturalne lub sportowe
party
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

imprezować v
party
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami

imprezowicz n
partygoer
(potocznie, potoczny) osoba często uczestnicząca w imprezach

imprimatur n
imprimatur
(kościelny) (administracja) kościelne pozwolenie na druk;

imprinter n
credit card imprinter imprinter
(bankowość, bankowy) mechaniczne urządzenie służące do ręcznej akceptacji transakcji dokonywanych za pomocą wypukłych kart płatniczych;

improwizacja n
improvisation
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania

improwizować v
improvise ad-lib extemporise extemporize jam
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania
improvise concoct
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów

impuls ˈĩmpuls n
call unit
(telekomunikacja) jednostka naliczania połączenia głosowego
impulse
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe
impulse pulse
(fizyka, fizyczny) zmiana wielkości trwająca w bardzo krótkim czasie
impulse urge
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania

impulsywnie adv
impulsively
w sposób impulsywny

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
impulsive
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy

imputacja ˌĩmpuˈtaʦ̑ʲja n
imputation
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;

in flagranti adv
in flagranti
na gorącym uczynku
podczas aktu seksualnego

in situ adv
in situ
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu

in vitro ĩn‿ˈvʲitrɔ adj
in vitro
(biologia, biologiczny) wykonywany w sztucznym środowisku, poza żywym organizmem

in vitro ĩn‿ˈvʲitrɔ adv
in vitro
(biologia, biologiczny) w sztucznym środowisku, poza żywym organizmem

in vitro ĩn‿ˈvʲitrɔ n
IVF
(potocznie, potoczny) zapłodnienie in vitro (2.1)

in vivo ˈĩn ˈvʲivɔ adj
in vivo
(biologia, biologiczny) mający miejsce w żywym organizmie

in vivo ˈĩn ˈvʲivɔ adv
in vivo
(biologia, biologiczny) w żywym organizmie

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
in another way
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie
otherwise
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
inauguration
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)

inauguracyjny adj
inaugural prefatory
związany z inauguracją, dotyczący inauguracji

inaugurować v
inaugurate
dokonywać inauguracji; rozpoczynać uroczyście

incel n
incel
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;

incest ˈĩnʦ̑ɛst n
incest
(rzadki, rzadko używany) obcowanie płciowe z kimś blisko spokrewnionym

inchoatywny adj
inchoative
(gramatyka) oznaczający początek pewnego procesu lub czynności

incydent ĩnˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
incident
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
Induan
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek wczesnego triasu, trwający 251 – 249,7 milionów lat temu;
indium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indagacja ˌĩndaˈɡaʦ̑ʲja n
prying
(książkowy) wypytywanie kogoś o coś, dopytywanie się, badanie (zwykle w liczbie mnogiej)

indagacyjny ˌĩndaɡaˈʦ̑ɨjnɨ adj
plying
(książkowy) od indagacja

indagować ˌĩndaˈɡɔvaʨ̑ v
inquire ply somebody with question
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami

indakaterol n
indacaterol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do stosowania wziewnie przy leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, będący agonistą receptora β2-adrenergicznego

indeks ˈĩndɛks n
index
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru
list
urzędowa lista czegoś
uporządkowany spis, np. pojęć, terminów, nazwisk, przytoczonych lub omówionych w danej książce;

indeksacja n
indexation indexing
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;

indemnizacja n
indemnification
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odszkodowanie

indeterminizm n
indeterminism
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indianiec n
redskin
(lekceważąco, lekceważący) Indianin

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
Indian American Indian
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoaryjski adj
Indo-Aryan
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich
odnoszący się do Ariów (mieszkańców starożytnych Indii)

indochiński adj
Indochinese
odnoszący się do Indochin

indoeuropeistyka n
Indo-European study
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Indo-European
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
indoctrination
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indoktrynować v
indoctrinate
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
indolence indolency
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację

indolog n
Indologist
specjalista zajmujący się się indologią

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
Indonesian
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
Indonesian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

indris ˈĩndrʲis n
Indri
(zoologia, zoologiczny) owocożerna małpiatka madagaskarska;

indukcja n
induction
etap wprowadzający w danym procesie

indukcyjny adj
inductive
(fizyka, fizyczny) dotyczący zjawiska indukcji

indukowalny adj
inducible
podatny na indukcję

industrializacja n
industrialization
uprzemysłowienie

industrialny adj
industrial
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji

indyferencja ˌĩndɨfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
indifference
(książkowy) obojętność

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
indifferent
(książkowy) obojętny; taki, który ma bierny stosunek

indygo n
indigo
kolor ciemnobłękitny

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
indigo carmine
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
Indian
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
turkey
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z indyka (1.3)
(spożywczy) tusza indyka (1.1) do celów spożywczych

indywidualista n
individualist
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
individualist maverick
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistka n
individualist
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie

indywidualistyczny adj
individualistic
związany z indywidualizmem, charakteryzujący się indywidualizmem

indywidualizm n
individualism
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualizować v
individualize
dokonywać indywidualizacji

indywidualnie adv
individually
dotycząc jednej osoby, konkretnej jednostki
individually separately on a case by case basis singly
występując osobno

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
individuality
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individual
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny

inedita n
inedita
utwory, które nie zostały opublikowane za życia ich autora

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
inertia
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy

infant ˈĩnfãnt n
infante
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
infection
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekcyjne zapalenie stawów ˌĩnfɛkˈʦ̑ɨjnɛ ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈstavuf n
infectious arthritis
(medycyna, medyczny) zapalenie stawu wywołane przez drobnoustroje w błonie maziowej stawu

infekować v
infect
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infiks ˈĩnfʲiks n
infix
(gramatyka) cząstka słowotwórcza występująca w rdzeniu, wrostek;

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
infiltration
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego
seepage
trudno zauważalne przedostawanie się, przenikanie do środowiska obcych wpływów, oddziaływań

infimum n
infimum
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe

infinitezymalny ˌĩnfʲĩɲitɛzɨ̃ˈmalnɨ adj
infinitesimal
nieskończenie mały

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
inflation
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

influenca ˌĩnfluˈ<sup>w</sup>ɛ̃nʦ̑a n
influenza
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) grypa

influencer n
influencer
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców

infoboks ĩnfɔˈbɔks n
infobox
(neologizm) (informatyka, informatyczny) wyróżniona ramką część artykułu w Wikipediach i projektach siostrzanych, zawierająca najważniejsze informacje dla czytelnika

infodemia n
infodemic
(publikatory) nadmierna ilość informacji na określony problem utrudniająca jego rozwiązanie

infografika n
infographic information graphic
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

infolinia ˌĩnfɔˈlʲĩɲja n
call center consumer line help desk information line
(technologia, technika, techniczny) połączenie telefoniczne uruchomione w celach informacyjnych

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
information
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie
(informatyka, informatyczny) dane przesyłane bądź przetwarzane
information office
miejsce, w którym udziela się wiadomości z określonej dziedziny

informacyjny ˌĩnfɔrmaˈʦ̑ɨjnɨ adj
information
związany z informacjami, ich przesyłaniem i przetwarzaniem
informational information message news
dostarczający wiadomości lub innych informacji

informator ˌĩnfɔrˈmatɔr n
informer
osoba udzielająca informacji
directory guide
broszura zawierająca informacje

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
computer scientist
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
computer science informatics computing information science
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informatyzacja n
informatisation informatization
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;

informowanie ˌĩnfɔrmɔˈvãɲɛ n
informing
(rzeczownik odczasownikowy) od informować

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
inform
przekazywać wiadomość i objaśniać

infra- prefix
infra-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: poniżej, późniejszy, wewnątrz

infradźwięk n
infrasound
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infragromada n
infraclass
(systematyka) kategoria pomocnicza w systematyce niższa od gromady i podgromady;

infrarząd n
infraorder
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa rangą od podrzędu, wyższa od parworzędu

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infrastructure
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

ingerencja ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
interference
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się

ingerować v
interfere
zajmować się jakimiś sprawami bez zgody podmiotów, których one bezpośrednio dotyczą

ingrediencja ˌĩŋɡrɛˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
ingredient
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
inhalation
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inhalator ˌĩnxaˈlatɔr n
inhaler puffer inhalator
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inherentny ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
inherent
nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś

inhibitor ˌĩnxʲiˈbʲitɔr n
inhibitor
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

inhumacja n
inhumation
(książkowy) pogrzebanie zmarłego w ziemi

inicjacja ˌĩɲiˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
initiation
ceremonia przyjęcia nowego członka
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się
rozpoczęcie czynności, procesu działania

inicjalizować ˌĩɲiʦ̑ʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
initialise
nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś

inicjatywa n
initiative
propozycja zrealizowania określonych działań
skłonność do samodzielnego inicjowania działań
w grach: pierwszeństwo dające przewagę

inicjować v
initiate
dawać czemuś początek

iniekcja n
injection
(medycyna, medyczny) zastrzyk

inkantacja ˌĩŋkãnˈtaʦ̑ʲja n
encantation incantation
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzędowe zaklęcie

inkarceracja n
incarceration imprisonment
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie

inkarnacja n
incarnation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;

inkaski ĩŋˈkasʲci adj
Incan
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

inklinacja n
inclination
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia

inkluzywność n
inclusiveness
sposób zachowania, który przeciwstawia się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry

inkluzywny adj
inclusive
taki, który poszerza i obejmuje całość pewnego zbioru

inkontynencja n
incontinence
(medycyna, medyczny) nietrzymanie wydalania – moczu lub stolca;

inkorporacja ˌĩŋkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
incorporation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa

inkrementacja ˌĩŋkrɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
increment incrementation
(informatyka, informatyczny) operacja zwiększenia wartości o jeden;

inkryminacja n
criminalization
oskarżenie, zarzut

inkryminować ˌĩŋkrɨ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
incriminate
(książkowy) obwiniać, stawiać zarzuty

inkub ˈĩŋkup n
incubus
(etnografia, etnograficzny) demon, który pod postacią mężczyzny obcuje z kobietą podczas snu

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
incubator
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) podmiot inwestujący w nowe przedsiębiorstwa

inkunabulista n
incunabulist
osoba zajmująca się badaniem inkunabułów

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
incunabulum incunable
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
Inquisition
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizycyjny adj
inquisitorial
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie

inkwizytor n
inquisitor
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

innowacja n
innovation novelty
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

innowacyjny adj
innovative
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
dissenter
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku

inność n
otherness
bycie innym, odznaczanie się cechami różniącymi daną rzecz czy osobę od innej

inny ˈĩnːɨ adj
different
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
else
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
other another
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
in other words
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inochód ĩˈnɔxut n
amble ambling gait
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;

inozytol n
inositol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
staging
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie

insektarium n
insectarium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;

insektycyd n
insecticide
środek owadobójczy

inseminacja ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
insemination
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;

insider n
insider
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
inscription
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

insolacja n
insolation
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;
oddziaływanie promieni słonecznych

insolacyjny adj
insolational
związany z insolacją, dotyczący insolacji

inspekcja ĩw̃ˈspɛkʦ̑ʲja n
inspection
kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
inspector
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji
officer
stopień oficerski w policji

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
inspiration
natchnienie, twórczy zapał, wena

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
inspirer
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje

inspirować v
inspire
dostarczać natchnienia
be inspired
czerpać natchnienie

inspirująco adv
inspirationally
w sposób inspirujący, dając inspirację

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
installation
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość
(sztuka) przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów;

instalator n
installer
(informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania
installer plumber fitter
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
install
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał

instancja n
instance
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji
(informatyka, informatyczny) obiekt klasy, egzemplarz klasyfikatora

instant ˈĩw̃stãnt adj
instant
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
instruction
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie
manual
książka lub broszura z opisem działania

instruktaż n
instruction
udzielanie komuś instrukcji, wskazówek

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
instructor trainer
osoba instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
instrument
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;

instrument muzyczny n
musical instrument instrument
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalizm n
instrumentalism
współczesny kierunek filozoficzny będący odmianą pragmatyzmu; w filozofii nauki, pogląd ten określa koncepty i teorie jedynie jako narzędzia (instrumenty), których wartość jest mierzona, nie poprzez ich prawdziwość czy fałszywość, lecz poprzez ich efektywność w tłumaczeniu i przewidywaniu zjawisk;

instrumentalnie adj
instrumentally
w sposób instrumentalny

instrumentalny adj
instrumental
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu

instrumentariuszka ˌĩw̃strũmɛ̃ntarʲˈjuʃka n
scrub nurse
pielęgniarka asystująca przy operacji, pomagająca przy jej przygotowaniu

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
instinct
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktownie adv
instinctively
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
instinctive
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
institution
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
institutional
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
institute
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insula ĩw̃ˈsula n
insula
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insulin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
insulin resistance
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;

insulinozależny adj
insulin-dependant
taki, który jest zależny od insuliny, uzależniony od poziomu jej wytwarzania w organizmie

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
insurrection insurgency
(książkowy) powstanie zbrojne

insynuacja n
insinuation
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

insynuować v
insinuate
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

intaglio n
intaglio
(sztuka) relief wklęsły w kamieniu;

intarsja ĩnˈtarsʲja n
intarsia inlay
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
integration
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

integracyjny adj
integrative
dotyczący integracji

integralność n
integrity
nierozdzielność, związek całości

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
integral
nierozerwalnie związany z czymś

integrować v
integrate
(książkowy) scalać

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
intellect
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualista n
intellectual
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualizacja n
intellectualization
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

intelektualizm n
intellectualism
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

intelektualnie adv
intellectually
pod względem intelektualnym

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
intellectual
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
intelligence
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
intelligent smart
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
intention intent
chęć, zamiar

intencjonalny ˌĩntɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
intentional
stanowiący intencję, mający coś na celu

intendentura n
commissariat
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.

intensja n
intension
(językoznawstwo, językoznawczy) (filozofia, filozoficzny) znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
intensification
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

intensywista n
intensivist
(medycyna, medyczny) specjalista intensywnej terapii

intensywna terapia ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvna tɛˈrapʲja n
critical care intensive care intensive therapy intensive treatment
leczenie chorych w stanie zagrożenia życia;

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
intensely intensively
w sposób intensywny

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
intensity
stopień nasilenia czegoś; natężenie

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
intensive
natężony, mocny, nasycony

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
interaction
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interaktywnie adv
interactively
w sposób interaktywny

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
interactive
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

intercepcja n
interception
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
prenuptial agreement marriage articles pre-nup prenup
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interdyscyplinarność n
interdisciplinarity
cecha tego, co interdyscyplinarne

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
interdisciplinary
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący kilku dyscyplin naukowych

interes ĩnˈtɛrɛs n
business
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) firma, działalność gospodarcza
deal matter
sprawa (do załatwienia)
interest
korzyść, pożytek

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
interest
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić
be interest in take interest in
być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
interesting
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
interface
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
user interface
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferencja n
interference
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferometria n
interferometry
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferon
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interfiks ĩnˈtɛrfʲiks n
interfix
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący między dwoma wyrazami, międzyrostek;

interglacjał ˌĩntɛrˈɡlaʦ̑ʲjaw n
interglacial
cieplejszy okres między dwoma zlodowaceniami;

interkalacja ˌĩntɛrkaˈlaʦ̑ʲja n
intercalation
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;

interkom n
intercom
system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

interkontynentalny adj
intercontinental
dotyczący spraw, relacji, itp. między kontynentami

interkreatywność ˌĩntɛrkrɛaˈtɨvnɔɕʨ̑ n
intercreative
zdolność kreowania interakcji w multimediach, poprzez tworzenie nowych jakości i innowacyjnych rozwiązań

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
Interlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

interlokutor ˌĩntɛrlɔˈkutɔr n
interlocutor
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę

intermezzo n
intermezzo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;

internacjonalizm n
internationalism
współpraca, solidarność międzynarodowa

internat n
dorm
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
internaut
użytkownik Internetu

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
internet
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
internist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

internować ˌĩntɛrˈnɔvaʨ̑ v
intern
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego
pozbawiać wolności osoby uznane za niebezpieczne politycznie

interpelacja n
interpellation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpolacja ˌĩntɛrpɔˈlaʦ̑ʲja n
interpolation
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
interpretation
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;
(sztuka) twórcze odtworzenie utworu lub dzieła

interpretacyjny adj
interpretative interpretive
dotyczący interpretacji

interpretować ˌĩntɛrprɛˈtɔvaʨ̑ v
interpret
rozumieć coś na swój sposób

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
punctuation
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡaʦ̑ʲja n
interrogation
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
intersexuality
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interview ĩnˈtɛrvʲju n
interview
wywiad przeprowadzony przez dziennikarza

interwał ĩnˈtɛrvaw n
interval
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
intervention
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
interventionism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

interwenient ˌĩntɛrˈvɛ̃ɲɛ̃nt n
intervener
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która interweniuje

intifada ˌĩntʲiˈfada n
intifada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
intonation
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
intone
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos

intramarginalny ˌĩntrãmarʲɟĩˈnalnɨ adj
intramarginal
(ekonomia, ekonomiczny) odbywający się w ramach dopuszczalnych wahań kursów (o interwencjach walutowych)
(geografia, geograficzny) dotyczący strefy między czołem lodowca a moreną czołową, pochodzący z tej strefy, związany z nią

intranet n
intranet
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

intratny ĩnˈtratnɨ adj
lucrative
przynoszący zysk

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
introduction
wstęp, przedstawienie czegoś, początek

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
bookbinder
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

introligatornia ˌĩntrɔlʲiɡaˈtɔrʲɲa n
bindery
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa

intronizacja n
enthronement
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

introspekcja ˌĩntrɔˈspɛkʦ̑ʲja n
introspection
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych

introwertyk n
introvert
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze

intruz n
interloper
człowiek niemile widziany w danym miejscu
intruder trespasser
człowiek który dostał się gdzieś bezprawnie, łamiąc zakazy

intryga ĩnˈtrɨɡa n
intrigue plot
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intrygant n
intriguer machinator schemer
człowiek czyniący intrygi, działający podstępnie przeciwko komuś

intubacja n
intubation
(medycyna, medyczny) umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
intuition
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
intuitively
za pomocą intuicji

intuicyjność n
intuitiveness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest intuicyjne

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
intuitive visceral
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

intymność n
intimacy
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
intimate
mocno osobisty

inulina n
inulin
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwader ĩnˈvadɛr n
invader
(rzadki, rzadko używany) ten, który dokonuje inwazji

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
handicapped
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwazja ĩnˈvazʲja n
invasion infestation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwazyjnie adv
invasively
w sposób inwazyjny

inwazyjny adj
invasive
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm
(ekologia, ekologiczny) dotyczący zasiedlania przez gatunki obce określonemu środowisku
(wojskowość, wojskowy) dotyczący inwazji zbrojnej, związany z inwazją zbrojną

inwektywa n
invective
zniewaga, obelga

inwencja ĩnˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
invention
cecha kogoś, kto jest pomysłowy i wynajduje rzeczy nowe, oryginalne

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzaʦ̑ʲja n
inventory stocktaking
spisywanie inwentarza

inwentaryzator n
inventory co-ordinator registrar
osoba odpowiedzialna za inwentaryzowanie mienia oraz prowadzenie jego rejestrów – inwentarzy

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
inventory
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwersja n
inversion
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś
(matematyka, matematyczny) geometryczne przekształcenie płaszczyzny względem zdefiniowanego okręgu

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
investor
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
invest
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
investment capital expenditure
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwigilacja ˌĩnvʲiɟiˈlaʦ̑ʲja n
surveillance
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś;

inwolucja n
involution
(matematyka, matematyczny) funkcja, która posiada funkcję odwrotną równą jej samej;
(medycyna, medyczny) fizjologiczne lub patologiczne zmniejszanie się, zanikanie organu;
rozwój wsteczny, uwstecznianie się czegoś

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
engineer
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
engineering
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt iˈpɛrɨt n
mustard mustard gas
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;
yperite
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący

iperyt azotowy iˈpɛrɨt ˌazɔˈtɔvɨ n
nitrogen mustard
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych;

iperyt bromowy iˈpɛrɨd brɔ̃ˈmɔvɨ n
1 bromo- 2 ethane bis- sulfide
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej;

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
mustard gas sulfur mustard yperite bis sulfide bis thioether sulphur mustard
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;
sulfur mustard sulphur mustard
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek siarkoorganiczny o budowie zbliżonej do iperytu siarkowego (1.1) będący parzącym bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków

iperyt tlenowy iˈpɛrɨt ːlɛ̃ˈnɔvɨ n
1 2 2 ethoxy- ethane O-mustard T agent T bis- ether
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów będący jednocześnie eterem, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów o zbliżonych do iperytu siarkowego właściwościach chemicznych i toksycznych;

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
upsilon
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
Iranian study
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan)

iranka iˈrãŋka n
irania
(ornitologia, ornitologiczny) Irania gutturalis, gatunek niewielkich ptaków z rodziny muchołówkowatych;

irański iˈrãj̃sʲci adj
Iranian
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
ounce snow leopard
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku irbisów śnieżnych (1.1)
snow leopard ounce
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

ircha n
shammy
rodzaj zamszu

ireniczny adj
irenic irenical
promujący pokój, dążący do zaprzestania walki i zawarcia pokoju

irga ˈirɡa n
cotoneaster
(botanika, botaniczny) Cotoneaster, rodzaj roślin z rodziny różowatych;

irga Dammera n
bearberry cotoneaster
(botanika, botaniczny) Cotoneaster dammeri C.K.Schneid., zimozielony krzew z rodziny różowatych;

irga Dielsa ˈirɡa ˈdʲilsa n
Diels' cotoneaster
(botanika, botaniczny) Cotoneaster dielsianus, gatunek krzewu ozdobnego z rodziny różowatych

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
Irish
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzkie bliźnięta irˈlãnʦ̑ʲcɛ blʲiʑˈɲɛ̃nta n
Catholic twins
rodzeństwo urodzone w odstępie roku lub mniejszym

irokez iˈrɔkɛs n
mohawk
włosy ułożone w stojący grzebień, kojarzone z subkulturą punk

ironia iˈrɔ̃ɲja n
irony
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
ironically
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
ironic
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
ironize ironise
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

irracjonalność n
irrationality
cecha tego, co jest irracjonalne

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irrational
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

irredentyzm n
irredentism
(zobacz) irredenta

iryd ˈirɨt n
iridium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irydowanie n
iridation
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna wprowadzenia atomu irydu do cząsteczki związku chemicznego

irygacja n
irrigation
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól;
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;

iryjski adj
Irish
związany z Iryjczykami, dotyczący Iryjczyków

irys ˈirɨs n
iris
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) kosaciec, roślina kwiatowa;

irytacja ˌirɨˈtaʦ̑ʲja n
irritation
stan rozdrażnienia

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
irritate
drażnić, denerwować kogoś
annoy
denerwować się, wpadać w irytację

irytujący adj
irritating annoying bothersome
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

iryzacja n
iridescence goniochromism pearlescence
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw;

iskać ˈiskaʨ̑ v
louse pick out louse
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami

iskra ˈiskra n
spark sparkle
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

iskrzyć v
coruscate scintillate sparkle
świecić lub odbijać światło w sposób przypominający naprzemienne gaśnięcie i zapalanie się
spark
wyrzucać z siebie iskry
coruscate scintillate sparkle
odbijając światło sprawiać wrażenie naprzemiennego gaśnięcia i zapalania się
spark
wytwarzać iskry prądu elektrycznego

islam ˈislãm n
Islam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamista ˌislãˈmʲista n
Islamist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu

islamistyka ˌislãˈmʲistɨka n
Islamic studies
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem;

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
Islamization
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
Islamism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamizować ˌislãmʲiˈzɔvaʨ̑ v
Islamize
wprowadzać islam, poddawać coś pod wpływy islamu

islamofaszysta n
Islamofascist
zwolennik islamofaszyzmu, radykalnej postaci islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofaszystowski adj
Islamofascist
mający związek z islamofaszyzmem, radykalną postacią islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
Islamofascism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
Islamophobia islamophobia
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
Islamic
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
Icelandic
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
Icelandic
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
being entity living
wyodrębniona całość, istota, byt
existence subsistence
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
exist be
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
creature
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

istotnie iˈstɔtʲɲɛ adv
considerably substantially actually constitutionally constitutively essentially
w znaczącym i/lub znacznym stopniu

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
really truly indeed admittedly in fact in point of fact
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił

istotność n
meaningfulness pertinence pertinency salience significance
to, co stanowi istotę sprawy

istotny iˈstɔtnɨ adj
essential
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny
true real
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty

iteracja ˌitɛˈraʦ̑ʲja n
iteration
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;

iterb ˈitɛrp n
ytterbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
yttrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

iwa ˈiva n
goat willow great sallow pussy willow
(botanika, botaniczny) Salix caprea L., gatunek roślin z rodziny wierzbowatych;

iworyjski ˌivɔˈrɨjsʲci adj
Ivorian
odnoszący się do państwa Wybrzeże Kości Słoniowej, wywodzący się z Wybrzeża Kości Słoniowej

izauryjski adj
Isaurian
związany z Izaurią, dotyczący Izaurii

izauryjski n
Isaurian
(językoznawstwo, językoznawczy) język izauryjski, wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich

izba ˈizba n
bar office
(urzędowy) organ zajmujący się sprawami jakiegoś zrzeszenia zawodowego, mający na celu jego obronę
chamber house
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach
council office
(urzędowy) wyższy urząd administracji państwowej
room
(potocznie, potoczny) pomieszczenie w wiejskim domu
(urzędowy) pomieszczenie mieszkalne, pokój

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
lower house
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wytrzeźwień ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ n
detoxification detention centre drunk tank
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
upper house
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izobara ˌizɔˈbara n
isobar isobaric line
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izobaryczny adj
isobaric
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia

izobata n
isobath
(geografia, geograficzny) krzywa na mapie łącząca punkty o jednakowej głębokości;

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isogloss
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izohieta n
isohyet
(metrologia, metrologiczny) linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów;

izokefalia n
isocephalism isocephaly
(sztuka) rodzaj kanonicznej kompozycji plastycznej, w której głowy postaci znajdują się w jednej linii, na tej samej wysokości;

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
isocost
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izokwanta ˌizɔˈkfãnta n
isoquant
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;

izolacja n
insulation
(elektryczność) warstwa materiału o niskiej przewodności elektrycznej;
isolation
oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
isolationist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
isolationism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolacyjny adj
insulating
mający zdolność izolacji

izolator n
insulator dielectric nonconductor
materiał izolujący
insulator isolator
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem

izolowanie n
isolating
(rzeczownik odczasownikowy) od izolować

izolować v
isolate
wydzielać z całości
insulate
pokrywać izolacją
isolate detach
oddzielać od otoczenia, nie dopuszczać do zetknięcia
seclude
odsuwać się od innych, pozostawać w odosobnieniu, trzymać się na uboczu

izomer n
isomer
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izometryczny adj
isometric
(matematyka, matematyczny) taki, który nie zmienia odległości między punktami

izomorfizm ˌizɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
isomorphism
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje

izonomia ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
isonomia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) równość ludzi wobec prawa;

izoterma ˌizɔˈtɛrma n
isotherm
(meteorologia, meteorologiczny) linia łącząca na mapie punkty o tej samej temperaturze;

izoton n
isotone
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;

izotop iˈzɔtɔp n
isotope
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelicki adj
Israelite
(przestarzałe, przestarzały) żydowski

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
Israeli
odnoszący się do państwa Izrael

ił iw n
clay loam
(geologia, geologiczny) drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych;

iłowy iˈwɔvɨ adj
argillaceous clayey clayish loamy
złożony, zbudowany z iłu

iść iɕʨ̑ v
go
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
(przenośnie, przenośnia) wydobywać się
run
o maszynach i urządzeniach funkcjonować
walk go
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

iść jak po grudzie ˈiɕʨ̑ ˈjak pɔ‿ˈɡruʥ̑ɛ v
be hard going
iść bardzo ciężko, przychodzić z trudem

iść na dymka ˈiɕʨ̑ na‿ˈdɨ̃mka idiom
go for a smoke
iść zapalić papierosa

iść po linii najmniejszego oporu ˈiɕʨ̑ pɔ‿ˈlʲĩɲji ˌnajmʲɲɛ̇jˈʃɛɡɔ ːˈpɔru v
follow take the path of least resistance
wybierać najprostsze, najłatwiejsze rozwiązanie, niewymagające trudu, wysiłku

iść po trupach ˈiɕʨ̑ pɔ‿ˈtrupax v
play hardball
zmierzać do celu, nie przebierając w środkach, postępując bezwzględnie wobec osób stanowiących przeszkodę w osiągnięciu tego celu

iść pod młotek ˈiɕʨ̑ pɔd‿ˈmwɔtɛk idiom
come under the hammer go under the hammer
zostawać przeznaczonym na zlicytowanie

iść spać ˈiɕʨ̑ ˈspaʨ̑ v
go to bed go to sleep hit the hay hit the sack turn in turn into a pumpkin
udawać się na sen

iść w kimono ˈiɕʨ̑ fʲ‿cĩˈmɔ̃nɔ idiom
hit the hay
(potocznie, potoczny) iść spać

ja ja personalPronoun
I
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłczan n
malate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego

jabłecznik jabˈwɛʧ̑ʲɲik n
apple pie
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z jabłkami
cider
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słabe wino z jabłek

jabłeczny adj
apple
dotyczący jabłek (owoców)

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
Adam's apple
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
apple
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
kneecap
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie
orb
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
Adam's apple
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
bone of contention
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
apple
zrobiony z jabłek, zawierający jabłka

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
apple tree apple
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
yacht
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jacuzzi ʤ̑aˈkuzʲi n
jacuzzi
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;

jad jadɨ jat n
venom
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jad trupi n
cadaveric poison
(biochemia, biochemiczny) ptomaina, alkaloid powstający w procesach gnilnych ciał organicznych zawierających białko

jadalnia jaˈdalʲɲa n
dining room
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków
dining room suite
komplet mebli znajdujących się w jadalni (1.1)

jadalny jaˈdalnɨ adj
edible eatable
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadeit jaˈdɛ<sup>j</sup>it n
jadeite
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;

jadowicie adv
poisonously venomously
trująco
scathingly virulently
zjadliwie, napastliwie

jadowity adj
poisonous venomous
zawierający jad
virulent
(przenośnie, przenośnia) złośliwy, wrogi

jadłodajnia ˌjadwɔˈdajɲa n
beanery eatery eating house
(gastronomia) miejsce, w którym daje się posiłki, często tanie lub darmowe

jaggery n
jaggery
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach

jagielloński adj
Jagiellonian
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii

jaglica n
trachoma
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnić się v
lamb yean
(zoologia, zoologiczny) o owcy rodzić młode, wydawać na świat jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
lamb
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
lamb
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z jagnięciny (1.1)

jagnobijski adj
Yagnobi
związany Jagnobczykami, dotyczący Jagnobczyków

jagnobijski n
Yagnobi
(językoznawstwo, językoznawczy) język jagnobijski;

jagoda jaˈɡɔda n
berry
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jagodzianka ˌjaɡɔˈʥ̑ãnka n
bilberry bun blueberry bun
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drożdżówka nadziewana jagodami
blueberry soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa jagodowa

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
Jag Jaguar
(motoryzacja) samochód brytyjskiej marki Jaguar;
jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jaguar amerykański n
jaguar
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku jaguarów amerykańskich (1.1)

jaguarundi amerykański n
eyra jaguarundi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku jaguarundi amerykańskich (1.1)

jahwizm n
Yahwism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) kult Jahwe, pierwsza religia monoteistyczna w starożytnym Izraelu i Judei

jaja ˈjäja n
ball
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra

jajeczkować v
ovulate
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
scrambled eggs
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajecznik n
egg cup eggcup
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;

jajko ˈjäjkɔ n
egg
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce
kernel
(informatyka, informatyczny) jądro systemu operacyjnego;

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
egg of Columbus Columbus' egg
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;

jajko na miękko n
soft-boiled egg soft boiled egg softboiled egg
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
hard-boiled egg hard boiled egg hardboiled egg
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości;

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈʣ̑ɔ̃nɛ n
sunny side up sunny-side up sunnyside up
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem

jajnik ˈjäjɲik n
ovary
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
egg
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
ovum egg
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajochlebek jäjɔ'xlɛbɛk n
french toast
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tost francuski, najczęściej wykonany przy użyciu zwykłego chleba

jajogłowy n
boffin egghead
(żartobliwie) lub (ironicznie) inteligent, intelektualista;

jajonośny adj
oophorous
(zoologia, zoologiczny) utrzymujący oocyt
oviparous
znoszący jaja

jajorodny adj
oviparous egglaying
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
egg-shaped
kształtem przypominający ptasie jajo

jajowód jäˈjɔvut n
Fallopian tube
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
as well as
…łączący wymieniane elementy
as like
…wprowadzający porównanie
but
…wyłączający z zaprzeczonego zdania dany element
like as
…łączący zdania wtrącone

jak jak n
yak
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
like as
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
as as
…używany do wprowadzania oznajmujących zdań podrzędnych na ten temat
how
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
how as
…używany w pytaniach o sposób lub stan

jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie ˈjak ˈːuba ˈbɔɡu ˈtaɡ ˈbuk ˈːubʲjɛ proverb
measure for measure
jak uczynisz komuś, tak on uczyni tobie

jak Pan Bóg stworzył ˈjak ˈpãn‿buk ˈstfɔʒɨw adv
in one's birthday suit
nago

jak amen w pacierzu ˈjak ˈãmɛ̃n f‿paˈʨ̑ɛʒu adv
as eggs is eggs
(potocznie, potoczny) coś bardzo pewnego, co na pewno nastąpi

jak cholera ˈjak xɔˈlɛra adv
as hell
(potocznie, potoczny) bardzo, mocno, dużo, intensywnie

jak cię widzą, tak cię piszą ˈjäc‿ʨ̑ɛ ˈvʲiʣ̑ɔ̃w̃ ˈtac‿ʨ̑ɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃ proverb
fine feathers make fine birds
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu

jak nie urok, to przemarsz wojsk ˈjäc ɲɛ‿ˈurɔk ˈtɔ ˈpʃɛ̃marʒ ˈvɔjsk idiom
if it's not one thing, it's another
(potocznie, potoczny) o serii następujących po sobie niepowodzeń lub trudności uniemożliwiających realizację jakiegoś celu

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
how are you what's up
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak się nie ma, co się lubi, to się lubi, co się ma ˈjäc‿ɕɛ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈlubʲi ˈtɔ‿ɕɛ ˈlubʲi ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈma proverb
beggars can't be choosers if we can't as we would, we must do as we can
trzeba zadowolić się tym, co jest akurat dostępne

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕʨ̑ɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
as you make your bed, so you must lie in it as you make your bed, so you must lie on it as you sow, so shall you reap
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ adv
like a bull in a china shop
w sposób niezręczny, nieumiejętny

jak u Pana Boga za piecem ˈjak u‿ˈpãna ˈbɔɡa za‿ˈpʲjɛʦ̑ɛ̃m adv
like a pig in clover
bezpiecznie, beztrosko, wygodnie, szczęśliwie

jak w szwajcarskim banku ˈjak f‿ʃfajˈʦ̑arsʲcĩm ˈbãŋku adv
consider it done sure as shooting
(potocznie, potoczny) na pewno, bez wątpienia

jaka matka, taka córka ˈjaka ˈmatka ˈtaka ˈʦ̑urka proverb
like mother, like daughter
córka, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jej matka

jaka praca, taka płaca ˈjaka ˈpraʦ̑a ˈtaka ˈpwaʦ̑a proverb
as the work, so the pay
za ciężką pracę można spodziewać się godziwej zapłaty

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
as if
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa
if czas przeszły
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym nie został spełniony w przeszłości, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym nie mogło i nie może nastąpić
if czas teraźniejszy
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym może się spełnić
if past perfect
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym jest z założenia nieprawdziwy, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym ma charakter hipotetyczny
if would
(potocznie, potoczny) oznaczający, że spełnienie warunku występującego w zdaniu podrzędnym jest zależne od czyjejś woli

jakby ˈjaɡbɨ particle
almost in a way kind of sort of
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy

jakczal n
yakhchal
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lodowni o stożkowatym kształcie budowanej w starożytnej Persji

jaki ˈjäci pronoun
what what kind of
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
like father, like son
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
any
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki

jakim prawem interjection
by what right
emocjonalne wyrażenie zaskoczenia i jednocześnie protestu, niezgody na coś

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
any some a an
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk conjunction
although
chociaż

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk pronoun
no matter how
cokolwiek się zdarzy (w zdaniu podrzędnym) i tak się wydarzy (zdanie nadrzędne)

jako ˈjakɔ preposition
as
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jako że ˈjakɔ ˈʒɛ
as
skoro; ponieważ; z uwagi na fakt, że

jakobin n
Jacobin
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;

jakobiński adj
Jacobin
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu

jakoby conjunction
that
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu

jakoby particle
apparently
informująca, że mówiący przytacza cudzy sąd i podaje w wątpliwość jego prawdziwość

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
for some reason somewhy
z niewiadomego powodu
somehow
w pewien, nie do końca określony, sposób

jakościowy adj
qualitative
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
quality
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci adj
Yakutian Yakut
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci n
Yakut
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki;

jam session n
jam session
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieformalne spotkanie muzyków w celu wspólnej improwizacji muzycznej, zwłaszcza jazzu

jama ˈjãma n
cavity
(biologia, biologiczny) wolna przestrzeń w organizmach wyściełana błoną;
hole
(zoologia, zoologiczny) schronienie zwierząt wykopane w ziemi
pit
wgłębienie w ziemi

jama brzuszna n
abdominal cavity
(anatomia, anatomiczny) jama tułowia położona pomiędzy klatką piersiową a miednicą;

jama bębenkowa ˈjãma ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
tympanic cavity
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
oral cavity mouth
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jammer n
jammer
(elektronika, elektroniczny) urządzenie do zagłuszania sygnałów radiowych GPS, GSM, radarów policyjnych, sygnałów zdalnego sterowania itp.

jamnik ˈjãmʲɲik n
dachshund
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)

jamowanie n
jam
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi

jamraj ˈjãmraj n
bandicoot
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

jamthund ˈjãmtxũnt n
Swedish elkhound jamthund
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy szpiców myśliwskich pochodząca z regionu Jämtland w Szwecji;

janowiec barwierski n
dyer's broom dyer's greenweed
(botanika, botaniczny) Genista tinctoria L., gatunek krzewiastej rośliny z rodziny bobowatych o własnościach leczniczych, jak i trujących;

japok n
water opossum yapok yapock
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;

japonistyczny adj
Japanological
związany z japonistyką, dotyczący japonistyki

japonistyka n
Japanology
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię

japonka jaˈpɔ̃nka n
flip-flop
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
Japanese
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
Japanese
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

japońskie kryształy jaˈpɔ̃j̃sʲcɛ krɨˈʃtawɨ n
California bees Japanese water crystals sugar kefir grains tibi tibicos water kefir grains
mikroorganizmy zdolne do przeprowadzania fermentacji, będące koloniami bakterii i drożdży, wykorzystywane do produkcji napojów;

jar jar n
ravine
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;

jaranga n
yaranga
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne mieszkanie Czukczów i innych ludów koczowniczych północno-wschodniej Syberii, namiot w kształcie ściętego stożka

jard n
yard
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmark ˈjarmark n
fair
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;

jarmułka n
yarmulke skullcap kippa skull cap skull-cap
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
kale
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
yoke
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące spinaniu, zwieraniu czegoś

jarzynowa n
vegetable soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z jarzyn, najczęściej różnych

jarzynowy adj
vegetable
związany z warzywami, dotyczący warzyw

jarząb n
mountain-ash rowan service tree whitebeam
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju jarząb (2.1)

jarząb brekinia n
wild service tree
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;

jarząb mączny n
whitebeam common whitebeam
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;

jarząb pospolity n
mountain-ash rowan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
hazel grouse hazel hen
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarząbek zwyczajny n
hazel grouse hazel hen
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia, gatunek ptaka rodziny kurowatych;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
rowan mountain ash
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jaskier ˈjasʲcɛr n
buttercup crowfoot
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
cave cavern
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;
den
(przenośnie, przenośnia) miejsce nielegalnych lub występnych zgromadzeń

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
caveman
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini

jaskra n
glaucoma
(medycyna, medyczny) przewlekłe schorzenie oka spowodowane wzmożonym ciśnieniem śródgałkowym;

jaskrawo adv
bright
dając intensywny, jasny kolor
rażąc w oczy
clear
w sposób bardzo oczywisty; mocno uwydatniając

jaskrawy jasˈkravɨ adj
bright
o przedmiocie: mający intensywny kolor
bright brilliant
o świetle: mocno świecący, rażący oczy
bright vivid
o kolorze: intensywny
flagrant glaring striking vivid
(przenośnie, przenośnia) bardzo wyraźny, dobitny; skrajny

jaskółka jaˈskuwka n
paradise the gods
(dawniej, dawny) najwyższy balkon w teatrze;
swallow martin
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;
tailcoat
(dawniej, dawny) męski żakiet o połach przypominających ogon jaskółki (1.1)

jasna cholera interjection
dammit shit
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji

jasne jak słońce idiom
as clear as day
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości

jasno ˈjasnɔ adv
brightly
z dużą ilością światła
clearly plainly
(książkowy) w sposób zrozumiały, oczywisty

jasnoniebieski ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
light blue
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
seer clairvoyant
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowidzenie n
clairvoyance
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowłosy ˌjasnɔˈvwɔsɨ adj
fair fair-haired
mający jasne włosy

jasność ˈjasnɔɕʨ̑ n
brightness lightness
światło wysyłane przez źródło światła
clarity
czystość, dźwięczność głosu
clarity clearness lucidity
przejrzystość, zrozumiałość i klarowność
luminosity
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;
paleness
delikatny, słabo nasycony odcień

jasny ˈjasnɨ adj
bright light
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
light
o kolorze: mało intensywny

jasny gwint interjection
oh snap oh, snap
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
as clear as day
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia

jaspis ˈjaspʲis n
jasper
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrun wczesny n
dog daisy marguerite ox-eye daisy oxeye daisy
(botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

jastrun właściwy n
dog daisy marguerite ox-eye daisy oxeye daisy
(botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
hawk goshawk
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczur n
shagreen
(rzemiosło, rzemieślniczy) skóra używana w kaletnictwie do wyrobu galanterii

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
lizard
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jaszczurka zwinka n
sand lizard
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;

jatrogenny ˌjatrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
iatrogenic
(medycyna, medyczny) będący szkodliwym, niekorzystnym następstwem leczenia

jawa ˈjava n
reality
rzeczywistość
wakefulness waking
stan czuwania, niespanie

jawajski jaˈvajsʲci adj
Javanese Javan
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jawnie ˈjavʲɲɛ adv
explicitly
w sposób jawny, widoczny dla każdego, niczego nie ukrywając

jawny ˈjavnɨ adj
explicit
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wprost widoczny w zapisie
plain
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje

jawor n
sycamore maple
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jaworznicki ˌjavɔʒʲˈɲiʦ̑ʲci adj
jaworznian
związany z Jaworznem

jazda ˈjazda n
ride drive
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji

jazda indywidualna na czas ˈjazda ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alna na‿ˈʧ̑as n
individual time trial
(sport, sportowy) w kolarstwie: konkurencja, gdzie zawodnicy startując pojedynczo i nie mogąc korzystać z pomocy innych muszą jak najszybciej przejechać określony odcinek;

jazgarz ˈjazɡaʃ n
ruffe
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych;

jazz ʤ̑ɛs n
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzband n
jazz band jazzband
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół wykonujący muzykę jazzową

jazzista n
jazzist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jazzman n
jazzman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jazzować v
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać muzykę jazzową

jazzowo adv
jazzily
na sposób jazzowy

jazzowy adj
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu

jaćwieski n
Sudovian
(językoznawstwo, językoznawczy) język jaćwieski;

jałmużna jawˈmuʒna n
alms
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałmużnik n
almoner
(dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
osoba rozdająca jałmużnę

jałmużnik papieski n
papal almoner
(kościelny) urząd arcybiskupa udzielającego w imieniu papieża wsparcia osobom potrzebującym;

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
juniper
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałowy jaˈwɔvɨ adj
aseptic germ-free sterile
nie zawierający drobnoustrojów
barren unfruitful hardscrabble idling languishing waste
pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia
flavourless flavorless savourless tasteless
pozbawiony smaku
idle
podjęty nadaremno
pointless academic arid futile jejune
bez wartości

jałówka jaˈwufka n
heifer
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
jasmine
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jaśnieć v
shine
dawać wyraźnie jasny blask
go pale
tracić natężenie barwy

jaźń jäɕɲ̊ n
ego self
świadomość siebie i swojej osobowości

jeansowy adj
denim jean
wykonany z jeansu

jebadełko ˌjɛbaˈdɛwkɔ n
nut tool
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (sport, sportowy) urządzenie do wyjmowania kostek i innych metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał, umieszczonych uprzednio celem założenia asekuracji;

jebadło jɛˈbadwɔ n
sweat box
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia

jebany jɛˈbãnɨ adj
fucking
(wulgarnie, wulgaryzm) taki, który denerwuje, wzbudza gniew, pogardę

jebać ˈjɛbaʨ̑ v
fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
go ride
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
ride go travel drive
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia
slide
(potocznie, potoczny) o butach, sankach: ślizgać się

jechać na jednym wózku ˈjɛxaʨ̑ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku v
be in the same boat
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
one
liczba 1

jeden ˈjɛdɛ̃n n
one
cyfra 1

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
one
któryś (z większej grupy)

jeden za drugim adv
one by one
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
one for all, all for one
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedenasta n
eleven o'clock
godzina 11 rano lub wieczorem

jedenastozgłoskowiec n
hendecasyllable
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wers jedenastozgłoskowy

jedenastościan n
hendecahedron
(geometria) wielościan o jedenastu ścianach

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
one swallow doesn't make a summer
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
one swallow doesn't make a summer one swallow does not a summer make
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednak ˈjɛdnak conjunction
however
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednak ˈjɛdnak particle
after all
…partykuła wyrażająca sytuację nieoczekiwaną

jednakowo ˌjɛdnaˈkɔvɔ adv
identically
tak samo, identycznie, w taki sam sposób

jednakowy ˌjɛdnaˈkɔvɨ adj
identical
taki sam, identyczny

jednakże jɛdˈnaɡʒɛ conjunction
however
wzmocniona forma spójnika jednak

jedno-
one- single-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na jednostkowość elementu, który nazywa druga część złożenia

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
one-act
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
one-act play
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu

jednoatomowy adj
monatomic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z jednego atomu

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
monochrome
mający jedną barwę

jednoczesność n
simultaneity simultaneousness
cecha tego, co jednoczesne, co odbywa się w tym samym czasie

jednoczesny ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
simultaneous
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili

jednocześnie ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
at the same time at once
w tej samej chwili, w jednym czasie
simultaneously concurrently
naraz, równolegle

jednoczyć v
join merge
spajać coś z czymś
unite combine
łączyć do wspólnego działania wokół jakiejś idei
merge unite
łączyć się w jedno
unite
łączyć się z kimś do wspólnego działania wokół jakiejś idei

jednoczęściowy adj
one piece
składający się z jednej części

jednogłośnie adv
unanimously
bez ani jednego głosu sprzeciwu; wszystkimi głosami

jednogłośny ˌjɛdnɔˈɡwɔɕnɨ adj
unanimous
jednomyślny

jednojęzyczny ˌjɛdnɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
monolingual
napisany w jednym języku
posługujący się jednym językiem

jednokolorowy adj
unicolor homochromous self-colour unicoloured unicolored
mający jeden kolor

jednokomórkowiec ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvʲjɛʦ̑ n
unicellular organism
(biologia, biologiczny) organizm składający się tylko z jednej komórki

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
unicellular single-celled
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednokrotnie adv
once
jeden raz

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
uniform
niezróżnicowany pod względem budowy, składu

jednomasztowiec ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
one-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający jeden maszt

jednomasztowy ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
one-masted
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglowcu – mający jeden maszt

jednomian n
monomial
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;

jednomyślnie adv
unanimously
w sposób jednomyślny

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
unanimity
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednomyślny adj
unanimous consentaneous
bez różnic w przekonaniach

jednonawowy adj
single-aisle
(architektura, architektoniczny) taki, który ma jedną nawę

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
one-legged
mający jedną nogę

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
one-eyed
taki, który ma jedno oko

jednoosiowy adj
uniaxial
mający jedną oś

jednopiętrowy ˌjɛdnɔpʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
two storey
mający tylko parter i jedno piętro

jednopręgi adj
single-striped
(biologia, biologiczny) mający jedną pręgę

jednopłat n
monoplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednoraki ˌjɛdnɔˈraci numeral
of one way kind type onefold
jednakowy, jednolity, jednorodny, jednego typu, rodzaju

jednorako ˌjɛdnɔˈrakɔ adv
in one way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → jednoraki

jednoramienny adj
one-armed
posiadający jedno ramię, jeden wygiętnik

jednorazowy ˌjɛdnɔraˈzɔvɨ adj
disposable throwaway
mogący być użyty, wykorzystany jeden raz
one-time non-recurrent non-recurring single fare
zachodzący, mający miejsce jeden raz

jednoroczny ˌjɛdnɔˈrɔʧ̑nɨ adj
one-year one-year-old annual plant yearling
mający lub trwający jeden rok

jednorodny adj
homogeneous homogenous
złożony z takich samych składowych
uniform
mający identyczne cechy

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
unicorn
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednoręki ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci adj
one-armed
mający jedną rękę

jednoręki bandyta n
slot machine fruit machine one-armed bandit
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;

jednosilnikowy adj
single-engined
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostajny ˌjɛdnɔˈstajnɨ adj
monotonous
stale taki sam

jednostka jɛdˈnɔstka n
affiliate
placówka określonej instytucji
individual
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik
unit
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość
część całości

jednostka astronomiczna n
astronomical unit
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostka elektryczna n
EMU electric multiple unit
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) elektryczny zespół trakcyjny

jednostka pływająca n
watercraft waterborne vessel
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) konstrukcja zdolna do samodzielnego pływania;

jednostka ratowniczo-gaśnicza jɛdˈnɔstka ˌratɔvʲɲiʧ̑ɔ‿ɡaɕˈɲiʧ̑a n
fire station
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń

jednostka urojona n
imaginary unit
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat stanowi -1;

jednostkowo adv
unitarily
(rzadki, rzadko używany) w sposób uwzględniający pojedynczy przypadek

jednostkowy adj
countable
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący tego, co da się wyodrębnić jako jedna sztuka
individual
dotyczący jednego bytu (osoby, rzeczy, itp.)
isolated
dotyczący jednego zdarzenia, wyjątkowej sytuacji
unitary unit
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości

jednostronicowy adj
one-page
mieszczący się na jednej stronie, składający się z jednej strony, zawierający jedną stronę

jednostronnie adv
one-sidedly unilaterally
w sposób jednostronny

jednostronny adj
ex parte limited one-dimensional
o wąskim zakresie; uwzględniający interes lub opinię tylko jednej ze stron
one-sided unilateral
dokonywany przez jedną ze stron
one-way single-track
poruszający się w jednym kierunku, odbywający się w jedną stronę
single-sided
znajdujący się na jednej z dwu stron

jednosylabowy ˌjɛdnɔsɨlaˈbɔvɨ adj
monosyllabic
liczący jedną sylabę, składający się z jednej sylaby

jednoużytkownikowy adj
single-user
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać jednego użytkownika na raz

jednowymiarowy adj
one-dimensional
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze

jednoznacznie adv
unequivocally unambiguously
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
unequivocal univocal unambiguous
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
unity oneness
wspólnota, unia, zjednoczenie

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m adv
briefly speaking in a word in short in sum
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia

jedwab ˈjɛdvap n
silk
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabisty adj
silken silky flossy silky smooth
przypominający jedwab swoją miękkością, gładkością i połyskiem

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
silkworm
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabnik morwowy n
domestic silkmoth silkmoth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
silken silky
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu

jedwabny szlak n
Silk Road
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
only child
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny

jedynie jɛˈdɨ̃ɲɛ particle
only
…komunikująca, że czegoś jest mniej niż spodziewała się osoba mówiąca
…ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
F
(edukacja, edukacyjny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole
central incisor
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) ząb sieczny przyśrodkowy (mezjalny)
identity
(matematyka, matematyczny) element neutralny różnych działań matematycznych
one
nazwa cyfry 1 i liczby 1
single room
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
only unique
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
one of a kind one-of-a-kind
taki, który jest unikatem

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
eat
spożywanie pokarmu
food
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jego ˈjɛɡɔ pronoun
his
3. (osoba) lp, rodzaj męski
its
3. (osoba) lp, rodzaj nijaki

jej jɛ̇j pronoun
her hers
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jelec ˈjɛlɛʦ̑ n
cross guard
pałąk, który oddziela rękojeść miecza od ostrza, chroniąc dłoń;
dace
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus, rodzaj ryb słodkowodnych z rodziny karpiowatych

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
deer stag
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jeleń wschodni n
sika deer spotted deer
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus;

jelito jɛˈlʲitɔ n
intestine bowel
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
small intestine small bowel
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
large intestine
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelito ślepe n
cecum caecum
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
intestinal
(przymiotnik) od jelito

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
fawn
młody jeleń
stag beetle
(zoologia, zoologiczny) Lucanidae, gatunek chrząszczy;

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
stag beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
Yemeni
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
mistletoe
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
waxwing
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jemiołuszka zwyczajna n
Bohemian waxwing
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;

jen jɛ̃n n
yen
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
captive prisoner of war POW
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny;

jenot azjatycki n
mangut raccoon dog
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku jenotów azjatyckich (1.1)

jer jɛr n
yer
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska występująca w języku prasłowiańskim, oznaczana znakami ъ i ь;
brambling
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
jeremiad
biadolenie, lament, skarga

jerychończyk n
Jerichoan Jerichoite
mieszkaniec Jerycha

jerzyk ˈjɛʒɨk n
swift
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jerzyk palmowy n
African palm swift
(ornitologia, ornitologiczny) Cypsiurus parvus, gatunek niewielkiego ptaka afrykańskiego z rodziny jerzykowatych

jesienią jɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɔ̃w̃ adv
in the autumn
w czasie trwania jesieni

jesiennie jɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲːɛ adv
autumnally
typowo dla jesieni

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
autumnal autumn
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
autumn fall
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
ash
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesion wyniosły n
European ash ash common ash
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;

jesionka jɛ̇ˈɕɔ̃nka n
overcoat
(krawiectwo) ciepły, zwykle wełniany płaszcz

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
sturgeon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jesiotr adriatycki ˈjɛ̇ɕɔtr̥ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
Adriatic sturgeon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser naccarii Bonaparte, dwuśrodowiskowa ryba z rodziny jesiotrowatych;

jest jak jest
it is what it is
obecna sytuacja nie jest najlepsza, ale trzeba się z nią pogodzić

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
else more
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
still even
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
still yet
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
yet already
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już

jeszcze raz adv
once again once more
po raz kolejny (być może ostatni)

jesziwa n
yeshiva yeshivah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższa szkoła rabinacka;

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
roadway
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
lake loch
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
Jesuitic Jesuitical
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu

jezuita n
Jesuit
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny
Jesuit jesuit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jezyd n
Yazidi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jezydyzmu

jezydyzm n
Yazidism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;

jezydzki adj
Yazidi Yezidi
związany z jezydyzmem i jezydami, dotyczący jezydyzmu

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
when in Rome, do as the Romans do
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
eat
przyjmować pokarmy

jeść jak ptaszek v
eat like a bird
jadać mało

jeść jak wróbelek ˈjɛ̇ɕʨ̑ ˈjaɡ vruˈbɛlɛk v
eat like a bird
jeść bardzo mało

jeść obiad v
have lunch
spożywać południowy posiłek

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕʨ̑ ɕɲaˈdãɲɛ v
have breakfast eat breakfast
spożywać posiłek w godzinach porannych

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
horseman rider
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeździecki adj
equestrian
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa

jeździectwo n
horse-riding
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych

jeździć ˈjɛ̇ʑʥ̑iʨ̑ v
drive
przenosić się z miejsca na miejsce środkiem lokomocji
ride
poruszać się na grzbiecie konia

jeż jɛʃ n
hedgehog
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeż wschodni n
northern white-breasted hedgehog
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Erinaceus roumanicus Barrett-Hamilton, gatunek ssaka z rodziny jeżowatych;

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
if
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżowiec n
sea urchin
(zoologia, zoologiczny) Echinoidea morskie zwierzę należące do szkarłupni;

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
porcupine
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżozwierz indyjski n
Indian crested porcupine Indian porcupine
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku jeżozwierz indyjski (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
blackberry bramble
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jeżyć ˈjɛʒɨʨ̑ v
bristle
(przenośnie, przenośnia) stawać się nieufnym, przybierać postawę obronną
wznosić się, sterczeć

jeżątko n
hoglet
(zoologia, zoologiczny) młody jeż

jiaozi n
jiaozi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;

jidysz ˈjidɨʃ n
Yiddish
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jidyszowy adj
Yiddish
związany z jidysz, dotyczący jidysz

jidyszystyka n
Yiddish study
(edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie jidyszystyki (1.1)
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną

jidyszyzm jiˈdɨʃɨsm̥ n
Yiddish language movement Yiddishism Yiddishist movement
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (żydowski) nurt kulturowy uznający jidysz za język narodowy Żydów i dążący do rozwoju świeckiej kultury żydowskiej w oparciu o ten język;
Yiddishism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z jidysz;

jive n
jive
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) popularny taniec towarzyski wykonywany przy akompaniamencie swingu lub rock and rolla;

joannita n
knight of St. John of Jerusalem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

job killer n
job killer
(potocznie, potoczny) umiejscowiony zazwyczaj w widocznym miejscu tatuaż, który utrudnia uzyskanie zatrudnienia

jod jɔt n
iodine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
iodide
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodełka jɔˈdɛwka n
herringbone
(włókiennictwo) rodzaj splotu tkaniny, przypominający układ igieł jodły

jodoform n
iodoform
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodować v
iodate
(chemia, chemiczny) umieszczać atomy jodu w cząsteczce związku organicznego
iodise iodize
(spożywczy) dodawać sole jodowe do produktów spożywczych

jodyna jɔˈdɨ̃na n
tincture of iodine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu;

jodynować v
iodinate
(medycyna, medyczny) dezynfekować ranę przy pomocy jodyny

jodła ˈjɔdwa n
fir
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

jodła koreańska n
Korean fir
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej;

jodłować jɔdˈwɔvaʨ̑ v
yodel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;

joga ˈjɔɡa n
yoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogin n
yogi
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
yoghurt yogurt yoghourt yogourt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jogurt grecki n
Greek yoghurt Greek yogurt
(spożywczy) gęsty, kremowy jogurt o dużej zawartości białka

jogurtowy ˌjɔɡurˈtɔvɨ adj
yoghourt
związany z jogurtem

joint n
joint blunt
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;

jojo n
yo-yo yoyo
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku

jojoba n
jojoba
(botanika, botaniczny) Simmondsia chinensis, (zobacz) simondsja kalifornijska

jol jɔl n
yawl
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;

jon jɔ̃n n
ion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ionization
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonizować v
ionize
(fizyka, fizyczny) powodować jonizację

jonon n
ionone
(biochemia, biochemiczny) ciecz o silnym zapachu mająca zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ionospheric
związany z jonosferą ziemską

jonowy adj
ionic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) związany z jonem lub jonami, dotyczący jonu lub jonów

jor n
jor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekcja kompozycji w hinduskiej muzyce raga występująca po części zwanej alap, cechująca się stopniowym przyspieszeniem i większą rytmicznością

jordanit n
jordanite
(mineralogia, mineralogiczny) czarny, metaliczny minerał z grupy siarkosoli

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
Jordanian
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

joruba n
Yoruba
język używany przez Joruba;

jot jɔt n
jay jy
nazwa litery J

jota ˈjɔta n
iota
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

jotacyzm jɔˈtaʦ̑ɨsm̥ n
iotacism
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)

jotta- ˈjɔtːa
yotta-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;

jowialność n
joviality jovialness
(rzadki, rzadko używany) pogodne usposobienie i nieco rubaszne poczucie humoru; radość i humor

jowialny adj
jovial
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

joystick n
joystick
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;

joński adj
Ionian
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Jońskiego
ionic
(architektura, architektoniczny) dotyczący porządku jońskiego

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
yuan
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubilat juˈbʲilat n
jubilarian
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia

jubiler juˈbʲilɛr n
jeweler jeweller
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerstwo n
jeweller craft jewelry make
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
jubilee
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

jubileuszowy adj
jubilee
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

jucht juxt n
Russia leather yuft
rodzaj wyprawionej skóry bydlęcej

judaica n
Judaica
(książkowy) przedmioty związane z kulturą żydowską

judaika n
Judaica
(książkowy) przedmioty związane z kulturą żydowską

judaistyczny adj
Judaic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów

judaistyka n
Jewish study
(edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie judaistyki (1.1)
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca kulturę i religię żydowską

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
Judaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
peephole judas spyhole
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi

judaszowiec południowy n
Judas tree Judas-tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
kiss of death
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni

judejski adj
Judaean Judean
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
Judeo-Arabic
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich

judo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

judykatywa n
judiciary
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) władza sądownicza, jako element trójpodziału władzy

judzki adj
Judaean Judean
związany z Judą, dotyczący Judy, pochodzący z Judy

jug band n
jug band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bluesowa grupa muzyczna grająca na instrumentach wykonanych amatorsko, własnoręcznie, z przedmiotów codziennego użytku;

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
juglone
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów

jugonostalgia ˌjuɡɔ̃nɔˈstalʲɟja n
yugo-nostalgia
tęsknota za czasami, kiedy narody południowosłowiańskie wchodziły w skład Jugosławii, utożsamianej z bezpieczeństwem i dobrobytem

jugorusiński n
Bačvan Rusyn Pannonian Rusyn Yugoslav Rusyn
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodnio- lub zachodniosłowiański używany przez Rusinów Panońskich

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
Yugoslavian Jugoslav
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
jujube
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

juk juk n
saddlebag pannier saddle bags
każda z dwóch sakw przytroczonych do grzbietu konia czy osła

jukebox n
jukebox
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szafa grająca

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
Julian
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

junior ˈjü̃ɲɔr n
junior
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat
młodszy wiekiem członek rodziny
syn lub młodszy brat / starszy brat, który nosi to samo imię co ojciec

junk food n
junk food
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;

junta n
junta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)

jura ˈjura n
Jurassic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurajski juˈrajsʲci adj
Jurassic
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurny adj
horny
(przestarzałe, przestarzały) pełen temperamentu, żywotności

juror ˈjurɔr n
juror
członek jury

jurta ˈjurta n
yurt
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
jury
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

jurysdykcja n
jurisdiction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw

jurysdykcyjnie adv
jurisdictionally
zgodnie z jurysdykcją

jurysdykcyjny adj
jurisdictional
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

jurysprudencja ˌjurɨspruˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
jurisprudence
nauka lub znajomość prawa

juta ˈjuta n
jute
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutlandzki adj
Jutlandic Jutlandish
związany z Jutlandią, dotyczący Jutlandii

jutro ˈjutrɔ adv
tomorrow
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
tomorrow
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
of tomorrow tomorrow 's
odnoszący się do przyszłości
tomorrow 's
odnoszący się do jutra

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
dawn daybreak
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca

jutyjski adj
Jutish
związany z Jutami, dotyczący Jutów

juwenalia n
yearly student carnival
(studencki) tradycyjne, coroczne igrzyska studenckie złożone z festynów, zawodów, koncertów i barwnych korowodów

juz n
Hughes telegraph
(technologia, technika, techniczny) aparat telegraficzny z klawiaturą wynaleziony w 1855, prawzór dalekopisu

juzing n
houseline
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cienka lecz mocna linka do robót bosmańskich

już juʃ particle
already yet
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
no more not anymore
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością

józefinizm n
Josephinism
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;

józefiński adj
Josephinian
(historia, historyczny, historycznie) związany z panowaniem Józefa II Habsburga;

józefolog n
Josephologist
(teologia, teologiczny) teolog prowadzący badania nad życiem, duchowością i kultem Józefa z Nazaretu

józefologia n
Josephology
(teologia, teologiczny) badania teologiczne nad życiem, duchowością i kultem Józefa z Nazaretu;

józefologiczny adj
Josephological
(teologia, teologiczny) związany z józefologią

jąderko n
nucleolus
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
core planetary core
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich;
kernel
(matematyka, matematyczny) dla dowolnej struktury algebraicznej homomorficzny przeciwobraz elementu neutralnego;
(matematyka, matematyczny) funkcja dwóch zmiennych, która występuje pod znakiem całki we wzorze określającym operator;
kernel nucleus
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
nucleus
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) dająca wydzielić się część ośrodkowego układu nerwowego, będąca skupiskiem ciał komórek nerwowych o podobnej budowie;
nucleus atomic nucleus
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
nucleus cell nucleus
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
testicle ball
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądro komórkowe n
cell nucleus
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
nuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkanie n
stammer
mówienie niewyraźnie, niepłynnie

jąkać v
stammer falter
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały
stutter falter hem and haw stumble
mówić przerywanymi sylabami, powtarzanymi głoskami, z powodu zdenerwowania lub wady wymowy

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
stammerer stutterer
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczeć v
moan groan squawk wail whine
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
barley hordeum
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
stye barley
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;

jędrność ˈjɛ̃ndrnɔɕʨ̑ n
pertness
cecha tego, co jędrne

jędrny ˈjɛ̃ndrnɨ adj
firm pert supple well-toned
twardy i sprężysty
pithy robust
rubaszny, dosadny, obrazowy

jędza n
shrew
(pejoratywnie, pejoratywny) kłótliwa, złośliwa kobieta
witch
(książkowy) brzydka, zgarbiona starucha z bajki, będąca uosobieniem złych mocy

jęk jɛ̃ŋk n
groan moan howl
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

jętka ˈjɛ̃ntka n
collar beam
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy łączący krokwie;
mayfly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

jęzor n
ice tongue
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

jęzor lodowcowy n
ice tongue
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

języczek n
ligule
(botanika, botaniczny) błoniasty twór występujący u niektórych roślin;
palatine uvula uvula
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
language programming language
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
language speech
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
language tongue
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
tongue
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
tongue language
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;

język ciała n
body language
ogół niewerbalnych komunikatów przekazywanych między ludźmi lub zwierzętami;

język kreolski n
creole language creole
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;

język literacki n
literary language
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)

język liturgiczny n
liturgical language
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język używany w liturgii

język lodowcowy n
ice tongue
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie

język mieszany n
mixed language
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa powstała na skutek wymieszania dwóch lub większej liczby języków;

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
sign language
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język misyjny n
mission language
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język wybrany lub utworzony do prowadzenia w nim działalności misjonarskiej lub misyjnej

język monocentryczny n
monocentric language
(językoznawstwo, językoznawczy) język, któremu można przypisać tylko jedną formę standardową;

język narodowy n
national language
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
foreign language
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
mother tongue native language
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język pidżynowy n
pidgin pidgin language
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;

język pluricentryczny n
pluricentric language
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) język policentryczny

język policentryczny n
polycentric language
(językoznawstwo, językoznawczy) język, któremu można przypisać więcej niż jedną formę standardową;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
programming language
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język regionalny n
regional language
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;

język sakralny n
sacred language
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język tekstów i ceremonii religijnych

język standardowy n
standard language
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka
(językoznawstwo, językoznawczy) język posiadający wypracowaną formę standardową, tj. język, który przeszedł etap standaryzacji

język staropolski ˈjɛ̃w̃zɨk ˌstarɔˈpɔlsʲci n
Old Polish language
język używany na ziemiach polskich w dobie staropolskiej (IX-XVI wiek);

język wernakularny n
vernacular vernacular language
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;
(językoznawstwo, językoznawczy) niestandardowy język określonej populacji;

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
linguistic linguistical
związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
linguist
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawczo adv
linguistically
w sposób odnoszący się do językoznawstwa

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
linguistics
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

k.o. acronym
CC cc
= kopię otrzymują / otrzymuje

ka ka n
kay
nazwa litery k / K

kabalista n
cabalist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawca kabały

kabalistyczny adj
cabalistic
dotyczący kabały lub kabalistyki

kabanos kaˈbãnɔs n
cabanossi kabana
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienka, wędzona kiełbasa z mięsa wieprzowego;

kabardyjski adj
Kabardian
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
cabaret
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabaretki n
fishnet stocking
rodzaj ażurowych pończoch tworzących siatkę o widocznych oczkach

kabel ˈkabɛl n
cable
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
cabergoline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny;

kabestan n
capstan winch
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);

kabina n
cabin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku

kablobeton ˌkablɔˈbɛtɔ̃n n
post-tensioned concrete
beton sprężony za pomocą prętów lub wiązek drutów naciąganych po stwardnieniu betonu

kablówka kaˈblufka n
cable
(potocznie, potoczny) telewizja kablowa

kaboszon kaˈbɔʃɔ̃n n
cabochon
kamień szlachetny albo półszlachetny o szlifie w formie kulistej, półkulistej, elipsoidalnej, stożkowatej

kabotaż ka.ˈbɔ.taʃ n
cabotage
żegluga między portami tego samego kraju

kabotażowiec ˌkabɔtaˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
coaster
statek do kabotażu

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
convertible
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabuki kaˈbuci n
kabuki
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego;

kabura n
holster
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kabylski kaˈbɨlsʲci n
Kabyle language
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;

kac kaʦ̑ n
hangover
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kacheksja n
cachexia
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków

kaczeniec kaˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
kingcup marsh marigold
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
canard
(potocznie, potoczny) nieprawdziwa informacja;
(lotnictwo, lotniczy) jeden z typów konstrukcji samolotów;
duck
(ornitologia, ornitologiczny) samica kaczki (1.1)
duck canard
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
duck drake
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
urine bottle
(medycyna, medyczny) naczynie do oddawania moczu bez wstawania z łóżka

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
canard hoax
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kaczka krzyżówka n
mallard wild duck
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczka labradorska n
Labrador duck
(ornitologia, ornitologiczny) Camptorhynchus labradorius Gmelin, gatunek wymarłej kaczki z rejonu wschodnich obrzeży Ameryki Północnej;

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
drake
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kaczuszka kaˈʧ̑uʃka n
kitten heel
niewysoki obcas damskich butów, szeroki u nasady, wąziutki na końcu

kaczę ˈkaʧ̑ɛ n
duckling
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki

kadaif n
kanafeh kataifi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie sera i opcjonalnie – ciasta filo lub makaroników z semoliny; zwykle po wierzchu barwiony na pomarańczowo i posypywany siekanymi pistacjami; specjalność kuchni narodowych na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Maghrebie

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
cadaverine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadena n
kadena
(informatyka, informatyczny) (ekonomia, ekonomiczny) jedna z kryptowalut stworzona w 2019 r. przez firmę o tej samej nazwie

kadencja kaˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
cadence
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wirtuozowska, improwizacyjna solówka w ramach większych utworów, np. koncertów orkiestrowych
(sport, sportowy) w biegach: liczba kroków na minutę
(sport, sportowy) w kolarstwie: liczba obrotów pedałów na minutę
cadence close
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia;
fall intonation
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;
term of office tenure term in office
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ;

kadi ˈkadʲi n
qadi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański

kadm katm̥ n
cadmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadr katr̥ n
frame
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery

kadra n
cadre staff
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kaduceusz ˌkaduˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>uʃ n
caduceus
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;

kaduk ˈkaduk n
escheat
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spadek pozostawiony bez dziedziców;

kadzidełko ˌkaʥ̑iˈdɛwkɔ n
incense stick
patyczek pokrytego substancją, która żarząc się wydziela zapach

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
incense
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
censer thurible
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadłub ˈkadwup n
body
(anatomia, anatomiczny) tułów, szczególnie jeśli bez kończyn
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;
fuselage
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu
hulk hull
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) statku

kadź n
tub
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;
vat
(dawniej, dawny) duże naczynie w kształcie ściętego stożka

kafar ˈkafar n
pile driver
maszyna do wbijania pali w grunt;

kafel n
tile
(budownictwo) ozdobna płytka ceramiczna;

kafeteria ˌkafɛˈtɛrʲja n
cafeteria
stołówka, samoobsługowa restauracja

kafetiera tłokowa n
French press
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty

kaftan ˈkaftãn n
kaftan caftan
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
straitjacket
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kagan n
kagan khagan khakan
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;

kaganek kaˈɡãnɛk n
cresset
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
muzzle
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kahał n
kahal qahal
(żydowski) (administracja) żydowska gmina wyznaniowa;

kainowe piętno ˌka<sup>j</sup>ĩˈnɔvɛ ˈpʲjɛ̃ntnɔ idiom
mark of Cain
(biblijny) znamię, którym Bóg oznaczył Kaina, zabójcę swojego brata Abla

kairotyczny adj
kairotic
związany z bogiem Kairosem, dotyczący Kairosa

kajak ˈkajak n
kayak
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajakarka ˌkajaˈkarka n
canoeist kayaker
(sport, sportowy) zawodniczka uprawiająca kajakarstwo lub kobieta, która pływa kajakiem

kajakarz kaˈjakaʃ n
canoeist kayaker
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem

kajdanki n
handcuffs cuffs
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajdany n
shackle
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów

kajkawski n
Kajkavian
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt kajkawski języka serbsko-chorwackiego

kajman ˈkajmãn n
caiman cayman
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kajuta kaˈjuta n
cabin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kajzerka kajˈzɛrka n
Kaiser roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu;

kakadu kaˈkadu n
cockatoo
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
cocoa
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
cocoa cacao
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca

kakaowiec n
cocoa tree
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kakaowiec (1.1)

kakemono n
kakemono
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;

kaktus ˈkaktus n
cactus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kala namak n
kala namak
(mineralogia, mineralogiczny) (spożywczy) kamienna sól kuchenna o ciemnym lub różowawym kolorze wydobywana w Himalajach

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
Calabrian
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
cauliflower
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafiorowy adj
cauliflower
związany z kalafiorem; taki jak kalafior; zawierający kalafior

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
rosin colophony
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalamata n
kalamata
(spożywczy) rodzaj marynowanych oliwek o brunatnoczerwonej barwie, z odmiany hodowanej na Peloponezie w pobliżu miasta Kalamata

kalander n
calender
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
kohlrabi turnip cabbage
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
calcite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaldera kalˈdɛra n
caldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalectwo n
handicap disablement lameness
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej

kaleczyć v
butcher murder
(potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie
cut
uszkadzać ciało, zwykle czymś ostrym
cut oneself
uszkadzać swoje ciało (zwykle czymś ostrym); ulegać obrażeniom zadanym przez siebie

kaledoński ˌkalɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
Caledonian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Kaledonii
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Nowej Kaledonii
(geologia, geologiczny) odnoszący się do orogenezy kaledońskiej

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
kaleidoscope
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
cripple disable person
człowiek dotknięty kalectwem
cripple disable woman
kobieta dotknięta kalectwem

kaleki adj
crippled
częściowo zniszczony
crippled disabled hamstrung
obarczony kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
calendar
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
Advent calendar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
calends
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim;

kalenica ˌkalɛ̃ˈɲiʦ̑a n
ridge
(architektura, architektoniczny) najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych;

kalesony ˌkalɛˈsɔ̃nɨ n
long johns long underwear
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;

kalif ˈkalʲif n
caliph
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
caliphate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
californium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
Californian
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
calligraphy
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
calligraphic
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kaligrafować ˌkalʲiɡraˈfɔvaʨ̑ v
write calligraphically
pisać zgodnie z zasadami kaligrafii

kalina kaˈlʲĩna n
snowball tree guelder-rose viburnum
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kalistenika n
callisthenics
(sport, sportowy) rodzaj treningu siłowego, wykonywanego w oparciu o ćwiczenia wykorzystujące ciężar własnego ciała

kalkulacja n
calculation
(handel, handlowy) ustalanie kosztów na jednostkę towarów lub usług

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
calculator
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
calamari
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zwierzę z gatunku kalmarów (1.1); zwykle w lm
squid
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;

kalokagatia n
kalokagathia kalos kagathos
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym

kalomel n
calomel
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;

kaloria kaˈlɔrʲja n
calorie
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
radiator
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna
six pack six-pack sixpack
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) wyraziste mięśnie brzucha

kalorymetryczny adj
calorimetric
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią

kalosz ˈkalɔʃ n
Wellington boot galosh
(obuwnictwo, obuwniczy) gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
calumny
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie

kalwaria n
calvary
(przenośnie, przenośnia) pasmo cierpień, mąk
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych;

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
Calvinism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kalwiński adj
Calvinist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kalwinizmem lub kalwinami

kamasja kãˈmasʲja n
camas
(botanika, botaniczny) Camassia, rodzaj roślin cebulowych;

kamasz ˈkãmaʃ n
chukka
(obuwnictwo, obuwniczy) męski but z krótką cholewą i elastycznymi bokami

kambr kãmpr̥ n
Cambrian
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kambuz ˈkãmbus n
galley caboose
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kuchnia na statku;

kamea n
cameo
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameduła n
Camaldolese
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
chameleon
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kameleon europejski n
Mediterranean chameleon
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku kameleonów europejskich (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chamaeleo chamaeleon Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny kameleonowatych;

kameleon pospolity n
common chameleon
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku kameleonów pospolitych (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chamaeleo chamaeleon Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny kameleonowatych;

kamelia n
camellia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kameowy adj
cameo
związany z kameą, dotyczący kamei

kamera kãˈmɛra n
camcorder camera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
butler
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kamerling kãˈmɛrlʲĩŋk n
camerlengo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
cameraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
camphor
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kami n
kami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;

kamica żółciowa n
cholelithiasis gallstone
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu kamieni żółciowych w drogach żółciowych;

kamieniarstwo ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲarstfɔ n
stonemasonry stonework
(rzemiosło, rzemieślniczy) wydobycie i obróbka kamienia użytkowego oraz montaż elementów kamiennych

kamieniarz n
stonemason
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamienica ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
apartment-house tenement tenement-house town house
duży, murowany budynek mieszkalny

kamienica czynszowa n
tenement tenement house
okazały budynek z wieloma mieszkaniami do wynajęcia

kamieniołom n
quarry
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
stony rocky
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni

kamieniuszka ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲuʃka n
harlequin duck
(ornitologia, ornitologiczny) Histrionicus histrionicus, gatunek kaczki;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
stone
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
stone rock
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
milestone
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;
milestone landmark
bardzo ważny, przełomowy moment

kamień młyński n
millstone
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nagrobny n
gravestone
płyta kamienna na grobie lub nagrobek z płytą wmurowaną w ścianę kościoła

kamień nazębny n
tartar dental calculus
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień półszlachetny n
semi-precious stone semi-precious gem semiprecious gem semiprecious stone
(jubilerstwo, jubilerski) względnie pospolity minerał jubilerski o niższej jakości i wartości

kamień spadł z serca ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ˈspatw̥ ˈs‿ːɛrʦ̑a idiom
a weight was lifted from one's heart a weight was lifted from one's mind
ktoś poczuł ulgę w związku z czymś; zniknął problem i czuje „lekkość w sercu”

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
gemstone gem
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamień szlifierski ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlʲiˈfʲjɛrsʲci n
abrasive stone grinding stone
twardy materiał ścierny, stanowiący roboczą część maszyn szlifujących

kamień u szyi idiom
albatross around one's neck millstone round one's neck millstone around one's neck
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności

kamień winny n
tartar
(chemia, chemiczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) kwaśny winian potasu;

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
cornerstone
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne
kamień znajdujący się w węgle

kamień żółciowy n
gallstone
(medycyna, medyczny) złóg powstały w wyniku odkładania się składników żółci;

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
kamikaze
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;

kamilianin n
Camillian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego w XVI w. przez św. Kamila de Lellis;

kamiliański adj
Camillian
związany z kamilianami, dotyczący kamilianów

kamionetka n
van
mały samochód ciężarowy

kamionka kãˈmʲjɔ̃nka n
stone bramble
(botanika, botaniczny) Rubus saxatilis, gatunek maliny mający lekko kolczaste, płożące się pędy oraz karłowate, szkarłatne owoce;
stoneware
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
vest waistcoat
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kamlot ˈkãmlɔt n
camlet
(włókiennictwo) miękka tkanina o splocie skośnym, przeznaczona na okrycia zewnętrzne, dawniej tkana z wełny wielbłądziej lub koziej, obecnie także z mieszanki wełny koziej z jedwabiem lub wełny owczej z bawełną

kamora n
Camorra
włoska organizacja przestępcza;

kamorysta n
Camorrista
członek kamorry

kamp kãmp n
camp
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;

kampan ˈkãmpãn n
Campanian
(geologia, geologiczny) piąty wiek późnej kredy, trwający 83,5 – 70,6 milionów lat temu;

kampania n
campaign
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampania wyborcza n
election campaign
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kampanila ˌkãmpãˈɲila n
belfry campanile
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła;

kampanologia n
campanology
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kamper ˈkãmpɛr n
camper
(motoryzacja) samochód kempingowy;
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy

kampić ˈkãmpʲiʨ̑ v
camp
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych: trzymać się stale jednego miejsca i strzelać do innych graczy

kampuczański adj
Kampuchean
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Kampuczy ((współcześnie) Kambodża)

kampus ˈkãmpus n
campus
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kampusowy adj
campus
związany z kampusem, charakterystyczny dla kampusu

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
camouflage
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;

kamusznik kãˈmuʃʲɲik n
turnstone
(ornitologia, ornitologiczny) Arenaria interpres, średniej wielkości ptak z rzędu siewkowców;

kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
canoe
łódź wiosłowa, w której wiosłuje się wiosłem o jednym piórze, klęcząc na jednym kolanie twarzą do kierunku płynięcia;

kanadyjkarka ˌkãnadɨjˈkarka n
canoeist
(sport, sportowy) zawodniczka uprawiająca kanadyjkarstwo

kanadyjkarz ˌkãnaˈdɨjkaʃ n
canoeist
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kanadyjkarstwo

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
Canadian
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanaka n
kanaka
(historia, historyczny, historycznie) pracownik niewolniczy w dawnych koloniach brytyjskich i na statkach, pochodzący z wysp Pacyfiku

kanalia kãˈnalʲja n
scoundrel rotter blackguard bounder canaille knave
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
sewer
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci adj
Canaanite
(przymiotnik) od: Kanaan

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci n
Canaanite
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie

kanapa kãˈnapa n
couch
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapka kãˈnapka n
sandwich
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanapowiec ˌkãnaˈpɔvʲjɛʦ̑ n
couch potato
(potocznie, potoczny) człowiek, który lubi długo wylegiwać się, np. na kanapie

kanapowy ˌkãnaˈpɔvɨ adj
couch
dotyczący kanapy, związany z kanapą
fringe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)

kanarek kãˈnarɛk n
canary
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
Canarian
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanasta n
canasta
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;

kanał ˈkãnaw n
canal channel
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
channel
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych
inspection pit pit
wykop w garażu lub warsztacie, ułatwiający dostęp do podwozia pojazdu
orchestra pit
miejsce w teatrze między sceną a widownią, przeznaczone dla orkiestry
sewer
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową

kancelaria ˌkãnʦ̑ɛˈlarʲja n
chancellery office
(urzędowy) komórka organizacyjna zajmująca się pismami urzędowymi;

kancerofobia n
cancerophobia
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed rakiem

kancerogeneza n
carcinogenesis
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów

kancjonał kãnˈʦ̑ʲjɔ̃naw n
Kantional Kanzional
(kościelny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewnik kościelny

kanclerz n
chancellor
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech
chancellor vice-chancellor
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi

kandela kãnˈdɛla n
candela
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandydat kãnˈdɨdat n
candidate
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
candidacy
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś
candidature nomination
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję

kanelura n
fluting
(architektura, architektoniczny) pionowy rowek zdobiący trzon kolumny

kangur ˈkãŋɡur n
kangaroo roo
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kangurnik n
dorcopsis
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dorcopsulus Matschie, gatunek ssaka z rodziny kangurowatych, występujący na Nowej Gwinei;

kanguroszczur n
potoroo
(zoologia, zoologiczny) Potoroini J.E. Gray, nieduży torbacz z rodziny kanguroszczurowatych, występujący w Australii;

kangurowiec n
dorcopsis
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dorcopsis Schlegel, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów, obejmujący gatunki zasiedlające Nową Gwineę oraz okoliczne wyspy;

kangurzątko n
kangaroo joey
młode kangura

kania ˈkãɲa n
kite
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;
parasol mushroom
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera, grzyb jadalny o długim, cienkim trzonie i dużym kapeluszu pokrytym łuskami;

kanianka kãˈɲãnka n
cuscuta
rodzaj roślin należący do rodziny powojowatych

kanibal kãˈɲibal n
cannibal
człowiek, który jada ludzkie mięso
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
dog days
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
canyon
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;

kanister kãˈɲistɛr n
canister
(dawniej, dawny) blaszany pojemnik do przenoszenia lub przechowywania czekolady, tytoniu itp. używany podczas wycieczek
jerrycan
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kaniuk ˈkãɲuk n
kite
(ornitologia, ornitologiczny) Elanus, niewielki ptak drapieżny, nie gnieżdżący się w Polsce;

kanji n
kanji
(językoznawstwo, językoznawczy) japońskie pismo ideograficzne, wywodzące się z pisma chińskiego;

kankan ˈkãŋkãn n
can-can
(choreografia, choreograficzny) francuski, kabaretowy taniec rewiowy;

kanon ˈkãnɔ̃n n
cannon
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty
canon
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione;
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie

kanonada n
cannonade fusillade
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanoniczny adj
canonical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
gunboat
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonik n
canon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
canonization canonisation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kanonizować v
canonize
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kanopa kãˈnɔpa n
canopic jar
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) popielnica etruska, wykonana z brązu lub gliny

kant kãnt n
edge crease
brzeg lub krawędź o ostrym załomie
swindle
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) oszustwo

kantabryjski adj
Cantabrian
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kantabryjski n
Cantabrian
(językoznawstwo, językoznawczy) język romański używany w Kantabrii

kantar ˈkãntar n
black seabream
(ichtiologia, ichtiologiczny) Spondyliosoma cantharus, gatunek ryby z rodziny prażmowatych;
halter
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj uproszczonej uzdy bez wędzidła;

kantata kãnˈtata n
cantata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
canton
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;
jednostka podziału administracyjnego we Francji;
jednostka podziału administracyjnego Luksemburga;
figura zaszczytna w górnym lewym lub prawym rogu tarczy herbowej;
górne czołowe pole płata flagi;

kantor ˈkãntɔr n
currency exchange
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną
cantor
śpiewak w synagodze
precentor
osoba zaczynająca psalmy w jednym z chórów we wspólnotowej Liturgii godzin w Kościele katolickim;
przodownik w chórze protestanckim, organista

kantończyk n
Cantonese
mieszkaniec Kantonu

kantoński adj
Cantonese
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach)

kantoński n
Cantonese
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;

kantyczka kãnˈtɨʧ̑ka n
canticle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda

kantyk n
canticle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;

kantyna kãnˈtɨ̃na n
canteen
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy

kantysta n
Kantian Kantianist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik kantyzmu, filozofii Immanuela Kanta

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaolin
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kaon n
kaon K meson
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;

kapa ˈkapa n
bedcover bedspread
ozdobne nakrycie na posłanie, często we wzory
cope
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją

kapar ˈkapar n
caper
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapar ciernisty n
caper bush
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kaparów ciernistych (1.1)

kaparot n
kaparot kapparot
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) żydowska ceremonia oczyszczenia odprawiana przed Jom Kipur, oparta na wierzeniu, że możliwe jest przeniesienie choroby, bólu, winy i grzechu na zwierzę lub przedmiot;

kapać ˈkapaʨ̑ v
drip trickle
o cieczy spadać kroplami

kapecytabina n
capecitabine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy

kapela kaˈpɛla n
band
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy
folk group
(etnografia, etnograficzny) ludowy zespół muzyczny

kapelan n
chaplain
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;
capelin caplin
(ichtiologia, ichtiologiczny) (zobacz) gromadnik

kapelusz kaˈpɛluʃ n
cap
(mikologia, mikologiczny) górna część owocnika grzybów kapeluszowych;
hat cap
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
hatter hatmaker
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kaper n
corsair privateer
(historia, historyczny, historycznie) armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu;

kaperować v
go privateering privateer win over
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niszczyć statki nieprzyjacielskie
poach
nieuczciwie pozyskiwać do własnej ekipy członka konkurencyjnej jednostki

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
slipper
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu

kapilarny adj
capillary
dotyczący kapilary

kapitalik ˌkapʲiˈtalʲik n
small cap
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery);

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
capitalist
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistycznie adv
capitalistically
na sposób kapitalistyczny, zgodnie z duchem kapitalizmu

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
capitalist
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
capitalism
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitalocen n
Capitalocene
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ kapitalizmu;

kapitan kaˈpʲitãn n
captain
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
captain shipmaster
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
captain skipper
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
Capitanian
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 265,8 – 260,4 milionów lat temu;

kapitanat n
port authority
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) władze portu;

kapitanoza ˌkapʲitãˈnɔza n
captainitis
(psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne wierzenie w nieomylność autorytetu, przejawiające się nieanalizowaniem słuszności podejmowanych przez niego decyzji lub niekorygowaniem zauważonych jego błędów na skutek wierzenia, że nie może się on mylić

kapitał kaˈpʲitaw n
capital
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania
capital fund
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
principle capital
(ekonomia, ekonomiczny) osoby lub instytucje dysponujące wielkimi sumami pieniędzy

kapitałochłonność ˌkapʲitawɔxˈwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
necessity of large investment
(ekonomia, ekonomiczny) relacja pomiędzy wartością kapitału i środków produkcji zużytych podczas produkcji do wartości wytworzonych w za ich pomocą dóbr

kapitałochłonny ˌkapʲitawɔˈxwɔ̃nːɨ adj
capital-intensive involve large investment
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego

kapitel kaˈpʲitɛl n
capital
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;

kapitoliński adj
Capitoline
związany z Kapitolem, dotyczący Kapitolu, pochodzący z Kapitolu

kapitulacja ˌkapʲituˈlaʦ̑ʲja n
capitulation surrender
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi
warunki poddania się
surrender
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej

kapitularz n
capitulary
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kodeks prawny z czasów Karola Wielkiego i jego następców
chapter house
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań;

kapitulować v
capitulate
poddawać się wrogowi poprzez zaniechanie walk i ustalanie, a potem podpisanie warunków poddania się
odstępować od swoich planów z powodu trudności

kapituła n
chapter
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;

kapka ˈkapka n
brogue wingtip
kawałek skóry na czubek bucika osobno przycięty i przyszyty
drop
spadająca kropla
smidge
niewielka ilość czegoś, odrobinka

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
chapel oratory
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapo ˈkapɔ n
kapo
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;

kappa ˈkapːa n
kappa
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ;

kapral ˈkapral n
corporal
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kaprys ˈkaprɨs n
capriccio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;
quirk
nagła, niespodziewana zmiana jakiegoś zjawiska
whim
chwilowa zachcianka, dziwactwo

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
capricious
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu

kapsaicyna n
capsaicin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsel ˈkapsɛl n
crown cap
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki;

kapsułka kapˈsuwka n
cap
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;

kapsyd n
capsid
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
hood cowl hoodie
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturka kapˈturka n
blackcap
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia atricapilla, gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewkowatych;

kapturnica n
sarracenia
(botanika, botaniczny) Sarracenia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych;

kapturnik kapˈturʲɲik n
hooded merganser
(ornitologia, ornitologiczny) Lophodytes cucullatus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy, występujący w Ameryce Północnej;

kapuański adj
Capuan
związany z Kapuą, dotyczący Kapui

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
Capuchin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów;

kapucynka n
Capuchin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica
capuchin capuchin monkey
(zoologia, zoologiczny) Cebus, rodzaj małpy;

kapucyński adj
Capuchin
związany z kapucynami lub kapucynkami, dotyczący kapucynów lub kapucynek

kapusta kaˈpusta n
cabbage
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta chińska kaˈpusta ˈxʲĩj̃ska n
chinese cabbage
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. chinensis Hanelt, podgatunek kapusty właściwej;

kapusta kiszona n
sauerkraut
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapusta morska n
crambe sea cole sea colewort sea kale seakale
(spożywczy) (potocznie, potoczny) modrak morski

kapustowate n
cabbage family
(systematyka) (botanika, botaniczny) Brassicaceae Burnett, liczna rodzina roślin o dużym znaczeniu gospodarczym, należąca do rzędu kapustowców;

kaput kaˈput interjection
kaput
(potocznie, potoczny) słowo oznaczające koniec, klęskę

kapuś ˈkapuɕ n
snitch stool pigeon
(potocznie, potoczny) donosiciel

kapuśniak kaˈpuɕɲak n
cabbage soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kapusty, zwykle z kiszonej;

kapłanka kapˈwãnka n
priestess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
sacerdotal
związany z kapłaństwem lub kapłanem

kapłaństwo n
priesthood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;

kapłon n
capon
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara ˈkara n
punishment penalty
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
corporal punishment
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
death penalty capital punishment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
rifle gun
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
machine gun
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
carbine
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinek maszynowy ˌkaraˈbʲĩnɛk ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
LSW SAW light support weapon section automatic weapon squad automatic weapon
(wojskowość, wojskowy) ręczny karabin maszynowy zasilany amunicją pośrednią;

karabinier n
carabineer carabinier
(wojskowość, wojskowy) żandarm we Włoszech i innych krajach
carabinier carabineer
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii

karaczajsko-bałkarski n
Karachay-Balkar
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaczajsko-bałkarski;

karaczan madagaskarski n
Madagascar hissing cockroach hisser hissing cockroach
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze;

karaczan wschodni n
oriental cockroach waterbug
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;

karafka kaˈrafka n
carafe
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karagen n
CGN carrageenan
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
Caribbean
dotyczący Karaibów (obszaru) lub Morza Karaibskiego

karaim n
Karaite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca karaimizmu

karaka kaˈraka n
carrack
(marynarka) typ dawnego statku transportowego;

karakal stepowy n
caracal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku karakali stepowych (1.1)

karakałpacki n
Karakalpak
(językoznawstwo, językoznawczy) język karakałpacki;

karakuł kaˈrakuw n
astrakhan fur
(potocznie, potoczny) wyprawiona skóra jagnięcia karakuła (1.1)
karakul
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;

karalność n
punishability
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) cecha tego, co karalne
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt, że ktoś był wcześniej karany przez sąd

karalny kaˈralnɨ adj
punishable chargeable impeachable penal
taki, który podlega karze

karaluch kaˈralux n
cockroach roach blackbeetle
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karangioza ˌkarãŋʲˈɟɔza n
karagiozis
rodzaj ludowego greckiego i tureckiego teatru cieni

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karapaks kaˈrapaks n
carapace
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;

karat ˈkarat n
carat
dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;
carat karat
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karateka ˌkaraˈtɛka n
karateka
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate

karawan n
hearse
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
caravan
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
caravanserai caravansary
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
caravel
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkaraʨ̑ v
punish
wymierzać karę

karaś ˈkaraɕ n
crucian
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

karb karp n
indentation
małe nacięcie

karbidówka n
carbide lamp
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest węglik wapnia, po nawodnieniu wydzielający palny acetylen;

karbon ˈkarbɔ̃n n
Carboniferous
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku;

karbowaniec n
karbovanets
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;

karboński karˈbɔ̃j̃sʲci adj
Carboniferous
(geologia, geologiczny) dotyczący karbonu, występujący, powstały w karbonie

karbunkuł karˈbũŋkuw n
carbuncle
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie

karbunkułowy ˌkarbũŋkuˈwɔvɨ adj
carbuncled carbuncular
(medycyna, medyczny) (przymiotnik) od karbunkuł

karcenie n
correction rebuke reproof
wyrażanie dezaprobaty względem osoby

karcer n
detention
(przestarzałe, przestarzały) kara zostawania ucznia w szkole po lekcjach
hole seclusion room
(więziennictwo, więzienny) karna cela więzienna bez pryczy i często bez okna
seclusion solitary confinement
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy

karciak n
card table
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik do gry w karty z rozkładanym blatem o kształcie prostokątnym lub okrągłym, często wyłożonym skórą albo suknem

karcianka n
card game
(potocznie, potoczny) gra karciana, najczęściej w odniesieniu do gry komputerowej

karcić v
tell off
udzielać nagany

karczek ˈkarʧ̑ɛk n
bib yoke
(krawiectwo) górna część bluzki, sukienki itp., do której doszyta jest pozostała część
chuck steak neck porkneck
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z karku zwierzęcego

karczma ˈkarʧ̑ma n
inn tavern
gospoda na wsi;

karczmarka n
alewife
kobieta prowadząca karczmę

karczmarz n
innkeeper
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący karczmę

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
artichoke
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

karczować karˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
grub
wykopywać karcze – pnie i korzenie – aby oczyścić grunt

karczownik n
water vole
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju karczownik (2.1)

kardamon karˈdãmɔ̃n n
cardamom
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardigan karˈdʲiɡãn n
cardigan
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardio- ˈkardʲjɔ
cardio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem

kardiochirurg ˌkardʲjɔˈxʲirurk n
heart surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami kardiologicznymi

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
cardiologist heart specialist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
cardiology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
cardiological
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalny adj
cardinal
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
cardinal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

kardynał szkarłatny n
northern cardinal
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;

karelski adj
Karelian
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karencja n
grace
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić

kareta kaˈrɛta n
carriage coach
czterokołowy powóz w kształcie pudła, na resorach, z opuszczanymi oknami w drzwiczkach;

karetka kaˈrɛtka n
carriage
(mechanika) przesuwająca się ruchem posuwisto-zwrotnym część maszyny do pisania i drukarki

kariama n
cariama seriema
(ornitologia, ornitologiczny) ptak o długich nogach z rodziny kariam, zamieszkujący Amerykę Południową;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
caryatid
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

kariera karʲˈjɛra n
career
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym
przebieg pracy zawodowej

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
social climber
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery

karimata n
sleeping pad camping mat foam pad
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;
karimata
(historia, historyczny, historycznie) typ rozwidlonego grotu średniowiecznych strzał japońskich, stosowanych np. do przecinania takielunku wrogich statków

kariotyp n
karyotype
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;

kark kark n
nape
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karkówka karˈkufka n
Boston butt chuck blade top blade
(potocznie, potoczny) (spożywczy) mięso z karku zwierzęcego;

karlica karˈlʲiʦ̑a n
midgetess
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu;

karlik drobny n
soprano pipistrelle
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pipistrellus pygmaeus Leach, gatunek ssaka z rzędu nietoperzy;
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z gatunku karlików drobnych (1.1)

karlista n
Carlist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;

karma ˈkarma n
fodder food
(zootechnika, zootechniczny) pokarm dla zwierząt
karma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmaniola ˌkarmãˈɲɔla n
Carmagnole
francuska marszowa pieśń rewolucyjna, grywana też w czasie egzekucji;

karmazyn karˈmazɨ̃n n
crimson
barwa intensywnie czerwona

karmazynowy adj
crimson
intensywnie czerwony

karmel ˈkarmɛl n
caramel
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmelita n
Carmelite
zakonnik z zakonu karmelitańskiego

karmelitanka n
Carmelite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu karmelitańskiego

karmelitański adj
Carmelite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Karmelem

karmelizacja n
caramelisation caramelization
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proces rozkładu cukru pod wpływem ciepła;

karmelowy ˌkarmɛˈlɔvɨ adj
caramel
mający kolor żółtobrązowy, taki jak kolor karmelu

karmiciel wszy karˈmʲiʨ̑ɛl ˈfʃɨ n
feeder of lice
(historia, historyczny, historycznie) osoba hodująca na swoim ciele lub odzieży wszy w celach laboratoryjnych;

karmienie karˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
alimentation feed
(rzeczownik odczasownikowy) od karmić, nazwa czynności bezpośredniego podawania żywności

karmin ˈkarmʲĩn n
carmine
odcień intensywnej, głębokiej czerwieni

karminowy ˌkarmʲĩˈnɔvɨ adj
carmine
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
feed nourish
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmić piersią v
suckle breast feed
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego

karmnik ˈkarmʲɲik n
animal feeder feeder feeding box
naczynie do karmienia zwierząt
bird feeder bird table birdfeeder birdtable
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków
feeding tray
(hipologia, hipologiczny) worek z paszą nakładany na głowę konia
feeding-trough trough
(zootechnika, zootechniczny) część chlewu z przeznaczeniem do tuczenia świń
pearlwort sagina
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny goździkowatych;

karnacja karˈnaʦ̑ʲja n
complexion
koloryt skóry człowieka
skin
(informatyka, informatyczny) wygląd programu komputerowego itp.;

karnawał karˈnavaw n
carnival
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnet ˈkarnɛt n
carnet season ticket
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia

karnik ˈkarʲɲik n
Carnian
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnego triasu, trwający 228,7 – 216,5 milionów lat temu;

karnizm n
carnism
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karny ˈkarnɨ adj
penal punitive
dotyczący kary, przewidujący zastosowanie kary, będący karą
discipline
wdrożony do posłuszeństwa

karny ˈkarnɨ n
penalty penalty kick
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

karo ˈkarɔ adj
of diamonds
należący do kar (1.1)

karo ˈkarɔ n
diamonds
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karo-kari n
karo-kari
(rzadki, rzadko używany) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo honorowe w Pakistanie

karoliński adj
Carolingian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Karolem Wielkim lub Karolingami
Carolinian
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
body car body
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
carotene
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
carotenoid
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
carp
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karpacki karˈpaʦ̑ʲci adj
Carpathian Carpatho-
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat

karta ˈkarta n
card
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia
(elektronika, elektroniczny) cienka płytka z układami elektronicznymi umieszczana w komputerze lub innym większym urządzeniu, odpowiedzialna za pewną jego funkcjonalność
prostokątny kawałek tworzywa sztucznego z zakodowanymi na nim magnetycznie lub cyfrowo danymi, służący do dokonywania płatności lub korzystania z określonych usług
dokument potwierdzający czyjeś prawo do korzystania z czegoś lub zajmowania się czymś
card sheet
zadrukowany kawałek papieru zawierający zbiór informacji o czymś lub kimś bądź przeznaczony do ich wpisywania
charter
dokument nadający pewnej grupie osób prawa, określający jej obowiązki lub opisujący wspólny program jej działania
dokument określający zasady, do których przestrzegania zobowiązują się dwie lub więcej stron, zwłaszcza podmiotów prawa międzynarodowego
tab
(informatyka, informatyczny) element interfejsu graficznego programu umożliwiający przeglądanie kilku elementów podrzędnych w jednym oknie

karta SIM n
SIM card
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
playing card
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta do głosowania n
ballot paper
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
sound card soundcard
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
graphics card video card
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
credit card
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pamięci n
memory card
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;

karta pokładowa n
boarding pass
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj biletu upoważniającego do wejścia na pokład samolotu bądź statku

karta przetargowa n
bargaining chip
argument wykorzystywany jako dźwignia w negocjacjach, który ma pomóc coś ugrać i pozwolić na osiągnięcie obranego celu

karta płatnicza n
payment card
(informatyka, informatyczny) elektroniczny instrument płatniczy;

karta wizytowa n
visiting card visiting-card
(książkowy) kartonik z wydrukowanymi danymi kontaktowymi

kartacz ˈkartaʧ̑ n
canister shot case shot grape shot
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski wypełniony kulistymi lotkami (siekańcami) używany od XVI do poł. XX w.;

kartageński adj
Cartagenan
związany z Kartageną, pochodzący z Kartageny, dotyczący Kartageny (miasta w Hiszpanii)

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
Carthaginian
związany z Kartaginą

kartel ˈkartɛl n
cartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
Cartesian
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza
(matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych

kartka ˈkartka n
sheet card
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartkować kartˈkɔvaʨ̑ v
leaf through
oglądać pobieżnie książkę, gazetę itp., przewracając kartka po kartce

kartofel karˈtɔfɛl n
potato
(zobacz) ziemniak

kartofelek ˌkartɔˈfɛlɛk n
rum ball
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie kulki, wykonanym z masy z kruszonych herbatników, resztek ciast, z dodatkiem kakao, najczęściej polanym polewą czekoladową, posypanym orzeszkami ziemnymi lub wiórkami kokosowymi; także z marcepanu;

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
cartography mapmaking
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
cartographic cartographical
dotyczący kartografii

karton ˈkartɔ̃n n
cardboard
gruby, sztywny papier
cardboard box cardboard-box
tekturowe pudełko

karton muzealny n
museum board
bezkwasowa tektura (do passe-partout) wolna od związków chemicznych mogących obniżyć trwałość odbitek

kartonowy ˌkartɔ̃ˈnɔvɨ adj
cardboard
wykonany z kartonu

kartridż n
cartridge
(informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;

kartuz n
Carthusian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;

kartuzja n
charterhouse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

karty n
cards
gra wykorzystująca odpowiednie kartoniki – karty;

karuk ˈkaruk n
isinglass
klej otrzymywany z pęcherzy rybnych, odpadków skór, rogów, kości zwierzęcych;

karuna n
karuna karuṇā
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
carousel merry-go-round roundabout
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karygodnie adv
guiltily
w sposób karygodny, nagannie

karyjski adj
Carian
związany z Karią, dotyczący Karii

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
caricature
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturalny ˌkarɨkatuˈralnɨ adj
caricatural grotesque
mający cechy karykatury, przejaskrawiony, wyolbrzymiony

karykaturzysta n
caricaturist cartoonist
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karzeł ˈkaʒɛw n
dwarf gnome
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

karłosuseł pustynny n
Mohave ground squirrel
(zoologia, zoologiczny) Xerospermophilus mohavensis Merriam, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, endemiczny z południowej części Kalifornii;

karłowatość n
dwarfism
bycie karłowatym, bycie karłem

kasa ˈkasa n
cash register
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do naliczenia należności
checkout cash desk
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności

kasacja kaˈsaʦ̑ʲja n
cassation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;

kaseta n
cassette
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie

kaseta magnetofonowa n
MC compact cassette music cassette tape
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;

kaseta wideo n
videocassette video cassette
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kaseton kaˈsɛtɔ̃n n
coffer
(architektura, architektoniczny) modułowe zagłębienie w konstrukcji stropu zazwyczaj zdobione;

kasiarz ˈkaɕaʃ n
safecracker yegg yeggman
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne

kasjer ˈkasʲjɛr n
cashier
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kask kask n
helmet
(historia, historyczny, historycznie) hełm stalowy używany przez dragonów i kirasjerów
helmet hard hat
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;

kaskada kaˈskada n
cascade
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;

kaskader n
stuntman
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
cancel delete erase dele
likwidować coś, znosić lub unieważniać
delete
usuwać zapis na nośniku elektronicznym

kasownik kaˈsɔvʲɲik n
natural sign
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola;
punch ticket puncher
urządzenie do kasowania biletów, zwykle w komunikacji miejskiej

kasowy adj
cash
(bankowość, bankowy) dotyczący operacji pieniężnych dokonywanych w kasie
odnoszący się do kasy
hit
(potocznie, potoczny) dający bardzo duże zyski

kaspijski adj
Caspian
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasta ˈkasta n
caste
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
brass knuckles knuckle-duster knucks
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastoreum ˌkastɔˈrɛ<sup>w</sup>ũm n
castoreum
wysuszony strój bobrowy;

kastrat ˈkastrat n
castrate
mężczyzna, który został poddany kastracji

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
castrate
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kastylijski adj
Castilian
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
casino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;
mess mess hall
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;

kasza ˈkaʃa n
groats kasha
(spożywczy) spreparowane ziarna zbóż (np. gryki, jęczmienia) przygotowane do gotowania;
kasha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kaszy (1.1)

kasza gryczana ˈkaʃa ɡrɨˈʧ̑ãna n
kasha
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kasza z gryki

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
millet
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa

kasza jęczmienna n
barley groat
(spożywczy) rodzaj kaszy wyrabianej z ziarna jęczmienia zwyczajnego;

kasza manna n
farina
(spożywczy) drobna kasza pszenna otrzymywana z grubszych frakcji podczas mielenia bielma ziaren na mąkę;

kaszalot kaˈʃalɔt n
sperm whale
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszalot spermacetowy n
sperm whale
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;

kaszanka kaˈʃãnka n
blood sausage black pudding blood pudding pudding
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
cough
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszetka n
capsule
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka

kaszkiet ˈkaʃʲcɛt n
cap
(potocznie, potoczny) sztywna czapka męska z daszkiem

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
cough hack
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszmir n
cashmere cashmere wool
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kaszmirowy adj
cashmere
(włókiennictwo) wykonany z kaszmiru

kaszmirski kaʃˈmʲirsʲci adj
Kashmiri
pochodzący z Kaszmiru, właściwy Kaszmirowi, wykonany w Kaszmirze

kaszmirski kaʃˈmʲirsʲci n
Kashmiri
(językoznawstwo, językoznawczy) język kaszmirski;

kaszta ˈkaʃta n
case letter case
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;

kasztan ˈkaʃtãn n
chestnut castor
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kasztan jadalny ˈkaʃtãnʲ jaˈdalnɨ n
sweet chestnut
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;
owoc kasztana jadalnego (1.1)

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
maroon
(potocznie, potoczny) lekko kasztanowy

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
horse chestnut
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
maroon auburn
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

kasztelan n
castellan
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;
urzędnik zarządzający zamkiem lub kasztelanią

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
Cassubian Kashubian
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
Kashubian
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
executioner headsman
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katabasis n
catabasis katabasis
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;

katafalk kaˈtafalk n
bier catafalque
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;

kataforeza n
cataphoresis
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody

katafrakta n
cataphract
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;

katakana ˌkataˈkãna n
katakana
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;

kataklizm n
cataclysm
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

katakumba n
catacomb
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
catacomb
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;

katalepsja n
catalepsy
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
catalytic
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
catalysis
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
catalyst
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
catalytic converter
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny

katalizować v
catalyse catalyze
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
catalog
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
directory
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
spis zawartości biblioteki
usystematyzowany zbiór dokumentów

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvaʨ̑ v
catalogue
tworzyć katalog

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
catalogue
związany z jakimś katalogiem

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
Catalan
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
Catalan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katamaran ˌkatãˈmarãn n
catamaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle

katana kaˈtãna n
katana
rodzaj miecza japońskiego;

kataplazm n
cataplasm
(medycyna, medyczny) leczniczy okład

kataplazma n
poultice
(medycyna, medyczny) gorący okład;

katapulta ˌkataˈpulta n
catapult
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katar ˈkatar n
cattarh inflammation
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;
katar
rodzaj broni białej, pochodzącej z Indii;
runny nose
(potocznie, potoczny) przeziębienie, któremu towarzyszy katar (1.2)
Cathar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu religijnego zwanego kataryzmem;

katarakta ˌkataˈrakta n
cataract
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;

kataralny ˌkataˈralnɨ adj
catarrhal
(przymiotnik) od katar

kataryniarz ˌkataˈrɨ̃ɲaʃ n
organ-grinder
uliczny grajek grający na katarynce

katarynka n
barrel organ roller organ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
cadastre
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
catastrophe disaster
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katastrofa ekologiczna ˌkataˈstrɔfa ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑na n
ecological crisis
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie

katastrofalny ˌkatastrɔˈfalnɨ adj
catastrophic disastrous
mający cechy katastrofy, tragiczny

katastroficzny ˌkatastrɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
catastrophic ominous
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę

katastrofista n
catastrophist
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof)

katastrofizm n
catastrophism
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu
(geologia, geologiczny) teoria dotycząca dziejów Ziemi i głosząca, że występowały w nich okresowo gwałtowne zaburzenia geologiczne wpływające na zmiany w budowie Ziemi i zniszczenie w świecie organicznym

katecheza n
catechesis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej;

katechizacja n
catechesis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zaplanowany proces nauczania katechezy

katechizacyjny adj
catechetical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji

katechizm n
catechism
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katechizowanie n
catechesis
(rzeczownik odczasownikowy) od katechizować

katechizować v
catechize
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczać katechizmu, prowadzić katechezę

katechon n
katechon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
catechumen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu

katechumenat n
catechumenate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;

katedra kaˈtɛdra n
cathedral
(kościelny) główny kościół diecezji;
chair
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem

katedralny adj
cathedral
odnoszący się do katedry, związany z katedrą

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
category class
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
categorically
w sposób kategoryczny

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
categorical flat
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
categorization
podział na kategorie, klasyfikacja

katgut n
catgut
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;

katharewusa n
Katharevousa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
cation
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katoda kaˈtɔda n
cathode
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
Catholic
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
Catholicism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
Catholic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katowicki ˌkatɔˈvʲiʦ̑ʲci adj
of Katowice
odnoszący się do Katowic, związany z Katowicami

katownia n
torture chamber
sala tortur

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
bail deposit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
caoutchouc
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kauczukowiec n
hevea rubber tree
(botanika, botaniczny) Hevea Aubl., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wilczomleczowatych;

kaukaski kawˈkasʲci adj
Caucasian
wywodzący się z Kaukazu

kauteryzować v
cauterize
(medycyna, medyczny) przypalać chorą tkankę

kaval ˈkaval n
kaval
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach

kawa ˈkava n
coffee
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
coffee coffee bean
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój

kawa arabska ˈkava ːˈrapska n
Arabian coffee
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;

kawa na ławę adv
bluntly straight
wprost, dosłownie, bezpośrednio

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
Turkish coffee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawalarstwo n
jesting
(pejoratywnie, pejoratywny) robienie kawałów, opowiadanie kawałów, zamiłowanie do żartowania

kawaler kaˈvalɛr n
bachelor
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty
knight
(przestarzałe, przestarzały) rycerz
knight bachelor
mężczyzna, który otrzymał dany order

kawaler maltański n
Knight of Malta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
cavalry
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawalerka n
bachelorette bedsit bedsitter efficiency
(budownictwo) mieszkanie jednopokojowe

kawalerzysta n
cavalryman
(wojskowość, wojskowy) żołnierz na służbie w oddziale kawalerii

kawalkada ˌkavalˈkada n
cavalcade motorcade
grupa jeźdźców albo pojazdów jadących gdzieś razem

kawalkator n
horse breaker riding master
(dawniej, dawny) ujeżdżacz koni wierzchowych, często również trener i nauczyciel jazdy konnej;

kawał ˈkavaw n
joke
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka
prank
psikus

kawał z brodą ˈkavaw ˈz‿brɔdɔ̃w̃ n
old chestnut
stary, powszechnie znany kawał, który przestał śmieszyć

kawałeczek n
little piece tiny bit
mały kawałek

kawałek kaˈvawɛk n
piece
mała lub niedokładnie określona część odległości lub przestrzeni
piece part
fragment pewnej całości

kawczy adj
jackdaw
charakterystyczny dla kawki, podobny do kawki (ptaka)
związany z kawką, dotyczący kawki (ptaka)

kawiarka kaˈvʲjarka n
barista
kobieta zajmująca się specjalnie parzeniem i serwowaniem kawy (dawniej służąca tego rodzaju)
macchinetta moka pot
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
café coffeehouse coffee house
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
caviar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawitacja n
cavitation
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
jackdaw daw
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kawka zwyczajna n
jackdaw western jackdaw
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kawka zwyczajna (1.1)
western jackdaw
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci adj
Kazakh
odnoszący się do Kazachów lub Kazachstanu

kazamata n
casemate
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn

kazanie kaˈzãɲɛ n
sermon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca

kazarka kaˈzarka n
ruddy shelduck
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna ferruginea, gatunek kaczki;

kazarka egipska n
Egyptian goose
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

kazać ˈkazaʨ̑ v
order
wydać rozkaz zrobienia czegoś
preach
(przestarzałe, przestarzały) głosić kazanie
tell
wydać polecenie

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
casein
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
incest
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
preacher evangelist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kaznodzieja nienawiści n
hate preacher
osoba siejąca publicznie ideologiczną nienawiść, często podbudowaną religijnie

kaznodziejstwo n
preaching
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
cassowary
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kazus ˈkazus n
case
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydarzenie powodujące skutki prawne

kał kaw n
excrement feces stool faeces
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarnica n
squid
(zoologia, zoologiczny) jadalny głowonóg morski;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
inkwell inkpot inkstand
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałasznikow n
Kalashnikov
(wojskowość, wojskowy) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji;

kałdun n
paunch
(potocznie, potoczny) duży brzuch

kałmucki adj
Kalmyk
(etnografia, etnograficzny) odnoszący się, związany z Kałmukami

kałmucki n
Kalmyk
język Kałmuków;

kałuża kaˈwuʒa n
puddle
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

kańczug ˈkãj̃n͇ʧ̑uk n
cat cat o' nine tails
rodzaj bicza z plecionego rzemienia osadzonego na krótkiej rękojeści;

każdego dnia adv
every day
w każdym dniu, co dzień

każdego roku adv
each year
w każdym roku, co roku

każdorazowy adj
each time
występujący za każdym razem
each every
każdy poszczególny

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
each every all
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

każdy kraje chleb do siebie ˈkaʒdɨ ˈkrajɛ ˈxlɛb dɔ‿ˈɕɛbʲjɛ proverb
devil take the hindmost
każdy stara się o własną korzyść

każdy sobie rzepkę skrobie ˈkaʒdɨ ˈsɔbʲjɛ ˈʒɛpkɛ ˈskrɔbʲjɛ proverb
every man for himself
każdy dba przede wszystkim o swoje własne interesy

kciuk cʨ̑uk n
thumb
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebab doner kebab
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

kebabiarnia n
kebab
(gastronomia) bar, w którym podaje się kebab

kebabiarz n
kebab worker
(potocznie, potoczny) pracownik baru sprzedającego kebaby

kebabownia n
kebab
(gastronomia) bar, w którym podaje się kebab

keczua n
Quechua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛʧ̑up n
ketchup catsup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefaloforia n
cephalophore
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;

kefija kɛˈfʲija n
keffiyeh
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

kefir ˈkɛfʲir n
kefir
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;
jedno opakowanie, porcja kefiru (1.1)

keiki n
keiki
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;

keja n
quay wharf
(marynarka) nadbrzeże cumownicze

keks kɛks n
fruit cake kek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto biszkoptowe z bakaliami;

kelner ˈkɛlnɛr n
waiter server
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
waitress
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kelowej kɛˈlɔvɛj n
Callovian
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej;

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
kelvin
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K;

kem n
kame
(geologia, geologiczny) pagórek, garb, wzgórze lub stoliwo o wysokości kilku, kilkunastu metrów powstały w wyniku działalności wód roztopowych z dawnego lodowca;

kemalistyczny adj
Kemalist
związany z kemalizem, dotyczący kemalizmu

keming n
keming
(termin typograficzny) nieprawidłowy kerning

kemping ˈkɛ̃mpʲĩŋk n
campsite
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;

kendo ˈkɛ̃ndɔ n
kendo
pochodząca z Japonii sztuka walki na bambusowe kije;

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
Kenyan
odnoszący się do państwa Kenia

kenoza n
kenosis
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele

kenozoiczny ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
caenozoic cainozoic cenozoic kainozoic
(geologia, geologiczny) dotyczący kenozoiku, występujący, powstały w kenozoiku

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Cenozoic
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

kerato-
kerato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem

keratolityczny adj
keratolytic
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka

keratynocyt ˌkɛratɨ̃ˈnɔʦ̑ɨt n
keratinocyte
komórka naskórka pochodzenia ektodermalnego biorąca udział w procesie keratynizacji;

kermes n
grain kermes
naturalny barwnik otrzymywany z czerwców

kermesyt n
kermesite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, tlenosiarczek antymonu;

ket kɛt n
cat boat catboat
żaglowiec mający jeden maszt, oraz jeden żagiel skośny;

ketoprofen n
ketoprofen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;

keyboard ˈcibɔrt n
electronic keyboard
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy;

keycap n
keycap
(informatyka, informatyczny) nakładka na klawisz klawiatury komputerowej naciskana przez użytkownika, wymienna część klawisza

khaki ˈkaci ˈkxaci adj
khaki
(książkowy) płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty; w odcieniu jasnej oliwki i żółtawego brązu;
khaki green
(książkowy) szarozielony

khaki ˈkaci ˈkxaci n
khaki
(książkowy) kolor płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty
khaki green
(książkowy) kolor szarozielony

khat n
khat
(spożywczy) psychoaktywna używka z liści czuwaliczki jadalnej

khir n
kheer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
Khmer
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
Khmer
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibel ˈcibɛl n
loo can
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, często zaniedbany

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
supporter fan
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;

kibicować ˌcibʲiˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
root for
sympatyzować z kimś, popierać lub wspierać w wysiłku zwykle uczestników rozgrywek sportowych

kibuc ˈcibuʦ̑ n
kibbutz
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kicać ˈciʦ̑aʨ̑ v
hop
o zającu, króliku: skakać z ugiętych nóg drobnymi skokami

kichać ˈcixaʨ̑ v
sneeze
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
sneeze
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kici, kici interjection
kitty, kitty puss, puss
…służąca do nawoływania kota

kick boxing n
kickboxing
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

kicz ciʧ̑ n
kitsch
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiczowato adv
kitschily
w sposób kiczowaty

kiczowaty ˌciʧ̑ɔˈvatɨ adj
kitschy kitsch cheap
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
when
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
when while
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedy indziej ˈcɛdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
another time at some other time elsewhen
w jakimś innym czasie, przy innej okazji

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
ever whenever anytime
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
once sometime someday time somewhen
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
chalice goblet cup
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
glass
zawartość kieliszka (1.1)
wine glass cocktail glass
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kielnia ˈcɛlʲɲa n
trowel
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kiep cɛp n
butt fag-end
(potocznie, potoczny) niedopałek papierosa

kiepski ˈcɛpsʲci adj
lame
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kiepsko adv
miserable
(potocznie, potoczny) z poczuciem braku sił i zdrowia

kier cɛr adj
of hearts
należący do kierów (1.1)

kier cɛr n
heart
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierat ˈcɛrat n
horse-mill
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;

kierdel ˈcɛrdɛl n
flock
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy

kierowanie ˌcɛrɔˈvãɲɛ n
direct drive fly guide management refer
(rzeczownik odczasownikowy) od kierować

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
drive
sterować pojazdem lub grupą pojazdów
guide
udzielać wskazówek, zawierać wskazówki
lead
wydawać komuś polecenia

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
driver chauffeur
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
directrix
(matematyka, matematyczny) pewna szczególna prosta związana z każdą krzywą stożkową
steering wheel handlebar
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierownictwo ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
leadership
zespół osób stojących na czele jakiejś instytucji, organizacji itp.

kierowniczy adj
executive executorial managerial
(administracja) dotyczący kierownika
steering
(technologia, technika, techniczny) dotyczący kierownicy i kierowania

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
chief
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji

kierownik duchowy n
spiritual director
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba doświadczona w życiu duchowym, stymulująca i ukierunkowująca czyjś rozwój

kierunek cɛˈrũnɛk n
direction way
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
indicator turn signal trafficator
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się
sign-post
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
pocket
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
pocket money allowance
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
pickpocket
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
pickpocket pocket
dotyczący kieszonki, związany z kieszonką
pocket-sized
o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni

kieł cɛw n
canine tooth fang cuspid tusk
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;
seedling
gruby, wyrośnięty kiełek rośliny

kiełb cɛwp n
gudgeon
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna;

kiełbasa cɛwˈbasa n
sausage Polish sausage kielbasa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełbasa wyborcza cɛwˈbasa vɨˈbɔrʧ̑a idiom
election promise pork barrel
obietnice niemające pokrycia, które kandydat składa swoim potencjalnym wyborcom

kiełek n
sprout chit shoot
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk

kiełzno n
bit mouthpiece
(zootechnika, zootechniczny) (jeździectwo, jeździecki) krótki pałąk jedno- lub dwudzielny zakładany koniowi do pyska, umożliwiający łatwiejsze nim sterowanie;

kij cij n
stick
długi patyk;

kij bejsbolowy n
baseball bat
(sport, sportowy) pałka używana do odbijania piłki podczas gry w baseball

kij deszczowy ˈcij dɛʃˈʧ̑ɔvɨ n
rainstick
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument perkusyjny wykonany z wydrążonej łodygi wypełnionej drobnymi kamykami lub ziarnem, imitujący dźwięk deszczu

kij hokejowy n
hockey stick
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej

kij w mrowisko idiom
hornets' nest
coś, co burzy daną strukturę i wywołuje zamęt

kijanka ciˈjãnka n
battledore washing beetle laundry bat
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;
tadpole polliwog pollywog porwigle purwiggy powlig
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
Kievan Kyivan
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa

kiksja n
cancerwort fluellen
(botanika, botaniczny) Kickxia, rodzaj roślin należący do rodziny babkowatych;

kiksja zgiętoostrogowa n
round-leaved fluellen roundleaf cancerwort
(botanika, botaniczny) Kickxia spuria, gatunek rośliny inwazyjnej;

kikut ˈcikut n
stub stump
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilka ˈcilka indefinitePronoun
a few several
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilkadziesiąt ˌcilkaˈʥ̑ɛ̇ɕɔ̃nt indefiniteCardinalNumeral
several dozen
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od dwudziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu

kilkakrotnie adv
couple of time few time several time
szereg razy

kilkanaście ˌcilkãˈnaɕʨ̑ɛ indefiniteCardinalNumeral
a dozen or so
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od jedenastu do dziewiętnastu

kilkugodzinny adj
hourslong
taki, który trwa kilka godzin

kilo ˈcilɔ n
kilo
(potocznie, potoczny) kilogram

kilo- ˈcilɔ prefix
kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilobajt ciˈlɔbajt n
kilobyte
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilobit ciˈlɔbʲit n
kilobit
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji równa 210 bitów;

kilof ˈcilɔf n
pickaxe pick
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
kilogram kilogramme
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kiloherc n
kilocycle kilohertz
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometre kilometer
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometr kwadratowy n
square kilometer square kilometre
(metrologia, metrologiczny) jednostka pola powierzchni

kilowat n
kilowatt
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) tysiąc watów (jednostka mocy)

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
kilowatt-hour
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilowolt ciˈlɔvɔlt n
kilovolt
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów

kilt cilt n
kilt
(etnografia, etnograficzny) krótka spódniczka w kratkę, tradycyjny strój górali szkockich;

kilwater cilˈvatɛr n
wake
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimation cĩˈmatʲjɔ̃n n
cymatium
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym;

kimbap ˈcĩmbap n
kimbap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koreańska potrawa robiona z ryżu owiniętego wodorostami:

kimchi n
kimchi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;

kimeryjski ˌcĩmɛˈrɨjsʲci adj
Cimmerian
związany z Kimeryjczykami, odnoszący się do Kimeryjczyków

kimeryjskie ciemności ˌcĩmɛˈrɨjsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i idiom
Cimmerian darkness
nieprzeniknione ciemności, totalny mrok

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kina n
kina
(jednostka monetarna) waluta Papui-Nowej Gwinei;

kindziuk ˈcĩɲʥ̑uk n
kindziukas skilandis
(spożywczy) twarda, dojrzewająca wędlina charakterystyczna dla kuchni litewskiej;

kindżał n
khanjar
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
cinematograph
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
kinematic
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
kinematics
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kineskop cĩˈnɛskɔp n
kinescope tube
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz

kinezjologia n
kinesiology
nauka o mięśniach w ruchu;

kingston n
head
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ubikacja na statku;

kino ˈcĩnɔ n
cinema movie theater theater
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
the cinema the movie
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę;

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
cinephile filmaholic filmgoer moviegoer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinomania n
cinephilia
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów

kinomański adj
cinephilic
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z kinomanią, dotyczący kinomanii

kinooperator ˌcĩnɔːpɛˈratɔr n
projectionist
pracownik kina obsługujący projektor filmowy

kinszasyjczyk n
Kinshasan
mieszkaniec Kinszasy; osoba z tego miasta

kintsugi n
kintsugi
tradycyjna japońska technika i sztuka naprawy potłuczonych wyrobów ceramicznych;

kiosk cɔsk n
kiosk booth stand
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kioskarz n
newsagent newsstand keeper
(handel, handlowy) sprzedający w kiosku

kipa n
kippah
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy
sheet lead
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) oczko mocowane w różnych miejscach jachtu służące do przeprowadzania szotów żagli przednich

kipczacki adj
Kipchak
związany z Kipczakami, dotyczący Kipczaków

kipczacki n
Kipchak
(językoznawstwo, językoznawczy) język kipczacki;

kipieć v
seethe
gwałtownie wrzeć

kir cir n
pall shroud
czarny materiał lub strój symbolizujący żałobę;

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
Kyrgyz Kirghiz
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
Kyrgyz Kirghiz
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kiribatyjski ˌcirʲibaˈtɨjsʲci adj
Kiribatian
związany z Kiribati, dotyczący Kiribati

kirkut ˈcirkut n
Jewish cemetery
cmentarz żydowski;

kirys ˈcirɨs n
breastplate
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kirysek Sterby n
Sterba's corydoras
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek brodaty n
banded corydoras bearded catfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek czaprakowy n
banded corydoras bearded catfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek pomarańczowokolcowy n
Sterba's corydoras
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek pstry n
blue leopard corydoras mottled corydoras peppered catfish
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus Jenyns, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek srokaty n
blue leopard corydoras mottled corydoras peppered catfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kirysek trójpręgi n
false julii corydoras leopard catfish three line catfish three stripe corydoras
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras trilineatus Cope, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;

kisiel ˈciɕɛl n
jelly kisel
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;

kisić v
pickle
(spożywczy) poddawać produkt spożywczy fermentacji mlekowej, np. kapustę, ogórki, mąkę żytnią
(spożywczy) być poddawanym fermentacji mlekowej

kisz n
quiche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wytrawna tarta

kiszonka n
pickle
(spożywczy) (rzadki, rzadko używany) półprodukt spożywczy z jarzyn zakonserwowanych w procesie kiszenia
silage
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;

kiszony adj
pickled
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzany lub przyrządzony w procesie kiszenia, tzn. poddawania procesowi fermentacji mlekowej

kit cit n
putty
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kita ˈcita n
brush
puszysty ogon zwierzęcia
crest
pęk piór lub włosia, używany jako ozdoba nakrycia głowy albo końskiej uprzęży

kitara ciˈtara n
cithara kithara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, z grupy chordofonów szarpanych, z pudłem rezonansowym zakończonym dwoma ramionami połączonymi jarzmem i strunami z włókna roślinnego

kitański adj
Khitan Kitan
(historia, historyczny, historycznie) związany z Kitanami, dotyczący Kitanów

kitański n
Khitan Kitan
(językoznawstwo, językoznawczy) język kitański;

kitesurfing n
kitesurfing
windsurfing, w którym zamiast żagla używa się latawca

kitku n
kitten
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) kot

kiur cjur n
curie
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka radioaktywności;
curium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kiwi kiwifruit
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
kiwi
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiwon n
pumpjack
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) żuraw z pompą służący do wydobywania ropy naftowej ze złoża;

kiła ˈciwa n
syphilis
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiślica ciɕˈlʲiʦ̑a n
European foulbrood
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

kiść ciɕʨ̑ n
bunch
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
mare
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaczka n
filly
(zdrobniale) klacz (młoda klacz)

klad klat n
clade
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;

klaka ˈklaka n
claque
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska

klakier ˈklacɛr n
claquer
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem

klakson ˈklaksɔ̃n n
horn klaxon
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamerka klãˈmɛrka n
clothes peg clothespin
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura

klamka ˈklãmka n
brake lever
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) dźwignia ręcznego hamulca rowerowego
door handle
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klamka zapadła ˈklãmka zaˈpadwa idiom
the die is cast
o sytuacji, w której coś zostało przesądzone lub została podjęta ostateczna decyzja

klamra n
brace curly bracket
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty
buckle
zapięcie, zwykle ozdobne, u pasa, butów, odzieży, przy okładkach;

klan klãn n
clan
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) nazwa zespołu w sportach elektronicznych;
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani;
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy

klanowy adj
clannish
dotyczący klanu, właściwy klanowi

klapa ˈklapa n
lapel
wyłóg płaszcza, fraka lub marynarki
lid
każda część ubrania zaginana i odkładana
pokrywa na zawiasach przykrywająca coś

klapek ˈklapɛk n
flip-flop slide
(obuwnictwo, obuwniczy) lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce;

klapka ˈklapka n
blinker
przesłona na oczy konia, ograniczająca pole widzenia

klaps klaps n
spank spanking
uderzenie otwartą dłonią w pośladek
clapperboard
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) urządzenie wykorzystywane między ujęciami;

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
clarinettist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
clarinet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
class
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
dobry styl
pewien zbiór spełniający dane kryteria
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
classroom
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje

klaser ˈklasɛr n
stamp album stockbook
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;

klasizm n
classism
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klaster n
cluster
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa;
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej;
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;
(wojskowość, wojskowy) element pola minowego składający się z ustawionych według schematu min;
cluster business cluster
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;
cluster disk cluster
(informatyka, informatyczny) podstawowa jednostka przechowywania danych w systemie plików;
cluster gene cluster
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka;
cluster tone cluster
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;

klasy n
hopscotch
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
classicism
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasycznie adv
classically
w sposób zgodny z antycznymi kanonami piękna

klasyczny klaˈsɨʧ̑nɨ adj
classic
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian
tradycyjny, uznawany za doskonały w poprzednim okresie
wyróżniający się harmonią i dobrymi proporcjami

klasyczny pomór świń n
classical swine fever hog cholera
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba świń domowych i dzików;

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
categorization classification
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.
rating
ocena kogoś lub czegoś w skali porównawczej

klasyfikowanie n
categorising categorizing classifying
zaliczanie do poszczególnych grup według określonych kryteriów
ranking
zestawianie uczestników według wyników

klasyfikować v
classify categorize
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
monastery cloister
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klasztornie adv
monastically
w sposób właściwy dla klasztoru

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
cloistral monastic claustral conventual
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka ˈklatka n
cage
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki
frame
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
chest rib cage
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
staircase
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klatkować klatˈkɔvaʨ̑ v
lag
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek

klaustralny adj
claustral cloistral
(dawniej, dawny) klasztorny, zakonny

klaustrofil n
claustrophile
osoba, która lubi przebywać w małych, ciasnych pomieszczeniach

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
claustrophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klaustrofobiczny ˌklawstrɔfɔˈbʲiʧ̑nɨ adj
claustrophobic
odnoszący się do klaustrofobii

klauza n
splash dam
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;

klauzula klawˈzula n
clause
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym;

klauzura n
enclosure
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zamknięta dla niezakonników część klasztoru;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
harpsichord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawesynista n
harpsichordist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klawesynie

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
keyboard
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawiatura numeryczna ˌklavʲjaˈtura ˌnũmɛˈrɨʧ̑na n
numeric keypad numpad
część klawiatury komputera zawierająca pogrupowane klawisze z cyframi;

klawisz ˈklavʲiʃ n
key
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klawiszowy adj
key
związany z klawiszami

kleik ˈklɛ<sup>j</sup>ik n
gruel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom

kleisty adj
sticky glutinous cloggy
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
stick
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś

klej klɛj n
glue adhesive
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klej w sztyfcie n
glue stick gluestick
klej w owalnym plastikowym pojemniku z obrotowym dozowaniem

klejnot n
jewel gem
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klejnoty n
crown jewels family jewels jewels
(eufemistycznie) męskie narządy płciowe

klejnoty rodowe n
crown jewels family jewels
(eufemistycznie) męskie narządy płciowe

klekot n
clatter
terkotanie maszyny lub motoru

kleks n
blotch inkblot inkspot smudge
plama atramentu lub tuszu na papierze

klementynka n
clementine
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

klepać v
pat tap
uderzać lekko dłonią
peen
bijąc młotem, rozpłaszczać metal
prattle
mówić bez namysłu; bezmyślnie wypowiadać

klepisko n
threshing floor
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;

klepka ˈklɛpka n
stave floorboard parquet floor board plank wooden block
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg

klepsydra klɛpˈsɨdra n
death notice obituary
niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu
hourglass sandglass
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptokracja n
kleptocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
kleptomania
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

kler klɛr n
clergy
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju

klerycki adj
clerical
odnoszący się do kleru, mający związek z klerem

kleryk ˈklɛrɨk n
seminarian seminarist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego;

klerykalizm n
clericalism
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
clerical
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

klerykał n
clericalist
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

kleszcz klɛʃʧ̑ n
tick
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczak ˈklɛʃʧ̑ak n
openbill openbill stork
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Anastomus Bonnaterre;

kleszczak afrykański ˈklɛʃʧ̑ak ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
African Openbill
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus lamelligerus Temminck, duży ptak z rodziny bocianowatych;

kleszczak azjatycki ˈklɛʃʧ̑ak ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
Asian Openbill Asian Openbill Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus oscitans Boddaert, duży ptak z rodziny bocianowatych;

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
claws
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy usztywniający poprzecznie więźbę, występujący w formie zdwojonej;
pincers tongs
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów

kleszcze porodowe ˈklɛʃʧ̑ɛ ˌpɔrɔˈdɔvɛ n
clamps forceps
(medycyna, medyczny) kleszcze wykorzystywane przy porodzie kleszczowym

kleszczowe zapalenie mózgu n
tick-borne encephalitis
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
customer client
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
client customer
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
clientele
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klif klʲif n
cliff
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
clique
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;

klikać ˈklʲikaʨ̑ v
click
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej

kliker n
clicker
prosty mechaniczny przyrząd do przywoływania psa; po naciśnięciu wydaje dźwięk – kliknięcie

kliknięcie klʲicˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
click
(informatyka, informatyczny) pojedyncze naciśnięcie i zwolnienie przycisku myszy

klimakonwektor n
fan coil
urządzenie grzewczo-chłodzące

klimaks n
climax
stan względnej równowagi w środowisku / biocenozie

klimat ˈklʲĩmat n
climate
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologia n
climatology
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem klimatu

klimatologiczny adj
climatological
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
climatic
związany z klimatem

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
air conditioning air-con
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
air conditioner
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
hair of the dog
(potocznie, potoczny) kieliszek alkoholu pity jako lekarstwo na kaca
wedge
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
wedge vee formation
kształt tej maszyny

klincz n
clinch
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów

klinga ˈklʲĩŋɡa n
blade
ostrze broni siecznej

klingoński adj
Klingon
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
Klingon
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

klinicysta n
clinician
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej

kliniczny adj
clinical
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
clinical school teaching hospital university hospital
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;

klinowy adj
cuneatic cuneiform
w kształcie klina
wedge
składający się z klinów lub wykonany za pomocą klina

klipa n
giddy-gaddy gilli-danda tip-cat
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży;
klippe
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta nieokrągła, obcięta w formie kwadratu lub innego wielokąta;

klipart ˈklʲipart n
clip art
(informatyka, informatyczny) gotowy plik graficzny wstawiany do dokumentu komputerowego;

kliper n
clipper
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dziewiętnastowieczny żaglowiec transportowy;

kliprowy adj
clipper
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z kliprem, dotyczący klipera

klips klʲips n
clip
sprężynujący spinacz
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu
clip earring
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha

klirens n
clearance
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
klystron
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal;

klisza ˈklʲiʃa n
block
(drukarstwo, drukarski) (fotografia) rodzaj matrycy w postaci sztywnej, płaskiej płyty
cliche cliché
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów
film
(fotografia) błona pokryta substancją chemiczną w celu wykonania negatywu zdjęcia

klitoridektomia n
clitorectomy clitoridectomy
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki

kloaka klɔˈaka n
cloaca
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita kręgowców

kloc klɔʦ̑ n
bughouse
odmiana szachów rozgrywana na dwóch planszach przez cztery osoby;

klocek ˈklɔʦ̑ɛk n
block brick
dziecięca zabawka o kształcie graniastosłupa

klomb klɔ̃mp n
flower-bed
rodzaj okrągłej bądź owalnej grządki ogrodowej, czasem znajdującej się na podwyższeniu.

klomifen klɔ̃ˈmʲifɛ̃n n
2 phenoxy- N N di- ethyl- ethanamine clomifene clomiphene
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania;

klon klɔ̃n n
clone
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
maple
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klon jawor ˈklɔ̃nʲ ˈjavɔr n
sycamore sycamore maple
(botanika, botaniczny) Acer pseudoplatanus L., gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych

klon jesionolistny ˈklɔ̃nʲ ˌjɛ̇ɕɔ̃nɔˈlʲistnɨ n
ash maple ash-leaf maple black ash box elder boxelder maple california boxelder
(botanika, botaniczny) Acer negundo, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych

klon kłosowy ˈklɔ̃ŋ kwɔˈsɔvɨ n
moosewood mountain maple
(botanika, botaniczny) Acer spicatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki Północnej z rodziny mydleńcowatych

klon okrągłolistny ˈklɔ̃n ˌɔkrɔ̃ŋɡwɔˈlʲistnɨ n
vine maple
(botanika, botaniczny) Acer circinatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych

klonazepam n
clonazepam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;

klops klɔps n
meatball
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;

klosz klɔʃ n
flare
rodzaj kroju spódnicy, sukni albo spodni rozszerzających się ku dołowi na kształt dzwonu
shade cloche globe lampshade
szklana osłona na żarówkę

kloszard ˈklɔʃart n
bum clochard tramp vagrant
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klown n
clown
komik cyrkowy

klub klup n
club society association
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
nightclub night club
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klub sportowy n
sporting club sports club
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;

klubokawiarnia n
culture café
typ lokalu będący połączeniem klubu z kawiarnią

klucz kluʧ̑ n
clef key
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
flock skein
szyk lotu stada ptaków;
head stone keystone
(architektura, architektoniczny) zwornik, element konstrukcyjny w kształcie klina w najwyższym punkcie sklepienia lub łęku;
key
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
key clue
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
key code
kod do szyfru;
key wrench
przyrząd do otwierania zamka;
vee formation
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna lotnictwa złożona z trzech lub czterech samolotów;
wrench spanner key
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub

klucz dynamometryczny ˈkluʤ̑ ˌdɨ̃nãmɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
torque wrench
narzędzie służące do przykręcania śrub z miarą do określania właściwego momentu dynamometrycznego

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
monkey wrench
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
G clef treble clef
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
key
podstawowy, najważniejszy

kluska ˈkluska n
dumpling
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania;

kluskowaty adj
lumpy
o konsystencji podobnej do kluski

kluza ˈkluza n
fairlead
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.;

klątwa n
becursing beshrewing curse malediction oath
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów
curse ban
życzenie komuś nieszczęścia
excommunication anathema
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kara wyłączenia kogoś ze wspólnoty wiernych

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
swear curse
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych

kląć jak szewc ˈklɔ̃ɲʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ v
swear like a trooper
kląć wulgarnie, używać wyrazów obelżywych, dosadnie komuś wymyślać

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
kneel
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
kneel kneel down
zginać kolana, przyjmując pozycję opierającą się na nich

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
calamity catastrophe disaster cataclysm drama tragedy
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie
defeat
fatalna przegrana w bitwie

klęska żywiołowa n
natural disaster
ekstremalne zjawisko naturalne powodujące znaczne szkody;

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
cumin
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;
cumin cummin
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku kminu rzymskiego (1.1)
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku

kminek ˈkmʲĩnɛk n
caraway cumin
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
cumin caraway seed
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie

knaga ˈknaɡa n
cleat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) listwa znajdująca się wzdłuż burty łodzi, służąca do osadzania dulek

knajpa ˈknajpa n
pub taproom
(potocznie, potoczny) gorszy typ restauracji

knebel ˈknɛbɛl n
gag
(książkowy) szmata wepchnięta komuś przemocą do ust, aby uniemożliwić mu wydobycie głosu;

knedel ˈknɛdɛl n
dumpling knödel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kulisty pieróg (kluska) z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem;

knieja ˈcɲɛ̇ja n
forest
gęsty las

knieć błotna n
kingcup marsh-marigold
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;

knot knɔt n
wick
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

know-how n
know-how
wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności;

knowanie n
plotting
(rzeczownik odczasownikowy) od knować

knować ˈknɔvaʨ̑ v
scheme intrigue plot
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek

knur n
boar
(zootechnika, zootechniczny) samiec świni hodowany w celu rozpłodu

knut knut n
knout
rodzaj bicza ze splecionych rzemieni;

knuć v
plot scheme cook up conspire contrive intrigue
skrycie planować działania przeciw komu

knykieć ˈknɨcɛ̇ʨ̑ n
condyle
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien
knuckle
(anatomia, anatomiczny) człon palca ręki (zginający się)

ko- kɔ prefix
co-
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy

koagulopatia n
coagulopathy
(medycyna, medyczny) zaburzenie krzepnięcia krwi;

koala kɔˈala n
koala koala bear
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
coalition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

koalicyjka ˌkɔalʲiˈʦ̑ɨjka n
Sam Browne belt
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;

koan ˈkɔãn n
koan
paradoksalne pytanie lub problem, stosowane w zen jako środek w procesie osiągania oświecenia;

koati kɔˈatʲi n
coati
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak o ruchliwym ryjku;

kobalt ˈkɔbalt n
cobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltyn n
cobaltite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobiałka n
punnet
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców

kobiecość n
femininity womanhood womanliness feminineness
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
feminine womanly
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
woman
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobieta lekkich obyczajów kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈʧ̑ajuf n
woman of loose morals
(eufemistycznie) prostytutka

kobra ˈkɔbra n
cobra
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobra indyjska n
Indian cobra
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;

kobuz ˈkɔbus n
Eurasian Hobby
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyła kɔˈbɨwa n
mare
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia

kobza n
kobza
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument strunowy;

kobziarz n
kobzar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na kobzie

koc kɔʦ̑ n
blanket
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
electric blanket electric heating blanket
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kocha, lubi, szanuje v
decision of the flower
rodzaj jednoosobowej gry, wróżby czy zabawy polegającej na wyrywaniu płatków z kwiatów w celu przewidzenia uczucia innej osoby

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi kɔˈxajmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈbraʨ̑a raˈxujmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈʒɨʥ̑i proverb
short reckonings make long friends
mimo że jesteśmy przyjaciółmi, niech każdy dba o własne interesy

kochanek kɔˈxãnɛk n
lover
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
darling sweetheart
służy okazaniu uczucia ukochanej osobie

kochanie kɔˈxãɲɛ n
darling sweetheart
(potocznie, potoczny) osoba ukochana
loving
darzenie uczuciem miłości

kochanka kɔˈxãnka n
mistress
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
dear beloved
taki, który jest darzony przez kogoś miłością

kochany kɔˈxãnɨ n
beloved love sweetheart
osoba bliska, darzona miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
love
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
be in love
być w kimś zakochanym
make love
odbywać stosunek seksualny z kimś

koci ˈkɔ.ʨ̑i possessiveAdjective
feline catlike
należący do kota

kocia mama ˈkɔʨ̑a ˈmãma n
cat lady
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) miłośniczka kotów, hodująca je i lubiąca je pieścić

kocia muzyka ˈkɔʨ̑a ˈmuzɨka n
caterwauling
niemelodyjna, irytująca, hałaśliwa muzyka

kociak ˈkɔʨ̑ak n
chick
(przenośnie, przenośnia) ładna dziewczyna o kokieteryjnym wyglądzie i zachowaniu
kitten
młody kot

kociara kɔˈʨ̑ara n
cat lady
(potocznie, potoczny) miłośniczka kotów

kociarz n
cat lover cat person
(potocznie, potoczny) miłośnik kotów, człowiek lubiący koty lub mający wiele kotów

kocica n
doe-hare
(łowiectwo, łowiecki) samica zająca
female cat queen she-cat
(zoologia, zoologiczny) samica kota domowego

kocie oko n
cat's eye
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny posiadający efekt kociego oka

kocimiętka n
catnip
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
boiler
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)
cauldron
duże naczynie metalowe z pokrywą;

kocioł bałkański n
Balkan powder keg
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś;

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
boiler
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kociołek kɔˈʨ̑ɔwɛk n
cauldron
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem

kocić się v
kitten
(zoologia, zoologiczny) o samicach, zwykle kotów wydawać potomstwo

kocię ˈkɔʨ̑ɛ n
kitten
młody kot

kocmołuch n
slattern sloven
(potocznie, potoczny) osoba brudna lub niechlujna

kocur ˈkɔʦ̑ur n
tomcat puss
samiec kota

kocz n
coach
(dawniej, dawny) rodzaj czterokołowego resorowanego pojazdu konnego;
koch
(dawniej, dawny) rodzaj rosyjskiego statku do żeglugi w warunkach silnego zalodzenia;

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
guenon
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;

koczkodan oliwkowy n
lesser spot-nosed guenon lesser spot-nosed monkey lesser white-nosed guenon lesser white-nosed monkey
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cercopithecus petaurista Schreber, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych, zamieszkującej lasy galeriowe w zachodniej części Afryki;

koczowisko n
encampment
obóz koczowników

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
nomadic
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

koczownik n
nomad
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce

kod kɔt n
code
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
barcode
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
postal code postcode zip code
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod wynikowy n
object code
(informatyka, informatyczny) kod utworzony przez translator w wyniku translacji kodu źródłowego;

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
source code
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

koda ˈkɔda n
coda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów

kodeina n
codeine 3-methylmorphine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks ˈkɔdɛks n
code of law law code legal code
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;
codex
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;

kodeks drogowy ˈkɔdɛɡz drɔˈɡɔvɨ n
Highway Code
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych;

kodeks karny n
criminal code penal code
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju

kodon ˈkɔdɔ̃n n
codon
(medycyna, medyczny) trójnukleotydowa sekwencja DNA kodująca aminokwas;

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
encoding
kod, sposób zakodowania

kodować v
code
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe
encode code
szyfrować używając kodu

kodyfikacja n
codification
ujęcie czegoś w spójny system;
(językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;

koedukacyjny ˌkɔɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
coeducational coed
(pedagogika, pedagogiczny) odnoszący się do koedukacji, przeznaczony do wspólnej edukacji obu płci

koegzystencja ˌkɔɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
coexistence
współistnienie (zwierząt, kultur, ludzi, grup społecznych itp.)

koenzym n
coenzyme
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
coevolution
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caffeine
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofeinowy ˌkɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
caffeinated
dotyczący kofeiny, zawierający kofeinę

kofta n
kofta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej

kogel-mogel ˌkɔɟɛl‿ˈmɔɟɛl ˌkɔɡɛl‿ˈmɔɡɛl n
kogel mogel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
cogeneration
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

kognat ˈkɔɡnat n
cognate
(dawniej, dawny) krewny w linii żeńskiej

kognitywny ˌkɔɟɲiˈtɨvnɨ adj
cognitive
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek

kogut ˈkɔɡut n
cock rooster
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;
cowlick
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) kosmyk włosów na głowie odstający w innym kierunku niż reszta fryzury

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtaʦ̑ʲja n
cohabitation
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;
(socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;

koherencja n
coherence coherency cohærence
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
coherent
będący spójną całością

koherer n
coherer
(elektronika, elektroniczny) detektor fal elektromagnetycznych; opiłki metalu umieszczone w rurce;

kohorta kɔˈxɔrta n
cohort
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

koi n
koi
(ichtiologia, ichtiologiczny) wielobarwny, ozdobny karp japoński;

koincydencja n
coincidence
(książkowy) jednoczesne występowanie jakichś zdarzeń, zbieżność zjawisk

koincydencyjny ˌkɔ<sup>j</sup>ĩnʦ̑ɨdɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
coincident coincidental
związany z koincydencją, mający znamiona koincydencji

koja ˈkɔja n
berth
(marynarka) łóżko na statku

kojarzyć kɔˈjaʒɨʨ̑ v
associate
rozumieć, widzieć związek między danymi elementami lub pojęciami

kojec n
coop
(rolnictwo, rolniczy) mała zagroda do bezpiecznego przetrzymywania zwierząt hodowlanych, zwykle młodych np. piskląt, szczeniąt;
playpen
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy;

kojoci adj
coyote -like
charakterystyczny dla kojota, posiadający cechy przypisywane kojotom

kojot ˈkɔjɔt n
coyote
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kojotołak ˌkɔjɔˈtɔwak n
werecoyote
(folklor) (fantasy) człowiek, którego jedną z form jest kojot

kok kɔk n
bun
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

koka ˈkɔka n
coca
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę
cocaine coke
(potocznie, potoczny) kokaina

koka-kola n
Coca-Cola
(spożywczy) słodzony gazowany napój z kofeiną

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
cocaine
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokainista ˌkɔka<sup>j</sup>ĩˈɲista n
cocainist
(książkowy) osoba uzależniona od kokainy

kokarda kɔˈkarda n
bow
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokarda narodowa n
national cockade
rozetka ze wstążek w barwach narodowych, noszona z pobudek patriotycznych;

kokieteria ˌkɔcɛˈtɛrʲja n
coquetry
zachowanie osoby starającej się spodobać i wzbudzić zainteresowanie osoby przeciwnej płci

kokieteryjny adj
coquettish
zachowujący się zalotnie

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
coquet
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokon n
cocoon follicle
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
David's harp Solomon's seal ladder-to-heaven
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

kokos ˈkɔkɔs n
coconut
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

kokos właściwy n
coconut tree
(botanika, botaniczny) palma z gatunku kokos właściwy (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cocos nucifera L., gatunek palmy z rodziny arekowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju kokos;

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
coconut
sporządzony z kokosu

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kokoshnik
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;

kokpit ˈkɔkpʲit n
cockpit
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zagłębienie dla załogi w pokładzie jachtu;
cockpit flight deck
(lotnictwo, lotniczy) pomieszczenie dla pilotów statku powietrznego;

koks kɔks n
coke
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

koksownik kɔˈksɔvʲɲik n
coke stove
(technologia, technika, techniczny) wolno stojący piec, najczęściej wykonany z metalowych prętów, w którym pali się koksem, stawiany na ulicach w czasie ostrych mrozów;

koktajl ˈkɔktajl n
cocktail
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;
shake smoothie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój mleczny z różnymi dodatkami smakowymi (owocami, czekoladą)

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
Molotov cocktail
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

koktajl party ˈkɔktajl ˈpartɨ n
cocktail party
popołudniowe przyjęcie z napojami alkoholowymi

koktajlowy adj
cocktail
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z koktajlem, dotyczący koktajlu (napoju)
związany z koktajlem, dotyczący koktajlu (przyjęcia)

kolaboracja ˌkɔlabɔˈraʦ̑ʲja n
collaboration quislingism
współpraca z okupantem, wrogiem;

kolaborant n
collaborator quisling
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolaborantka n
collaborationist
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
supper dinner
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolagen n
collagen
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;

kolagenaza n
collagenase
(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny mający zdolność rozkładania kolagenu

kolano kɔˈlãnɔ n
knee
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
cycle sport cycling
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolarz ˈkɔlaʃ n
cyclist bicyclist
(sport, sportowy) osoba uprawiająca wyczynowo jazdę na rowerze;

kolaż n
collage
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolba ˈkɔlba n
butt gunstock
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;
flask
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
spadix
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;

kolchicyna ˌkɔlxʲiˈʦ̑ɨ̃na n
colchicine
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;

kolcosternik białorzytny n
white-rumped needletail white-rumped spinetail
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena sylvatica, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena

kolcosternik malgaski n
Madagascan spinetail Malagasy spinetail
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena grandidieri, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena

kolcosternik wyspowy n
São Tomé spinetail
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena thomensis, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena;

kolcowój pospolity n
Chinese boxthorn Chinese wolfberry Himalayan goji Tibetan goji barbary matrimony vine matrimony vine
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
spiny barbed prickly spinous
mający kolce i kłujący

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
caltrop
zapora drogowa z ostrych kolców;
echidna spiny anteater
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
prong collar
kolczasta obroża
spike strip stinger road spikes spikers traffic spikes
zapora drogowa z pasa z kolcami

kolczatka australijska n
short-beaked echidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
hauberk chain armour coat of mail mail chain mail chain-mail shirt
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
earring
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
cradle
kołyska, łóżeczko dla dziecka

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
thorn
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin

kolega kɔˈlɛɡa n
colleague
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolegiacki adj
collegiate
związany z kolegiatą, odnoszący się do kolegiaty

kolegialny adj
collegiate
odnoszący się do kolegium, mający związek z kolegium

kolegium n
college
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;
collegium
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: stowarzyszenie publiczne lub prywatne skupiające ludzi jednego zawodu lub środowiska

kolegować ˌkɔlɛˈɡɔvaʨ̑ v
be friends
pozostawać z kimś w koleżeńskich stosunkach

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
wheel-rut
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
rail railway
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
turn
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku

kolej aglomeracyjna n
commuter rail suburban rail
kolej obsługująca przewozy pasażerskie w obszarze aglomeracji

kolej krzesełkowa n
chairlift
rodzaj wyciągu z gondolami w formie krzeseł

kolej linowa n
aerial tram aerial tramway cable car ropeway
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;

kolej magnetyczna n
maglev
kolej poruszająca się bez styku pojazdu z torem, dzięki unoszeniu elektromagnetycznemu

kolej zębata n
rack railway
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
railwayman railman
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
line queue
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
queue
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych;
round
(potocznie, potoczny) porcja alkoholu wypijana z daną grupą osób
turn
miejsce w uporządkowanej grupie ludzi, w szeregu, w kolejce (1.1)

kolejka górska n
rollercoaster roller coaster big dipper
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejka krzesełkowa n
chairlift
rodzaj kolei linowej z gondolami w formie krzeseł

kolejka wąskotorowa n
narrow-gauge railroad narrow-gauge railway
(kolejnictwo) kolej o prześwicie mniejszym niż 1435 mm;

kolejno kɔˈlɛjnɔ adv
in sequence
w kolejności, jeden za drugim

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
order sequence
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
another next
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
railway railroad
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
collection
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
collector
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
collect
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolekta n
collect
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektomia n
colectomy
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektyw n
collective
(książkowy) grupa osób związanych wspólną pracą czy inną działalnością, mających ten sam cel

kolektywistyczny adj
collectivist
związany z kolektywizmem, kolektywistami, właściwy kolektywizmowi lub kolektywistom

kolektywizacja n
collectivization
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolektywizm n
collectivism
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
collectively collaboratively
zbiorowo, zespołowo, wspólnie

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
collective collaborative
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
coriander Chinese parsley
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koleopterologia ˌkɔlɛɔptɛrɔˈlɔɟja n
coleopterology
(zoologia, zoologiczny) nauka o chrząszczach;

koleżeński ˌkɔlɛˈʒɛ̃j̃sʲci adj
matey obliging
przyjacielski, życzliwy i uczynny

koliber kɔˈlʲibɛr n
hummingbird
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

koliberek hawański n
Helena hummingbird bee hummingbird zunzuncito
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;

kolidować ˌkɔlʲiˈdɔvaʨ̑ v
collide
być w sprzeczności, wykluczać się, stać w konflikcie

koliszczyzna n
Koliyivshchyna
(historia, historyczny, historycznie) wystąpienie ruskiego chłopstwa pańszczyźnianego na Ukrainie Prawobrzeżnej w 1768;

kolizja kɔˈlʲizʲja n
collision
wypadek samochodowy; zderzenie, stłuczka

kolka n
colic
(medycyna, medyczny) silne, napadowe bóle w jamie brzusznej
stitch
(medycyna, medyczny) kłucie w boku

kolmatacja n
clogging colmatage
(hydrologia, hydrologiczny) zapełnianie porów drobnymi cząstkami stałymi niesionymi przez przesączającą się wodę
sliming
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę

kolo ˈkɔlɔ n
kolo
(folklor) (choreografia, choreograficzny) południowosłowiański taniec ludowy

kolodium n
collodion collodium
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór nitrocelulozy w mieszaninie alkoholu i eteru, po rozlaniu szybko schnący oraz tworzący bezbarwną warstewkę, o wielu zastosowaniach, np. jako opatrunek, klej albo lakier

koloid n
colloid
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

koloidalnie adv
colloidally
w sposób charakterystyczny dla koloidów

koloidalny adj
colloidal
wytworzony z koloidów, zawierający koloidy

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
collocation
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;
(informatyka, informatyczny) usługa polegająca na odpłatnym udostępnieniu zasobów serwerowni

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
colloquialism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie;

kolokwialnie ˌkɔlɔˈkfʲjalʲɲɛ adv
colloquially
w sposób kolokwialny, potocznie

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
colony
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
settlement colony
ludzka jednostka osadnicza;

kolonia karna n
penal colony
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
colonialism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
colonial
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonie kɔˈlɔ̃ɲjɛ n
summer camp
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;

kolonizacja n
colonisation colonization
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
colonizer
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizować v
colonize
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
colonoscopy
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
color tincture
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
colour
(fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym;
colour hue color
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
suit color
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
clerical collar
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;

koloratura n
coloratura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

koloraturowy ˌkɔlɔratuˈrɔvɨ adj
coloratura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyspecjalizowany w śpiewaniu koloratury
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zawierający koloraturę

kolorowanka ˌkɔlɔrɔˈvãnka n
coloring book
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami;

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
colorful
wielobarwny, pełen różnych kolorów

kolorystyka n
colouring
zestawienie kolorów

koloryt n
coloration
zabarwienie

koloryzować ˌkɔlɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
embroider
dodawać do narracji szczegóły w celu jej ubarwienia

kolos ˈkɔlɔs n
colossus
(książkowy) olbrzymi posąg

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
colossal
bardzo duży; wielki

kolostomia n
colostomy
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolportować v
distribute hawk peddle
rozprowadzać wydawnictwa wśród odbiorców
spread disseminate
przekazywać informacje

kolt kɔlt n
colt
(potocznie, potoczny) rewolwer bębenkowy (niekoniecznie wyprodukowany przez firmę Samuela Colta);

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
columbarium
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych

kolumna kɔˈlũmna n
column pillar
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
file
(szachy, pojęcie szachowe) pionowy rząd pól na szachownicy, oznaczony literą od A do H

koluwium kɔˈluvʲjũm n
colluvium
(geologia, geologiczny) materiał skalny przemieszczony w dół stoku podczas osuwania

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
carol Christmas carol
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

kolędnik kɔˈlɛ̃ndʲɲik n
carol singer caroler
(etnografia, etnograficzny) osoba, która kolęduje, chodzi po kolędzie

kolędowanie ˌkɔlɛ̃ndɔˈvãɲɛ n
carolling
śpiewanie kolęd

kolędować ˌkɔlɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
wassail
chodzić po kolędzie

koma ˈkɔ̃ma n
coma
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
captain
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
lieutenant-commander
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi;

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
commander
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi;

komandos n
commando commando trooper
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych

komar ˈkɔ̃mar n
mosquito gnat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

komat ˈkɔ̃mat n
comma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
combine harvester
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombatancki adj
veteran
związany z kombatantami, dotyczący kombatantów

kombatant kɔ̃mˈbatãnt n
veteran
emerytowany żołnierz i były uczestnik wojny

kombi ˈkɔ̃mbʲi n
estate car station wagon estate
(motoryzacja) samochód z nadwoziem typu kombi (1.1)

kombinacja n
camiknickers
(przestarzałe, przestarzały) część bielizny damskiej pod postacią spodu pod suknię
combination combo
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania
permutation
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru skończonego o określonej liczbie elementów, których porządek nie jest istotny

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
combine
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinat petrochemiczny kɔ̃mˈbʲĩnat ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
petrochemical complex
zespół kilku powiązanych organizacyjnie zakładów zajmujących się produkcją i przerabianiem surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

kombinatoryka n
combinatorics
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;

kombinerki n
combination pliers
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;

kombinezon n
boiler suit
jednoczęściowe ubranie ochronne;

kombinować v
combine
łączyć różne części w spójną całość

kombu n
kombu
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;

kombucza n
kombucha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
comedy
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
o obłudnym zachowaniu kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści

komediant n
phoney phony
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie

komediodramat n
comedy-drama dramedy
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;

komediowy adj
comedy
dotyczący komedii

komedogenny ˌkɔ̃mɛdɔˈɡɛ̃nːɨ adj
comedogenic
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników

komenda n
command
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.
dowodzenie, kierowanie, komenderowanie, kierowanie czymś
(informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera
headquarters
urząd, na którego czele stoi komendant; też siedziba tego urzędu

komendant n
commandant
zwierzchnik organizacji paramilitarnej
commandant commanding officer
(wojskowość, wojskowy) dowódca wojskowy
commander commissioner police commandant
kierownik posterunku policji
fire chief marshal
zwierzchnik oddziału straży pożarnej
scoutmaster
(harcerski) instruktor harcerski kierujący daną jednostką

komendatoryjny adj
commendatory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) taki, który wchodzi w skład czyjegoś beneficjum kościelnego, nadany uznaniowo przez władcę świeckiego

komensalizm n
commensalism
(ekologia, ekologiczny) typ współżycia między dwoma gatunkami, w którym jeden czerpie korzyści nie przynosząc korzyści ani szkody drugiemu

komensalny adj
commensal
związany z komensalizmem, dotyczący komensalizmu

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
comment
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
commentary comment
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
commentator
osoba, która komentuje coś
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
annotate
objaśniać
comment
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

komercjalizacja ˌkɔ̃mɛrʦ̑ʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
commercialization commercialisation
ogół zmian mających na celu oparcie czegoś na zasadach komercyjnych;

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
commercial
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
comet
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfort ˈkɔ̃w̃fɔrt n
comfort
ogólnie warunki zapewniające spokój, wygodę i elegancję

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
comfortable
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komi adj
Komi
związany z narodem Komi

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
comically
w sposób komiczny

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
comic comical funny humorous
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny

komik ˈkɔ̃mʲik n
comedian comic
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
comic comics
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
chimney
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach;
chimney stack
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
fireplace
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
balaclava
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
chimney sweep chimney sweeper
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
police department
jednostka organizacyjna policji pełniąca funkcje w określonym terenie
police station
lokal, w którym urzędują pracownicy policji

komisarz n
commissioner
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
commission committee board
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
committee
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komitet centralny n
central committee
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych;

komiwojażer n
commercial traveller itinerant travelling salesman
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi

komizm ˈkɔ̃mʲism̥ n
comedy
zespół cech jakiejś osoby lub sytuacji budzący wesołość

komoda kɔ̃ˈmɔda n
chest of drawers commode
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komodyfikacja n
commodification
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;

komora kɔ̃ˈmɔra n
chamber
wydzielone pomieszczenie

komora dymowa kɔ̃ˈmɔra dɨ̃ˈmɔva n
smoke chamber
obiekt przeznaczony do przeprowadzania przez strażaków ćwiczeń w warunkach imitujących pożar (brak widoczności, zadymienie, ograniczona przestrzeń, wysoka temperatura, hałas)

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
gas chamber
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komora rozgorzeniowa kɔ̃ˈmɔra ˌrɔzɡɔʒɛ̃ˈɲɔva n
flash-over chamber
obiekt służący do symulacji zjawisk, jakie zachodzą w pomieszczeniu podczas pożaru

komornik n
bailiff
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
Comorian
odnoszący się do państwa Komory

komosotto n
quinoa risotto quinoasotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa na bazie komosy ryżowej przygotowana tak jak risotto

kompaktowość n
compactness
cecha tego, co jest kompaktowe

kompaktowy adj
CD compact disc
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)
compact
(technologia, technika, techniczny) będący prostszej budowy, a jednocześnie zawierający w sobie wiele składników

kompan ˈkɔ̃mpãn n
companion
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
company companionship
kilka osób spędzających wspólnie czas
company troop
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;

komparatystyka n
comparative studies
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki, zajmująca się badaniami porównawczymi – ustalaniem zależności, pokrewieństw, analogii;

komparatyw n
comparative case
(gramatyka) przypadek gramatyczny stosowany w niektórych językach przy porównaniach
comparative degree
(gramatyka) stopień wyższy przymiotnika lub przysłówka

kompas ˈkɔ̃mpas n
compass
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompatriota n
compatriot
(dawniej, dawny) rodak

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
compendium
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;

kompensacja ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
compensation
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈʦ̑ɨjnɨ adj
compensatory
związany z kompensacją

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvaʨ̑ v
compensate countervail
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś

kompetencja ˌkɔ̃mpɛˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
competence
zakres czyjejś wiedzy
competence purview
zakres czyiś uprawnień, władzy, spraw, którymi ktoś zajmuje się

kompetentny adj
competent
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlaʦ̑ʲja n
compilation
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat)
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
compiler
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
complex
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość

kompleks Elektry ˈkɔ̃mplɛks ɛˈlɛktrɨ n
Electra complex
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;

kompleks Herostratesa n
Herostratos syndrome
(psychologia, psychologiczny) obsesja zdobycia sławy za wszelką cenę

kompleks Medei ˈkɔ̃mplɛks mɛˈdɛji n
Medea complex
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci;

kompleks niższości n
inferiority complex
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

kompleksowość n
comprehensiveness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest kompleksowe; cecha tych, którzy są kompleksowi

kompleksowy adj
complex
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu
comprehensive
obejmujący wszystkie elementy, tworząc zwarty kompleks

komplement n
compliment kudo stroke
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementariusz n
general partner
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplementarnie ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarʲɲɛ adv
complementarily
w sposób wzajemnie uzupełniający się

komplementarność ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɔɕʨ̑ n
complementarity complementariness
wzajemne uzupełnianie się

komplementarny ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
complementary
wzajemnie się uzupełniający

komplet ˈkɔ̃mplɛt n
package
pełny zestaw elementów, które stanowią pewną całość

kompletnie kɔ̃mˈplɛtʲɲɛ adv
completely entirely
w sposób całkowity, zupełny; bez reszty, w pełni

kompletność kɔ̃mˈplɛtnɔɕʨ̑ n
completeness integrity
cecha tego, co jest kompletne, nie ma braków

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
complete utter
cały, będący w komplecie

komplikacja n
complication
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

komplikować v
complicate
czynić bardziej złożonym, trudniejszym
become complicated
stawać się bardziej złożonym, trudniejszym

komponent n
component constituent
część składowa, element

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
compose
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
compost
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompostownik n
compost bin
pojemnik na kompost

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
compote stew fruit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozycja ˌkɔ̃mpɔˈzɨʦ̑ʲja n
composition
ogół składników wraz ze sposobem, w jaki tworzą całość
(informatyka, informatyczny) agregacja obiektów, które nie mogą istnieć bez obiektu głównego;
(sztuka) budowa utworu, zwłaszcza plastycznego, literackiego, muzycznego
theme
(informatyka, informatyczny) wygląd programu komputerowego itp.;

kompozycyjny adj
compositional
związany z kompozycją, dotyczący kompozycji

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
composer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
compress poultice
zimny lub gorący okład

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
compression
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
compromise
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

kompromisowy adj
compromising
dotyczący kompromisu

kompromitacja ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtaʦ̑ʲja n
discredit disgrace disrepute fiasco shame
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność

kompromitować ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
discredit
o człowieku szkodzić czyjejś opinii, narażać na wstyd lub śmieszność

kompulsywny adj
compulsive
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego

komputer kɔ̃mˈputɛr n
computer
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
personal computer
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
computer computer-like
dotyczący komputera, związany z komputerem

komputeryzacja n
computerization computerisation
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie używania komputerów do przedsiębiorstw, szkół i urzędów;

komputeryzować v
computerise computerize
(informatyka, informatyczny) wyposażać w komputery

komturia n
commandery
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;

komu w drogę, temu czas ˈkɔ̃mu ˈv‿drɔɡɛ ˈtɛ̃mu ˈʧ̑as proverb
time to hit the road
(potocznie, potoczny) właśnie teraz trzeba wyruszać

komunalny adj
municipal
(urzędowy) podlegający samorządowi miejskiemu

komunard n
Communard
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik Komuny Paryskiej, zrywu ludności Paryża w 1871 roku

komunia kɔ̃ˈmũɲja n
communion Holy Communion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament eucharystii;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
communication
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikacyjny ˌkɔ̃mũɲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
communications transport
związany z komunikacją, dotyczący komunikacji

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
message communication
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja.

komunikator ˌkɔ̃mũɲiˈkatɔr n
IM instant messenger messenger
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;

komunikatywnie adv
communicatively
w sposób komunikatywny

komunikować v
announce
przekazywać wiadomość
be in touch keep in touch stay in touch
mieć kontakt

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
communist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistycznie adj
communistically
w sposób komunistyczny

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
Communist communist communist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunitaryzm ˌkɔ̃mũɲiˈtarɨsm̥ n
communitarianism
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
communism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komunizować v
communize communise
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm

komutator ˌkɔ̃muˈtatɔr n
commutator
(elektryczność) element przełączający umieszczany na wirniku komutatorowych maszyn elektrycznych;
(matematyka, matematyczny) wskaźnik stopnia nieprzemienności pewnego działania dwuargumentowego;
network switch
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące segmenty sieci komputerowej;

komórczak n
multinucleate cell
(biologia, biologiczny) komórka, w której protoplazmie występuje wiele jąder

komórka kɔ̃ˈmurka n
cell
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
mobile
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy

komórka jajowa n
ovum egg cell
(biologia, biologiczny) komórka rozrodcza żeńska

komórka macierzysta n
stem cell
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna

komórkowy ˌkɔ̃murˈkɔvɨ adj
cell
zbudowany z komórek
cellular
związany z komórką

komża n
surplice
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

konanie n
death decease
umieranie

konać v
die expire pass away
przestawać żyć, umierać w agonii

koncelebra n
concelebration
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera;

koncelebracja n
concelebration
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera;

koncelebrowanie n
concelebration
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólne odprawianie nabożeństwa przez więcej niż jednego duchownego

koncentracja ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtraʦ̑ʲja n
concentration
(psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) skupienie uwagi

koncentrat n
concentrate
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy

koncentrat pomidorowy n
tomato paste
(spożywczy) zagęszczony przecier pomidorowy pozbawiony pestek i skóry

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
concentrate focus
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie

koncentryczny ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
concentric coaxial
skierowany ku środkowi, ku określonemu punktowi; współśrodkowy

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
conception
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

konceptualny adj
conceptual
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) związany z konceptualizmem
dotyczący pojęć

koncern ˈkɔ̃nʦ̑ɛrn n
concern
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
concert concerto
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

koncertmistrz n
concertmaster
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek

koncertować v
give a concert
występować z repertuarem muzyki poważnej

koncesja n
concession
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
ustępstwo na czyjąś korzyść

koncesyjny ˌkɔ̃nʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
concessive
(urzędowy) zezwalający na prowadzenie działalności gospodarczej, określający jej warunki

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
conchology
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

koncyliabulum n
conciliabule
(dawniej, dawny) nielegalne zgromadzenie, zwłaszcza konspiratorów czy spiskowców, przeciwko ustanowionej władzy państwowej lub kościelnej

koncyliacja ˌkɔ̃nʦ̑ɨˈlʲjaʦ̑ʲja n
conciliation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) metoda rozwiązywania sporów międzynarodowych przy pomocy komisji pojednawczej

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
condensation condensation reaction
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
capacitor condenser
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;
condenser
skraplacz;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
condolences
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondominium ˌkɔ̃ndɔ̃ˈmʲĩɲũm n
condominium
terytorium podlegające wspólnej władzy przynajmniej dwóch państw;

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
condor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondor kalifornijski n
California condor
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów kalifornijskich (1.1)

kondor królewski n
king vulture
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów królewskich (1.1)

kondor olbrzymi n
Andean condor
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów olbrzymich (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Vultur gryphus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występujący w Andach;

kondotier n
condottiere
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

kondukt ˈkɔ̃ndukt n
cortege
(książkowy) orszak pogrzebowy, grono ludzi uroczyście towarzyszących zmarłemu w drodze na cmentarz

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
conductor
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

kondycja kɔ̃nˈdɨʦ̑ʲja n
in good shape physical fitness
forma fizyczna, wytrzymałość na wysiłek fizyczny
standing
ogólny stan czegoś

kondycja fizyczna n
physical condition
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) stan fizjologiczny organizmu

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
floor
poziom w budynku

koneksja kɔ̃ˈnɛksʲja n
connection connexion
znajomość, stosunki, związek, powiązania z wpływową osobą

koneser n
connoisseur
znawca w jakiejś dziedzinie (zwykle także jej miłośnik), zwłaszcza w przypadku jedzenia lub sztuki

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
watering can watering pot
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfabulacja ˌkɔ̃nfabuˈlaʦ̑ʲja n
confabulation
(książkowy) mijanie się z prawdą, koloryzowanie na jakiś temat, zwykle w celu zaimponowania komuś

konfabulant n
fabricator
(psychologia, psychologiczny) osoba uzupełniająca brakujące wspomnienia informacjami nieprawdziwymi, które możliwie dobrze pasują do całego logicznego ciągu wydarzeń

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
confederation
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfederacyjny adj
confederal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konfekcja n
readymade clothing
bielizna i lekka odzież szyta fabrycznie

konferansjer n
compere announcer
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
conference
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja naukowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva n
academic conference symposium
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
press conference news conference
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konferencyjny ˌkɔ̃nfɛrɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
conferential
związany z konferencją, dotyczący konferencji; służący do odbywania narad, konferencji

konferować v
confer
(książkowy) obradować, naradzać się, omawiać ważne sprawy

konfesjonalizm n
confessionalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;

konfesjonał n
confessional
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfetti kɔ̃nˈfɛttʲi n
confetti
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;

konfident n
informer
(pejoratywnie, pejoratywny) tajny wywiadowca lub współpracownik wywiadu, policji itp. służb

konfiguracja n
configuration
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfigurować ˌkɔ̃nfʲiɡuˈrɔvaʨ̑ v
configure customise
przystosowywać jakieś urządzenie do pożądanej pracy

konfiskata n
confiscation seizure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa
forfeiture
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na utracie na rzecz skarbu państwa mienia należącego do przestępcy

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
confiscate
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
confiture jam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
conflict
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konfliktowy ˌkɔ̃nflʲikˈtɔvɨ adj
conflictive
taki, który popada w ciągłe konflikty z otoczeniem, nie jest skłonny do ugody
conflictive conflictual
będący tematem sporu

konformista n
conformist
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel protestantów angielskich, którzy w r. 1662 zadeklarowali lojalność wobec ustroju episkopalnego państwowego Kościoła anglikańskiego

konformistyczny adj
conformist
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
conformity
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
confraternity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat

konfrontacja n
confrontation
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfrontacyjnie adv
confrontationally
w sposób konfrontacyjny

konfucjanizm n
Confucianism
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

konfundować ˌkɔ̃nfũnˈdɔvaʨ̑ v
confuse
powodować, że ktoś czuje się zakłopotany lub zawstydzony

konfuzja kɔ̃nˈfuzʲja n
confusion
(książkowy) poczucie zakłopotania
stan zamieszania

kongestia kɔ̃ŋˈɡɛstʲja n
congestion
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu
zatłoczenie, przetłoczenie, przeciążenie

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
Congolese
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga
odnoszący się do państwa Kongo

konglomerat n
conglomerate
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;

kongregacja n
congregation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu

kongregacyjny adj
congregational
związany z kongregacją, dotyczący kongregacji

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
congress
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja
najwyższy organ niektórych organizacji

kongresmen kɔ̃ŋˈɡrɛsmɛ̃n n
congressman
mężczyzna, będący członkiem kongresu

kongresmenka ˌkɔ̃ŋɡrɛˈsmɛ̃nka n
congresswoman
kobieta, będąca członkiem kongresu

koniak ˈkɔ̃ɲak n
Coniacian
(geologia, geologiczny) trzeci wiek późnej kredy, trwający 89,3 – 85,8 milionów lat temu;
cognac
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniarz n
horseman
(potocznie, potoczny) miłośnik koni

koniczny adj
conic conical
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
clover
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
cloverleaf
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

konidium kɔ̃ˈɲidʲjũm n
conidium
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodników grzybów, stanowiących organ rozmnażania bezpłciowego

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
end
okoliczności końca (1.2)
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek
end finish
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu

koniec i kropka interjection
EOT
podkreślenie zakończenia stanowiska

koniec końców adv
at the end of the day
ostatecznie

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata n
doomsday end of the world
(potocznie, potoczny) miejsce bardzo odległe

koniecznie adv
necessarily absolutely
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
necessity
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
necessary
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik ˈkɔ̃ɲik n
avocation by-line pursuit sideline
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów
cockhorse nag pony
(zdrobniale) od: koń
horseling
mały koń
exchanger scalper tailstock tout
(potocznie, potoczny) osoba sprzedająca nielegalnie bilety na widowiska, koncerty

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
seahorse
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
grasshopper
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;

konina kɔ̃ˈɲĩna n
horsemeat horseflesh
(spożywczy) mięso końskie;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
conjugation
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
conjunction
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń

koniunktura n
prosperity
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

koniuszy n
equerry
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;

konjak n
konjac
(spożywczy) naturalna substancja zagęszczająca uzyskiwana z bulw dziwidła Riviera (Amorphophallus konjac), składnik wywodzący się z kuchni dalekowschodniej

konkatedra n
co-cathedral
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
conclave
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
conclusion
wniosek końcowy
(historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek strony w procesie, żądanie

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
concordat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkrecja kɔ̃ŋˈkrɛʦ̑ʲja n
concretion
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;

konkretnie adv
strictly
w sposób dokładnie określony

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
fair
o znacznej wartości, zadowalający
particular
wybrany z jakiegoś powodu
specific
dobrze określony
praktyczny, rzeczowy

konkubent kɔ̃ŋˈkubɛ̃nt n
domestic partner
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna żyjący z kobietą bez oficjalnego zawarcia związku małżeńskiego

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
cohabitant common-law wife
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego
concubine mistress
(dawniej, dawny) nałożnica

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
concubinage
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
competition
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
(ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą
competition rivalry
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy
concurrence
(rzadki, rzadko używany) współistnienie, zbieg

konkurencyjny adj
competitive
mający znamiona konkurencji

konkurent kɔ̃ŋˈkurɛ̃nt n
competitor rival
firma, osoba będąca rywalem dla innej firmy, osoby
suitor wooer
(dawniej, dawny) mężczyzna zabiegający o względy kobiety w celach matrymonialnych

konkurować v
compete
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
competition contest
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konkury n
courtship
(przestarzałe, przestarzały) zabieganie o rękę kobiety

konkwistador n
conqueror
zdobywca, najeźdźca, zaborca, kolonizator
conquistador
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.

konnica n
cavalry mounted troops
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
horseback
o sposobie poruszania się: na koniu

konny ˈkɔ̃nːɨ adj
horse-drawn
wykorzystujący konie do zaprzęgu

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
hemp cannabis kef
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konosament ˌkɔ̃nɔˈsãmɛ̃nt n
bill of lading
(handel, handlowy) (morski) morski list przewozowy, potwierdzający przyjęcie ładunku do przewozu;

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
quack
(pogardliwie, pogardliwy) zły, kiepski lekarz

konsekrować v
consecrate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać konsekracji

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
consequence
skutek czegoś, rezultat

konsekwencjalizm ˌkɔ̃w̃sɛkfɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
consequentialism
(filozofia, filozoficzny) teoria etyczna, zgodnie z którą czyny należy oceniać po ich konsekwencjach;

konsekwentnie ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntʲɲɛ adv
consistently
w sposób konsekwentny

konsekwentny adj
consistent constant
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
consensus
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwa kɔ̃w̃ˈsɛrva n
tin
(spożywczy) zapasteryzowana żywność w hermetycznym, trwałym opakowaniu, najczęściej metalowym;

konserwacja n
maintenance conservation
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
preservative
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwator n
conservator
(dawniej, dawny) urzędnik broniący stanu posiadania i zarządzający dobrami
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) osoba konserwująca dzieła sztuki

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
conservative
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwatywnie adv
conservatively
w sposób konserwatywny, nie czyniąc szybkich zmian

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
conservative
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów
close-minded orthodox traditional
zachowawczy, nie lubiący zmian

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
conservatism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
preserve
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsjerż n
concierge
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji

konsola kɔ̃w̃ˈsɔla n
console
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury
(technologia, technika, techniczny) blat lub tablica z elementami sterującymi
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;

konsoleta ˌkɔ̃w̃sɔˈlɛta n
console
(technologia, technika, techniczny) stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku;

konsonans kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãw̃s n
consonance
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rym niedokładny, polegający tylko na współbrzmieniu spółgłosek po ostatniej akcentowanej samogłosce (np. grabarz — grabież, pacierz — chociaż)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) harmonijne współbrzmienie dźwięków różnej wysokości;

konsonant kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãnt n
consonant
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
consortium
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspiracja n
conspiracy conspiration hugger-mugger
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspiracjonista ˌkɔ̃w̃spʲiraʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
conspiracist
zwolennik, głosiciel teorii spiskowych

konspirator n
conspirator plotter
uczestnik konspiracji

konspirować v
withhold
trzymać w ukryciu
conspire
zmawiać się w ukryciu przeciwko komuś, np. obecnej władzy
take cover
ukrywać swoje zamiary lub tożsamość; otaczać się tajemnicą

konstantynopolitańczyk n
Constantinopolitan
mieszkaniec Konstantynopola

konstantynopolitańczykowianeczka ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃nɔpɔlʲitãj̃n͇ʧ̑ɨkɔvʲjãˈnɛʧ̑ka n
young girl of Constantinople
sztucznie utworzone słowo, mające być w zamierzeniu najdłuższym wyrazem polskim i oznaczające rzekomo: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł)

konstantynopolitański adj
Constantinopolitan
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem

konstantyński adj
Constantinian
związany z osobą o imieniu Konstantyn, w szczególności władcą, np. Konstantynem I Wielkim

konstatacja n
ascertainment constatation finding
(książkowy) stwierdzenie danego faktu

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
consternation
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konsternować v
consternate dismay nonplus perplex
(książkowy) wprawiać w zakłopotanie

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
construction
proces budowania, konstruowania

konstrukcyjny ˌkɔ̃w̃strukˈʦ̑ɨjnɨ adj
constructional structural
dotyczący konstrukcji, związany z konstrukcją

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
constructor builder
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki
constructor
(informatyka, informatyczny) procedura inicjująca obiekt po jego utworzeniu

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
constructivist
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem

konstruktywizm n
constructivism
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
construct
budować, tworzyć konstrukcję

konstytuanta n
constituent assembly constitutional assembly
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ (zgromadzenie uchwałodawcze) powoływany w celu opracowania i uchwalenia konstytucjii;

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
constitution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;

konstytucjonalista ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
constitutionalist
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym

konstytucyjność n
constitutionality
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
constitutional
dotyczący konstytucji
constitutional constitutive
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
consul
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;

konsularny adj
consular
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
consultation
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy
consultation advice
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę

konsultacyjny adj
consultative
związany z konsultacją, dotyczący konsultacji

konsultować ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvaʨ̑ v
consult take up with
naradzać się w jakiejś sprawie
zasięgać opinii, rady

konsument kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt n
consumer
(handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;
(biologia, biologiczny) organizm odżywiający się substancjami organicznymi;
gość spożywający posiłek w lokalu gastronomicznym

konsumować v
consume
spożywać, jeść
nabywać i użytkować coś, zużywać

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
consumption
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
spożywanie, jedzenie

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
consumerism
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;

konsylium n
consultation
(medycyna, medyczny) narada lekarzy mająca na celu rozpoznanie choroby i ustalenie sposobu leczenia

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
consistency
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

konsystorz kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ n
consistory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawny sąd prezbiterialny przy kurii biskupiej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
contact
zetknięcie się
socket outlet
gniazdo sieci elektrycznej
switch
przełącznik światła elektrycznego

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
context
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
context backdrop
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
contemplation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
contemplate
pogrążać się głęboko w myślach

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
container collection
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;
dumpster
(potocznie, potoczny) duży pojemnik na śmieci

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
contestation
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czegoś; podanie w wątpliwość

kontinuum ˌkɔ̃ntʲĩˈnu<sup>w</sup>ũm n
continuum
(matematyka, matematyczny) moc zbioru liczb rzeczywistych
ciągły, zgodny z porządkiem zbiór elementów, które przechodzą jeden w drugi

konto ˈkɔ̃ntɔ n
account
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;
(informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów

kontorsjonista ˌkɔ̃ntɔrsʲjɔ̇̃ˈɲista n
contortionist
(rzadki, rzadko używany) człowiek mający bardzo elastyczne, zwinne ciało; zwykle artysta cyrkowy

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
contraband smuggling
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
double bass string bass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
bassist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie

kontradmirał n
commodore
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;

kontrafagot ˌkɔ̃ntraˈfaɡɔt n
contrabassoon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fagot o niskiej skali;

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
contractor transactor
każda ze stron zawierających umowę

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
contract
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontraktor n
contractor
wykonawca, kontrahent, strona umowy

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
contracted
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
contrast
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
(książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)

kontrastowanie n
contrasting
(rzeczownik odczasownikowy) od kontrastować

kontrastować v
contrast
być kontrastem dla czegoś; odznaczać się w zestawieniu z czym
counterpose
zestawiać ze sobą dla ukazania kontrastu

kontrasygnata n
countersign countersignature
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności;

kontratak n
counterattack
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp.

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
countertenor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;
osoba z takim głosem

kontratenorowy adj
countertenor
dotyczący kontratenoru, przeznaczony na ten rodzaj głosu

kontrfaktyczny adj
counterfactual contrafactual
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrgambit n
counter-gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

kontrmanifestacja n
counterdemonstration
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji

kontrofensywa n
counter-offensive counteroffensive
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
control
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕʨ̑i n
quality control
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług;

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
controller inspector checker supervisor
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś
controller
(informatyka, informatyczny) program sterujący
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kontrolujące pracę maszyn

kontrolny kɔ̃nˈtrɔlnɨ adj
control
związany z kontrolą lub kontrolowaniem

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
check inspect monitor verify check up on keep an eye on
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontronim n
contronym
wyraz o dwóch przeciwstawnych znaczeniach

kontrowersja n
controversy
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
controversial contentious
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
Counter-Reformation
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
counter-revolutionary
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrrewolucyjny adj
counterrevolutionary
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
counterespionage counterintelligence
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontrybucja n
contribution
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium

kontur ˈkɔ̃ntur n
contour outline
linia, zarys kształtu

konturować v
contour outline
(sztuka) kreślić kontury

konturowy adj
contour
oparty o kontury

kontusz n
kontush kontusz kuntush
męski strój staropolski wkładany na żupan, rodzaj długiej sukni z tzw. wylotami (rozciętymi rękawami), spinanymi na ogół na plecach

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
contusion
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontuzjować ˌkɔ̃ntuˈzʲjɔvaʨ̑ v
injure
(sport, sportowy) spowodować czyjąś kontuzję

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
continent
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
continental mainland
dotyczący kontynentu, związany z kontynentem

kontyngent n
quota
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych

kontynuacja n
continuation
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
continue
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konura słoneczna n
sun parakeet
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aratinga solstitialis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych występujący w północno-wschodniej części Ameryki Południowej;

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
conurbation
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
lily of the valley lily-of-the-valley
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwalia majowa n
lily of the valley lily-of-the-valley Lily of the Valley
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;

konwenans kɔ̃nˈvɛ̃nãw̃s n
convention
ogólnie przyjęte normy i obyczaje towarzyskie

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
convention
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa

konwencjonalnie adv
conventionally
w sposób konwencjonalny

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
conventional
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity

konwent ˈkɔ̃nvɛ̃nt n
convent
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach

konwergencja ˌkɔ̃nvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
convergence
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;
zbieżność lub jej powstawanie

konwersacyjny adj
conversational
związany z konwersacją, dotyczący konwersowania

konwersja n
conversion
(chemia, chemiczny) proces jednostkowy, który ma na celu zmianę właściwości przekształcanych materiałów w wyniku różnych reakcji chemicznych, przeprowadzanych w aparatach zwanych konwertorami
(informatyka, informatyczny) zmiana formatu pliku na mogący być odczytany przez inny program komputerowy niż ten, w którym został utworzony
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście na chrześcijaństwo z innej religii
przemiana, przekształcenie postaci czegoś

konwerter szerokokątny kɔ̃nˈvɛrtɛr ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
wide-angle converter
(fotografia) element optyczny przykręcany do standardowego obiektywu zwiększający pole widzenia, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;

konwertować ˌkɔ̃nvɛrˈtɔvaʨ̑ v
convert
(informatyka, informatyczny) dokonywać zmiany formatu pliku na inny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmieniać wyznanie na inne
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) dokonywać zmiany warunków pożyczki

konwertyta ˌkɔ̃nvɛrˈtɨta n
convert
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która zmieniła jedno wyznanie na inne

konwisarz n
tinsmith whitesmith pewter maker tinker tinner tinplate worker
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu;

konwojer n
touch and go
(lotnictwo, lotniczy) manewr samolotem przy lądowaniu, polegający na dotknięciu pasa startowego bez hamowania i natychmiastowym poderwaniu maszyny

konwojować v
convoy
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki

konwój ˈkɔ̃nvuj n
convoy
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
Canadian fleabane Canadian horseweed
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata;

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
cooperation
współpraca, współdziałanie

kooperatywa ˌkɔːpɛraˈtɨva n
cooperative
(przestarzałe, przestarzały) stowarzyszenie spółdzielcze, spółdzielnia

koordynacja n
co-ordination coordination
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
coordinate
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopa ˈkɔpa n
three score
(jednostka miary) (przestarzałe, przestarzały) 60 sztuk;

kopacz n
digger
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem
kicker placekicker
(sport, sportowy) zawodnik w drużynie futbolu amerykańskiego, który odpowiada za wykonywanie wykopów

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
mine
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

kopalny adj
connate fossil
wydobywany z ziemi jako bogactwo naturalne
fossil
zachowany pod ziemią, pochodzący z dawnych epok geologicznych

koparka kɔˈparka n
excavator digger
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
dig
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
kick
uderzać kogoś / coś nogą

kopciuszek kɔpʲˈʨ̑uʃɛk n
black redstart
(ornitologia, ornitologiczny) Phoenicurus ochruros, mały ptak z rzędu wróblowatych;

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
Copenhagener
odnoszący się do miasta Kopenhaga

koper ˈkɔpɛr n
dill
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;
peach fuzz
(potocznie, potoczny) dziewiczy zarost u nastolatków, zazwyczaj rzadki i drobny

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
fennel
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
copernicium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

kopernikański adj
Copernican
związany z kopernikanizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Kopernika

koperta kɔˈpɛrta n
envelope
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
smoke soot
gęsty, ciemny dym

kopia ˈkɔpʲja n
copy
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
lance
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiec n
heap
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica
mound
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia

kopiowanie ˌkɔpʲjɔˈvãɲɛ n
copying
(rzeczownik odczasownikowy) od kopiować

kopiować kɔˈpʲjɔvaʨ̑ v
copy
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie

kopista n
copier copyist
osoba sporządzająca kopie

kopić v
cock
(rolnictwo, rolniczy) układać zboże, siano w kopy

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
kick
uderzenie, cios zadany nogą

kopnąć w kalendarz ˈkɔpnɔ̃ɲʨ̑ f‿kaˈlɛ̃ndaʃ v
kick the bucket
(żartobliwie) (ironicznie) umrzeć

kopolimer n
copolymer
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koppa ˈkɔpːa n
koppa
archaiczna litera cyrylicy, Ҁ, stosowana także jako oznaczenie 90
litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana, w greckim systemie liczbowym oznaczająca liczbę 90, Ϙ;

kopra ˈkɔpra n
corn maize
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony miąższ orzecha kokosowego;

koprofag n
coprophage
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się odchodami, fekaliami

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
coprolalia
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych

koprolit kɔˈprɔlʲit n
coprolite
(geologia, geologiczny) zachowany w osadach skamieniały ekskrement zwierzęcy;

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
Coptic
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
Coptic
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich

kopulacja n
copulation
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
copulate
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
copula
(matematyka, matematyczny) dystrybuanta wielowymiarowego rozkładu prawdopodobieństwa na kwadracie jednostkowym o jednostajnych rozkładach brzegowych;
dome
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytnik pospolity n
European wild ginger asarabacca hazelwort wild spikenard
(botanika, botaniczny) Asarum europaeum L., gatunek byliny z rodziny kokornakowatych, jedyny gatunek kopytnika w Europie;

kopytny adj
ungulate
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
hoof
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
bark
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
kora
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) afrykański instrument strunowy;
(sztuka) charakterystyczny dla sztuki Grecji okresu archaicznego posąg stojącej dziewczyny w długiej szacie, często trzymającej w ręce owoc, kwiat lub ptaka;
seersucker
(włókiennictwo) lekki materiał, zwykle bawełniany, którego charakterystyczną cechą jest wypukło-wklęsła (gofrowana) faktura

koral ˈkɔral n
coral
(biologia, biologiczny) koralowiec
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

koralik kɔˈralʲik n
bead
mały koral, paciorek

korat n
korat
(felinologia, felinologiczny) rasa tajlandzkiego kota domowego średniej wielkości, o srebrzystoniebieskiej sierści;

korba n
crank
(technologia, technika, techniczny) dźwignia z rączką
(technologia, technika, techniczny) dźwignia pedału rowerowego

korban n
corban korban
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska ofiara całopalna;

kord kɔrt n
cutlass
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa;

kordegarda n
guardhouse corps de garde
(architektura, architektoniczny) mały budynek znajdujący się w pobliżu pałacu, pełniący funkcję wartowni i aresztu;

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
cordial
(książkowy) serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii

kordobański adj
Cordoban
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby

kordonek kɔrˈdɔ̃nɛk n
chenille
(włókiennictwo) (rękodzieło, rękodzielniczy) skręcona nitka używana do haftowania i szydełkowania;

kordzik ˈkɔrʲʥ̑ik n
cutlass
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń paradna w postaci sztyletu;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Korean
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
Korean
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
cork
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca
cork stopper
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
traffic jam gridlock congestion
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korek analny n
anal plug butt plug buttplug
(seksuologia, seksuologiczny) akcesorium seksualne wkładane do odbytnicy dla osiągnięcia przyjemności seksualnej

korekta kɔˈrɛkta n
correction revision
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
correlation
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;
współzależność między dwoma lub więcej zjawiskami

korelacyjny adj
correlational
(statystyka, statystyczny) związany z korelacją, dotyczący korelacji

korelować ˌkɔrɛˈlɔvaʨ̑ v
correlate
mieć związek, być powiązanym, współzależeć

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
correspondence
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
correspondent
ktoś kto koresponduje
dziennikarz przekazujący reportaże z terenu

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
correspond
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami

koriacki n
Koryak
(językoznawstwo, językoznawczy) język koriacki;

korki ˈkɔrʲci n
football boot
buty piłkarskie z okrągłymi wypustkami na podeszwie;

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
corkscrew
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
spin
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej;

korkowe n
corkage
opłata związana z otwarciem butelki trunku w barach, restauracjach, gospodach itp.

korkowiec kɔrˈkɔvʲjɛʦ̑ n
cork pistol
pistolet-zabawka do strzelania z korków
cork tree
(botanika, botaniczny) Phellodendron Rupr., rodzaj drzew z rodziny rutowatych

kormoran kɔrˈmɔrãn n
cormorant
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornak n
mahout
osoba pracująca ze słoniami

kornerupin ˌkɔrnɛˈrupʲĩn n
kornerupine
(mineralogia, mineralogiczny) klasa borokrzemianów i krzemianów boru;

kornet ˈkɔrnɛt n
coif cornet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sztywny, biały czepiec na głowie zakonnicy
cornet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;
cornett
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (dawniej, dawny) dęty instrument drewniany;

kornijski adj
Cornish
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków

kornijski n
Cornish
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornik ˈkɔrʲɲik n
bark beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag;

korniszon n
gherkin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały ogórek gruntowy poddany marynowaniu w zalewie octowej

kornwalijski adj
Cornish
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

korodować ˌkɔrɔˈdɔvaʨ̑ v
corrode
powodować korozję czegoś
ulegać korozji

koromysło n
carrying pole shoulder pole
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
cap crown
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
corona
(astronomia, astronomiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Słońca
crown
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
crown corona head of a tree tree-top
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
kingdom crown
monarchia
krone crown
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;

korona cierniowa n
crown of thorns
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
crown of thorns crown-of-thorns starfish
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;

koronacja n
coronation crowning
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronasceptyk n
coronasceptic
(potocznie, potoczny) osoba negująca epidemię koronawirusa

koronawirus n
coronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛʦ̑ n
crowned pigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór;

koroniec siodłaty n
blue crowned pigeon common crowned pigeon western crowned pigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Goura cristata, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
cap crown
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba
chaplet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma modlitwy polegająca na powtarzaniu w określony sposób i określoną liczbę razy różnych modlitw
lace
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronkowy ˌkɔrɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
fine masterly
(przenośnie, przenośnia) misterny (tak jak koronka)
lacy
wykonany z koronki

koronny adj
crown
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony
związany z państwem lub królestwem, dotyczący państwa lub królestwa

koronograf ˌkɔrɔ̃ˈnɔɡraf n
coronagraph
(astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej poza momentami całkowitych zaćmień słońca;

koronować v
crown
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego
be crowned
stawać się władcą poprzez akt koronacji

korowy adj
cortical
odnoszący się do kory, mający związek z korą

korozja n
corrosion
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korporacja ˌkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
corporation
bractwo studenckie
duża firma

korporacyjny adj
corporation corporational
dotyczący korporacji

korpulentnie adv
corpulently
(rzadki, rzadko używany) w sposób otyły

korpulentność n
corpulence
cecha tego, co jest korpulentne

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
corpulent portly
o człowieku: odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała

korpus ˈkɔrpus n
body
(technologia, technika, techniczny) główna część maszyny lub urządzenia;
corpus
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór tekstów będący podstawą badań językoznawczych;
trunk
(anatomia, anatomiczny) tułów człowieka lub zwierzęcia

korpus gniazdowy n
brood box
(pszczelarstwo, pszczelarski) element ula wielokorpusowego, w którym mieści się gniazdo rodziny pszczelej

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
consular corps
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego;

korpus miodowy n
honey box
(pszczelarstwo, pszczelarski) element ula wielokorpusowego, z którego pszczelarz odbiera pszczołom miód

korrida kɔrˈrʲida n
corrida bullfighting
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsak n
corsac corsac fox
(zoologia, zoologiczny) Vulpes corsac, gatunek drapieżnego ssaka z rodzaju lis, występujący na stepach i półpustyniach Azji Środkowo-Wschodniej;

korsarz n
corsair privateer
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pirat na usługach państwa;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
Corsican
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
Corsican
język używany na Korsyce;

kort kɔrt n
court
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortykosteroid n
corticosteroid
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;

kortyzol n
cortisol
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
cortisone
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
corundum
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
corruption bribery corruptibility
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
corvette
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;
corvette corvet
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;

koryfeusz n
coryphaeus
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

korygować v
correct
usuwać niedokładności
proofread revise
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście

koryncki kɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci adj
Corinthian
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji)
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)
od Korynt (miasto w obecnej Grecji)

koryntianin n
Corinthian
mieszkaniec Koryntu

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
corridor passage
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

korytarz eksterytorialny n
exterritorial corridor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydzielony pas na terytorium obcego państwa, umożliwiający innemu państwu dostęp do morza lub do należącej do niego enklawy

koryto kɔˈrɨtɔ n
river bed
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu
trough
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

koryto kablowe kɔˈrɨtɔ kaˈblɔvɛ n
cable channel
(technologia, technika, techniczny) listwa z kanałem wewnętrznym do przeprowadzenia wiązki kabli

korzec n
bushel
(dawniej, dawny) naczynie odmierzające korce (1.1)
modius
(dawniej, dawny) dawna jednostka objętości, stosowana przy ciałach sypkich;

korzenie kɔˈʒɛ̃ɲɛ n
root
pochodzenie, rodowód, początki

korzenny adj
spicy spiced spicey
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawiony korzeniami; pachnący taką przyprawą

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
root
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina, która zawiera olejki eteryczne, używana jako przyprawa

korzystanie ˌkɔʒɨˈstãɲɛ n
use excercise profit
(rzeczownik odczasownikowy) od korzystać

korzystać kɔˈʒɨstaʨ̑ v
make use of use
używać czegoś
profit benefit
uzyskiwać z czegoś korzyści

korzystnie kɔˈʒɨstʲɲɛ adv
favourably profitably
w sposób korzystny; z korzyścią, dobrym wynikiem

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
advantageous lucrative profitable
przynoszący korzyść
bargain
o cenach: niski
favourable beneficial
sprzyjający
positive
przychylny, pochlebny

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
benefit advantage
zysk, pożytek

kos kɔs n
blackbird
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)
common blackbird
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus merula, kos zwyczajny;

kosa ˈkɔsa n
scythe
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosarz ˈkɔsaʃ n
harvestman daddy longlegs
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach;

kosiarka kɔˈɕarka n
mower
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;

kosiarka mieląca kɔˈɕarka mʲjɛˈlɔ̃nʦ̑a n
mulching mower
(technologia, technika, techniczny) kosiarka rozdrabniająca skoszoną trawę, celem pozostawienia jej na trawniku jako mulcz (→ mulcz w Wikipedii)

kosiarka mulczująca kɔˈɕarka ˌmulʧ̑uˈjɔ̃nʦ̑a n
mulching mower
(technologia, technika, techniczny) kosiarka rozdrabniająca skoszoną trawę, celem pozostawienia jej na trawniku jako mulcz

kosiarz n
mower haymaker
(rolnictwo, rolniczy) ten, kto używa kosy; osoba ścinająca kosą

kosić ˈkɔɕiʨ̑ v
mow cut
ścinać wysoką trawę lub zboże – kosą lub maszynowo

kosmaty adj
shaggy
pokryty włosami, sierścią, meszkiem

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
beautician
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne;
toilet bag make-up bag sponge bag vanity bag
torebka, saszetka do noszenia / przechowywania kosmetyków

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
cosmetic
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
cosmetic
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
cosmetics
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmicznie adv
cosmically
w sposób kosmiczny

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
cosmic space
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
odbywający się w kosmosie
cosmic
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży

kosmita kɔsˈmʲita n
alien extraterrestrial ET
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmo- ˈkɔsmɔ
cosmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kosmosem

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
cosmodrome
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmogoniczny adj
cosmogonical cosmogonic
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmograficzny adj
cosmographic
związany z kosmografią, dotyczący kosmografii

kosmolog n
cosmologist
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
cosmology
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata

kosmologia fizyczna n
physical cosmology
dziedzina nauk fizycznych, zajmująca się badaniem i opisywaniem Wszechświata w wielkich skalach, jego powstania, ewolucji do stanu obecnego oraz przyszłości;

kosmologiczny adj
cosmological cosmologic
związany z kosmologią, dotyczący kosmologii

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
cosmonaut
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
cosmopolite Cosmopolitan
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
cosmopolitan cosmopolite
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
cosmos space
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosmos podwójnie pierzasty n
Mexican aster garden cosmos
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cosmos bipinnatus Cav., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

kosmyk n
cowlick tuft wisp
niewielki pukiel włosów

kosodrzewina ˌkɔsɔḍʒɛˈvʲĩna n
mountain pine Swiss mountain pine creeping pine dwarf mountain pine dwarf mountainpine mugo pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;

kosowski adj
Kosovan
odnoszący się do Kosowa

kosteczka słuchowa kɔˈstɛʧ̑ʲci swuˈxɔvɛ n
auditory ossicle
(anatomia, anatomiczny) drobna kostka w jamie bębenkowej ucha przenosząca drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego;

kostium ˈkɔstʲjũm n
costume overall
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać

kostium kąpielowy ˈkɔstʲjũm ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ n
swimsuit
strój służący do pływania

kostiumernia n
wardrobe
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) miejsce przechowywania kostiumów w teatrze

kostka ˈkɔstka n
ankle
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
cube
niewielki przedmiot w kształcie prostopadłościanu

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
Rubik's Cube
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostka do gry n
dice
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników

kostka lodu n
ice cube
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostka rosołowa ˈkɔstka ˌrɔsɔˈwɔva n
bouillon cube stock cube
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat z mięsa wołowego lub kurzego i przypraw w postaci kostki, służący głównie do rozpuszczania w wodzie w celu uzyskania wywaru

kostniak n
osteoma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki kostnej

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
morgue mortuary
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
bony osseous bone
związany z kością

kostrzewa n
Festuca fescue
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

kostucha kɔˈstuxa n
Grim Reaper reaper
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur

kosz kɔʃ n
basket
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
recycle bin trash trash can
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
waste bin bin litter bin rubbish bin wastebasket
pojemnik na odpady

koszarowy adj
barrack barrack room
(wojskowość, wojskowy) związany z koszarami

koszary kɔˈʃarɨ n
barracks
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze

koszatka n
dormouse
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju koszatka (1.1)

koszerny adj
kosher
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszka ˈkɔʃka n
bee skep
(pszczelarstwo, pszczelarski) (dawniej, dawny) ul wykonany ze słomy

koszmar ˈkɔʃmar n
nightmare
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
nightmarish horrible
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze

koszt kɔʃt n
cost expense price charge
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
cost
mieć jakąś cenę w pieniądzu
taste
(przenośnie, przenośnia) próbować korzystać z czegoś

koszula kɔˈʃula n
shirt
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula Dejaniry kɔˈʃula ˌdɛjä̃ˈɲirɨ idiom
shirt of Nessus
rzecz niszcząca, sprawiająca cierpienie, której trudno się pozbyć;

koszula flanelowa n
flannel shirt
(krawiectwo) koszula wykonana z flaneli

koszula nocna n
nightshirt nightgown
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszulka kɔˈʃulka n
T-shirt
ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu

koszyczek kɔˈʃɨʧ̑ɛk n
basket basketful
zawartość koszyczka (1.1)
capitulum
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu groniastego, w którym kwiaty są gęsto osadzone na dnie kwiatowym;
chaplet
(fryzyjski) warkocz pleciony naokoło głowy
chaplet hairstyle
(fryzyjski) fryzura z zaplecionym naokoło głowy koszyczkiem
pollen basket
(pszczelarstwo, pszczelarski) zagłębienie na zewnętrznej powierzchni goleni tylnej nogi pszczoły-robotnicy, w którym składany jest pyłek kwiatowy
small basket
mały koszyk

koszyk ˈkɔʃɨk n
basket
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów
cart
(informatyka, informatyczny) wirtualny pojemnik towarów w sklepie internetowym;

koszyk wielkanocny ˈkɔʃɨɡ ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ n
Easter basket
przyozdobiony koszyk zawierający pokarmy święcone w Wielką Sobotę w kościołach katolickich

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basketball
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
cat
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
dust bunny
(potocznie, potoczny) kłąb kurzu zbierającego się w zakamarkach mieszkania
freshman
(slangowo) rekrut, nowy uczeń

kot bagienny n
swamp cat
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
bengal
(zoologia, zoologiczny) hybryda kota bengalskiego (1.1) z kotem domowym;
leopard cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot błotny n
jungle cat reed cat swamp cat
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

kot domowy n
domestic cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;

kot nubijski n
African wildcat
(zoologia, zoologiczny) Felis lybica Forster, drapieżny ssak z podrodziny kotów;

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
Persian Persian cat
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;

kot rdzawy n
rusty-spotted cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus rubiginosus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Indiach i na Cejlonie

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
Siamese
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kot trzcinowy n
reed cat
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

kotara kɔˈtara n
curtain drape hanging
zasłona z grubej tkaniny

kotek ˈkɔtɛk n
kitten kitty
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
fishing cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

koteria kɔˈtɛrʲja n
coterie
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy

kotik subantarktyczny n
subantarctic fur seal
(zoologia, zoologiczny) Arctocephalus tropicalis Gray, drapieżny ssak morski z rodziny uchatkowatych;

kotka ˈkɔtka n
queen she-cat female cat
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlarz ˈkɔtlaʃ n
brazier coppersmith tinker
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który wyrabia naczynia metalowe, kotły;

kotlet ˈkɔtlɛt n
cutlet chop
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotlet mielony ˈkɔtlɛt mʲjɛˈlɔ̃nɨ n
frikadelle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z mięsa mielonego, zwykle wieprzowego, z dodatkiem bułki, cebuli i jaj

kotlet schabowy n
pork chop pork cutlet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna potrawa wieprzowa kuchni polskiej, panierowany kotlet z cienko ubitego schabu

koto ˈkɔtɔ n
koto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny, japoński instrument strunowy;

kotowate n
Felidae cat felid
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felidae, rodzina ssaków z rzędu drapieżnych;

kotołak n
werecat
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w kota lub kot ukrywająca się pod postacią człowieka

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
anchor
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
mooring
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki;

kotwić v
brace
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) wiązać, zamocowywać poszczególne elementy budowlane przy użyciu kotwi

kotylion n
cotillion
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kotłowy adj
boiler
związany z kotłami czy kotłownią

kotłowy n
boilerman
robotnik obsługujący kotły w kotłowni

kouign-amann n
kouign-amann
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie bretońskie maślane ciasto drożdzowe, pieczone w formie rolek lub placka

kowadło kɔˈvadwɔ n
anvil
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
blacksmith smith
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;
cotton stainer
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pyrrhocoris apterus, pospolity pluskwiak o charakterystycznym czerwono-czarnym wzorze na odwłoku;

kowalik kɔˈvalʲik n
nuthatch
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;

kowalstwo n
metalwork smithery
(rzemiosło, rzemieślniczy) produkcja kuźnicza

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
covariance
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

kowboj ˈkɔvbɔj n
cowboy
pasterz bydła w Ameryce;

kowbojka n
cowboy boot
(obuwnictwo, obuwniczy) skórzany but na obcasie z wysoką cholewką o spiczastym czubku
cowgirl
kobieta pasąca bydło w Ameryce

kowen n
coven
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zorganizowana grupa wyznawców wicca lub innej religii neopogańskiej;

koza ˈkɔza n
goat she-goat
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

koza śnieżna ˈkɔza ˈɕɲɛʒna n
mountain goat
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich;

kozak ˈkɔzak n
Cossack
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce;
kazatchok
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do tańczenia tego tańca;

kozi ˈkɔʑi adj
caprine goat
charakterystyczny dla kozy, mający cechy kozy
pochodzący od kozy
goat caprine
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu)

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka n
goatee
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
chamois
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozieradka n
fenugreek
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

kozik ˈkɔʑik n
clasp-knife penknife
mały nóż ze składanym, spiczastym ostrzem i drewnianym trzonkiem

koziorożec n
ibex
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

koziorożec alpejski ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ alˈpɛjsʲci n
Alpine ibex
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

koziorożec nubijski n
Nubian ibex
(zoologia, zoologiczny) Capra nubiana, ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych;

kozioł ˈkɔʑɔw n
pommel horse
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny, używany w akrobatyce
sawbuck
stojak do piłowania drewna;

kozioł odbojowy ˈkɔʑɔw ˌɔdbɔˈjɔvɨ n
buffer stop bumper
element umieszczony na końcu toru kolejowego, tak aby uniemożliwić wyjechanie z niego;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
scapegoat
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi

kozioł oporowy ˈkɔʑɔw ˌɔpɔˈrɔvɨ n
buffer stop bumper
element umieszczony na końcu toru kolejowego, tak aby uniemożliwić wyjechanie z niego;

kozioł skalny ˈkɔʑɔw ˈskalnɨ n
Alpine ibex
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozioł śnieżny ˈkɔʑɔwʲ ˈɕɲɛʒnɨ n
mountain goat
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich;

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
kid
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł

kozodój n
goatsucker
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) lelek kozodój

kozojebca n
goatfucker
(wulgarnie, wulgaryzm) (dosłownie) osoba uprawiająca seks z kozą

kozłek ˈkɔzwɛk n
Valeriana valerians
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny kozłkowatych;

kołacz ˈkɔwaʧ̑ n
kalach kolach
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;

kołatać v
knock
(książkowy) uderzać za pomocą kołatki w drzwi

kołatka kɔˈwatka n
door knocker door-knocker gate rattle
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania;
rattle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolkhoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
quiver
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
duvet quilt comforter
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
dowel
(budownictwo) drewniany lub plastikowy walec wciskany do ściany, w który wkręcana jest śruba
peg
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach

kołem adv
in a circle
otaczając coś

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
collar
część ubrania otaczająca szyję;

kołnierz ortopedyczny n
cervical collar
(medycyna, medyczny) opatrunek usztywniający zakładany na szyję i kark;

koło ˈkɔwɔ n
circle
określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach
circle ring
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
disc disk
(geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
wheel
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło ˈkɔwɔ preposition
near close to
obok, przy, blisko czegoś

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
potter's wheel
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło podbiegunowe ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ n
polar circle
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
lifebuoy
przyrząd w postaci obręczy z lekkiego materiału, służący do ratowania tonącej osoby;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
steering wheel ship's wheel
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
water wheel
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
gear cogwheel gearwheel
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołodziej kɔˈwɔʥ̑ɛ̇j n
wheelwright wheeler
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;

kołowrotek n
fishing reel
(wędkarstwo) przyrząd wędkarski w formie szpuli z rączką służący do nawijania i rozwijania zapasu żyłki, zwykle będący częścią wędki spinningowej;
hamster wheel running wheel
(mechanika) urządzenie w formie ruchomego bębna służące do biegania hodowanym w domu gryzoniom i innym małym zwierzętom
spinning wheel
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;
turnstile
(mechanika) obrotowe urządzenie umieszczane przy wejściach do miejsc, gdzie trzeba przepuszczać ludzi pojedynczo

kołowrót n
turnstile
(mechanika) urządzenie zapewniające przepuszczanie ludzi po jednej osobie
winch wheel and axle
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą

kołpak n
calpack calpac kalpak
(historia, historyczny, historycznie) wysoka czapka bez daszka o cylindrycznym lub stożkowatym kształcie, futrzana lub obszyta futrem, noszona w średniowieczu przez Tatarów, popularna w Polsce od XV do XIX w.;
hubcap
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;

kołtun ˈkɔwtũn n
elflock
kłąb włosów sklejonych łojem;

kołtuństwo n
obscurantism
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) mentalność, moralność i postawa właściwa kołtunowi

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
lullaby
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołysać v
sway roll
wprawiać w ruch wahadłowy
lull rock
usypiać dziecko, bujając je

kołyska kɔˈwɨska n
cradle bassinet
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
horse knight
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
knight horse
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
pommel horse horse
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
horsepower
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
Trojan horse
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;

koń zimnokrwisty n
cold-blood horse coldblood
(jeździectwo, jeździecki) (rolnictwo, rolniczy) koń silny, masywny o spokojnym temperamencie;

końcoworoczny adj
year-end
związany z końcem roku, dotyczący końca roku, odbywający się w końcówce roku – zwykle roku szkolnego

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
end concluding endtime eventual
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
limb member extremity
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
finish end complete
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca
kill terminate
(przenośnie, przenośnia) zabijać; nieprzechodni umierać
quit stop
zrywać z czymś, przestawać coś robić

końcówka kɔ̃j̃nˈʦ̑ufka n
end ending
(potocznie, potoczny) końcowa część czegoś
ending desinence
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) końcowy element wyrazu podlegający odmianie
ending tip
(technologia, technika, techniczny) stała lub wymienna część, stanowiąca zakończenie urządzenia
finish
(potocznie, potoczny) ostatni fragment filmu, spektaklu, rozgrywek sportowych
terminal
(informatyka, informatyczny) (przestarzałe, przestarzały) terminal

koński ˈkɔ̃j̃sʲci possessiveAdjective
equine horse 's
należący do konia

kośba n
mowing reaping sweep
(rzadki, rzadko używany) koszenie traw, zbóż

kości ˈkɔɕʨ̑i n
dice game
gra hazardowa sześciennymi kostkami

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
the die is cast
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
frame framework
(potocznie, potoczny) zespół istotnych elementów określonej całości
skeleton skeletal system
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
ecclesiastical
związany z określonym kościołem (instytucją)

kościsty adj
bony osseous scrawny angular
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
church
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) czas nabożeństwa
church kirk
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kościół parafialny n
parish church parochial church
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii;

kościół słupowy n
stave church
(architektura, architektoniczny) rodzaj skandynawskiego tradycyjnego kościoła drewnianego stawianego w średniowieczu opartego konstrukcyjnie na słupach;

koślawy kɔɕˈlavɨ adj
crooked lopsided deformed misshapen
krzywego kształtu, ze zniekształceniem
flimsy lame rickety
o różnej długości nóg
knock-kneed valgus
(anatomia, anatomiczny) kątem skierowany do wewnątrz, osią odchylony na zewnątrz od osi symetrii ciała

kość kɔɕʨ̑ n
bone
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
die
wielościan z oczkami służący do gry;
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) niewielki podzespół na płytce drukowanej

kość czołowa n
frontal bone
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość gnykowa n
hyoid bone lingual bone
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
coccyx tailbone
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość krzyżowa ˈkɔɕʨ̑ kʃɨˈʒɔva n
sacrum
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych;

kość niezgody ˈkɔɕʨ̑ ɲɛˈzɡɔdɨ n
bone of contention
przyczyna sporu, konfliktu

kość sitowa ˈkɔɕʨ̑ ɕiˈtɔva n
ethmoid bone
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej;

kość skroniowa n
temporal bone
(anatomia, anatomiczny) parzysta kość położona po bokach i u dołu mózgoczaszki, ochronna dla ucha;

kość strzałkowa n
fibula calf bone
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
ivory
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym

koźlina kɔʑˈlʲĩna n
chevon
mięso z kozy, kozła lub koźlęcia

koźlę n
kid
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

kożuch ˈkɔʒux n
hide sheepskin sheepskin coat sheepskin jacket
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)
skin
wierzchnia, gęstsza lub stężała warstwa jakiegoś płynu

kożusznik kɔˈʒuʃʲɲik n
furrier
rzemieślnik wyrabiający kożuchy

kpiarstwo ˈkpʲjarstfɔ n
derision mockery
kpienie, naigrawanie się, wyśmiewanie kogoś

kpiarz kpʲjaʃ n
mocker scoffer
człowiek skłonny do kpin, naśmiewający się z innych

kpina ˈkpʲĩna n
mockery jibe taunt derision joke
drwina, szyderstwo, żart

kpić v
mock jeer jest sneer
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

kra kra n
floe floating ice ice float
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;

krab krap n
crab
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
crocket
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka

krabojad foczy n
crabeater seal krill-eater seal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lobodon carcinophaga, drapieżny ssak morski z rodziny fokowatych, z rejonu Antarktyki

krach krax n
collapse crash slump
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne

kraciasty adj
checked checkered chequered
o wzorze w kratę

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
theft larceny
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
land
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;

kraina mlekiem i miodem płynąca kraˈ<sup>j</sup>ĩna ˈmlɛcɛ̃m i‿ˈmʲjɔdɛ̃m pwɨ̃ˈnɔ̃nʦ̑a n
land of milk and honey
(biblijny) miejsce, w którym jest wszystkiego pod dostatkiem

kraina wiecznych łowów n
happy hunting ground
(mitologia, mitologiczny) (przenośnie, przenośnia) miejsce przebywania po śmierci w wierzeniach Indian;

kraiński adj
Carniolan
związany z Krainą, dotyczący Krainy

kraj kraj n
country
państwo (obszar państwa)
country land
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;

kraj związkowy ˈkraj zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
federal state
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;

krajacz ˈkrajaʧ̑ n
cutter slicer
(technologia, technika, techniczny) przyrząd kuchenny służący do krajania warzyw lub serów

krajacz do sera ˈkrajaʤ̑ dɔ‿ˈsɛra n
cheese slicer cheese cutter
(zobacz) [[krajacz, do, ser]]

krajalnica ˌkrajalʲˈɲiʦ̑a n
cutter slicer
urządzenie służące do krojenia, np. chleba, wędlin, sera;

krajobraz kraˈjɔbras n
landscape
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

krajobrazowy adj
landscape
związany z krajobrazem, dotyczący krajobrazu

krajowy kraˈjɔvɨ adj
domestic national
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju

krakać ˈkrakaʨ̑ v
caw
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk
croak
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy

krakelura n
craquelure
(sztuka) (konserwatorstwo, konserwacja zabytków) siateczka spękań, która tworzy się z czasem na powierzchni obrazów olejnych, fresków, szkliwionej ceramiki;

kraken ˈkrakɛ̃n n
kraken Kraken
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;

krakers n
cracker
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, cienkie, kruche, słonawe ciastko;

krakowian kraˈkɔvʲjãn n
Cracovian
(matematyka, matematyczny) tablica zastępująca w obliczeniach macierz;

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
Cracovian
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom

kraksa n
car crash crash
(potocznie, potoczny) wypadek, w wyniku którego będący w ruchu pojazd zostaje uszkodzony lub rozbity; (także, też) nieszczęśliwe lądowanie samolotu

krakwa ˈkrakfa n
gadwall
(ornitologia, ornitologiczny) Anas strepera, gatunek kaczki pływającej;

kram krãm n
stall
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj prowizorycznego sklepu zainstalowanego w budce lub rozłożonego na ławie;

kran krãn n
tap faucet spigot
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kraniec ˈkrãɲɛʦ̑ n
extreme extremity
(książkowy) koniec, granica czegoś

kraniometryczny adj
craniometric
dotyczący kraniometrii

kranioplastyka n
cranioplasty
(medycyna, medyczny) operacja mająca na celu skorygowanie zniekształceń czaszki

kranówka n
tap water
(potocznie, potoczny) woda prosto z kranu, zwykle do picia

krasanka natrawka n
black-and-red froghopper red-and-black froghopper
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cercopis vulnerata L., gatunek pluskwiaka z rodziny krasankowatych;

kraska zwyczajna n
European roller
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, gatunek ptaka z rodziny krasek;

kraski n
rollers
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Coraciidae, rodzina ptaków z rzędu kraskowych;

krasnal n
gnome
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bajkowy brodaty ludek

krasnoborowik ceglastopory n
scarletina bolete
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Neoboletus erythropus (Pers.) C. Hahn, gatunek grzybów jadalnych z rodziny borowikowatych;

krasnolud n
dwarf
(mitologia, mitologiczny) (folklor) podobna do niskiego człowieka istota z mitologii nordyckiej i germańskiej;
przedstawiciel fantastycznej rasy pochodzącej od krasnoludów (1.1)

krasomówca ˌkrasɔ̃ˈmufʦ̑a n
orator eloquent speaker
osoba, która potrafi pięknie przemawiać, po mistrzowsku włada słowem

krasula kraˈsula n
roan
(potocznie, potoczny) krowa w czarnym i białym kolorze

krata ˈkrata n
grating
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli

krater ˈkratɛr n
crater
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;
krater
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą;

kratka ˈkratka n
check
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów

kratownica ˌkratɔvʲˈɲiʦ̑a n
truss
(budownictwo) rodzaj sztywnej konstrukcji złożonej prętów;

kraul krawl n
crawl
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;

krawat ˈkravat n
bib
(potocznie, potoczny) wąski pasek białej sierści na szyi niektórych zwierząt (najczęściej u psów i kotów)
necktie tie
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
tailor dressmaker sewer
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
edge
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś
(geometria) odcinek łączący dwa sąsiednie wierzchołki wielościanu lub powierzchni wielościennej;
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
curb kerb
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

krańcowy adj
extreme
maksymalnie odbiegający od głównego nurtu, normy
ultimate
znajdujący się na krańcu czego

kraśny adj
fat
(łowiectwo, łowiecki) dobrze odżywiony; w dobrej kondycji

kraść kraɕʨ̑ v
steal
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacja krɛˈaʦ̑ʲja n
creation
(przestarzałe, przestarzały) wytwór kreacji (1.3)
creation litcreation
akt tworzenia czegoś
creation outfit
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy
role
rola aktora w filmie lub w sztuce teatralnej, zwykle oryginalny lub wybitny sposób odtworzenia postaci

kreacjonista n
creationist
zwolennik kreacjonizmu

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
creationism
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreator n
wizard
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
creatinine
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywna księgowość ˌkrɛaˈtɨvna cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ idiom
creative accounting
(ekonomia, ekonomiczny) termin określający sposób księgowania operacji finansowych przedsiębiorstwa sprzeczny z zasadami księgowania bądź ze stanem faktycznym, mający na celu ukrycie strat, nielegalnych transferów pieniędzy czy obniżenie obciążeń podatkowych;

kreatywność n
creativity
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
creative
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

krecz n
retirement
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: wycofanie się zawodnika w trakcie meczu, zwykle, choć nie zawsze, z powodu kontuzji

kreda ˈkrɛda n
Cretaceous chalk
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
chalk Cretaceous
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredens ˈkrɛdɛ̃w̃s n
sideboard
mebel do przechowywania naczyń stołowych;

kredka ˈkrɛtka n
crayon colored pencil coloured pencil wax crayon
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania

kredyt ˈkrɛdɨt n
credit charge account
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
credit
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy

krem krɛ̃m n
cream
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;

krem do golenia n
shave cream shaving cream
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
sunscreen lotion
krem do ochrony przed słońcem

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
cremation
spalenie ciała zmarłej osoby

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
crematorium
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreml n
kremlin
(historia, historyczny, historycznie) gród warowny w dawnej Rusi;

kremoński adj
Cremonese
związany z Cremoną, dotyczący Cremony

kreolski adj
Creole
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami kreolskimi; mający cechy języka kreolskiego

kreować krɛˈɔvaʨ̑ v
create
tworzyć

krepina krɛˈpʲĩna n
crepe paper
kolorowa bibułka o marszczonej fakturze, służąca do wyrobu elementów dekoracyjnych, np. sztucznych kwiatów

kres krɛs n
bound
(matematyka, matematyczny) największe z górnych lub najmniejsze z dolnych ograniczeń danego zbioru;
edge end limit
granica pewnej przestrzeni
end
koniec, schyłek czegoś

kres dolny n
infimum
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe

kres górny n
supremum
(matematyka, matematyczny) najmniejsza liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej mniejsze lub równe

kreska ˈkrɛska n
backslash dash hyphen slash
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski
dash
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a
graduation mark
pozioma linia na podziałce przyrządów mierniczych, oznaczająca odcinek skali
stroke
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa

kreskówka krɛˈskufka n
cartoon
film rysunkowy, zazwyczaj przeznaczony dla dzieci

kresowiak n
borderland inhabitant
mieszkaniec kresów

kresowy adj
borderline fringe
związany z kresami

kresy ˈkrɛsɨ n
borderlands
(historia, historyczny, historycznie) pogranicze, zwłaszcza dawne polskie pogranicze wschodnie

kret krɛt n
mole
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;
(przenośnie, przenośnia) osoba działająca w danej organizacji lub instytucji i przekazująca informacje o niej swojemu mocodawcy

kreton n
cretonne
(włókiennictwo) barwna tkanina bawełniana;

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
molehill
teren pokryty kretowiskami (1.1)

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
cretin
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
moron
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny

kretyński krɛˈtɨ̃j̃sʲci adj
moronic
(potocznie, potoczny) bezsensowny, idiotyczny, wyjątkowo głupi

krew krɛf n
blood
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krew tętnicza n
arterial blood
(fizjologia, fizjologiczny) krew płynąca w tętnicach

krewetka krɛˈvɛtka n
shrimp prawn
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewna ˈkrɛvna n
relative
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka

krewni i znajomi królika ˈkrɛvʲɲi ˌː‿znaˈjɔ̃mʲi kruˈlʲika n
kit and caboodle kith and kin
(żartobliwie) duża liczba osób, zwykle o małych wpływach, ale powiązanych z kimś ważnym

krewniaczka n
kinswoman
kobieta będąca w relacji

krewny ˈkrɛvnɨ n
relative kin
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

kreślarz n
draftsman draughtsman drafter
osoba kreśląca rysunki techniczne

kreślić ˈkrɛɕlʲiʨ̑ v
cross out
zamazywać coś napisanego
depict
przekazywać ustnie lub pisemnie opis czegoś
draw
wykonywać ręcznie rysunek techniczny
draw sketch
rysować kreski, linie

krionika n
cryonics
(medycyna, medyczny) technika głębokiego ochładzania ciał ludzi i zwierząt, z intencją przywrócenia do życia;

kris krʲis n
creese keris kris
sztylet malajski;

krnąbrny ˈkr̥nɔ̃mbrnɨ adj
wayward
nieposłuszny, bezczelny, o trudnym charakterze

krochmal n
amylum starch
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) węglowodan złożony z merów glukozy, główne źródło energii u człowieka i wielu innych organizmów
starch
mączka do usztywniania tkanin, najczęściej ziemniaczana
(chemia, chemiczny) roztwór wodny skrobii roślinnej

krocze n
perineum crutch crotch gooch jock perinaeum undercarriage
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroczyć ˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ v
strut
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
sparrowhawk sparrow hawk
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
cut slice
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
step
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krok po kroku adv
step by step
powoli, stopniowo, dążąc do wyznaczonego celu

krokiet ˈkrɔcɛt n
croquet
(sport, sportowy) gra popularna w XIX wieku w Wielkiej Brytanii i USA;
croquette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie

krokiew n
rafter
(budownictwo) ukośna belka, element wiązara dachowego;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
crocodile
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
crocodile tears
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokodylek ˌkrɔkɔˈdɨlɛk n
aligator clip crocodile clip
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
pedometer
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz n
safflower
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;

krokosz barwierski n
safflower
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokoszów barwierskich (1.1)

kroksztyn n
corbel
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej

krokus ˈkrɔkus n
crocus
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

kromka ˈkrɔ̃mka n
slice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kromlech n
cromlech
prehistoryczny megalityczny krąg;

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
chronicle
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kronikarz n
chronicler
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę

kropidło n
aspergil aspergilium aspergillum
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku
aspergil aspergillum aspergilium
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;
hemlock water dropwort
(botanika, botaniczny) Oenanthe L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych;

kropielnica n
stoup
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu

kropielniczka n
home stoup
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielkich rozmiarów domowy naścienny zasobnik na wodę święconą

kropierz n
caparison
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;

kropić v
spit
(meteorologia, meteorologiczny) padać drobnymi kroplami
sprinkle
opryskiwać kroplami cieczy
sprinkle oneself
opryskiwać siebie kroplami cieczy

kropka ˈkrɔpka n
dot period full stop
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
spot
małe wypełnione kółko, plamka

kropkowany ˌkrɔpkɔˈvãnɨ adj
dotted
pokryty kropkami

kropla ˈkrɔpla n
drop
(przenośnie, przenośnia) bardzo mała ilość czegoś
drop drip raindrop blob glob
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
constant dropping wears away a stone
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
a drop in the bucket a drop in the ocean a drop in the sea
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
the straw that broke the camel's back
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

krople n
drops
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dozowany kroplami;

kroplik n
twinspot
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z podrodziny astryldów
monkey-flower monkeyflower
(systematyka) (botanika, botaniczny) Mimulus Linnaeus, rodzaj roślin z rzędu jasnotowców

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
dropper
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli

krosno ˈkrɔsnɔ n
loom
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krosta ˈkrɔsta n
pustule pimple spot blister carbuncle
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;

kroton ˈkrɔtɔ̃n n
croton
(botanika, botaniczny) krzew ozdobny lub niewielkie drzewo, uprawiany również w celach leczniczych

krowa ˈkrɔva n
cow
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
barking dogs seldom bite big talkers are little doers
z przechwałek niewiele wynika

krowi ˈkrɔvʲi adj
bovine
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy
charakterystyczny dla krowy, mający cechy krowy

krowi placek n
cow pie cowpie
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) krowie odchody tworzące okrągłą, płaską masę, zwykle na łące lub pastwisku

krowianka n
cowpox
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna zwierząt i ludzi;

krtaniowy adj
laryngeal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
larynx throat
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
brittle
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu
fragile
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
Crusade crusade
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
crusade
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
crucifix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruczek ˈkruʧ̑ɛk n
loophole
wybieg, klauzula o nieoczywistych konsekwencjach

kruczy ˈkruʧ̑ɨ adj
raven
(książkowy) o włosach, piórach, sierści: intensywnie czarny i połyskliwy, taki jak u kruka
typowy dla kruka, należący do kruka, będący efektem działalności kruka

kruczyna czarnolica n
black-faced cuckooshrike
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Coracina novaehollandiae, gatunek ptaka z rodziny liszkojadów

kruk kruk n
raven crow
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
one crow does not peck the other's eyes out
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

kruk zwyczajny n
common raven northern raven
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kruk zwyczajny (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

krukowate n
Corvidae
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

krupier n
croupier
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole

krupnik ˈkrupʲɲik n
barley soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa na wywarze mięsno-jarzynowym, z ziemniakami, zasypana kaszą;

krupon n
butt
(rzemiosło, rzemieślniczy) najgrubsza i najbardziej wartościowa część surowej skóry bydlęcej lub świńskiej, oddzielana od grzbietu;

kruszarka kruˈʃarka n
crusher
(technologia, technika, techniczny) maszyna rozdrabniająca wykorzystująca proces kruszenia do wytwarzania kruszywa

kruszenie n
comminuting crumbling
łamanie na drobne części

kruszyna kruˈʃɨ̃na n
buckthorn
(botanika, botaniczny) Frangula, rodzaj krzewów z rodziny szakłakowatych;

kruszyna pospolita kruˈʃɨ̃na ˌpɔspɔˈlʲita n
alder buckthorn
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych;

kruszyć v
comminute crumb crumble crush
zmieniać ciało stałe na drobne kawałki
brittle
ulegać kruszeniu

kruszyć kopie ˈkruʃɨʨ̑ ˈkɔpʲjɛ v
ride atilt run atilt
spierać się, walczyć o coś lub w czyjejś obronie, zbytnio się angażując

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
cloister
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawienie n
bleeding
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
bleed
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawnik n
Achillea
(botanika, botaniczny) Achillea L., rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
yarrow
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)

krwawnik pospolity n
common yarrow devil's nettle milfoil old man's pepper sanguinary soldier's woundwort
(systematyka) (botanika, botaniczny) Achillea millefolium L., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

krwawo adv
gorily
z wielkim okrucieństwem

krwawoczerwony adj
blood-red
(książkowy) mający kolor czerwony o odcieniu koloru krwi; intensywnie czerwony

krwawy adj
bloody
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
blood cell hematocyte
(biologia, biologiczny) komórka krwi

krwinka biała n
white blood cell white blood corpuscle white cell
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) krwinka odpowiadająca za ochronę ustroju

krwinka czerwona n
red blood cell
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała

krwiobieg n
bloodstream
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) układ krwionośny

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
blood donor
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
blood donation
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne;

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
hematuria haematuria
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
bloodsucker
ten, który pije krew

krwioplucie n
hemoptysis
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrʧ̑ɨ adj
bloodthirsty blood-thirsty sanguinary
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych

krwistoczerwony ˌkr̥fʲistɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
blood-red
(książkowy) mający kolor czerwony bliski odcieniowi koloru krwi; intensywnie czerwony

krwisty adj
blood-red
zaczerwieniony od napływu krwi
gutsy
(potocznie, potoczny) pełen wigoru
rare sanguine underdone
taki, który zawiera krew
sanguine
o odcieniu koloru krwi

krwotoczny adj
hemorrhagic
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
hemorrhage haemorrhage bleeding
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

kryjówka krɨˈjufka n
hiding place hideout
miejsce bezpiecznego ukrycia czegoś; miejsce, gdzie ktoś ukrywa się

krykiet ˈkrɨcɛt n
cricket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryl krɨl n
krill
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
criminal
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego

kryminalistyczny adj
forensic
dotyczący kryminalistyki

kryminalistyka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistɨka n
forensic science
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynności śledcze w trakcie procesu karnego, mające na celu ściganie przestępców i zapobieganie przestępstwom
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;

kryminalizować v
criminalise criminalize
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowo klasyfikować dane działanie jako przestępstwo, penalizować

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
crime
taki, którego tematem jest przestępstwo i metody jego wykrywania
criminal
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa
związany ze ściganiem przestępców

kryminał krɨ̃ˈmʲĩnaw n
crime story
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o tematyce kryminalnej, związanej z przestępstwem

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
criminology
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
criminological
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
Crimean
od Krym

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
Crimean Tatar
odnoszący się do Tatarów krymskich

kryniczny adj
spring
pochodzący z krynicy

kryolit n
cryolite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
crypt vault
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptobioza n
cryptobiosis
(biologia, biologiczny) odwracalny stan stan metaboliczny utajonego życia, w którym organizm stara się przetrwać niekorzystne warunki środowiska;

kryptochrom n
cryptochrome
(biochemia, biochemiczny) fotoreceptor światła niebieskiego u zwierząt i roślin

kryptografia n
cryptography
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptograficzny adj
cryptographic
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii

kryptolog n
cryptologist
osoba zajmująca się szyfrowaniem i deszyfracją tekstów

kryptologia n
cryptology
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
krypton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonim n
code name cryptonym
złożenie liter i cyfr albo wyraz, który ukrywa nazwę czegoś lub czyjeś nazwisko

kryptowaluta n
cryptocurrency
waluta elektroniczna oparta o mechanizmy kryptograficzne

kryptyda n
cryptid
hipotetyczne zwierzę, którego istnienie nie zostało potwierdzone przez naukę

krystaliczny ˌkrɨstaˈlʲiʧ̑nɨ adj
crystal clear
tak czysty i przezroczysty jak kryształ
crystalline
taki, który występuje pod postacią kryształu

krystalit krɨˈstalʲit n
crystallite
(chemia, chemiczny) część ciała stałego o budowie krystalicznej będąca obszarem monokrystalicznego uporządkowania;

krystalizacja n
crystallization
proces tworzenia się kryształów

krystalizować v
crystalise crystalize crystallise crystallize
(chemia, chemiczny) tworzyć strukturę krystaliczną

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
crystal
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
criterion benchmark
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytycznie adv
critically
używając krytyki ((na przykład) jako recenzent książek, płyt, itp.)
detractively
oceniając surowo lub bardzo niedobrze

krytyczny krɨˈtɨʧ̑nɨ adj
critical
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś
oparty na sumiennej, rzeczowej ocenie
crucial
bardzo trudny, ciężki
znajdujący się w decydującej fazie

krytyk ˈkrɨtɨk n
critic detractor
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie
critic reviewer
(książkowy) osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe

krytyka ˈkrɨtɨka n
criticism
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
criticize find fault pick holes in
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
crisis slump
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryzys wieku średniego n
midlife crisis mid-life crisis
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

kryć krɨʨ̑ v
conceal hide
przechowywać w ukryciu
contain hide
zawierać w sobie
cover
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach: zapładniać
chować coś, zwykle jakąś część ciała, zasłaniając czymś
cover up for
osłaniać kogoś lub coś przed odpowiedzialnością, karą
cover mark
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: pilnować przeciwnika, starając się uniemożliwić mu skuteczną grę, zdobywanie punktów, bramek
hide
czynić niewidocznym dla kogoś lub czegoś
be cover
być zasłoniętym
conceal keep secret
taić coś przed kimś
hide
chować się, aby nie być widzianym

krzaczasty adj
brushy
porosły krzakami
bushy
(przenośnie, przenośnia) o szeroko rozrosłych włosach
shrubby twiggy
(botanika, botaniczny) o krótkim pniu lub łodygach wyrastających wprost z gleby

krzaczek ˈkʃaʧ̑ɛk n
little bush
mały krzak

krzak kʃak n
mojibake
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) zwykle w lm zbiór bezsensownych znaków powstały z logicznego tekstu, np. na skutek niepoprawnych ustawień strony kodowej lub wystąpienia błędów
shrub bush
(botanika, botaniczny) krzew

krzak gorejący ˈkʃaɡ ˌːɔrɛˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
burning bush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi;

krzem kʃɛ̃m n
silicon silicium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
silicate
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemienny adj
flint flinty
wykonany z krzemienia

krzemień n
flint firestone
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzepa n
brawn
siła i wytrzymałość fizyczna

krzepki adj
robust sturdy able-bodied lusty brawny hale
silny fizycznie, pełen tężyzny

krzepkość n
robustness lustiness
cecha tego, kto jest krzepki, pełen tężyzny

krzepnąć v
coagulate clot
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą
set
(fizyka, fizyczny) zmieniać się ze stanu ciekłego w galaretowaty czy stały
harden
nabierać siły; stawać się krzepkim

krzesiwo n
firesteel firestone flint
dawne narzędzie do rozniecania ognia;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
chair seat
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
electric chair
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krzew ozdobny ˈkʃɛf ɔˈzdɔbnɨ n
ornamental shrub
krzew o dużych walorach estetycznych

krzta kʃta n
hint
(przestarzałe, przestarzały) mała, niewielka ilość

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
pertussis whooping cough
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
cry shout scream yell
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
scream shout
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzykacz n
shouter
skory do krzyku

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
blatant florid garish lurid
o kolorze, barwie, ozdobie jaskrawy, zwracający uwagę swoją jaskrawością
clamorous
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia

krzywa ˈkʃɨva n
curve
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywa stożkowa ˈkʃɨva stɔʃˈkɔva n
conic conic curve
(geometria) krzywa powstała przez przecięcie powierzchni stożkowej płaszczyzną;

krzywaśnia n
crozier head
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) spiralne zakończenie pastorału

krzywda ˈkʃɨvda n
harm wrong
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie

krzywdzić v
harm
wyrządzać krzywdę

krzywe zwierciadło ˈkʃɨvɛ zvʲjɛrʲˈʨ̑adwɔ n
distorting mirror
lustro o pofalowanej powierzchni, dające skrzywiony obraz

krzywica n
rickets
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywka n
cam
(technologia, technika, techniczny) obracający się element mechanizmu o nieregularnym kształcie, służący do zamiany ruchu obrotowego innego elementu w ruch postępowy;

krzywomierz n
opisometer
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość;

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
bow-legged
mający krzywe nogi

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
perjury
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywoprzysięzca ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃sʦ̑a n
oathbreaker
ktoś, kto złożywszy przysięgę, łamie ją
perjurer
ktoś, kto składając zeznanie pod przysięgą, mówi nieprawdę

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
crooked wry
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
Cross cross
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
cross
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
rood cross
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
sacrum lower back
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa;

krzyż morowy n
plague cross
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż chrześcijański stawiany w związku z epidemią – jako wotum błagalne lub dla upamiętnienia ofiar

krzyżak ˈkʃɨʒak n
cross spider
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) Araneus diadematus, pająk, na którego grzbiecie znajduje się krzyż;
cross
(technologia, technika, techniczny) przyrząd z dwóch skrzyżowanych części

krzyżmo n
chrism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowa n
rump
(spożywczy) wołowina z okolicy kości krzyżowej

krzyżować v
cross-fertilize crossbreed hybridise hybridize interbreed intercross
(biologia, biologiczny) łączyć różne genetycznie organizmy
dislocate
układać na krzyż
crucify
wiązać lub przybijać do krzyża
stymie thwart
powodować udaremnienie, psucie czegoś

krzyżowiec n
crusader
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżowy adj
cross
związany z krzyżem jako symbolem chrześcijaństwa
cross-shaped
mający kształt krzyża
intersecting
ułożony na kształt krzyża
sacral
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krzyża – dolnego odcinka kręgosłupa

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
sharp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
crossroads intersection crossing junction
(potocznie, potoczny) skrzyżowanie dróg
crossword crossword puzzle
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
hybrid crossbreed
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników;
mallard
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki;

krój n
cut
(krawiectwo) styl, wygląd, fason ubrania
cutting
(krawiectwo) krojenie materiału lub jego technika
style typeface
(drukarstwo, drukarski) styl czcionki

król krul n
king
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król jest nagi ˈkrulʲ ˈjɛst ˈnaɟi proverb
the emperor has no clothes
stwierdzenie oczywistości, której inni nie chcą lub boją się zauważyć, kiedy wygodniej im jest udawać, że wszystko jest w porządku

król strzelców ˈkrul ˈsṭʃɛlʦ̑uf n
top scorer
(sport, sportowy) zawodnik, który w pewnym okresie lub na danych zawodach zdobył najwięcej bramek;

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
king of beasts
lew

król śledziowy n
king of herrings giant oarfish
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
kingdom realm
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
royal regal
mający związek z królem lub królową

królewsko adv
regally royally
na sposób królewski, po królewsku

królewskość n
kingship royalty
cecha tego co królewskie

króliczek kruˈlʲiʧ̑ɛk n
bunny
młody, mały królik
kelnerka w nocnym klubie w kostiumie królika
zabawka lub słodycze w kształcie królika

królik ˈkrulʲik n
rabbit bunny
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;
kinglet
(pejoratywnie, pejoratywny) władca małego państwa

królobójca n
regicide
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
queen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla
(termin karciany) dama
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman

królować v
dominate
zajmować najwyższą, najważniejszą pozycję
reign
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprawować władzę królewską
tower
znajdować się wyżej od innych obiektów

królówka n
royal flycatcher
(ornitologia, ornitologiczny) Onychorhynchus coronatus, ptak z rodziny królówek;

królówka koroniasta kruˈlufka ˌkɔrɔ̃ˈɲasta n
Amazonian Royal Flycatcher Amazonian royal flycatcher
(ornitologia, ornitologiczny) Onychorhynchus coronatus Müller, ptak z rodziny królówek;

krótka pozycja ˈkrutka pɔˈzɨʦ̑ʲja n
short position
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż instrumentu pochodnego

krótki ˈkrutʲci adj
brief concise short
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
short brief
mający małą długość
short brief concise
trwający niedługo

krótko ˈkrutkɔ adv
briefly shortly
od krótki

krótkotrwale adv
transiently transitorily
w sposób krótkotrwały, na krótki czas

krótkotrwały ˌkrutkɔˈtr̥fawɨ adj
short-lived ephemeral transitory
trwający przez krótki czas

krótkowidz n
myopic
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
myopia
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
myopic short-sighted near sighted nearsighted shortsighted near-sighted
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
myopic shortsighted short-sighted
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krótkowłosy ˌkrutkɔˈvwɔsɨ adj
short-haired
(książkowy) mający krótkie włosy
(zoologia, zoologiczny) mający krótką sierść

krówka ˈkrufka n
fudge
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj miękkiego cukierka otrzymywanego z mleka i cukru

krąg krɔ̃ŋk n
circle ring
okrąg

krążek ˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
puck hockey puck
(sport, sportowy) przedmiot, którym rozgrywa się hokej
puck roundel
każdy okrągły i płaski przedmiot
pulley pulley wheel
(mechanika) rolka z liną

krążek lodowy ˈkrɔ̃w̃ʒɛk lɔˈdɔvɨ n
pancake ice
(meteorologia, meteorologiczny) postać lodu pływającego, przeważnie płytka lub płyta o średnicy od 30 cm do 3 m i grubości do 10 cm, z podniesionym obrzeżem

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
cruiser
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

krążownik liniowy krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik lʲĩˈɲjɔvɨ n
battlecruiser
(wojskowość, wojskowy) klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników i pancerników;

krążownik przeciwlotniczy krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ n
anti-aircraft cruiser
(wojskowość, wojskowy) historyczna klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników lekkich, których przeznaczeniem była ochrona zespołów okrętów przed atakami lotnictwa;

krążyna n
centring
(budownictwo) stała lub rozbieralna forma, najczęściej drewniana, pomagająca w budowie konstrukcji sferycznych lub łukowych;

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
revolve
robić okrążenie, obieg

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
turn
obracać coś
wind roll twist
zwijać
curl
skręcać się w loki (o włosach)
go round turn round
obracać się
wander about
poruszać się po określonym terenie w różnych kierunkach

kręcić głową v
shake one's head
(przenośnie, przenośnia) obracając głową na boki wyrażać negatywne uczucie, zwykle dezaprobatę

kręcić nosem ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ ˈnɔsɛ̃m v
turn one's nose up
okazywać niezadowolenie, grymasić

kręcony adj
curly nappy
(fryzjerstwo, fryzjerski) wijący się, układający się w lok
spiral
o kształcie spirali

kręcz n
torticollis wryneck crick
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;

kręczynka jesienna n
autumn lady's-tresses
(botanika, botaniczny) Spiranthes spiralis L., gatunek byliny z rodziny storczykowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kręczynka jesienna (1.1)

kręg n
vertebra
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
pin skittle
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręglarz n
bowler
(sport, sportowy) gracz w kręgle

kręgle n
bowling
(sport, sportowy) gra polegająca na strącaniu kulami ciężkich butelkowatych pionów;

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
linchpin lynchpin
(przenośnie, przenośnia) fundament, podpora, główny element czegoś
spine vertebral column backbone spinal column
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
vertebrate
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

kręgowy adj
spinal spinalis
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do kręgosłupa
vertebral
(anatomia, anatomiczny) dotyczący kręgów

krępować krɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
bind
mocno wiązać ręce lub nogi np. sznurem, aby utrudnić poruszanie

krętacz n
shyster twister
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów

krętek n
spirochaete spirochete
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) typ Gram-ujemnych bakterii o spiralnym kształcie;

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
wryneck Eurasian wryneck
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

kręty ˈkrɛ̃ntɨ adj
winding
taki, który nie biegnie w linii prostej, pełen zakrętów

kseno- ˈksɛ̃nɔ
xeno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym

ksenofil ksɛ̃ˈnɔfʲil n
xenophile
osoba pozytywnie nastawiona do cudzoziemców

ksenofob n
xenophobe
osoba negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xenophobia xenophoby
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobicznie adv
xenophobically
w sposób ksenofobiczny, zgodnie z ksenofobią

ksenofobiczny adj
xenophobic
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenotym n
xenotime
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej;

ksero-
xero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z czynnością kserowania
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z tym, co suche

kserofit n
xerophyte
(botanika, botaniczny) roślina sucholubna (przystosowana do życia na obszarach suchych)

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
photocopier xerographic printer
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych

kserograficzny adj
xerographic
(drukarstwo, drukarski) związany z kserografią, dotyczący kserografii

kserokopia n
photocopy xerox xerox copy
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki

kserokopiarka n
photocopier copier
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;

kserować v
photocopy xerox
robić kserokopię

ksi ksʲi n
xi
czternasta litera alfabetu greckiego, ξ;

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
priest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książeczka żeglarska n
seaman's book
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (administracja) państwowy dokument zawodowy marynarzy pracujących w marynarce handlowej, który potwierdza tożsamość, dokumentuje przebieg pracy oraz umożliwia przekraczanie granic morskich i pobyt we wszystkich portach świata;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
book
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;
treść książki (1.1) (np. powieść)

książka elektroniczna n
e-book electronic book
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
cookbook
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
phone book telephone directory
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
bookish
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
duke
wysoki tytuł szlachecki
prince
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
syn monarchy

książę małżonek ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ mawˈʒɔ̃nɛk n
prince consort
w niektórych krajach: tytuł przysługujący małżonkowi panującej monarchini, niemającemu władzy monarchy ani tytułu królewskiego

książę z bajki ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ ˈz‿bajci n
prince charming
(żartobliwie) nieosiągalny ideał partnera wymarzony przez młodą osobę

książęcy adj
ducal duke 's prince 's princely
odnoszący się do księcia, związany z księciem

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
book
opasła książka

księga wieczysta ˈcɕɛ̃ŋɡa vʲjɛˈʧ̑ɨsta n
the land and mortgage register
urzędowy rejestr określający stan prawny nieruchomości;

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
bookshop bookstore
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgarz n
bookseller
(handel, handlowy) sprzedawca w księgarni

księgi n
omasum
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgosusz n
rinderpest
(weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna bydła powodowana przez wirusy z rzędu Mononegavirales;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
bookkeeping accounting
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
accountant bookkeeper
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
dukedom duchy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
principality princedom
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
duchess
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
princess
córka księcia i/lub księżnej
córka króla i/lub królowej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
moon
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
moonlight
blask księżycowy

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
lunar
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

księżycówka ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ufka n
grunion
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuresthes tenuis, gatunek małej morskiej ryby z rodziny Atherinopsidae, znanej głównie z powodu pory odbywania tarła oraz nietypowego dla ryb miejsca składania ikry;
moonlight moonshine
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (spożywczy) nielegalnie pędzona wódka, rzekomo nocą, przy świetle księżyca

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
xylene
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik;

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
xylitol
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylo- ˈksɨlɔ
xylo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem

ksylofag ksɨˈlɔfak n
xylophage
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xylophone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

ksylometazolina ˌksɨlɔ̃mɛtazɔˈlʲĩna n
xylometazoline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek sympatykomimetyczny, pochodna imidazoliny;

kształcenie n
education
przekazywanie komuś wiedzy lub/i umiejętności, nauczanie

kształcić v
broaden cultivate develop discipline ennoble train
rozwijać lub utrwalać określone cechy charakteru
educate instruct
przekazywać swoją wiedzę lub/i umiejętności
be educated go to schools study
zdobywać wiedzę, umiejętności

kształt kʃtawt n
form shape
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kształtowanie n
cultivation formation forming profiling
(rzeczownik odczasownikowy) od kształtować

kształtować kʃtawˈtɔvaʨ̑ v
form
nadawać kształt rzeczom

kszyk kʃɨk n
snipe
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;

kto ktɔ indefinitePronoun
somebody someone anybody anyone
(zobacz) ktoś

kto ktɔ interrogativePronoun
who
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
who that
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
live by the sword, die by the sword he who lives by the sword shall die by the sword
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami

kto nie ma córek, ten nie ma dzieci ˈktɔ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑urɛk ˈtɛ̃nʲ ˈɲɛ‿ma ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i proverb
a son is a son till he gets him a wife, but a daughter's a daughter all the days of her life
córki są bardziej oddanymi dziećmi niż synowie, silniej przywiązują się do rodziców

kto pierwej do młyna przyniesie, temu pierwej zmielą ˈktɔ ˈpʲjɛrvɛj dɔ‿ˈmwɨ̃na pʃɨ̃ˈɲɛ̇ɕɛ ˈtɛ̃mu ˈpʲjɛrvɛj ˈzmʲjɛlɔ̃w̃ proverb
first come, first served the early bird catches the worm
kto się pośpieszy, ten prędzej zyska

kto pierwszy, ten lepszy proverb
first come, first served the early bird catches the worm
pierwszy więcej korzysta; im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
he who digs a pit for others, falls in himself
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
the early bird gets the worm the morning hour has gold in its mouth
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
sow the wind, reap the whirlwind who sows the wind, will reap the whirlwind
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha ˈktɔ‿ɕɛ ˌna‿ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ̃m ˈspaʒɨw ˈtɛ̃n ːa‿ˈʑĩmnɛ ˈdmuxa proverb
once bitten, twice shy
po bolesnych doświadczeniach ludzie stają się przesadnie ostrożni

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
he that seeketh findeth
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel

kto z kim przestaje, takim się staje ˈktɔ ˈsʲ‿cĩm pʃɛˈstajɛ ˈtacĩmʲ‿ɕɛ ˈstajɛ proverb
who keeps company with wolves, will learn to howl
długie przebywanie z kimś powoduje upodobnienie się do niego, przejęcie czyichś zwyczajów, poglądów

ktokolwiek ktɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
anyone anybody
bez znaczenia kto

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
somebody someone
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
which what which one
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
which which one
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie
who that which
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego

którykolwiek indefinitePronoun
any any of them either whichever
wszystko jedno który

któryś ˈkturɨɕ indefinitePronoun
any
pewien, jakiś, jeden; nieznany lub nieważne który

którędy interrogativePronoun
which way
zaimek wprowadzający pytanie o drogę, którą coś lub ktoś się porusza

którędy pronoun
which way
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza

ku ku preposition
to
…wskazujący cel, efekt
toward towards
…wskazujący kierunek

ku czci adj
commemorative commemoratory
taki, by uczcić pamięć kogoś lub czegoś

ku czci adv
commemoratively in commemoration in honour in honor in memorial in memory in veneration
w celu uczczenia

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
Cuban
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
mug cup
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
cubism
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kuc kuʦ̑ n
pony
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;
(fryzyjski) włosy zawiązany z tyłu i swobodnie zwisające

kuc szetlandzki n
Shetland pony
(zoologia, zoologiczny) niewielki koń pochodzący z Wysp Szetlandzkich;

kucać ˈkuʦ̑aʨ̑ v
squat hunker
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach

kucharz ˈkuxaʃ n
cook chef
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchcić ˈkuxʲʨ̑iʨ̑ v
concoct
(potocznie, potoczny) przyrządzać potrawy

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
stove cooker
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchenka mikrofalowa n
microwave oven
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchenny kuˈxɛ̃nːɨ adj
kitchen
związany z kuchnią, używany w kuchni

kuchnia ˈkuxʲɲa n
cuisine cooking kitchen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
kitchen cuisine
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
komplet mebli kuchennych

kuchnia polowa ˈkuxʲɲa pɔˈlɔva n
field kitchen
mobilny piec kuchenny na kołach, głównie do użytku wojskowego;

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
pony
(zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
ponytail
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kudu n
kudu
(zoologia, zoologiczny) antylopa z rodzaju niala

kufa ˈkufa n
snout
(kynologia, kynologiczny) przednia część głowy psa obejmująca trzewioczaszkę;

kufel ˈkufɛl n
beer stein mug
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kufer ˈkufɛr n
trunk boot
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu
trunk box chest coffer
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży

kuficki adj
Cufic Kufic
związany z miastem Kufa, dotyczący miasta Kufa

kuglarstwo n
prestidigitation
zajęcie kuglarza

kuguar n
cougar
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku kuguarów (1.1)

kujawiak n
kujawiak
(choreografia, choreograficzny) (folklor) polski taniec ludowy pochodzący z Kujaw;

kujon ˈkujɔ̃n n
swot
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia

kukabura n
kookaburra
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo;

kukabura chichotliwa n
laughing kookaburra
(ornitologia, ornitologiczny) Dacelo novaeguineae, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

kukanie n
cuckooing
(rzeczownik odczasownikowy) od kukać

kukać ˈkukaʨ̑ v
cuckoo
(ornitologia, ornitologiczny) wydawać dźwięki charakterystyczne dla kukułki

kukbuk n
cookbook
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) książka kucharska, zwykle internetowa, w formie bloga

kuku ˈkuku interjection
cuckoo
wyraz onomatopeiczny naśladujący odgłosy samca kukułki

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
cob corncob
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)
maize corn
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
cock-a-doodle-doo
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
cuckoo
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;
figurka ptaka w ściennych zegarach, wysuwająca się ze środka w równych odstępach czasu

kukła ˈkukwa n
effigy
przedmiot wykonany na podobieństwo postaci człowieka, zwykle przedstawionej karykaturalne

kula ˈkula n
ball sphere
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
crutch
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
shot
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą;
shot ball
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
sphere
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1)

kula ziemska n
globe
(geografia, geograficzny) glob ziemski

kulajda n
kulajda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna w południowych Czechach gęsta zupa składająca się z wody, śmietany, grzybów, jajek, ziemniaków i przypraw

kulawy kuˈlavɨ adj
lame
utykający na nogę

kulebiak n
coulibiac
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży pieczony pieróg z nadzieniem;

kuleć v
limp
utykać na nogę

kulig ˈkulʲik n
sleigh ride sleighing party
(książkowy) (dawniej, dawny) zabawa zapustna połączona z objeżdżaniem na saniach domów sąsiedzkich, później także kawalkada sań jadących dla zabawy; (zobacz) też kulig w Encyklopedii staropolskiej;

kulik ˈkulʲik n
curlew
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych

kulinarnie adv
culinarily
w sposób odnoszący się do przygotowywania potraw

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
culinary
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulisty kuˈlʲistɨ adj
spherical round
przypominający kształtem kulę

kulochwyt n
butt
wał osłaniający strzelnicę

kulomb ˈkulɔ̃mp n
coulomb
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;

kulometr kuˈlɔ̃mɛtr̥ n
voltameter
(fizyka, fizyczny) urządzenie do pomiaru ładunku elektrycznego

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
shot putter
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą

kulon ˈkulɔ̃n n
stone-curlew thick-knee
(ornitologia, ornitologiczny) ogólnie ptak z rodziny kulonów (1.1) (Burhinidae);
thick-knee stone-curlew
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach;

kuloodporny adj
bulletproof bullet-proof
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kulszowy adj
sciatic
(anatomia, anatomiczny) dotyczący okolic kulszy

kult kult n
cult
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem

kult jednostki n
cult of personality
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;

kultar n
kultarr
(zoologia, zoologiczny) Antechinomys Krefft, niewielki ssak z podrodziny grubogoników, przypominający mysz, występujący w Australii;

kultar myszowaty n
kultarr
(zoologia, zoologiczny) Antechinomys laniger Gould, mały owadożerny torbacz zamieszkujący suche wnętrze Australii

kultowy adj
cult
związany z kultem, dotyczący kultu
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej

kultura kulˈtura n
culture civilization
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kultura języka n
language culture speech culture
(językoznawstwo, językoznawczy) dyscyplina zajmująca się normatywnością w języku
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się językiem zgodnie z pewnymi normami językowymi, zwłaszcza umiejętność operowania językiem standardowym

kultura masowa n
popular culture
odmianą kultury, której podstawowym celem jest zaspokojenie potrzeb i gustów masowej publiczności;

kulturalny ˌkultuˈralnɨ adj
cultural
dotyczący kultury, szerzący kulturę
well-mannered
taki, który odznacza się kulturą, wykształceniem, dobrym wychowaniem

kulturowo ˌkultuˈrɔvɔ adv
culturally
od kulturowy

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
culture
dotyczący kultury

kulturoznawstwo n
cultural studies
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze

kulturysta n
bodybuilder
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kulturystyka n
bodybuilding body-building
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kultysta n
cultist
(środowiskowy) członek / przedstawiciel kultu

kultywar kulˈtɨvar n
cultivar
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kultywator n
cultivator
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;

kum kũm interjection
ribbit
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę

kumak nizinny n
European fire-bellied toad
(herpetologia, herpetologiczny) Bombina bombina, gatunek płaza bezogonowego z rodziny kumakowatych;

kumara n
kumara
(botanika, botaniczny) roślina gruboszowata z rodziny złotogłowowatych, obejmująca dwa gatunki występujące w Kraju Przylądkowym w Afryce Południowej;

kumaryna n
coumarin
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumbryjski adj
Cumbrian
związany z Kumbrią, dotyczący Kumbrii, pochodzący z Kumbrii

kumbryjski n
Cumbric
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumbryjski;

kumin ˈkũmʲĩn n
cumin
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego

kumkwat ˈkũmkfat n
kumquat cumquat
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumpel ˈkũmpɛl n
buddy pal
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel

kumpela kũmˈpɛla n
gal pal galpal
(potocznie, potoczny) dobra koleżanka

kumpelka kũmˈpɛlka n
gal pal galpal
(potocznie, potoczny) dobra koleżanka

kumulacja n
accumulation cumulation
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.

kumulować ˌkũmuˈlɔvaʨ̑ v
cumulate
gromadzić, zbierać elementy

kumycki n
Kumyk
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumycki

kumys ˈkũmɨs n
koumiss kumis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
marten
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kundalini n
kundalini
(filozofia, filozoficzny) w filozofii i mistyce hinduskiej: energia, która spoczywa u podstawy kręgosłupa

kundel ˈkũndɛl n
cur mongrel mutt bitzer random-bred dog tyke
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów

kung fu n
kung fu
(sport, sportowy) popularny (aczkolwiek błędny) termin określający chińskie sztuki walki (termin poprawny: wushu);

kungur ˈkũŋɡur n
Kungurian
(geologia, geologiczny) czwarty, najmłodszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 275,6 – 270,6 milionów lat temu;

kunktatorstwo ˌkũŋktaˈtɔrstfɔ n
procrastination
(psychologia, psychologiczny) świadome zwlekanie ze zrobieniem czegoś, co nie jest przyjemne

kunsztowny kũw̃ˈʃtɔvnɨ adj
elaborate
wytwornie ozdobiony, wykonany misternie, po mistrzowsku

kuoka n
quokka
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, torbacz z gatunku kuoka krótkoogonowa, Setonix brachyurus

kuoka krótkoogonowa n
quokka
(zoologia, zoologiczny) Setonix brachyurus, gatunek zwierzęcia z monotypowego rodzaju kuoka, Setonix

kupa ˈkupa n
a whole lot
(potocznie, potoczny) dużo czegoś lub kogoś, masa

kupaż ˈkupaʃ n
coupage
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) mieszanie różnych rodzajów wina w celu otrzymania napoju o pożądanych właściwościach

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
buyer purchaser
ktoś, kto coś kupuje
merchant dealer businessman shopkeeper tradesman
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupić kota w worku ˈkupʲiʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
buy a pig in a poke
(potocznie, potoczny) kupić coś bez obejrzenia, bez sprawdzenia

kuplet ˈkuplɛt n
couplet
(książkowy) zwrotka satyrycznej piosenki o aktualnej treści
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część ronda między kolejnymi wystąpieniami refrenu

kupno ˈkupnɔ n
purchase
nabywanie czegoś

kupny ˈkupnɨ adj
bought venal
(potocznie, potoczny) ze sklepu

kupon ˈkupɔ̃n n
coupon
odcinek biletu, bonu, talonu itp. odrywany na znak wykorzystania
coupon voucher
(ekonomia, ekonomiczny) odcinek papieru wartościowego uprawniający właściciela do odbioru należnego mu procentu lub dywidendy

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
buy
(potocznie, potoczny) dać się oszukać, uznawszy coś za prawdę
buy purchase
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
buy a pig in a poke
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno

kupryt ˈkuprɨt n
cuprite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
hen chicken
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kuracja kuˈraʦ̑ʲja n
cure treatment
szereg stosownie dobranych środków i zabiegów leczniczych lub farmaceutycznych dla poprawienia stanu zdrowia i urody

kurak ˈkurak n
chicken
młody kogut, kurczak
gallinacean
zwykle w lm: rząd ptaków odznaczających się krępą budową, silnymi nogami do rozgrzebywania gleby;

kurant n
corant coranto corrente courante
(technologia, technika, techniczny) mechanizm wygrywający melodię umieszczany w zegarze lub innym urządzeniu

kuratela n
guardianship wardship
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opieka prawna, nadzór ustanowiony przez sąd
tutelage
(przenośnie, przenośnia) ciągłe kontrolowanie, przesadny nadzór

kurator kuˈratɔr n
curator
osoba zajmująca się organizacją wystaw;
legal guardian
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd na przedstawiciela osoby, która nie może sama prowadzić swoich spraw;
parole officer probation officer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania dozoru nad nieletnim wykazującym demoralizację lub dopuszczającym się czynów karalnych, jak i nad skazanym mającym wyrok pozbawienia wolności w warunkowym zawieszeniu;
superintendent
urzędnik sprawujący nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami oświatowymi w danym województwie;

kurator sądowy n
parole officer probation officer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania nadzoru nad kimś i realizacją przez niego orzeczeń;

kurcz n
spasm
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
chicken
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)

kurczyć v
contract shrink
zmniejszać przez ściąganie, podkulanie

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
darn darn it
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
chick
pisklę kury

kurde ˈkurdɛ interjection
damn
(potocznie, potoczny) rodzaj przekleństwa

kurdologia n
kurdology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina akademicka skoncentrowana na kulturze, historii i języku Kurdów

kurdupel kurˈdupɛl n
shorty shrimp
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty

kurdyban kurˈdɨbãn n
cordovan cordwain
skóra garbowana, barwiona i bogato zdobiona we wzory: tłoczonymi, złoconymi, srebrzonymi oraz malowanymi; materiał stosowany dawniej głównie jako obicie mebli lub ścian;

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
Kurdish
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
Kurdish
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurdystański adj
Kurdistani
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu

kurek ˈkurɛk n
cock hammer
(wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;
tap
(technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze
weathercock
(etnografia, etnograficzny) łopocząca na dachu atrapa koguta wykorzystywana w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich

kurewka n
whoreling
(wulgarnie, wulgaryzm) (zdrobniale) od: kurwa

kurewski kuˈrɛfsʲci adj
whorish
(wulgarnie, wulgaryzm) właściwy prostytutkom lub kobietom rozwiązłym, charakterystyczny dla nich
lousy
(wulgarnie, wulgaryzm) zły, wstrętny, podły

kurewstwo kuˈrɛfstfɔ n
whoredom
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytucja lub rozwiązłość seksualna

kurhan ˈkurxãn n
kurgan
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kuria n
curia
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budynek posiedzeń senatu w starożytnym Rzymie;
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału obywateli w starożytnym Rzymie;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca diecezją, na której czele stoi ordynariusz;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca prowincją zakonną, na której czele stoi przełożony prowincjalny;

kurier ˈkurʲjɛr n
courier
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;

kuriozalnie adv
bizarrely peculiarly
(książkowy) w sposób kuriozalny

kuriozalny ˌkurʲjɔˈzalnɨ adj
bizarre curious peculiar
wyjątkowo osobliwy, budzący zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kurka ˈkurka n
chanterelle cantharellus
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
common moorhen
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurkuma kurˈkũma n
turmeric
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi
turmeric powder
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z kłączy kurkumy (1.1), barwiąca potrawy na żółto

kurmandżi n
Kurmanji
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;

kurnik ˈkurʲɲik n
henhouse chicken coop hen-coop
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kurny ˈkurnɨ adj
chimneyless
(przestarzałe, przestarzały) (o budynku, pomieszczeniu, piecu) dymny, dymiący (bo pozbawiony komina)

kurol n
courol cuckoo roller
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kuroli (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Leptosomus discolor Hermann, gatunek ptaka z rodzaju Leptosomus, występującego na Madagaskarze;

kuroliszek n
cockatrice
(etnografia, etnograficzny) legendarna istota wielkości indyka, pokryta pierzem, z nietoperzowatymi skrzydłami i sępim dziobem

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
partridge hun
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurowate n
Fasanenartigen
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Phasianidae Horsfield, rodzina ptaków z rzędu grzebiących;

kuroński adj
Curonian
związany z Kuronią lub Kurami, dotyczący Kuronii lub Kurów

kurs kurs n
course
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
rate course
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie

kursor ˈkursɔr n
cursor
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;

kursować v
be in circulation
być w obiegu
run
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) przemieszczać się pospiesznie tam i z powrotem
run ply shuttle
przebywać regularnie określoną trasę

kursywa n
cursive
odręczne pismo pochyłe
italics
(poligrafia) pochylone pismo drukarskie, naśladujące pismo odręczne

kursywić v
italicise
pochylać tekst, stosować kursywę

kurtaczek blady n
fairy pitta
(ornitologia, ornitologiczny) Pitta nympha, gatunek ptaka z rodziny kurtaczków;

kurtka ˈkurtka n
jacket coat
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
curtain
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurtyzana ˌkurtɨˈzãna n
courtesan
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka

kuru ˈkuru n
kuru
(medycyna, medyczny) śmiertelna, nieuleczalna choroba zakaźna, encefalopatia gąbczasta u ludzi;

kurwa ˈkurva interjection
fuck shit
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
whore bitch
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie

kurwa mać interjection
for fuck's sake fucking hell
(wulgarnie, wulgaryzm) wyrażenie rozgoryczenia, gniewu lub frustracji

kurwić ˈkurvʲiʨ̑ v
whore around
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytuować się

kurz kuʃ n
dust
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kurza zupa n
chicken soup
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rosół z kury

kurzawka kuˈʒafka n
puffball
gatunek grzyba z rodziny pieczarkowatych;
quicksand
(geologia, geologiczny) drobnoziarniste piaski lub mułki, przesycone wodą i łatwo ulegające upłynnieniu;

kurzeniec n
chicken manure
(rolnictwo, rolniczy) nawóz naturalny otrzymywany z kurzych odchodów

kusiciel n
tempter
ten, kto kusi

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
tempt
wystawiać na pokusę

kuskus ˈkuskus n
couscous
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;
potrawa przyrządzana z kuskusu (1.1)

kustodia n
custody
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
custos
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię
keeper
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu

kusza ˈkuʃa n
crossbow arcubalist
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuszetka n
berth couchette
(kolejnictwo) leżanka w przedziale kolejowym;
couchette car
(kolejnictwo) wagon kolejowy z miejscami do leżenia

kusznik ˈkuʃʲɲik n
crossbowman
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy;

kuszycki adj
Cushitic
związany z Kuszytami, dotyczący Kuszytów, Kuszu

kuter ˈkutɛr n
cutter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;
(spożywczy) maszyna służąca do rozdrabniania i emulgowania mięsa wraz z dodatkami;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały statek rybacki o długości do ok. 25 metrów;

kutner ˈkutnɛr n
tomentose
(botanika, botaniczny) u niektórych roślin: gęsty meszek pokrywający powierzchnię łodygi, liści lub owoców;

kuwejcki kuˈvɛjʦ̑ʲci adj
Kuwaiti
odnoszący się do państwa Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
cousin
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
cousin
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć kuʨ̑ v
forge
bić młotkiem metal nadając mu kształt

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
make hay while the sun shines strike while the iron is hot
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
kulak
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuśnierz n
furrier
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra

kuźnia ˈkuʑɲa n
blacksmith shop
(architektura, architektoniczny) dom z warsztatem kowala
forge
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie
forge smithy
warsztat kowala;

kuźwić v
whore around
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytuować się

kwa kfa adj
Kwa
(językoznawstwo, językoznawczy) określenie podgrupy języków nigero-kongijskich;

kwa kfa interjection
quack
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez kaczkę

kwacha ˈkfaxa n
kwacha
(jednostka monetarna) waluta Malawi i Zambii; ,

kwadra ˈkfadra n
quarter
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, podczas której widać połowę jego tarczy

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
quadrans
(numizmatyka, numizmatyczny) miedziana moneta w starożytnym Rzymie
quarter
czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
square
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
square second power
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
square quadratic
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwadratura koła ˌkfadraˈtura ˈkɔwa n
squaring the circle
(geometria) jeden ze starożytnych, nie mających rozwiązania problemów matematyki greckiej, polegający na skonstruowaniu kwadratu, którego pole równe jest polu danego koła, przy użyciu wyłącznie cyrkla i linijki bez podziałki;

kwadrycykl kfaˈdrɨʦ̑ɨkl̥ n
quadricycle
(historia, historyczny, historycznie) rower z czterema kołami;

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
quadriga
(historia, historyczny, historycznie) rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie;

kwadrylion kfaˈdrɨlʲjɔ̃n n
septillion quadrillion
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024;

kwakier n
Quaker
członek Religijnego Towarzystwa Przyjaciół (protestanckiej grupy wyznaniowej)

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
qualification
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii

kwalifikacyjny adj
qualifying
dokonujący oceny

kwalifikator ˌkfalʲifʲiˈkatɔr n
label marker
informacja, zwykle w postaci skrótu, podawana przed niektórymi definicjami w słowniku lub encyklopedii, określająca zakres użycia danego wyrazu lub jego charakter

kwalifikowalny ˌkfalʲifʲikɔˈvalnɨ adj
eligible
(administracja) możliwy do zaakwalifikowania, do zaakceptowania

kwalifikować v
classify
przyporządkowywać do określonej kategorii w oparciu o ściśle ustalone kryteria
qualify
być przydatnym, upoważnionym do czegoś

kwalitologia n
qualitology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina wiedzy zajmująca się jakością;

kwant kfãnt n
quantum
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
quantum
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
QC laser QCL quantum cascade laser quantum-cascade laser
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni;

kwantyfikacja n
quantification
(logika, logiczny) zastosowanie kwantyfikatora logicznego
quantification quantitation
ilościowe opisywanie zjawisk

kwantyl n
quantile
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;

kwarantanna n
quarantine
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfarʦ̑ n
quartz
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwarcowe kocie oko kfarˈʦ̑ɔvɛ ˈkɔʨ̑ɛ ˈɔkɔ n
quartz eye
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu;

kwark kfark n
quark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartalnik kfarˈtalʲɲik n
quarterly
czasopismo periodyczne ukazujące się co kwartał

kwartał ˈkfartaw n
block
część miasta, czworokąt utworzony przez cztery przecinające się ulice
quarter trimester
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
quartet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwartyl n
quartile
(statystyka, statystyczny) kwantyl rzędu 1/4, 2/4, 3/4

kwas kfas n
acid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;
(slangowo) narkotyk LSD

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
abietic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
acrylic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas arsenawy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnavɨ n
arsenious acid arsenous acid arsorous acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze As(OH)3;

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
arsenic acid arsoric acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3;

kwas arsonawy ˈkfas ˌarsɔ̃nˈavɨ n
arsonous acid
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsonawego (1.1) o wzorze ogólnym RAs(OH)2;
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze HAs(OH)2

kwas arsonowy ˈkfas ˌarsɔ̃nˈɔvɨ n
arsonic acid
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsonowego (1.1) o wzorze ogólnym RAsO(OH)2;
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze HAsO(OH)2

kwas arsynawy ˈkfas ˌarsɨ̃ˈnavɨ n
arsinous acid
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsynawego (1.1) o wzorze ogólnym R2As(OH);
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze H2As(OH)

kwas arsynowy ˈkfas ˌarsɨ̃ˈnɔvɨ n
arsinic acid
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsynowego (1.1) o wzorze ogólnym R2AsO(OH);
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze H2AsO(OH)

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
ascorbic acid
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas azelainowy n
azelaic acid
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
nitric acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas butanowy n
butanoic acid
(chemia, chemiczny) powszechny związek organiczny, kwas monokarboksylowy z czterema atomami węgla

kwas cerotynowy n
cerotic acid hexacosanoic acid
(chemia, chemiczny) nasycony kwas tłuszczowy występujący w wosku pszczelim i karnaubie;

kwas chlebowy n
kvass
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
chlorogenic acid
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;

kwas cytrynowy n
citric acid
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
deoxyribonucleic acid
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas domoikowy ˈkfaz ˌdɔ̃mɔ<sup>j</sup>iˈkɔvɨ n
domoic acid
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, aminokwas wytwarzany przez morskie mięczaki i okrzemki, neurotoksyna;

kwas fluorowodorowy n
hydrofluoric acid
(chemia, chemiczny) kwas beztlenowy będący roztworem fluorowodoru w wodzie, bezbarwna, żrąca ciecz o ostrym zapachu;

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
folic acid
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas gentyzynowy ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ n
2 5 di- hydroxy- benzoic acid 5 hydroxy- salicylic acid carboxy- hydroquinone gentisic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce;

kwas hialuronowy n
hyaluronic acid hyaluronate
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas jodawy n
iodous acid
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenowych kwasów jodu;

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
crotonic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych;

kwas masłowy n
butyric acid
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas melisowy n
melissic acid
(biochemia, biochemiczny) nasycony kwas tłuszczowy o wzorze sumarycznym C30H60O2;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
lactic acid milk acid
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
formic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
acetic acid
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas retinowy n
retinoic acid
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) tretynoina

kwas ruberytrynowy ˈkfas ˌrubɛrɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
1 hydroxy- 2 3 1 hydroxy- 2 oxy- 9 10 anthracene- di- -one 10 di- -one 3 R 4
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy glikozydów wyizolowany z korzeni marzany barwierskiej, wykorzystywany do otrzymywania czerwonego barwnika alizaryny;

kwas salicylowy n
2-hydroxybenzoic acid o-hydroxybenzoic acid salicylic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
sulfuric acid sulphuric acid
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas solny n
hydrochloric acid muriatic acid
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym

kwas stearynowy n
stearic acid
nasycony kwas tłuszczowy, składnik stearyny, wzór chemiczny C17H35COOH;

kwas syryngowy ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ n
cedar acid syringic acid
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych;

kwas szczawiowy n
oxalic acid
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
fatty acid
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
carbonic acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica n
acidosis acidaemia
(medycyna, medyczny) stan zwiększonej kwasowości krwi;

kwasica metaboliczna n
metabolic acidosis
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;

kwasić ˈkfaɕiʨ̑ v
acidify
dodawać do czegoś kwasu, zmieniać odczyn na kwaśny
pickle
poddawać żywność fermentacji mlekowej

kwasomierz n
acidimeter
(chemia, chemiczny) urządzenie mierzące zawartość kwasu w cieczy;

kwasooporność n
acid-fastness
cecha tego, co jest kwasooporne

kwasooporny adj
acid-fast
(chemia, chemiczny) odporny na działanie kwasów

kwasowość n
acidity
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwaszonka kfaˈʃɔ̃nka n
pickle
marynata z produktów spożywczych powstała w wyniku fermentacji mlekowej

kwatera kfaˈtɛra n
lodgings
mieszkanie lub inne pomieszczenie wynajmowane lub zajęte na pobyt czasowy

kwazar ˈkfazar n
quasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwazicząstka n
quasiparticle
(fizyka, fizyczny) nośnik wielkości dynamicznych;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
acid sour
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
sour acid
(dosłownie) mający cierpki smak
wry acid
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie

kwaśny deszcz n
acid rain
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;

kwerenda n
query
(dawniej, dawny) badanie, śledztwo, dochodzenie

kwerendować v
query
(dawniej, dawny) szukać, dochodzić czegoś; sprawdzać, badać coś

kweres n
tumult
(przestarzałe, przestarzały) sytuacja chaosu

kwesta n
collection fund-raising fundraising
zbiórka datków na różne cele

kwestarz n
quaestor questor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) zakonnik prowadzący osobiście zbiórkę darów dla klasztoru

kwestia ˈkfɛstʲja n
matter
warunek, którego spełnienie jest potrzebne do rozwiązania problemu
matter question
motyw postępowania
problem
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania

kwestionariusz n
questionnaire entry form questionary
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
question
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwestura n
bursarship bursary
(edukacja, edukacyjny) dział finansowo-księgowy na wyższej uczelni

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
flower shop florist's
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
florist
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni

kwiat kfʲjat n
flower blossom
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
flower blossom bloom
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
plant flower
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
inflorescence
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
floral flowery
dotyczący kwiatów

kwiczeć ˈkfʲiʧ̑ɛʨ̑ v
oink squeak
o świni: wydawać charakterystyczny głos
squeal squeak
o człowieku: wydawać ostre dźwięki, o wysokim tonie

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
fieldfare
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecie ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ n
blossom
(książkowy) kwiaty (szczególnie w odniesieniu do ich dużej ilości, wielości, intensywności barw lub zapachów)

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
April
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwiecisty adj
blossomy flowerful
pokryty licznymi kwiatami
flowery
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym
flowery florid aureate flowerful ornate
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
flowerbed
teren obsadzony kwiatami;
jardiniere
pojemnik do sadzenia w nim kwiatów
plant stand
zestaw półeczek z podstawkami na kwiaty
flower crab spider flower spider goldenrod crab spider
(zoologia, zoologiczny) pająk z gatunku kwietników (2.1)

kwietyzm n
quietism
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę;

kwinkunks n
quincunx
(dawniej, dawny) układ pięciu obiektów w którym cztery znajdują się na kątach, a piąty w środku;

kwinkwerma n
quinquereme
(starożytność) (marynarka) rzymska galera o prawdopodobnie dwóch lub trzech rzędach wioseł, a każde z nich obsługiwane było przez pięciu wioślarzy

kwinta n
fifth
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał pięciu tonów między dźwiękami

kwintal ˈkfʲĩntal n
quintal decitonne
jednostka masy równa 100 kg, stosowana w obrocie rolniczym;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
quintessence
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
quintet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
quintet quintette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwintet fortepianowy n
piano quintet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klasyczny zespół pięciu muzyków grających na dwojgu skrzypcach, altówce, wiolonczeli i fortepianie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór na dwoje skrzypiec, altówkę, wiolonczelę i fortepian;

kwintet smyczkowy n
string quintet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa instrumentów smyczkowych w orkiestrze
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków grających na instrumentach smyczkowych

kwintyl n
quintile
(statystyka, statystyczny) kwantyl rzędu 1/5, 2/5, 3/5, 4/5

kwintylion kfʲĩnˈtɨlʲjɔ̃n n
nonillion quintillion
liczba 1030;

kwit n
receipt
pisemny dowód otrzymania czegoś lub zaświadczenie upoważniające do odbioru czegoś

kwitnienie n
bloom blossom
(botanika, botaniczny) okres dojrzałości u roślin nasiennych, w którym dochodzi do wytwarzania kwiatów

kwitnący adj
flourishing
(przenośnie, przenośnia) w doskonałej formie; wyglądający zdrowo

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
bloom flourish
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kwoka ˈkfɔka n
brood hen
kura będąca w okresie lęgowym

kworum ˈkfɔrũm n
quorum
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kwota ˈkfɔta n
amount
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych

kynofobia n
cynophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
cynology
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kószka ˈkuʃka n
bee skep
(pszczelarstwo, pszczelarski) pleciony ze słomy kosz, używany jako ul dla pszczół

kółko ˈkuwkɔ n
circle circlet
(zdrobniale) od: koło

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
tic-tac-toe noughts and crosses
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kądziel n
sliver
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka;

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
cockle
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;

kąpanie kɔ̃mˈpãɲɛ n
bathe
(rzeczownik odczasownikowy) od kąpać

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
bathe bath have a bath take a bath
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
bath
kąpanie kogoś, kąpanie się
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
bath bathing
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
swimming trunks speedos
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli

kąsać ˈkɔ̃w̃saʨ̑ v
bite
kaleczyć ostrymi zębami lub żądłem

kąt kɔ̃nt n
angle
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
corner
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian
point of view
(przenośnie, przenośnia) punkt widzenia, aspekt

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
dihedral angle
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;

kąt ostry n
acute angle
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze poniżej 90 stopni

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
right angle
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
obtuse angle
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kąt wpisany n
inscribed angle
(geometria) kąt, którego wierzchołek leży na okręgu i którego ramiona wyznaczają cięciwy tego okręgu wychodzące z wierzchołka kąta;

kąt środkowy n
central angle
(geometria) kąt, którego wierzchołek leży w środku okręgu i którego ramiona wyznaczają promienie tego okręgu;

kątomierz n
protractor
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kąśliwy adj
cutting withering
(przenośnie, przenośnia) sprawiający przykrość

kędzierzawy ˌkɛ̃ɲʥ̑ɛˈʒavɨ adj
curly fuzzy
o włosach kręcony, skręcony

kędzior n
curl
pasmo kręconych włosów lub sierści

kęs kɛ̃w̃s n
bite mouthful
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłaczkować v
flocculate
(chemia, chemiczny) zbijać w kłaczki, strącać w postaci kłaczków

kładka ˈkwatka n
footbridge
most dla pieszych i rowerzystów
prowizoryczny mostek
overpass
przejście dla pieszych nad jezdnią lub torami

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
lie
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
liar fibber
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamliwie adj
falsely untruthfully
w sposób kłamliwy

kłamliwy kwãmˈlʲivɨ adj
false untrue untruthful
taki, który jest pełen kłamstwa
lying mendacious untruthful
taki, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
lie falsehood
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
a lie has no legs lies have short legs lies have short wings
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłamstwo oświęcimskie n
Holocaust denial
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) praktyka negowania holokaustu, upowszechnianie opinii, że znane fakty na temat Holocaustu są wyolbrzymione lub nieprawdziwe;

kłaść kwaɕʨ̑ v
lay lay down
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przekonywać kogoś do seksu ze sobą
sprawiać że ktoś się położy, lub pójdzie spać
zmieniać pozycję przedmiotu na poziomą
place
umieszczać coś w jakimś miejscu
lay lay down
zmieniać pozycję na leżącą

kłoda ˈkwɔda n
log
grube drzewo, zdatne na budowę i do wyrobów bednarskich

kłoda pod nogi ˈkwɔda pɔd‿ˈnɔɟi n
stumbling block
przeszkoda, blokada, utrudnienie, problem

kłopot ˈkwɔpɔt n
problem trouble
przykra sytuacja, wymagająca reakcji

kłopotać v
bother
sprawiać kłopot
worry
być w trosce i / lub zmartwieniu o coś

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
troublesome bothersome
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie

kłos kwɔs n
ear spike
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłosek ˈkwɔsɛk n
fishtail braid
(fryzyjski) rodzaj warkocza przypominający kłos
spikelet
(botanika, botaniczny) kwiatostan charakterystyczny dla traw

kłosowiec kwɔˈsɔvʲjɛʦ̑ n
agastache
(botanika, botaniczny) Agastache, rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych;

kłus kwus n
trot
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusować v
poach
(łowiectwo, łowiecki) nielegalnie polować na zwierzynę lub łowić ryby

kłusownictwo n
poaching
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
poacher
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłuć kwuʨ̑ v
prick
przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym
sting
(o owadach) żądlić

kłykcina n
genital wart
(medycyna, medyczny) brodawkowaty wykwit skórny powstający w okolicy narządów rodnych i odbytu;

kłócić ˈkwuʨ̑iʨ̑ v
argue
toczyć spór, spierać się

kłódka ˈkwutka n
padlock
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕʨ̑i n
love lock love padlock wish lock
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary;

kłótliwy kwuˈtlʲivɨ adj
cantankerous quarrelsome
skłonny do kłótni

kłótnia ˈkwutʲɲa n
quarrel dispute argument row
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

kłótnik n
quarreler quarreller wrangler
(potocznie, potoczny) osoba, która często kłóci się z innymi

kłąb n
cluster
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) skupisko pszczół otaczające królową;
skein
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś
thenar eminence
(anatomia, anatomiczny) zespół mięśni, część dłoni u człowieka;
withers
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;

kłąb rojowy n
cluster swarm cluster
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupiających się po wyjściu roju poza ulem (np. na gałęzi) w celu odczekania, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą miejsce na nowe gniazdo;

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
rhizome
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
ball
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę
puff wisp
kręcące się drobiny zawieszone w powietrzu

kłębek nerwów ˈkwɛ̃mbɛk ˈnɛrvuf n
bundle of nerves
osoba bardzo nerwowa

kłębiasty adj
billowy
kształtem przypominający kłąb
cumulous
(meteorologia, meteorologiczny) o kształcie kopulastym u góry, a prawie płaski u dołu

la la interjection
la
…zastępujący słowa śpiewanej piosenki; ułatwiający powtarzanie znanej melodii

la la n
la lah
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku A (szóstego w gamie C-dur);

laba ˈlaba n
dog days
(potocznie, potoczny) czas wolny

labarum n
labarum
(historia, historyczny, historycznie) wojskowa, główna chorągiew rzymska, bogato zdobiona, wprowadzona przez cesarza Konstantyna Wielkiego

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
labialization labialisation
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek;

labiedzić v
complain gripe
płaczliwie narzekać

labilny laˈbʲilnɨ adj
labile
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny

labioplastyka n
labiaplasty
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labyrinth maze
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

labiryntowy adj
labyrinthine mazy
mający formę labiryntu; związany z labiryntem

laborant laˈbɔrãnt n
laboratory technician laboratorian laboratory assistant tester
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratory lab
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

laboratoryjny ˌlabɔratɔˈrɨjnɨ adj
laboratory
związany z laboratorium, dotyczący laboratorium

labrador laˈbradɔr n
labrador
(kynologia, kynologiczny) pies rasy labrador retriever;

labrador retriever laˈbradɔr ːɛˈtrʲivɛr n
Labrador retriever
(kynologia, kynologiczny) popularna rasa psów aportujących wywodząca się z Nowej Fundlandii;

labradorski adj
Labradorian
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru

labrys ˈlabrɨs n
labrys
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;

lachociąg n
cocksucker
(wulgarnie, wulgaryzm) osoba wykonująca na mężczyźnie seks oralny

lada ˈlada n
counter
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru

lada ˈlada particle
any
jakikolwiek, małowartościowy

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
harlot strumpet
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami

laddu n
laddu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie indyjskie kulki z purée z ciecierzycą, maczane w syropie, oblepione kawałkami migdałów i orzechów;

ladyboy n
ladyboy
określenie transgenderycznego mężczyzny funkcjonującego w społeczeństwie Tajlandii

ladyn ˈladɨ̃n n
Ladinian
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek środkowego triasu, trwający 237 – 228,7 milionów lat temu;

ladyński n
Ladino
(językoznawstwo, językoznawczy) język ladyński;

lagana laˈɡãna n
lagana
rodzaj tradycyjnego greckiego chleba pieczonego i spożywanego w Czysty Poniedziałek (Καθαρή Δευτέρα)

lager ˈlaɡɛr n
lager
jasne piwo dolnej fermentacji

laguna laˈɡũna n
lagoon
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lahar ˈlaxar n
lahar
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny;

laicki adj
lay secular
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwiązany z religią
unprofessional
nacechowany brakiem kompetencji

laickość n
secularity
cecha tego, co laickie

laicyzm n
laicism
koncepcja wykluczająca obecność religii w sferze publicznej, głosząca oddzielenie państwa od kościoła i propagująca świeckie podejście do obywateli oraz instytucji państwowych

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
layman
ktoś niekompetentny

laikat n
laity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół świeckich członków Kościoła katolickiego

lajkować lajˈkɔvaʨ̑ v
like
w Internecie: oznaczać czyjeś posty lub zdjęcia jako pozytywne, aprobować je, zazwyczaj poprzez kliknięcie odpowiedniego linku na stronie WWW

lak lak n
sealing wax
topliwa mieszanina kalafonii i innych substancji żywicznych, używana do odciskania pieczęci i do uszczelniania;

laka ˈlaka n
lacquer
żywica sumaka lakowego, stosowany w japońskiej i chińskiej sztuce zdobniczej;

lakaza n
laccase
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie

lakier ˈlacɛr n
varnish lacquer
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
nail polish
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakier do włosów n
hair spray
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;

lakierować v
varnish lacquer
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakijski n
Lak
(językoznawstwo, językoznawczy) język lakijski;

lakmus ˈlakmus n
litmus
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakonicznie adv
laconically
w sposób lakoniczny

lakrymator ˌlakrɨ̃ˈmatɔr n
tear gas lachrymator lachrymatory agent
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie;

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
lactation
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktator n
breast pump
urządzenie pozwalające karmiącym kobietom na odciąganie mleka;

laktaza lakˈtaza n
lactase
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

lakton n
lactone
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoowowegetarianin ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
eggitarian lacto-ovo vegetarian
wegetarianin jedzący jajka i przetwory mleczne

laktoowowegetarianizm ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
eggitarianism lacto-ovo vegetarianism
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych;

laktowegetarianizm ˌlaktɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
lacto vegetarianism
odmiana wegetarianizmu wyłączająca z diety poza mięsem również jajka;

laktoza lakˈtɔza n
lactose
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
doll puppet
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
puppeteer
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lama ˈlãma n
lama
jedwabna tkanina ze srebrnymi lub złotymi nićmi
lamer
(regionalizm, regionalny) (środowiskowy) lamer
llama lama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lamaistyczny ˌlãma<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
Lamaist Lamaistic
związany z buddyzmem tybetańskim (lamaizmem)

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
Lamaism lamaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański

lamarkistyczny adj
Lamarckian
związany z lamarkizmem, teoriami Jeana-Baptiste'a de Lamarcka

lamarkizm n
Lamarckism
(biologia, biologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria zakładająca ewolucję gatunków pod wpływem środowiska zewnętrznego;

lamassu n
lamassu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) starożytny rodzaj bóstwa opiekuńczego, skrzydlaty lew lub byk o ludzkim obliczu ukoronowanym tiarą, którego ogromne posągi parami strzegły bram świątyń i pałaców w starożytnej Mezopotamii;

lambda ˈlãmbda n
lambda
nazwa jedenastej litery alfabetu greckiego, λ;

lambdacyzm n
lambdacism lallation
(medycyna, medyczny) wada wymowy polegająca na zastępowaniu głoski r głoską l;

lamelkowy adj
lamellar
złożony z lamelek

lament ˈlãmɛ̃nt n
lament
narzekanie, biadanie

lamentacja n
lamentation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej

lamentować v
bemoan bewail keen mourn nudzh ululate
rozpaczliwie zawodzić; płakać lub narzekać poprzez głośne wydawanie jęków

lamer ˈlãmɛr n
lamer
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba niemająca doświadczenia w posługiwaniu się komputerem, najczęściej w znaczeniu pejoratywnym;

lameta n
lametta
cienka folia metalowa pocięta w paseczki, używana jako ozdoba choinkowa

lamina lãˈmʲĩna n
lamina
(geologia, geologiczny) maksymalnie kilkumilimetrowej grubości warstewka skały osadowej bądź metamorficznej odróżniająca się od sąsiednich warstewek składem, kolorem bądź innymi cechami

lampa ˈlãmpa n
lamp
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;
vacuum tube
(zobacz) lampa elektronowa;

lampa naftowa n
kerosene lamp paraffin lamp
urządzenie wytwarzające światło poprzez spalanie nafty;

lampa sodowa n
sodium lamp sodium-vapor lamp
(elektryczność) rodzaj lampy wyładowczej świecącej charakterystycznym żółtawym światłem, której środowiskiem wyładowczym są pary sodu, często używany w oświetleniu zewnętrznym;

lamparcik strojny n
striated pardalote
(ornitologia, ornitologiczny) Pardalotus striatus, gatunek ptaka z rodziny lamparcików

lampart ˈlãmpart n
leopard panther
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lampart plamisty n
leopard
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera pardus Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku lampartów plamistych (1.1)

lamperia lãmˈpɛrʲja n
paneling
ozdobna okładzina na ścianie

lampka ˈlãmpka n
glass
kieliszek

lampka nocna n
bedside lamp
(elektryczność) oświetlenie elektryczne umiejscawiane przy łóżku

lampka oliwna n
oil lamp
(historia, historyczny, historycznie) niewielkie naczynie gliniane lub metalowe z knotem wytwarzające światło poprzez spalanie oliwy

lampki n
light
(elektryczność) połączone w szereg punkty oświetleniowe

lamprofir n
lamprophyre
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez

lamówka n
trim trimming
(krawiectwo) pasek materiału, tasiemka jako element wykończenia wyrobu, którym obszywany jest jego brzeg

lanca n
lance
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń kawalerii złożona z długiego drzewca z proporczykiem, z osadzonym nań metalowym grotem

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
lancet
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu

landrynka lãnˈdrɨ̃nka n
fruit drop pastille
(spożywczy) twardy, lekko przeźroczysty, kolorowy cukierek do ssania;

landsbergit pn
moschellandsbergite
(mineralogia, mineralogiczny) naturalny stop srebra i rtęci występujący często w złożach cynobru, rtęci i srebra;

langosz n
langos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa w formie pszenno-ziemniaczanego placka smażonego na głębokim oleju podawanego z różnymi dodatkami – na słono lub słodko;

langusta lãŋˈɡusta n
langouste spiny lobster
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza;

lanie ˈlãɲɛ n
beat belt
(rzeczownik odczasownikowy) od lać (bić)
pour
(rzeczownik odczasownikowy) od lać (powodować wypływanie cieczy)

lanie wody idiom
bloviation claptrap flannel waffle
(przenośnie, przenośnia) mówienie lub pisanie dużo i płynnie lecz mało treściwie, nie na temat

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
Sri Lankan
odnoszący się do państwa Sri Lanka

lansjer n
lancer
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej kawalerii używający do walki lancę;

lansować lãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
launch
promować, propagować, reklamować

lantan ˈlãntãn n
lanthanum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
Laotian Lao
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
laparoscopy laparoscopic surgery
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laparoskopowy adj
laparoscopic
związany z laparoskopią, dotyczący laparoskopii

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomy coeliotomy
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapek n
lappie lappy
(potocznie, potoczny) (slangowo) laptop

lapidarnie ˌlapʲiˈdarʲɲɛ adv
concisely laconically succinctly tersely
zwięźle, treściwie, wyraziście, lakonicznie

lapidarność ˌlapʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
conciseness laconicism laconism succinctness terseness
zwięzłość, treściwość, wyrazistość, lakoniczność

lapidarny ˌlapʲiˈdarnɨ adj
succinct concise laconic terse
zwięzły, treściwy, wyrazisty, lakoniczny

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
lapis lazuli
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

laplasjan n
Laplacian
(matematyka, matematyczny) operator różniczkowy drugiego rzędu będący sumą drugich pochodnych cząstkowych;

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
Lapp Lappish
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
Lapp Lappish
język używany w Laponii;

laptop ˈlaptɔp n
laptop notebook
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

lar lar n
lar
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dusza zmarłego uważana w starożytnym Rzymie za bóstwo opiekuńcze ogniska domowego, miejsca, kraju;

lararium n
lararium
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) domowe miejsce kultu larów, bóstw opiekuńczych w starożytnym Rzymie

larendogra n
Hungary water
(dawniej, dawny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) woda toaletowa o zapachu rozmarynu albo lawendy, szczególnie popularna w XVII-XVIII wieku;

larum ˈlarũm n
alarum larum
(przestarzałe, przestarzały) pobudka, sygnał wojenny, wzywający do broni
commotion
wrzawa, wrzask, zamieszanie, zgiełk

larwa ˈlarva n
larva maggot
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

larwalny possessiveAdjective
larval
należący do larwy

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
laryngologist ear, nose and throat specialist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła

laryngologia n
laryngology
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

laryngologiczny adj
laryngological
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa

laryngoskop n
laryngoscope
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;

las las n
forest wood woods
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
rainforest rain forest
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

lasagne n
lasagna
(spożywczy) włoski makaron o kształcie szerokich pasków;

laseczka laˈsɛʧ̑ka n
bacillus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) forma bakterii zdolna do tworzenia endospor

lasencja n
hubba hubba peach
(potocznie, potoczny) atrakcyjna kobieta

laser ˈlasɛr n
laser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
bird chick doll babe fox
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
blow job
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) fellatio
cock rod shaft
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) penis
pod stick
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu)
rod walking stick cane staff
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;

laski ˈlasʲci adj
Lachian
związany z Lachami, dotyczący Lachów

lasować v
slake
łączyć palone wapno z wodą w celu uzyskania spoiwa do zapraw budowlanych, gasić wapno

lassi n
lassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;

lasso ˈlasːɔ n
lasso lariat reata riata
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt;

lasówka złotogłowa n
ovenbird
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki

latający adj
flying
taki, który lata

latający spodek ˌlataˈjɔ̃nʦ̑ɨ ˈspɔdɛk n
flying saucer
(potocznie, potoczny) (zobacz) UFO

latakijski adj
Latakian
związany z Latakią, dotyczący Latakii

latanie laˈtãɲjɛ n
flying
(rzeczownik odczasownikowy) od latać

latarka laˈtarka n
torch flashlight
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
bald face
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj odmiany na głowie konia – szeroka jasna plama obejmująca chrapy i oczy
cupola
(architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze;
lantern
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni
lighthouse
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
lighthouse
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarnia umarłych laˈtarʲɲa ũˈmarwɨx n
Lantern of the Dead
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach;

latarnica n
strumpet
(przestarzałe, przestarzały) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) prostytutka

latarnik n
lamplighter
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która zapala i gasi latarnie uliczne
lighthouse keeper lighthousekeeper lightkeeper
(morski) osoba, która mieszka w latarni morskiej i nadzoruje jej pracę

latarniowiec n
lightship lightvessel
(marynarka) statek, na którym zainstalowano latarnię morską;

latawica n
hussy
(obraźliwie) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
kite
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
fly
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
latex
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

latencja n
latency
(informatyka, informatyczny) opóźnienie czasowe podczas przesyłania informacji

latentnie adv
latently
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) w sposób utajony, ukryty

latentny adj
latent
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) utajony, ukryty, bezobjawowy

lateralizacja n
laterality
(fizjologia, fizjologiczny) asymetria czynnościowa określonej, prawej lub lewej, strony ciała;

laterański adj
Lateran
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem

lato ˈlatɔ n
summer
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latryna laˈtrɨ̃na n
latrine
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;

latte n
latte
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2

latte macchiato n
latte macchiato
napój powstały przez powolne dolanie kawy espresso do gorącego, spienionego mleka, podawany w przeźroczystej szklance, pity przez słomkę lub podawany z długą łyżką;

latynizacja n
Latinisation Latinization
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej
romanisation romanization
(językoznawstwo, językoznawczy) konwersja (najczęściej transliteracja lub transkrypcja) pisma niebędącego alfabetem łacińskim na tenże alfabet

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
Latinism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynizować v
Latinize Latinise
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) poddawać wpływom języka lub kultury łacińskiej

latynoamerykański adj
Latin American
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

latynoski adj
Hispanic
dotyczący Latynosów

laudacja n
laudation
(książkowy) mowa pochwalna

laudanum n
laudanum
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;

laufer n
henchman
(dawniej, dawny) giermek, sługa torujący drogę
vagabond wanderer
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma w zwyczaju włóczenie się
bishop
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (Śląsk Cieszyński)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos;
runner
(włókiennictwo) rodzaj podłużnej serwety

laureat n
laureate prizewinner
zdobywca nagrody

lauretosiarczan sodu n
sodium laureth sulfate sodium lauryl ether sulfate
(chemia, chemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) organiczny związek chemiczny, rodzaj surfakantu, pochodny laurylosiarczanu sodu

lawa ˈlava n
lava
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavender
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
lavender
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą
mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy

laweta laˈvɛta n
carriage
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych
tow truck wrecker
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów

lawina laˈvʲĩna n
avalanche
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lazulit n
lazulite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów;

lazur ˈlazur n
azure
jasny niebieski kolor

lazuryt laˈzurɨt n
lazurite lapis
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

lazyjski n
Laz
(językoznawstwo, językoznawczy) język lazyjski;

lać laʨ̑ v
pour
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie
wykonywać odlew (np. dzwonu, pomnika)
rain cats and dogs
(potocznie, potoczny) o deszczu: intensywnie padać

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
rain cats and dogs
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lead lʲit n
lead lead paragraph
wstępna, wprowadzająca część artykułu prasowego, często wyróżniona pogrubioną czcionką;
lead
(handel, handlowy) potencjalny klient, szansa sprzedażowa;

leader ˈlʲidɛr n
leader
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy

leading ˈlʲidʲĩŋk n
leading lead
(termin typograficzny) odległość w pionie pomiędzy sąsiednimi wierszami drukowanego tekstu;

leasing n
lease
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpłatne użytkowanie pewnego obiektu, zwłaszcza środka transportu lub maszyny, przez określony czas na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z właścicielem tego obiektu;

lebioda lɛˈbʲjɔda n
goosefoot fat hen lamb's quarter pigweed
(botanika, botaniczny) zwyczajowa nazwa komosy białej

lechicki adj
Lechitic Lekhitic
odnoszący się do Lechii lub Lechitów, związany z Lechią lub Lechitami

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
fly
przemieszczać się w powietrzu
podróżować samolotem

lecytyna n
lecithin
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
treatment therapy curing
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

leczenie wstrząsowe n
seismotherapy
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) raczej (historia, historyczny, historycznie) forma leczenia w psychiatrii polegająca na wywoływaniu w pacjencie głębokiego wstrząsu biologicznego środkami chemicznymi lub impulsami elektrycznymi

lecznictwo lɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
therapeutics
(urzędowy) działalność związana z diagnostyką, profilaktyką, leczeniem chorób i rehabilitacją

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
medicinal
pomagający wyzdrowieć

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
cure treat
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

ledwie ˈlɛdvʲjɛ adv
hardly scarcely
przysłówek informujący, że coś wydarzyło się przed krótką chwilą
przysłówek informujący, że coś zostało z trudem osiągnięte

ledwie ˈlɛdvʲjɛ conjunction
no sooner
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, podkreślające bezpośrednie następstwo zdarzeń

ledwie ˈlɛdvʲjɛ particle
hardly scarcely
partykuła określająca natężenie lub ilość czegoś jako bardzo małe

ledwo ˈlɛdvɔ adv
barely hardly
… sposobu: z trudem, z ledwością
just
… czasu: niedawno, dopiero co

ledwo ˈlɛdvɔ conjunction
as soon as
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko

ledwo ˈlɛdvɔ particle
only
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca

ledwo żywy ˈlɛdvɔ ˈʒɨvɨ adj
exhausted
osłabiony, bez siły

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
legalization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalizm n
legalism
ścisłe przestrzeganie przepisów prawnych

legalizować v
legalize
czynić coś legalnym

legalnie adv
legally lawfully
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa

legalny lɛˈɡalnɨ adj
legal
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legar ˈlɛɡar n
ground beam sleeper
podkład drewniany, na którym ustawiane są ciężary;
joist
drewniana belka, do której przybite są deski podłogi;

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
legend
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu;
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
legendary
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legginsy n
leggings
obcisłe, elastyczne spodnie z lekkiej tkaniny, bez szwów

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
foreign legion
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legion ˈlɛɟɔ̃n n
legion
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legionelloza n
legionellosis
(medycyna, medyczny) choroba legionistów, bakteryjna choroba dróg oddechowych;

legionowy adj
legionary
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z legionem, dotyczący legionów

legislacja ˌlɛɟiˈslaʦ̑ʲja n
legislation
tworzenie przepisów prawnych

legislacyjny adj
legislative
dotyczący legislacji

legislator ˌlɛɟiˈslatɔr n
parliamentary counsel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik redagujący projekty aktów prawnych;

legitymacja ˌlɛɟitɨ̃ˈmaʦ̑ʲja n
card identity card
dokument potwierdzający tożsamość oraz przynależność do określonej grupy ludzi
legitimacy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podstawa prawna określonych uprawnień

lego ˈlɛɡɔ n
Lego lego
zbiorowo: plastikowe klocki z zestawu marki Lego

legowisko n
lair
miejsce snu i schronienia zwierząt

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

legwan zielony n
American iguana green iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku legwanów zielonych (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Iguana iguana Linnaeus, gatunek gada z rodziny legwanowatych;

leiszmanioza n
leishmaniasis leishmaniosis
choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;

leitmotiv ˈlajtmɔtʲif n
leitmotif leitmotiv
motyw przewodni

lej lɛj n
crater
duże, stożkowe wgłębienie
leu
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii
(jednostka monetarna) waluta Rumunii;

lej krasowy n
sinkhole
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody;

lejek n
funnel
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lekarski lɛˈkarsʲci adj
medical
dotyczący leczenia, mający zastosowanie w leczeniu
związany z lekarzem, dotyczący lekarza

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
drug medicine
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
doctor physician
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekarz rodzinny ˈlɛkaʃ rɔˈʥ̑ĩnːɨ n
family doctor
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista medycyny rodzinnej;

lekarz stażysta ˈlɛkaʃ staˈʒɨsta n
houseman intern
absolwent studiów medycznych odbywający staż w szpitalu

lekarz weterynarii n
veterinary physician
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz zajmujący się zwierzętami;

lekceważenie ˌlɛkʦ̑ɛvaˈʒɛ̃ɲɛ n
contempt disdain despise
traktowanie kogoś z pogardą, bez dostatecznej uwagi

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
disregard ignore neglect
nie przywiązywać do czegoś wagi
ignore slight
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania

lekceważący adj
disrespectful irreverent condescending scornful dismissive cavalier
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
lesson
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment Biblii przeznaczony do czytania na mszy
unit
rozdział w podręczniku

lekcjonarz n
lectionary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;

lekki ˈlɛcːi adj
easy
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia
light
o małej wadze, małym ciężarze
o słabej sile, niskim natężeniu

lekko ˈlɛkːɔ adv
lightly
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie
łatwo
slightly subtly
w niewielkim natężeniu
softly
delikatnie

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
athlete
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
athletics track and field
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkoduch n
butterfly happy-go-lucky person
(potocznie, potoczny) osoba lekkomyślna

lekkomyślnie adv
extravagantly frivolously giddily harum-scarum hastily heedlessly
w sposób lekkomyślny

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
rashness
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący

lekkomyślny adj
reckless
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań
thoughtless
czyniony bez głębszego namysłu

lekkostrawny ˌlɛkːɔˈstravnɨ adj
light
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony

lekkość n
lightness
cecha tego, co lekkie

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
drug dependency
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków;

lekooporny adj
drug-resistant
taki, który jest odporny na działanie leku

leksem ˈlɛksɛ̃m n
lexeme
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksyk n
lexis
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) słownictwo

leksykalizacja n
lexicalisation
(językoznawstwo, językoznawczy) rozbieżność między znaczeniem wyrazu a jego morfologiczną strukturą, która była uformowana przez znaczenie pierwotne;

leksykograf n
lexicographer
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykografia n
lexicography
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
tworzenie słowników, słownikarstwo

leksykograficzny adj
lexicographic lexicographical
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykolog n
lexicologist
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych

leksykologia n
lexicology
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykologicznie adv
lexicologically
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii

leksykologiczny adj
lexicological
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią

leksykon n
lexicon
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lekt n
lect
(językoznawstwo, językoznawczy) (rzadki, rzadko używany) swoista forma mowy

lektor ˈlɛktɔr n
announcer speaker
osoba czytająca teksty w programach radiowych
language teacher
(edukacja, edukacyjny) nauczyciel języka obcego na uczelni lub w szkole językowej

lektorat lɛkˈtɔrat n
foreign language course
kurs języka obcego na uczelni

lektura n
reading
to, co ktoś czyta lub będzie czytał
(edukacja, edukacyjny) pozycja książkowa przeznaczona czytania i omawiania w toku nauczania danego przedmiotu szkolnego;
czynność czytania

lektyka ˈlɛktɨka n
litter
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem;

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
nightjar
(ornitologia, ornitologiczny) Caprimulgus europaeus; gatunek ptaków leśnych z rodziny Caprimulgus, o sztywnych piórach otaczających dziób;

lelek zimowy n
common poorwill
(ornitologia, ornitologiczny) Phalaenoptilus nuttallii, gatunek północnoamerykańskiego ptaka z rodziny lelkowatych

lelingit n
löllingite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2;

lemat n
lemma
(matematyka, matematyczny) twierdzenie pomocnicze, używane do udowodnienia innego twierdzenia

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
blade
(technologia, technika, techniczny) element roboczy spycharki lub równiarki;
plowshare share
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;
spade
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale
vomer plowshare bone
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
lemming
(zoologia, zoologiczny) Lemmus Link, niewielki gryzoń występujący licznie w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;
sheeple
(publikatory) (pogardliwie, pogardliwy) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca liberalny, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom

leming norweski n
Norway lemming Norwegian lemming
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus Linnaeus, niewielki gryzoń z podrodziny karczowników występujący w Europie Północnej;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
lemonade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lempira lɛ̃mˈpʲira n
lempira
(jednostka monetarna) waluta Hondurasu;

lemur ˈlɛ̃mur n
lemur
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
flax
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
linen flax
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)

len zwyczajny n
common flax
(botanika, botaniczny) Linum usitatissimum, gatunek rośliny z rodziny lnowatych;

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
Leninist
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
laziness sloth
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
idler lazybones sluggard dawdler dead-beat layabout
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
laze lie about laze about lounge around while away
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
lazily languorously languidly slothfully
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
sloth
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwiec karłowaty n
monk sloth pygmy three-toed sloth
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bradypus pygmaeus, gatunek ssaka z rodziny leniwcowatych;
(zoologia, zoologiczny) leniwiec z gatunku leniwców karłowatych (1.1)

leniwieć lɛ̃ˈɲivʲjɛ̇ʨ̑ v
get lazy
stawać się leniwym, opieszałym

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
lazy slothful
charakteryzujący się lenistwem

lennik n
feoffee
(historia, historyczny, historycznie) osoba zobowiązana do płacenia lenna

lenno ˈlɛ̃nːɔ n
fee feud fief
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;

lennonki n
John Lennon glasses John Lennon spectacles
rodzaj okularów z okrągłymi szkłami

leonardowski adj
Leonardesque
(sztuka) związany z twórczością i poglądami Leonarda da Vinci

leoniański adj
Leonine
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Leona, związany z papieżem Leonem

lep lɛp n
flypaper
pułapka na owady w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą

lep na muchy n
flypaper fly ribbon
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;

lepa ˈlɛpa n
snow slush
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) niestopiony śnieg na powierzchni wody,

lepidopterolog ˌlɛpʲidɔptɛˈrɔlɔk n
lepidopterologist
specjalista zawodowo zajmujący się badaniem motyli;

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
lepidopterology
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
good better
(zobacz) dobrze
better
powinno się (coś zrobić)

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
better late than never
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ ˈɲiʃ ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ proverb
a stitch in time saves nine an ounce of prevention is worth a pound of cure better safe than sorry
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
sticky viscous adhesive glutinous tacky gluey
mający właściwości kleju
viscous
(fizyka, fizyczny) o płynie wykazujący lepkość, mający niezerowy opór wewnętrzny przeciwko płynięciu

lepkość n
stickiness
zdolność lepienia się, bycie kleistym
viscosity
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego

lepra ˈlɛpra n
leprosy
(medycyna, medyczny) trąd

leprozorium ˌlɛprɔˈzɔrʲjũm n
leprosarium leper colony leper-house
izolowany zakład leczniczy dla chorych na trąd lub kolonia dla trędowatych;

lepszy rydz niż nic ˈlɛpʃɨ ˈrɨʦ̑ʲ ˈɲiʃʲ ˈɲiʦ̑ proverb
better a bare foot than none better a lean jade than an empty halter better a small fish than an empty dish half a loaf is better than none
warto jest dysponować czymkolwiek, nawet jeśli nie zaspokaja to całkowicie naszych oczekiwań

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
a bird in the hand is worth two in the bush better a small fish than an empty dish better an egg today than a hen tomorrow half a loaf is better than none
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lepton ˈlɛptɔ̃n n
lepton
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca fermionem, lecz niebędąca kwarkiem;
(historia, historyczny, historycznie) moneta miedziana bita w starożytnej Grecji;

leptospiroza n
leptospirosis
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odzwierzęca choroba bakteryjna wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira;

lesba n
dyke
(pogardliwie, pogardliwy) lesbijka

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lesbian gay lemon
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
lesbian
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

lesbofobia n
lesbophobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

lesistość n
density of woodland
(leśnictwo) wskaźnik pokrycia lasem określonej powierzchni;

lesisty lɛˈɕistɨ adj
woody
obfitujący w lasy, pokryty lasami

less lɛs n
loess
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego;

leszcz lɛʃʧ̑ n
bream
(ichtiologia, ichtiologiczny) Abramis brama, eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
hazel
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;

leszczynowy possessiveAdjective
hazel
należący do leszczyny, będący częścią leszczyny

leszy n
leshy
(mitologia słowiańska) demon lasu;

letalny adj
lethal
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) prowadzący do śmierci

letarg n
lethargy
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;

letargiczny adj
lethargic
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) taki jak w letargu: senny, ospały, apatyczny, bezwładny

letni ˈlɛtʲɲi adj
estival summer
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata
lukewarm tepid
o substancji: ciepły, lecz nie gorący

letnik ˈlɛtʲɲik n
holidaymaker
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości

letnio adv
summerily
typowo dla lata

leucyna n
leucine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

leucystyczny adj
leucistic
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) dotknięty leucyzmem

leukocyt n
leukocyte leucocyte
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
leukocytosis
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy;

leukopenia n
leukopenia leucopenia
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

level ˈlɛvɛl n
level
(slangowo) poziom w grze

lew lɛf n
lev
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
lion
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lew afrykański n
lion
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku lwów afrykańskich (1.1)

lew morski n
sea lion
(zoologia, zoologiczny) pacyficzny ssak morski, przedstawiciel rodziny uchatkowatych

lewa ˈlɛva n
trick
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki

lewacki lɛˈvaʦ̑ʲci adj
leftist
związany z lewactwem, dotyczący lewactwa

lewada lɛˈvada n
levade
figura ujeżdżeniowa, polegająca na uniesieniu przednich nóg konia, przenosząc w ten sposób cały ciężar na zgięte tylne;

lewak ˈlɛvak n
leftard leftist moonbat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba o skrajnie lewicowych poglądach
parrying dagger
(historia, historyczny, historycznie) duży sztylet o zamkniętej rękojeści

lewantyński adj
Levantine
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu

lewar n
jack lever
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów
siphon
(technologia, technika, techniczny) rurka do przelewania cieczy

lewarek lɛˈvarɛk n
jack lever
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów
siphon
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) lewar (rurka do przelewania cieczy)

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
enema
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
left left-wing
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicki adj
levitical
związany z lewitami lub ich działalnością

lewicowiec n
leftist leftie leftwinger lefty
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
left-wing leftish
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewirat lɛˈvʲirat n
levirate
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich;

lewita n
Levite
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej;

lewitacja n
levitation
(fizyka, fizyczny) unoszenie się dzięki oddziaływaniu sił równoważących siłę grawitacji;
unoszenie się wbrew grawitacji, dzięki zjawiskom paranormalnym;

lewitować v
levitate
(fizyka, fizyczny) unosić się dzięki oddziaływaniu sił równoważących siłę grawitacji;
unosić się wbrew grawitacji, dzięki zjawiskom paranormalnym;

lewkonia n
stock
(botanika, botaniczny) Matthiola R. Br., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;

lewo ˈlɛvɔ n
left
w wyrażeniach przyimkowych: lewa strona

leworęcznie adv
left-handedly
z wykorzystaniem lewej ręki

leworęczność ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
left-handedness sinistrality
posługiwanie się głównie lewą ręką, jej większa sprawność;

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
left-handed
posługujący się głównie lewą ręką

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
left-hander left-handed person
osoba leworęczna (1.1)

lewoskrzydłowy adj
left-wing
(sport, sportowy) związany z lewym skrzydłem drużyny w grze zespołowej
związany z lewym skrzydłem, dotyczący lewego skrzydła

lewoskrętny ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
sinistrorse
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara

lewy ˈlɛvɨ adj
left
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
leftist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy

lezgiński n
Lezghian
(językoznawstwo, językoznawczy) język lezgiński;

leń lɛ̃ɲ n
lazybones
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
forestry
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
forester foster
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa

leśniczówka ˌlɛɕɲiˈʧ̑ufka n
forester house
dom, mieszkanie, siedziba leśniczego;

leśnik ˈlɛɕɲik n
forestman
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu

leśny ˈlɛɕnɨ adj
forest
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżak ˈlɛʒak n
deckchair
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport
lager
(spożywczy) jasne piwo dolnej fermentacji (rodzaj piwa)

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
lie
zachowywać pozycję poziomą

leżeć na wątrobie v
lie heavy
martwić, nie dawać spokoju

li lʲi n
li
(jednostka miary) chińska jednostka długości licząca 500 m.;

liana ˈlʲjãna n
liana
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libacja lʲiˈbaʦ̑ʲja n
libation
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
Lebanese
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalnie adv
liberally
w sposób liberalny

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
liberal permissive
nieuznający przymusu, tolerancyjny

liberał n
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu

liberia lʲiˈbɛrʲja n
livery
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

libero lʲiˈbɛrɔ n
libero
(sport, sportowy) w siatkówce: zawodnik mogący brać udział jedynie w obronie, wyróżniający się spośród kolegów z zespołu innym kolorem koszulki

libertarianin n
libertarian
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik libertarianizmu

libertarianizm n
libertarianism
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

libertariański adj
libertarian
związany z libertarianizmem, dotyczący libertarianizmu

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
Libyan
odnoszący się do Libii

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
licence license
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

licencjat lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲjat n
licentiate degree
(edukacja, edukacyjny) w niektórych krajach jeden z tytułów lub stopni naukowych, często podobny do stopnia doktora;

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
grammar school lyceum Lyceum college
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichenologia ˌlʲixɛ̃nɔˈlɔɟja n
lichenology
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o porostach;

lichenometria n
lichenometry
metoda szacowania wieku budowli i badania zmian klimatycznych na podstawie porostów;

lichtarz n
candlestick
świecznik na jedną świecę;

lichtuga n
coasting barge lighter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barka portowa przeznaczona do rozładowania statku w celu zmniejszenia zanurzenia

lichwa ˈlʲixfa n
usury
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
usurer loan shark
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

lichy ˈlʲixɨ adj
flimsy
(potocznie, potoczny) mały, drobny, niepozorny
miserable paltry
(potocznie, potoczny) będący w złym stanie, złej jakości, w złym gatunku
(potocznie, potoczny) małej wartości moralnej lub artystycznej

lico ˈlʲiʦ̑ɔ n
face
(budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany albo bryły budynku
(książkowy) (anatomia, anatomiczny) twarz, oblicze, policzek
face front grain
(budownictwo) zewnętrzna powierzchnia niektórych przedmiotów

licyjski adj
Lycian
związany z Licją, dotyczący Licji

licyjski n
Lycian
(językoznawstwo, językoznawczy) język licyjski;

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
auction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;
bidding
(termin karciany) zabieganie o pierwszeństwo w jakiejś fazie gry, o wzięcie, zagranie, wyjście;

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
number figure
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)
singular plural number
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
atomic number
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
integer integer number
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
plural
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba naturalna n
natural number
(matematyka, matematyczny) (rzadki, rzadko używany) liczba z ciągu 1, 2, 3, …
(matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …;

liczba nieparzysta n
odd number
(matematyka, matematyczny) liczba całkowita niepodzielna przez dwa

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
irrational number
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba parzysta n
even number
(matematyka, matematyczny) liczba calkowita podzielna przez 2

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
prime number prime
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
dual
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
singular
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba porządkowa ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔva n
ordinal number
(matematyka, matematyczny) zwykle w lm: zbiór dobrze uporządkowany, będący kanonicznym reprezentantem pewnej klasy izomorficzności dobrych porządków
(oficjalnie) liczba naturalna, używana do określenia pozycji w pewnej kolejności

liczba rzeczywista n
real number
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;

liczba urojona n
imaginary number
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat jest liczbą rzeczywistą niedodatnią

liczba wymierna n
rational number
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych;

liczba zespolona n
complex number
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;

liczbowy adj
number numerary numerical
dotyczący liczb: złożony z liczby, oparty na liczbach lub wyrażony liczbami

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
numeral number
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik główny n
cardinal number
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej

liczebnik porządkowy n
ordinal number
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

liczebnik zbiorowy n
collective numeral
(gramatyka) nazwa liczby określająca liczność grupy elementów

liczebny adj
numerous
mogący być wyrażonym liczbami

liczenie lʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
numeration
(rzeczownik odczasownikowy) od liczyć

liczi chińskie ˈlʲiʧ̑ʲi ˈxʲĩj̃sʲcɛ n
lychee
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie

licznie adv
numerously
w dużej grupie osób

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
counter
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;
numerator
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
many
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie
numerous
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczydło lʲiˈʧ̑ɨdwɔ n
abacus
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
calculate
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne
count calculate
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
count expect
pokładać swoje zaufanie
consider take into account
brać pod uwagę, respektować

lid lʲit n
introduction lead teser
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością;

lider ˈlʲidɛr n
leader
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu

liderować ˌlʲidɛˈrɔvaʨ̑ v
lead
przewodzić, być liderem

lidokaina ˌlʲidɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
lidocaine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, używany jako środek miejscowo znieczulający;

lidyjski adj
Lydian
związany z Lidią, pochodzący z Lidii

lidyjski n
Lydian
(językoznawstwo, językoznawczy) język lidyjski;

lifehack ˈlajfxak n
life hack life-hack lifehack
(potocznie, potoczny) pomysł, trick ułatwiający życie, rozwiązujący problem bądź przyspieszający codzienną czynność;

liga ˈlʲiɡa n
league
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

liga językowa n
sprachbund
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
ligature
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający następstwo dwu lub więcej nut;

lignina n
lignin
(biochemia, biochemiczny) nierozpuszczalna w wodziesubstancja organiczna, budulec ściany komórkowej roślin;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miękkie sprasowane arkusze celulozowe, dobrze wchłaniające ciecze;

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
Ligurian
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

ligustr n
privet
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;

likantropia n
lycanthropy
urojenie polegające na przekonaniu, że jest się zwierzęciem, zwłaszcza wilkiem
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) wierzenie obecne w rozmaitych kulturach, zgodnie z którym człowiek może w określonych okolicznościach przeobrazić się w zwierzę, zwłaszcza w wilka

likaon n
African wild dog lycaon
(zoologia, zoologiczny) Lycaon pictus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;

likier ˈlʲicɛr n
liqueur cordial
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

likoryna n
lycorine
(chemia, chemiczny) (botanika, botaniczny) trujący alkaloid stosowany również jako lek, występujący w roślinach z rodziny amarylkowatych

liktor n
lictor
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdaʦ̑ʲja n
liquidation
pozbycie się

likwidator n
liquidator
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
liquidate
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś

lilak ˈlʲilak n
lilac
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
lily
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;
(potocznie, potoczny) kwiat lilii (1.1)

lilia wodna ˈlʲilʲja ˈvɔdna n
water lily waterlily
(potocznie, potoczny) grzybień, Nymphaea L., roślina wodna o okazałych kwiatach

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
lily
dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią
lilac
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

lima ˈlʲĩma n
lime
(botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe;
owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy

limakolog n
limacologist
(zoologia, zoologiczny) specjalista zajmujący się limakologią

limakologia ˌlʲĩmakɔˈlɔɟja n
limacology
(zoologia, zoologiczny) nauka o ślimakach;

limakologiczny adj
limacological
(zoologia, zoologiczny) związany z limakologią, dotyczący limakologii

liman n
liman
(geografia, geograficzny) rodzaj płytkiej zatoki powstałej u ujścia rzeki do morza;

limba ˈlʲĩmba n
Arolla Pine Swiss Pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna limba;

limburski lʲĩmˈbursʲci n
Limburgish
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) limburski;

limfa n
lymph
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limfadenopatia n
lymphadenopathy
(medycyna, medyczny) powiększenie węzłów chłonnych

limfatyczny adj
lymphatic
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limfocytoza n
lymphocytosis
(medycyna, medyczny) nadmiar limfocytów we krwi

liminalność n
liminality
stan zawieszenia pomiędzy dwoma stanami

limit ˈlʲĩmʲit n
limit
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limnologiczny adj
limnological
(zoologia, zoologiczny) związany z limnologią, dotyczący limnologii

limo ˈlʲĩmɔ n
black eye shiner
(potocznie, potoczny) podbite oko

limonit lʲĩˈmɔ̃ɲit n
limonite
(geologia, geologiczny) żółtobrązowa bądź ciemnobrunatna bardzo drobnoziarnista lub skrytokrystaliczna mieszanina minerałów (tlenków i wodorotlenków żelaza);

limonkowy ˌlʲĩmɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
lime
mający intensywny jasnozielony kolor z domieszką żółtego

limuzyna n
limousine limo
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
tench
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
rope line cord
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lincz lʲĩn͇ʧ̑ n
lynching
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzanej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej

linczować lʲĩn͇ˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
lynch
(książkowy) dokonywać linczu

linezolid ˌlʲĩnɛˈzɔlʲit n
linezolid
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwbakteryjny, pochodna oksazolidynonu; stosowany w infekcjach wywołanych przez wielolekooporne szczepy bakterii wliczając paciorkowce i gronkowca złocistego;

lingala n
Lingala
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany przez około 2 miliony osób w północno-zachodniej Demokratycznej Republice Konga oraz północnym i środkowym Kongu;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
linguist
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistycznie adv
linguistically
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób odnoszący się do lingwistyki

lingwistyczny adj
linguistic
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty
(przestarzałe, przestarzały) związany z językiem lub dotyczący języka

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
linguistics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
approach
sposób podejścia, kierunek postępowania
line
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
range
grupa towarów o podobnym przeznaczeniu występująca pod wspólną marką
rank
(szachy, pojęcie szachowe) poziomy rząd szachownicy, oznaczony cyfrą
route
trasa dla środków lokomocji
shape
(potocznie, potoczny) figura, sylwetka, wygląd osoby, postawa

linia bezpieczeństwa n
hill size hill size point
(sport, sportowy) prosta wyznaczająca granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni;

linia upadku n
fall line
(sport, sportowy) miejsce na skoczni narciarskiej, do którego skoczek nie powinien upaść, by nie stracić punktów

linia wodna n
waterline
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krzywa wyznaczona na kadłubie przez poziom spokojnej wody, przy określonym stopniu załadowania jednostki pływającej
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) termin z zakresu makijażu, wewnętrzna krawędź powieki bezpośrednio przyległa do rogówki, położona tuż za linią rzęs; bliskoznaczny z gruczołem Meiboma;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (potocznie, potoczny) linia do, której zanurza się kadłub statku

linie lotnicze n
airline airlines
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
ruler
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
liner
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami;
ship of the line
(wojskowość, wojskowy) okręt liniowy, zwykle drewniany

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
linear line lineal of the line
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
link
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linker ˈlʲĩŋkɛr n
linker
(informatyka, informatyczny) narzędzie dokonujące łączenia skompilowanych modułów programu

linkomycyna ˌlʲĩŋkɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
lincomycin
(biochemia, biochemiczny) antybiotyk z grupy linkozamidów

linkowanie ˌlʲĩŋkɔˈvãɲɛ n
linking
(informatyka, informatyczny) proces łączenia skompilowanych modułów i tworzenia pliku wykonywalnego lub innego pliku obiektowego

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linoleum
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
tightrope walker
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

linuksiarz lʲĩˈnucɕaʃ n
Linuxer
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) użytkownik Linuksa

linuksowiec ˌlʲĩnuˈksɔvʲjɛʦ̑ n
Linuxer
użytkownik Linuksa

linzang n
linsang
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak

liofilizacja n
freeze-drying
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) proces suszenia poprzez sublimację;

lip-sync n
lip sync
poruszanie wargami synchronicznie z podłożonym dźwiękiem, co sprawia wrażenie, że ktoś jest wykonawcą np. piosenki lub filmu komediowego

lipa ˈlʲipa n
linden lime
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipa drobnolistna n
small-leaved lime
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia cordata Mill., drzewo z rodziny ślazowatych, występującego pospolicie w Polsce;

lipid ˈlʲipʲit n
lipid
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;

lipidowy adj
lipidic
odnoszący się do lipidu, związany z lipidem

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
July
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
grayling
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipo- prefix
lipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na związek znaczeniowy z tłuszczem

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
lipodystrophy
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

lipomastia ˌlʲipɔ̃ˈmastʲja n
lipomastia
(medycyna, medyczny) powiększenie sutków u mężczyzny związane z nagromadzeniem się i przerostem tkanki tłuszczowej

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
liposuction
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lir lʲir n
lira
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;

lira ˈlʲira n
lyre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej

lira korbowa ˈlʲira kɔrˈbɔva n
hurdy-gurdy hurdy gurdy wheel fiddle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami;

lirogon n
lyrebird
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu wróblowych występujący na kontynencie australijskim;

lirowaty adj
lyrate
mający kształt liry

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
lyrical
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem

liryk n
lyricist
autor utworów lirycznych
lyric
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór liryczny

liryka n
poetry
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

liryzm n
lyricism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
fox
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
Arctic Fox Polar Fox Snow Fox White Fox
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

lisi ˈlʲiɕi adj
vulpine
(przenośnie, przenośnia) chytry, postępujący nieszczerze
charakterystyczny dla lisa; dotyczący, odnoszący się do lisa

lisica lʲiˈɕiʦ̑a n
vixen
(zoologia, zoologiczny) samica lisa

lisię n
cub
młode lisa

list lʲist n
letter
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)
letter epistle
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie

list gończy n
arrest warrant capias warrant of arrest
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczne ogłoszenie wzywające do zatrzymania lub wskazania miejsca pobytu osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa;

list kaperski n
letter of marque
(historia, historyczny, historycznie) dokument wydawany przez rząd państwa uprawniający kapitanów statków do ścigania oraz konfiskowania wrogich okrętów oraz przewożonych przez nie ładunków;

list motywacyjny n
cover letter covering letter
list przedstawiający powody, dla których piszący interesuje się pewnym stanowiskiem i dla których jest odpowiednim kandydatem na nie, wręczany potencjalnemu pracodawcy zwykle wraz z życiorysem;

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
open letter
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

list polecony n
certified letter
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru

list uwierzytelniający n
letter of credence letters credential lettre de créance
(dyplomacja) dokument potwierdzający uprawnienia przedstawiciela dyplomatycznego danego państwa do działania w jego imieniu;

list żelazny ˈlʲizd ʒɛˈlaznɨ n
safe-conduct
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokument gwarantujący nietykalność;

lista ˈlʲista n
linked list list
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych używana w infomatyce;
list register roll
elementy zapisane w kolejności

lista dyskusyjna ˈlʲista ˌdɨskuˈsɨjna n
mailing list
(informatyka, informatyczny) rodzaj grupy dyskusyjnej, gdzie wiadomości są rozsyłane e-mailami;

lista przebojów n
charts hit parade music chart record chart
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zestawienie najbardziej popularnych piosenek lub albumów muzycznych, rzadziej innych środków przekazu, rzeczy

listek ˈlʲistɛk n
leaflet
(zdrobniale) od: liść
jedna z blaszek liściowych, część liścia złożonego, osadzona na wspólnej osadce
packet sachet
płaskie opakowanie
sheet stick
cienki, niewielki płatek, plasterek czegoś

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ n
fig leaf
skąpa przysłona nagości
osłona czegoś, co z jakichś względów chciałoby się ukryć, nie ujawniać; przykrywka dla czegoś, parawan

listerioza n
listeriosis
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteryjna odzwierzęca choroba zakaźna najczęściej wywoływana u ludzi przez spożycie zakażonej żywności;

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
postman mailman mail carrier
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
November
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
November
mający miejsce, odbywający się w listopadzie

listwa ˈlʲistfa n
batten slat
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby
border list selvage
pasek materiału używany do obszywania krawędzi ubrań

listwa przypodłogowa n
baseboard skirting board
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze

lit lʲit n
lithium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
litany
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
letter character
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
letter of the law
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp.

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
literary
mający związek z literaturą

literalny ˌlʲitɛˈralnɨ adj
literal
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów

literatka ˌlʲitɛˈratka n
writer
pisarka

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
literature
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literatura faktu n
nonfiction non-fiction
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ogół piśmiennictwa o charakterze dokumentalnym;

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
literary studies
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

liternictwo ˌlʲitɛrʲˈɲiʦ̑tfɔ n
letterer's craft
dział grafiki użytkowej dotyczący projektowania liter;

literować v
spell
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
typo misprint miswriting printing error
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
Lithuanian
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litofit n
lithophyte
(botanika, botaniczny) roślina, glon lub porost naskalny

litograf n
lithographer
(sztuka) artysta, rzemieślnik stosujący technikę litografii

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
lithograph lithography
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)
lithography lithograph
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;

litoral lʲiˈtɔral n
littoral zone nearshore
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) płytka przybrzeżna strefa wód, którą zarasta naczyniowa roślinność wodna;

litoralny adj
littoral
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z litoralem, dotyczący litoralu

litotomia ˌlʲitɔˈtɔ̃mʲja n
lithotomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych

litować v
feel pity
odczuwać litość
take pity
okazywać litość

litowy adj
lithic
związany z litem, dotyczący litu

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
compassionate merciful
pełen litości, mający litość

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
pity mercy
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litre liter
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

lituanizacja ˌlʲitu<sup>w</sup>ãɲiˈzaʦ̑ʲja n
lithuanization
proces przyswajania lub celowego, stopniowego narzucania przez państwo litewskie litewskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
liturgical liturgic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liturgika lʲiˈturʲɟika n
liturgics
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauka teologiczna o liturgii

live lajf n
live
internetowy przekaz lub spotkanie na żywo
muzyka na żywo

liverpoolski adj
Liverpudlian Liver Scouse
odnoszący się do Liverpoolu, związany z Liverpoolem

liwermor n
livermorium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lv i liczbie atomowej 116;

liworneńczyk n
Livornian
mieszkaniec Livorna

liworneński adj
Livornian
związany z Livornem, dotyczący Livorna

liza ˈlʲiza n
lysis
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizak ˈlʲizak n
lollipop
(potocznie, potoczny) (kolejnictwo) przyrząd policjanta drogowego lub kolejarza służący do pomocy przy kierowaniu ruchem
lollipop sucker
twardy cukierek na patyku

lizat ˈlʲizat n
lysate
(biologia, biologiczny) mieszanina reakcyjna zawierająca zlizowane komórki

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
lick
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizbończyk lʲizˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Lisboner
mieszkaniec Lizbony

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
Lisboner
odnoszący się do miasta Lizbona

lizol n
lysol
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym;

lizus ˈlʲizus n
toady
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
foliaceous foliate
(botanika, botaniczny) (zobacz) liściowy
foliate leafy deciduous deciduous forest deciduous tree greenwood
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście
hardwood
(leśnictwo) dotyczący drzew liściastych (1.1)
loose tea tea leaf
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w postaci liści

liściec n
Phyllium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Phyllium, rodzaj owadów z rzędu straszyków, stosujących mimetyzm;
gray's leaf insect
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju liściec (1.1)

liścień ˈlʲiɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
cotyledon seed leaf
(biologia, biologiczny) pierwszy liść rośliny nasiennej;

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈʨ̑ɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
Indian gooseberry
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji;

liściożerca n
folivore
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się liścmi

liściożerny ˌlʲiɕʨ̑ɔˈʒɛrnɨ adj
leaf-eating phyllophagous
(zoologia, zoologiczny) żywiący się liśćmi

liść lʲiɕʨ̑ n
clip
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uderzenie otwartą dłonią w twarz
leaf blade
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;
leaf leaf node
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) węzeł drzewa, który nie posiada potomków;

liść curry n
curry leaf curry patta
(spożywczy) przyprawa z liści krzewu Bergera koenigii L., stosowana w postaci świeżej, suszonej lub sproszkowanej

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
bay leaf
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

lniany ˈlʲɲãnɨ adj
linen
wykonany z tkaniny wykonanej z lnu
linseed
wykonany lub otrzymany z rośliny len

loafersy n
loafer
wsuwane obuwie z cholewką o charakterystycznym kształcie podkowy

lobbing n
lobbying
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów na władze publiczne;

lobbować v
lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby pressure group
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lobbysta n
lobbyist
zawodowy rzecznik czyichś interesów wywierający wpływ na władze publiczne

lobotomia n
lobotomy
(medycyna, medyczny) zabieg neurochirurgiczny, który polega na odcięciu połączeń pomiędzy korą przedczołową oraz innymi strukturami mózgowia;

loch lɔx n
dungeon
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;

locha ˈlɔxa n
sow
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni

lockdown n
lockdown
zakaz wyjścia, zakaz opuszczania danej strefy

lockout n
lockout
(ekonomia, ekonomiczny) uniemożliwienie strajku przez zakaz wstępu do fabryki do czasu akceptacji przez pracowników warunków zatrudnienia stawianych przez zarząd
(społeczny) (administracja) zamknięcie instytucji i lokali publicznych w związku z epidemią

loczek n
curlies curls
mały lok

lodowaty ˌlɔdɔˈvatɨ adj
ice-cold
zimny jak lód, bardzo zimny

lodowcowy ˌlɔdɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
glacial
związany z lodowcami i ich działalnością

lodowe kwiaty n
frost pattern frostwork
(przenośnie, przenośnia) wzory z powoli zamarzającej wody, powstające na szybie

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
glacier
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
ice rink skating rink
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodownia n
ice house
(przestarzałe, przestarzały) budowla lub pomieszczenie służące do przechowywania produktów spożywczych, w których niską temperaturę zapewniano dzięki zgromadzonej dużej ilości lodu lub śniegu;

lodowy adj
ice
związany z lodem, dotyczący lodu

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
icebreaker
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
ice cream ice
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
long-tailed duck oldsquaw
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;
refrigerator fridge
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

loft lɔft n
loft
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie przemysłowe zaadaptowane na mieszkanie (często luksusowe) lub inny lokal użytkowy;

log lɔk n
log
(marynarka) przyrząd do pomiaru prędkości statku;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logarithm log
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
logarithmic logarithmical
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów
taki, którego wartość zmienia się zgodnie z określonym logarytmem

loggia n
loggia
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
logically
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
logical
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
logic
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
logistics
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

logo ˈlɔɡɔ n
logo
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

logogram lɔˈɡɔɡrãm n
logogram
(językoznawstwo, językoznawczy) znak lub symbol reprezentujący słowo bądź wyrażenie;

logomachia ˌlɔɡɔ̃ˈmaxʲja n
logomachy
(książkowy) spór o słowa, nie o meritum sprawy

logopedia n
logopedics logopaedics
nauka o wadach mowy;

logopedyczny adj
logopedic
związany z logopedią, dotyczący logopedii

logotyp n
logotype
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;

logować lɔˈɡɔvaʨ̑ v
log in
(informatyka, informatyczny) autoryzować się w systemie, najczęściej podając hasło
log
(informatyka, informatyczny) zapisywać jakieś informacje w specjalnym pliku-dzienniku

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
loyally
w sposób lojalny

lojalność n
loyalty allegiance
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
loyal faithful
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi

lok lɔk n
lock
pasmo zakręconych lub wijących się włosów

lokaj n
footman valet
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego

lokal ˈlɔkal n
apartment place premises room
mieszkanie lub pomieszczenie użytkowe

lokal wyborczy n
polling station polling place voting station
miejsce oddawania głosów w wyborach

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
localisation
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
local
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca
(informatyka, informatyczny) widoczny tylko w obrębie danej procedury lub bloku, tworzona w momencie inicjowania bloku i niszczona w momencie kończenia bloku

lokant n
locant
(chemia, chemiczny) liczba lub litera wskazująca miejsce przyłączenia podstawnika do szkieletu cząsteczki związku chemicznego;

lokata n
deposit
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowany w banku kapitał
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości
placing
pozycja zajmowana w klasyfikacji

lokator lɔˈkatɔr n
tenant lodger boarder
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomocja n
locomotion
(dawniej, dawny) zdolność poruszania się

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
locomotive
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokować v
accommodate emplace place position put up site
umieszczać w jakimś miejscu
deposit invest place
(bankowość, bankowy) umieszczać pieniądze lub kosztowności tam, gdzie nie ulegną utracie, a nawet będzie możliwy z nich zysk

loksodroma n
loxodrome rhumb line
(nawigacja) (matematyka, matematyczny) linia krzywa na powierzchni kuli, przecinająca wszystkie południki pod tym samym kątem;

loksodromiczny adj
loxodromic
związany z loksodromą, właściwy loksodromie

lokwat n
loquat
(botanika, botaniczny) (spożywczy) owoc lokwatu (1.1)
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) drzewo owocowe z gatunku Eriobotrya japonica Lour., nieśplik japoński

lokówka lɔˈkufka n
curler curling pin
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów
curling iron
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lolcontent n
lolcontent
treści o charakterze rozrywkowym, często prześmiewczym

lombard ˈlɔ̃mbart n
pawnshop pawn shop pawnbroker's shop
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardzista n
pawnbroker
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
Lombard
związany z Lombardią

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci n
Lombard
(językoznawstwo, językoznawczy) język lombardzki;

lombr n
ombre
(dawniej, dawny) (termin karciany) gra karciana pochodzenia hiszpańskiego, rozpowszechniona w Europie w XVII wieku;

lomi-lomi n
lomilomi lomilomi massage
rodzaj zabiegu masażu wywodzącego się z Haiti;

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Londoner
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
London
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

longboard n
longboard
(sport, sportowy) deskorolka o dłuższym rozmiarze, pozwalająca rozwinąć większą prędkość;

longplay n
long play
płyta długogrająca

lont lɔ̃nt n
fuse
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

loping ˈlɔpʲĩŋk n
Lopingian
(geologia, geologiczny) trzecia, najmłodsza epoka permu, trwająca 260,4 – 251 milionów lat temu; późny perm;

lorandyt n
lorandite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów

loratadyna ˌlɔrataˈdɨ̃na n
loratadine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wielopierścieniowy, heterocykliczny organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwalergiczny, antagonista receptorów H1;

lore n
lore
(środowiskowy) fikcyjna historia i opis wymyślonego świata, stanowiące kontekst gry

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lawrencium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lori ˈlɔrʲi n
loris
(zoologia, zoologiczny) Loris, nadrzewna małpiatka azjatyckich i afrykańskich lasów tropikalnych prowadząca nocny tryb życia;

lornetka lɔrˈnɛtka n
binoculars opera glasses
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

loro ˈlɔrɔ n
loro vostro
(bankowość, bankowy) rachunek innego banku utrzymywany w naszym banku do celów rozliczeniowych

los lɔs n
chance
przypadek
destiny fate
fatum, przeznaczenie
lot
wydarzenia, bieg czyjegoś życia
lottery ticket
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej

losowość n
randomness
cecha tego, co jest losowe

losowy lɔˈsɔvɨ adj
random aleatory aleatoric
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
flight
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
podróż, np. samolotem, balonem
lot
(finanse, finansowy) standardowa jednostka handlu np. towarowego;

lotem błyskawicy ˈlɔtɛ̃m ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑ɨ adv
like wildfire
bardzo szybko, momentalnie

loteria lɔˈtɛrʲja n
lottery
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

loteryjny adj
raffle
związany z loterią

lotion ˈlɔtʲjɔ̃n n
lotion
mleczko kosmetyczne;

lotka ˈlɔtka n
aileron
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;
dart
strzałka do gry w lotki (1.5)
darts
tylko w lm (sport, sportowy) rzutki, dart; gra polegająca na trafianiu strzałkami do tarczy;
fletch
nasada strzały z piórami;
shuttlecock
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
aviation
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczo-modelarski adj
aeromodeling aeromodelling
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
aerial air flying
związany z lotnictwem

lotnik ˈlɔtʲɲik n
airman aviator
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie
aviator airman flyer flier
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
airport airfield
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
aircraft carrier carrier
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotny adj
bright dexterous keen nimble quick smart
cechujący się bystrością lub zwinnością
ethereal volatile
łatwo unoszący się w powietrzu
flying mobile
łatwo przemieszczający się
gaseous aeriform gasiform volatile
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący

lotokot lɔˈtɔkɔt n
colugo
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak południowoazjatycki posiadający umiejętność szybowania dzięki błonom ciągnącym się od szyi do ogona;

lotos ˈlɔtɔs n
lotus
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

loża n
box loge
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;
lodge
miejsce spotkań masonerii

lub lup conjunction
or
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
lovage
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
horny lusty
rozpustny, sprośny

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
like fancy be fond of care for
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lubić jak psy dziada w ciasnej ulicy ˈlubʲiʨ̑ ˈjak ˈpsɨ ˈʥ̑ada ˈfʲ‿ʨ̑asnɛj uˈlʲiʦ̑ɨ v
not to be able to bear stand
mieć do kogoś taki stosunek, że w bezpośrednim kontakcie się go atakuje, napastuje, napada jak na bezbronnego

lublańczyk luˈblãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Ljubljanan
mieszkaniec Lublany

lublański luˈblãj̃sʲci adj
Ljubljanan
związany z Lublaną (stolicą Słowenii)

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
alfalfa lucerne
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lucky loser n
lucky loser
(środowiskowy) (sport, sportowy) w tenisie: zawodnik, który nie przebrnął przez etap kwalifikacji do turnieju, ale zagrał w nim w wyniku wycofania się zawodnika, który miał w nim zapewniony udział

lucyferyna n
luciferin
(biochemia, biochemiczny) pigment generujący światło na skutek reakcji chemicznych;

lud lut n
folk people
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
people nation
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
population
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójca n
genocidist
osoba odpowiedzialna za masowe mordowanie ludzi

ludobójczy adj
genocidal
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
genocide
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludojad luˈdɔjat n
man-eater
zwierzę jadające ludzi
(dawniej, dawny) ludożerca

ludowiec n
member of people party people party member
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii ludowej (na przykład austriackiej ÖVP, czeskiej KDU-ČSL, szwajcarskich SVP i CVP)

ludowy luˈdɔvɨ adj
folk popular
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
man-eater
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludzka anaplazmoza granulocytarna n
human granulocytic anaplasmosis
(medycyna, medyczny) rodzaj choroby, (zobacz) anaplazmoza

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
human
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzko adv
humanely
na sposób ludzki

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
mankind humankind humanity
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
barrel
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lufcik n
fortochka
otwieralna część w skrzydle okna umożliwiająca wietrzenie pomieszczenia

lugier ˈluɟɛr n
lugger
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki żaglowiec o skośnych żaglach, z ostatnim żaglem wysuniętym za rufę

luka ˈluka n
gap
puste miejsce

luka w prawie n
loophole
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;

lukarna n
dormer
(architektura, architektoniczny) pionowe okienko na dachu, które doświetla poddasze;

lukier ˈlucɛr n
icing buttercream fondant frosting
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru;

lukratywny adj
lucrative
przynoszący spore zyski

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
liquorice licorice
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luks luks n
lux
(fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła, symbol lx;

luksus ˈluksus n
luxury luxe
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowo adv
luxuriously
w sposób, który zaspokaja czyjeś wymagania dotyczące luksusu

luksusowy adj
luxurious luxury deluxe
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lulać ˈlulaʨ̑ v
lull
(potocznie, potoczny) kołysać dziecko (najczęściej do snu)

lulek czarny n
black henbane henbane stinking nightshade
(botanika, botaniczny) Hyoscyamus niger L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;

lulu ˈlulu v
bye-bye
(potocznie, potoczny) (infantylnie) spać

lumbago lũmˈbaɡɔ n
lumbago
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

lumberseksualny adj
lumbersexual
(neologizm) o mężczyźnie bardzo męskim, podkreślającym swoją męskość gęstą brodą, roboczym strojem itp.

lumen n
lumen
(fizyka, fizyczny) jednostka miary strumienia świetlnego

luminarz lũˈmʲĩnaʃ n
luminary
człowiek wybitnie wykształcony, znany w kręgach naukowych lub kulturalnych

luminofor n
luminophore
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja chemiczna emitująca fale świetlne;

lumpenproletariat n
sub-proletariat
(socjologia, socjologiczny) (pogardliwie, pogardliwy) warstwa społeczna składająca się z miejskiej biedoty, ludzi trwale bezrobotnych żyjących na marginesie społeczeństwa;

lunapark lũˈnapark n
amusement park theme park
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;

lunatyk lũˈnatɨk n
sleepwalker somnambulist
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm

lunatyzm lũˈnatɨsm̥ n
sleepwalking somnambulism
(medycyna, medyczny) choroba powodująca nieświadome wykonywanie różnych czynności (np. chodzenie) w głębokim śnie;

lunch lãn͇ʧ̑ n
lunch
posiłek we wczesnej porze obiadowej, głównie podczas przerwy w pracy lub na uczelni

lunchbox n
lunchbox
pojemnik na kanapki, owoce itp.; śniadaniówka

luneta n
lunette
(architektura, architektoniczny) część sklepienia kolebkowego, usadowionego zwykle poprzecznie do sklepienia głównego, zawierająca otwór okienny lub drzwiowy;
spyglass
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lungo ˈlũŋɡɔ n
lungo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tzw. wydłużone espresso; uzyskiwane przez przelanie przez ilość kawy właściwej dla espresso większej ilości wody

lupa ˈlupa n
magnifier magnifying glass
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lupinina ˌlupʲĩˈɲĩna n
lupinine
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku;

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
rearview mirror
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy

lustracja n
lustration
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) procedura sprawdzania przez określone służby, czy osoba piastująca wysoki urząd (lub kandydująca) nie miała powiązań z aparatem bezpieczeństwa, wywiadem itp.
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp.

lustro ˈlustrɔ n
mirror looking glass
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lustrum n
lustrum
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie uroczysty obrzęd oczyszczenia i ofiarowania, przeprowadzany raz na pięć lat;

lustrzanka luˈsṭʃãnka n
reflex camera
(fotografia) aparat fotograficzny wyposażony w lustro i matówkę;

lut lut n
solder
(technologia, technika, techniczny) spoiwo w postaci metalu lub stopu metali używane do lutowania i lutospawania;

lutenica n
ljutenica
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta z pomidorów i pieczonych papryk;

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
Lutheran
osoba, która wyznaje luteranizm

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
Lutheranism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luterański adj
Lutheran
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
lutetium lutecium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
lute
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutnik n
luthier
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne

lutowanie n
soldering
(rzeczownik odczasownikowy) od lutować

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
solder
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
soldering iron
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
February
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lutydyna n
dimethylpiridine lutidine
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna pirydyny;

luwijski adj
Luwian
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków

luwijski n
Luwian
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski;

luzem adv
loose
o towarach: bez opakowania, pojedynczo

luzofonia n
lusophone
ogół krajów, społeczeństw portugalskojęzycznych

luzytański adj
Lusitanian
związany z Luzytanią lub Luzytanami, dotyczący Luzytanii lub Luzytanów

luzytański n
Lusitanian
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) język luzytański;

luźno ˈluʑnɔ adv
loosely
w sposób luźny, swobodny

luźny ˈluʑnɨ adj
casual
swobodny, niewymuszony
liberal
mało restrykcyjny, łagodny, pobłażliwy
loose loose-fitting
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
loose not fix slack
nieumocowany

lwi lvʲi possessiveAdjective
leonine
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
lion's share
znaczna, większa część czegoś

lwia zmarszczka n
glabella wrinkle
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pionowa bruzda pomiędzy brwiami

lwiatka ˈlvʲjatka n
lion tamarin
(zoologia, zoologiczny) Leontopithecus, brazylijska małpa szerokonosa o bujnej grzywie

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
lioness
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lwowianin n
Lvivian
mieszkaniec Lwowa

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
Lvivian
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa

lwołak ˈlvɔwak n
werelion
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest lew

lód lut n
ice
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
blowjob
(potocznie, potoczny) (pospolicie) fellatio
ice ice cream
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
land
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądolód lɔ̃nˈdɔlut n
ice sheet
gruba warstwa lodu pokrywająca duże obszary ziemi;

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
landing
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
land
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

lądownik n
lander
(astronautyka, astronautyczny) część statku kosmicznego przeznaczona do lądowania;

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
terrestrial
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie

lędźwie ˈlɛ̃ɲʥ̑vʲjɛ n
loin
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą

lędźwiowy lɛ̃ɲʥ̑ˈvʲjɔvɨ adj
lumbar
(przymiotnik) od lędźwie

lęgowisko n
breeding ground breeding site breeding-ground rookery
(ornitologia, ornitologiczny) obszar gniazdowania i lęgu;

lęk lɛ̃ŋk n
anxiety
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;
anxiety fear
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne

lękać się ˈlɛ̃ŋkaʨ̑‿ɕɛ v
fear be afraid
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę

lękliwy lɛ̃ŋkˈlʲivɨ adj
bashful timid
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć

lśniąco adv
glossily
emitując lśnienie

lśniący ˈl̥ʲɕɲɔ̃nʦ̑ɨ adj
glossy
taki, który lśni, błyszczy, świeci, bije blaskiem

lśnić l̥ʲɕɲiʨ̑ v
shine glisten glitter shimmer
świecić, błyszczeć, odbijać światło

lżyć v
revile
obrażać kogoś, obrzucać kogoś obelgami

m-learning n
m-learning
nauczanie na odległość z wykorzystaniem przenośnego, bezprzewodowego sprzętu;

maar n
maar
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;

maca ˈmaʦ̑a n
matzo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

maccartyzm n
McCarthyism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macchiato n
macchiato
kawa espresso z odrobiną mleka;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
Macedonian
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
Macedonian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;
(językoznawstwo, językoznawczy) język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii;

macerować v
macerate
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) moczyć jakiś surowiec w jakiejś cieczy w celu rozmiękczenia lub wydzielenia określonego składnika

mach max n
Mach number
(fizyka, fizyczny) jednostka prędkości równa prędkości rozchodzenia się dźwięku w powietrzu

machać ˈmaxaʨ̑ v
wave
szybko, wahadłowo ruszać czymś

machikuł n
machicolation
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny ganek obronny z otworami strzelniczymi w podłodze, stosowany na murach i wystający poza ich krawędź;

machinacja ˌmaxʲĩˈnaʦ̑ʲja n
machination
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
uterus womb
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

maciczny adj
uterine
dotyczący macicy

maciejka n
Evening Stock Night-scented Stock stocks
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) lewkonia długopłatkowa

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
matrix
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;
mother
(dawniej, dawny) (także (Śląsk Cieszyński)) matka
motherland
(przenośnie, przenośnia) ojczyzna

macierz diagonalna n
diagonal matrix
(matematyka, matematyczny) macierz, zwykle kwadratowa, której wszystkie niezerowe elementy znajdują się na przekątnej głównej;

macierz kwadratowa n
square matrix
(matematyka, matematyczny) macierz o jednakowej liczbie wierszy i kolumn

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
thyme
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
maternal motherly maternity
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
maternity motherhood
bycie matką

maciorka n
ewe
samica owcy

macka n
outside inside calipers callipers
macki pomiarowe przyrząd do przenoszenia wielkości obiektu z niedostępnego miejsca w miejsce gdzie można ją zmierzyć;
tentacle
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈʦ̑ɔxa n
stepmother
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
machete
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

maczuga n
club bludgeon cudgel
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

madżong n
mahjong
chińska gra dla czterech graczy;

maestro maˈɛstrɔ n
maestro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka

mafia ˈmafʲja n
mafia
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce
(potocznie, potoczny) grupa osób wzajemnie się popierających, związanych wspólnymi interesami

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
mafioso
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

mag mak n
magician sorcerer
(ezoteryka) osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną
magus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii: wschodni mędrzec, jeden z Trzech Króli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w starożytnej Persji: kapłan (członek kasty kapłańskiej), który zajmował się astrologią i magią

magazyn maˈɡazɨ̃n n
magazine
czasopismo ilustrowane
warehouse storehouse
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magazynek n
magazine
(wojskowość, wojskowy) zasobnik na amunicję
storeroom
mały magazyn

magdalenka n
madeleine
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie muszelki;

magenta maˈɡɛ̃nta n
magenta
barwa purpurowa;

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
Maghrebi
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu

magia ˈmaɟja n
magic
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magicznie adv
magically
w sposób magiczny

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
magic magical
związany z magią

magid ˈmaɟit n
maggid
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrowny kaznodzieja żydowski; tytuł przyznawany wybitnym rabinom i przywódcom duchowym;

magiel ˈmaɟɛl n
mangle wringer
maszyna do prasowania przy pomocy walców;

magik ˈmaɟik n
conjurer illusionist magician entertainer
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii

magister maˈɟistɛr n
Master
(edukacja, edukacyjny) (studencki) osoba, która zdobyła tytuł magistra (1.1)
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia

magistrala n
bus
(informatyka, informatyczny) sieć wewnętrzna komputera przenosząca sygnały pomiędzy częściami urządzenia
busbar mains
główny przewód danej instalacji
thoroughfare
główny szlak komunikacyjny, łącznościowy lub transportowy

magistrat n
magistrate
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magmowy maɡˈmɔvɨ adj
magma
(geologia, geologiczny) powstały z magmy, mający związek z magmą

magnat n
magnate
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel potężnego przedsiębiorstwa, który kontroluje poważną część rynku w określonej branży

magnateria ˌmaɡnaˈtɛrʲja n
baronage
(historia, historyczny, historycznie) najwyższa warstwa społeczna szlachty;

magnes ˈmaɡnɛs n
magnet
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
tape recorder
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetofon szpulowy ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n ʃpuˈlɔvɨ n
reel-to-reel tape recorder
(technologia, technika, techniczny) magnetofon wykorzystujący jako nośnik dźwięku taśmę magnetyczną nawiniętą na szpulę;

magnetohydrodynamika n
magnetohydrodynamics hydromagnetics
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;

magnetorecepcja n
magnetoreception magnetoception
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetorelaksometria n
MRX magnetorelaxometry
(metrologia, metrologiczny) metrologia zajmująca się pomiarem odmagnesowania magnetycznych nanocząstek

magnetowid ˌmaɡnɛˈtɔvʲit n
video recorder video
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
magnetic
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyzm n
magnetism
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca

magnez ˈmaɡnɛs n
magnesium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezowy adj
magnesic
dotyczący magnezu

magnezyt n
magnesite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
magnitude
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnolia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
magnolia family
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;

magot ˈmaɡɔt n
magot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;

mahajana ˌmaxaˈjãna n
Mahayana
(filozofia, filozoficzny) kierunek buddyzmu, wyodrębniony w pierwszym wieku p.n.e.;

maharadża n
maharaja maharajah
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahatma n
mahatma
honorowy tytuł nadawany w Indiach wielkim ludziom

mahometanin n
Mohammedan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
Mohammedanism Muhammadanism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

mahometański adj
Mohammedan
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahonia maˈxɔ̃ɲja n
Oregon grape mahonia
(botanika, botaniczny) Mahonia Nutt., rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mahonia (1.1)

mahoniowy ˌmaxɔ̃ˈɲjɔvɨ adj
mahogany
wykonany z mahoniu
w kolorze mahoniu

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
mahogany
drewno otrzymywane z mahoniowca
kolor czerwonobrunatny
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) mahoniowiec
(potocznie, potoczny) mebel z mahoniu (1.1)

maisz n
tercel tiercel tarse tassel-gentle tassell tercel gentle
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań

maizena ˌma<sup>j</sup>iˈzɛ̃na n
cornstarch
(spożywczy) skrobia kukurydziana

maj maj n
May
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majański maˈjä̃j̃sʲci adj
Mayan
związany z Majami, dotyczący Majów, ich kultury, sztuki

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
marjoram
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majestat maˈjɛstat n
majesty
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
majestic
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majonez maˈjɔ̃nɛs n
mayonnaise mayo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
major
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majowy maˈjɔvɨ adj
May Maytime
związany z majem, dotyczący maja

majster n
foreman
osoba, która bezpośrednio nadzoruje pracę robotników w fabryce lub na budowie
master
samodzielny rzemieślnik, który prowadzi warsztat i szkoli uczniów

majsterkować ˌmajstɛrˈkɔvaʨ̑ v
do DIY work manually
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby

majsterkowicz n
do-it-yourselfer tinkerer
(potocznie, potoczny) osoba lubiąca wytwarzanie lub naprawianie rzeczy za pomocą prostych narzędzi

majstersztyk majˈstɛrʃtɨk n
masterpiece masterwork
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie
masterwork
(środowiskowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) przedmiot, produkt będący sprawdzianem umiejętności zawodowych rzemieślnika, warunek uzyskania tytułu mistrza

majtać ˈmajtaʨ̑ v
dangle
(potocznie, potoczny) o czymś, co luźno zwisa: kiwać się, okręcać się wokół czegoś, unosić się i opadać

majtek n
boy seaman
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższy stopniem marynarz

majtki ˈmajtʲci n
panties
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;

majuskuła ˌmajuˈskuwa n
majuscule
(termin typograficzny) duża litera;

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
assets
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) stan posiadania
estate manor property
posiadłość ziemska
fortune wealth
bogactwo, fortuna

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
property material
dotyczący majątku

majętny maˈjɛ̃ntnɨ adj
rich wealthy
posiadający duży majątek

mak mak n
poppy
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mak (1.1)
poppy seeds
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2)
Mickey D's
(potocznie, potoczny) franczyza, sieć restauracji McDonald’s

maka n
maca
(spożywczy) korzeń pieprzycy peruwiańskiej (Lepidium meyenii Walp.), który w formie sproszkowanej sprzedawany jest jako suplement diety lub w całości jako jarzyna

makabra maˈkabra n
horror
coś wzbudzającego grozę, coś strasznego

makabrycznie adv
macabrely
w makabryczny sposób

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
macabre
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makadamizacja n
macadamization
(technologia, technika, techniczny) system budowy dróg polegający na pokrywaniu koryta drogi drobno tłuczonymi kamieniami i ugniataniu ich w solidną warstwę

makak ˈmakak n
macaque
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makak berberyjski n
magot Barbary ape Barbary macaque
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;

makak japoński n
Japanese macaque snow monkey
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;

makak pacyficzny n
Yaku macaque Yakushima macaque
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata yakui L., podgatunek makaka japońskiego

makaron maˈkarɔ̃n n
macaroni pasta noodle
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makaron ryżowy n
orzo
(spożywczy) makaron pszenny w kształcie ziaren ryżu lub jęczmienia
rice noodle
(spożywczy) makaron z mąki z ryżu

makaroniarz n
guinea
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) lub (żartobliwie) Włoch

makaroniczny adj
macaronic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z makaronizmami; złożony z makaronizmów; pełen makaronizmów, obcojęzycznych wtrąceń

makaronik n
macaroon macaron
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;

makdonaldyzacja ˌmaɡdɔ̃naldɨˈzaʦ̑ʲja n
McDonaldization
zjawisko ujednolicania się zasad funkcjonowania i zachowań ludzi i jednostek organizacyjnych, a także standaryzacji oferowanych im produktów i usług oraz sposobu ich traktowania;

make-up ˈmɛjkap n
make-up
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podkład pod makijaż

makiaweliczny adj
Machiavellian
podstępny, przewrotny

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
Machiavellianism Machiavellism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makijaż maˈcijaʃ n
make-up
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
make-up maquillage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makler ˈmaklɛr n
broker
(finanse, finansowy) osoba, która zawodowo zajmuje się pośrednictwem w handlu

makolec n
Atlantic redfish Norway haddock beaked redfish deepwater redfin golden redfish hemdurgan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sebastes mentella Travin, gatunek atlantyckiej ryby z rodziny skorpenowatych

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
linnet
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makowiec maˈkɔvʲjɛʦ̑ n
poppy seed cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

makrela maˈkrɛla n
mackerel
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makro ˈmakrɔ n
macro
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego;

makro-
macro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

makroekonomiczny adj
macroeconomic
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makrofanerofit n
macrophanerophyte
(botanika, botaniczny) wysokie drzewo osiągające ponad 30 metrów wysokości;

makrofauna n
macrofauna
(ekologia, ekologiczny) (zoologia, zoologiczny) ogół większych zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym

makrofit n
macrophyte
przytwierdzona do dna zbiornika wodnego roślina naczyniowa bądź ramienica

makroflora n
macroflora
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) organizmy roślinne wchodzące w skład makrobentosu, o rozmiarach od 0,3 mm × 0,3 mm do 1 mm × 1 mm

makrofotografia ˌmakrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
macrophotography
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką

makroregion n
macroregion
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi większa od mezoregionu;

makrosomia n
macrosomia
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego

maksimum ˈmaksʲĩmũm adv
at most
w połączeniu z określeniem liczby: co najwyżej

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
maximum
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
maxim apophthegm
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalizacja n
maximization
maksymalne zwiększenie

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
maximal
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
paper for recycling recycled paper wastepaper waste paper
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

makówka maˈkufka n
poppy head
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami

malachit maˈlaxʲit n
malachite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

maladyczny adj
maladic
(książkowy) związany ze stanem chorobowym, z chorobą, dotyczący tego stanu

malajski maˈlajsʲci adj
Malay
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
Malay
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malakolog n
malacologist
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
malacology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malakologiczny adj
malacological
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii

malakser n
food processor malaxator
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) robot kuchenny do rozdrabniania, mieszania, wyrabiania ciasta i ubijania

malapropizm n
malapropism
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt;

malaria maˈlarʲja n
malaria
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarski adj
paint painter painting
związany z malarstwem (dziedziną sztuki) lub malarzem, dotyczący tego malarstwa lub malarza
związany z malarstwem (rodzajem rzemiosła) lub malarzem, dotyczący tego malarstwa lub malarza
picturesque pictorial
(przenośnie, przenośnia) nadający się na temat obrazu, dzieła sztuki ze względu na walory estetyczne

malarstwo maˈlarstfɔ n
painting
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malaryczny adj
malarial
o obszarze, terenie: taki, na którym często występują zachorowania na malarię
odnoszący się do malarii, związany z malarią
sprzyjający powstawaniu i rozwojowi ognisk malarii

malarz ˈmalaʃ n
painter
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malation n
malathion
(chemia, chemiczny) związek fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C10H19O6PS2, używany jako insektycyd, wykazujący się niską toksycznością wobec ludzi;

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
Malawian
odnoszący się do państwa Malawi

male gaze n
male gaze
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) z perspektywy feminizmu, to spostrzeżenie, że kobiety są często przedstawiane w literaturze i produkcjach filmowych w męskim, heteroseksualnym ujęciu, dedykowanym męskiej heteroseksualnej widowni

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
Malaysian
odnoszący się do państwa Malezja

maleć ˈmalɛʨ̑ v
decline diminish
stawać się mniejszym

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
tiny
(zdrobniale) od: mały

malgaski adj
Malagasy
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malijski maˈlʲijsʲci adj
Malian of Mali
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
raspberry
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinica n
yaws
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętka bladego, powodująca zmiany skórne oraz kostne;

malinka maˈlʲĩnka n
hickey love bite
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
raspberry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin
dotyczący malin (krzewów i owoców)
mający kolor dojrzałego owocu maliny, różowoczerwony

malkontent malˈkɔ̃ntɛ̃nt n
malcontent
człowiek niezadowolony ze wszystkiego, doszukujący się wad we wszystkim i wszystkich.

malowanie ˌmalɔˈvãɲɛ n
paint
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem

malować maˈlɔvaʨ̑ v
paint
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
make up
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) nakładać kolorowe kosmetyki na twarz (np.: szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.)

malowniczy adj
picturesque
pełny walorów malarskich

malstrom ˈmalstrɔ̃m n
Maelstorm
(geografia, geograficzny) prąd morski z silnymi wiatrami, który powstaje przy wejściach do norweskich fiordów, towarzyszą mu wiry wodne;

maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Maltese
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o białym włosie

maltański malˈtãj̃sʲci adj
Maltese
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltretowanie ˌmaltrɛtɔˈvãɲɛ n
abuse maltreatment mistreatment
(rzeczownik odczasownikowy) od maltretować

malutki maˈlutʲci adj
minute tiny
bardzo mały; (zdrobniale) od: mały

malwa ˈmalva n
hollyhock
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju malwa (1.1)

malwersacja n
malpractice
przestępstwo finansowe polegające na przywłaszczeniu sobie powierzonego mienia

malwersant n
embezzler
ktoś, kto dopuścił się malwersacji

mama ˈmãma n
mother mum mummy
(potocznie, potoczny) matka

mamałyga ˌmãmaˈwɨɡa n
hominy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej

mamba ˈmãmba n
mamba
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży;

mameluk n
mamluk
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;

mamka ˈmãmka n
wet nurse
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammalogia ˌmãmːaˈlɔɟja n
mammalogy
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami;

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mammography
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mammologia ˌmãmːɔˈlɔɟja n
mammalogy
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) teriologia

mamonizm n
mammonism
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamrotać mãmˈrɔtaʨ̑ v
mumble mutter
mówić cicho i niewyraźnie

mamusia mãˈmuɕa n
mommy mummy
(zdrobniale) matka

mamut ˈmãmut n
mammoth
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mamutowiec olbrzymi n
giant sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoiadendron giganteum L., gatunek potężnych, długowiecznych drzew iglastych, występujących w Ameryce Północnej

mana ˈmãna n
magic point
rodzaj energii w światach fantasy, m.in. w grach określanej jako punkty magii lub mocy
mana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w wierzeniach ludów Oceanii: bezosobowa, nadprzyrodzona siła przenikająca wszystko

manchesterski adj
Mancunian
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem

mandala mãnˈdala n
mandala
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;

mandaryn n
mandarin
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandarin
barwa, jeden z odcieni pomarańczu
mandarin mandarin duck
(ornitologia, ornitologiczny) Aix galericulata, ptak wodny z rodziny kaczkowatych;
mandarin mandarin orange
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
tangerine mandarin
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce

mandarynkowy ˌmãndarɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
tangerine
przyrządzony z mandarynek, z dodatkiem mandarynek

mandaryński n
Mandarin
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandat ˈmãndat n
mandate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;
ticket
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandatowy adj
mandatory
odnoszący się do mandatu, związany z mandatem

mandola mãnˈdɔla n
mandola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny, szarpany instrument strunowy;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
mandoline mandolin
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

mandolinista ˌmãndɔlʲĩˈɲista n
mandolin player mandolinist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na mandolinie

mandorla mãnˈdɔrla n
mandorla vesica vesica piscis
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
mandrake
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

manekin mãˈnɛcĩn n
mannequin manikin
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

manetka mãˈnɛtka n
shifter
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwigni służącej do sterowania jakimś mechanizmem

manewr ˈmãnɛfr̥ n
manoeuvre maneuver feint manoeuver
(wojskowość, wojskowy) zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej;
manoeuvre maneuver manoeuver
(przenośnie, przenośnia) zręczne posunięcie
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania

manewry mãˈnɛvrɨ n
manoeuvers manoeuvres
(wojskowość, wojskowy) ćwiczenia wojskowe w terenie, w warunkach zbliżonych do bojowych

manga ˈmãŋɡa n
manga
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
manganese
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
mango
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
mango mango tree
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju mango (1.1)

mangostan n
mangosteen
(botanika, botaniczny) Garcinia mangostana L., wiecznie zielone drzewo tropikalne pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej;
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię
(botanika, botaniczny) Garcinia L., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny kluzjowatych;

mangusta mãŋˈɡusta n
mongoose
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

mania ˈmãɲja n
mania
silne, niemalże chorobliwe zainteresowanie czymś, zamiłowanie do czegoś

mania prześladowcza n
persecution complex persecutory delusion
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
maniac
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej

maniakalnie adv
maniacally manically
w sposób maniakalny, właściwy maniakowi

maniakalny adj
manic maniacal
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka

manichejczyk n
Manichaean Manichaeist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
Manichaean Manichean
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;

manicure n
manicure
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk;

manierka n
flask
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów;

maniery n
manners
sposób zachowania

manifa n
demo
(slangowo) manifestacja

manifest mãˈɲifɛst n
manifest manifesto
(urzędowy) wykaz ładunku

manifestacja ˌmãɲifɛˈstaʦ̑ʲja n
demonstration
czynne publiczne wystąpienie dla wyrażenia swego stanowiska, protestu, sympatii, solidarności
demonstration display
ostentacyjne okazywanie swoich uczuć, emocji
manifestation
pojawienie się, ukazanie się
manifestation sign symptom
przejaw

manifestować v
manifest
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publicznie wyrażać swoje poglądy

maniok ˈmãɲɔk n
manioc
(spożywczy) jarzyna z bulw jadalnych gatunków manioku (1.2)

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
handling
(książkowy) ręczne wykonywanie czynności wymagającej precyzji i zręczności
manipulation
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

manipulant ˌmãɲiˈpulãnt n
manipulator
(potocznie, potoczny) ten, kto manipuluje ludźmi, faktami, steruje działaniami innych; człowiek podstępny, przebiegły

manipulować ˌmãɲipuˈlɔvaʨ̑ v
handle
obsługiwać coś wykorzystując jakiś układ sterowania

mankament mãŋˈkãmɛ̃nt n
flaw
wada, błąd jakiegoś przedmiotu; także uchybienie, usterka

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
cuff wristband
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

mankini mãŋʲˈcĩɲi n
mankini
rodzaj ekstrawaganckiego męskiego stroju plażowego z szelkami

manko ˈmãŋkɔ n
deficit
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;

manna ˈmãnːa n
manna
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
manna from heaven
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku)

mannitol n
mannitol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manometer pressure gauge
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

manoreksja n
manorexia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) anoreksja u mężczyzn

manorektyk n
manorexic
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na manoreksję

manosfera n
manosphere
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;

mansarda mãw̃ˈsarda n
attic garret
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;
mansard mansard roof
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
mansard
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy

mansyjski n
Mansi
(językoznawstwo, językoznawczy) język mansyjski;

manta ˈmãnta n
giant oceanic manta ray
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku manta (1.1)
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Manta birostris Walbaum, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, największy przedstawiciel rodziny mantowatych;

mantra ˈmãntra n
mantra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wedyjski hymn lub modlitwa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu

mantuańczyk n
Mantuan
mieszkaniec Mantuy

mantuański adj
Mantuan
związany z Mantuą, dotyczący Mantui

mantykora n
manticore
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

mantyla n
mantilla
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;

manufaktura n
manufacture workshop
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;

manuka n
New Zealand teatree broom tea-tree manuka manuka myrtle
(botanika, botaniczny) Leptospermum scoparium, krzew z rodziny mirtowatych pochodzący z Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii;

manul n
Pallas's cat manul
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

manul stepowy n
Pallas's cat manul
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otocolobus manul Pallas, gatunek niewielkiego drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku manul stepowy (1.1)

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
manuscript
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
maoist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu

maoizm n
Maoism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
Maori
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
Maori
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
map
w grach komputerowych: obszar, na którym rozgrywa się akcja danego etapu gry
map chart
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa drogowa ˈmapa drɔˈɡɔva n
roadmap
(dosłownie) mapa, której głównym celem jest przedstawienie zagadnień związanych z infrastrukturą drogową;
(potocznie, potoczny) plan działań niezbędnych do osiągnięcia jakiegoś celu;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
topographic map
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

mapować v
map
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie

marabut maˈrabut n
marabout
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: osoba świątobliwa (mężczyzna lub kobieta);

marabut afrykański maˈrabut ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
Marabou Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos crumeniferus Lesson, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

marabut indyjski maˈrabut ĩnˈdɨjsʲci n
greater adjutant
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos dubius Gmelin, duży ptak z rodziny bocianowatych;

marabut jawajski maˈrabutʲ jaˈvajsʲci n
Lesser Adjutant
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos javanicus Horsfield, duży ptak z rodziny bocianowatych;

marakuja n
passion fruit
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

marathi n
Marathi
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maraton maˈratɔ̃n n
marathon
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
marzipan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
carrot
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

marchewkowy ˌmarxɛfˈkɔvɨ adj
carrot
przyrządzony z marchewki, z dodatkiem marchewki

marchia n
mark march
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;

marek kucmerka n
skirret
(botanika, botaniczny) Sium sisarum L., bylina z rodziny selerowatych, polski archeofit;

margaj n
margay
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku margaj (1.1)

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margarynowy adj
margaric
(rzadki, rzadko używany) związany z perłą lub perłami → (chemia, chemiczny) (zobacz) kwas margarynowy

margiel ˈmarʲɟɛl n
marl
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

marginalny ˌmarʲɟĩˈnalnɨ adj
marginal
mniej ważny

margines n
margin
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

margrabia marˈɡrabʲja n
margrave
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: zwierzchnik marchii

margrabstwo n
margravate
(historia, historyczny, historycznie) tytuł i urząd margrabiego
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marianin n
Marian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia zakonnego założonego przez św. Stanisława Papczyńskiego;

mariawityzm n
Mariavite church
grupa wyznań chrześcijańskich, tradycji katolickiej, oparta na objawieniu Dzieła Wielkiego Miłosierdzia;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
marijuana ganja pot weed grass
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marimba maˈrʲĩmba n
marimba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marimbafon n
marimbaphone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana ksylofonu z podwieszonymi rezonatorami

marina maˈrʲĩna n
marina
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) port dla jachtów;

marine n
marine
(wojskowość, wojskowy) żołnierz brytyjskiej lub amerykańskiej piechoty morskiej

mariolog n
Mariologist
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie mariologii

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
Mariology
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;

mariologiczny adj
Mariological
(teologia, teologiczny) związany z mariologią

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
puppet
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marka ˈmarka n
brand mark
(handel, handlowy) znak na produktach danej firmy

markaczka marˈkaʧ̑ka n
common scoter
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta nigra, gatunek morskiej kaczki o czarnym upierzeniu;

markasyt n
marcasite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;

marketing n
marketing
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markietan marʲˈcɛtãn n
sutler
(historia, historyczny, historycznie) wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku;

markiz n
marquess marquis
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
awning
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.
marchioness
arystokratka – żona markiza
patio umbrela
rodzaj dużego parasola nad stolikami w letniej kawiarni, na plaży itp.
sandwich cookie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko, składające się z dwóch herbatników przełożonych masą;

markizeta n
marquisette
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina siateczkowa wytwarzana z bardzo cienkiej przędzy, współcześnie używana głównie do wyrobu firan, a dawniej również bielizny i innej odzieży damskiej

markomański adj
Marcomannic
związany z Markomanami, dotyczący Markomanów

markotnieć marˈkɔtʲɲɛ̇ʨ̑ v
dishearten sadden
stawać się smutnym, markotnym, milczącym, tracić humor

markowski adj
of Markowa
odnoszący się do Markowej, związany z Markową

markowy adj
branded
dobrej marki

marksista marʲˈcɕista n
marxist Marxist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu

marksistowski adj
Marxist
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
Marxism marxism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marlin n
marlin
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny żaglicowatych, Istiophoridae

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmalade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
marble
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marmurek marˈmurɛk n
marble cake
rodzaj babki lub keksa z dwóch rodzajów ciasta, o marmurkowym deseniu po ukrojeniu kawałka

marmurkowaty ˌmarmurkɔˈvatɨ adj
marbled
mający deseń przypominający strukturę marmuru

marmurkowy ˌmarmurˈkɔvɨ adj
marbled
mający deseń przypominający strukturę marmuru

marmurowy ˌmarmuˈrɔvɨ adj
marble
wykonany z marmuru, zbudowany z marmuru

marmurołom ˌmarmuˈrɔwɔ̃m n
marble quarry
kopalnia, w której wydobywa się marmur

marnieć v
languish wither away
tracić wartość, stawać się marnym
wilt
stawać się marnym, słabszym

marnotrawca ˌmarnɔˈtrafʦ̑a n
spendthrift squanderer wasteful person
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna

marnotrawienie ˌmarnɔtraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
wasting
(rzeczownik odczasownikowy) od marnotrawić

marnotrawić ˌmarnɔˈtravʲiʨ̑ v
waste squander
nie wykorzystywać rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie gospodarować

marnotrawny ˌmarnɔˈtravnɨ adj
wasteful
niewykorzystujący rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie gospodarujący, rozrzutny

marnotrawstwo ˌmarnɔˈtrafstfɔ n
waste being wasteful
niewykorzystywanie rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędne gospodarowanie

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
waste
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
vanity
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości

marny ˈmarnɨ adj
puny
będący w złym stanie, o niewielkiej wartości

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
Moroccan
odnoszący się do Maroka

maron n
maroon
(etnografia, etnograficzny) potomek zbiegłych czarnoskórych niewolników z czasów kolonialnych, którzy osiedlili się pierwotnie na terenie Ameryki Łacińskiej i jako pierwsi uzyskali wolność;

maronicki adj
Maronite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z maronitami, dotyczący maronitów

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
Maronite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej

marran n
marrano
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) żydowski konwertyta w późnośredniowiecznej i wczesnonowożytnej Hiszpanii i Portugalii;

mars mars n
top
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo;

marsjański marˈsʲjä̃j̃sʲci adj
Martian martian
dotyczący Marsa, związany z Marsem

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
cirrhosis
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności

marsz marʃ n
march
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszalski marˈʃalsʲci adj
Marshallese
odnoszący się do Wysp Marshalla

marszalski marˈʃalsʲci n
Marshallese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wysp Marshalla,

marszand ˈmarʃãnt n
art dealer
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

marszałek marˈʃawɛk n
marshal marshall
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

marszałek Polski n
Marshal of Poland
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

marszczyć v
ripple
powodować fałdki
wrinkle
pokrywać zmarszczkami
crease
ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami
frown
ściągać się w zmarszczki

marszruta marʃˈruta n
route itinerary
wyznaczona trasa dojazdu, dojścia, dotarcia do jakiegoś celu

martwa litera n
dead letter
(przenośnie, przenośnia) nieprzestrzegane prawo, zasada lub umowa;

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
still life nature morte still-life
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwak n
sequester sequestrum
(medycyna, medyczny) martwa tkanka oddzielona od tkanki żywej, najczęściej w kości

martwe pole ˈmartfɛ ˈpɔlɛ n
blind spot
fragment przestrzeni wokół pojazdu niewidoczny dla kierującego w żadnym z lusterek;

martwica n
necrosis
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;

martwicze zapalenie powięzi n
necrotizing fasciitis
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwiczy adj
necrotic
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek

martwić ˈmartfʲiʨ̑ v
grieve
wzbudzać niepokój, obawę, smutek
be worry grieve
niepokoić się, smucić się

martwy ˈmartfɨ adj
dead
taki, który umarł

martwy ciąg n
deadlift
(sport, sportowy) ćwiczenie i dyscyplina sportowa, w której osoba wykonująca musi podnieść z ziemi jakiś ciężar aż do momentu całkowitego wyprostowania nóg oraz pleców;

martwy piksel n
dead pixel
(potocznie, potoczny) (elektronika, elektroniczny) piksel na wyświetlaczu LCD, który z powodu uszkodzenia nie świeci się lub świeci się nieprawidłowo;

maruder n
laggard
(potocznie, potoczny) człowiek wykonujący wszystko w bardzo powolnym tempie, marudnie
marauder straggler
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw

marudzić v
drone on
(potocznie, potoczny) mówić w sposób rozwlekły i nudny
whine gripe
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania
dawdle
(potocznie, potoczny) robić opieszale

maryjny adj
Marian
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą

maryjski n
Mari
(językoznawstwo, językoznawczy) język maryjski;

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
jacket coat
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru
navy marine
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
navy
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
seaman sailor
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marinade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynistyczny adj
marine
(sztuka) związany tematycznie z morzem

marynistyka n
marine art maritime art
(sztuka) twórczość o tematyce morskiej;

marynować v
marinate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
March
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
dream
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego

marzenie ściętej głowy maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕʨ̑ɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ n
pipe dream
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
freezing rain
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marzyciel n
dreamer
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
dream daydream wish
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
margin mark-up
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
mass a whole lot flood heaps of sea
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
ground earth
(elektryczność) połączenie wyrównujące potencjały z potencjałem ziemi lub z przewodem ochronnym;
mass
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa atomowa n
atomic mass
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
critical mass
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa molowa n
molar mass
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
mother-of-pearl nacre mother of pearl
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masa solna n
salt dough
masa składająca się z mąki i soli, używana do modelowania i wykonywania ozdób;

masakra maˈsakra n
massacre butchery
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
massage
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
masseur massagist
osoba zajmująca się masażem

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
masseuse massagist
kobieta wykonująca masaż

mascarpone ˌmaskarˈpɔ̃nɛ n
mascarpone
(spożywczy) miękki, tłusty, twarogowy ser deserowy, wytwarzany tradycyjnie ze śmietany we włoskiej Lombardii;

maseczka maˈsɛʧ̑ka n
mask
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery;

maselnica n
butter churn
urządzenie do wyrobu masła

maser n
maser
(fizyka, fizyczny) laser działający w zakresie mikrofal

mashup n
mashup
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (informatyka, informatyczny) utwór (np. książka, utwór muzyczny, aplikacja komputerowa) będący kompilacją kilku innych utworów

maska ˈmaska n
bonnet hood
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
mask
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskarada n
masquerade
bal, którego uczestnicy noszą maski i przebrania

maskareński adj
Mascarene
odnoszący się do Maskarenów, związany z Maskarenami

maskonur maˈskɔ̃nur n
puffin sea parrot
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

maskonur złotoczuby maˈskɔ̃nur ˌzwɔtɔˈʧ̑ubɨ n
tufted puffin
(ornitologia, ornitologiczny) Lunda cirrhata, gatunek ptaka z rodziny alk, jeden z trzech gatunków maskonurów, zamieszkuje północny Pacyfik;

maskotka maˈskɔtka n
mascot stuffed toy
coś, rzadziej ktoś, mające przynieść szczęście

maskować v
camouflage mask
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania
mask
(psychologia, psychologiczny) ukrywać prawdziwe stany wewnętrzne (zamiary, uczucia, itp.)
dissemble
(psychologia, psychologiczny) ukrywać swoje prawdziwe uczucia, usposobienie, zamiary, itp.

maskowy maˈskɔvɨ adj
masked
od: maska

masochista n
masochist
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) człowiek znajdujący satysfakcję w odczuwaniu cierpienia

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masochism
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

mason ˈmasɔ̃n n
mason
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
freemasonry
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów;

masorecki adj
Masoretic
związany z masoretami, dotyczący masoretów

masować v
massage give a massage
wykonywać masaż

masowiec n
bulk carrier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do masowego przewozu suchych, sypkich ładunków luzem;

masowy maˈsɔvɨ adj
mass
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

masoński adj
masonic
związany z masonerią, dotyczący masonerii

mass media n
mass media
(publikatory) prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp.

mastaba maˈstaba n
mastaba
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

master ˈmastɛr n
master
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) całościowe ujęcie sceny w szerokim planie

mastif ˈmastʲif n
mastiff
(kynologia, kynologiczny) rasa psa charakteryzującego się masywną budową ciała, o pomarszczonym czole i obwisłych uszach;

mastodont n
mastodon
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

mastrycht ˈmastrɨxt n
Maastrichtian
(geologia, geologiczny) najmłodszy wiek późnej kredy, trwający 70,6 – 65,5 milionów lat temu;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
masturbation
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masturbować ˌmasturˈbɔvaʨ̑ v
masturbate
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem

maswerk ˈmasfɛrk n
tracery
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny złożony z liści, łuków i kół, charakterystyczny dla gotyku;

masyw ˈmasɨf n
massif
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

masywny adj
massive hefty massy
o mocnej budowie i dużym ciężarze

masz babo placek interjection
a fine kettle of fish a pretty kettle of fish
wykrzyknienie stanowiące reakcję na nieprzyjemną, kłopotliwą, zaskakującą sytuację

maszerować v
march
iść miarowym, równym krokiem

maszkara maˈʃkara n
scarecrow
brzydka i wstrętna istota

maszkaron maˈʃkarɔ̃n n
mascaron
(architektura, architektoniczny) ozdobny detal architektoniczny w kształcie głowy;

maszt maʃt n
mast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna maˈʃɨ̃na n
machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
typewriter
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
sewing machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
engine driver engineer
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
safety razor shaving razor
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
meat grinder meat mincer
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa;

maszynopis n
typescript
tekst napisany na maszynie do pisania;

maszynopisanie n
typewriting
pisanie na maszynie

maszynownia ˌmaʃɨ̃ˈnɔvʲɲa n
engine room
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przedział statku mieszczący układ napędowy;

maszynowy adj
machine
związany z maszyną, dotyczący maszyny
machine gun automatic machine
taki, który działa samoczynnie
machine-made
wytworzony przez maszynę

masło ˈmaswɔ n
butter
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
peanut butter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

masłownia n
creamery
zakład, w którym się produkuje masło

mat mat n
L/S LS leading seaman
(wojskowość, wojskowy) podoficer marynarki, odpowiednik kaprala w wojskach lądowych;
checkmate
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;
matt
przedmiot, powierzchnia bez połysku

mata ˈmata n
mat
(sport, sportowy) miękkie pokrycie podłogi używane podczas ćwiczeń i zawodów sportowych
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.

matador maˈtadɔr n
matador
(etnografia, etnograficzny) główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą;

matcha n
matcha
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty;

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
maternal
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę

matematycznie adv
mathematically
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
mathematical
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
mathematician
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
math
(edukacja, edukacyjny) lekcja, wykład lub inne zajęcia z matematyki (1.1)
mathematics math maths
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
mattress
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
matter
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
materialist
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu

materialistyczny adj
materialistic
związany z materializmem

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialism
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
material
dotyczący materii, związany z pojęciem materii
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
material
to, z czego są wytwarzane przedmioty
zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat
material fabric
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
explosive
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matero n
matero
kubek do yerba mate

matka ˈmatka n
mother
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
godmother
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matka octowa n
mother of vinegar
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja złożona z formy celulozy i bakterii octowych, które rozwijają się podczas fermentacji; przekształca ona alkohol w kwas octowy;

matka trutowa n
drone-laying queen
(pszczelarstwo, pszczelarski) niezapłodniona matka pszczela, składająca jaja z których wylęgają się wyłącznie trutnie

matkobójca n
matricide
(książkowy) zabójca własnej matki

matkojebca ˌmatkɔˈjɛpʦ̑a n
motherfucker
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

matlockit n
matlockite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matma ˈmatma n
math maths
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) lekcja matematyki
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) przedmiot matematyki

matnia ˈmatʲɲa n
trap snare
(łowiectwo, łowiecki) sidła, pułapka
trap snare impasse
(przenośnie, przenośnia) sytuacja bez wyjścia

matowy maˈtɔvɨ adj
matt matte
bez połysku
mellow
bezdźwięczny, przytłumiony

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
matriarchal
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarchy matriarchate
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
matryoshka matryoshka doll babooshka baboushka babushka nested doll
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

matryca maˈtrɨʦ̑a n
image sensor
(fotografia) układ elementów światłoczułych stosowany w cyfrowych aparatach fotograficznych

matrymonialny adj
matrimonial
dotyczący małżeństwa

matura maˈtura n
matura certificate
(edukacja, edukacyjny) świadectwo zdania matury (1.1)
matura exam
(edukacja, edukacyjny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;

maturacja n
maturation maturement ripening
(spożywczy) proces dojrzewania niektórych produktów spożywczych, np. serów, wędlin lub gotowego alkoholu;

matówka maˈtufka n
focusing screen
(fotografia) półprzezroczysty materiał (przeważnie płaska płytka szklana ze zmatowioną powierzchnią z jednej strony w celu rozproszenia światła) używany w aparacie fotograficznym do obserwacji obrazu oraz kontroli ustawiania ostrości;

maucheryt n
maucherite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

maurek n
lesser house bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju maurków (1.1)

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
Mauritanian
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce
(architektura, architektoniczny) odnoszący się do stylu mauretańskiego

mauryjski adj
Moorish
związany z Maurami, dotyczący Maurów

mauzer n
Mauser
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausoleum
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

maximum maximorum n
maximum maximorum
absolutne maksimum

mazagran maˈzaɡrãn n
mazagran
napój przyrządzany ze słodzonej kawy z dodatkiem lodu oraz rumu lub koniaku;

mazdaizm n
Mazdaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroirański kult boga Ahura Mazdy (Ormuzda), powstały w VIII wieku p.n.e.;

mazidło maˈʑidwɔ n
liniment
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania

mazowiecki ˌmazɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
Masovian
dotyczący Mazowsza, związany z Mazowszem, pochodzący z Mazowsza

mazur n
mazur
(choreografia, choreograficzny) (folklor) polski taniec narodowy w żywym tempie;

mazurek maˈzurɛk n
Easter cake
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) tradycyjne ciasto wielkanocne na cienkim kruchym spodzie, przykryte masą i odświętnie zdobione;
mazurka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku;
tree sparrow
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla;

mazurzenie ˌmazuˈʒɛ̃ɲɛ n
mazuration
proces fonetyczny polegający na wymowie spółgłosek dziąsłowych ‹sz›, ‹ż›, ‹cz›, ‹dż› jako przedniojęzykowo-zębowych ‹s›, ‹z›, ‹c›, ‹dz›;

mazut n
mazut
(chemia, chemiczny) oleista ciecz pozostała po destylacji ropy naftowej niskiej jakości, używana jako paliwo lub olej opałowy;

mała czarna ˈmawa ˈʧ̑arna n
little black dress
czarna sukienka (także spódnica) kończąca się powyżej kolan;

mała litera ˈmawa lʲiˈtɛra n
small letter lowercase letter
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak w środku wyrazu; litera normalnej wielkości

małe piwo n
small beer
(potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

małmazja n
malvasia
(dawniej, dawny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie wino greckie

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
few little
niewielka ilość czegoś lub kogoś

mało tego ˈma.wɔ ˈtɛ.ɡɔ
also in addition on top of that
mówiący dodaje informację jeszcze istotniejszą, niż ta, którą już podał

małokarpacki adj
Little Carpathian
dotyczący Małych Karpat, związany z Małymi Karpatami, pochodzący z Małych Karpat

małoletni adj
underage minor juvenile
tak młody, że nie posiada pełni praw obywatelskich

małoletni n
juvenile
osoba małoletnia (1.1)

małoletniość n
nonage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości

małomiasteczkowy adj
small-town
mieszkający w małym miasteczku, pochodzący z małego miasteczka
związany z małym miasteczkiem, odnoszący się do małego miasteczka, znajdujący się w małym miasteczku

małomówność n
reticence taciturnity
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest małomówne; cecha tych, którzy są małomówni

małomówny ˌmawɔ̃ˈmuvnɨ adj
taciturn reticent
taki, który mówi mało; nie jest gadatliwy

małopłytkowość n
thrombocytopenia
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
petty niggling
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne

małowodzie n
oligohydramnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
at at sign
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
monkey ape
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpa z brzytwą n
monkey with a razor blade
osoba niekompetentna i nieodpowiedzialna, która może spowodować poważne szkody, jeśli zostanie dopuszczona do wykonywania ważnych zadań, uważana za potencjalnie niebezpieczną

małpi ˈmawpʲi adj
simian
związany z małpą, dotyczący małpy

małpi chlebek n
monkey bread monkey's bread monkey-bread
(przenośnie, przenośnia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularny w USA słodki wypiek z ciasta drożdżowego w formie babki składającej się z bułeczek, które można odrywać rękami

małpiątko n
baby monkey
młoda, niedorosła małpa

małpię n
baby monkey
młoda małpa

małpolud n
anthropoid apeman
(potocznie, potoczny) półczłowiek półmałpa

małpować v
ape
(potocznie, potoczny) naśladować kogoś lub coś w sposób bezkrytyczny i bezmyślny

mały ˈmawɨ adj
little small
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
low little
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
small screen
telewizja

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
pinky little finger
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
mussel clam
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
matrimonial conjugal connubial marital marriage married
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
marriage matrimony
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
marry couple
dwie osoby będące w małżeństwie (1.1), małżonkowie

małżeństwo wymuszone n
forced marriage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
spouse
mąż lub żona (czyiś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
spouse
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
auricle pinna
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

mański adj
Manx
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) dotyczący wyspy Man na Morzu Irlandzkim oraz jej ludności rdzennej
liege
(dawniej, dawny) lenny

mański n
Manx
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki z grupy goidelskiej

maślan n
butyrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;

maślanka maɕˈlãnka n
buttermilk
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maślany maɕˈlãnɨ adj
buttery
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wykorzystaniem masła

maść maɕʨ̑ n
colour
(zootechnika, zootechniczny) (jeździectwo, jeździecki) barwa sierści u zwierząt, szczególnie u koni i bydła
description persuasion
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) (ironicznie) lub (lekceważąco, lekceważący) rodzaj, gatunek
ointment liniment rub
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mażoretka n
majorette
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;

mdleć mdlɛʨ̑ v
faint pass out
tracić przytomność, najczęściej na skutek braku tlenu w mózgu

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
nausea
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

mdły mdwɨ adj
insipid bland
bez wyrazistego smaku
nauseating
powodujący mdłości

meander mɛˈãndɛr n
meander
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U;

meandrować v
meander
(geografia, geograficzny) o rzece tworzyć meandry

mebel ˈmɛbɛl n
furniture piece of furniture
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mecenas mɛˈʦ̑ɛ̃nas n
sponsor
osoba lub instytucja, która finansuje artystę, rzadziej również naukowców (sprawuje mecenat);

mech mɛx n
moss
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicznie adv
mechanically
w sposób mechaniczny, za pomocą maszyny
mindlessly
w sposób mechaniczny, podobnie jak maszyna

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
mechanical mechanic
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanik mɛˈxãɲik n
car mechanic grease monkey
(potocznie, potoczny) serwisant w warsztacie naprawy samochodów
marine engineer
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) oficer na statku zatrudniony w maszynowni
mechanic
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń
mechanical engineer
specjalista w dziedzinie mechaniki
mechanic school
(potocznie, potoczny) szkoła zawodowa o profilu mechanicznym

mechanika mɛˈxãɲika n
mechanics
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(informatyka, informatyczny) model fizyki świata zaimplementowany w grze komputerowej
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
sposób działania mechanizmu

mechanika kwantowa n
quantum mechanics
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanika nieba n
celestial mechanics
(astronomia, astronomiczny) nauka o wzajemnym oddziaływaniu i ruchach ciał niebieskich;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mechanism
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mechatronics
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

meconium mɛˈʦ̑ɔ̃ɲũm n
meconium
(medycyna, medyczny) smółka

mecz mɛʧ̑ n
match
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
mosque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
medal
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalier n
medalist
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający medale

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
locket
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;
medallion
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owalny kotlet bez panierki
(sztuka) element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu;

medalista ˌmɛdaˈlʲista n
medalist
(sport, sportowy) sportowiec, który zdobył medal

media ˈmɛdʲja n
media
(publikatory) (zobacz) mass media

mediacja n
mediation
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

mediana mɛˈdʲjãna n
median
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediewistyka n
medieval study
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;

mediolańczyk ˌmɛdʲjɔˈlãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Milanese
mieszkaniec Mediolanu

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
Milanese Mediolanian
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

medium społecznościowe n
social media
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami;

meduza mɛˈduza n
jellyfish medusa
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
medicine
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycyna weterynaryjna n
veterinary medicine
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

medycznie adv
medically medicinally
w sposób dotyczący medycyny, za pomocą medycyny

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
medical
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny

medyjski adj
Median
związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów

medykalizacja n
medicalization medicalisation
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

medyna mɛˈdɨ̃na n
medina
stara dzielnica w mieście arabskim;

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
meditation
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;

medytacyjny ˌmɛdɨtaˈʦ̑ɨjnɨ adj
meditative
związany z medytacją

medytować ˌmɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
contemplate
(przenośnie, przenośnia) pogrążać się w myślach
meditate
uprawiać medytację

mefedron mɛˈfɛdrɔ̃n n
meow meow mephedrone miaow
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen;

mefistofeliczny adj
mephistophelean
(książkowy) związany z diabłem, dotyczący diabła
(książkowy) mający cechy diabelskie

mefistofeliczny possessiveAdjective
Mephistophelean
(książkowy) należący do diabła

megabajt n
megabyte
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1 048 576 bajtów;

megabit mɛˈɡabʲit n
megabit
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji

megaduks n
megas doux
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wysoki stopień wojskowy, jeden z najwyższych urzędów w Cesarstwie Bizantyjskim w późnym jego okresie;

megafanerofit n
megaphanerophyte
(botanika, botaniczny) wysokie drzewo osiągające ponad 30 metrów wysokości;

megafon mɛˈɡafɔ̃n n
megaphone
(technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego

megaherc n
megahertz megacycle
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców

megalania n
megalania
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Varanus priscus Owen, wymarły gatunek warana żyjącego w plejstocenie na terenie Australii;

megalit mɛˈɡalʲit n
megalith
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;

megalodon n
megalodon
(ichtiologia, ichtiologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carcharodon megalodon lub Carcharocles megalodon, prehistoryczny rekin, wymarły gatunek największej znanej ryby drapieżnej;

megalomania ˌmɛɡalɔ̃ˈmãɲja n
megalomania
przesadnie wysokie przekonanie o swojej wartości, rozumie itp.;

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
megalomaniac
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

megawat n
megawatt
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) milion watów (jednostka mocy)

megawolt n
megavolt
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego równa milionowi woltów

megilla n
megilla megillah
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) bogata w szczegóły nudna opowieść
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (żydowski) ozdobny zwój literatury żydowskiej

megomierz n
megohmmeter
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru oporu elektrycznego mierzący w megaomach

mehendi n
mehndi
(etnografia, etnograficzny) hinduski zwyczaj misternego dekorowania henną dłoni i stóp panny młodej;

meitner ˈmajtnɛr n
meitnerium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meiosis
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
Mexican
mieszkaniec Meksyku (stolicy państwa Meksyk)

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
Mexican
odnoszący się do państwa Meksyk

meksykańskość n
Mexicanness
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

mel mɛl n
mel
jednostka skali subiektywnej wysokości dźwięku;

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
melancholy melancholia
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melancholijny adj
melancholic melancholy
wyrażający melancholię lub skłonny do niej

melanocyt n
melanocyte
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

melanż ˈmɛlãw̃ʃ n
melange
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) fikcyjna przyprawa, wymyślona na potrzeby powieści Franka Herberta pt. Diuna;
melange mixture blend
pomieszanie różnych rzeczy

melasa mɛˈlasa n
molasses
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonin
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melchior ˈmɛlxʲjɔr n
melchior
(chemia, chemiczny) stop miedzi z niklem, cynkiem i żelazem;

melchizedek ˌmɛlxʲiˈzɛdɛk n
lunula lunette
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji;

melepeta ˌmɛlɛˈpɛta n
boob
(potocznie, potoczny) pejoratywne określenie kogoś niezdarnego, powolnego, niemądrego

melina n
den
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców

melisa mɛˈlʲisa n
lemon-balm melissa
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melisa lekarska n
lemon balm
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;

melizanosalata ˌmɛlʲizãnɔsaˈlata n
melizanosalata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecka pasta z pieczonych bakłażanów

melizmat n
melisma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;

mellah ˈmɛlːax n
mellah
(dawniej, dawny) dzielnica żydowska w mieście północnoafrykańskim

melodia mɛˈlɔdʲja n
melody tune air
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramat n
melodrama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi

melodramatyczny adj
melodramatic
dotyczący melodramatu

melodyczny adj
melodic
odnoszący się do melodyki

melodyjnie adv
dulcetly melodiously tunefully
w sposób melodyjny

melodyjny adj
melodic melodious musical tuneful dulcet
o przyjemnym brzmieniu

melomania ˌmɛlɔ̃ˈmãɲja n
melomania
zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

melon ˈmɛlɔ̃n n
melon
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
melon boob tit
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

melonik mɛˈlɔ̃ɲik n
bowler hat bowler
sztywny, półkolisty kapelusz męski

mem mɛ̃m n
mem
(językoznawstwo, językoznawczy) trzynasta litera alfabetów semickich (fenickiego, arabskiego م, hebrajskiego מ, aramejskiego i syryjskiego);
meme
(informatyka, informatyczny) śmieszna idea, obrazek lub animacja, powielana w internecie
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;

membranofon ˌmɛ̃mbrãˈnɔfɔ̃n n
membranophone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym wibratorem dźwięku jest membrana;

memorandum ˌmɛ̃mɔˈrãndũm n
memorandum
niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendlowski mɛ̃nˈdlɔfsʲci adj
Mendelian
związany z prawami i dorobkiem naukowym Gregora Mendla

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
crab louse crab
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;

mendykancki adj
mendicant
związany z zakonami żebrzącymi, dotyczący zakonów żebrzących

mendykant n
mendicant
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu mendykanckiego

menhir ˈmɛ̃nxʲir n
menhir
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

mennica n
mint
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menorah menora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
menstruation
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalista n
mentalist
człowiek, który zajmuje się mentalizmem

mentalistyczny adj
mentalist
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu

mentalizm n
mentalism
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
mentality
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

mentalny adj
mental
dotyczący sposobu myślenia

menton ˈmɛ̃ntɔ̃n n
menthone
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w mięcie;

mentor ˈmɛ̃ntɔr n
mentor
(książkowy) doświadczony nauczyciel, doradca, wychowawca

menu n
menu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
zestaw dań składających się na posiłek

merdać ˈmɛrdaʨ̑ v
wag
o psie: machać ogonem najczęściej z radości

merlon n
merlon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) ząb w blankach

meronim mɛˈrɔ̃ɲĩm n
meronym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;

meroplankton n
meroplankton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;

meroplanktoniczny adj
meroplanktonic
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) związany z meroplanktonem, dotyczący meroplanktonu

merytokracja n
meritocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

merytorycznie adv
contentwise susbtantially
w sposób odnoszący się do treści sprawy

merytoryczny adj
substantive
dotyczący istoty sprawy, a nie jej strony zewnętrznej

mesel n
cutter
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące

mesjanistyczny adj
messianic
związany z wiarą w nadejście Mesjasza

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
messianism
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

mesjasz n
messiah
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia

mesjański adj
messianic
związany z Mesjaszem lub mesjanizmem

meskal n
mescal
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej
mescal peyote
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
mescaline
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesmerysta n
mesmerist
zwolennik mesmeryzmu

mesmeryzm n
mesmerism
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta o założenie, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby

messidor n
Messidor
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

mesto ˈmɛstɔ adj
mesto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ponury, smutny, żałosny

mesto ˈmɛstɔ adv
mesto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ponuro, smutno, żałośnie

mesto ˈmɛstɔ n
mesto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smutne wykonanie

meta ˈmɛta n
den
(potocznie, potoczny) melina, nielegalny punkt sprzedaży alkoholu
finish finish line
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach

metaboliczny adj
metabolic
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolism
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metadon n
methadone
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

metafizycznie adv
metaphysically
w sposób metafizyczny

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
metaphysical
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyka n
metaphysics
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metaphor
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
metaphorical metaphoric figurative
dotyczący metafory

metafraza n
metaphrase
(językoznawstwo, językoznawczy) tłumaczenie słowo w słowo;

metahistoria n
metahistory
nauka o wpływie różnych czynników na nieobiektywne relacjonowanie historii

metaklasa n
metaclass
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: klasa służąca do definiowania zachowań innych klas i ich instancji

metakognicja n
metacognition
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
metal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metaliczny adj
brassy metal-looking metallic-looking metallike
podobny do metalu
metallic
(chemia, chemiczny) o cechach metalu lub zawierający w składzie metal

metalizacja ˌmɛtalʲiˈzaʦ̑ʲja n
metallization
(technologia, technika, techniczny) proces pokrywania powierzchni przedmiotu warstwą metalu

metalo-
metallo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z metalem

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
metal metallic
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metalurg n
metallurgist
osoba zajmująca się metalurgią

metalurgia n
metallurgy
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
metallurgical
związany z metalurgią

metamfetamina n
methamphetamine meth
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamidofos n
methamidophos
(chemia, chemiczny) toksyczny insektycyd fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C2H8NO2PS, pochodna acefatu

metamorficznie adv
metamorphically
na sposób metamorficzny

metamorficzny adj
metamorphic
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
metamorphosis metamorphose
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
methane
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metanoja n
metanoia metanœa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przemiana duchowa, przyjęcie jakiegoś systemu wartości, poglądów i zasad, nawrócenie;

metanol mɛˈtãnɔl n
methanol
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;

metastatyczny adj
metastatic
(medycyna, medyczny) związany z przerzutami nowotworowymi

metastaza n
metastasis
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

metaxa n
metaxa
(spożywczy) rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;

metempsychoza n
metempsychosis
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteor
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteoroid ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it n
meteoroid
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie;

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
meteorologist
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorology
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
meteorological meteorologic
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteorite
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
meteoritics
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach;

meteoryzm n
meteorism
(medycyna, medyczny) wzdęcie brzucha wskutek nagromadzenia się gazów w jelitach

meteotsunami n
meteorological tsunami meteotsunami
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami

metformina n
metformin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;

metoda mɛˈtɔda n
method
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
method way
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metoda komorowa n
chamber process lead chamber process lead-chamber process
(chemia, chemiczny) przemysłowy sposób produkcji kwasu siarkowego, w którym wykorzystuje się instalację, w skład której wchodzą zraszane wodą ołowiane komory

metoda małych kroków n
small steps method
podział trudnego przedsięwzięcia na proste etapy realizowane przez stopniowe i systematyczne wprowadzanie zmian i ulepszeń

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
methodology
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
metonymy
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
meter metre
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
square metre square meter
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
cubic meter cubic metre
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
subway underground tube
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrolog mɛtˈrɔlɔk n
metrologist
specjalista z zakresu metrologii

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
metrology
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metrologiczny ˌmɛtrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
metrological
związany z metrologią, dotyczący metrologii

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
metronidazole
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metronome
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropolis
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju
(administracja) (kościelny) prowincja kościelna zarządzana przez arcybiskupa, składająca się z kilku diecezji;

metropolita ˌmɛtrɔpɔˈlʲita n
metropolitan
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

metropolitalny adj
metropolitan
związany z metropolią, odnoszący się do metropolii

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
metrosexual
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

metrówka n
meter measure metre measure
(technologia, technika, techniczny) narząd pomiarowy, miarka metrowa

metyl n
methyl
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
methylphenidate
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

metylortęć n
methylmercury
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;

mewa ˈmɛva n
gull seagull
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa pospolita ˈmɛva ˌpɔspɔˈlʲita n
Common gull
(ornitologia, ornitologiczny) Larus canus, średniej wielkości gatunek mewy spotykany na wybrzeżach morskich i w pobliżu wód śródlądowych;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
European herring gull herring gull
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mewa trójpalczasta n
kittiwake
(ornitologia, ornitologiczny) Rissa tridactyla, gatunek mewy;

mewa śmieszka n
black-headed gull
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;

mewka japońska n
Bengalese finch society finch
(ornitologia, ornitologiczny) udomowiona forma mniszki białorzytnej;

mezalians n
mésalliance
małżeństwo z osobą niższego stanu;

mezcal n
mescal mezcal
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;

mezoamerykański adj
Mesoamerican mesoamerican
(geografia, geograficzny) związany z Mezoameryką, dotyczący Mezoameryki

mezofanerofit n
mesophanerophyte
(botanika, botaniczny) drzewo o średniej wysokości z przedziału 8–30 metrów;

mezolit mɛˈzɔlʲit n
mesolithic era mesolithic period
(historia, historyczny, historycznie) epoka w dziejach ludzkości między paleolitem a neolitem, trwająca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.;

mezolityczny ˌmɛzɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
mesolithic
żyjący/mający miejsce w mezolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
mesopause
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę;

mezoregion n
mesoregion
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi;

mezoterapia n
mesotherapy
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych;

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Mesozoic
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;

mezuza n
mezuzah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mezzosopran n
mezzosoprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos żeński lub chłopięcy pomiędzy sopranem a altem
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

mezzosopranista n
mezzo-sopranist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) chłopiec, falsecista lub kastrat, który śpiewa mezzosopranem

mezzosopranistka n
mezzo-soprano
kobieta, która śpiewa mezzosopranem

mełamed mɛˈwãmɛt n
melamed melammed
nauczyciel dzieci w chederze;

mglistość n
haziness turbidity
właściwość tego, co jest pełne mgły

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
misty
pełen mgły

mgnienie oka ˈmʲɟɲɛ̇̃ɲɛ ˈɔka n
blink of an eye split second
moment, chwila

mgła mɡwa n
fog mist
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebula
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mhm m̩ˈxm̩ interjection
mhm
…oznaczający przytaknięcie

mi mʲi n
mu
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego;

miami n
Miami
język Indian z plemienia Miami

mianować v
name
określać nazwą
promote
powoływać na stanowisko

mianowicie ˌmʲjãnɔˈvʲiʨ̑ɛ conjunction
namely viz.
służy wprowadzeniu do uszczegółownienia wcześniejszej wypowiedzi
służy wprowadzeniu wyliczenia

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
denominator
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominative nominative case
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

mianownikowy adj
nominative
(gramatyka) związany z mianownikiem, dotyczący mianownika

miara ˈmʲjara n
measure
rozmiar
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;
odmierzona ilość
metoda szacowania lub pomiaru

miargyryt n
miargyrite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

miarowy adj
measuring
mający określoną pojemność i służący do odmierzania czegoś
rhythmic rhythmical
oparty na mierze wierszowej (metrum)
steady
powtarzający się w równych odstępach czasu lub przestrzeni
tailor-made tailored to fit
szyty, robiony na miarę

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
market town
prawno-administracyjna jednostka osadnicza o charakterze przejściowym między miastem a wsią
town small town
małe miasto

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
myasthenia
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
city town
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
city town inner city
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto stołeczne ˈmʲjastɔ stɔˈwɛʧ̑nɛ n
capital city
(urzędowy) miasto pełniące funkcję stolicy

miasto widmo n
ghost town
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miasto-państwo ˌmʲjastɔ‿ˈpãj̃stfɔ n
city-state
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;

miastowy adj
citified city-born city-bred cityfied
(potocznie, potoczny) związany z miastem

miastowy n
dude towner townsman
(potocznie, potoczny) osoba z miasta

miau mʲjaw interjection
meow miaow mew
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
meow miaou
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miazga ˈmʲjazɡa n
pulp
bezkształtna masa powstała wskutek rozbicia, zgniecenia lub roztarcia czegoś

miał mʲjaw n
coal duff culm fine coal slack
sortyment zasadniczy węgla kamiennego; stosowany głównie do ogrzewania domów
dust
drobne cząstki niektórych substancji stałych

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
atherosclerosis atherosclerotic disease
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

miażdżyć v
crush
rozbijać na miazgę

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
micelle
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

midinetka n
midinette
(dawniej, dawny) dziewczyna zatrudniona w paryskim domu mody lub dużym sklepie

miech mʲjɛx n
bellows
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
center-board centerboard centre-board centreboard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ruchoma część niektórych jachtów żaglowych i desek windsurfingowych w formie płetwy wysuwanej w spodzie kadłuba;
sword
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
sword of Damocles
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
lightsaber lightsabre
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miecznik ˈmʲjɛʧ̑ʲɲik n
swordfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

mieczolistny adj
sword-leaved
(botanika, botaniczny) mający liście w kształcie miecza

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
gladiolus
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;
small sword
(zdrobniale) od: miecz: mały miecz lub miecz do zabawy

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
wash tub
duża miska, głównie do mycia lub prania;

miednicowy adj
pelvic
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedza ˈmʲjɛʣ̑a n
balk
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;
crenel
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) przestrzeń między zębami blanek, czyli merlonami

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
copper
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedzio-
cupro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z miedzią

miedzioryt n
copperplate engraving
technika graficzna polegająca na wyryciu wzoru w miedzianej płycie, pokryciu jej farbą, a następnie odbiciu na papierze;

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
copper
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
place site scene
obszar lub punkt w przestrzeni
place space
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
space room
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ ˌartɨkuˈlaʦ̑ʲji n
place of articulation
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski

miejsce pamięci n
memorial
budowla, cmentarz lub pozostałości po nich upamiętniające postaci lub wydarzenia historyczne

miejsce zerowe n
root zero
(matematyka, matematyczny) argument funkcji dla którego przyjmuje ona wartość zero

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
locative
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscowość mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
place locality resort spot
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ adj
local
związany z jakimś miejscem
(medycyna, medyczny) dotyczący ograniczonego miejsca na ciele

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ n
local
(potocznie, potoczny) stały mieszkaniec jakiejś miejscowości

miejscówka n
seat reservation ticket
bilet uprawniający do zajęcia konkretnego siedzenia w środkach transportu publicznego

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
urban legend
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
urban municipal city
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielenie mʲjɛˈlɛ̃ɲɛ n
grinding
(rzeczownik odczasownikowy) od mleć

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
shoal sandbank shallows shallow
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mielocyt n
myelocyte
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;

mielonka mʲjɛˈlɔ̃nka n
spam
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
belongings property estate possesions
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mienić v
sparkle
zmieniać kolory lub odcienie barwy

mierniczy adj
metrological
(metrologia, metrologiczny) związany z miernictwem; służący do mierzenia

mierniczy n
surveyor
(geodezja, geodezyjny) fachowiec zajmujący się pomiarami gruntów, sporządzaniem planów terenów

miernik ˈmʲjɛrʲɲik n
gauge gage
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;

mierny ˈmʲjɛrnɨ adj
mediocre
kiepski, marny

mierny ˈmʲjɛrnɨ n
unsatisfactory
(edukacja, edukacyjny) jedna z ocen szkolnych, najniższa ocena zaliczająca

mierzalny adj
measurable
taki, który daje się zmierzyć

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
spit sandbar
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza;

mierzenie mʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
measuring
(rzeczownik odczasownikowy) od mierzyć

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
measure
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar
try on
(krawiectwo) zakładać na siebie ubranie lub obuwie, sprawdzając czy pasuje

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
month
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
honeymoon
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
menstruate
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
menstrual
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesiącznica n
honesty
(botanika, botaniczny) (systematyka) Lunaria L., rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych;

miesięcznica n
month anniversary
(neologizm) dzień przypadający dokładnie miesiąc po jakimś fakcie, zdarzeniu

miesięcznie mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
monthly
w ciągu miesiąca; dotyczy ilości czegoś

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
monthly
czasopismo wydawane co miesiąc

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
monthly
związany z okresem jednego miesiąca

mieszadło n
stirrer agitator dasher paddle
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do mieszania

mieszalnik n
mixer
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do mieszania różnych substancji

mieszane uczucia mʲjɛˈʃãnɛ uˈʧ̑uʨ̑a n
mixed feelings
niepewne, ambiwalentne przekonanie o czymś; nie do końca pozytywne, lecz też nie całkowicie negatywne zdanie na jakiś temat

mieszanie mʲjɛˈʃãɲɛ n
coupage mix
mechaniczne łączenie ze sobą różnych składników lub elementów

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
mixture mix
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
połączenie różnorodnych rzeczy, osób, pojęć, właściwości (i tym podobne, i temu podobne)

mieszanina piorunująca n
detonating gas explosive mixture oxyhydrogen
(chemia, chemiczny) mieszanina wodoru i tlenu, wybuchająca pod wpływem ognia, iskry lub ogrzania

mieszanka mʲjɛˈʃãnka n
mixture
połączenie odmiennych od siebie elementów
zmieszane ze sobą produkty lub substancje

mieszany adj
assorted mixed
złożony z różnych elementów

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
mix
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
dodawać, łączyć pojęcia itp.

mieszczanin n
burgher
(historia, historyczny, historycznie) osoba należąca do stanu mieszczańskiego;
townsman
(przestarzałe, przestarzały) mieszkaniec miasta

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
bourgeoisie
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw

mieszczuch ˈmʲjɛʃʧ̑ux n
city slicker
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba mieszkająca w mieście

mieszek ˈmʲjɛʃɛk n
camera bellow
(fotografia) urządzenie oddalające obiektyw od elementu światłoczułego (kliszy lub matrycy);

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
hair follicle
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos;

mieszkalny mʲjɛˈʃkalnɨ adj
residential habitable
przeznaczony do mieszkania, nadający się do zamieszkania

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
apartment flat
miejsce, gdzie dana osoba mieszka
flat apartment
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;
live
(rzeczownik odczasownikowy) od mieszkać

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
inhabitant indweller
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkaniowy ˌmʲjɛʃkãˈɲɔvɨ adj
housing residential
odnoszący się do mieszkania, związany z mieszkaniem

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
live reside
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieszkać kątem idiom
be put up
mieszkać u kogoś z jego łaski, wynajmując zwykle niewielką część mieszkania

miewać ˈmʲjɛvaʨ̑ v
have from time to time
mieć coś w pewnych odstępach czasu

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
be suppose to
czasownik posiłkowy używany do przewidywania lub prognozowania jakiejś czynności
have
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia, że czynność jest wykonywana na czyjeś zlecenie
have for have
dążyć do oddania czegoś komuś
must have to be need to ought to
musieć coś zrobić
to feel have
czuć coś
to wear
być w coś ubranym

mieć asa w rękawie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈasa v‿rɛ̃ŋˈkavʲjɛ idiom
have an ace up one's sleeve
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi

mieć cykora ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ʦ̑ɨˈkɔra v
chicken
(potocznie, potoczny) bać się

mieć do czynienia v
to deal with to have to do
radzić sobie z czymś lub znaleźć się w styczności z czymś

mieć dość v
be sick of be tired of
odczuwać przesyt, być znużonym czymś lub kimś
be up to here have enough of
mieć wystarczająco dużo

mieć dwie lewe ręce ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈlɛvɛ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
be all thumbs have two left hands
być niezdarnym, nie mieć żadnych zdolności manualnych; być fajtłapą lub nie nadawać się do pracy

mieć grubą skórę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡrubɔ̃w̃ ˈskurɛ v
have thick skin
być niezbyt wrażliwym, niedelikatnym
być odpornym, zwłaszcza na krytykę

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
have a head on one's shoulders have one's head screwed on
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć głowę w chmurach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿xmurax v
have one's head in the clouds
być rozmarzonym, rozkojarzonym; myśleć nierozsądnie, nierealnie

mieć haka v
have dirt
mieć sposób na kogoś, znać kompromitujące informacje o kimś

mieć jaja ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈjäja v
have balls
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie

mieć kija w dupie v
have a corncob up one's ass
(potocznie, potoczny) być nierozrywkowym, pozbawionym spontaniczności, sztywnym

mieć krew na rękach v
have blood on one's hands
(przenośnie, przenośnia) pośrednio lub bezpośrednio odpowiadać za czyjąś śmierć, przyczynić się do czyjejś śmierci

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
take place
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć

mieć mleko pod nosem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmlɛkɔ pɔd‿ˈnɔsɛ̃m v
be a milk drinker
(lekceważąco, lekceważący) być kimś zbyt młodym, niedoświadczonym lub niedojrzałym

mieć motyle w brzuchu v
have butterflies in one's stomach
odczuwać przyjemne napięcie w związku z jakimś wydarzeniem, przeszłym, przyszłym lub trwającym, lub na myśl o kimś lub o czymś bliskim sercu

mieć muchy w nosie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmuxɨ ˈv‿nɔɕɛ v
sulk
być niezadowolonym, dąsać się

mieć na głowie v
have on one's plate
(przenośnie, przenośnia) mieć coś do załatwienia, musieć się czymś zająć

mieć na imię ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈĩmʲjɛ v
be called
posiadać, nosić jakieś imię nadane aktem urodzenia

mieć na końcu języka ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u jɛ̃w̃ˈzɨka v
have something on the tip of the tongue
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni

mieć na myśli v
mean get at have in mind
myśleć o kimś lub o czymś

mieć na oku ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈɔku v
have one's eye on something have something in one's sights
(rzadki, rzadko używany) obserwować coś/kogoś
być czymś zainteresowanym, upatrzyć sobie coś

mieć na uwadze v
be aware of
uwzględniać daną kwestię

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
hope
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć nosa ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnɔsa v
have a nose for something
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie

mieć nóż na gardle ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnuʃ na‿ˈɡardlɛ v
have a gun pointed at one's head
być w ciężkiej sytuacji, zmuszającej do podjęcia szybkiej, zwykle niekorzystnej dla siebie decyzji

mieć obiad v
have dinner
spożywać południowy posiłek

mieć oczy szeroko otwarte v
keep an eye open keep an eye out
dokładnie obserwować

mieć ogon v
be tail
być śledzonym

mieć pieniędzy jak lodu v
have money to burn roll in it roll in the money
być bogatym

mieć po kokardę v
be fed up with sick to the back teeth
mieć dosyć

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
be fed up with have it up to here have it up to one's ears sick to the back teeth
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić

mieć rację v
to be correct to be right
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

mieć robaki w dupie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ rɔˈbaci ˈv‿dupʲjɛ v
have ants in one's pants
(wulgarnie, wulgaryzm) być niecierpliwym, ruchliwym, nie móc usiedzieć w jednym miejscu

mieć słabą głowę ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈswabɔ̃w̃ ˈɡwɔvɛ v
be weak-headed
(potocznie, potoczny) nie mieć odporności do picia alkoholu

mieć w dupie ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿dupʲjɛ v
not give a shit
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) lekceważyć, ignorować kogoś lub coś; (zobacz) mieć w nosie, (zobacz) mieć gdzieś

mieć w garści ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i v
have in one's grip have in the palm of one's hand
(potocznie, potoczny) mieć władzę nad kimś, panować nad kimś, uzależnić kogoś od siebie
hold in one's hand
(dosłownie) trzymać w zamkniętej dłoni

mieć w małym palcu ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿mawɨ̃m ˈpalʦ̑u v
have at one's fingertips
(potocznie, potoczny) umieć coś bardzo dobrze

mieć w nosie ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿nɔɕɛ v
not give a hoot
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś

mieć wypisane na czole ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˌvɨpʲiˈsãnɛ na‿ˈʧ̑ɔlɛ v
have written all over one's face
po kimś widać coś na pierwszy rzut oka, coś można łatwo rozpoznać u kogoś/w kimś

mieć znajomości ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˌznajɔ̃ˈmɔɕʨ̑i v
have connections
znać wpływowe osoby

mieć złą prasę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈzwɔ̃w̃ ˈprasɛ idiom
have a bad rap
być negatywnie ocenianym

mieścina n
backwater one-horse town
niewielkie, ubogie miasto

mieścić ˈmʲjɛ̇ɕʨ̑iʨ̑ v
accommodate seat
być siedzibą
contain hold
zawierać coś w środku
be locate be situate
być ulokowanym gdzieś
fit go in
być wystarczająco małym, aby znaleźć się w środku czegoś

mifepriston ˌmʲifɛˈprʲistɔ̃n n
11 11 4 phenyl- 17 hydroxy- 13 methyl- 17 propynyl- 1 propynyl- 1 11 β p phenyl- 17 β hydroxy- 17 estra- 4 12 14 15
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży;

migawka mʲiˈɡafka n
shutter
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;

migać ˈmʲiɡaʨ̑ v
sign
używać języka migowego, bądź miganego
twinkle
świecić przerywanym światłem

migdał ˈmʲiɡdaw n
almond
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
(zobacz) migdałowiec
tonsil
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek

migdałecznik arjuna n
arjun tree arjuna
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Terminalia arjuna, gatunek drzewa z rodziny trudziczkowatych, występujący w Indiach, w Mjanmie i na Sri Lance;

migdałek n
tonsil
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec n
almond tree almond
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migdałowiec pospolity n
almond almond tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku migdałowiec pospolity (1.1)

migdałowiec trójklapowy n
flowering almond flowering plum
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus, występującej dziko w Chinach i Korei;

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
almond
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem

migotanie komór n
ventricular fibrillation
(medycyna, medyczny) potencjalnie śmiertelna arytmia serca polegająca na braku koordynacji pracy komór serca, mogąca prowadzić do zatrzymania krążenia;

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
atrial fibrillation
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migotać v
flicker glitter scintillate glimmer twinkle gutter
świecić w sposób przerywany lub krótko

migotka mʲiˈɡɔtka n
haw
(anatomia, anatomiczny) trzecia powieka, przezroczysty fałd spojówki położony w przyśrodkowym kącie oka występujący u niektórych zwierząt;

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migraine
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mihrab n
mihrab
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nisza w meczecie wskazująca kierunek Mekki;

mijać ˈmʲijäʨ̑ v
pass by
przechodzić, przejeżdżać obok kogoś, czegoś
pass elapse go by
o czasie, zjawiskach: stawać się przeszłością, przemijać, upływać, kończyć się

miko-
myco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z grzybami

mikoryza n
mycorrhiza
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;

mikotoksyna n
mycotoxin
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
Saint Nicolas Saint Nicolas day
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikro- ˈmʲikrɔ
micro-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

mikroamper n
microampere
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera

mikrob ˈmʲikrɔp n
microbe microorganism
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm

mikrobiolog ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk n
microbiologist
specjalista zajmujący się mikrobiologią

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
microbiology
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobowy adj
microbial
dotyczący mikrobów, zarazków

mikrobus n
minibus
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
microcephaly
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikrodermabrazja ˌmʲikrɔdɛrmaˈbrazʲja n
microdermabrasion
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg kosmetyczny polegający na mechanicznym ścieraniu kolejnych warstw naskórka przez precyzyjnie kontrolowany strumień mikrokryształków

mikroelement n
micronutrient
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych

mikrofanerofit n
microphanerophyte
(botanika, botaniczny) niskie drzewo, wysoki krzew lub liana osiągające 2–8 metrów wysokości;

mikroflora n
microflora
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
microphone mike
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrojęzyk n
microlanguage
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt o ograniczonym, regionalnym występowaniu w stosunku do języka dominującego na danym obszarze, posiadający pewną tradycję literacką i odznaczający się pewnym stopniem standaryzacji, lecz mający niski potencjał poliwalencyjny;

mikrokaseta n
microcassette
mała kaseta z taśmą magnetyczną, na której jest nagrany dźwięk, przeznaczona do dyktafonów i automatycznych sekretarek;

mikrokomputer n
micro-computer microcomputer
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikrometr n
micrometer
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości
micrometre micrometer
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikronizowany adj
micronize
(technologia, technika, techniczny) poddany lub podawany procesowi mikronizacji

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
microorganism
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikropaleontologia n
micropaleontology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;

mikroregion n
micro-region microregion
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;

mikrosegmentacja ˌmʲikrɔsɛɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
microsegmentation
(informatyka, informatyczny) podział sieci informatycznej na mniejsze części, zwykle w celu zwiększenia dostępnego pasma

mikrosekunda n
microsecond
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej milionowej części sekundy;

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
microscope
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
electron microscope
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
microscopic
bardzo mały, w skali mikro

mikroskopowy adj
microscopic microscope microscopical
(technologia, technika, techniczny) związany z mikroskopem

mikrotransakcja n
microtransaction
(gry komputerowe) drobna, dobrowolna opłata za przedmioty lub ułatwienia w grze;

miks mʲiks n
mix
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki połączone przez mikser; efekt miksowania
(potocznie, potoczny) mieszanka, mieszanina

mikser ˈmʲiksɛr n
mixer
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;

mikstura mʲikˈstura n
mixture
(medycyna, medyczny) płynny lek sporządzony z kilku składników

mila ˈmʲila n
mile
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milady n
milady
tytuł grzecznościowy stosowany wobec zamężnych arystokratek angielskich

milczek ˈmʲilʧ̑ɛk n
clam dummy
człowiek małomówny, milczący

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
silence
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
be silent keep silent
nie mówić, nie wydawać głosu

milczeć jak grób ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ ˈjaɡ ˈːrup v
be as silent as the grave
milczeć uporczywie, nie odzywać się zupełnie

milczący adj
tacit silent
przebiegający bez użycia słów
taciturn
nieodzywający się wcale lub wypowiadający się rzadko

mile ˈmʲilɛ adv
kindly
od przym. → miły

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
millennium
okres tysiąca lat

milezyjski adj
Milesian
związany z Miletem, dotyczący Miletu

mili- ˈmʲilʲi
milli-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliamper mʲilʲjˈãmpɛr n
milliamp
(fizyka, fizyczny) jednostka natężenia pola elektrycznego równa jedna tysięcznej ampera

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
billionaire
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

miliardowy ˌmʲilʲjarˈdɔvɨ adj
bilionth
przymiotnik od miliard (1000000000)

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
militia
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

milicjant n
militiaman
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego

milieu mʲiˈlʲjɛ n
environment milieu
otoczenie, środowisko

mililitr n
millilitre milliliter
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
millimeter millimetre
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
millimetric
taki, który ma wielkość jednego milimetra

miliom n
miliom
(fizyka, fizyczny) jedna tysięczna oma

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
million
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
millionaire
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milisekunda n
millisecond
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej tysięcznej części sekundy;

militaria ˌmʲilʲiˈtarʲja n
military
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
military
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
militarization militarisation
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
militarism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
millivolt
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta

milleryt n
millerite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu;

milord ˈmʲilɔrt n
milord
tytuł grzecznościowy stosowany wobec lordów angielskich - członków Izby Lordów

milyjski n
Milyan
(językoznawstwo, językoznawczy) język milyjski, należący do rodziny anatolijskiej;

mim mʲĩm n
mime
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor występujący w pantomimie;

mimbar n
mimbar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kazalnica w meczecie

mimesis n
mimesis
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) wierne oddanie rzeczywistości

mimetezyt n
mimetite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

mimikra mʲĩˈmʲikra n
mimicry
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
despite in spite of although notwithstanding
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo to
despite that yet
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia

mimo wszystko particle
after all all the same for all that still and all
niezależnie od okoliczności

mimo że
although even though despite though
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimoza mʲĩˈmɔza n
mimosa
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;

mina ˈmʲĩna n
look face air
wyraz twarzy
mine
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;

minarchizm n
minarchism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;

minaret mʲĩˈnarɛt n
minaret
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

minbar n
minbar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kazalnica w meczecie;

mineralny adj
mineral
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineralogy
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
mineralogical mineralogic
dotyczący mineralogii

mineraloid ˌmʲĩnɛraˈlɔ<sup>j</sup>it n
mineraloid
naturalnie występująca substancja o uporządkowaniu wewnętrznym odmiennym niż w przypadku minerałów;

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minerał towarzyszący mʲĩˈnɛraw ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
accessory mineral
(mineralogia, mineralogiczny) składnik skał występujący rzadko i w ilościach śladowych

minigun n
minigun
(wojskowość, wojskowy) amerykański sześciolufowy karabin maszynowy cechujący się dużą szybkostrzelnością;

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
minimalist
zwolennik minimalizmu

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzaʦ̑ʲja n
minimization
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalism
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
minimal
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum

minimum ˈmʲĩɲĩmũm adv
at least
w połączeniu z określeniem liczby: co najmniej

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
minimum
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minimum minimorum n
minimum minimorum
absolutne minimum

miniony adj
by-gone bygone foregone past
(książkowy) taki, który minął, przeszedł do przeszłości
last
(książkowy) ubiegły, poprzedni

minipark n
minipark
niewielki park

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
miniskirt
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
minister secretary
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
minister without portfolio
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerialny adj
ministerial
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministry department
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
altar boy altar server
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

ministrantka n
altar girl
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii

minjan n
minyan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;

minojski adj
Minoan
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący, odnoszący się do cywilizacji powstałej w rejonie Morza Egejskiego w okresie od 2600 do 1100 r. p.n.e.

minor ˈmʲĩnɔr n
minor
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn;

minorkański adj
Minorcan
związany z Minorką, dotyczący Minorki

minowy adj
mine
(wojskowość, wojskowy) obsiany minami

mintaj ˈmʲĩntaj n
Alaska pollock walleye pollock whiting
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;

minus ˈmʲĩnus conjunction
except minus
oprócz, z wyjątkiem

minus ˈmʲĩnus n
disadvantage drawback shortcoming
ujemna cecha czegoś
minus
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera;

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
minuscule
(termin typograficzny) mała litera;

minuta mʲĩˈnuta n
minute
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
lamprey lamprey eel
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
Miocene
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;

miodarka n
extractor
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra

miodojad n
honeyeater
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Meliphagidae;

mioklonia n
myoclonus
(medycyna, medyczny) krótkotrwały, nagły napad padaczkowy objawiający się raptownym skurczem mięśni;

mion n
muon
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego

mionowy adj
muonic
(fizyka, fizyczny) związany z mionami, dotyczący mionów

miopatia n
myopathy
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nieprawidłowym funkcjonowaniu włókien mięśniowych;

miotacz ˈmʲjɔtaʧ̑ n
pitcher
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę
flamethrower grenade launcher
(wojskowość, wojskowy) broń, która wyrzuca coś na większy dystans, np. granaty, ogień, kamienie lub miny

miotać ˈmʲjɔtaʨ̑ v
hurl throw toss
mocno i daleko rzucać

miotełka mʲjɔˈtɛwka n
whisk
przyrząd do oganiania się od much

miotła ˈmʲjɔtwa n
broom besom
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
miosis
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirabelka n
mirabelle plum
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana śliwy domowej o małych żółtych owocach;

miriametr n
myriameter myriametre
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów

mirliton mʲirˈlʲitɔ̃n n
kazoo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;

mirra ˈmʲirːa n
myrrh
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirrowy adj
myrrhic
związany z mirrą, dotyczący mirry, zawierający mirrę

mirt mʲirt n
myrtle
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

mirza ˈmʲirza n
mirza
wódz, książę tatarski; perski i turecki tytuł honorowy, np. uczonych (umieszczany przed nazwiskiem) lub książęcy (wtedy po nazwisku);

misa ˈmʲisa n
bowl basin
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

miscela n
miscella
(chemia, chemiczny) (spożywczy) roztwór tłuszczów w rozpuszczalniku organicznym, produkt przejściowy w przetwórstwie m.in. olejów roślinnych;

mischling n
Mischling mischling
(historia, historyczny, historycznie) (obraźliwie) mieszaniec rasowy, osoba mająca żydowskich przodków; określenie używane w propagandzie, teorii rasowej i prawie nazistowskim w Niemczech;

miseczka mʲiˈsɛʧ̑ka n
cup
każda z dwóch części stanika osłaniająca pierś

misgendering n
misgendering
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) forma dyskryminacji i przemocy słownej wobec osób transpłciowych lub niebinarnych, polegająca na stosowaniu form gramatycznych innych niż ich tożsamość płciowa

misie-patysie ˈmʲiɕɛ paˈtɨɕɛ n
Poohsticks
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dziecięca gra towarzyska o literackiej proweniencji, polegająca na umiejętnym zrzucaniu patyka z mostu tak, aby wypłynął z drugiej strony jako pierwszy;

misja ˈmʲisʲja n
mission
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców

misjonarski adj
missionary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
missionary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
bowl
plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb, (Kraków) szaflik
bowl basin
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

miskowaty ˌmʲiskɔˈvatɨ adj
cuplike
przypominający kształtem miskę

miso ˈmʲisɔ n
miso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;

misterium n
mystery
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) coś tajemniczego, niezrozumiałe zjawisko
mystery play
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej

misterny mʲiˈstɛrnɨ adj
dainty
umiejętnie wykonany

mistrz mʲisṭʃ n
master champion
osoba najlepsza w czymś

mistrzostwa n
championship
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwa świata mʲiˈsṭʃɔstfa ˈɕfʲjata n
world championship
(sport, sportowy) rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
championship
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie

mistrzostwo Europy n
European championship
(sport, sportowy) najlepszy wynik zawodnika lub drużyny w Europie w danej dyscyplinie

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
champion
właściwy mistrzowi
masterful masterly
świetny, wspaniały, doskonały w swojej dziedzinie; doskonale wykonany

mistrzowsko adv
masterfully
na sposób mistrzowski, po mistrzowsku

mistrzyni mʲiˈsṭʃɨ̃ɲi n
mistress
kobieta najlepsza w czymś

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
mysticism
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistycznie mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
mystically
w sposób mistyczny

mistyczny adj
mystic
charakteryzujący się tajemniczością
mystical mystic
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
hoax deception imposture
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;

mistyk n
mystic
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

mistyka ˈmʲistɨka n
mystique mysticism
duchowość opierająca się na mistycyzmie

miswak n
miswak
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

misyjny adj
missionary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji

miszmasz ˈmʲiʃmaʃ n
hotchpotch
(potocznie, potoczny) mieszanina[potrzebne źródło]

mit mʲit n
myth
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitochondrium n
mitochondrion
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologem n
mythologem mythologeme
podstawowa jednostka stosowana w opisie mitów

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mythology
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologicznie adv
mythologically
nawiązując do mitologii

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
mythological
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitologizacja n
mythicisation mythicization
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzanie elementów mitologicznych

mitologizm n
mythologism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub połączenie wyrazów pochodzące z mitologii używane jako przenośnia

mitologizowanie n
mythicise mythicize
(rzeczownik odczasownikowy) od mitologizować

mitoman n
mythomaniac
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitomanka n
mythomaniac
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitoza n
mitosis
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mitraita n
Mithraist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca mitraizmu

mitraizm n
Mithraism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry

mitralieza n
mitrailleuse
(wojskowość, wojskowy) dawne małe działo szybkostrzelne, wielolufowe

mitralny adj
mitral
(anatomia, anatomiczny) dotyczący zastawki położonej pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą serca

mitrydatyzm ˌmʲitrɨˈdatɨsm̥ n
mithridatism
zabezpieczanie się przed truciznami poprzez przyjmowanie małych nieletalnych dawek trucizny;

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
mythical mythic
związany z mitem, mitologią

mitygować v
mitigate
hamować czyjąś zapalczywość, powstrzymywać kogoś

miyagawa n
miyagawa
(spożywczy) (botanika, botaniczny) zielona, bezpestkowa mandarynka, owoc drzewa jednej z odmian gatunku Citrus unshiu, mandarynki Satsuma

mizantrop n
misanthrope misanthropist
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
misanthropy
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijnie adv
misanthropically
niechętnie ludziom, zgorzkniale

mizantropijny adj
misanthropic misanthropical
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizerabilizm n
miserabilism
fascynacja biedą i nieszczęściem, szczególnie w utworze literackim lub w malarstwie;

mizernie adv
gauntly haggardly lousily meagerly wanly
biednie, słabo
weedily
o stanie zdrowia źle

mizerny mʲiˈzɛrnɨ adj
emaciated gaunt haggard ill-looking wan
o człowieku: wątły, słaby, wychudzony
paltry poor
niewielki, zbyt mały

mizerykordia n
misericord misericorde
(historia, historyczny, historycznie) sztylet używany w średniowieczu do dobijania konających przeciwników, by przerwać ich cierpienie;

mizoandria n
misandry
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizoandryzm n
misandry
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn

mizofobia n
mysophobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
misophonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

mizogin n
misogynist
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna czujący wstręt do kobiet

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misogyny
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
honey
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
mead
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
mead
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

miód w gębie n
die and go to heaven melt in the mouth
(żartobliwie) coś bardzo smaczne, wyborne

miód wielokwiatowy n
polyfloral hone
miód powstały z nektaru wielu gatunków roślin

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
flesh pulp
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

miąższość ˈmʲjɔ̃w̃ʃːɔɕʨ̑ n
thickness
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
mollusc mollusk
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;
milksop
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek miękki, uległy, bez charakteru

mięczak zakaźny n
water warts
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
between among
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
between Scylla and Charybdis
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami

między innymi adv
among other things inter alia
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
between a rock and a hard place between the devil and the deep blue sea between hell and high water between wind and water
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami

międzybankowy adj
interbank
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzyczas mʲjɛ̃nˈʣ̑ɨʧ̑as n
meantime
(sport, sportowy) czas zawodnika na pewnym fragmencie wyścigu

międzygatunkowy adj
interspecies interspecific
taki, który zachodzi pomiędzy gatunkami

międzykomórkowy adj
intercellular
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami

międzyludzki ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨˈluʦ̑ʲci adj
interpersonal
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
international
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
interplanetary
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

międzyplon mʲjɛ̃nˈʣ̑ɨplɔ̃n n
catch crop
(rolnictwo, rolniczy) szybko rosnąca roślina uprawna, wysiewana lub sadzona równocześnie z uprawą główną lub pomiędzy zbiorem a następnym wysiewem roślin ozimych

międzyrasowy adj
interracial
odbywający się pomiędzy różnymi rasami

międzystanowy adj
interstate
przebiegający między dwoma stanami

międzywojnie n
interwar period
okres między dwiema wojnami, w szczególności między pierwszą a drugą wojną światową

międzyżebrowy adj
intercostal
znajdujący się między żebrami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
soft
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkie serce ˈmʲjɛ̃ŋʲcɛ ˈsɛrʦ̑ɛ idiom
soft-hearted
skłonność do bycia ustępliwym, współczującym, dobrotliwym, dobrodusznym

miękko adv
softly
w sposób miękki

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
softness
cecha tego, co jest miękkie w dotyku

mięsak n
sarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
muscle
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
piriformis piriformis muscle
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
sartorius muscle
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
meat
dotyczący mięsa
zrobiony z mięsa, zawierający mięso

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
flesh meat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa (1.1)
meat flesh
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
cannon fodder
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
mince mince meat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
carnivore zoophagan
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem
meatarian meatatarian
(książkowy) (żartobliwie) osoba lubiąca i często jedząca mięso

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
carnivorous
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
mint
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

mięta pieprzowa n
peppermint
(botanika, botaniczny) Mentha × piperita

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
mint
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
peppermint
otrzymywany z mięty lub zawierający miętę
mint minty
taki, który ma kolor bladej, chłodnej zieleni

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
burbot
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
muscular
dotyczący mięśni

miło ˈmʲiwɔ adv
nicely pleasantly nice
od: miły

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
mercy
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosiernie adv
charitably
z litością, ze współczuciem

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
merciful
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
amorous love
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłostka mʲiˈwɔstka n
mash
(książkowy) mało istotny, krótkotrwały romans

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
cherish love
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś

miłościwie adv
graciously
na sposób miłościwy

miłościwy adj
gracious kind merciful
(dawniej, dawny) (książkowy) pełen dobroci, mający litość

miłośnik mʲiˈwɔɕɲik n
lover
wielbiciel, amator, fan czegoś
(dawniej, dawny) kochanek

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
love affection fondness
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
love sweetheart
osoba, którą się kocha

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
love is blind
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
love at first sight
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
platonic love
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
self-love
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu)
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)

miły ˈmʲiwɨ adj
likeable nice agreeable amiable kind
uprzejmy, serdeczny
nice pleasant
wywołujący przyjemne uczucie

miły ˈmʲiwɨ n
beloved
ukochana osoba

miś mʲiɕ n
bear cub
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek
gummy bear
(spożywczy) żelka w kształcie misia (1.1)
teddy bear teddy
zabawka wyobrażająca misia (1.1);

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
scurry scuttle
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mlask n
click
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych
slurp
odgłos odrywania się języka lub warg od wilgotnego wnętrza ust

mlecz mlɛʧ̑ n
dandelion
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski

mleczaj n
milkcap
(mikologia, mikologiczny) gatunek grzyba;

mleczaj rydz n
orange latex milky pine mushroom red pine mushroom saffron milk cap
(mikologia, mikologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;

mleczan ˈmlɛʧ̑ãn n
lactate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego

mleczarnia n
dairy
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarstwo n
dairy
przetwórstwo mleka; skup, składowanie i przerób mleka oraz sprzedaż powstałych przetworów

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
milkman dairyman
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mlecznie adv
milkily
właściwie dla mleka

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
dairy
(zootechnika, zootechniczny) o zwierzętach hodowanych dla mleka: wydajny, dający dużo mleka
deciduous
o czasowym zębie
milky lacteal lactiferous
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka
opal
w kolorze mleka, biały jak mleko

mleko ˈmlɛkɔ n
milk
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;

mleko owsiane n
oat milk
napój otrzymywany z ziaren owsa;

mleko skondensowane n
condensed milk
krowie mleko ze zredukowaną ilością wody

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
soy milk soya milk soybean milk soymilk
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mleć mlɛʨ̑ v
mill
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mnemotechnika ˌmnɛ̃mɔˈtɛxʲɲika n
mnemonics mnemotechnic mnemotechnics
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;

mniam mʲɲãm interjection
nom nom nom nom nom om nom nom om nom nom nom yum yum-yum
służy do wyrażenia, że mówiącemu coś bardzo smakuje bądź ma na to apetyt

mnich mʲɲix n
monk
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
more or less
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
minority
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mniemać ˈmʲɲɛ̃maʨ̑ v
believe think
(książkowy) przypuszczać coś, wnioskować

mnisi adj
monkish
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mniszek lekarski n
common dandelion dandelion
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

mniszka n
monk seal
(zoologia, zoologiczny) Monachus, zwierzę zaliczane do rodziny fokowatych;
nun moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) motyl z rodziny brudnicowatych;

mniszka białorzytna n
striated finch white-rumped mannikin white-rumped munia
(ornitologia, ornitologiczny) Lonchura striata, gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych;

mniszka śródziemnomorska n
Mediterranean monk seal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Monachus monachus Hermann, gatunek ssaka płetwonogiego z rodziny fokowatych;

mniszy adj
monkish
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mnogi ˈmnɔɟi adj
numerous
(książkowy) występujący w dużej ilości
plural
dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości

mnogość ˈmnɔɡɔɕʨ̑ n
multitude
duża ilość czegoś
set
(matematyka, matematyczny) zbiór

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
multiplication
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od mnożyć

mnożnik n
multiplier
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą się mnoży poprzednią liczbę w działaniu mnożenia

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
augment increase multiply propagate
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać

mnóstwo ˈmnustfɔ n
lots bags of heaps of plenty tons
bardzo dużo

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci adj
Moabite
odnoszący się do Moabu lub Moabitów

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci n
Moabite language
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej

mobbing n
bullying harassment mobbing
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;

mobbingować v
mob
nękać, prześladować, dręczyć kogoś w środowisku pracowniczym lub szkolnym, poddawać mobbingowi;

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
mobilization mobilisation
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mobilizować v
mobilise mobilize
powoływać do czynnej służby

mobilność n
mobility
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków

mobilny adj
mobile
taki, który można przenosić, używać w różnych miejscach

moc mɔʦ̑ n
power
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

mocarz n
strongman
(podniośle) człowiek posiadający wielką siłę fizyczną lub duchową

mocne nerwy ˈmɔʦ̑nɛ ˈnɛrvɨ idiom
nerves of steel
wysoka wytrzymałość nerwowa, bycie odpornym psychicznie

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
hard firmly
w sposób mocny

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
empowered
(przestarzałe, przestarzały) lub (książkowy) upoważniony prawem lub zezwoleniem do czegoś
fortis
(fonetyka, fonetyczny) o spółgłosce: wymagający większego napięcia mięśni narządów artykulacyjnych i silniejszego wydechu
powerful
charakterystyczny dla kogoś o dużej sile
proficient
dobrze radzący sobie z czymś dzięki odpowiedniej wiedzy lub umiejętnościom
strong
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
mający dużą moc
mający dużą siłę fizyczną lub psychiczną
strong powerful
wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem
strong solid firm
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia

mocny jak byk adj
strong as an ox
(potocznie, potoczny) bardzo silny

mocny w gębie adj
be all talk have a big mouth
(potocznie, potoczny) o kimś wygadanym, elokwentnym lub pyskatym, potrafiącym argumentacją przekonać innych do swoich racji

mocować mɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
fix
przytwierdzać coś do czegoś
grapple
walczyć, zmagać się z przeciwnościami, nie poddając się im
wrestle
starać się pokonać kogoś w walce wręcz

mocz mɔʧ̑ n
urine
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
urate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczar n
fen marsh marshland swamp
(książkowy) teren podmokły

moczarka n
waterweed
(botanika, botaniczny) Elodea Michx., roślina wodna z rodziny żabiściekowatych o długich łodygach zwykle ulistnionych okółkowo, pochodząca z Ameryki;

moczarka kanadyjska n
American waterweed Canadian waterweed pondweed
(botanika, botaniczny) Elodea canadensis Michx., roślina korzeniąca się lub unosząca się w wodzie z rodziny żabiściekowatych, pochodząca z Ameryki Północnej;

moczary n
bog marshland
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

mocznica n
uremia uraemia
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
diuretic
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
urinary urinous
związany z moczem, dotyczący moczu

moczowód n
ureter
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moczyć ˈmɔʧ̑ɨʨ̑ v
wet
powodować, że coś staje się mokre

moda ˈmɔda n
fashion
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
design model
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu
model
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu;
kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach
(matematyka, matematyczny) zbiór obiektów matematycznych, spełniających pewne aksjomaty;
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modelarstwo ˌmɔdɛˈlarstfɔ n
model building
odwzorowywanie rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonych modeli;

modelarz mɔˈdɛlaʃ n
modeller
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej

modelować v
model
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków

modem ˈmɔdɛ̃m n
modem
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

moderator ˌmɔdɛˈratɔr n
moderator
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach
(fizyka, fizyczny) spowalniacz neutronów, mający zastosowanie w reaktorach jądrowych;

modernistyczny adj
modernist
związany z modernizmem, dotyczący modernizmu
podobny do modernizmu, mający cechy modernizmu

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
modernisation modernization
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej

modernizm n
modernism
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;

modernizować v
modernise modernize switch on update upgrade
dokonywać modernizacji; czynić bardziej nowoczesnym
undergo modernization
ulegać modernizacji; stawać się nowoczesnym

modeńczyk n
Modenese
mieszkaniec Modeny

modeński adj
Modenese
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
mantis praying mantis
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
prayer book
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
prayer orison
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
pray
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modny ˈmɔdnɨ adj
fashionable boutique
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modraszek arion n
large blue
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Maculinea arion, gatunek motyla dziennego z rodziny modraszkowatych;

modroborowik ponury n
lurid bolete
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Suillellus luridus (Schaeff.) Murrill, gatunek grzybów jadalnych z rodziny borowikowatych;

modry adj
cerulean
niebieski o dużej intensywności

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
larch
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

moduł n
module unit
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości
modulus
(matematyka, matematyczny) wartość bezwzględna liczby

modyfikowalny adj
modifiable
dający się modyfikować

modyfikować ˌmɔdɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
modify alter
wprowadzać zmiany

mogiła mɔˈɟiwa n
grave tomb mound tumulus
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary

mohel n
mohel circumcisor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak;

moher ˈmɔxɛr n
mohair
wełna z kóz angorskich;

moim zdaniem adv
in my opinion
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

moja ˈmɔja pronoun
my
(mianownik) lp (rodzaj żeński) od: mój

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mojżeszowy ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ adj
Mosaic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza

mokait mɔˈka<sup>j</sup>it n
mookaite moukaite
(mineralogia, mineralogiczny) Windalia Radiolarite, odmiana jaspisu o czekoladowej, czerwonej, żółtej lub kremowej barwie

mokasyn n
moccasin
(obuwnictwo, obuwniczy) krótki but wzorowany na indiańskim mokasynie (1.1)
(obuwnictwo, obuwniczy) tradycyjny, skórzany indiański but o miękkiej cholewie;
(zoologia, zoologiczny) Agkistrodon, rodzaj węży z podrodziny grzechotnikowatych
(zoologia, zoologiczny) wąż z rodzaju mokasyn (2.1)

moknąć v
get wet
stawać się mokrym, zazwyczaj od deszczu

mokradła n
wetland
(hydrologia, hydrologiczny) grząskie i podmokłe tereny

mokradło mɔˈkradwɔ n
wetland
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;

mokro adv
humidly
będąc przesiąkniętym czy pokrytym wodą lub inną cieczą

mokry ˈmɔkrɨ adj
wet
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mokry sen n
wet dream
(potocznie, potoczny) sen o treści erotycznej, który często łączy się z polucją

mol mɔl n
mole
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molalny adj
molal
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia molalnego, określający stężenie molalne

molekularny adj
molecular
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
molecule
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

moleskin n
moleskin
(włókiennictwo) tkanina bawełniana imitująca skórę;

molestowanie n
harassment molestation
(rzeczownik odczasownikowy) od molestować

molestować v
molest
nakłaniać kogoś do kontaktów seksualnych wbrew woli tej osoby przy wykorzystywaniu własnej przewagi, wyższości
naprzykrzać się, natrętnie prosić

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molybdenum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molybdenite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molibdenowy adj
molybdic
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu

molo ˈmɔlɔ n
pier jetty
pomost spacerowy wychodzący w morze;

molowy adj
minor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji
molal molar
(chemia, chemiczny) dotyczący stężenia molowego, określający stężenie molowe
molar molal
(chemia, chemiczny) związany z molem, jednostką ilości materii

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
moment instant
krótki odcinek czasu

momo n
momo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego;

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarch
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarchy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchiczny adj
monarchic monarchical
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monarchist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

monarszy adj
monarchical
mający związek z monarchą

monaster n
monastery
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

monastycyzm n
monasticism monkhood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;

monastycznie adv
monastically
w sposób właściwy dla monastycyzmu

monastyczny adj
monastic monastick
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru

monastyr n
monastery
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
coin piece
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

monetarny adj
monetary
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia

monetka bukowa n
porcelain fungus
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Mucidula mucida (Schrad.) Pat., gatunek grzybów niejadalnych z rodziny obrzękowcowatych;

monetyzować v
monetize
(ekonomia, ekonomiczny) zamieniać aktywa rzeczowe lub finansowe na środki płatnicze

mongolizm n
mongolism
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) zespół Downa

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
Mongolian Mongol
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
Mongolian Mongol
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

mongolski robak śmierci n
Mongolian death worm
legendarne zwierzę, rzekomo zamieszkujące pustynię Gobi;

monit n
dun prompt note reminder
(urzędowy) przypomnienie, że należy wypełnić jakiś zaległy obowiązek

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
monitor
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
(marynarka) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;

monitor interaktywny n
interactive display
(informatyka, informatyczny) wyświetlacz wielkoformatowy reagujący na dotyk

monizm n
monism
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący jednorodność materii i rzeczywistości;

mono ˈmɔ̃nɔ adj
mono
monofoniczny

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monochromatyczny adj
monochromatic
(fizyka, fizyczny) mający jednakową długość fal
monochrome
(sztuka) jednej barwy (choć mogący być w różnych jej odcieniach)

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
unicycle
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monody
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monodram n
monodrama
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramat, w którym występuje tylko jeden aktor;

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monophysitism monophysism
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
monophthong pure vowel
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy

monoftongizacja ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
monophthongization
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogamy
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
monogamous
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
monogamist
mężczyzna żyjący w monogamii

monogastryczny adj
monogastric
(anatomia, anatomiczny) (o zwierzęciu) posiadający jednokomorowy żołądek

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monograph
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monograficzny adj
monographic
związany z monografią, dotyczący monografii; będący monografią

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monogram
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monoid n
monoid
(matematyka, matematyczny) półgrupa, której działanie ma element neutralny;

monokini ˌmɔ̃nɔˈcĩɲi n
monokini
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu

monokl n
monocle
soczewka zakładana na jedno oko, popularna w XIX wieku

monokrotofos n
monocrotophos
(chemia, chemiczny) skrajnie toksyczny fosforoorganiczny insektycyd o wzorze sumarycznym C7H14NO5P

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
monoculture
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monolityczny adj
monolithic
zrobiony z jednej części, stanowiący jedną całość

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monologue
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
monomania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
monomer
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;

monopod mɔ̃ˈnɔpɔt n
monopod
rodzaj statywu fotograficznego składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w jednej – pionowej płaszczyźnie;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopoly
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monorema n
monoreme
(starożytność) (marynarka) (zobacz) monera

monosacharyd n
monosaccharide
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
monotheistic
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monotheism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monotheletism monothelitism
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotematyczny adj
monothematic
dotyczący jednego tematu

monotlenek diwodoru n
dihydrogen monoxide DHMO
(chemia, chemiczny) woda;

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
monotony
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
monotonous
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monotyp n
monotype
(drukarstwo, drukarski) poligraficzna maszyna odlewnicza umożliwiająca skład tekstu i odlewanie czcionek;
(biologia, biologiczny) (systematyka) takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy;

monotypowość n
monotypy
cecha tego, co monotypowe

monotypowy adj
monotypic
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monstera n
monstera
(botanika, botaniczny) Monstera Adans., pnącze z rodziny obrazkowatych o dużych, skórzastych liściach z głębokimi wcięciami;

monstrancja n
monstrance ostensory ostensorium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monstrualny adj
immane monstrous
wyjątkowo dużych rozmiarów lub natężenia
monstrous
wyjątkowo brzydki

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
monsoon
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
assembly assemblage mounting montage fitting
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
assemble
budować coś z części
edit
łączyć części filmu, audycji w całość
erect install fit mount
instalować, zakładać, umocowywać

montrealczyk n
Montrealer
mieszkaniec Montrealu

monument mɔ̃ˈnũmɛ̃nt n
memorial monument
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego

monumentalnie ˌmɔ̃nũmɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
monumentally
w sposób monumentalny

monumentalny adj
monumental
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) stanowiący wielką wartość dla kultury
znacznych rozmiarów

moonletka n
moonlet
(astronomia, astronomiczny) księżyc planetoidy;

mop mɔp n
mop
zmywak do podłogi na kiju;

mops mɔps n
pug
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów;

mora n
moire moiré
specjalna odmiana jedwabiu o dekoracyjnym, mieniącym się splocie;
moiré
(poligrafia) niepożądany efekt w postaci regularnych punktów lub wzorów, wskutek krzyżowania się co najmniej dwu siatek rastrowych;
mora
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka iloczasu określająca „wagę” sylaby lub samogłoski;
morra
jedna z gier towarzyskich pochodząca z Włoch;

morale n
morale
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki

moralista ˌmɔraˈlʲista n
moralist
człowiek wskazujący innym, jak mają postępować, głoszący surowe zasady moralne

moralitet ˌmɔraˈlʲitɛt n
morality play
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) średniowieczny dramat moralizatorski;

moralizacja n
moralization
(dawniej, dawny) moralizowanie

moralizatorski adj
preachy sententious
związany z moralizatorstwem, dotyczący moralizatorstwa

moralizatorstwo n
sanctimony
prawienie morałów

moralizm n
moralism
uważanie moralności jako najważniejszego dyktatu w życiu

moralizować v
moralize
poddawać procesowi umoralnienia, prawić morały

moralnie mɔˈralʲɲɛ adv
morally
w sposób zgodny z moralnością

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
morality morale
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
moral
dotyczący moralności, opisujący moralność
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
moratorium
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności

morawski mɔˈravsʲci adj
Moravian
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw

morał ˈmɔraw n
moral
zwięzły, pouczający wniosek podsumowujący

morda ˈmɔrda n
mug trap
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) twarz lub usta człowieka

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
murderer killer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderczy adj
crippling cut-throat killing mortal murderous
pozbawiający sił, wyniszczający organizm
killing murderous
dotyczący mordercy lub mordu

morderczyni ˌmɔrdɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
murderess
(książkowy) forma żeńska od morderca

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
murder homicide assassination
celowe odebranie komuś życia

mordewind n
head to wind into the wind no-go zone
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kurs względem wiatru, w którym nie może poruszać się jednostka o napędzie żaglowym;

mordować mɔrˈdɔvaʨ̑ v
murder kill
pozbawiać życia, zwłaszcza w okrutny sposób
bear grapple
(potocznie, potoczny) męczyć się, robić coś z wysiłkiem

morela mɔˈrɛla n
apricot
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morela japońska mɔˈrɛla jaˈpɔ̃j̃ska n
Japanese apricot
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny różowatych pochodzący ze środkowych i północno-wschodnich Chin;

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
apricot
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morena mɔˈrɛ̃na n
moraine
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morpheme
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morphine dreamer
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfinista n
morphinist morphinomaniac morphiomaniac
osoba uzależniona od morfiny

morfinizm n
morphinism
uzależnienie polegające na nałogowym używaniu morfiny;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morphology
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

morfologicznie ˌmɔrfɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
morphologically
w sposób dotyczący morfologii

morfologiczny adj
morphological
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii

morganit mɔrˈɡãɲit n
morganite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

mormi borneański n
Bornean bay cat Borneo bay cat bay cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma badia Gray, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący na wyspie Borneo;

mormi złocisty n
Asian golden cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma temminckii, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący w południowo-wschodniej Azji;

mormon ˈmɔrmɔ̃n n
Mormon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, który wyznaje mormonizm

mornel ˈmɔrnɛl n
dotterel
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców;

moro ˈmɔrɔ n
camo
drobny, maskujący wzór na tkaninie w kolorze khaki
wojskowy mundur polowy z tkaniny moro (1.2)

moroszka mɔˈrɔʃka n
cloudberry
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc moroszki (1.1)

mors mɔrs n
walrus
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morski ˈmɔrsʲci adj
maritime
związany z morzem, dotyczący morza

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
hake
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

morszczyn n
fucus
(systematyka) (botanika, botaniczny) Fucus L., rodzaj wodnych glonów należących do brunatnic;
rockweed
(botanika, botaniczny) glon z rodzaju morszczyn (1.1)

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadella
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morwa n
mulberry
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)
(spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)
(botanika, botaniczny) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;

morwowy adj
mulberry
fioletowy z odcieniem czerwieni, o kolorze owoców morwy

morze ˈmɔ.ʒɛ n
sea
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
Sea of Marmara Propontis
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morzyk ˈmɔʒɨk n
murrelet
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Brachyramphus
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Synthliboramphus

morzyk japoński ˈmɔʒɨc jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japanese murrelet
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus wumizusume, gatunek ptaka z rodziny alk występujący u wybrzeży Japonii i Dalekiego Wschodu Rosji

morzyk marmurkowy ˈmɔʒɨk ˌmarmurˈkɔvɨ n
Marbled Murrelet
(ornitologia, ornitologiczny) Brachyramphus marmoratus, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północnym Pacyfiku

morzyk sędziwy ˈmɔʒɨk sɛ̃ɲˈʥ̑ivɨ n
ancient murrelet
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus antiquus, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się u północnych wybrzeżach Pacyfiku, Azji i Ameryki Północnej:

moręgowaty ˌmɔrɛ̃ŋɡɔˈvatɨ adj
brinded brindled
o zwierzęciu: mający umaszczenie o ciemnych pasach na jaśniejszym tle

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
porpoise
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
harbour porpoise
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
brass
stop miedzi z cynkiem;

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
brass brazen
wykonany z mosiądzu

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
Muscovite
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskit ˈmɔsʲcit n
sandfly mosquito
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
mosquito-curtain mosquito-net
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

moskow n
Moscovian
(geologia, geologiczny) drugi wiek pensylwanu (młodszy karbon), trwający od 311,7 ± 1,1 do 306,5 ± 1,0 mln lat temu;
moscovium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mc i liczbie atomowej 115;

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
Muscovite
mieszkaniec Moskwy

most mɔst n
bridge
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most linowy ˈmɔst lʲĩˈnɔvɨ n
rope bridge
most zbudowany z lin

most zwodzony n
drawbridge bascule bridge lift bridge
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
breastbone sternum
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;
brisket
(spożywczy) przednia mięsno-kostna część tuszy zwierzęcej z okolic mostka (1.3)
stem
(technologia, technika, techniczny) część roweru łącząca ramę i widelec z kierownicą;

mostkowy adj
sternal
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka

mostowe mɔˈstɔvɛ n
bridge toll river toll
(dawniej, dawny) (finanse, finansowy) opłata pobierana za przejazd lub przejście przez most;

moszcz mɔʃʧ̑ n
must
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw

moszna ˈmɔʃna n
scrotum scrotal sac
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
scrotal
(przymiotnik) od moszna

motel ˈmɔtɛl n
motel
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocross n
motocross
(sport, sportowy) (motoryzacja) forma wyścigów motocyklowych na trasie z utrudnieniami;
(sport, sportowy) (motoryzacja) wyścig motocyklowy na trasie z utrudnieniami

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motorcycle motorbike
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
motorcyclist
osoba kierująca motocyklem

motolotnia n
paratike
ultralekki statek powietrzny;

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
motorman tram driver
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
moped
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motorowy ˌmɔtɔˈrɔvɨ adj
motor
związany z motorem, dotyczący motoru (silnika)

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
motorization
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi

motoryzacyjny ˌmɔtɔrɨzaˈʦ̑ɨjnɨ adj
automotive
dotyczący motoryzacji, samochodów

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
motorboat superboat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motowidło n
niddy-noddy
(włókiennictwo) przyrząd służący do odmierzania i zwijania w motki nici lub przędzy;

motto ˈmɔtːɔ n
motto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cytat poprzedzający treść utworu;

motyka mɔˈtɨka n
hoe
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
butterfly moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motylek Ramireza n
Ram cichlid
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mikrogeophagus ramirezi, okoniokształtna ryba słodkowodna;

motylica wątrobowa n
common liver fluke sheep liver fluke
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Fasciola hepatica L., gatunek pasożytniczego płazińca, bytującego ostatecznie w drogach żółciowych roślinożerców;

motylkowate n
bean family legume pea
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

motyw ˈmɔtɨf n
motive reason motif subject theme
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania
theme
(informatyka, informatyczny) wygląd programu komputerowego itp.;

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
justification motivation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji
motivation
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

motłoch n
mob rabble hoi polloi riff-raff
(pogardliwie, pogardliwy) tłum chuliganów, hołota

mowa ˈmɔva n
speech
zdolność mówienia;
speech address
przemówienie, wypowiedź;

mowa ciała n
body language
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
speech is silver, but silence is golden
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
hate speech
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

mowa niezależna ˈmɔva ˌɲɛzaˈlɛʒna n
direct speech
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem;

mowa zależna ˈmɔva zaˈlɛʒna n
reported speech
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji

moweina n
mauveine mauvaniline mauve
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mosaic
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozaizm n
Mosaism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲiʦ̑ʲci adj
Mozambican
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem

mozarab n
Mozarab
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów;

mozarabski adj
Mozarabic
związany z mozarabami, dotyczący mozarabów

mozolnie adv
arduously
długo, z wysiłkiem i cierpliwie

mozolny mɔˈzɔlnɨ adj
arduous toilsome
wymagający sporego wysiłku i dużo cierpliwości, pochłaniający wiele czasu

mozzarella n
mozzarella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

mozół n
toil
praca wymagająca ogromnego wysiłku i dużego nakładu cierpliwości

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
Moldavian Moldovan
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
Moldovan
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
mortar
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

może ˈmɔʒɛ particle
maybe perhaps
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby

możliwie mɔʒˈlʲivʲjɛ adv
possibly
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
ability capability
często w lm umiejętność, predyspozycja, sprzyjające warunki do dokonania czegoś
possibility opportunity
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
possible
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

można ˈmɔʒna v
it be possible one can you can
jest możliwe do wykonania
one may you may
jest dozwolone; pozwala się na coś

możny ˈmɔʒnɨ adj
mighty powerful potent
o dużej mocy i wpływie
wealthy
(przestarzałe, przestarzały) mający znaczny majątek

mroczek n
house bat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Eptesicus Rafinesque, rodzaj ssaków z rodziny mroczkowatych;

mroczny ˈmrɔʧ̑nɨ adj
dark dim murky
pogrążony w mroku
dark grim
(przenośnie, przenośnia) przepełniony cierpieniem, pełen tragizmu, smutku, grozy

mrok mrɔk n
darkness dark
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca
shadow
(przenośnie, przenośnia) ciemne, złe strony charakteru, życia, historii, dziejów
(przenośnie, przenośnia) to, co otacza wydarzenia odległe, zapomniane, niewyjaśnione

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
anthill ant-hill
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mrozić v
freeze
odbierać odwagę; zabierać pewność siebie
przenikać mrozem, chłodem
freeze ice
powodować zamrażanie; mocno ochładzać
freeze
stawać się chłodniejszym

mrozić krew w żyłach ˈmrɔʑiʨ̑ ˈkrɛv ˈː‿ʒɨwax idiom
be blood curdling make one's blood curdle
o czymś być przerażającym, budzić grozę, strach, przerażenie

mrozoodporny adj
coldproof
odporny na mróz

mroźno ˈmrɔʑnɔ adv
freezing frostily nippily
tak, jak przy ujemnych temperaturach, bardzo zimno

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
frigid frosty nippy wintry
przejmująco zimny

mrożonka n
frozen food
(spożywczy) zamrożony produkt spożywczy

mrożący krew w żyłach mrɔˈʒɔ̃nʦ̑ɨ ˈkrɛv ˈː‿ʒɨwax idiom
bloodcurdling
straszny, okropny

mru mru interjection
purr
onomatopeja naśladująca odgłos mruczącego kota

mruczeć v
purr
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
blink twinkle
(przenośnie, przenośnia) świecić nieregularnym, przerywanym światłem
blink wink
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrzonka ˈmʒɔ̃nka n
pipe dream
pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia

mrówka ˈmrufka n
ant pismire
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówka rudnica n
red wood ant southern wood ant
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Formica rufa L., gatunek leśnego owada z rodziny mrówkowatych;

mrówkojad mrufˈkɔjat n
anteater
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkolew mrufˈkɔlɛf n
antlion
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);

mrówkowanie ˌmrufkɔˈvãɲɛ n
anting
(ornitologia, ornitologiczny) pielęgnacyjny zabieg ptasi polegający na sadowieniu się ptaka w pobliżu mrowiska w celu kontaktu z mrówkami i wydzielanym przez nie kwasem mrówkowym

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
formic
taki jak u mrówki lub mrówek

mrówkożer n
gnateater
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Conopophaga Vieillot;
numbat
(zoologia, zoologiczny) Myrmecobius Waterhouse, niewielki torbacz występujący w Australii;

mrówkożerny ˌmrufkɔˈʒɛrnɨ adj
formicivorous
żywiący się mrówkami

mrównik ˈmruvʲɲik n
aardvark earth pig
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
frost
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
mass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
mass communion service
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

msza pasterska n
midnight Mass
(kościelny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia

msza święta n
holy mass
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mszał n
missal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
aphid
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mu mu interjection
moo
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez bydło

mucha ˈmu.xa n
bow-tie
krawat w kształcie kokardy, muszka;
fly housefly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
housefly
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
fly agaric amanita toadstool
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
amanita citrina
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
flybane
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
destroying angel
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor mglejarka muˈxɔ̃mɔr mɡlɛˈjarka n
amanita vaginata
(mikologia, mikologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
death cap mushroom
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muchołówka n
Venus flytrap
(botanika, botaniczny) Dionaea, rodzaj roślin z rodziny rosiczkowatych;

muchołówka szara ˌmuxɔˈwufka ˈʃara n
spotted flycatcher
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;

muczeć v
moo
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos

mudżahedin n
mujahid
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
muezzin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufa n
coupler
(technologia, technika, techniczny) tuleja z wewnętrznym gwintem służąca do łączenia rur;

muffin n
muffin
(cukiernictwo) (spożywczy) rodzaj okrągłej babeczki;

mufka n
muff
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

muflon n
mouflon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

muflon kanadyjski n
bighorn sheep
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis canadensis George Shaw, gatunek górskiej owcy z rzędu parzystokopytnych występujący w Ameryce Północnej;

muflon śródziemnomorski n
European mouflon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
Muggle
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;
muggle
(potocznie, potoczny) osoba kierująca się racjonalnymi przesłankami, niewierząca w zjawiska nadprzyrodzone i rzeczy, których nie można wytłumaczyć naukowymi metodami

muhafaza n
muhafazah
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wielu państw arabskich;

muhammara n
muhammara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta na bazie pieczonej papryki, orzechów włoskich i melasy z granatów, specjalność kuchni bliskowschodniej

muka ˈmuka n
circle game
uderzenie pięścią w przedramię lub ramię, rodzaj żartu, wyrażenie poufałości

mukormykoza n
mucormycosis
(medycyna, medyczny) oportunistyczna choroba grzybicza wywoływana przez grzyby z rzędu Mucorales;

mukowiscydoza n
cystic fibrosis
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;

mulcz mulʧ̑ n
mulch
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;

mulczowanie ˌmulʧ̑ɔˈvãɲɛ n
mulching
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) nakładanie / przygotowywanie mulczu

mulczować mulˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
mulch
rozdrabniać materiał organiczny lub nieorganiczny celem utworzenia mulczu
stosować / nakładać mulcz

mulczujący ˌmulʧ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
mulching
taki, którego zadaniem jest przygotowywanie mulczu / mulczowanie
używany jako mulcz

mulit n
mullite
(mineralogia, mineralogiczny) (budownictwo) minerał odporny na wysokie temperatury, wykorzystywany do produkcji ceramicznych materiałów ogniotrwałych

multi- prefix
multi-
(zobacz) wielo-

multienergetyczny adj
multienergetic
skupiający przedsiębiorstwa dostarczające różne rodzaje energii

multiinstrumentalista n
multi-instrumentalist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach

multikulti n
multiculturalism
multikulturalizm, wielokulturowość

multilateralny adj
multilateral
(urzędowy) dotyczący wielu stron, podmiotów czegoś

multimedia ˌmultʲĩˈmɛdʲja n
multimedia
media stanowiące połączenie kilku różnych form przekazu informacji np.: tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo;

multimilioner n
multimillionaire
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
multiplication
nazwa czynności lub faktu zwielokrotnienia ilości czegoś

multitemporalny adj
multitemporal
mający zastosowanie, odniesienie do wielu okresów czasu

mumia ˈmũmʲja n
mummy
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mumifikacja n
mummification
proces konserwacji zwłok w celu zabezpieczenia przed rozkładem

mumifikować v
mummify
robić mumię

mumio n
shilajit
(geologia, geologiczny) mineralna żywica o ciemnej barwie, której przypisuje się lecznicze właściwości;

mundur ˈmũndur n
uniform
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mundżak n
muntjac
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;

mundżański n
Munji
(językoznawstwo, językoznawczy) język mundżański;

municypalny ˌmũɲiʦ̑ɨˈpalnɨ adj
municipal
mający związek z miastem lub jego samorządem

munsztuk ˈmũw̃ʃtuk n
curb bit
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna;

mur mur n
wall
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne

mur oporowy n
retaining wall
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;

mural ˈmural n
mural
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym;

muralista n
muralist
(sztuka) artysta plastyk, który tworzy murale

murarstwo muˈrarstfɔ n
masonry
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian;

murarz ˈmuraʃ n
bricklayer mason
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murawka n
lawn
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie

murcyjski adj
Murcian
związany z Murcją (miastem w Hiszpanii)

murena n
moray moray eel
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murena cętkowana n
laced moray
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gymnothorax favagineus, drapieżna ryba morska z rodziny murenowatych o wydłużonym ciele;

murena śródziemnomorska n
Mediterranean moray
(ichtiologia, ichtiologiczny) Muraena helena Linnaeus, drapieżna ryba morska z rodziny murenowatych o wydłużonym ciele;

murowanie ˌmurɔˈvãɲɛ n
bricklaying
(rzeczownik odczasownikowy) od murować

murowany adj
brick stone
(budownictwo) zbudowany przez murowanie (z cegły, betonu lub kamienia)
copper-bottomed ironclad sure-fire
(potocznie, potoczny) taki, który będzie na pewno

murować muˈrɔvaʨ̑ v
lay brick
budować ściany przy pomocy kamieni lub cegieł łączonych zaprawą

murszeć v
decay rot
o drewnie: gnić, ulegać rozkładowi

murzyństwo n
nigga
(pogardliwie, pogardliwy) Murzyni

mus mus n
mush
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przetartych owoców, cukru itp.
must
(potocznie, potoczny) przymus

musaka muˈsaka n
moussaka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

muscovado n
muscovado
(spożywczy) rodzaj nierafinowanego cukru trzcinowego o ciemnej barwie i posmaku melasy;

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
musical
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

musicalowy adj
musical
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
must have to
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
need to must
potrzebować zrobić coś

muskaryna n
muscarine
(biochemia, biochemiczny) trujący alkaloid występujący w wielu grzybach;

muskać v
touch stroke fleetingly
dotykać delikatnie

muskowit muˈskɔvʲit n
muscovite common mica isinglass potash mica
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muskuł ˈmuskuw n
muscle
mięsień

musli n
granola muesli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka płatków zbożowych, suszonych owoców i bakalii

musować v
effervesce fizz
(fizyka, fizyczny) wydzielać gaz jako ciecz

mustel ˈmustɛl n
smooth-hound
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mustelus, niewielki, smukły rekin;

muszka ˈmuʃka n
beauty spot
sztuczny pieprzyk, czarna kropka przylepiana jako kobieca ozdoba twarzy, typowa dla mody rokokowej
bow-tie
(krawiectwo) rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;
fly
(zdrobniale) mucha; mała mucha
foresight muzzle sight
(łowiectwo, łowiecki) jeden z elementów celownika mechanicznego;

muszkatela n
imperial pigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Ducula Hodgson, duży ptak z podrodziny treronów, w obrębie rodziny gołębiowatych;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
musket
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
musketeer
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla ˈmuʃla n
shell seashell
skorupa małża lub ślimaka

muszla klozetowa n
toilet bowl
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

muszla oczna ˈmuʃla ˈɔʧ̑na n
eyecup
(fotografia) element wizjera aparatu fotograficznego w postaci gumowej nasadki idealnie przylegającej do oczodołu;

musztarda muˈʃtarda n
mustard
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

musztarda po obiedzie muˈʃtarda ˌpɔ‿ːˈbʲjɛ̇ʥ̑ɛ idiom
a day late and a dollar short too little too late
coś, z czym nie zdążono na czas

musztardniczka n
mustard bowl mustard pot
naczynie do serwowania musztardy, (zdrobniale) od: musztardnica

musztardowy adj
mustard
przypominający musztardę w smaku lub zapachu

musztra n
drill drilling
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutation
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutagen n
mutagen mutagene
czynnik zdolny do wywołania mutacji w żywym organizmie

mutagenność n
mutagenicity
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych

mutagenny adj
mutagenic
taki, który powoduje mutacje w organizmach żywych

mutant n
mutant
(biologia, biologiczny) organizm ze zmutowanym kodem genetycznym

mutualizm n
mutualism
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego

muu ˈmuː interjection
moo
onomatopeja imitująca odgłos wydawany przez bydło

muza ˈmuza n
muse
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
museum
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
Muslim Moslem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
Muslim Moslem
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzycznie adv
musically
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
musical music
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
musician
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
music
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
musical
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę

muzykolog n
musicologist
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
musicology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
musicological
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muł muw n
mule
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
mud slime sludge
(geologia, geologiczny) naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

mułowy adj
mulish
związany z mułem (zwierzęciem)

mułła n
mullah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
muslin
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

muślinowy adj
mousseline
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykonany na bazie niesłodzonej bitej śmietany, żółtek i masła
muslin
(włókiennictwo) zrobiony z muślinu

my mɨ personalPronoun
we
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mycie ˈmɨʨ̑ɛ n
wash
oczyszczanie czegoś wodą, czasami z dodatkiem jakichś środków

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
soap dish
pojemnik na mydło

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
soapy soap
zawierający mydło

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
soaper soapmaker
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba produkująca mydło

mydlić v
soap
nacierać zmoczonym mydłem
lather
rozpuszczać się jako mydło, tworząc mnóstwo piany
soap oneself
mydlić samego siebie

mydlić oczy v
pull the wool over one's eyes
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
common soapwort bouncing Bet
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
soap
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mydło do golenia n
shave soap shaving soap
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bryłka mydła używanego do wytwarzania pianki do golenia

mydłodrzew właściwy n
soap bark tree soapbark
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku mydłodrzew właściwy (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Quillaja saponaria Molina, gatunek drzew z rodziny mydłodrzewowatych;

myjnia ˈmɨjɲa n
carwash
miejsce i urządzenia do mycia pojazdów

myko-
myco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z grzybami

mykofil n
mycophile fungiphile
miłośnik grzybów

mykolog mɨˈkɔlɔk n
mycologist
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
mycology
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mykologiczny adj
mycological
związany z mykologią

mykoplazma ˌmɨkɔˈplazma n
mycoplasma
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym

mykwa n
mikva mikvah mikve mikveh mikweh miqveh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) zbiornik wodny do żydowskich kąpieli rytualnych i oczyszczeń;

mylić ˈmɨlʲiʨ̑ v
deceive lead astray mislead mix up
wprowadzać w błąd

mylny ˈmɨlnɨ adj
erroneous erratic
wynikający z pomyłki, błędu

myrmeko-
myrmeco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mrówkami

myrmekofilia n
myrmecophilia
(biologia, biologiczny) zjawisko związku międzygatunkowego organizmów z mrówkami oparte zwykle na symbiozie, niekiedy na interakcjach komensalnych lub pasożytniczych

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
myrmecology
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysi ˈmɨɕi adj
mousy
dotyczący, odnoszący się do myszy

mysi ogonek ˈmɨɕi ɔˈɡɔ̃nɛk idiom
mouse tail
(dosłownie) niewielki ogon myszy
pigtail
(pogardliwie, pogardliwy) krótki, cienki warkocz, warkoczyk

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
goldcrest kinglet
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
mouse
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

mysz domowa n
house mouse
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Merganetta armata, niewielki ssak z rodziny myszowatych, powszechnie żyjący w skupiskach ludzkich

mysz komputerowa n
mouse computer mouse
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

mysz morska n
sea mouse
(zoologia, zoologiczny) Aphrodita aculeata, gatunek morskiej pierścienicy zaliczany do wieloszczetów;

myszoskoczek ˌmɨʃɔˈskɔʧ̑ɛk n
gerbil
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe

myszowór n
phascogale wambenger
(zoologia, zoologiczny) Phascogale Temminck, niewielki mięsożerny torbacz z podrodziny niełazów występujący w Australii;

myszołowiec rdzawoskrzydły n
Harris' hawk
(ornitologia, ornitologiczny) Parabuteo unicinctus harrisi, podgatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych;

myszołów mɨˈʃɔwuf n
buzzard
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myć mɨʨ̑ v
wash
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
idea
(potocznie, potoczny) pomysł
thought thinking
efekt pracy umysłu
zbiór powiązanych idei

myślenie mɨɕˈlɛ̃ɲɛ n
thinking
(rzeczownik odczasownikowy) od myśleć

myślenie abstrakcyjne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɛ n
abstractive thinking
myślenie opierające się na operowaniu pojęciami abstrakcyjnymi wychodzące poza konkretne znaczenie pojęć, z pominięciem danych

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
magical thinking
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem;

myślenie życzeniowe mɨɕˈlɛ̃ɲɛ ˌʒɨʧ̑ɛ̃ˈɲɔvɛ n
wishful thinking
(psychologia, psychologiczny) uwzględnianie w myśleniu o przyszłości tylko scenariusza pozytywnego;

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
think
chcieć coś zrobić, mieć zamiar
mieć zdanie
skupiać się nad czymś
think realize
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśleć o niebieskich migdałach v
daydream
być rozkojarzonym, zamyślonym

myśliciel n
thinker cogitator
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
fighter
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwski mɨɕˈlʲifsʲci adj
fighting hunting shooting
związany z polowaniem, myślistwem

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
hunter huntsman courser
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

myślnik n
dash
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;

myślokształt n
thought-form
(ezoteryka) rzekoma forma myślowa, zwykle negatywna, której przypisuje się związki z emocjami;

myślowy adj
notional
związany z myślami, dotyczący myśli

myślozbrodnia n
thoughtcrime
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku;

móc muʦ̑ modal
can be able to
być w stanie coś wykonać, zrobić
may can
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
might could
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
my mine
1. (osoba) lp

mój drogi n
darling
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym

mól mul n
moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
bookworm
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach;
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówca ˈmufʦ̑a n
speaker
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania

mówienie muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
talking
(rzeczownik odczasownikowy) od mówić

mówiąc szczerze
to be honest
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
say
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
speak talk
posługiwać się jakimś językiem
używać mowy
talk speak
rozmawiać

mówić jak do ściany ˈmuvʲiʨ̑ ˈjaɡ dɔ‿ˈɕʨ̑ãnɨ v
like talking to a brick wall like talking to a wall
mówić do kogoś, kto nie zwraca uwagi na to, co do niego mówimy lub nie przykłada żadnej wagi do naszych słów

mówić jak ślepy o kolorach v
talk through one's hat
mówić o czymś, czego się nie rozumie, nie wie, nie zna

mówić lakonicznie ˈmuvʲiʨ̑ ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ v
speak laconically
mówić krótko, zwięźle i na temat, nie rozgadywać się, nie marnować słów

mówić od rzeczy ˈmuvʲiʨ̑ ɔd‿ˈʒɛʧ̑ɨ v
talk rubbish
mówić bez sensu, pleść głupstwa

mówić pod nosem ˈmuvʲiʨ̑ pɔd‿ˈnɔsɛ̃m v
speak under one's breath
mówić cicho, niewyraźnie

mówić trzy po trzy ˈmuvʲiʨ̑ ṭʃɨ‿ˈpɔ‿ṭʃɨ v
talk nonsense
mówić bez sensu, pleść bzdury

mówić, co ślina na język przyniesie ˈmuvʲiʨ̑ ˈʦ̑ɔ ˈɕlʲĩna na‿ˈjɛ̃w̃zɨk pʃɨ̃ˈɲɛ̇ɕɛ v
shoot from the hip shoot from the lip shoot one's mouth off
(potocznie, potoczny) mówić byle co; gadać głupstwa; mówić dużo, ale bez sensu

mózg musk n
brain
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;
whiz
(przenośnie, przenośnia) osoba o wybitnym intelekcie

mózgoczaszka ˌmuzɡɔˈʧ̑aʃka n
cranium
(anatomia, anatomiczny) grzbietowa, mająca kształt puszki, część czaszki;

mózgownica n
bonce loaf nob noodle
(potocznie, potoczny) mózg jako siedlisko rozumu

mózgowo-rdzeniowy adj
cerebrospinal
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
cerebral
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
brains
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego
cerebellum
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

móżdżkowy adj
cerebellar
(anatomia, anatomiczny) związany z móżdżkiem, dotyczący móżdżku

mąciwoda n
troublemaker
(potocznie, potoczny) człowiek wprowadzający zamęt, podburzający przeciwko komuś lub czemuś

mączka ˈmɔ̃n͇ʧ̑ka n
meal
sproszkowany surowiec techniczny

mączniak rzekomy n
downy mildew
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) choroba grzybowa;

mącznica mɔ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
bearberry
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mącznica (1.1)

mącznik młynarek n
mealworm beetle yellow mealworm beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tenebrio molitor Linnaeus, pospolity chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, żerujący w magazynach zboża i mąki;

mączny adj
farinaceous
zrobiony z mąki, zawierający mąkę

mądrala mɔ̃nˈdrala n
know-all know-it-all
ktoś wymądrzający się

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
a word to the wise is sufficient a word is enough to the wise
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
wisdom
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
wise
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mądry Polak po szkodzie ˈmɔ̃ndrɨ ˈpɔlak pɔ‿ˈʃkɔʥ̑ɛ proverb
it's easy to be wise after the event
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków

mądrze ˈmɔ̃nḍʒɛ adv
wisely sagely
od: mądry

mąka ˈmɔ̃ŋka n
flour
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka kukurydziana n
corn flour maize flour
(spożywczy) mąka spożądzona z ziaren kukurydzy;

mąka pszenna n
wheat flour
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąka żytnia n
rye flour
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna żyta;

mątew ˈmɔ̃ntɛf n
whisk
(przestarzałe, przestarzały) drewienko do mieszania płynów i substancji sypkich

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
cuttlefish
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
husband spouse
mężczyzna będący w małżeństwie

mąż stanu mɔ̃w̃ʃ stãnu n
statesman
wybitny polityk lub dyplomata

męczennik n
martyr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczeństwo n
martyrdom
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
annoy bother
dokuczać
tire
nużyć
torment torture
zadawać męki, dręczyć

męcząco adv
tiresomely
w sposób męczący

męczący adj
tire
powodujący zmęczenie fizyczne
tiresome
sprawiający, że czujemy się zmęczeni psychiczne

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
sage
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męka ˈmɛ̃ŋka n
torment
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męska kurwa ˈmɛ̃w̃ska ˈkurva n
gigolo he-whore
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna trudniący się prostytucją

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
manly
o mężczyźnie: atrakcyjny fizycznie w sposób stereotypowo kojarzony z mężczyzną
masculine
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny

męsko adv
manlily mannishly masculinely virilely
w sposób właściwy mężczyznom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
manhood
(eufemistycznie) genitalia, męskie narządy płciowe
virility
(seksuologia, seksuologiczny) potencja seksualna mężczyzny
virility masculinity manhood
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
courage bravery manhood
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
cloudy turbid
bez blasku
zawierający męty, z zanieczyszczeniem
cloudy vague blear shadowy turbid
słabo widoczny, widziany jak przez mgłę
muzzy obscure
dający poczucie niepewności
obscure muzzy
bez dokładnego określenia czy przybliżenia
w chaosie, trudny do zrozumienia

mężatka mɛ̃w̃ˈʒatka n
spouse
kobieta, która jest żoną

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
man male
dorosły człowiek płci męskiej;

mężnie ˈmɛ̃w̃ʒʲɲɛ adv
manfully
w sposób mężny

mężny adj
brave
dzielny, waleczny, śmiały, odważny

mężobójczyni n
mariticide
(kryminologia, kryminologiczny) zabójczyni swojego męża

mężulek n
hubby
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża

mężuś n
hubby
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża

młociarz ˈmwɔʨ̑aʃ n
hammer thrower
(sport, sportowy) zawodnik rzucający młotem

młoda para ˈmwɔda ˈpara n
bridal couple
małżeństwo w dniu swojego ślubu

młode ˈmwɔdɛ n
cub puppy calf pup whelp birdie
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodociany adj
juvenile
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości; wciąż zbyt młody

młodociany n
juvenile
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia

młodoturek n
Young Turk young Turk
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
youth adolescence
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młodszy adj
inferior junior subordinate
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niższego stopnia
junior
niższy w hierarchii
junior little younger
mniejszy wiekiem

młody ˈmwɔdɨ adj
new
niedawno wyrosły
young
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ n
bridegroom
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody
laddie
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o osobie młodszej od pozostałych

młody gniewny ˈmwɔdɨ ˈɟɲɛvnɨ n
angry young man
reprezentant pokolenia zbuntowanego przeciwko społeczeństwu starszych

młodzian n
younker yonker
(dawniej, dawny) młody mężczyzna

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
youth young man youngster
(książkowy) młody mężczyzna

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
juvenile youthful
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
youth
młodzi ludzie

młodzieżowy ˌmwɔʥ̑ɛˈʒɔvɨ adj
youth
przeznaczony dla młodzieży
typowy dla młodzieży

młokos n
hobbledehoy pup whelp youngster
(lekceważąco, lekceważący) o dorastającym chłopcu

młot mwɔt n
hammer
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
hammer malleus
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
hammer
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
bustle
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) nawał pracy, spraw do załatwienia; zamieszanie spowodowane tym nawałem
mill
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów
scrum
(sport, sportowy) formacja zawodników w rugby

młyn wodny n
watermill
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
miller
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
coffee grinder coffee mill
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
pommel
(potocznie, potoczny) także (przenośnie, przenośnia) bić kogoś bardzo mocno
thresh flail
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
avenger
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
vengeful vindictive revengeful despiteful
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
drizzle
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

mżysty adj
drizzly
(meteorologia, meteorologiczny) obfity w mżawkę

na na preposition
at on
…opisujący miejsce na (1.1) jakimś obiekcie, w kierunku którego odbywa się ruch
by
…opisujący miarę, zakres, stopień
…opisujący moment w czasie
on
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na amen adv
completely for ever more for evermore forevermore
bez opamiętania, całkowicie, na całego
for aye for ever forever
na zawsze

na antenie ˌna‿ãnˈtɛ̃ɲɛ adv
on air
(przenośnie, przenośnia) będąc w programie telewizyjnym lub radiowym

na baczność adv
at attention
stojąc wyprostowanym z rękami wzdłuż tułowia

na bani na‿ˈbãɲi idiom
in the bag
(potocznie, potoczny) w stanie upojenia alkoholowego; będąc podpitym, pijanym

na bank na‿ˈbãŋk adv
in the bag
(potocznie, potoczny) na pewno, z pewnością, bez wątpliwości

na barana ˌna‿baˈrãna adv
pickaback piggyback
o noszeniu kogoś na plecach lub na barkach

na bezrybiu i rak ryba ˌna‿bɛzˈrɨbʲju i‿ˈrak ˈrɨba proverb
beggars can't be choosers
trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne

na chama na‿ˈxãma idiom
by brute force
(potocznie, potoczny) bezczelnie, niegrzecznie, z impetem, bez poszanowania / namysłu

na chybił trafił adj
hit and miss
losowy, przypadkowy, niezaplanowany

na chybił trafił adv
haphazardly willy-nilly
losowo, przypadkowo

na co dzień na ˈʦ̑ɔ‿ʥ̑ɛ̇̃ɲ adj
daily everyday
codzienny

na co dzień na ˈʦ̑ɔ‿ʥ̑ɛ̇̃ɲ adv
daily
w sposób typowy dla zwykłego, powszedniego dnia

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
on an empty stomach
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku

na czele na‿ˈʧ̑ɛlɛ
ahead of
na początku czegoś, z przodu czegoś

na czele na‿ˈʧ̑ɛlɛ adv
ahead
na początku, z przodu, na przodzie / na przedzie

na cześć
in honor of in honour of
w celu uczczenia kogoś, dla wyrażenia szacunku i uznania

na dobitek
also in addition on top of that
(potocznie, potoczny) mówiący dodaje informację jeszcze istotniejszą, niż ta, którą już podał

na dobitkę adv
to boot
ponadto, dodatkowo, poza tym, prócz tego

na dobre i na złe adv
for good and for bad through thick and thin
na zawsze bez względu na okoliczności

na dobrej stopie adv
on good terms
mieć z kimś dobre relacje

na dobrą sprawę adv
for all intents and purposes
w rzeczywistości, tak naprawdę, w istocie, tak na dobrą sprawę

na dokładkę na.dɔˈkwat.kɛ
also in addition on top of that
(potocznie, potoczny) mówiący dodaje informację jeszcze istotniejszą, niż ta, którą już podał

na dole adv
downstairs
na parterze, na niższym piętrze budynku

na dworze adv
outdoors
poza domem

na dłuższą metę idiom
in the long run
w dalszej perspektywie czasowej, po upływie dostatecznie długiego czasu

na fali na‿ˈfalʲi adj
on a roll
(potocznie, potoczny) cieszący się popularnością lub odnoszący sukcesy

na glanc na‿ˈɡlãnʦ̑ adv
squeaky clean
(potocznie, potoczny) bardzo czysty, lśniący, gładki, z połyskiem

na górze adv
upstairs
na wyższym piętrze budynku

na głodniaka adv
on an empty stomach
(potocznie, potoczny) bez jedzenia, o pustym żołądku

na głos adv
aloud out loud
tak, że wyraźnie słychać

na głowę adv
apiece
na osobę

na jednej nodze na‿ˈjɛdnɛj ˈnɔʣ̑ɛ adv
lickety-split post-haste
(potocznie, potoczny) bardzo szybko, natychmiast, jak najprędzej

na jedno kopyto na‿ˈjɛdnɔ kɔˈpɨtɔ adv
after one fashion
(potocznie, potoczny) jednakowo i monotonnie, zawsze tak samo

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
on the house
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora

na końcu świata na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u ˈɕfʲjata adv
at the end of the world in the middle of nowhere
bardzo daleko
w nieokreślonym miejscu

na krechę na‿ˈkrɛxɛ idiom
on tick
(potocznie, potoczny) na kredyt

na lewą stronę na‿ˈlɛvɔ̃w̃ ˈstrɔ̃nɛ adv
inside out
o ubraniu: w sposób, w którym wewnętrzna część ubrania znajduje się na zewnątrz

na litość boską na‿ˈlʲitɔʑʥ̑ ˈbɔskɔ̃w̃ interjection
for the love of God
wykrzyknik wyrażający oburzenie
wykrzyknik wyrażający przerażenie, błaganie
wykrzyknik wyrażający zniecierpliwienie

na maksa na‿ˈmaksa idiom
to the max
(potocznie, potoczny) całkowicie, zupełnie
(potocznie, potoczny) maksymalnie, w najwyższym stopniu, z dużą intensywnością

na miejscu
if I were you if be
… służąca do wskazania, że ktoś stawia siebie w sytuacji innej osoby: gdyby ktoś był kimś innym, w czyimś położeniu

na miejscu adj
correct
zgodny z normami obyczajowymi i etycznymi

na mocy adv
whereby
zgodnie z umową, respektując zawarty układ

na niby adj
make-believe pretend
nieprawdziwy, pozorowany

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
usually
zazwyczaj, przeważnie

na oko na‿ˈɔkɔ adv
eyeball more or less
(potocznie, potoczny) mniej więcej, w przybliżeniu

na ostatnich nogach ˌna‿ɔˈstatʲɲix ˈnɔɡax adv
on one's last legs
resztkami sił, będąc bardzo wyczerpanym

na oścież na‿ˈɔɕʨ̑ɛʃ adv
wide open
o drzwiach, oknie: na całą szerokość

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
by heart by memory memorise memorize
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
surely certainly for sure
z całą pewnością, bez wątpliwości

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
at first glance at first sight
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na piśmie adv
in writing
będąc zapisanym

na początku ˌna‿pɔˈʧ̑ɔ̃ntku adv
at first first in the beginning
jako pierwsze w czasie
in the first instance
jako pierwsza czynność
in the short run
w najbliższej przyszłości

na podstawie
based on on the basis of on the grounds of
wyrażenie zaznaczające, co jest podstawą wykonania danej czynności, dzieła, utworu lub przedmiotu

na pohybel interjection
down with
(książkowy) (żartobliwie) wyrażenie silnej dezaprobaty, życzenie komuś zguby, rychłego końca i ewentualnie też cierpienia

na pokaz na‿ˈpɔkas adj
showy
czyniony, demonstrowany dla pozoru, dla efektu

na potęgę adv
heavily mightily
ciężko, mocno, bardzo intensywnie

na prawo i lewo na‿ˈpravɔ i‿ˈlɛvɔ idiom
left and right left right and center left right and centre right and left right left and center right left and centre
bez umiaru, rozrzutnie
wszędzie dookoła, tu i tam

na przekór
against in defiance
niezgodnie z czyjąś wolą; przeciw okolicznościom; na złość komuś

na przemian na‿ˈpʃɛ̃mʲjãn adv
alternately by turns in turns
na zmianę, gdy coś jest przeplecione z czymś innym

na przestrzeni
in the space of
(książkowy) wprowadza określenie okresu odbywającej się rzeczy

na przestrzeni wieków adv
over the century
w okresie dłuższym niż wiek

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
for example for instance
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na próżno adv
in vain to no avail to no purpose futilely pointlessly unavailingly
na darmo

na razie na‿ˈraʑɛ adv
for now for the time being
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
see you later
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!

na rzecz
for in favour of in aid of
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

na równi na‿ˈruvʲɲi adv
on a par on an equal footing
w równym stopniu, tak samo, podobnie, jednakowo

na siłę na‿ˈɕiwɛ adv
by brute force
wbrew czyjejś woli

na skraju adv
on edge on the edge
o sytuacji bardzo blisko zmiany stanu na inny stan o przeciwnych cechach

na skutek
as a result of because of due to
z powodu czegoś

na sto procent na‿ˈstɔ ˈprɔʦ̑ɛ̃nt adv
one hundred percent
całkowicie, zupełnie
na pewno, z pewnością

na surowo adv
raw
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez poddania obróbce termicznej

na szczęście na‿ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adv
luckily
szczęśliwie, fartownie

na temat
about on upon
o czymś

na temat adv
on the subject pertinently to the point
według jakiegoś problemu, zagadnienia, zgodnie z tematem

na uwięzi ˌna‿uˈvʲjɛ̃w̃ʑi adj
captive
taki, któremu przymocowano sznur uniemożliwiający zbytnie oddalenie się

na wagę złota na‿ˈvaɡɛ ˈzwɔta idiom
worth one's weight in gold
unikatowe, poszukiwane i zarazem bardzo wartościowe, cenione lub kosztowne

na waleta ˌna‿vaˈlɛta adv
in one's birthday suit in the nude in the raw
(potocznie, potoczny) nago

na wieczne czasy adv
forever
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki wieków

na wieki adv
forever
na zawsze

na wieki wieków adv
for ever and ever
na zawsze, na wieki

na wiosnę adv
at spring
w czasie trwania wiosny, po zimie

na wskroś na‿ˈfskrɔɕ adv
through
(książkowy) na wylot, na przestrzał, przez
through and through completely entirely throughout
(przenośnie, przenośnia) do głębi, całkowicie, zupełnie

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
just in case
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
takeaway take-away take-out takeout to go
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą

na własny rachunek na‿ˈvwasnɨ raˈxũnɛk idiom
on one's own account
bez pomocy innych, ponosząc za coś odpowiedzialność

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
at one's own risk on one's own
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zamówienie ˌna‿zãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ adj
on request
wykonywany dopiero wtedy, gdy ktoś złoży zamówienie

na zawsze adv
evermore forever forevermore for evermore
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
bless you
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
cheers
zwrot używany przed toastem

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
out
poza daną ograniczoną przestrzenią
outside
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
outside out
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)
outside outwards
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)

na zmianę adv
alternately
wykonując lub występując na przemian

na złodzieju czapka gore ˌna‿zwɔˈʥ̑ɛ̇ju ˈʧ̑apka ˈɡɔrɛ proverb
a guilty conscience needs no accuser
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia

na żywo adv
live
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania

na żądanie adj
on demand on request
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda

nabab n
nawab
(historia, historyczny, historycznie) tytuł muzułmańskiego księcia w północnych Indiach;

nabatejski adj
Nabataean
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei

nabiał ˈnabʲjaw n
dairy
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nabierać naˈbʲjɛraʨ̑ v
deceive fool
(potocznie, potoczny) okłamywać, zwodzić kogoś, naciągać
develop get into master pick up
zdobywać pewne cechy
draw
czerpać, zagarniać
take in
wciągać, chłonąć (np. nabierać powietrza)

nabijać v
mock
kpić, drwić z kogoś

nabić w butelkę ˈnabʲiʥ̑ v‿buˈtɛlkɛ v
pull one's leg
(potocznie, potoczny) oszukać kogoś

nabla ˈnabla n
del
(matematyka, matematyczny) operator różniczkowy oznaczany symbolem nabli (1.1);
nabla
symbol w postaci trójkąta z jednym wierzchołkiem skierowanym do dołu;

nabożeństwo n
devotion
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny
service
(kościelny) obrzęd religijny, niekiedy znacznie rozbudowany, odbywający się najczęściej w świątyni;

nabożnie adv
devotionally devoutly
w sposób nabożny
devoutly
(przenośnie, przenośnia) z wielkim zainteresowaniem i szacunkiem

nabrać ˈnabraʨ̑ v
deceive fool trick
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zwieść kogoś
draw
napełnić się, przepełnić się płynem
wciągnąć, wchłonąć
zaczerpnąć, zagarnąć
gather
(przenośnie, przenośnia) zdobyć pewne cechy

nabycie n
acquisition purchase
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra

nabywać v
acquire gain
dochodzić do czego
purchase acquire
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę

nabywca naˈbɨfʦ̑a n
buyer purchaser
osoba, która coś nabywa lub nabyła poprzez kupno

nabyć v
acquire
(książkowy) zdobyć jakąś umiejętność, osiągnąć coś, dojść do czegoś
acquire purchase
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (książkowy) wejść w posiadanie czegoś

nabój ˈnabuj n
cartridge
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;
sparklet
metalowy pojemnik wypełniony dwutlenkiem węgla, używany m.in. w syfonach, tratwach ratunkowych

nabór 'nabur n
enrollment enrolment intake recruiting recruitment
przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury

nabłonek n
epithelium
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu

nabłonkowy adj
epithelial
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nabłonka

nachalny adj
impudent intrusive pushy strident thrusting
(potocznie, potoczny) taki, który niegrzecznie domaga się czegoś
intrusive
(potocznie, potoczny) świadczący o czyimś natręctwie, czyjejś nachalności

nachos n
nachos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielkie kawałki tortilli (czipsy tortilla) z mąki kukurydzianej podobna do chipsa (niekiedy pokryte roztopionym serem), pochodzące z kuchni meksykańskiej
nacho
jedna sztuka nachos (1.1)

nachyłek n
tickseed
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nachyłek (1.1)

naciek n
speleothem
(geologia, geologiczny) osad mineralny wytrącony na powierzchni skały w obrębie jaskini;

nacisk ˈnaʨ̑isk n
emphasis accent
zaakcentowanie czegoś, wyróżnienie
pressure
działanie na coś z pewną siłą
pressure stress
presja, przymus

naciskać naˈʨ̑iskaʨ̑ v
press
działać na coś siłą

naciągać v
befool chisell chisel clip con cully fleece
osiągać coś czyimś kosztem
manipulate
powodować powrót przemieszczonego elementu kostnego lub stawowego na swoje miejsce
pull pull on
umieszczać coś na czymś lub na kimś, przeciągając to
pull tear
powodować nadwerężenie mięśni
strain
przedstawiać pewne sprawy nierzetelnie
stretch tighten draw strain string
napinać przez ciągnięcie
draw infuse
o płynie nabierać właściwości

nacięcie n
incision cut hack
wykonanie ostrym narzędziem przecięcia czegoś, wgłębienia, rowku, znaku
nick snick
efekt nacięcia (1.1)

nacięcie krocza n
episiotomy
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
nationalist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nationalist nationalistic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizacja ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
nationalization nationalisation
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela;

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nationalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

nacjonalizować ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzɔvaʨ̑ v
nationalise nationalize
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego

naczelnik n
chief head master governor guvnor
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji
chieftain
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) osoba dowodząca walkami, powstaniem

naczelny adj
chief supreme
sprawujący zwierzchnią władzę
main major primary supreme
będący na pierwszym planie

naczelny n
primate
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczyniak naˈʧ̑ɨ̃ɲak n
angioma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego;

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemangioma
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
utensil dish
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia
vessel
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)

naczynie krwionośne n
blood vessel
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
capillary
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
vascular
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

naczyniówkowy adj
choroidal
(anatomia, anatomiczny) związany z naczyniówką, dotyczący naczyniówki

naczynko wagowe n
weighing bottle
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny służący do dokładnego odważania substancji stałych;

nad nat preposition
above over
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
at on
…położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia
over above
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

nadajnik n
transmitter
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika

nadaktywność n
hyperactivity
nadmierna aktywność

nadal ˈnadal adv
still
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze

nadanie naˈdãɲɛ n
baggage drop-off send
(rzeczownik odczasownikowy) od nadać
grant
(historia, historyczny, historycznie) to, co jest przedmiotem nadania (1.2)

nadawanie ˌnadaˈvãɲɛ n
broadcast broadcasting transmission
(rzeczownik odczasownikowy) od nadawać

nadawać naˈdavaʨ̑ v
babble
(potocznie, potoczny) dużo mówić
backbite
(potocznie, potoczny) obgadywać kogoś
broadcast transmit
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób
confer bestow grant
rozdać coś wielu osobom
post mail
zlecać wysłanie za pomocą poczty
be fit for
być do czegoś odpowiednim

nadawca naˈdafʦ̑a n
sender
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość

nadbagaż n
excess baggage
(turystyka, turystyczny) (lotnictwo, lotniczy) część bagażu lotniczego przekraczająca ciężarem granicę przewidzianą taryfą i z tego tytułu wymagająca dodatkowej opłaty

nadbitka n
offprint
(poligrafia) artykuł pochodzący z czasopisma lub pracy zbiorowej wydrukowany osobno z tego samego składu drukarskiego;

nadbrzeże n
bund waterside
obszar nad brzegiem zbiornika wodnego

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
epigastrium epigastric region
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha;

nadbudówka n
quarterdeck
(marynarka) pomieszczenie na górnym pokładzie statku

nadchodzić natˈxɔʥ̑iʨ̑ v
come
idąc, przybywać do określonego miejsca

nadciśnienie n
hypertension
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadciśnienie płucne ˌnatʲʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈpwuʦ̑nɛ n
pulmonary hypertension
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe, zwiększone ciśnienie w tętnicy płucnej

nadcząsteczkowy adj
supramolecular
związany z nadcząsteczkowością, odnoszący się do nadcząsteczkowości

nadczłowiek n
Übermensch übermensch
(filozofia, filozoficzny) jednostka przewyższająca pod każdym względem wszystkich ludzi;

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
supersonic
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadejście n
arrival
pojawienie się, zjawienie się w jakimś miejscu
przybycie, przyjście do jakiegoś miejsca

nader adv
extremely highly
(książkowy) bardzo, niezmiernie

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
wrist carpus
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgarstkowy adj
carpal
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
overtime overhour
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem

nadgorliwie adv
officiously overeagerly overzealously
w sposób nadgorliwy, wykazując nadmierny zapał

nadgorliwość n
overzealousness
nadmierna gorliwość

nadgorliwy adj
officious overeager overzealous
nadmiernie, przesadnie gorliwy, wykazujący nadmierny zapał

nadir ˈnadʲir n
nadir
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
overconsumption
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe

nadludzki nadˈluʦ̑ʲci adj
superhuman
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmiar ˈnadmʲjar n
glut superabundance superfluity plenitude
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadmiarowy adj
excessive redundant
nadmierny, którego jest zbyt wiele

nadmienianie ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲä̃ɲɛ n
mentioning
(rzeczownik odczasownikowy) od nadmieniać

nadmienienie ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
mention
(rzeczownik odczasownikowy) od nadmienić

nadmiernie nadˈmʲjɛrʲɲɛ adv
excessively exceedingly
w sposób nadmierny

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
immoderate redundant
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadmorski nadˈmɔrsʲci adj
seaside coastal
znajdujący się w niewielkiej odległości od morza

nadmuchiwać v
blow up
dmuchając, napełniać gazem, powietrzem
drift in
dmuchając, gromadzić gdzieś coś lotnego

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
supernatural preternatural
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
adrenal gland
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadnerczowy adj
adrenal
(anatomia, anatomiczny) związany z nadnerczem, dotyczący nadnercza

nadolbrzym n
supergiant
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o masie od około 10 do 50 mas Słońca;

nadopiekuńczo adv
overprotectively
w sposób nadopiekuńczy

nadopiekuńczość n
overprotectiveness
nadmierna, niepotrzebna opiekuńczość

nadpis ˈnatpʲis n
branding
(informatyka, informatyczny) miejsce w wiadomości SMS wyświetlające nazwę nadawcy zamiast numeru telefonu, stosowane przy masowej wysyłce SMS-ów

nadpobudliwość n
hyperactivity
nadmierna pobudliwość

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
superconductivity
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
superconductor
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadprzewodnikowy ˌnatpʃɛvɔdʲɲiˈkɔvɨ adj
superconductive
(przymiotnik) od nadprzewodnik

nadrabiać nadˈrabʲjäʨ̑ v
make up
pracować więcej w celu wykonania zaległej pracy

nadrabiać miną v
grin and bear it make the best of a bad job
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

nadrodzina n
superfamily
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce: jednostka wyższa od rodziny

nadrzeczny adj
riverine riverside
bliski rzece, położony przy rzece

nadrzynać v
make a slight cut
częściowo oddzielać ostrym narzędziem

nadrząd n
superorder
(biologia, biologiczny) (systematyka) jednostka obejmująca rzędy

nadrzędny naḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
main
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany
superior
zajmujący w stosunku do innych wyższą pozycję

nadsiarczan n
persulfate
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego

nadsięwłom natʲˈɕɛ̃w̃vwɔ̃m n
overbreak rise drift riser rising heading
(górnictwo, górniczy) pionowe lub strome wyrobisko prowadzące od pewnego poziomu w górę;

nadskakiwać v
fawn stroke
starać się być przesadnie grzecznym w celu uzyskania korzyści

nadstawić drugi policzek natˈstavʲiʥ̑ ˈdruɟi pɔˈlʲiʧ̑ɛk v
turn the other cheek
na zło odpowiedzieć dobrem, na nienawiść miłością; nie odpowiadać przemocą na przemoc

nadstępka n
keelson kelson
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;

nadtlenek wodoru natˈːlɛ̃nɛɡ vɔˈdɔru n
hydrogen peroxide
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;

nadto adv
overly
ponad stan; więcej niż trzeba; w większej ilości lub liczbie

nadto conjunction
besides furthermore moreover
łączy kolejne wyrażenia, zdania przekazujące dodatkowe treści

nadużycie n
abuse misuse malpractice
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
abuse misuse
używać w nadmiarze, przesadzać

nadwaga nadˈvaɡa n
overweight
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadworny adj
aulic courtly
związany z dworem, odnoszący się do dworu

nadwozie n
body bodywork coachwork car body
część górna pojazdu;

nadwrażliwość n
hypersensitivity
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;
oversensitiveness
nadmierna wrażliwość

nadwyżka n
surplus excess
ilość lub liczba czegoś ponad to, co planowane albo konieczne

nadwzroczność n
hypermetropia hyperopia hypermetropy
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
hope
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadziemny nadʲˈʑɛ̃mnɨ adj
aboveground overground
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi

nadziewać naˈʥ̑ɛvaʨ̑ v
stuff fill
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełniać wnętrze czegoś nadzieniem
happen upon
nabijać się na ostry przedmiot

nadzorca n
overseer superintendent supervisor
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś

nadzorować ˌnadzɔˈrɔvaʨ̑ v
oversee supervise monitor control invigilate superintend
sprawować kontrolę nad czymś

nadzwyczaj nadˈzvɨʧ̑aj adv
extremely remarkably
w sposób wyjątkowy, ponadprzeciętny

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
extraordinarily
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nadzwyczajny ˌnadzvɨˈʧ̑ajnɨ adj
extraordinary exceptional
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły
special
spowodowany szczególnymi okolicznościami lub nieprzewidziany w programie, planie

nadzór ˈnadzur n
conservator custody management
komórka organizacyjna instytucji zajmująca się nadzorowaniem
control inspection surveillance
pełnienie kontroli
oversight supervision care keeping superintendence
sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie

nadęty adj
overblown
z przesadą
puffy snooty stuck-up
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) będący zarozumiałym

nadświetlny adj
FTL faster than light
(fizyka, fizyczny) poruszający się szybciej niż światło (najczęściej: w próżni)
faster than light
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) umożliwiający podróżowanie z prędkością szybszą niż światło / relatywnie szybkie odbywanie podróży kosmicznych i/lub międzygwiezdnych

naengmyeon nɛŋ.mjən n
naengmyeon
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koreańskie zimne danie, makaron na zimno w sosie mięsno-jarzynowym

nafta ˈnafta n
kerosene kerosine lamp oil
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

naftalen naˈftalɛ̃n n
naphthalene
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;

naftowy naˈftɔvɨ adj
kerosene paraffin
związany z naftą, dotyczący nafty
petroleum
związany z ropą naftową, dotyczący ropy naftowej

nagabywać v
accost
zaczepiać przechodniów
beseech pester
natrętnie namawiać lub pytać
solicit
namawiać na seks

nagadać v
dish
obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym
give somebody an earful
ostro zwrócić komuś uwagę

nagana naˈɡãna n
reprimand
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

naganiacz naˈɡãɲaʧ̑ n
beater
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania
tout
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;

nagannie adv
reprehensively
w sposób zasługujący na naganę
reprovingly
w sposób wyrażający potępienie dla niewłaściwego postępowania

naganny adj
reprehensible
taki, który zasługuje na naganę

nagar n
carbon deposit
(mechanika) (chemia, chemiczny) osad na metalu, tworzący się przy spalaniu paliwa (np. benzyny, oleju itd.);

nagi ˈnaɟi adj
naked
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp.
naked nude bare
bez ubrania, rozebrany do naga

nagiel n
belaying pin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kołek do mocowania lin żagli na dużych jednostkach;

nagietek naˈɟɛtɛk n
marigold
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagietek polny n
field marigold
(botanika, botaniczny) Calendula arvensis, jednoroczna roślina zielna, jednopienna, o żółtych lub pomarańczowych kwiatach;

naginata ˌnaɟĩˈnata n
naginata
japońska broń drzewcowa;

nagle ˈnaɡlɛ adv
suddenly abruptly
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

naglący adj
urgent clamant exigent imperious pressing
wymagający natychmiastowych działań

nagminność n
commonness high incidence
cecha bycia szeroko rozpowszechnionym

nago ˈnaɡɔ adv
naked
bez ubrania, goło

nagoszyi adj
bare-throated
taki, który ma nagą szyję

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
nakedness nudity bareness birthday suit buff
brak ubrania na ciele

nagradzać v
reward
przyznawać nagrodę

nagranie naˈɡrãɲɛ n
recording
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
gravestone tombstone headstone
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
prize reward award
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
reward
wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty

nagromadzać v
amass
zbierać wiele w jednym miejscu
accumulate build up
zbierać się w dużej liczbie lub ilości

nagromadzenie n
accumulation
zebranie dużej ilości czegoś w jednym miejscu

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
burner
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
record
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku

nagrzewnica n
heater
urządzenie służące do ogrzewania powietrza;

nagły ˈnaɡwɨ adj
sudden instantaneous
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
heading
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na górnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę
headline heading header letterhead headnote headpiece
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

nahajka n
whip
pleciony bicz o krótkiej rękojeści

nahda ˈnaγda n
al-Nahda nahda
(historia, historyczny, historycznie) odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak)

naigrawać się v
mock ridicule
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

naiwniactwo n
credulousness gullibility
bycie naiwnym, łatwowiernym

naiwniak naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak n
dupe
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
naively
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
naivety naivete credulity gullibility simplicity
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
naif credulous
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

naj- naj prefix
most
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najada n
naiad
(mitologia grecka) nimfa wód lądowych, wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior,

najazd ˈnajast n
invasion foray incursion inroad raid
zbrojna agresja

najciemniej jest pod latarnią najˈʨ̑ɛ̃mʲɲɛ̇j ˈːɛst ˌpɔd‿laˈtarʲɲɔ̃w̃ proverb
the darkest place is under the candle
często nie zauważamy tego, co wydaje się oczywiste

najciężej pierwszy krok zrobić najˈʨ̑ɛ̃w̃ʒɛj ˈpʲjɛrfʃɨ ˈkrɔɡ ˈzrɔbʲiʨ̑ proverb
the first step is the hardest
oddaje trudność rozpoczęcia czegoś dla osób nie mających doświadczenia w danej dziedzinie

najczęściej najˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ̇j adv
usually
zwykle

najebany ˌnajɛˈbãnɨ adj
pissed
(wulgarnie, wulgaryzm) pijany, nietrzeźwy

najebać najˈɛbaʨ̑ v
get drunk pissed intoxicated
(wulgarnie, wulgaryzm) upić się

najedzony ˌnajɛˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
full satiate
taki, który najadł się do syta i nie jest już głodny

najem n
lease
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
employee hire man mercenary wage-earner
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny

najeżdżać naˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
invade
dokonywać inwazji
run into
jadąc, wpadać na coś lub na kogoś

najeżony ˌnajɛˈʒɔ̃nɨ adj
bristled
mający groźny, nieprzystępny wygląd
pokryty czymś ostrym, sterczącym

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
first
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najprzód adv
first of all
(dawniej, dawny) najpierw, w pierwszej kolejności, przede wszystkim

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
world's oldest profession
(eufemistycznie) prostytucja

najwyższy czas najˈvɨʃːɨ ˈʧ̑as n
high time
ostatnia chwila na coś

najądrze n
epididymis
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakaz ˈnakas n
dictate imperative
norma działania

nakazywać v
command order prescribe recommend
wydawać nakaz, polecenie, rozkaz
demand require
stawiać wymagania

naklejać v
stick
przymocowywać coś na powierzchni czegoś za pomocą substancji klejącej

naklejka naˈklɛjka n
sticker
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakrycie naˈkrɨʨ̑ɛ n
cover
coś, co okrywa, zasłania, osłania
(rzeczownik odczasownikowy) od nakryć
place setting
naczynia i sztućce na stole

nakrycie głowy n
headgear
element stroju zakładany na głowę

nakręcać v
curl
okręcać lub nawijać coś wokół czegoś
pump up
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) powodować wzrost lub nasilenie się czegoś
screw on
kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie
wind wind up
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
cap
(potocznie, potoczny) nakręcane zamknięcie butelki
nut
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

naksyjski adj
Naxiot
związany z Naksos, dotyczący Naksos

naktuz n
binnacle
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;

nakład ˈnakwat n
circulation edition
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

nakładać naˈkwadaʨ̑ v
impose
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę
put
umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji
put on
(regionalizm białostocki) zakładać ubranie

nakłaniać v
persuade
wywierać na kogoś wpływ, by coś wykonał

nakłuwacz n
lancing device
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd używany do nakłuwania palca w celu pobrania krwi na pasek do glukometru

nalegać v
insist urge press
mocno lub uparcie domagać się czegoś

nalepka niepocztowa n
cinderella cinderella stamp
okolicznościowa naklejka nie posiadająca walorów znaczków pocztowych umieszczana na kopertach lub kartach pocztowych;

nalewać naˈlɛvaʨ̑ v
pour into
napełniać cieczą

nalewka naˈlɛfka n
infusion tincture
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo
liqueur cordial
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem

naleśnik naˈlɛɕɲik n
pancake
(środowiskowy) (fotografia) niewielki, cienki obiektyw
pancake crêpe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
belong
być w posiadaniu czyimś
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
one should ought to
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się

należność naˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
amount due charge
kwota, którą trzeba komuś wypłacić

należny naˈlɛʒnɨ adj
due
(książkowy) należący się komuś lub czemuś; przysługujący

należy naˈlɛʒɨ v
it be necessary one should
powinno się; warto, trzeba, wypada

należycie ˌnalɛˈʒɨʨ̑ɛ adv
appropriately
odpowiednio, właściwie
thoroughly
dokładnie, porządnie

należyty ˌnalɛˈʒɨtɨ adj
due
(podniośle) właściwy; taki, jak należy

nalot ˈnalɔt n
airstrike air raid
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;
bust raid
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
carpet bombing
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namacalny adj
palpable
niewątpliwy, oczywisty, pewny
palpable tactile tangible touchable
możliwy do wyczucia zmysłem dotyku

namaszczenie n
anointing unction
(rzeczownik odczasownikowy) od namaścić

namaszczenie chorych n
anointing of the sick
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament udzielany osobom ciężko chorym;

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
persuade exhort
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać

namdhari n
Namdhari Namdhari Sikh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam sikhów;

namiot ˈnãmʲjɔt n
tent
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętnie nãˈmʲjɛ̃ntʲɲɛ adv
passionately
w sposób namiętny; w sposób wywołujący pożądanie lub świadczący o pożądaniu

namiętność nãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
passion
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką
stan uczuciowy występujący z wielką siłą, w szczególności w odniesieniu do miłości fizycznej

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
impassioned
o uczuciach, gestach, zachowaniach: pełen gwałtowności, namiętności, intensywności
passionate
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

namysł n
cogitation considerance thought
rozważenie czegoś w myślach

nandu ˈnãndu n
rhea
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia;

nano- ˈnãnɔ prefix
nano-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanoelektronika n
nanoelectronics
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;

nanofanerofit n
nanophanerophyte
(botanika, botaniczny) zimnotrwały krzew lub bylina o wysokości poniżej 2 m;

nanomateriał ˌnãnɔ̃maˈtɛrʲjaw n
nanomaterial
(technologia, technika, techniczny) polikrystaliczna substancja składająca się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze;

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanometre
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

nanosekunda n
nanosecond
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej miliardowej części sekundy;

nanożelazo ˌnãnɔʒɛˈlazɔ n
nanoiron
(technologia, technika, techniczny) żelazo składające się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze

naos n
naos
(architektura, architektoniczny) wewnętrzna część świątyni greckiej

napad ˈnapat n
aggression attack assault
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś
fit
(medycyna, medyczny) atak (choroby, dolegliwości)

napadać v
assail assault attack gang-bang hold up
dokonywać napadu, niespodziewanie uderzać na coś lub na kogoś
come over
nagle opanowywać czyjeś zdrowie lub stan psychiczny
tilt
gwałtownie występować przeciw czemuś lub komuś
fall
(meteorologia, meteorologiczny) spaść w znacznej ilości

napadowa nocna hemoglobinuria n
paroxysmal nocturnal hemoglobinuria
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;

napalm ˈnapalm n
napalm
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
horny
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

napar ˈnapar n
infusion
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

naparstek naˈparstɛk n
thimble
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastliwy adj
aggressive quarrelsome
miejący skłonność do zaczepek lub wszczynania kłótni
quarrelsome
wyrażony lub coś wyrażający w sposób złośliwy

napastniczo adv
invasively
w sposób napastniczy

napastnik naˈpastʲɲik n
attacker
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
striker forward
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napaść ˈnapaɕʨ̑ n
assault
gwałtowny atak (zbrojny, słowny (i tym podobne, i temu podobne))

napełniać naˈpɛwʲɲäʨ̑ v
fill
sprawiać, że coś staje się pełne
wywoływać stany emocjonalne
fill pervade
zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu
fill
mieć coraz mniej wolnego miejsca wskutek zajęcia go przez coś

napierdalać ˌnapʲjɛrˈdalaʨ̑ v
beat up
(wulgarnie, wulgaryzm) bić dotkliwie
get pissed
(wulgarnie, wulgaryzm) upijać się

napis ˈnapʲis n
inscription caption credit subtitle text
napisana informacja o czymś

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
write type
wyrazić coś słowami na piśmie

napisy n
credits
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) lista twórców filmu wyświetlana zwykle na jego zakończenie
subtitles
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɛ n
closing credits end credits final credits
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję

napiwek naˈpʲivɛk n
tip
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napić się v
have a drink wet whistle
przyjąć do ust i połknąć pewną ilość płynu

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
stretching
(rzeczownik odczasownikowy) od napiąć
tension
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją
(fizyka, fizyczny) naprężenie
tension voltage
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia

napięty adj
rapt
zagrażający wybuchem sprzeczki, powstaniem zatargu, wywołaniem konfliktu
tense
przepełniony napięciem psychicznym
tight
wymagający sporego wysiłku i skrupulatnego pilnowania się planu

napletek naˈplɛtɛk n
foreskin prepuce
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napocząć v
broach
zacząć jakiś temat

napoleon n
napoleon Napoleon
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska;

napoleoński adj
Napoleonic
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona

napominać v
admonish exhort
zwracać komuś uwagę

napomnienie ˌnapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
chastisement exhortation injunction rebuke
karcące ostrzeżenie

napotny naˈpɔtnɨ adj
diaphoretic
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie

napotykać v
come across cross paths run into
spotykać przypadkiem
encounter
zdarzać się komuś, czemuś; stawać się częścią doświadczenia życiowego

naprasowanie n
iron on
naklejenie czegoś w wyniku prasowania

naprasować v
iron on
prasując, nakleić coś
do a lot of iron
włożyć wiele wysiłku w prasowanie, poświęcić na prasowanie dużo czasu

naprawa naˈprava n
repair renovation correction mend remedy
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawczy adj
corrective reconstructive
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą

naprawdę naˈpravdɛ particle
really
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiacz n
repairer
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
fix repair
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naproksen naˈprɔksɛ̃n n
naproxen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;

naprzeciw naˈpʃɛʨ̑if adv
opposite vis-à-vis
po drugiej stronie, po przeciwnej stronie

naprzeciw naˈpʃɛʨ̑if preposition
opposite against
po drugiej stronie, po przeciwnej stronie

naprzeciwko preposition
across opposite
po przeciwnej stronie

naprzykrzać się v
nag
nie dawać komuś spokoju; namolnie domagać się czegoś

naprzód ˈnapʃut adv
ahead
na czele, przed innymi
zawczasu, z góry
forward ahead on forth forwards
do przodu, przed siebie

naprzód ˈnapʃut interjection
forward quick march
Naprzód! → (wojskowość, wojskowy) komenda nakazująca ruszenie do przodu

napuszony adj
haughty lofty puffed up
pełen pychy
pompous bombastic
rażący przesadą, sztucznością

napój ˈnapuj n
drink beverage
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
soft drink fizzy drink pop soda
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

napór n
pressure
(fizyka, fizyczny) siła nacisku jaką ciecz wywiera na powierzchnię;
(przenośnie, przenośnia) silne oddziaływanie
silna presja fizyczna na coś lub kogoś

napęd ˈnapɛ̃nt n
disc drive disc storage
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące lub zapisujące dane na tzw. nośnikach optycznych (płytach CD i DVD) lub dyskietkach
drive
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do nadawania ruchu jakiemuś mechanizmowi
coś, co pobudza kogoś lub coś do działania
propulsion
(fizyka, fizyczny) energia wprawiająca w ruch określony element lub urządzenie techniczne

napęd taśmowy n
streamer tape drive
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zapisywania danych na taśmie magnetycznej

napędowy adj
propulsive
związany z napędem, dotyczący napędu

napędzać naˈpɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
drive propel
powodować funkcjonowanie jakiegoś mechanizmu, wprawiać w ruch

napływ n
boost flush
pojawianie się / pojawienie się w kimś doznań, uczuć
inflow
gromadzenie / zgromadzenie się gdzieś substancji lotnej
pojawianie się / pojawienie się gdzieś sporej ilości płynu
inflow influx
liczne gromadzenie / zgromadzenie się w jakimś miejscu czego lub kogo

napływać v
come
być dostarczanym gdzieś
come flooding in flood
przybywać tłumnie
flow
docierać gdzieś, unosząc się nad ziemią
flow flow in
płynąc, gromadzić się gdzieś
surge surge up
(psychologia, psychologiczny) powstawać w psychice, rodzić się w świadomości

narada naˈrada n
conference
spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii

naradzać naˈraʣ̑aʨ̑ v
put heads together
rozmawiając, uzgadniać coś

narastać v
increase deepen
zwiększać swoje wymiary, intensywność, liczbę

naraz ˈnaras adv
simultaneously at the same time
jednocześnie, razem
suddenly
nagle, bez ostrzeżenia

narażać v
expose
wystawiać kogoś lub coś na niebezpieczeństwo lub na szkodliwe działanie

narciarski narʲˈʨ̑arsʲci adj
ski
charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
skiing
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarstwo wodne narʲˈʨ̑arstfɔ ˈvɔdnɛ n
waterskiing
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca trzy konkurencje: slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
skier
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcylen narˈʦ̑ɨlɛ̃n n
narcylen
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) chemicznie czysty acetylen stosowany do krótkotrwałej narkozy poprzez inhalację

narcystycznie adv
narcissistically
w sposób narcystyczny

narcystyczny adj
narcissistic
wyróżniający się narcyzmem, związany z narcyzmem

narcyzm n
narcissism narcism
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

nard nart n
nard
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym
przyjemnie pachnące części niektórych roślin, np. kozłka lekarskiego lub lawendy
nard spikenard
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych

narkolepsja n
narcolepsy
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkoleptyczny adj
narcoleptic
związany z narkolepsją

narkoleptyk n
narcoleptic
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na narkolepsję

narkoman narˈkɔ̃mãn n
drug addict junkie
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
drug addiction narcomania
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
drug narcotic dope narco narc nark
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narobić bigosu naˈrɔbʲiʥ̑ bʲiˈɡɔsu v
mess things up
zrobić zamieszanie, ferment; zrobić kłopot, problem

narodnik n
narodnik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890;

narodowościowy adj
national ethnic
dotyczący narodowości

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
nationality
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
national
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodzenie n
birth Christmas
(rzeczownik odczasownikowy) od narodzić

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
birth childbirth nascence
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka

narozrabiać jak pijany zając ˌnarɔzˈrabʲjäʨ̑ ˈjak pʲiˈjãnɨ ˈzajɔ̃nʦ̑ v
mess things up
narobić gdzieś wiele zamieszania

narracja n
narration
(książkowy) opowiadanie, relacjonowanie
narrative
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;

narracyjny adj
narrative narrational
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację

narszarab n
narsharab
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczony sok, syrop lub sos z dojrzałych granatów popularny na Bliskim Wschodzie, w Turcji, Gruzji, Azerbejdżanie, na Ukrainie

narta ˈnarta n
ski
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

narty ˈnartɨ n
skiing
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) jazda na nartach

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
violate break transgress breach infringe contravene
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

naruszenie ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ n
breach infringement derogation disturbance
(rzeczownik odczasownikowy) od naruszyć

narwal ˈnarval n
narwhal
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;

narybek naˈrɨbɛk n
alevin fry
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;

narzecze naˈʒɛʧ̑ɛ n
dialect lect
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka;
dialect vernacular
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od języka standardowego;
idiom language lingo vernacular
język, mowa
supradialect
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara;

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
fiancee fiancée
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
fiance fiancé
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzekanie ˌnaʒɛˈkãɲɛ n
complaint
skarga, utyskiwanie

narzekać naˈʒɛkaʨ̑ v
complain beef bitch kick up a fuss
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie

narzucać naˈʒuʦ̑aʨ̑ v
impose
zmuszać kogoś do akceptacji czegoś

narzuta n
bedcover bedspread coverlet
nakrycie na łóżko, tapczan, kanapę, często ozdobne

narząd płciowy n
sex organ
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
instrumental instrumental case
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
tool
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy

naród ˈnarut n
nation people
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasada naˈsada n
base root
część, na której coś jest osadzone czy umocowane, stanowiąca podstawę
cover epiphysis
część nasadzona na coś

nasadka n
attachment
(fotografia) pryzmat nakładany na obiektyw aparatu fotograficznego

nasienie naˈɕɛ̇̃ɲɛ n
offspring
(dawniej, dawny) ród, potomstwo, dziecko
semen sperm
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;

nasieniowód n
ductus deferens vas deferens
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasienny adj
seed seeded seedling
(botanika, botaniczny) związany z nasionami
seminal spermatic spermic
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nasienia męskiego

nasilenie n
intensification
(rzeczownik odczasownikowy) od nasilić, intensyfikacja, wzrost
strength power
siła jakiegoś zjawiska

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
seed
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

nasięźrzał n
adder's tongue adder's-tongue fern
(botanika, botaniczny) Ophioglossum L. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

naskórek naˈskurɛk n
epidermis skin
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nastawa ołtarzowa n
altarpiece
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;

nastawać v
come fall
zaczynać być w jakimś czasie
press push
usilnie domagać się czegoś
threaten
działać na czyjąś szkodę

nastawienie ˌnastaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
adjust set
(rzeczownik odczasownikowy) od nastawić
attitude
osobisty stosunek co czegoś
setting
element konfiguracji jakiegoś urządzenia

nastawić naˈstavʲiʨ̑ v
adjust
położyć na palniku na kuchence celem zagotowania
put on
odpowiednio umiejscowić zwichniętą kość, złożyć złamaną kość
set
przygotować psychicznie kogoś na coś
skierować coś w daną stronę

nastawnia naˈstavʲɲa n
signal box
(kolejnictwo) budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

nastawnik n
adjuster controller
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą

nastawny adj
adjustable
możliwy do nastawienia

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
teenager
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastrajać naˈstrajäʨ̑ v
dispose tune
nadawać właściwy ton instrumentowi muzycznemu

nastrojowy adj
romantic atmospheric mood moody
dający miły, intymny nastrój

nastrój ˈnastruj n
atmosphere ambience spirit
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
mood humour humor cheer
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

nasturcja naˈsturʦ̑ʲja n
nasturtium
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nasturcji (1.1)

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
successor heir
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
afterwards then after
później, w chwili następnej

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
next following
mający nastąpić, kolejny

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
follow follow up
występować po sobie kolejno
occur ensue
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku
step on
idąc wchodzić, trafiać na coś

następstwo naˈstɛ̃mpstfɔ n
consequence after-effect aftermath
skutek, rezultat czegoś; zdarzenie następujące w konsekwencji innego zdarzenia/działania
succession
następowanie po sobie

następujący adj
following
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony

nasutnik n
pastie pasty
nakładka naklejana na pierś by zasłonić sutek

nasycać naˈsɨʦ̑aʨ̑ v
saturate
o wilgoci, zapachu itp.: przepajać, przenikać, napełniać

nasycony adj
replete sated satiated
pełen czego; będący w stanie sytości
saturated
(chemia, chemiczny) zawierający największą ilość czystej substancji
(chemia, chemiczny) mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze

nasycony kwas tłuszczowy n
saturated fat saturated fatty acid
(spożywczy) rodzaj tłuszczu, w który bogate są zazwyczaj produkty pochodzenia zwierzęcego

nasyp ˈnasɨp n
embankment
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu;

nasz naʃ pronoun
our ours
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
necklace
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

naszywka naˈʃɨfka n
patch
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający

natarczywy adj
importunate insistent pushy strident
żądający coś w sposób natrętny

natchnienie n
afflatus brainwave
stan umysłowy twórczego ożywienia
inspiration
coś, co powoduje twórcze działanie

natchniony naˈtxʲɲɔ̃nɨ adj
inspirational inspired
tworzący pod wpływem natchnienia
wywołany lub wyrażony natchnieniem

native speaker n
native speaker
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym

natomiast naˈtɔ̃mʲjast conjunction
however on the other hand while whereas
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej

natron ˈnatrɔ̃n n
natron
(chemia, chemiczny) bezbarwny minerał, uwodniony węglan sodu;

natrzeć uszu ˈnaṭʃɛʨ̑ ˈuʃu v
give an earful
(przenośnie, przenośnia) skarcić kogoś, udzielić komuś reprymendy

natręt ˈnatrɛ̃nt n
nuisance pest
człowiek natrętny, nahalny, narzucający się, niemile widziany

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
nettlesome
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się

natura naˈtura n
nature
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

naturalista ˌnaturaˈlʲista n
naturalist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego

naturalistyczny adj
naturalistic
właściwy naturalizmowi, charakteryzujący się naturalizmem

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzaʦ̑ʲja n
naturalization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;
(biologia, biologiczny) proces utrwalania się obcego gatunku w nowym środowisku;

naturalizm ˌnatuˈralʲism̥ n
naturalism
(filozofia, filozoficzny) kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury;
(książkowy) uwypuklenie czegoś brutalnego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
naturally
w sposób naturalny, zgodnie z naturą

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
naturalness
cecha tego, co naturalne

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
natural
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

naturalny satelita ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita n
natural satellite
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc;

naturocentryczny adj
nature-centric
taki, który stawia naturę, przyrodę w centrum ważności i uwagi

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
immediately right now promptly
bardzo szybko, bez zwłoki

natychmiastowy adj
immediate instant instantaneous
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu

natykać v
come across
spotykać niespodziewanie

natywny naˈtɨvnɨ adj
native
(informatyka, informatyczny) właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.
rodzimy
taki, jak w warunkach naturalnych

natężenie ˌnatɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
intensity
ilość wrażeń w jednostce czasu

nauczanie ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ãɲɛ n
teach training tuition
(rzeczownik odczasownikowy) od nauczać

nauczka n
lesson
przestroga na przyszłość powstała w wyniku przykrego doświadczenia

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
teacher instructor
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielsko adv
scholastically tutorially
na sposób nauczycielski

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
science
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
study learn teach
proces uczenia (siebie lub kogoś)

nauki polityczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɛ n
political science
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
scientist
człowiek zajmujący się nauką;

naukowo adv
scientifically
w sposób naukowy

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
scientific
związany z nauką

nausznik naˈ<sup>w</sup>uʃʲɲik n
earmuff
każda z dwóch osłon na uszy

nautyczny adj
nautical
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki

nautyka n
nautics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o żeglowaniu;

nawa ˈnava n
nave aisle
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawadniać v
moisten
doprowadzać wodę

nawalić v
fail
(potocznie, potoczny) zawieść w czymś, nie zdołać zrobić czegoś z własnej winy
(potocznie, potoczny) zepsuć się

nawarski adj
Navarrese Navarran
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawarzyć piwa naˈvaʒɨʨ̑ ˈpʲiva v
mess things up
wpędzić siebie lub kogoś innego w kłopoty

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
blizzard storm
(książkowy) bardzo obfity gwałtowny deszcz, śnieg, wiatr itp.
onrush onset onslaught
(książkowy) o atakującym wojsku; także o napierającym tłumie ludzi
storm tempest squall
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem

nawet ˈnavɛt particle
even
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawias ˈnavʲjas n
bracket parenthesis
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawiasem mówiąc naˈvʲjasɛ̃m ˈːuvʲjɔ̃nʦ̑ adv
by the way
nadmieniając, dodając mimochodem, przy okazji, od niechcenia

nawiedzać v
haunt
przybywać i oddziaływać jako siła nadprzyrodzona
pester
pojawiać się jako dramatyczna sytuacja zewnętrzna

nawierzchnia naˈvʲjɛʃxʲɲa n
pavement
górna część drogi, placu, chodnika;

nawietrzna naˈvʲjɛṭʃna n
windward
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) burta od strony wiatru

nawietrzny naˈvʲjɛṭʃnɨ adj
windward
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po stronie, na którą wieje wiatr
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru

nawigacja n
navigation
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych
(astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego

nawijać v
wind reel spool
zwijać coś na coś
carry on rap schmoose schmooze shmooze
(potocznie, potoczny) mówić dużo i nieprzerwanie
converstate
(potocznie, potoczny) starać się komuś zaimponować

nawilżać naˈvʲilʒaʨ̑ v
moisturize dampen moisten
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna

nawiązywać v
attach
przyczepiać wiązaniem coś do czegoś
enter into establish
zaczynać lub wznawiać kontakt, stosunki
refer
przywoływać jako wzór
be established be formed start
o relacjach wytwarzać obustronnie pozytywne więzi

nawozić v
bring
wożąc, zbierać co w jakimś miejscu
fertilize
(rolnictwo, rolniczy) wzbogacać glebę nawozem

nawracać v
convert
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary
make a U-turn turn back
kierować do poprzedniej drogi, w uprzednie miejsce
backtrack get back
zmieniać kierunek na poprzedni
be converted
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać własną wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary; stawać się religijnym

nawyk ˈnavɨk n
habit custom trick
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
each other one another
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego
likewise same to you
przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu

nawóz ˈnavus n
fertilizer manure
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby

nawłoć n
goldenrod
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina rosnąca na polanach, w zaroślach i widnych lasach;

nazajutrz naˈzajuṭʃ adv
day after following day next day
(książkowy) na drugi dzień, kolejnego dnia

nazarejczyk n
Nazarene
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek sekty judeochrześcijańskiej;

nazaretańczyk n
Nazarene
mieszkaniec Nazaretu

nazaretański adj
Nazarene
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem

nazbierać v
collect
zebrać wiele, dostateczną ilość lub liczbę czego

nazewnictwo n
nomenclature
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ogół nazw w danej dziedzinie
onomastics onomastology
(językoznawstwo, językoznawczy) ogół nazw własnych, tj. osobowych i miejscowych oraz dział językoznawstwa zajmujący się nimi

naziemny adj
ground
o umiejscowieniu na powierzchni ziemi
overground
(botanika, botaniczny) rosnący nad powierzchnią ziemi
terrestrial
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach

nazista naˈʑista n
Nazi nazi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazistowski adj
Nazi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów

nazizm ˈnaʑism̥ n
Nazism Naziism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazjańczyk n
Nazianzen
(starożytność) mieszkaniec Nazjanzu

nazwa ˈnazva n
name
wyraz lub termin określający coś

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
proper noun
(zobacz) rzeczownik własny

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
surname last name family name
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
maiden name
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
call name
określać nazwą, mianem
name dub
nadawać nazwę lub imię

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
call a spade a spade
mówić szczerze, bez ogródek

naćpany adj
stoned
(pospolicie) odurzony narkotykami

nałogowy adj
chronic compulsive habitual inveterate
dotyczący nałogu, z nałogiem
habit-forming
powodujący nałóg

nałożnica n
concubine mistress
(dawniej, dawny) kobieta żyjąca bez ślubu z mężczyzną, który stoi wyżej w hierarchii społecznej

nałóg ˈnawuk n
addiction
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;

naśladowanie n
imitation emulation imitate impersonation
wzorowanie się w postępowaniu, działaniu na zachowaniu innych, postępowanie w sposób podobny jak robią coś inni

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
imitate copy emulate follow
powtarzać po kimś jakąś czynność

naśladowca n
imitator mimic
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś

naśladowczo adv
imitatively mimetically
w sposób naśladowczy

naśladownictwo n
imitation emulation
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś

naśmiewać się naˈɕmʲjɛvaʨ̑‿ɕɛ v
scoff
śmiejąc się drwić z kogoś lub czegoś

naświetle n
cellar window
(architektura, architektoniczny) okienko przy obrysie budynku wpuszczające światło do piwnic
transom
(architektura, architektoniczny) wąskie okienko ponad framugą drzwi albo okna

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
Neanderthal
(przenośnie, przenośnia) (ekspresywnie, ekspresywny) osoba nieokrzesana
Neanderthal man neanderthal
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;

neandertalski ˌnɛãndɛrˈtalsʲci adj
Neanderthal
(dosłownie) związany z Neandertalem

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Neapolitan
mieszkaniec Neapolu

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
Neapolitan
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

nearktyczny adj
Nearctic
dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

nebraski adj
Nebraskan
związany z Nebraską, dotyczący Nebraski

nefrektomia n
nephrectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie nerki;

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
nephrologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek

nefrotoksyczny adj
nephrotoxic
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń nerek

nefryt ˈnɛfrɨt n
nephrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
negation
zaprzeczenie, przeciwieństwo

negatyw nɛˈɡatɨf n
negative
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;

negatywnie adv
negatively
w sposób negatywny, ujemnie

negatywność ˌnɛɡaˈtɨvnɔɕʨ̑ n
negativity
cecha tego, co negatywne, pesymistyczne, ponure, mające zły wpływ

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
negative
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)

negging n
negging
praktyka poniżania polegająca na komplementowaniu, które uraża czyjeś poczucie wartości

negliż n
negligee
niekompletny, niedbały ubiór, dzienna lub nocna bielizna

negocjacje n
negotiation
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

negocjator n
negotiator
osoba będąca przedstawicielem którejś ze stron negocjacji

negocjowalny adj
negotiable
taki, który może podlegać negocjacjom

negocjować ˌnɛɡɔˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
negotiate
prowadzić rozmowy w celu ustanowienia kompromisu lub dojścia do porozumienia

negować nɛˈɡɔvaʨ̑ v
deny
zaprzeczać
odrzucać, podważać słuszność czegoś

nekrofag n
necrophage
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

nekrofil n
necrophile
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
necrophilia
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
obituary
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;
obituary necrology
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu

nekrologowy ˌnɛkrɔlɔˈɡɔvɨ adj
necrologic necrological
związany z nekrologiem, dotyczący nekrologu

nekromancja n
necromancy
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nekromantka n
necromancer
(fantasy) osoba płci żeńskiej posiadająca moc animacji, ożywiania trupów

nekropolia n
necropolis
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody

nektar ˈnɛktar n
fruit drink
(spożywczy) gęsty napój z przecieru owocowego
nectar
(botanika, botaniczny) (pszczelarstwo, pszczelarski) słodki sok wydzielany przez kwiaty
(mitologia grecka) napój bogów dający im nieśmiertelność

nektarnik n
sunbird
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;

nektarnik palestyński n
Palestine sunbird orange-tufted sunbird
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cinnyris osea Bonaparte, gatunek ptaków z rodziny nektarników;

nektarnik szkarłatny n
scarlet-chested sunbird
(ornitologia, ornitologiczny) Chalcomitra senegalensis, gatunek niewielkiego ptaka afrykańskiego z rodziny nektarników

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nectarine
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

nekton n
nekton
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów aktywnie pływających w zbiornikach wodnych

neo- ˈnɛɔ prefix
neo-
nowy, niedawny

neodarwinistyczny adj
neo-Darwinian
związany z neodarwinizmem

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodymium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
neofascist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu

neofaszystowski ˌnɛɔfaʃɨˈstɔfsʲci adj
neo-fascist neofascist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
neo-fascism neofascism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neofita n
neophyte
człowiek, który zmienił wyznanie na inne

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
Neogene
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;

neogotycki adj
neogothic
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku

neoimperialny adj
neoimperial neoimperialist
związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem

neokantowski adj
neo-Kantian
(filozofia, filozoficzny) dotyczący neokantyzmu

neoliberalizm n
neoliberalism
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neoliberalny adj
neoliberal
związany z neoliberalizmem, dotyczący neoliberalizmu

neoliberał n
neoliberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neoliberalizmu

neolit nɛˈɔlʲit n
Neolithic Age
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia

neolityczny ˌnɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
neolithic Neolithic
żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
neologism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neomodernizm n
neomodernism
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nurt filozoficzny poddający krytyce filozofię postmodernistyczną

neon ˈnɛɔ̃n n
neon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;
neon light neon sign
szyld, reklama zbudowana z przezroczystych rurek wypełnionych neonem (1.1), który pod wpływem prądu elektrycznego świeci;

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
neonatologist
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
neonatology
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neonatologiczny adj
neonatological
(medycyna, medyczny) związany z neonatologią, dotyczący neonatologii

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
neo-nazi neo-Nazi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu

neonazistowski adj
neo-Nazi
związany z neonazizmem, dotyczący neonazizmu

neonizacja n
neonization
wyposażenie, przyozdobienie w neony; planowe instalowanie neonów w przestrzeni publicznej

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
Neo-Platonic Neoplatonic Neoplatonist
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

neopogański ˌnɛɔpɔˈɡãj̃sʲci adj
neopagan
związany z neopoganizmem, dotyczący neopoganizmu

neopren nɛˈɔprɛ̃n n
neoprene
(chemia, chemiczny) nazwa handlowa syntetycznego kauczuku chloropenowego, który w postaci spienionej jest lekkim i wytrzymałym materiałem stoswanym m.in. do produkcji skafandrów nurkowych;

neoprezbiter n
newly ordained
(kościelny) prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń

neowagina n
neovagina
(medycyna, medyczny) wagina uformowana w procesie korekty płci, w przypadku niewykształcenia się pochwy w wyniku zaburzeń rozwoju seksualnego albo podczas rekonstrukcji defektów (po operacji nowotworu, urazie)

nepalski nɛˈpalsʲci adj
Nepalese Nepali
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
nepotism
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptek n
inept
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna

neptun ˈnɛptũn n
neptunium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerd nɛrt n
nerd
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

nerecznica samcza n
male fern
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych;

nerka ˈnɛrka n
blueback salmon red salmon sockeye salmon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus nerka, gatunek łososia;
kidney
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;
kidney dish
(środowiskowy) naczynie w kształcie nerki (1.1) używane w szpitalu

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
renal nephric nephritic
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerpa ˈnɛrpa n
ringed seal
(zoologia, zoologiczny) Pusa hispida, mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych;

nerw nɛrf n
nerve
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu;

nerw płciowo-udowy n
genitofemoral nerve
(anatomia, anatomiczny) nerw pochodzącym ze splotu lędźwiowego;

nerwiakowłókniak n
neurofibroma schwannoma
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;

nerwica n
neurosis
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
nervously
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
nervous
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów
irritable
o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy

nerytyczny adj
neritic
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych

nestor ˈnɛstɔr n
doyen
(książkowy) lub (podniośle) najstarszy członek zrzeszenia, najbardziej doświadczony, najpoważniejszy przedstawiciel jakiejś zbiorowości; ktoś darzony powszechnym szacunkiem
nestor
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o barwnym upierzeniu i metalicznym połysku;

nestorianin n
Nestorian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

nestorianizm n
Nestorianism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

nestoriański adj
Nestorian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nestorianizmu

netbook n
netbook
mały, komputer przenośny mniejszy od notebooka, przeznaczony głównie do przeglądania Internetu, korzystania z aplikacji online oraz programów biurowych;

netto ˈnɛtːɔ adv
clear take-home
o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów

nettop ˈnɛtːɔp n
nettop
(informatyka, informatyczny) komputer typu mini desktop przeznaczony do wykonywania podstawowych zadań (głównie związanych z Internetem), zużywający mniej energii od tradycyjnego komputera osobistego;

netykieta ˌnɛtɨˈcɛta n
netiquette
zbiór zasad obowiązujących w Internecie, np. w społecznościach internetowych, na forach, IRC-u, czacie itp.;

neurastenia n
neurasthenia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurasteniczny adj
neurasthenic
(psychologia, psychologiczny) właściwy neurastenii

neurastenik n
neurasthenic
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię

neurobiologia n
neurobiology neuroscience
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

neuroborelioza n
Lyme neuroborreliosis neuroborreliosis
(medycyna, medyczny) choroba przenoszona przez chore kleszcze, dotykająca układ nerwowy i powodująca proces zapalny tkanki nerwowej

neurochirurg ˌnɛwrɔˈxʲirurk n
neurosurgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
neurosurgery
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurochirurgiczny adj
neurosurgical
związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

neurocybernetyczny adj
neurocybernetic
odnoszący się do neurocybernetyki, związany z neurocybernetyką

neurocybernetyka n
neurocybernetics
(cybernetyka, cybernetyczny) dział biocybernetyki, cybernetyka modeli neurologicznych;

neurofizjologia n
neurophysiology
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neurohormon n
neurohormone
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową;

neurohormonalny adj
neurohormonal
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów

neuroleptyk n
neuroleptic
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
neurologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
neurology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
neurological
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neuron
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropata n
neuropath
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na neuropatię, podatny na schorzenia nerwowe

neuropatolog n
neuropathologist
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie neuropatologii

neuropatyczny adj
neuropathic
związany z neuropatią

neuroplastyczność n
neuroplasticity
zdolność układu nerwowego do regeneracji i restrukturyzacji neuronów

neuroprzekaźnik n
neurotransmitter
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi

neuropsychiatra n
neuropsychiatrist
specjalista w dziedzinie neuropsychiatrii

neuropsychiatryczny adj
neuropsychiatric
dotyczący neuropsychiatrii, związany z zaburzeniami psychicznymi w organicznych chorobach układu nerwowego

neurorozwojowy adj
neurodevelopmental
dotyczący rozwoju układu nerwowego

neurotoksyna n
neurotoxin
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
BDNF brain-derived neurotrophic factor
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów;

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
neurotic
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę

neuston n
neuston
zespół organizmów żyjących na powierzchni wody lub tuż pod nią

neutralizm n
neutralism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna państw, które nie przystępują do paktów militarnych oraz współpracują ze wszystkim krajami
(ekologia, ekologiczny) rodzaj zależności międzygatunkowej, w której żadna z dwóch populacji nie wpływa na drugą

neutralizować v
neutralise neutralize
czynić neutralnym, nieszkodliwym

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
neutrality
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralność węglowa n
carbon neutrality
(ekologia, ekologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) strategia kompensowania emisji dwutlenku węgla przez sekwestrację lub zakup kredytów węglowych;

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutral
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutrofilia n
neutrophilia
(medycyna, medyczny) zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutron
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newralgia nɛvˈralʲɟja n
neuralgia
(medycyna, medyczny) nerwoból

newsletter n
email newsletter
(publikatory) biuletyn internetowy, kolportowany przez Internet, głównie poprzez pocztę elektroniczną;

newsroom n
newsroom
pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych;

nganasański n
Nganasan
(językoznawstwo, językoznawczy) język nganasański;

ni ɲi n
nu
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”;

ni chuja ˈɲi ˈxuja adv
no fucking way fuck all
(wulgarnie, wulgaryzm) zupełnie nic, ani trochę, w żadnym stopniu

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
neither fish, nor fowl
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami

ni w pięć, ni w dziewięć ˈɲi ˈf‿pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈɲi ˈvʲ‿ʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ idiom
without rhyme or reason
o czymś całkowicie nie pasującym do danej sytuacji; o czymś chybionym, nietrafnym

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
niacin
(zobacz) witamina PP

niacynamid n
niacinamide
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego

niala n
nyala
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju niala (1.1)

niby ˈɲibɨ conjunction
as if
spójnik wyrażający relację podobieństwa

niby ˈɲibɨ particle
seemingly supposedly
partykuła wyrażająca dystans mówcy wobec przytaczanego sądu

niby ˈɲibɨ preposition
as if
przyimek wyrażający relację podobieństwa

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
pseudopod pseudopodium
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
nothing
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nic a nic adv
at all
zupełnie nic

nicejczyk n
Nicaean Nicene
mieszkaniec Nicei (miasta we Francji)

nicergolina ˌɲiʦ̑ɛrɡɔˈlʲĩna n
nicergoline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, półsyntetyczna pochodna alkaloidów sporyszu

nicielnica ˌɲiʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
heddle frame
część krosna tkackiego, rodzaj ramy ze strunami, przez które przewleka się nitki osnowy;

nicień n
nematode roundworm
(zoologia, zoologiczny) Nematoda Rudolphi, pasożyt o wydłużonym, obłym ciele;

nick nʲik n
username
pseudonim używany w Internecie (na forach, czatach, portalach społecznościowych itp.);

nicość n
nothingness
pustka, brak, nieistnienie czegoś

nicpoń ˈɲiʦ̑pɔ̃ɲ n
ne'er-do-well wastrel
człowiek bezwartościowy, lekkomyślny

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m conjunction
like as
…przyłączający wyraz lub wyrażenie, które określają podstawę porównania

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m preposition
like
…przyłączający wyraz, który określa podstawę porównania

nie ɲɛ particle
don't not
wyraża zakaz
isn't it
(potocznie, potoczny) używana na końcu frazy, w celu wyrażenia chęci potwierdzenia jej prawdziwości przez współrozmówcę lub otrzymania aprobaty; często stosowana wraz ze zmianą intonacji
no nope
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
not no
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów

nie (być) ˈɲɛ‿bɨʨ̑ v
there be no not
forma pomocnicza, wyrażenie nie ma w czasie przyszłym, przeszłym i trybie przypuszczającym

nie bardzo ɲɛ‿ˈbarʣ̑ɔ adv
none too not quite not very
mało, co najwyżej częściowo, tylko trochę

nie bez kozery adv
not groundlessly not without reason
mając jakiś cel; nie bez przyczyny

nie chwal dnia przed zachodem słońca ˈɲɛ‿xfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
don't count your chickens before they're hatched never praise a ford till you get over one is only as good as one's last shift
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć

nie czuć nóg ˈɲɛ‿ʧ̑uʨ̑ ˈnuk v
be dead on one’s feet
być bardzo zmęczonym po długim chodzeniu, bieganiu

nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe ˈɲɛ‿ʧ̑ɨ̃ɲ druˈɟɛ̃mu ˈʦ̑ɔ ˈtɔbʲjɛ ɲɛ̃ˈmʲiwɛ proverb
what goes around comes around
nie należy robić komuś rzeczy, które nie są miłe dla nas.

nie kiwnąć palcem w bucie ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑ɛ̃m ˈv‿buʨ̑ɛ v
not to lift a finger
(potocznie, potoczny) nie zdobyć się nawet na minimalny wysiłek

nie ma ˈɲɛ‿ma v
there be no not
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
no smoke without fire
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ interjection
no way
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa

nie ma problemu interjection
no problem
zapewnienie drugiej strony, że jej prośba nie stwarza żadnego problemu i może być zrealizowana

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
every rose has its thorns no rose without thorns
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady

nie ma sprawy interjection
no problem
zapewnienie drugiej strony, że jej prośba nie stwarza żadnego problemu i może być zrealizowana

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈʦ̑ɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
every cloud has a silver lining
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
you're welcome you are welcome
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

nie ma żartów idiom
no laughing matter
o sytuacji, rzeczy którą należy potraktować poważnie

nie ma żywej duszy
not a soul in sight
nie ma nikogo, nie ma ani jednej osoby

nie mieć nic do stracenia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈɲiʣ̑ ˌdɔ‿straˈʦ̑ɛ̃ɲa v
have nothing to lose
być w tak trudnej sytuacji, że żadna decyzja nie stanowi już ryzyka
nie mieć już niczego, czego by można zostać pozbawionym

nie mieć wszystkich w domu ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈfʃɨstʲciγ ˈv‿dɔ̃mu idiom
have a screw loose someone's elevator doesn't go all the way to the top
(potocznie, potoczny) zachowywać się odmiennie od standardów, irracjonalnie, naiwnie, wbrew czyimś oczekiwaniom, być niespełna rozumu

nie mieć zielonego pojęcia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʥ̑ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑a v
not have the foggiest idea
nic nie wiedzieć o czymś, zupełnie sobie czegoś nie wyobrażać

nie mieć życia v
to be a total wreck
(potocznie, potoczny) nie mieć czasu na odpoczynek

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Rome wasn't built in a day
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie od razu Rzym zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈʒɨ̃m ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Rome wasn't built in a day
wytrwałość popłaca

nie posiadać się z radości v
exult
być właśnie w stanie dużej radości

nie pozostawać dłużnym v
give as good as one gets
postępować wobec kogoś w podobny sposób, w jaki ta osoba zachowuje się wobec niego

nie puszczać pary z ust ɲɛ‿ˈpuʃʧ̑aʨ̑ ˈparɨ ˈz‿ust v
keep mum
(potocznie, potoczny) zachowywać coś w tajemnicy, nic nie mówić, nie wygadywać się

nie rób drugiemu, co tobie niemiłe ˈɲɛ‿rub druˈɟɛ̃mu ˈʦ̑ɔ ˈtɔbʲjɛ ɲɛ̃ˈmʲiwɛ proverb
do as you would be done by
nie należy robić rzeczy, których sami nie chcielibyśmy doświadczyć od innych

nie spuszczać z oczu ɲɛ‿ˈspuʃʧ̑aʥ̑ ˈz‿ɔʧ̑u v
not let someone out of one's sight
nieustannie na kogoś, na coś patrzeć, ani na chwilę nie przestać kogoś, czegoś obserwować
pilnować kogoś, czegoś, opiekować się kimś lub czymś

nie szata zdobi człowieka ɲɛ‿ˈʃata ˈzdɔbʲi ʧ̑wɔˈvʲjɛka proverb
clothes do not make the man
nie należy oceniać ludzi po stroju czy wyglądzie, a po charakterze

nie taki diabeł straszny, jak go malują ɲɛ‿ˈtaci ˈdʲjabɛw ˈstraʃnɨ ˈjaɡ‿ːɔ maˈlujɔ̃w̃ proverb
the devil is not so black as he is painted
coś okazało się prostsze, niż wyglądało na początku

nie ucz księdza pacierza
don’t teach your grandmother how to suck eggs
nie pouczaj kogoś, kto jest w jakiejś dziedzinie specjalistą

nie ucz ojca dzieci robić
don’t teach your grandmother how to suck eggs
nie pouczaj kogoś, kto jest w jakiejś dziedzinie specjalistą

nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdalɛj ˈɲiʃ ˈʧ̑ubɛɡ vwasˈnɛɡɔ ˈnɔsa v
can’t see further than the end of one’s nose not to see an inch beyond one’s nose
mieć ograniczone horyzonty, zainteresowania

nie wierzyć własnym oczom ɲɛ‿ˈvʲjɛʒɨʥ̑ ˈvwasnɨ̃m ˈɔʧ̑ɔ̃m idiom
be unable to believe one's eye
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
all that glitters is not gold
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
let sleeping dogs lie talk of the devil – and the devil appears
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi

nie zmrużyć oka ɲɛ‿ˈzmruʒɨʨ̑ ˈɔka v
not sleep a wink
nie spać, zwłaszcza długo

nie znać umiaru ˈɲɛ‿znaʨ̑ ũˈmʲjaru v
not know one's limit
robić coś przesadnie, nie odczuwać żadnych ograniczeń

nie- ɲɛ prefix
un- a- in- -less im- non-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nie-Japończyk n
non-Japanese
mężczyzna lub chłopiec, który nie jest Japończykiem

nieadekwatny adj
inadequate
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający

nieagresja n
nonaggression non-aggression
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu

nieakcentowany adj
unstressed
(językoznawstwo, językoznawczy) niebędący pod akcentem

nieakceptowalność n
unacceptability
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieakceptowalne; cecha tych, którzy są nieakceptowalni

nieakceptowalny adj
unacceptable
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

nieaktualny adj
out of date out-of-date outdated
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary

nieaktywność n
inactivity
brak aktywności, bezczynność

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
inactive
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

nieatrakcyjność ˌɲɛatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
unattractiveness
cecha tego, kto jest nieatrakcyjny, bycie nieatrakcyjnym

nieautentyczność n
inauthenticity
brak autentyczności; cecha tego, co nieautentyczne; cecha tego, kto jest nieautentyczny

niebagatelny adj
nonfrivolous nontrivial
całkiem istotny, niemałej wagi

niebakteryjny adj
abacterial
niemający związku z bakteriami; nie powodowany przez bakterie

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
danger hazard peril endangerment
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
dangerously precariously unsafely
tak, iż jest to groźnym, ryzykownym

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
dangerous unsafe
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebiański adj
celestial heavenly
związany z mitycznym niebem, dotyczący tego nieba
heavenly
budzący zachwyt, podziw

niebiańskie pnie ɲɛˈbʲjä̃j̃sʲcɛ ˈpʲɲɛ n
Celestial Stems Heavenly Stems
dziesięciostopniowy system cykliczny używany w chińskiej filozofii, alchemii i astrologii;

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
bluish bluey
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
blue azure
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
celestial
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi
celestial heavenly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.

niebiesko adv
bluely
z użyciem niebieskiej barwy, z obecnością niebieskości

niebiesko-zielony ˌɲɛbʲjɛskɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
blue-green
mający dwa kolory: niebieski i zielony

niebiesko-żółty adj
blue-yellow
taki, który ma dwa kolory: niebieski iżółty

niebieskoczelny adj
blue-fronted
o niebieskim czole

niebieskogłowy ˌɲɛbʲjɛskɔɡˈwɔvɨ adj
blue-headed
taki, którego głowa częściowo lub całkowicie jest koloru niebieskiego

niebieskonogi adj
blue-footed
taki, który ma niebieskie nogi

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
blue-eyed
taki, który ma niebieskie oczy

niebieskoszyi adj
blue-necked
taki, który ma niebieską szyję

niebieskozielony ˌɲɛbʲjɛskɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
cyan
zielony o odcieniu niebieskim

niebinarny adj
enby non-binary
taki, który nie identyfikuje się z żadną z dwóch podstawowych płci

niebo ˈɲɛbɔ n
heaven sky
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
sky heaven
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;

niebo w gębie n
die and go to heaven melt in the mouth
(żartobliwie) coś wyjątkowo smacznego

nieboskłon ɲɛˈbɔskwɔ̃n n
horizon skyline
(książkowy) kopuła nieba, zwłaszcza jej dolna część

nieboszczka n
deceased
kobieta, która umarła

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
deceased decedent departed
człowiek zmarły

niebożę n
poor fellow
(przestarzałe, przestarzały) ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu cierpiącym lub poszkodowanym

niebyt n
nonentity
nieistnienie, nicość

niebywale adv
uncommonly
w sposób niebywały, nietypowo, niezwykle

niebywały adj
exceptional most unusual
taki, który prawie się nie zdarza

niech ɲɛx particle
let
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus interjection
praised be Jesus Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie

niech cię głowa o to nie boli idiom
don't worry about it that's not your problem
nie przejmuj się tym, nie troszcz się o to, to nie twój problem, kłopot

niech nie wie lewica, co czyni prawica ˈɲɛxʲ ˈɲɛ‿vʲjɛ lɛˈvʲiʦ̑a ˈʦ̑ɔ ˈʧ̑ɨ̃ɲi praˈvʲiʦ̑a proverb
let not thy left hand know what thy right hand doeth
dobre czyny nie potrzebują rozgłosu

niech odpoczywa w pokoju interjection
rest in peace requiescat in pace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę

niech to dunder świśnie
damn it
hasło używane, gdy coś pójdzie źle

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
long live
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechcący ɲɛˈxʦ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adv
involuntarily unintentionally
nieumyślnie, niezamierzenie, przypadkowo, nieświadomie

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
messy scruffy sloppy slovenly
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechrześcijański adj
unchristian
taki, który nie wyznaje chrześcijańskiej religii

niechrześcijańsko adv
unchristianly
w sposób niechrześcijański

niechybnie adv
assuredly unavoidably
nie do uniknięcia, na pewno, koniecznie

niechętnie ɲɛˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
lothly reluctantly unwillingly
w sposób niechętny, pełen niechęci

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
averse
nieprzychylnie nastawiony do kogoś
reluctant loath unwilling grudging indisposed
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
aversion
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy
dislike
brak chęci, pragnienia czegoś

niecierpek n
balsam impatiens touch-me-not
(botanika, botaniczny) Impatiens, rodzaj roślin zielnych z rodziny niecierpkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju niecierpek (1.1)

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
eagerly impatiently
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
impatience restlessness
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
impatient
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

niecny adj
ignoble
(książkowy) haniebny, niegodziwy, nikczemny

nieco ˈɲɛʦ̑ɔ adv
a bit a little bit a trifle slightly a notch faintly
przysłówek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy

nieco ˈɲɛʦ̑ɔ indefinitePronoun
a little some
zaimek informujący o niewielkiej liczbie (ilości)
zaimek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy

nieczułość n
insensitivity
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: nieczuły
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu)

nieczuły adj
heartless unfeeling impassible insensitive unmoved callous
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych
insusceptible
odporny na szkodliwe wpływy

nieczystości n
litter refuse
brudy, śmieci, odchody

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
impurity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego

nieczysty adj
impure
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki

nieczytelny adj
unreadable
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleki adj
nearby
położony w niedużej odległości
upcoming
niezbyt oddalony w czasie

niedaleko ˌɲɛdaˈlɛkɔ adv
near
dość blisko, niezbyt daleko

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
like father, like son the apple doesn't fall far from the tree
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawno ɲɛˈdavnɔ adv
recently not long ago
w niedalekiej przeszłości

niedawny adj
recent fresh
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedbale ɲɛˈdbalɛ adv
carelessly
w sposób niedbały

niedbalstwo n
negligence remissness slackness
niestaranność, niedbałość, brak dbałości

niedbałość n
negligence inattentiveness
brak dbałości o co
sloppiness
cecha bycia lekceważącym w stylu, zachowaniu

niedbały adj
careless sloppy slovenly lax loose
świadczący o braku staranności
casual
wyrażający lekceważenie
negligent sloppy heedless inadvertent inattentive slovenly
wykonujący coś niedokładnie

niedemokratycznie adv
undemocratically
w sposób niedemokratyczny

niedemokratyczny adj
undemocratic nondemocratic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny

niedobiałczenie ˌɲɛdɔbʲjawˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
hypoproteinemia
(medycyna, medyczny) niski poziom białka we krwi i w organizmie

niedobry adj
bad pessimistic
bez optymizmu
bad poor shoddy
bez staranności
bad unkind
pozbawiony dobroci
ill malicious
przynoszący szkodę
ill-fitting substandard
taki, który nie jest odpowiedni, nie pasuje
unsavoury unsavory
(o potrawie) bez smaku lub o niewłaściwym smaku

niedobór ɲɛˈdɔbur n
shortage deficiency
zbyt mała ilość czegoś

niedochodowy adj
non-profit nonprofit
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych

niedoczas n
time pressure time trouble
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja w partii szachowej, kiedy jednemu lub obydwojgu graczom grozi przegrana z powodu przekroczenia limitu czasu

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
immature callow
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
imperfect imperfective
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się

niedokończony adj
unfinished
nie doprowadzony do końca, nie mający zakończenia

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
ischemia ischaemia
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
anaemia anemia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedokrwistość Addisona-Biermera n
Addison's anemia Addison–Biermer anemia Biermer's anemia
(medycyna, medyczny) (zobacz) niedokrwistość złośliwa

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑʥ̑ zwɔɕˈlʲiva n
pernicious anemia
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12

niedokładny adj
careless
wykonany niedbale
wykonujący coś bez dbałości o dokładność
inaccurate
niezawierający wielu elementów

niedomagać ˌɲɛdɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ail
chorować
be sick fail
źle funkcjonować

niedomykalność zastawki mitralnej n
mitral insufficiency mitral regurgitation
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka;

niedopatrzenie n
inadvertence inadvertency mistake negligence omission oversight
brak dostatecznej czujności; omyłka wskutek nieuwagi

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
butt stub
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedorozwinięty adj
retarded
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) opóźniony lub zahamowany w rozwoju umysłowym
underdeveloped
nie w pełni rozwinięty; niecałkowicie ukształtowany

niedorzeczność n
absurdity inanity paranoea paranoia
coś bez sensu, nie mające uzasadnienia

niedorzeczny ˌɲɛdɔˈʒɛʧ̑nɨ adj
ludicrous preposterous ridiculous
nie do rzeczy, niemający sensu

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
imperfection
brak doskonałości

niedoskonały adj
imperfect
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostateczny adj
insufficient
(książkowy) niewystarczający, zbyt mały, niespełniający wymagań

niedostateczny n
fail unsatisfactory
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) najniższa ocena szkolna, stopień niedostateczny

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
dearth lack shortage insufficiency scarcity shortfall
zbyt mała ilość
poverty paucity
brak środków do życia

niedostrzegalny adj
imperceptible inappreciable
niemożliwy do dostrzeżenia, zobaczenia

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
inaccessible unavailable
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedosyt n
insufficiency
uczucie nienasycenia

niedoszły adj
wannabe
o człowieku: taki, który nie osiągnął zamierzonego celu

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
illiterate ignorant
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat

niedowierzanie n
incredulity disbelief
(rzeczownik odczasownikowy) od nie dowierzać

niedołęga n
bungler duffer lubber piker slouch wimp
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek niezaradny życiowo

niedościgniony adj
matchless unapproachable
taki, któremu nie da się dorównać

niedościgły adj
inimitable unattainable unequalled unexcelled
taki, któremu nie da się dorównać

niedoświadczony adj
inexperienced
niemający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
malnutrition undernutrition
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedrożność n
blockage obstruction occlusion
zator, brak drożności – swobodnego przepływu w przewodzie, rurze itd.

niedużo ɲɛˈduʒɔ adv
not much
niewiele, mało

niedyskretnie adv
indiscreetly
w sposób niedyskretny

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
Sunday
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
Sunday
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedzielny kierowca ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ cɛˈrɔfʦ̑a idiom
Sunday driver
(żartobliwie) słaby kierowca, który rzadko jeździ samochodem (zwykle w dni świąteczne)

niedługo ɲɛˈdwuɡɔ adv
before long soon
niebawem; o czymś, co ma się zdarzyć w niedalekiej przyszłości
not long shortly
krótko

niedźwiednik n
bear tamer
treser, pogromca niedźwiedzi

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
bearish ursine
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
she bear she-bear
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedziówka kaja n
garden tiger moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
bear
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
White Bear
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny

niedźwiedź brunatny n
brown bear
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos Linnaeus, duży drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź grizli n
grizzly bear
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;

niedźwiedź himalajski n
Asian black bear Asiatic black bear
(zoologia, zoologiczny) Ursus thibetanus Cuvier, duży azjatycki ssak drapieżny z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
polar bear
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

niedźwiedź szary n
silvertip bear
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;

nieelastyczny adj
inelastic
pozbawiony elastyczności

nieelegancki adj
inelegant
taki, który nie jest elegancki

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
unaesthetic
niezgodny z wymaganiami estetyki

nieetycznie adv
unethically
w sposób nieetyczny

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
unethical
niezgodny z etyką

nieeuklidesowy adj
non-Euclidean non-euclidean
(geometria) niespełniający aksjomatów geometrii opisanych przez Euklidesa w jego traktacie „Elementy”;

niefarmakologiczny adj
nonpharmacologic
nie będący produktem farmakologii

nieformalnie adv
informally
w sposób nieformalny

nieformalny ˌɲɛfɔrˈmalnɨ adj
informal
taki, który nie ma charakteru oficjalnego, nie opiera się na obowiązujących przepisach

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
unfortunate unlucky infelicitous luckless untoward
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia

niegdyś ˈɲɛɡdɨɕ indefinitePronoun
once
w przeszłości (zwykle odległej), dawniej, kiedyś

niegodny adj
discreditable shameful undignified vile
bez honoru, godności
unworthy
nie zasługujący na co lub na kogo

niegodziwie adv
basely dishonorably dishonourably ignominiously knavishly meanly
w sposób niegodziwy

niegodziwiec ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivʲjɛʦ̑ n
knave rascal scoundrel villain
(książkowy) ktoś niegodziwy, zły, nieuczciwy, nikczemny

niegodziwość ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
knavery villainy wickedness
(książkowy) haniebne, niegodziwe postępowanie; występek zasługujący na potępienie

niegodziwy adj
wicked vile dishonorable ignoble iniquitous knavish
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegospodarność n
mismanagement
zarządzanie czymś w sposób przynoszący straty przez nieuczciwość lub nieumiejętność

niegościnny adj
inhospitable
taki, który nie jest gościnny

niegroźny adj
harmless
nieszkodliwy, który nie stanowi zagrożenia dla nikogo ani niczego

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
impolite rude incivil naughty
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niegustowny adj
tasteless
w złym guście, bez smaku

nieharmonijny adj
inharmonic inharmonious nonharmonic unharmonious
bez harmonii; pozbawiony harmonii

nieheteronormatywny adj
nonheteronormative
taki, który odbiega od uogólnionych cech, zachowań i norm osób heteroseksualnych

niehigienicznie adv
insanitarily
w sposób niehigieniczny

niehigieniczność n
insanitation
cecha tego, co niehigieniczne

niehigieniczny ˌɲɛxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
unhygienic
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny

niehonorowy adj
ignominious
niezgodny z poczuciem honoru

niehumanitarnie adv
inhumanely
w sposób niehumanitarny

niehumanitarny adj
nonhumanitarian
przeczący humanitaryzmowi, łamiący normy troski o człowieka i jego potrzeby

nieinteligentnie adv
unintelligently
w sposób nieinteligentny

nieinwazyjnie adv
noninvasively
w sposób nieinwazyjny

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
non-existence nonexistence
fakt, że coś nie istnieje

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
negligible irrelevant unimportant insignificant extraneous nonsignificant
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
inedible
nienadający się do jedzenia

niejaki ɲɛ̇ˈjäci pronoun
some certain
jakiś, pewien, coś nieokreślonego lub ktoś nieokreślony

niejasno ɲɛ̇ˈjasnɔ adv
vaguely
w sposób trudny do zrozumienia, mętnie, niewyraźnie, zawile

niejasność n
haziness obscurity
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
dim
ciemny, słabo oświetlony
unclear vague
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niejednolitość n
unevenness
składanie się z różnych elementów

niejednoznacznie adv
ambiguously
w sposób niejednoznaczny

niejednoznaczność n
ambiguity ambiguousness
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co niejednoznaczne, mające więcej niż jedno znaczenie
(książkowy) cecha tego, co niejednoznaczne, ambiwalentne i dwuznaczne

niejednoznaczny adj
ambiguous equivocal
o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako
equivocal inconsistent
taki, który wzbudza wątpliwości

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
incoherent
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny

niekomfortowy adj
uncomfortable
pozbawiony komfortu, niewygodny

niekompetencja n
incompetence
brak odpowiednich kompetencji

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
incompetent
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

niekompletny adj
incomplete
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny

niekonkurencyjny adj
uncompetitive
taki, który nie stanowi konkurencji

niekonsekwentny ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ adj
inconsequent inconsequential inconsistent
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny

niekonstytucyjnie adv
anticonstitutionally
w sposób niekonstytucyjny

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
unconstitutionality
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
unconstitutional
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją

niekonwencjonalność ˌɲɛkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
unconventionality
cecha tego, co niekonwencjonalne

niekonwencjonalny ˌɲɛkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
unconventional unorthodox
taki, który wykracza poza ustalone schematy

niekorzystnie adv
adversely unfavorably unfavourably disadvantageously
w sposób niekorzystny

niekorzystny adj
disadvantageous unfavourable adverse detrimental negative unfavorable
taki, który przynosi straty

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
some
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy
some people somebody someone
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby

niekulturalny adj
uncultured
cechujący się brakiem kultury

nieleczony adj
untreated
(medycyna, medyczny) o chorobie niepoddany ani niepoddawany zabiegom eliminującym lub ograniczającym wpływ na organizm
(medycyna, medyczny) o pacjencie niepoddany ani niepoddawany zabiegom przywracającym zdrowie lub eliminującym stan chorobowy

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
illegally
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕʨ̑ n
illegality
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
illegal
niezgodny z prawem

nielegał n
illegal
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego

nieletalny adj
nonlethal
taki, który nie powoduje śmierci

nieletni adj
juvenile underage
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości

nieletni n
minor
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia

nieliczny ɲɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
few not numerous small
który nie jest liczny, którego nie jest dużo

nielogicznie adv
illogically
w sposób nielogiczny

nielogiczny adj
illogical
sprzeczny z prawidłami logiki

nielojalnie ˌɲɛlɔˈjalʲɲɛ adv
disloyally
w sposób nielojalny

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕʨ̑ n
disloyalty
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nielojalne; cecha tych, którzy są nielojalni

nielotność ɲɛˈlɔtnɔɕʨ̑ n
flightlessness
(biologia, biologiczny) zatracenie zdolności lotu, związane z całkowitym przystosowaniem się ptaków do życia na lądzie lub wodzie

nielubiany ˌɲɛluˈbʲjãnɨ adj
dislike
taki, którego się nie lubi, nie wzbudzający sympatii

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
inhuman
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi

niemal ˈɲɛ̃mal particle
almost nearly practically
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niematerialny adj
immaterial incorporeal insubstantial nonmaterial nonphysical substanceless
nie będący materią
intangible
nie dotyczący spraw finansowych

niemały adj
considerable pretty big
taki, który nie jest mały w odniesieniu do rozmiaru lub znaczenia

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
nonmetal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
German
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
German
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemieckojęzyczny ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑kɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
German language
spisany, stworzony w języku niemieckim
German speaking Germanophone
posługujący się językiem niemieckim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem niemieckim

niemierzalny adj
incommensurable
taki, który nie daje się zmierzyć, obliczyć

niemieć ˈɲɛ̃mʲjɛ̇ʨ̑ v
become speechless
tracić mowę, umiejętność wysłowienia się

niemiłosierny ˌɲɛ̃mʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
merciless
(książkowy) pozbawiony miłosierdzia, nieodczuwający litości ani współczucia

niemiłość n
unlove
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
disagreeable unpleasant
wywołujący nieprzyjemne uczucie
ungracious unkind
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób

niemniej jednak
however nevertheless nonetheless notwithstanding
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemobilność n
immobility
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co niemobilne; trudność wprowadzenia w ruch; brak zdolności do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków

niemoc ˈɲɛ̃mɔʦ̑ n
powerlessness
bezsilność
weakness
słabość

niemoralnie adv
immorally
w sposób niemoralny, źle

niemoralność n
immorality
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
immoral
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemota n
muteness
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niemożności mówienia

niemowlak n
baby
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
baby infant
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwość n
impossibility
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
impossible
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemożność n
impossibility
brak sposobności zrealizowania czegoś, brak możliwości
inability
brak zdolności do czynu, brak możności

niemrawy adj
dronish feckless logily sluggish
zbyt powolny i bez energii
faint
o niewielkiej intensywności

niemuzykalny adj
unmusical
taki, który nie ma zdolności muzycznych

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
mute dumb
taki, który nie może mówić

niemądry ɲɛ̃ˈmɔ̃ndrɨ adj
unwise
mający małą wiedzę, niezbyt mądry

niemęski adj
unmanly
tchórzliwy, o słabym charakterze

nienagannie ˌɲɛ̃naˈɡãɲːɛ adv
impeccably
w sposób nienaganny, bez zarzutu

nienaganny adj
impeccable
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów

nienaprawialny adj
irreclaimable
taki, którego nie można naprawić

nienarodzony ˌɲɛ̃narɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
unborn
taki, który się (jeszcze) nie narodził/urodził

nienaruszony adj
intact
taki, który nie został naruszony, zachował się w stanie pierwotnym

nienasycony adj
gutsy
niemogący się nasycić; niepotrafiący najeść się do syta
insatiable insatiate unsated
nieznający umiaru; stale pragnący więcej
unsaturated
(chemia, chemiczny) posiadający atomy węgla połączone z innymi atomami wiązaniami wielokrotnymi

nienaturalny ˌɲɛ̃natuˈralnɨ adj
unnatural
taki, który nie wynika z praw natury

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
hate detest
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
hatefully
w sposób nienawistny, pełen nienawiści

nienawistnik n
hater
ktoś, kto nienawidzi

nienawistny adj
detested hated hateful
budzący nienawiść
hateful
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
hate hatred
silna niechęć, awersja, wrogość;

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
abnormally
w sposób nienormalny

nienormalność n
abnormality strangeness
odchylenie od normy
craziness
(potocznie, potoczny) przejawianie cech typowych dla zaburzeń psychicznych

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
abnormal
taki, który odbiega od pewnej normy

nienowotworowy adj
nonneoplastic
nie będący nowotworem

nieobecni nie mają racji ˌɲɛɔˈbɛʦ̑ʲɲi ɲɛ‿ˈmajɔ̃w̃ ˈraʦ̑ʲji proverb
he who is absent is always in the wrong the absent are always in the wrong
zdanie lub interes osoby nieobecnej nie są brane pod uwagę

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
absence
brak kogoś w jakimś miejscu
absent-mindedness
(przenośnie, przenośnia) brak uwagi, brak koncentracji
non-attendance truancy
(urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć, dnia pracy itp.

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
absent
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
absent absent-minded
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej

nieobliczalny adj
incalculable
reagujący w sposób nieoczekiwany
taki, którego nie można obliczyć
incalculable erratic
niedający się przewidzieć lub wytłumaczyć

nieobserwowalny adj
unobservable
niemożliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
unexpectedly
nagle, niespodziewanie

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
unexpected
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
uninflected
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same

nieodparty adj
insistent irrefutable
taki, którego nie sposób odeprzeć
irresistible
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
inappropriate unsuitable improper inadequate undesirable
niewłaściwy, niespełniający warunków

nieodpowiednio ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
inappropriately
w sposób nieodpowiedni

nieodpowiedzialność n
irresponsibility
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
irresponsible
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwołalnie adv
irrevocably
bez odwołania, bezpowrotnie

nieodwołalny adj
irrevocable
niemogący być odwołanym, cofniętym

nieodwracalnie adv
irreparably irretrievably irreversibly
w sposób nieodwracalny

nieodwracalność n
irreversibility
cecha tego, co nieodwracalne

nieodwracalny adj
irreversible irredeemable irreparable
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
indispensable necessary required
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony

nieodłącznie adv
inherently inseparably
w sposób nieodłączny, nierozerwalnie

nieodłączny adj
inseparable inherent
taki, który zawsze towarzyszy komuś lub czemuś

nieoficjalnie ˌɲɛɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
unofficially
w sposób nieoficjalny

nieoficjalny adj
unofficial
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieogar ɲɛˈɔɡar n
unco
(slangowo) osoba nieogarniająca podstawowych kwestii; osoba nieporadna, nierozumna

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
unlimited boundless
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
indefinite undetermined vague unspecified unnamed
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony

nieokrzesany ˌɲɛɔkʃɛˈsãnɨ adj
crude uncouth
nieposiadający ogłady towarzyskiej

nieomylnie ˌɲɛɔ̃ˈmɨlʲɲɛ adv
unerringly
w sposób nieomylny

nieomylność n
infallibility
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieomylne; cecha tych, którzy są nieomylni

nieomylny ˌɲɛɔ̃ˈmɨlnɨ adj
infallible
taki, który się nie myli

nieopisywalny ˌɲɛɔpʲisɨˈvalnɨ adj
incommunicable
niemożliwy do opisania

nieopodal ˌɲɛɔˈpɔdal preposition
close
w sąsiedztwie, otoczeniu

nieopłacalny adj
uneconomic
taki, który nie pokrywa poniesionych kosztów i przynosi straty

nieorganiczny adj
inorganic anorganic
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieoryginalny adj
unoriginal
pozbawiony oryginalności

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
unattainable inaccessible unachievable unavailable unobtainable
taki, którego nie da się osiągnąć

nieostrożnie adv
incautiously unwarily
w sposób nieostrożny

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
careless heedless unwary
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa

nieostry ɲɛˈɔstrɨ adj
blurry
(fotografia) wykonany z niewłaściwym ustawieniem ostrości

nieowłosiony ˌɲɛɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
hairless
nie mający włosów, nieporośnięty włosami

nieożywiony ˌɲɛɔʒɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
inanimate lifeless
taki, który nie jest żywym organizmem

niepalność ɲɛˈpalnɔɕʨ̑ n
incombustibility
niezdolność do palenia się

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
oblivion
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie

nieparlamentarny adj
unparliamentary
wykraczający poza normy obyczajowe lub moralne

nieparzystokopytne n
odd-toed ungulates
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Perissodactyla Owen, rząd dużych, lądowych ssaków łożyskowych;

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
odd uneven
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepatriotycznie adv
unpatriotically
w sposób niepatriotyczny

niepewnie ɲɛˈpɛvʲɲɛ adv
uncertainly
od: niepewny

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
uncertainty insecurity
brak pewności

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
faltering
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości
uncertain
ciężki do przewidzenia, niebezpieczny, ryzykowny; taki, który nie jest pewny, oczywisty, jasny
unreliable
taki, na którym nie można polegać, nie zaufany

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
underage minor
niebędący dojrzałym

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi n
non-adult
osoba przed wkroczeniem w wiek dojrzały

niepełnoletniość n
minority nonage
nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
disability
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
disabled handicapped HC crippled
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
disabled person HC crippled disabled handicapped
osoba niepełnosprawna (1.1)

niepełny adj
incomplete
nieobejmujący całości
less than full
niewypełniony po brzegi

niepiśmienny adj
unlettered
taki, który nie umie pisać

niepochowany adj
unburied
nie będący pogrzebanym, zasypanym w ziemi

niepoczytalność n
insanity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych

niepoczytalny adj
insane
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
independence independency
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
independent
mający niepodległość; niezależny

niepodobny adj
dissimilar unlike
niewykazujący podobieństwa

niepodważalny adj
irrefutable airtight unassailable unimpeachable
taki, którego nie da się podważyć

niepodzielny ˌɲɛpɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
indivisible
nie dający się podzielić, nie do podziału

niepogrzebany adj
unburied
nie będący pochowanym, zasypanym w ziemi

niepojęty adj
inconceivable
niedający się pojąć; trudny lub niemożliwy do wyjaśnienia

niepokalane poczęcie n
immaculate conception
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokalaność n
immaculateness
(rzadki, rzadko używany) stan bycia niepokalanym

niepokalany adj
immaculate
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
disturb disquiet
wzbudzać niepokój, martwić

niepokojący adj
worrying worrisome disturbing troublesome unsettling
wzbudzający niepokój; zakłócający spokój

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
concern anxiety agitation unease uneasiness
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
adverse unfavourable unlucky unsuccessful
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja

niepoprawnie adv
incorrectly incorrigibly invalidly
w sposób niepoprawny, niezgodnie z określonymi regułami

niepoprawny adj
incorrect invalid evil inaccurate
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami
incorrigible incurable unreformed unregenerate
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

nieporadny adj
awkward
świadczący o braku radzenia sobie
helpless incompetent
niepotrafiący sobie poradzić

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
misunderstanding
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji

nieporządek n
disorder
brak porządku

nieporządnie adv
untidily
w sposób pozbawiony porządku

nieporządny adj
disordered untidy
cechujący się brakiem porządku
messy
taki, który nie utrzymuje porządku; niedbale wykonujący coś

nieporównywalny adj
incomparable
nie dający się porównać, zbyt różny/odmienny

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
disobedience defiance
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłusznie adv
contumaciously defiantly disobediently insubordinately restively waywardly
w sposób nieposłuszny

nieposłuszny adj
disobedient insubordinate contumacious restive contrary defiant
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebnie ˌɲɛpɔˈṭʃɛbʲɲɛ adv
unnecessarily
w sposób niepotrzebny

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
unnecessary useless redundant superfluous dispensable needless
taki, który nie jest potrzebny

niepoważny adj
charquid flippant frivolous jiveass nonserious ridiculous
niedający się traktować poważnie
irresponsible nonserious
niezachowujący powagi i odpowiedzialności

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
failure misfortune misadventure
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
inexorable unstoppable irrepressible
niedający się powstrzymać, powściągnąć

niepowtarzalność n
uniqueness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niepowtarzalne; cecha tych, którzy są niepowtarzalni

niepowtarzalny adj
unique inimitable
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju

niepozorny ˌɲɛpɔˈzɔrnɨ adj
inconspicuous
niewielki, nie rzucający się w oczy, nie zwracający na siebie uwagi

niepożądany adj
undesirable unwanted adverse de trop inadvisable inexpedient
taki, jakiego się unika; odwrotny do zamierzonego

nieprawda ɲɛˈpravda n
untruth
coś co jest niezgodne z prawdą

nieprawdopodobnie adv
improbably
w sposób nieprawdopodobny

nieprawdopodobność n
improbability
cecha tego, co nieprawdopodobne

nieprawdopodobny ˌɲɛpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
unbelievable incredible jaw-dropping unthinkable
bardzo duży, niezwykły, niesłychany
unlikely improbable implausible
pozbawiony cech prawdopodobieństwa, niedający się uznać za prawdziwy

nieprawdziwie ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
untruly
w sposób nieprawdziwy

nieprawdziwy ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivɨ adj
untrue
taki, który nie jest prawdziwy

nieprawidłowo ˌɲɛpravʲidˈwɔvɔ adv
incorrectly
w sposób nieprawidłowy

nieprawidłowość n
anomaly
brak prawidłowości
incorrectness
odstępstwo od norm

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
irregular abnormal incorrect
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprawomocny adj
nonbinding
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który można zaskarżyć lub od którego można się odwołać do wyższej instancji

nieprecyzyjny ˌɲɛprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
inaccurate imprecise
pozbawiony precyzji, niedokładny, nieścisły

nieprofesjonalnie adv
amateurishly unprofessionally
w sposób pozbawiony profesjonalizmu

nieproszony adj
unasked unbidden unsolicited
taki, którego się nie oczekuje

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitive
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzeciętny adj
extraordinary outstanding
taki, który się wyróżnia

nieprzekonywalny adj
inconvincible
niedający się przekonać

nieprzekupność n
incorruptibility
(książkowy) cecha tego, co jest nieprzekupne; cecha tych, którzy są nieprzekupni

nieprzekupny adj
incorruptible uncorruptable
niedający się przekupić

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
watertight waterproof
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzemyślany adj
ill-advised ill-considered thoughtless
poczyniony bez głębszego zastanowienia

nieprzerwany adj
continuous incessant unbroken constant
trwający bez przerwy

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
untranslatable
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
unforeseeable unpredictable
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzezroczysty adj
opaque non-translucent non-transparent
o substancji nieprzepuszczający światła, nieprzejrzysty

nieprzychylny adj
unfavourable unfavorable
nastawiony nieżyczliwie; świadczący o czyjejś niechęci
niezgodny z czyimś oczekiwaniem

nieprzygotowany ˌɲɛpʃɨɡɔtɔˈvãnɨ adj
unprepared
taki, który zaniedbał przygotowań

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
enemy foe
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyjacielski adj
enemy
związany z nieprzyjacielem militarnym
hostile inimical
(przestarzałe, przestarzały) dotyczący zachowań lub emocji pochodzących od osoby wrogo nastawionej

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
inclement bad
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę
unfriendly hostile antagonistic inimical dour uncharitable
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzyjemnie ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
unpleasantly
w sposób nieprzyjemny, niemiło

nieprzyjemność n
trouble unpleasantness
nieprzyjemna sytuacja albo rzecz

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
unpleasant nasty abrasive distressful distressing icky
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzystępny adj
impenetrable
zbyt zawiły; trudny do zrozumienia
inaccessible
taki, do którego trudno dotrzeć
unapproachable
(psychologia, psychologiczny) zachowujący dystans w relacjach z ludźmi

nieprzytomność n
unconsciousness
(medycyna, medyczny) stan całkowitej utraty przytomności; brak przytomności

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
unconscious senseless
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
indecency obscenity
brak przyzwoitości

nieprzyzwoity ˌɲɛpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
indecent
niezgodny z powszechnymi zasadami moralnymi (często w kontekście seksualnym)

nierafinowany adj
unrefined
taki, który nie został poddany procesowi rafinacji (oczyszczania)

nieraz ˈɲɛras adv
many a time many time
wiele razy, często
sometimes
czasami, niekiedy

nierdzewny adj
stainless
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nierealnie adv
unreally
w sposób nierealny

nierealny ˌɲɛrɛˈalnɨ adj
airy-fairy
pozbawiony zdrowego rozsądku, nie mający realnych podstaw
impracticable
taki, którego nie da się urzeczywistnić
unreal
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nieregularnie ˌɲɛrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
irregularly
w sposób nieregularny

nieregularność n
irregularity
cecha tego, co nieregularne

nieregularny adj
irregular
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

niereligijność n
irreligion
brak religijności, bycie niereligijnym, niewiara

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
irreligious areligious nonreligious unreligious
charakteryzujący się brakiem religijności

nierozdzielny adj
inseparable indissoluble
nie dający się rozdzielić, nie do podziału

nierozerwalnie adv
indissolubly inextricably inseparably
w sposób trwały

nierozerwalny adj
inseparable indissoluble inextricable
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący

nierozgarnięty adj
dim-witted dimwitted unbright
myślący wolniej od innych; o nikłej bystrości umysłu; mało inteligentny

nierozpoznawalny ˌɲɛrɔspɔznaˈvalnɨ adj
unrecognisable unrecognizable
taki, który nie daje się rozpoznać

nierozpuszczalny adj
insoluble
taki, którego nie można rozpuścić

nierozsądnie ˌɲɛrɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
unwisely nonsensically unreasonably
w sposób nierozsądny

nierozsądny adj
unreasonable imprudent doted folious fon foolish
bez rozsądku

nierozważnie ˌɲɛrɔzˈvaʒʲɲɛ adv
carelessly inconsiderately
w sposób nierozważny, bezmyślnie, nierozsądnie, lekkomyślnie

nierozłączka ˌɲɛrɔzˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
lovebird
(ornitologia, ornitologiczny) mała papuga żyjąca w Afryce, zawsze w parze z inną;

nieruchomo ˌɲɛruˈxɔ̃mɔ adv
motionlessly without motion
bez ruchu, nie poruszając się, nie wykonując żadnych ruchów

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
immobility
stan bezruchu
real estate estate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
immovable immobile
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierytmiczny adj
arythmic rhythmless
niemający rytmu, nieregularny

nierzeczywisty adj
unreal irreal
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nierząd n
harlotry prostitution whoredom
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi
misrule
(przestarzałe, przestarzały) brak rządu, chaos społeczny

nierządnica ˌɲɛʒɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
harlot
(przestarzałe, przestarzały) kobieta uprawiająca nierząd

nierób n
loafer
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy

nieróbstwo n
idleness
(książkowy) uchylanie się od pracy, obowiązków

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
inequity disparity nonequality
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nierówny ɲɛˈruvnɨ adj
irregular
mający nieregularny kształt

niesamodzielny adj
not self-reliant
taki, który nie jest samodzielny, który często korzysta z cudzej pomocy

niesamowity ˌɲɛsãmɔˈvʲitɨ adj
extraordinary great
bardzo intensywny, wyróżniający się nasileniem

niesforny adj
unruly riotous
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany

nieskazitelnie ˌɲɛskaʑiˈtɛlʲɲɛ adv
impeccably
w sposób nieskazitelny

nieskazitelny adj
flawless impeccable pristine unblemished unspotted unsullied
bez skazy, bez zanieczyszczeń
immaculate irreproachable squeaky clean stainless unblemished unspotted
niemający żadnej skazy moralnej

nieskomplikowany ˌɲɛskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
uncomplicated
prosty, łatwy, niezłożony

nieskończoność n
endlessness infinity
brak końca i granic w czasie
brak końca i granic w przestrzeni
infinity
(matematyka, matematyczny) dowolna liczba kardynalna większa od każdej liczby naturalnej
(matematyka, matematyczny) punkt leżący "na horyzoncie" do którego może dążyć funkcja lub ciąg
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną
infinity symbol lemniscate
(potocznie, potoczny) lemniskata, symbol nieskończoności (1.5), ∞

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
endless interminable
niemający końca, niekończący się
unending never-ending
(przenośnie, przenośnia) trwający niezwykle długo, nieustający

nieskromnie adv
immodestly
w sposób nieskromny

nieskromność n
immodesty
cecha tego, kto jest nieskromny

nieskromny ɲɛˈskrɔ̃mnɨ adj
immodest
bez oznak zawstydzenia

nieskrępowany adj
unfettered
niemający przeszkód

nieskuteczny adj
ineffective ineffectual inefficacious inefficient
pozbawiący skuteczności, niedziałający

nieskładny adj
incoherent
niezręcznie sformułowany

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
tasteless unpalatable unsavory
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący
tasteless unsavoury
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku

niesmak ˈɲɛsmak n
disgust
(przenośnie, przenośnia) przykre wrażenie

niespełna ɲɛˈspɛwna particle
not quite
prawie, nie całkiem, nie do końca, niezupełnie

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
surprise
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niespodziewanie ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãɲɛ adv
unexpectedly out of the blue
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie

niespodziewany ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãnɨ adj
unexpected
zdarzenie, którego się nie spodziewano; rzecz zaskakująca, nieoczekiwana, nagła

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
anxious uneasy
przejęty niepokojem, lękiem, troską
nervous restless
nerwowy
turbulent
pełen niepokoju, zamętu, niebezpieczeństw

niespotykany adj
unprecedented
znajdowany bardzo rzadko albo nieobserwowany przedtem

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
injustice
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
unfair unjust inequitable
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niesprzyjający adj
unfavourable unfavorable
taki, który nie tworzy dobrych warunków; taki, który utrudnia coś

niespójny adj
incoherent
nieukładający się w logiczną całość
loose
niebędący zwartą całością

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
unstable
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia

niestaranny adj
careless
niedokładający starań, aby wykonać coś dobrze
slapdash sloppy untidy
wynikający z braku staranności; świadczący o pośpiechu i niedokładności

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
instability inconstancy
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach)

niestały adj
unsteady changeable versatile
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości

niesteroidowy adj
nonsteroidal
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niebędący steroidem

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
unfortunately sadly
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕʨ̑ n
inappropriacy inappropriateness ineptitude
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne

niestosowny adj
inappropriate
taki, który nie jest dostosowany do okoliczności

niestrawiony ˌɲɛstraˈvʲjɔ̃nɨ adj
undigested
nie uległy trawieniu

niestrawność n
indigestion dyspepsia
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja

niestrawny adj
indigestible
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia
unpalatable
(przenośnie, przenośnia) trudny do zrozumienia lub do zaakceptowania

niestrudzenie ˌɲɛstruˈʣ̑ɛ̃ɲɛ adv
indefatigably inexhaustibly tirelessly
w sposób niestrudzony

niestrudzony ˌɲɛstruˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
tireless
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności

niesystematycznie adv
unsystematically
w sposób niesystematyczny, nieregularnie

nieszczelny adj
leaky porous
mający szczeliny, przepuszczający coś

nieszczerość n
insincerity
cecha tego, co nieszczere; cecha tego, kto jest nieszczery

nieszczery adj
insincere
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczerze ɲɛˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
dishonestly
w sposób nieszczery, nieuczciwy, fałszywy

nieszczęsny adj
abject miserable
wzbudzający i współczucie, i lekceważenie jednocześnie
fateful ill-fated luckless
przynoszący same straty albo przykrości
wretched unblessed unblest
taki, którego napotkało nieszczęście, pokrzywdzony przez los

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
it never rains but it pours when it rains, it pours
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
calamity unhappiness
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie
misfortune affliction
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń

nieszczęśliwie adv
pitiful
w sposób wzbudzający litość
unluckily
w sposób sprowadzający nieszczęście

nieszczęśliwy ˌɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
unhappy
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony

nieszczęśnik n
wretch
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
harmlessness
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi

nieszkodliwy adj
harmless innocuous inoffensive innocent innoxious unoffending
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
vespers
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
medlar
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński
owoc nieszpułki (1.1) nadający się do jedzenia po przemarznięciu

niesława n
infamy
brak dobrej opinii

niesławny adj
infamous
okryty niesławą, okryty hańbą

niesłodzony adj
unsweetened
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez dodatku cukru

niesłuszny adj
unfair
niemający uzasadnienia

niesłychanie ˌɲɛswɨˈxãɲɛ adv
unheard of
w sposób niesłychany, bardzo, niesamowicie

niesłychany ˌɲɛswɨˈxãnɨ adj
unheard of
taki, o którym nie słyszano, nadzwyczajny

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
inaudible
taki, którego nie da się usłyszeć

nietakt n
blunder gaffe
(podniośle) niewłaściwy postępek wynikający z braku dobrych manier; brak taktu

nietaktownie adv
tactlessly
w sposób nietaktowny

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
clumsy
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny

nietoksyczny adj
nontoxic
taki, który nie ma właściwości trujących

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
intolerance
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
intolerant
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
bat
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietowarzyski adj
unsociable insociable
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi

nietrwale adv
fleetingly impermanently inconstantly
w sposób nietrwały, krótko, zmiennie, nie na stałe

nietrwały adj
fading fickle fleeting fugacious
nie trwający długo
perishable precarious
krótko nadający się do użytku

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
drunk
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego

nietrzymanie moczu n
urinary incontinence
(medycyna, medyczny) niekontrolowany i mimowolny wypływ moczu z pęcherza moczowego

nietuzinkowy adj
extraordinary uncommon
wyróżniający się z ogółu, rzadki, osobliwy

nietykalny adj
untouchable inviolable immune inviolate unassailable
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowo adv
atypically
w sposób nietypowy

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
atypical unusual
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieuchronny ˌɲɛ<sup>w</sup>uxˈrɔ̃nːɨ adj
unavoidable
taki, przed którym nie da się uciec, uchronić; któremu nie da się zapobiec, powstrzymać

nieuchwytny adj
elusive fugitive
niedający się uchwycić, ująć
indefinable indescribable intangible
trudny do określenia
unreachable
trudny do osiągnięcia

nieuczciwie ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
dishonestly unfairly
w sposób nieuczciwy, nieszczery

nieuczciwość n
dishonesty unfairness
cecha tego, kto jest nieuczciwy

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
dishonest corrupt unfair
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieudany ɲɛuˈdanɨ adj
unsuccessful
taki, który nie udał się, nie spełnił oczekiwań

nieudolnie adv
ineptly
w sposób nieudolny

nieudolność n
ineptitude
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieudolne; cecha tych, którzy są nieudolni

nieudolny adj
cumbersome decrepit feckless illiterate ineffective inefficient
świadczący o braku radzenia sobie
incapable inept impotent blundering crude feckless
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieufnie adv
distrustfully mistrustfully
w sposób nieufny, bez zaufania

nieufność n
distrust disbelief
brak zaufania

nieufny ɲɛˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
mistrustful distrustful
niemający zaufania do kogoś lub czegoś, mający sceptyczne usposobienie

nieufortyfikowany adj
unfortified
nieposiadający zabezpieczenia w postaci murów

nieugięty adj
implacable unbending
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić
unshakable unshakeable
o rzeczy, sytuacji… niedający się zmienić czy podważyć

nieuk ˈɲɛ<sup>w</sup>uk n
ignoramus
ktoś, kto nie ma zamiłowania do nauki, także niedouczony

nieuleczalny ˌɲɛ<sup>w</sup>ulɛˈʧ̑alnɨ adj
incurable
(medycyna, medyczny) taki, który jest niemożliwy do wyleczenia

nieumyślny adj
inadvertent accidental unmeant
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
inevitable unavoidable
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieupoważniony ˌɲɛ<sup>w</sup>upɔvaʒʲˈɲɔ̃nɨ adj
unauthorized
taki, który nie posiada oficjalnego pozwolenia na zrobienie czegoś

nieuprawny ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈpravnɨ adj
uncultivated
o terenie, ziemi, polu: nie nadający się do uprawy lub nie objęty uprawą; taki, który leży odłogiem

nieuprzejmy adj
impolite discourteous incivil inconsiderate mean ungracious
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieurodzaj ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈrɔʣ̑aj n
crop failure
zmniejszenie się zbiorów w rolnictwie w stosunku do innych lat

nieurodzajność n
barrenness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieurodzajne

nieurodzajny adj
infertile unfruitful
wydający niski plon
lean
cechujący się brakiem urodzaju

nieustannie ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈstãɲːɛ adv
continuously incessantly continually non-stop unceasingly
bez przerwy, non-stop, bez ustanku

nieustanny adj
unceasing incessant ceaseless persistent unremitting
taki, który nie ustaje, trwający ciągle

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
fearless
dzielny, nie ulegający strachowi

nieustępliwość ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕʨ̑ n
tenacity
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego

nieustępliwy adj
adamantine inflexible tough unyielding
świadczący o tym, że ktoś łatwo albo w niczym nie ustępuje
bolshie bolshy headstrong implacable inexorable inflexible intractable
taki, który łatwo lub wcale nie ustępuje

nieuwaga ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈvaɡa n
inattention
brak uwagi, koncentracji

nieuważny adj
careless
świadczący o braku uwagi
inattentive
wykazujący brak uwagi

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
unjustified gratuitous unfounded unjustifiable unprovoked
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia

nieuzbrojony adj
unarmed armless
niewyposażony w broń lub uzbrojenie

niewart złamanego grosza ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ˈɡrɔʃa adj
not worth a red cent
(potocznie, potoczny) oceniany negatywnie, niezasługujący na zaufanie, bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego

niewart złamanego szeląga ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ʃɛˈlɔ̃ŋɡa adj
not worth a red cent
(książkowy) oceniany jako bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego

nieważkość n
weightlessness
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

nieważny ɲɛˈvaʒnɨ adj
expire
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) po upływie terminu obowiązywania
insignificant unimportant
o człowieku: mający małe możliwości, niewiele znaczący
invalid
bez istotnego elementu i z tego powodu bez znaczenia
null and void
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bez mocy prawnej
unimportant insignificant
niemający znaczenia; bez znaczenia; bez wpływu na cokolwiek

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
ungratefully
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności

niewdzięcznik ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ingrate
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
ingratitude ungratefulness
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
invidious
niedający wyników proporcjonalnych do włożonego wysiłku
ungrateful thankless unthankful
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewerbalny adj
nonverbal
(psychologia, psychologiczny) wyrażony innymi środkami niż słowa

nieweryfikowalny adj
untestable
taki, którego nie da się zweryfikować, niemożliwy do sprawdzenia

niewesoło ˌɲɛvɛˈsɔwɔ adv
uncheerfully
w sposób niewesoły

niewiara ɲɛˈvʲjara n
disbelief incredulity
brak wiary w coś, niepewność co do czegoś
disbelief incredulity infidelity
brak wiary w boga, odrzucanie dogmatów religijnych, niewierzenie

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
incredible unbelievable implausible
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem
undependable unreliable untrustworthy
któremu trudno uwierzyć, niegodny zaufania

niewidoczny ˌɲɛvʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
invisible
taki, którego nie widać

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ adj
blind
taki, który trwale nie widzi

niewidzialność n
invisibility
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niewidzialne; cecha tych, którzy są niewidzialni

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
invisible unseen
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
ignorance
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie
unawareness
niedoinformowanie, nieznajomość, nieświadomość czegoś

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
a few not many few not much little
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewielki ɲɛˈvʲjɛlʲci adj
inconsiderable insignificant marginal slight unimportant
taki, który ma małe znaczenie lub wartość
little small not big not large short
taki, który jest mały w rozmiarze, objętości lub fizycznym nasileniu

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
unfaithfulness
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś
unfaithfulness infidelity
zdrada, bycie niewiernym

niewierny adj
disloyal
taki, który sprzeniewierzył się, zdradził kogoś lub coś
unfaithful
taki, który nie dochował wierności w małżeństwie lub innym związku

niewierny n
infidel unbeliever
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś innej wiary religijnej

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
doubting Thomas
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
unbeliever disbeliever non-believer
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
irreligious
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny

niewinnie adv
blamelessly
bez winy
harmlessly
bez niedobrych następstw, bez złych intencji
innocently
z niewinnością, prostotą

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
innocence
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
innocent
taki, który nie ma poważnych konsekwencji
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany
innocent not guilty
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewola ɲɛˈvɔla n
captivity
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny
slavery captivity bondage servitude
brak wolności, suwerenności; zamknięcie

niewola babilońska n
Babylonian captivity Babylonian exile
(starożytność) zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy;

niewolnica n
bondswoman bondwoman neif slave
kobieta będąca własnością innej osoby

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
slavery
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
slavish
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
slave
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
heartless insensitive insensible unfeeling callous uncaring
pozbawiony wrażliwości
invulnerable indifferent insensible
niepodatny na działanie

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
inexcusable unforgivable unpardonable
taki, którego nie można wybaczyć

niewybredny adj
undemanding
niebędący wybrednym; nieprzywiązujący wagi do wyboru czegoś; taki, któremu łatwo dogodzić
unrefined
w złym guście

niewybuchły adj
unexploded
taki, który nie wybuchł, nie eksplodował choć powinien

niewydolność ˌɲɛvɨˈdɔlnɔɕʨ̑ n
failure inefficiency
nieudolność, brak kompetencji
insufficiency
(medycyna, medyczny) niezdolność do skutecznego działania

niewydolność serca n
HF heart failure
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej

niewygoda n
inconvenience
dyskomfort wynikający z trudnych oraz uciążliwych warunków życiowych

niewygodnie ˌɲɛvɨˈɡɔdʲɲɛ adv
uncomfortably
w sposób niewygodny

niewygodny adj
awkward embaras unwelcome
o osobach sprawiający trudności, będący przeszkodą
cumbersome inconvenient
o narzędziach sprawiający uczucie dyskomfortu, niepasujący
uncomfortable
o sytuacji nieprzyjemny, krępujący
uncomfortable comfortless
o odzieży sprawiający uczucie dyskomfortu, uciskający

niewykonalność n
infeasibility unfeasibility impracticability
cecha tego, co jest niewykonalne

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
impossible impracticable unworkable
taki, którego nie da się wykonać, zrobić

niewykształcony ˌɲɛvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
uneducated
niemający wykształcenia

niewykwalifikowany adj
unskilled
niemający kwalifikacji, odpowiedniego wykształcenia lub przygotowania

niewyobrażalnie adv
unfathomably
(książkowy) w sposób trudny lub niemożliwy do wyobrażenia

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
unimaginable inconceivable
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewypał ɲɛˈvɨpaw n
dud
stara amunicja lub miny, które nie wybuchły
dud flop
(przenośnie, przenośnia) coś, co się komuś nie udało, choć dobrze się zapowiadało

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
unspeakable unutterable untold unsaid unspoken
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów

niewypłacalność n
insolvency
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewypłacalny adj
insolvent
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku

niewyraźnie adv
off colour slightly unwell
(potocznie, potoczny) ukazując własny stan jako niezbyt właściwy, co budzi zaniepokojenie
vaguely illegibly indistinctly
w sposób niewyraźny, niezbyt oczywisty

niewyraźny ˌɲɛvɨˈraʑnɨ adj
blurry indistinct
taki, któremu brakuje wyrazistości, niezbyt dobrze widzialny, słyszalny lub odczuwalny

niewystarczający adj
insufficient inadequate deficient nonsufficient
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
inexplicable unaccountable inexplainable unexplainable
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niewzruszony adj
adamant inflexible rigid uninfringeable unshakable unshakeable
odporny na wpływy, ataki

niewód ˈɲɛvut n
seine
(rybołówstwo, rybacki) rodzaj dużej sieci rybackiej;

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
undoubtedly no doubt arguably undeniably
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia

niewątpliwy adj
indubitable undoubted
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwości

niewłaściwie ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
badly improperly incorrectly unproperly wrongly
w sposób niewłaściwy, nieprawidłowy

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
wrong
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezachwiany adj
invincible undeterred unwavering
taki, który nie zmienia swoich przekonań, nie daje się zachwiać
unshakeable unswerving
taki, który świadczy o niezachwianej (1.1) postawie

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
dissatisfaction discontent
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
discontented dissatisfied discontent displeased
odczuwający niezadowolenie

niezainteresowanie ˌɲɛza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
disinterest
(rzeczownik odczasownikowy) od nie zainteresować

niezależnie adv
independently
bez związku z czymś (sugeruje brak koordynacji i zależności)
regardless of irrespectively
bez względu na coś (sugeruje, że jakiś argument nie jest wystarczająco ważny)

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
independence
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;
(statystyka, statystyczny) brak wpływu wartości jednej zmiennej losowej na warunkowy rozkład prawdopodobieństwa drugiej;

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
freelance
bezstronny, niezwiązany z żadną z grupą społeczną, niekierujący się jej interesem
independent
samodzielny, niepodporządkowany, niebędący w zależności od nikogo ani niczego
niepowiązany, niemający ze sobą związku
independent autonomous self-governing self-supporting sovereign
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie
independent unrelated
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nienależący do żadnej z rywalizujących partii

niezamieszkały adj
non-resident
niemieszkający nigdzie
uninhabited unsettled
nieposiadający mieszkańców

niezamężny ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
unmarried
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
forget-me-not
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapominajka leśna n
wood forget-me-not
(botanika, botaniczny) Myosotis sylvatica, gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
unforgettable memorable unforgotten
taki, którego nie można zapomnieć

niezaprzeczalnie ˌɲɛzapʃɛˈʧ̑alʲɲɛ adv
undeniably
z pewnością, w sposób nie podlegający dyskusji

niezaprzeczalny adj
incontestable incontrovertible indisputable indubitable irrefragable undeniable
taki, któremu nie można zaprzeczyć, nie budzący wątpliwości

niezaradny adj
feckless inept shiftless unhandy
nie potrafiący radzić sobie z czymś

niezatapialny adj
unsinkable
taki, którego nie da się zatopić

niezauważalny adj
imperceptible unnoticeable
niedostrzegalny za pomocą wzroku, niewidoczny; taki, który nie daje się zauważyć

niezawisły adj
independent
niepodlegający komuś lub czemuś

niezawodny adj
reliable dependable sure surefire trusted
taki, który nie zawodzi
reliable sterling
prawidłowo i bezawaryjnie funkcjonujący

niezbicie adv
irrefutably
w sposób niemożliwy do zbicia, podważenia

niezbity adj
cast-iron incontrovertible ironclad irrefragable irrefutable unanswerable
niemożliwy do zbicia, obalenia, podważenia

niezborny ɲɛˈzbɔrnɨ adj
astigmatic
związany z astygmatyzmem
awkward clumsy
nie łączący się w harmonijną całość

niezbyt ˈɲɛzbɨt adv
not all too not too not very
w małym stopniu, tylko trochę

niezbywalny ˌɲɛzbɨˈvalnɨ adj
unalienable unassignable
taki, którego nie można odebrać, zabrać, zrzec lub pozbyć się

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
indispensable necessary required
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdara n
lubber blockhead blunderer butterfingers clodhopper duffer
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezręczna albo niezaradna

niezdarność n
clumsiness awkwardness oafishness
bycie niezdarnym

niezdarny ɲɛˈzdarnɨ adj
clumsy
charakteryzujący się brakiem zręczności lub sprawności

niezdatny adj
unfit
taki, który nie nadaje się do czegoś

niezdecydowanie ˌɲɛzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
indecision indecisiveness
nieumiejętność podjęcia decyzji

niezdecydowany adj
hesitant
wskazujący na brak zajęcia jednoznacznego stanowiska w jakiejś kwestii
irresolute
wskazujący na brak pewności siebie
undecided
taki, który nie podjął decyzji, nie wybrał czegoś

niezdolność ɲɛˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
inability
brak zdolności do zrobienia czegoś, brak umiejętności

niezdolny adj
unable incapable unfit
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezdrowy ɲɛˈzdrɔvɨ adj
unhealthy
szkodliwy dla zdrowia
chory lub nie do końca zdrowy

niezerowy adj
non-zero nonzero
taki, który nie jest równy zeru

niezgoda ɲɛˈzɡɔda n
disagreement
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś

niezgodność n
discrepancy
cecha tego, co niezgodne; cecha tych, którzy są niezgodni

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
discordant incompatible not compliant
taki, który jest w sprzeczności z czymś
incompatible inconsistent
źle dobrany, niepasujący do czegoś
quarrelsome
kłótliwy, nieustępliwy, żyjący w niezgodzie

niezgrabnie adv
clumsily
bez zachowania kształtu czy proporcji, bez wdzięku
fumblingly inexpertly
w sposób pozbawiony zręczności; jak niezdara
ponderously
powoli i ociężale, bez wdzięku

niezgrabny adj
awkward
świadczący o braku zręczności
clumsy clunky
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny

niezguła n
barmpot square
osoba nieporadna

niezidentyfikowany obiekt latający n
unidentified flying object
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

nieziemski adj
heavenly ethereal unearthly
niczym niepodobny do tego, co ziemskie

nieziszczalny adj
unrealizable
taki, który nie może się ziścić

niezliczony adj
innumerable countless
niedający się zliczyć, bardzo liczny

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
immutably invariably fixedly unalterably unchangeably
w sposób niezmienny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
unchangeable unalterable changeless unvarying
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezmiernie adv
extremely exceedingly immensely inordinately vastly
w sposób niezmierny; bardzo, wielce, intensywnie

niezmierny adj
immense
ogromny, niezwykle intensywny

niezmierzony adj
immeasurable fathomless vast
tak duży, że trudno zmierzyć, określić wielkość

niezmordowany adj
indefatigable tireless
nieulegający zmęczeniu, nieustający w wysiłku lub pracy

nieznaczny adj
insignificant
nie posiadający większego znaczenia
slight
prawie niewidoczny

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
stranger
osoba nieznana, obca

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
unknown anonymous
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
indestructible imperishable
taki, którego nie da się zniszczyć

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
unbearable intolerable insufferable
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
incomprehensible unintelligible
niedający się zrozumieć
obscure unclear
(przenośnie, przenośnia) niedający się zinterpretować, niejasny

niezrównoważony adj
unbalanced
(psychologia, psychologiczny) pozbawiony równowagi psychicznej; niepanujący nad sobą

niezręcznie adv
awkwardly clumsily
w sposób niezręczny

niezręczny adj
awkward clumsy
niemający zręczności, (także, też) świadczący o braku zręczności
niemający sprytu, biegłości, znajomości czegoś
awkward embarassing
który wprowadza w zakłopotanie

niezupełnie adv
incompletely not entirely not quite
nie całkiem, nie w pełni, nie do końca

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
invincible unconquerable
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
extraordinarily unusually wonderfully
w sposób niezwykły, nietypowy
extremely severely severly significantly
bardzo, silnie, mocno, intensywnie

niezwykłość n
unusualness
cecha tego, co niezwykłe

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
extraordinary
wyróżniający się, wybitny
fabulous fantastic magic
baśniowy, czarodziejski
far-out freakish peculiar
dziwny
rare special wondrous
rewelacyjny
unusual uncommon anomalous outrageous
rzadko spotykany, nietypowy

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
forthwith right away
bez zwłoki, natychmiast

niezłomnie adv
steelily sturdily
w sposób niezwyciężony

niezłomny adj
steadfast firm unfaltering unshaken
taki, którego nie można zwyciężyć

niezły ˈɲɛzwɨ adj
nice not bad pretty good quite good
mający dość dobry charakter

nieład ˈɲɛwat n
mess artistic chaos disarray
brak ładu, uporządkowania

nieładny adj
plain ungainly
taki, który nie jest ładny; pozbawiony urody
unfair unkind
niezgodny z normami obyczajowymi; wywołujący dezaprobatę

niełaska ɲɛˈwaska n
disgrace
brak poparcia lub względów ze strony kogoś

niełupka ɲɛˈwupka n
achene achenium achenocarp akene
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
bashfully shyly timidly faintly fearfully
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
shyness
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
shy diffident
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelnik n
dog tag
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
immortality
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
immortal deathless
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
unconsciously
w sposób nieświadomy

nieświadomość n
ignorance
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym
unconsciousness
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności

nieświadomy adj
unaware
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym
unconscious
powstający lub istniejący bez czyjejś świadomości

nieświeży adj
dirty
o zauważalnych cechach zbyt długiego używania
not fresh
źle wyglądający
stale rancid bad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który utracił świeżość

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
carry
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nieźle ˈɲɛ̇ʑlɛ adv
not bad
w miarę dobrze, całkiem dobrze

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
unmarried
zwykle o mężczyźnie: niemający żony

nieżyczliwie adv
unkindly
w sposób nieżyczliwy

nieżyczliwy adj
malevolent uncharitable unfriendly
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy

nieżyt ˈɲɛʒɨt n
catarrh
pospolite zapalenie błony śluzowej

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
never ever
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
never before
w żadnym innym czasie

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
nowhere anywhere
w żadnym miejscu

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
Nigerian
odnoszący się do państwa Nigeria

nihil obstat n
nihil obstat
(kościelny) oficjalne potwierdzenie, że dana publikacja nie jest sprzeczna z doktryną Kościoła katolickiego w kwestiach wiary i moralności, co pozwala na uzyskanie dla niej imprimatur;
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) oficjalna zgoda

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
nihilist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilistycznie adv
nihilistically
w sposób nihilistyczny

nihilistyczny adj
nihilistic
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
nihilism
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nihon n
nihonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nh i liczbie atomowej 113;

nijaki ɲiˈjäci adj
bland unremarkable
niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech
neuter
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikab ˈɲikap n
niqab
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
Nicaraguan
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikczemnie adv
sordidly vilely villainously wickedly
w sposób nikczemny

nikczemnik n
rogue scoundrel swine
ktoś postępujący niegodziwie

nikczemność n
despicable act
nikczemny postępek
meanness villainy wickedness blackness dastardliness despicableness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
vile wicked
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nickel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikielin n
nickeline niccolite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nicotine
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikotynizm n
nicotinism
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu

nikotynowy ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
nicotinic
dotyczący nikotyny, związany z nikotyną
spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny

nikozyjczyk ˌɲikɔˈzɨjʧ̑ɨk n
Nicosian
mieszkaniec Nikozji

nikt ɲikt pronoun
nobody no one
żadna osoba

nikt nie może dwom panom służyć ˈɲiktʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈdvɔ̃m ˈpãnɔ̃m ˈswuʒɨʨ̑ proverb
no man can serve two masters no servant can be the slave of two masters
nie sposób opowiadać się za dwoma przeciwnymi wartościami w sensie moralnym

nikły adj
dim faint slender slight
słabo zauważalny; o niewielkim natężeniu

nilometr n
nilometer
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) specjalny szyb połączony z wodami gruntowymi, budowany w starożytnym Egipcie do pomiaru stanu Nilu

nim ɲĩm n
nim
chińska gra dla dwóch osób;

nimbus ˈɲĩmbus n
nimbus nimbus cloud
(meteorologia, meteorologiczny) chmura deszczowa

nimfa ˈɲĩw̃fa n
nymph
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody
(zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
nymphomania
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

niniejszy ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ pronoun
this
(książkowy) ten oto właśnie

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
hereby
(urzędowy) tym oto aktem (pismem, wystąpieniem)

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
ninja
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

niob ɲɔp n
niobium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

nippoński adj
Nipponic
odnoszący się do Nipponu, związany z Nipponem

nirwana ɲirˈvãna n
nirvana
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;

niski ˈɲisʲci adj
low
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nisko ˈɲiskɔ adv
low
na niedużej wysokości

niskoczęstotliwościowy ˌɲiskɔʧ̑ɛ̃w̃stɔtlʲivɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
low-frequency
(technologia, technika, techniczny) dotyczący niskich częstotliwości

niskotłuszczowy ˌɲiskɔtwuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
low-fat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o niskiej zawartości tłuszczu

nisza n
alcove nook recess
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany
niche
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby
coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni
niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia
niche recess
(geologia, geologiczny) zagłębienie w skale

niszczarka n
paper shredder shredder
urządzenie służące do niszczenia dokumentów;

niszczenie ɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destruction
(rzeczownik odczasownikowy) od niszczyć

niszczyciel ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
destroyer devastator
ten, kto niszczy
destroyer
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
destroy demolish
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
rivet
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitkowanie ˌɲitkɔˈvãɲɛ n
threading
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (rzeczownik odczasownikowy) od nitkować (depilować)

nitkowaty ˌɲitkɔˈvatɨ adj
filiform
taki, który kształtem przypomina nitkę

nitowanie n
riveting
(rzeczownik odczasownikowy) od nitować

nitownica n
riveter
maszyna do nitowania

nitpiker ɲitˈpʲikɛr n
nitpicker
(slangowo) osoba czepiająca się nieistotnych szczegółów

nitrogliceryna n
nitroglycerine nitroglycerin
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nitromannit n
mannitol hexanitrate nitromannite
(chemia, chemiczny) organiczny, wybuchowy składnik spłonek detonujących stosowany również w lecznictwie;

nitryfikacja n
nitrification
(biochemia, biochemiczny) utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
nuance
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

niuansować ˌɲu<sup>w</sup>ãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
nuance
ukazywać / wydobywać subtelne, ledwie dostrzegalne szczegóły / różnice

nius ɲus n
news
świeża wiadomość

niuton ˈɲutɔ̃n n
newton
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI;

nivôse n
Nivôse
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

niwchijski n
Nivkh
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski;

niweczyć v
blight dash decondition scupper scuttle shatter
pozbawiać wartości, obracać wniwecz

nixtamalizacja n
nixtamalization
(spożywczy) proces obróbki ziaren kukurydzy polegający na gotowaniu jej w zasadowej zawiesinie wody wapiennej lub potażu wypłukanego z popiołu drzewnego;

nizina ɲiˈʑĩna n
lowland
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

niziołek ɲiˈʑɔwɛk n
halfling hobbit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami

nić ɲiʨ̑ n
thread
cienkie włókno używane np. do szycia

nić opóźniona n
lagging strand
(biologia, biologiczny) nić DNA replikowana w kierunku od końca 5' do końca 3'

nić wiodąca n
leading strand
(biologia, biologiczny) nić DNA replikowana w kierunku od końca 3' do końca 5'

niż ɲiʃ conjunction
than
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

niż ɲiʃ n
depression low
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;
lowland
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary;

no nɔ particle
c'mon come on
(potocznie, potoczny) …oznaczająca ponaglenie
well
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przyzwolenie
(potocznie, potoczny) …oznaczająca zakłopotanie
yeah yep yup
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie

no to co ˈnɔ ˈtɔ ˈʦ̑ɔ
how about what about
(potocznie, potoczny) wprowadza propozycję
so what
(potocznie, potoczny) sygnalizuje, że mówca uważa dane zdarzenie lub argument za nieistotne, lub ma do niego lekceważący stosunek

nobel ˈnɔbɛl n
nobelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;
noble
(jednostka monetarna) dawna moneta angielska;

noblista nɔˈblʲista n
Nobel prize winner
osoba, która otrzymała Nagrodę Nobla

noc nɔʦ̑ n
night nighttime
okres od zmierzchu do świtu;

nocebo nɔˈʦ̑ɛbɔ n
nocebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne;

nocek myszouchy n
little brown bat
(zoologia, zoologiczny) Myotis lucifugus Le Conte, nietoperz rozpowszechniony w niemal całej Ameryce Północnej;

nochal n
hooter
(potocznie, potoczny) (zgrubienie) nos

nocleg n
accommodation
spanie nocą poza miejscem zamieszkania

nocna zmiana ˈnɔʦ̑na ˈzmʲjãna n
night shift nightshift
okres czasu pracy przebiegający w nocy
grupa pracowników wykonująca swoje obowiązki nocą

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
potty chamber pot jerry chamber pot urinal
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
nocturnal nightly
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
night owl
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień

nocolot n
potoo
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny nocolotów, występujący w Ameryce Centralnej i tropikalnej części Ameryki Południowej

nocolubek n
long-eared bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju nocolubków (1.1)

nocyceptor n
nociceptor
receptor bólowy

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
at night
wtedy, gdy trwa noc

noetyczny adj
noetic
związany z noetyką, dotyczący poznania intelektualnego

noga ˈnɔɡa n
football
(potocznie, potoczny) piłka nożna
leg
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
element budowy mebla

noga nie postanie ˈnɔɡa ˌɲɛ‿pɔˈstãɲɛ v
never set foot
sformułowanie określające, że ktoś nigdy w jakimś miejscu nie będzie bądź nie był, także jako postanowienie, by się gdzieś nigdy więcej nie pojawić ze względu na złe doświadczenia

nogawka nɔˈɡafka n
leg
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
knockout kayo knock-out
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokaut techniczny n
TKO technical knockout
(sport, sportowy) cios uniemożliwiający zawodnikowi uderzonemu dalszą walkę

noktowizor ˌnɔktɔˈvʲizɔr n
NVD night-vision device
urządzenie umożliwiające widzenie w ciemności;

nokturn n
nocturne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nom ˈnɔ̃m n
nome
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie

nom de guerre n
nom de guerre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pseudonim, przede wszystkim literacki

nom de plume n
nom de plume nom-de-plume
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pseudonim literacki

nomada nɔ̃ˈmada n
nomad
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;

nomadyzm n
nomadism
(zobacz) koczownictwo

nomarcha n
nomarch
(historia, historyczny, historycznie) zarządzający nomem w starożytnym Egipcie

nominacja n
nomination
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska

nominalny adj
nominal
istniejący tylko z nazwy dla pełnienia danej funkcji, lecz niekoniecznie realnie ją wykonujący
(ekonomia, ekonomiczny) wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z częścią mowy odmieniającą się przez przypadki
rated
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do wartości wielkości fizycznych charakterystycznych dla danego urządzenia

nominat n
nominee
osoba nominowana na urząd

nominał nɔ̃ˈmʲĩnaw n
denomination face value
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.

nominować ˌnɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
nominate
oficjalnie powołać kogoś na stanowisko

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
nomophobia
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;

nomokracja n
nomocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa

non stop adv
non-stop nonstop
bez przerwy

non-profit nɔ̃n‿ˈprɔfʲit adj
non-profit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) działający nie dla zysku;

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
nonconformist
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

nonkonformistyczny adj
nonconformist
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

nonkonformizm n
nonconformism
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
nonsense
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nonszalancja n
nonchalance airiness flippancy
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm

nonszalancki adj
nonchalant
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

nonszalancko adv
nonchalantly
w sposób lekceważący

nonteistyczny ˌnɔ̃ntɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
nontheistic
nie afirmujący ani też nie negujący istnienia Boga

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
nontheism
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

noobie n
noobie
(slangowo) nowicjusz w grze internetowej lub awatar nowicjusza

nopal n
nopal
(spożywczy) mięsista łodyga różnych gatunków opuncji używana jako produkt spożywczy, tradycyjny składnik z kuchni meksykańskiej

nora ˈnɔra n
burrow
(zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt

norbertański adj
Norbertine
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek

nordycki nɔrˈdɨʦ̑ʲci adj
Nordic
(książkowy) północnoeuropejski;

nori n
nori
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone wodorosty używane jako dodatek do potraw oraz – w formie arkuszy – do przygotowywania sushi;

norka n
mink
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norka amerykańska n
American mink
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku norek amerykańskich (1.1)

norma ˈnɔrma n
code standard
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową;
norm
ogólnie przyjęta zasada;
wyznaczona granica pewnej wielkości, której nie powinno się przekraczać
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie określane w pierścieniach Euklidesa;
(matematyka, matematyczny) podgrupa rozważana w teorii grup;
(matematyka, matematyczny) przekształcenie rozważane w tzw. przestrzeniach unormowanych;
typowe zachowanie

norma językowa n
language norm linguistic norm
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób realizacji określonego systemu językowego zgodny ze zwyczajem panującym w danej wspólnocie komunikatywnej;

normalizacja n
normalization ajustement normalisation
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności
normalization normalisation
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu

normalizować v
normalize
doprowadzać do normalnego stanu
standardize
opracowywać oraz wprowadzać jednolite normy w danej dziedzinie
be back to normal normalize
powracać do normalnego stanu

normalnie adv
normally
w sposób normalny, standardowo

normalność n
normality normalcy
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normalny nɔrˈmalnɨ adj
normal
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne

normandzki adj
Norman
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii

normatywność n
normativeness normativity
cecha tego, co normatywne;

normatywny adj
normative
określający obowiązujące normy
normative prescriptive
(językoznawstwo, językoznawczy) określający zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe

normański adj
Norman
związany z Normanami, dotyczący Normanów

normcore n
normcore
trend w modzie polegający na ubieraniu się w sposób zwyczajny/normalny i bezpretensjonalny, określany często jako trend na bycie poza trendem

normotwórca n
norm-maker prescriber rule-maker
osoba, która ustanawia normy, prawidła, wytyczne (i tym podobne, i temu podobne)

normotwórstwo n
law-making norm-making rule-making
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
norm-making norm-setting prescription
(rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)

normować nɔrˈmɔvaʨ̑ v
regulate
ustalać normy

nornica nɔrʲˈɲiʦ̑a n
vole
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia

nornik anatolijski n
Anatolian vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus anatolicus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Azji Mniejszej;

nornik bury n
field vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus agrestis Linnaeus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w całej Palearktyce;

nornik długoogonowy n
long-tailed vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus longicaudus Merriam, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący na zachodzie Ameryki Północnej;

nornik sosnowy n
woodland vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus pinetorum Le Conte, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Ameryce Północnej;

nornik tatrzański n
Tatra ground vole Tatra pine vole Tatra vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus tatricus Kratochvíl, gryzoń z podrodziny karczowników występujący endemicznie w Karpatach;

nornik zwyczajny n
common vole
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;

nortumbryjski adj
Northumbrian
związany z Nortumbrią, dotyczący Nortumbrii, pochodzący z Nortumbrii

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
Norwegian
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
Norwegian
język urzędowy Norwegii;

noryk ˈnɔrɨk n
Norian
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnego triasu, trwający 216,5 – 203,6 milionów lat temu;

nos nɔs n
nose
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosacizna n
glanders
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosacz n
bekantan kahau
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;

nosacz sundajski n
long-nosed monkey proboscis monkey
(zoologia, zoologiczny) Nasalis larvatus Wurmb, wielkonosa małpa występująca na Borneo;

nosaty adj
nosy
mający wielki nos

nosiciel nɔˈɕiʨ̑ɛl n
carrier
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;

nosiwoda ˌnɔɕiˈvɔda n
water carrier
ten, kto nosi wodę w wiadrach

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
carry wear
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
wear carry
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosić imię ˈnɔɕiʨ̑ ˈĩmʲjɛ v
bear the name of
(książkowy) mieć nazwę
bear the name of name after
(książkowy) mieć nazwę / imię po kimś, na czyjąś cześć

nosić nazwę v
be name
być nazywanym

nosić spodnie v
wear the pants wear the trousers
o kobiecie wypełniać rolę stereotypowo przypisywaną mężczyznom

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
rhinoceros rhino
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosorożec indyjski n
Indian rhinoceros
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rhinoceros unicornis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny nosorożcowatych, występujący na podmokłych obszarach leśnych Nepalu i północno-wschodnich Indii;

nosorożec jawajski n
Javan rhinoceros
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasal
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalgia
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
nostalgic
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nostro n
nostro
(bankowość, bankowy) rachunek naszego banku utrzymywany w obcym banku do celów rozliczeniowych

nostrzyk żółty n
common melilot
(botanika, botaniczny) Melilotus officinalis L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych, pospolity na obszarze całego kraju;

nosze n
stretcher
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

noszenie nɔˈʃɛ̃ɲɛ n
carry wear
(rzeczownik odczasownikowy) od nosić

noszowy n
stretcher-bearer
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy

nosówka nɔˈsufka n
canine distemper
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów;

notabene ˌnɔtaˈbɛ̃nɛ particle
incidentally
nawiasem mówiąc, zresztą, poza tym

notacja nɔˈtaʦ̑ʲja n
notation
pewien ściśle określony sposób zapisu

notariusz n
notary notary public scrivener N.P. NP n.p.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notatka nɔˈtatka n
memo
krótki tekst, mający na celu przypomnienie jakiejś informacji
note notice
robocze, odręczne zapiski, np. z wykładów, z pracy koncepcyjnej

notatnik nɔˈtatʲɲik n
notebook
zeszyt do zapisków

notebook ˈnɔdbuk ˈnɔwdbuk n
notebook
niewielki komputer przenośny, składany jak książka

notes ˈnɔtɛs n
notebook
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

notka ˈnɔtka n
note
krótki tekst z uwagami lub dodatkowymi informacjami

notoryczny ˌnɔtɔˈrɨʧ̑nɨ adj
chronic compulsive regular
nieustanny
famous
(pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany

notować nɔˈtɔvaʨ̑ v
note
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź

notyfikować v
notify
powiadamiać

nowa n
nova
(astronomia, astronomiczny) układ podwójny gwiazd prowadzący na skutek ich oddziaływań do wybuchu

nowa miotła ˈnɔva ˈmʲjɔtwa idiom
new broom
o człowieku na nowym stanowisku, zwłaszcza kierowniczym, szczególnie, gdy gorliwie spełnia obowiązki lub gdy pochodzi z innej opcji politycznej, innego obozu niż poprzednik, a w domyśle również będzie „wymiatał” ludzi starego układu

nowator nɔˈvatɔr n
innovator
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie

nowatorski adj
innovative
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie

nowatorstwo n
innovation innovativeness
wprowadzanie czegoś nowego

nowela n
amendment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa częściowo zmieniająca albo uzupełniająca obowiązującą ustawę
novella
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule

nowelizacja n
amendment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;

nowenna n
novena
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;

nowicjacki adj
novitiate
związany z nowicjatem

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
novitiate
okres próbny kandydata do zakonu;
część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)

nowicjusz n
novice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

nowicjuszka n
novice
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia

nowina nɔˈvʲĩna n
news
nowa wiadomość

nowiutki nɔˈvʲjutʲci adj
brand new fresh new
nowy, świeżo kupiony lub zrobiony, nie używany

nowo ˈnɔvɔ adv
afresh newly
niedawno, tyle co

nowobogacki adj
nouveau riche upstart
(pejoratywnie, pejoratywny) od niedawna wzbogacony i ostentacyjnie to ukazujący

nowobogacki n
Johnny-come-lately nouveau riche person
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
modern
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowofundland n
Newfoundland
(kynologia, kynologiczny) rasa psa wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie;

nowokaledoński adj
New Caledonian
związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii

nowomowa n
newspeak Newspeak
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowonarodzony adj
newborn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)

nowoorleański adj
New Orleanian
związany z Nowym Orleanem, dotyczący Nowego Orleanu

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
newborn neonate
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowotworowy ˌnɔvɔtfɔˈrɔvɨ adj
neoplasmatic
związany z nowotworem

nowotwór nɔˈvɔtfur n
neoplasm tumor
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

nowotwór złośliwy n
malignant neoplasm
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa pod postacią autonomicznie rozwijającej się, patologicznej tkanki, która bez leczenia prowadzi do śmierci organizmu; nowotwór, który na ogół szybko wzrasta, powodując niszczenie tkanek wokół niego oraz dając przerzuty a w ten sposób atakując odległe rejony ciała, doprowadzając do zniszczenia ustroju

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
newness novelty
cecha czegoś nowego
novelty
coś nowego

nowożeniec ˌnɔvɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
newlywed
mężczyzna świeżo po ślubie

nowożeńcy n
newlywed
para małżeńska bezpośrednio lub krótko po ślubie

nowożytność n
early modern period
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowożytny ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ adj
modern
od nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością

nowy ˈnɔvɨ adj
new novel
istniejący od niedawna

nowy porządek świata n
New World Order new world order
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
nostril
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nośnik ˈnɔɕɲik n
carrier
(technologia, technika, techniczny) urządzenie transportujące coś
coś, co przekazuje, przechowuje, propaguje jakąś treść, informację, ważne wartości
coś, po czym lub w czym coś przepływa, jest przenoszone lub na czym coś się osadza

nośnik danych n
data medium data storage device storage medium data carrier
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;

nośny adj
carrying
przeznaczony do przenoszenia daleko
expressive
(potocznie, potoczny) taki, który jest zrozumiały dla odbiorcy
far-ranging resonant
mający duży zasięg; docierający daleko
laying
zdolny do znoszenia jaj
load-bearing
(technologia, technika, techniczny) dający możliwość przejęcia przez materiał lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych

nożownik n
cutthroat
(kryminologia, kryminologiczny) przestępca posługujący się nożem
knifemaker
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik produkujący noże

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
scissors
małe nożyce;

nożyczki do paznokci n
nail scissors
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) narzędzie służące do obcinania paznokci u rąk i u stóp

nubijski adj
Nubian
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

nuda ˈnuda n
boredom
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudno adv
tediously
w sposób nudny, nieciekawie

nudności n
nausea heave queasiness
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty

nudny ˈnudnɨ adj
boring dreary
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudny jak flaki z olejem ˈnudnɨ ˈjak ˈflaci z‿ɔˈlɛjɛ̃m adj
dull as dishwater
nieinteresujący, rozwlekły

nudy na pudy n
snoozefest
coś wyjątkowo nudnego

nudysta nuˈdɨsta n
nudist
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudziarz n
bore dullard dweeb fuddy-duddy shmoe
człowiek zanudzający innych

nudzić ˈnuʥ̑iʨ̑ v
bore
powodować nudę

nuklearny adj
nuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu
(wojskowość, wojskowy) dotyczący broni działającej na zasadzie rozszczepienia jądra atomu
(wojskowość, wojskowy) dotyczący konfliktu zbrojnego z użyciem broni nuklearnej (1.2)

nukleoid n
nucleoid
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy

nukleon n
nucleon
(fizyka, fizyczny) proton lub neutron;

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
nucleotide
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
nuclide
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
number
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numer identyfikacji podatkowej ˈnũmɛr ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲji ˌpɔdatˈkɔvɛj n
tax identification number
(administracja) kod służący do identyfikacji podatników

numer telefoniczny n
telephone number
(telekomunikacja) ciąg cyfr identyfikujących abonenta telefonicznego

numeracja ˌnũmɛˈraʦ̑ʲja n
numeration
system oznaczania czegoś numerem

numerariusz ˌnũmɛˈrarʲjuʃ n
numerary
członek Opus Dei, który żyje w celibacie;

numerowanie ˌnũmɛrɔˈvãɲɛ n
numeration
(rzeczownik odczasownikowy) od numerować

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
number
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numerus clausus n
numerus clausus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zamknięta lista elementów, która wskazuje wszystkie dopuszczalne i poza którą nie można wychodzić;

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
numeric numerical
składający się z liczb lub cyfr

numizmatyczny adj
numismatic
związany z numizmatyką

numizmatyk n
numismatist numismatologist
specjalista w dziedzinie numizmatyki

numizmatyka n
numismatics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nunatak nũˈnatak n
nunatak
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

nunchaku nũn͇ˈʧ̑aku n
nunchaku
rodzaj broni przypominającej cep;

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
nuncio
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nuncjusz apostolski n
nuncio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;

nur nur n
loon
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;
plunge
skok do wody

nur białodzioby ˈnur ˌbʲjawɔˈʥ̑ɔbɨ n
Yellow-billed Loon
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia adamsii, gatunek ptaka z rodziny nurów, gniazdującego w dalekiej Arktyce;

nur czarnoszyi ˈnur ˌʧ̑arnɔˈʃɨji n
black-throated loon
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia arctica, duży ptak wodny z rodziny nurów, zamieszkuje północną Eurazję;

nur rdzawoszyi ˈnur ˌːʣ̑avɔˈʃɨji n
red-throated loon
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia stellata, duży ptak wodny, jeden z pięću gatunków nurów;

nurek ˈnurɛk n
diver
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych
dive
skok w wodę

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
diving
(przenośnie, przenośnia) szybkie chowanie się w czymś
(rzeczownik odczasownikowy) od nurkować
o samolotach, ptakach szybki lot w dół
skakanie do wody
diving scuba diving
pływanie pod wodą;

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
dive
pływać pod powierzchnią wody

nurniczek nurʲˈɲiʧ̑ɛk n
auklet
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów Aethia i Ptychoramphus

nurniczek ciemny n
Cassin's auklet
(ornitologia, ornitologiczny) Ptychoramphus aleuticus, mały ptak morski z rodziny alk

nurniczek czubaty nurʲˈɲiʧ̑ɛk ʧ̑uˈbatɨ n
crested auklet
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia cristatella, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurniczek krasnodzioby nurʲˈɲiʧ̑ɛk ˌːrasnɔˈʥ̑ɔbɨ n
Parakeet Auklet
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia psittacula, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Pacyfiku

nurniczek malutki n
Least auklet
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pusilla, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurniczek wąsaty n
Whiskered auklet
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pygmaea, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurnik ˈnurʲɲik n
guillemot
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus, morski ptak z rodziny alk;

nurnik aleucki ˈnurʲɲik ˌalɛˈ<sup>w</sup>uʦ̑ʲci n
pigeon guillemot
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus columba, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego,

nurnik ochocki n
spectacled guillemot
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus carbo, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurt nurt n
course
ciąg wydarzeń
current rapid
strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta
trend current
tendencje w sztuce, filozofii itp.

nurzec n
diving petrel
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pelecanoididae;

nurzyk polarny ˈnuʒɨk pɔˈlarnɨ n
thick-billed murre
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;

nuta ˈnuta n
note
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nutacja n
nutation
(fizyka, fizyczny) zjawisko drgania osi obrotu ciała poddanego precesji;

nutria ˈnutrʲja n
coypu
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nuty ˈnutɨ n
score
zapis nutowy melodii

nuworysz nuˈvɔrɨʃ n
nouveau riche
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko

nużyca n
mange
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;

nużyć v
tire weary
wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością
weary
odczuwać zmęczenie, ulegać stopniowemu wyczerpaniu

nużący adj
tiresome wearisome
wywołujący znużenie

nw acronym
IDK idk
= (slangowo) nie wiem

nwż acronym
nvm
(slangowo) (informatyka, informatyczny) nieważne

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nyctophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nylon ˈnɨlɔ̃n n
nylon
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nypel n
nipple
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;

nystatyna ˌnɨstaˈtɨ̃na n
nystatin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwgrzybiczym,

nów nuf n
new moon
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
knife
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
butter knife butter spreader
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nóż sprężynowy n
switchblade
składany nóż zawierający schowaną w rękojeści głownię, która wysuwa się po uruchomieniu mechanizmu sprężynowego, zwykle za pomocą przycisku;

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
bait tempt allure entice seduce decoy
działać przyciągająco

nędza ˈnɛ̃nʣ̑a n
misery destitution extreme poverty indigence
stan ubóstwa w najwyższym stopniu, brak środków do życia

nędznie ˈnɛ̃nʣ̑ʲɲɛ adv
abjectly ignobly lousily meanly miserably penuriously
w sposób nędzny, ubogi, skromny

nędznik n
despicable
osoba podła, nikczemna

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
miserable wretched mean
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

nękać ˈnɛ̃ŋkaʨ̑ v
beset harass torment
dręczyć, trapić

o ɔ preposition
about at
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)
against
…wskazujący fizyczną przeszkodę w ruchu

o chlebie i wodzie adv
be on bread and water
(przenośnie, przenośnia) o życiu w biedzie w tak ciężkich warunkach, że w minimalnym stopniu zostają zaspokojone jedynie podstawowe potrzeby takie jak jedzenie i picie

o czasie ɔ‿ˈʧ̑aɕɛ adv
on in time
we właściwym (zaplanowanym) momencie

o ile
provided that as long as provided
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści

o mało ɔ‿ˈmawɔ adv
almost
(potocznie, potoczny) prawie, ledwo

o poranku adv
in the morning
wcześnie rano, rankiem

o rety interjection
gee
okrzyk zdziwienia, zaskoczenia, oburzenia

o rzut kamieniem ɔ‿ˈʒut kãˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̃m adv
stone's throw
niedaleko, w pobliżu, bliziutko

o wiele ɔ ˈvjɛ.lɛ adv
all too much too way too
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
speak of the devil
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach

o wschodzie adv
at sunrise
gdy wschodzi słońce

o zmierzchu adv
at dusk
gdy słońce zachodzi

oaza ɔˈaza n
oasis
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oba ˈɔba collective
both
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obaj ˈɔbaj collective
both
dwie konkretne osoby określone rzeczownikiem rodzaju męskoosobowego; i jeden, i drugi

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
overthrow
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.

obarzanek ˌɔbaˈʒãnɛk n
bagel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem

obawa ɔˈbava n
apprehension concern misgiving
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
fear
mieć obawę, bać się czegoś

obcas ˈɔpʦ̑as n
heel
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcesowo adv
abruptly brusquely
z natarczywością, zuchwale

obchody n
celebration commemoration
uroczyste świętowanie czegoś

obchodzić ɔpˈxɔʥ̑iʨ̑ v
care
obchodzić kogoś: interesować się czymś, chcieć wiedzieć o czymś
celebrate
świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces
walk around
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie

obchodzić się jak z jajkiem v
walk on eggshells
obchodzić się z kimś lub czymś bardzo ostrożnie, ze szczególną delikatnością

obchód n
round
kontrolne obejście danego miejsca

obcinacz ɔpʲˈʨ̑ĩnaʧ̑ n
cutter
narzędzie do obcinania (różnego typu)

obcinak n
pipe cutter
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do przecinania rur

obcinać ɔpʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
clip prune trim
tnąc skracać coś lub oddzielać coś od czegoś
reduce cut down prune
zmniejszyć ilość pieniędzy na jakiś cel
trim
skracać komuś włosy, zwykle nadając im jakąś fryzurę

obcisły ɔpʲˈʨ̑iswɨ adj
tight
o ubraniu: ściśle przylegający do ciała, ciasno opinający

obciąg n
blowjob
(grubiański, grubiańsko) fellatio

obciążać ɔpʲˈʨ̑ɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
load
zwiększać ciężar

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
burden load
ciężar spoczywający na kimś lub czymś
load
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki

obco adv
strangely
nieswojo, nieswojsko, cudzo, nie jak u siebie

obcojęzyczny ˌɔpʦ̑ɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
foreign-language
odnoszący się do innego języka
posługujący się językiem obcym

obcować v
associate commune consort
przebywać z kimś, kontaktować się
copulate
(rzadki, rzadko używany) (seksuologia, seksuologiczny) odbywać stosunki płciowe

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
foreign
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
alien
ktoś nienależący do danej grupy

obczyzna n
abroad overseas
kraje poza ojczyzną

obcęgi n
pliers tongs
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obdarzać v
gift
okazywać komuś pozytywne uczucie
gift bestow
dawać w darze; przekazywać komuś coś cennego

obdukcja ɔbˈdukʦ̑ʲja n
autopsy
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oględziny zwłok lub osób żywych w celu ustalenia przyczyn śmierci lub rozmiarów doznanych uszkodzeń ciała;

obdżektor ɔbˈʤ̑ɛktɔr n
conscientious objector
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
nowadays now currently
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
attendance
uczestnictwo w wydarzeniu, spotkaniu, stawienie się gdzieś
presence
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
present
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
assume take take up
rozpoczynać sprawowanie funkcji, urzędu, stanowiska itp.
embrace hug
otaczać ramionami
encompass
mieścić w sobie
grip seize
o emocjach: owładnąć
survey take in
o spojrzeniu, wzroku: zobaczyć coś w całości

obejrzeć ɔˈbɛjʒɛʨ̑ v
do sightseeing
zwiedzić
examine inspect
poznać coś patrząc na to
look see
zapoznać się z czymś oglądając to
watch
patrzeć w ekran lub na scenę przez cały film lub przedstawienie
examine oneself look at oneself
przyjrzeć się sobie samemu
look around
obejrzeć się dookoła: rozejrzeć się
look back
obracając się, zerknąć do tyłu

obelga ɔˈbɛlɡa n
insult
obraźliwe słowo skierowane do kogoś

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obelisk
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwanie chmury ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ n
cloudburst
(potocznie, potoczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu

oberża n
auberge
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg

oberżysta n
innkeeper
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący oberżę

obeznany adj
in the groove knowledgeable knowledgable well-versed
znający się dobrze na czymś

obezwładnić ˌɔbɛzvˈwadʲɲiʨ̑ v
overpower
pozbawić kogoś swobody ruchu

obficie ɔpˈfʲiʨ̑ɛ adv
profusely
w dużej ilości, w dużej mierze

obfitować v
abound teem
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
abundance plenty profusion plenitude
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
abundant
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obgadywać v
badmouth bad-mouth dish
(potocznie, potoczny) mówić niepochlebne rzeczy o kimś
bat around
(potocznie, potoczny) rozważać coś wszechstronnie

obiad ˈɔbʲjat n
lunch dinner
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiadokolacja ɔbʲˈjadɔkɔˈlaʦ̑ʲja n
dinner
posiłek o charakterze obiadu spożywany w porze kolacji

obiadować v
dinner lunch
(przestarzałe, przestarzały) jeść obiad

obiadowy ˌɔbʲjaˈdɔvɨ adj
dinner
służący do obiadu, związany z obiadem

obiecanki cacanki ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãnʲci ʦ̑aˈʦ̑ãnʲci n
empty promises
złudne obietnice

obiecująco adv
auspiciously
w sposób obiecujący

obiecujący ˌɔbʲjɛʦ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
promising
dobrze się zapowiadający, dający duże nadzieje, rokujący nadzieje

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
promise
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiecywać gruszki na wierzbie ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʥ̑ ˈɡruʃʲci na‿ˈvʲjɛʒbʲjɛ v
promise the moon promise the world
składać obietnice bez pokrycia

obieg n
circulation
przepływ cieczy, gazu w danym zamkniętym układzie przewodów i zbiorników
czynność fizycznego okrążania czegoś
workflow
krążenie lub rozpowszechnianie się czegoś wśród różnych osób lub w różne miejsca

obiegowy ˌɔbʲjɛˈɡɔvɨ adj
colloquial common popular quotidian vernacular
akceptowany powszechnie, choć niekoniecznie zawsze zgodny z prawdą

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
facility premises
teren będący wydzieloną, logiczną całością, zwłaszcza miejsce publiczne, budowla
object
rzecz fizycznie istniejąca
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności

obiektowy adj
object-oriented
(informatyka, informatyczny) taki, który do tworzenia programów wykorzystuje koncepcję obiektów, zawierających dane oraz metody

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
lens objective
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektyw szerokokątny ɔˈbʲjɛktɨf ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
wide-angle lens
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;

obiektyw zmiennoogniskowy n
zoom lens
obiektyw fotograficzny, w którym można płynnie regulować długość ogniskowej

obiektywizm n
objectivism
(filozofia, filozoficzny) doktryna, która uznaje rzeczywistość obiektywną, tj. istniejącą poza podmiotem poznającym (człowiekiem) i niezależnie od niego
objectivity
głoszenie poglądów lub oceny czegoś zgodnie z faktami, bez wyrażania osobistych przekonań czy doświadczeń

obiektywnie adv
objectively
w sposób obiektywny

obiektywność n
objectivity impartiality
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
objective
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu

obieraczka ˌɔbʲjɛˈraʧ̑ka n
peeler
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
choose
wybierać kogoś na stanowisko, funkcję drogą głosowania
peel pare hull skin
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
promise
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obijać v
chip bruise
powodować obrażenia, uszkadzać, uderzając o coś
cover panel recover
pokrywać materiałem
become chipped bruise
ulec uszkodzeniu, uderzając o coś
be a layabout doss around
(potocznie, potoczny) unikać pracy

obić mordę ˈɔbʲiʨ̑ ˈmɔrdɛ v
mess face up mess up face
(wulgarnie, wulgaryzm) pobić kogoś

objawiać ɔbʲˈjavʲjäʨ̑ v
reveal display manifest show
dawać wyraz czemuś; ukazywać, ujawniać coś
manifest reveal oneself
ujawniać się dając określone objawy, znaki

objawowy adj
symptomatic
(medycyna, medyczny) dotyczący objawów chorobowych

objazd ˈɔbʲjast n
detour
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek
tour
objeżdżanie, odwiedzanie

objazdowy adj
alternative
służący do omijania czegoś
touring
taki, który jeździ z miejsca do miejsca

objaśniać ɔbʲˈjäɕɲäʨ̑ v
clarify explain
czynić coś zrozumiałym dla kogoś

objęcie ɔbʲˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
assumption accession
przyjęcie wysokiego stanowiska, funkcji, tronu
embrace take in one's arm
otoczenie rękami, uścisk

objętościowy adj
bulky volume
odnoszący się do objętości
volumetric
(metrologia, metrologiczny) związany z pomiarem objętości

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
part
odmierzona ilość substancji, we względnych jednostkach objętości (1.1)
size
wielkość książki (wyrażana np. w stronach), tekstu (wyrażana np. w słowach) itp.
volume
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni
volume capacity
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblaczek granatek n
nine-spotted moth yellow belted burnet
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Amata phegea Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych o granatowo-czarnym ubarwieniu i z żółtym pierścieniem na odwłoku

oblech n
slimeball
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna obleśny, budzący odrazę

oblegać v
beleaguer besiege lay siege
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie
mob surround
otaczać gromadnie

oblewać ɔbˈlɛvaʨ̑ v
border
o rzece, jeziorze, morzu: otaczać z kilku stron
celebrate
świętować jakieś wydarzenie alkoholem
fail
nie zaliczać komuś egzaminu
ice coat with
pokrywać coś jakąś masą
pour over
polewać coś z wierzchu jakimś płynem

obliczanie ˌɔblʲiˈʧ̑ãɲɛ n
evaluation
(rzeczownik odczasownikowy) od obliczać

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
face countenance
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz
face in the eye of the law in the face of
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś

obliczenie n
calculation computation
(rzeczownik odczasownikowy) od obliczyć

obliczeniowy adj
computable
dotyczący obliczeń

oblig n
debenture
(ekonomia, ekonomiczny) pisemne uznanie długu

obligacja ˌɔblʲiˈɡaʦ̑ʲja n
bond
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

obligacyjny adj
bonded
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dotyczący obligacji
obligational
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący zobowiązań; stanowiący zobowiązanie

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
siege
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obmawiać v
slander backbite vilify
mówić złośliwe rzeczy o kimś

obmywanie n
lavation
opłukiwanie wodą z brudu

obmywać v
flood overflow
otaczać coś napływającą i odpływającą wodą
swill wash up
opłukiwać zabrudzoną powierzchnię

obmyć v
wash up
usunąć zanieczyszczenie z powierzchni przy użyciu cieczy

obnażać v
denude
pozbawiać osłony
denude unclothe
czynić nagim, pozbawionym ubioru

obniżać ɔbʲˈɲiʒaʨ̑ v
decrease lower reduce knock down lour pull down
czynić niższym
dip
umieszczać na niższym poziomie
decline descend
ulegać obniżeniu, opadać poniżej poziomu

obniżenie ˌɔbʲɲiˈʒɛ̃ɲɛ n
depression
teren położony niżej od tych, które go otaczają
downgrade flatten lower reduction
(rzeczownik odczasownikowy) od obniżyć

obniżka ɔbʲˈɲiʃka n
discount
obniżenie ceny

obniżyć ɔbʲˈɲiʒɨʨ̑ v
lower
uczynić coś niższym

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
clavicle collarbone
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojczykowy adj
clavicular
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka

obojętnie ˌɔbɔˈjɛ̃ntʲɲɛ adv
indifferently
w sposób nie wyrażający zainteresowania, bez przejęcia

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
indifference
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
indifferent
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obok ˈɔbɔk preposition
near at next to
w niedużej odległości

obol n
obol obolus
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obopólny adj
mutual
dotyczący obu zainteresowanych stron

obora ɔˈbɔra n
cowshed
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obosieczny ˌɔbɔˈɕɛʧ̑nɨ adj
double-edged two-edged
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom
mający ostrze z obu stron

obostrzenie n
restriction
przepis, zarządzenie czyniące surowszymi dotychczasowe prawa, zakazy

obowiązany adj
obliged
mający obowiązek do robienia czegoś

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
duty obligation responsibility onus
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązek szkolny n
compulsory schooling
(edukacja, edukacyjny) wymóg poddania się procesowi edukacji powszechnej;

obowiązkowo adv
by necessity obligatorily
(potocznie, potoczny) bez względu na cokolwiek
conscientiously
zgodnie z obowiązkiem

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
dutiful
(o człowieku) dobrze wywiązujący się z obowiązków
obligatory
będący czyimś obowiązkiem

obowiązujący adj
current
stanowiący normę, wypływający z ustalonego zwyczaju
operative valid
który ma moc prawną

obowiązywać ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
be in force take effect
być powszechnie uznanym prawem, zasadą, zwyczajem
be obligatory oblige
być czyimś obowiązkiem, obejmować kogoś mocą prawną

obozować v
camp
przebywać gdzieś, rozbiwszy tam obóz

obozowisko n
camp encampment hutment laager leaguer
miejsce rozbijania obozu

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
machine tool
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów;

obrabiać ɔbˈrabʲjäʨ̑ v
backbite
(potocznie, potoczny) mówić o kimś pejoratywnie podczas jego nieobecności
hem
wykańczać materiał
rob
(potocznie, potoczny) zabierać komuś jego rzeczy
work
nadawać kształt

obrabować ˌɔbraˈbɔvaʨ̑ v
rob
(książkowy) przemocą odebrać coś komuś; wynieść, ukraść skądś wiele rzeczy lub dużą sumę pieniędzy

obracać ɔbˈraʦ̑aʨ̑ v
turn
wprawiać w ruch obrotowy, utrzymywać w takim ruchu, powodować obrót

obrady ɔbˈradɨ n
deliberations
omawianie spraw publicznych w szerokim gronie

obraz ˈɔbras n
image
(informatyka, informatyczny) dokładna kopia płyty kompaktowej, dysku twardego lub partycji;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości funkcji dla argumentów z zadanego zbioru;
(informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
image representation
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
image sight view
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci
painting picture
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
picture image slide
widok na ekranie urządzenia
scene
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odsłona sztuki, baletu lub przedstawienia operowego

obraza ɔbˈraza n
insult offense offence outrage
urażenie czyjejś godności osobistej

obrazki alpejskie n
mountain arum
(botanika, botaniczny) Arum cylindraceum Gasp., gatunek rośliny z rodziny obrazki;

obrazować v
depict epitomise epitomize
być obrazem czego

obrazowy adj
picturesque vivid
oddziałujący na wyobraźnię

obraźliwie ˌɔbraʑˈlʲivʲjɛ adv
insultingly offensively
w sposób sprawiający przykrość

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
offensive abusive
stanowiący obrazę dla kogoś, będący obrazą dla kogoś; sprawiający, że ktoś się obraża

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
offend insult
sprawiać komuś przykrość

obrażenie ˌɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
injury
uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, np. poprzez złamanie, zranienie, działanie promieniowania itp.

obrok ˈɔbrɔk n
fodder
(potocznie, potoczny) pasza dla zwierząt pociągowych, zazwyczaj dla koni

obrona ɔbˈrɔ̃na n
defence defense
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja w procesie sądowym mająca na celu uchronienie oskarżonego przed wysoką karą
(szachy, pojęcie szachowe) rodzaj debiutu, w którym o charakterze gry zadecydował szachista grający czarnymi
przeciwstawianie się zarzutom lub wrogim argumentom
(sport, sportowy) część drużyny utrudniająca przeciwnikowi zdobywanie punktów
(sport, sportowy) działanie, które bezpośrednio zapobiega utracie bramki / punktu
(szachy, pojęcie szachowe) przeciwdziałanie stracie figury lub pola na szachownicy

obrona sycylijska n
Sicilian Defence
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 c5;

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
defensive fortified
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲiʦ̑a n
turntable
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
axis
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny;

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
gyratory revolving rotary rotative rotatory swivel
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się
rotatory gyratory revolving rotary rotative swivel
(fizyka, fizyczny) związany z ruchem dookoła osi, obracania

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
back defender
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
defender
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej

obroża ɔbˈrɔʒa n
collar dog collar
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
tablecloth
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
circumcision
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzezać ɔbˈʒɛzaʨ̑ v
circumcise
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych

obrzeże ɔbˈʒɛʒɛ n
border edge fringe margin periphery rim
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie
fringe margin border edge periphery rim
okolice kończącego się zjawiska czy czynności

obrzucać błotem ɔbˈʒuʦ̑aʥ̑ ˈbwɔtɛ̃m v
sling mud
wypowiadać się o kimś bardzo nieprzychylnie, szkalować, zniesławiać go

obrzydlistwo n
crud grunge yuck
coś paskudnego, brzydkiego

obrzydliwie ˌɔbʒɨˈdlʲivʲjɛ adv
abominably detestably disgustingly
(książkowy) w sposób budzący wstręt, niechęć, obrzydzenie

obrzydliwiec ˌɔbʒɨˈdlʲivʲjɛʦ̑ n
crumb
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
disgusting hideous
(książkowy) budzący odrazę

obrzydzenie ˌɔbʒɨˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
disgust aversion loathing abhorrence abomination distaste
bardzo silne uczucie niechęci

obrzyn ˈɔbʒɨ̃n n
sawed-off shotgun sawn-off shotgun
broń zazwyczaj kłusownicza, karabin z obciętą lufą;

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
ceremony rite ritual ceremonial custom
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji

obrzędowy adj
ritual
mający znaczenie obrzędu, związany z obrzędem, oparty na obrzędach

obrzęk n
swelling dropsy engorgement hydropsy oedema edema tumefaction
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrzęk naczynioruchowy n
angioedema
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;

obróbka ɔbˈrupka n
treatment processing
proces nadawania obiektowi założonych właściwości;

obrót ˈɔbrut n
circumvolution revolution rotation turn twist
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii;
gear
(potocznie, potoczny) blp w złożeniu z przymiotnikiem: prędkość pracy silnika lub urządzenia zawierającego silnik, (przenośnie, przenośnia) prędkość pracy człowieka, instytucji
revolution rotation turn circumvolution twist
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny
rotation
(informatyka, informatyczny) działanie, polegające na zmianie pozycji wszystkich bitów w taki sposób, że bit o indeksie i\; po wykonaniu obrotu o n\; miejsc znajduje się na pozycji (i + n)\mod k, gdzie k\; to liczba bitów w danym słowie;
traffic
(ekonomia, ekonomiczny) transakcje kupna-sprzedaży oraz wymiany towaru;
turnover
(ekonomia, ekonomiczny) (księgowość) sumaryczna wartość obrotu (1.3)

obrót położniczy ˈɔbrut ˌpɔwɔʒʲˈɲiʧ̑ɨ n
version
(medycyna, medyczny) zabieg lekarski mający na celu zmianę nieprawidłowej pozycji płodu w macicy

obrączka ɔbˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
ring
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu
wedding ring
(jubilerstwo, jubilerski) (zobacz) obrączka ślubna;

obrączka ślubna n
wedding band wedding ring
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obrączkować v
girdle
(botanika, botaniczny) usuwać pierścień zewnętrznych tkanek z pnia rośliny drzewiastej
ring
(zoologia, zoologiczny) zakładać obrączkę, znakując np. ptaki lub nietoperze

obręb n
area close grounds limits premises region
wyraźnie odgraniczony obszar wewnętrzny
hem whipstitch
krawiectwo zawinięty brzeg tkaniny, przyszyty w ten sposób, aby nie strzępił się
sphere range reach
zakres działań, możliwości, obszar wpływów

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
hoop
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;
hoop hoop band rim
sztywny pas z połączonymi końcami, opasujący coś

obsada n
cast
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.

obsadzić ɔpˈsaʥ̑iʨ̑ v
cast
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie
plant
(ogrodnictwo, ogrodniczy) posadzić rośliny na jakiejś wyznaczonej powierzchni

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
obscenity
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
obscene
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
observation
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
sformułowanie powstałe w wyniku obserwacji (1.1)

obserwant n
observant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
observer watcher beholder
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
observatory
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
astronomical observatory
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obserwowalny adj
observable
możliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
notice
spostrzegać
observe watch
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
obsession
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
obsessively
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie

obsesyjny adj
obsessive driven
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obskurnie adv
dingily
w sposób obskurny

obskurność n
dinginess
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest obskurne; cecha tych, którzy są obskurni

obsmażyć ɔpˈsmaʒɨʨ̑ v
sear
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) opiec na patelni

obstawać v
abide
nie zmieniać własnego zdania

obstrukcja n
constipation obstruction
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) trudność z wydaleniem stolca
obstruction stonewalling
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obszar ˈɔpʃar n
area
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obszar euro ˈɔpʃar ˈɛwrɔ n
euro area
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar państw, których walutą jest euro

obszarpaniec n
ragamuffin
(potocznie, potoczny) osoba w podartym, obszarpanym ubraniu

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
comprehensive ample
zawierający mnóstwo szczegółów
spacious roomy baggy broad extensive large
dużych rozmiarów

obsługa ɔpˈswuɡa n
personnel staff
zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś
service
czynność obchodzenia się z czymś lub kimś

obsługiwać ˌɔpswuˈɟivaʨ̑ v
handle run
wykonywać usługi na rzecz kogoś lub na rzecz jakiegoś przedsięwzięcia
operate
sterować pracą jakiegoś urządzenia, wykonywać czynności potrzebne do jego działania
support
o urządzeniach bądź oprogramowaniu: współpracować, umożliwiać działanie

obuch n
face
(technologia, technika, techniczny) tępo zakończona część robocza narzędzia

obudowa n
cover
część zewnętrzna urządzenia
housing
zespół budowli otaczających jakąś przestrzeń albo stojący wzdłuż jakiejś drogi

obudzić ɔˈbuʥ̑iʨ̑ v
awake wake up
przestać spać, zakończyć sen, wyrwać się ze snu

obumarły ˌɔbũˈmarwɨ adj
dead
który stał się martwy, który przestał spełniać funkcje życiowe

obunóż ɔˈbũnuʃ adv
on both foot
obiema nogami

obupłciowy adj
hermaphroditic
(biologia, biologiczny) mający cechy obu płci

oburzać v
outrage
wywoływać oburzenie – wzbudzać sprzeciw połączony z gniewem
resent
odczuwać oburzenie

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
indignation
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem

oburzony ˌɔbuˈʒɔ̃nɨ adj
indignant
odczuwający oburzenie

oburącz ɔˈburɔ̃n͇ʧ̑ adv
with in both arm
obiema rękami, używając obu rąk

oburęczność ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
ambidexterity ambidextrousness
umiejętność posługiwania się z równą sprawnością obiema rękami

oburęczny ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
ambidextrous
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami

obustronny adj
double double sided
występujący po obydwu stronach
mutual
zachodzący pomiędzy dwiema stronami relacji

obuty ɔˈbutɨ adj
equipped provided
wyposażony w buty
shod wearing
noszący buty
noszący dany rodzaj obuwia

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
footwear
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
obwarzanek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;

obwieszczenie n
announcement
oficjalna informacja podana do publicznej wiadomości na ogół w formie pisemnej

obwieś n
scoundrel miscreant
(dawniej, dawny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba postępująca źle

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
blame
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
bypass ring road
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwód ˈɔbvut n
circuit
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
edge
brzeg, krawędź, otaczająca coś z każdej strony, obejmująca obiekt zwykle w poziomie
girth
(matematyka, matematyczny) długość najkrótszego cyklu zawartego w grafie;
perimeter circumference
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;

obwód drukowany n
PCB printed circuit board
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obwód murmański pn
Murmansk Oblast
(geografia, geograficzny) obwód w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej niemal w całości leżący poza kołem podbiegunowym;

oby ˈɔbɨ particle
had better hopefully may
wyrażenie nadziei, że coś się stanie

obyczaj ɔˈbɨʧ̑aj n
custom
powszechnie przyjęty, tradycyjny sposób postępowania w danych okolicznościach
habit
nawyk, sposób postępowania, zachowania charakterystyczny dla danego człowieka lub zwierzęcia
morals mores way of life
zazwyczaj w liczbie mnogiej: sposób życia, zasady, którymi ktoś się kieruje

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
citizen
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatel drugiej kategorii ˌɔbɨˈvatɛl ˈdruɟɛ̇j ˌkatɛˈɡɔrʲji n
second-class citizen
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
civic
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
citizenship
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
oboe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
camp
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
refugee camp
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
concentration camp
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz zagłady n
extermination camp death camp
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obóz śmierci n
death camp
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłamywać v
break off
łamiąc, oddzielać części od pewnej całości, zwłaszcza z wielu jej stron
oddzielać się od pewnej całości, zwłaszcza z wielu stron

obława n
battue
(łowiectwo, łowiecki) polowanie na zwierzynę napędzaną na stanowiska myśliwych
dragnet manhunt
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki

obłok ˈɔbwɔk n
cloud
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów
pall
zagęszczenie czegoś lotnego w powietrzu

obłuda ɔbˈwuda n
double-dealing
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp.

obłudnik ɔbˈwudʲɲik n
double-dealer hypocrite
ktoś, kto jest nieszczery, fałszywy

obłudny ɔbˈwudnɨ adj
hypocritical
fałszywy, nieszczery

obłączek n
lunula
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;

obłąkanie n
insanity lunacy
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność

obłąkany adj
crazy insane mad deranged lunatic brainsick
będący w stanie obłąkania

obłąkany n
cuckoo madman
człowiek psychicznie chory

obłęd ˈɔbwɛ̃nt n
madness
wielkie zamieszanie, szaleństwo
madness insanity
choroba psychiczna, szaleństwo, mania

obłędny adj
amazing extraordinary
(potocznie, potoczny) podobający się
insane
odbiegający od normalności w sensie psychicznym

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
gluttony
nadmierne spożywanie pokarmów

obżartuch n
glutton big eater
(potocznie, potoczny) osoba, która się obżera

ocaleć v
survive
(książkowy) uniknąć unicestwienia

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
ocean
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
oceanarium
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;

oceaniczny adj
oceanic
dotyczący oceanu, związany z oceanem

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
oceanographer
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii)

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
oceanography
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
oceanographic
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

oceanologia n
oceanology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach

oceanologiczny adj
oceanological oceanologic
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
ocelot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocelot andyjski n
Andean mountain cat
(zoologia, zoologiczny) Leopardus jacobitus Cornalia, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;

ocelot argentyński n
Geoffroy's cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus geoffroyi d'Orbigny, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim na terenie Argentyny;

ocelot chilijski n
kodkod
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot chilijski (1.1)

ocelot nadrzewny n
margay
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot nadrzewny (1.1)

ocelot pampasowy n
colocolo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus colocolo Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot pampasowy (1.1)

ocelot tygrysi n
oncilla
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot tygrysi (1.1)

ocelot wielki n
ocelot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ocelot wielki (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
estimation evaluation
oszacowanie wartości czegoś
evaluation
opinia kogoś o czymś lub kimś
mark grade
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

oceniać ɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
pass judgment valuate
wydawać sąd, opinię

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
vinegar
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ocet balsamiczny n
balsamic vinegar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach

ocet winny n
wine vinegar cider vinegar
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%

och ɔx interjection
oh ah
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych (zachwytu, zaskoczenia, przestrachu)

ochlapać v
spatter splash
obrzucić czymś płynnym lub półpłynnym

ochlokracja n
ochlocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochoczo adv
gladly
w sposób ochoczy, chętnie

ochota ɔˈxɔta n
inclination desire alacrity
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochotniczy ˌɔxɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
voluntary
właściwy ochotnikowi, dotyczący ochotnika, składający się z ochotników

ochotnik n
volunteer enlistee
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś

ochra ˈɔxra n
ochre
barwa żółtobrunatna

ochraniacz n
guard pad protector
(technologia, technika, techniczny) przedmiot chroniący coś przed uszkodzeniem

ochraniać ɔ'xraɲäʨ̑ v
guard protect
strzec lub zabezpieczać przed zagrożeniem

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
protection
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu
security
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo

ochrona środowiska n
environmental protection
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;

ochroniarz ɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
bouncer guard
(potocznie, potoczny) pracownik służb ochrony

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
protective
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę

ochrowy adj
ochreish ochreous ochrous
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego

ochryple adv
hoarsely
mając chrypliwe brzmienie

ochrypnąć v
hoarsen
nabawić się chrypy

ochrypły adj
hoarse
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

ochładzać ɔxˈwaʣ̑aʨ̑ v
cool
obniżać temperaturę czegoś

ochłoda n
cooling
schłodzenie się, orzeźwienie

ochłodzenie n
cooling
uczynienie mniej intensywnymi jakiś pozytywnych uczuć lub relacji

ociągać v
put off
robić coś zbyt powolnie, niechętnie, wahając się

ociężały adj
inert languid logy lumbering sluggish
niemający energii do działania
ponderous unwieldy
wykonywany powolnie, bez energii
unresourceful
pozbawiony bystrości, polotu

octan ˈɔktãn n
acetate
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

octowy ɔʦ̑ˈtɔvɨ adj
acetic
(przymiotnik) od ocet

oculus n
oculus
(architektura, architektoniczny) okrągły lub owalny otwór w szczytowej ścianie budynku

ocynownia ˌɔʦ̑ɨ̃ˈnɔvʲɲa n
tinhouse tinning plant
(technologia, technika, techniczny) zakład lub dział zakładu, który zajmuje się cynowaniem elementów

oczar wirginijski n
American witch hazel witch hazel witch-hazel
(botanika, botaniczny) Hamamelis virginiana gatunek krzewu lub drzewa z rodziny oczarowatych, pochodzący ze wschodnich stanów USA i z Kanady, uprawiany jako roślina ozdobna, wykorzystywany także jako roślina lecznicza i do wyrobu kosmetyków;

oczarowywać v
enchant beguile bewitch glamour mesmerize rapture
wywoływać u kogo uczucie fascynacji, urzeczenia

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
expectation anticipation
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością
expectation hope
pragnienie, żądanie

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
await
dłużej czekać
expect hope
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś

oczeret n
bulrush tule
(botanika, botaniczny) Schoenoplectus Rchb., rodzaj roślin kłączowych z rodziny ciborowatych;

oczerniać v
denigrate slander vilify besmirch
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczko ˈɔʧ̑kɔ n
ladder
dziura w pończosze lub rajstopach

oczko w głowie ˈɔʧ̑kɔ ˈv‿ɡwɔvʲjɛ idiom
apple of one's eye
najważniejsza, droga, kochana komuś osoba lub zwierzę

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
ophthalmic ocular
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
eye socket orbit
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
nystagmus
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczyszczacz n
cleaner
urządzenie do oczyszczania

oczyszczalnia ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑alʲɲa n
purification plant sewage treatment plant sewage-farm sludgeworks wastewater treatment plant
(potocznie, potoczny) oczyszczalnia ścieków
refinery
urządzenie lub zakład, które coś oczyszczają

oczyszczalnia ścieków ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑alʲɲa ˈɕʨ̑ɛkuf n
sewage treatment plant wastewater treatment plant purification plant sewage-farm sludgeworks
(ekologia, ekologiczny) zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych;

oczyszczanie ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑ãɲɛ n
purification
(rzeczownik odczasownikowy) od oczyszczać

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
clean purify brush down purge
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości
rehabilitate
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy

oczyszczenie ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
catharsis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej
clean
przywrócenie porządku, higieny
clearance
usunięcie zanieczyszczeń (skażenia, brudu, drobnoustrojów (i tak dalej))
expurgation
usunięcie rzeczy, osób lub treści nieprzychylnych, niezgodnych z ideologią
purification
otrzymanie czystej substancji z substratu

oczytany adj
well-read
taki, który przeczytał wiele książek

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
obvious evident
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
certainly of course absolutely
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
obviously evidently of course certainly naturally
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
because of
…tworzący konstrukcje opisujące przyczynę omawianego wydarzenia
every
za jeden egzemplarz, sztukę
for from since
…tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś
from
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
from for since
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
than
…tworzący konstrukcje porównawcze dwóch pojęć

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
from A to Z a to z from soup to nuts
od początku do końca; w pełni, całkowicie

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
from time to time
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od czubka głowy do pięt ɔt‿ˈʧ̑upka ˈɡwɔvɨ dɔ‿ˈpʲjɛ̃nt adv
from head to toe
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

od dawna adv
for a long time for ages from way back in a long time long since
od dłuższego czasu

od deski do deski ɔd‿ˈːɛsʲci dɔ‿ˈdɛsʲci adv
from cover to cover
od początku do końca

od dupy strony ɔd‿ˈːupɨ ˈstrɔ̃nɨ adv
ass-backwards
(wulgarnie, wulgaryzm) niewłaściwie, odwrotnie, na opak, od końca

od dziecka adj
from a young age from childhood
bardzo wcześnie zaczynając

od dziecka adv
since childhood
od dawna, od czasu gdy się miało kilka lat

od groma ɔd‿ˈɡrɔ̃ma
in droves in spades
(potocznie, potoczny) bardzo dużo, mnóstwo

od kołyski do grobu adv
from cradle to grave
przez całe życie

od niechcenia ˌɔdʲ‿ɲɛˈxʦ̑ɛ̃ɲa idiom
casually negligently
niedbale, bez większego zaangażowania

od niedawna adv
only recently recently
od krótkiego czasu

od nowa ɔd‿ˈnɔva adv
from scratch
od początku

od przybytku głowa nie boli ˌɔt‿pʃɨˈbɨtku ˈɡwɔva ɲɛ‿ˈbɔlʲi proverb
plenty is no plague store is no sore
nadmiar pieniędzy, dóbr nikomu nie zaszkodzi

od razu ɔd‿ˈrazu adv
straight away straight off straightaway
bez namysłu

od ręki ɔd‿ˈrɛ̃ŋʲci adv
offhand on the spot
bez czekania, zaraz, natychmiast

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
from head to toe from top to toe
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

od wielkiego dzwonu ˌɔd‿vʲjɛlʲˈcɛɡɔ ˈʣ̑vɔ̃nu adv
once in a blue moon
rzadko, tylko przy szczególnej okazji, w szczególnych przypadkach

oda ˈɔda n
ode
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalisque
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbarwiać v
discolor discolour
pozbawiać barwy

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
bounce
(ekonomia, ekonomiczny) wyraźny wzrost kursów akcji lub innych aktywów, który nastąpił po okresie spadków
copy
wierna kopia kogoś lub czegoś
imprint
odcisk, odbitka czegoś
reflection
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;

odbiegać v
drift away stray from
odchodzić od przedmiotu sprawy
run off
biegnąc, oddalać się skądś

odbierać ɔdˈbʲjɛraʨ̑ v
answer
podnosić słuchawkę telefonu i rozpoczynać rozmowę
collect pick up
zabierać kogoś z jakiegoś miejsca
deprive remove by force
zabierać komuś coś, co miał, posiadał
receive
o telewizorze, radiu: przyjmować fale ze stacji nadawczej
take
odczytywać coś (słowa, zachowanie, reakcje) w określony indywidualny sposób
take back
zabierać coś z miejsca, do którego wcześniej się to zanosiło
zabierać coś od kogoś, co się wcześniej dało/pożyczyło lub co ktoś wziął

odbierać telefon v
answer the phone
odpowiadać na wezwanie do rozmowy telefonicznej

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
fender
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;

odbijać ɔdˈbʲijäʨ̑ v
cut in
przerywając taniec jakiejś parze, zabierać partnerkę lub partnera do tańca ze sobą
reflect
uderzeniem nadawać inny kierunek czemuś będącemu w ruchu
reflect broach
o powierzchniach mających właściwości zwierciadła: odtwarzać, dawać obraz czegoś
win back
odzyskiwać coś w walce lub uwalniać kogoś uwięzionego
be reflect
ukazywać obicie obiektu w lustrze, wodzie itp.

odbijać się czkawką ɔdˈbʲijäʨ̑‿ɕɛ ˈʧ̑kafkɔ̃w̃ v
bite someone in the ass bite someone in the butt come back to bite
o powracających przykrych, nieprzyjemnych konsekwencjach czegoś, co zdarzyło się pewien czas temu

odbiorca ɔdˈbʲjɔrʦ̑a n
recipient
osoba, do której dociera przekaz artystyczny, intelektualny lub informacyjny

odbiornik n
receiver
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne

odbitka n
ectype print rubbing
zapis graficzny otrzymany określoną metodą techniczną, np. odciskową, drukarską, fotochemiczną

odbiór ˈɔdbʲjur interjection
over
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu

odbiór ˈɔdbʲjur n
receipt
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)
reception
(elektronika, elektroniczny) wychwycenie sygnału radiowego lub telewizyjnego
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwanie sygnałów ze zmysłów

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
reconstruction restoration
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbudowywać v
reconstruct
budować ponownie; odświeżać budowle
restore
przywracać do poprzedniego stanu

odbyt ˈɔdbɨt n
anus asshole
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
rectum
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
do have
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś
take place
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się

odcedzić ɔtˈʦ̑ɛʥ̑iʨ̑ v
strain
oddzielić od siebie płyn i znajdujące się w nim cząstki stałe

odchody ɔtˈxɔdɨ n
excrement feces
(fizjologia, fizjologiczny) stałe pozostałości trawienne i ciekłe, produkty przemiany materii wydalane jako kał i mocz

odchody połogowe n
lochia
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
break off a relationship break up
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś
leave walk away depart
oddalać się od jakiegoś miejsca
pass away
(eufemistycznie) umierać

odchylenie n
deviation
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;

odchylenie standardowe n
standard deviation
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
hue shade
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinać ɔtʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
cut off
tnąc, oddzielać coś od jakiejś całości
tnąc, uwalniać coś lub kogoś
disassociate dissociate
(przenośnie, przenośnia) zrywać z czymś lub z kimś
retort
(przenośnie, przenośnia) trafnie i szybko odpowiadać na postawiony zarzut, na krytykę itp.
stand out
(przenośnie, przenośnia) wyraźnie zarysować się na jakimś tle

odcinać kupony ɔtʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ kuˈpɔ̃nɨ v
reap the benefits
(przenośnie, przenośnia) czerpać korzyści z czegoś, co zostało osiągnięte, wypracowane wcześniej

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
episode instalment
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
section
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)
fragment większej całości, odcięty od niej
segment line segment
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
corn
(medycyna, medyczny) zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku
impression
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
fingerprint
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby
(informatyka, informatyczny) w kryptografii: krótka sekwencja znaków identyfikująca większą ilość danych

odciągać v
draw away
zniechęcać kogoś do czegoś lub kogoś

odciążać v
lighten
odejmować czemuś ciężar, obciążenie

odcięta n
abscissa
(geometria) jedna ze współrzędnych, wykreślana na osi poziomej i oznaczana symbolem x;

odczasownikowy adj
deverbal verbal
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sensation impression feel sentiment
wrażenie, które się odczuwa

odczuwalny adj
noticeable sensible
dający się odczuć, wyczuwalny

odczuwać ɔṭˈʧ̑uvaʨ̑ v
feel realize
interpretować coś
feel sense
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów

odczyt n
lecture
wykład publicznie wygłoszony zwykle na temat popularnonaukowy
reading
sprawdzenie wartości zarejestrowanej na przyrządzie pomiarowym

odczytywać ˌɔṭʧ̑ɨˈtɨvaʨ̑ v
decipher
czytać tekst zapisany nieznanymi znakami lub zapisany niewyraźnie
read aloud
publicznie czytać na głos

oddalać v
dismiss
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań
move away
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami
fly away fly off go away go off retreat sail away
zwiększać własną odległość od czego lub kogo

oddalenie n
distance remoteness
odległość
rejection
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odrzucenie (np. wniosku, protestu)

oddalony adj
distant far faraway remote far-off wide
położony w znacznej odległości przestrzennej albo czasowej od czegoś

oddanie ɔdˈːãɲɛ n
devotion commitment
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie
return
(rzeczownik odczasownikowy) od oddawać

oddany adj
devoted
gotów do poświęceń dla kogoś lub czegoś; wierny, lojalny, przywiązany

oddawanie ˌɔdːaˈvãɲɛ n
return
odpłacanie komuś za coś w podobny sposób
zwracanie czegoś komuś

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
return give back
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi
transmit
przekazywać, dostarczać coś komuś

oddech ˈɔdːɛx n
breath
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
respiratory
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
respiration
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
breathe respire
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
branch division
odrębna i samodzielnie działająca część jakiejś organizacji lub urzędu
squad troop
grupa ludzi jako część pewnej formacji

oddziaływanie ˌɔdʲʥ̑awɨˈvãɲɛ n
effect influence
(książkowy) wywierany wpływ
interaction
(fizyka, fizyczny) zjawisko przyciągania lub odpychania obiektów

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
influence interact
wpływać, powodować skutek

oddzielać ɔdʲˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
separate
separować jedną rzecz od drugiej
separować kogoś od jakiejś grupy
be separate
ulegać odłączaniu od całości
separate
odzielać (1.2) siebie od jakiejś grupy

oddzielenie n
separation
(rzeczownik odczasownikowy) od oddzielić

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
separate the wheat from the chaff
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
separate the wheat from the chaff
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych

oddzielnie adv
separately apart separate severally
nie razem, osobno

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
separate
taki, który stanowi samodzielną całość

odebrać życie v
take life
spowodować utratę życia

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
subtraction
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;
(rzeczownik odczasownikowy) od odejmować

odejmować ˌɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
subtract
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania;

odejście n
congeeing departure divorcing going leaving
(rzeczownik) (odczasownikowy) od odejść

odejść z pustymi rękami idiom
leave emptyhanded
opuścić jakieś miejsce, nic nie załatwiwszy

odeon n
odeon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zadaszona budowla z amfiteatrem, w starożytnej Grecji i Rzymie, w której odbywały się konkursy muzyczne i recytatorskie;

odezwa n
message proclamation
apel do społeczeństwa

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
guess
aspekt dokonany od: odgadywać

odgadywać v
divine solve
znajdować rozwiązanie poprzez rozumowanie
guess
starać się przeniknąć, poznać; myśleć, że samemu rozpoznano sytuację; próbować przewidzieć

odgałęzienie n
branch branching turning offshoot turn-off
część odchodząca w bok od trzonu

odgiętka n
bend protector
(technologia, technika, techniczny) elastyczny element zabezpieczjący końcówkę przewodu przed nadmiernym wyginaniem się

odgradzać v
fence off partition off wall off
ogradzając, oddzielać coś od czegoś

odgrywać ɔdˈɡrɨvaʨ̑ v
act
udawać kogoś, kim się nie jest
act play
pełnić w czymś jakąś funkcję, mieć znaczenie
act play off
udawać jakieś emocje
act play role-play roleplay
tworzyć jakąś postać w przedstawieniu teatralnym lub filmie
play
odtwarzać utwór muzyczny
re-enact reenact
odtwarzać w inscenizacji rzeczywiste wydarzenia
get back at for take one's revenge take out it take out on for take revenge
mścić się
take place
wydarzać się
win back
odzyskiwać w grze to, co się uprzednio przegrało

odgłos ˈɔdɡwɔs n
sound
dźwięk towarzyszący jakiejś czynności lub wydawany przez coś, brzmienie czegoś

odhaczać v
tick
stawiać znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności

odholowywać v
pull away
(motoryzacja) zabierać niesprawny pojazd za pomocą holownika

odium ˈɔdʲjũm n
odium
(książkowy) niechęć lub nienawiść do kogoś, kogo obarcza się winą za coś

odjazd ˈɔdʲjast n
departure
ruszenie w drogę, początek podróży jakimś środkiem lokomocji

odjazdowo adv
awesomely
(potocznie, potoczny) podobając się

odjazdowy adj
awesome cool dope groovy sick
(potocznie, potoczny) podobający się

odjeżdżać ɔdʲˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
depart leave go away
jadąc, oddalać się

odjąć ˈɔdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ conjunction
minus take away
(matematyka, matematyczny) minus (spójnik stawiany między odjemną i odjemnikiem)

odjąć ˈɔdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
take away
(matematyka, matematyczny) wykonać działanie odejmowania;
zabrać część jakiejś całości

odkażać v
decontaminate disinfect
niszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub gnilne
disinfect
usuwać środki szkodliwe dla zdrowia ze skażonych powierzchni

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
discovery invention
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkryty adj
open
taki, który nie ma przykrycia
open outdoor
wystawiony na środowisko zewnętrzne

odkrywać ɔtˈkrɨvaʨ̑ v
discover
poznawać coś nowego

odkrywca n
discoverer
ktoś, kto coś odkrywa

odkrztuszać v
expectorate
kaszląc, usuwać z dróg oddechowych zalegającą w nich wydzielinę

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
vacuum cleaner hoover vacuum
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkurzanie ˌɔtkuˈʒãɲɛ n
hoovering vacuuming
(rzeczownik odczasownikowy) od odkurzać

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
dust
usuwać kurz
hoover vacuum
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd.

odkuć v
forge
wykuć
remove
odłączyć za pomocą kucia
retaliate
(potocznie, potoczny) wziąć odwet, zemścić się

odkąd ˈɔtkɔ̃nt pronoun
since when
od kiedy
where from
od którego miejsca
for as long as
od kiedy tylko (emfaza)
since
od kiedy

odkład n
nuc nucleus
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej

odkładać ɔtˈkwadaʨ̑ v
hang up
(telekomunikacja) odkładać słuchawkę przerywać rozmowę telefoniczną
postpone put off
przenosić na późniejszy termin
put back
kłaść na bok rzeczy, które trzymało się w ręku
save put aside
oszczędzać pieniądze lub inne zasoby na określony cel
accumulate
o mule, tłuszczu, osadzie: gromadzić się w coraz większej ilości

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
distance
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
distant
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości
distant remote
znajdujący się daleko

odlew ˈɔdlɛf n
cast
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy

odlewać v
cast found mould mold
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy
drain
usuwać płyn z naczynia, lejąc go w jakieś miejsce
drain off
oddzielać płyn od cząstek stałych
piss drain the main vein have a leak leak pump ship splash boots
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz

odlewnia n
foundry
(technologia, technika, techniczny) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;

odlot ˈɔdlɔt n
departure
start do podróży powietrznej, oddalenie się drogą powietrzną

odlotowy ˌɔdlɔˈtɔvɨ adj
cool
(slangowo) wspaniały, rewelacyjny

odludny adj
secluded lonely
znajdujący się daleko od skupisk ludzi

odma ˈɔdma n
pneumatosis
(medycyna, medyczny) przedostanie się powietrza do jamy lub tkanki ciała zaistniałe na skutek choroby, urazu lub zabiegu medycznego;

odma opłucnowa n
pneumothorax
(medycyna, medyczny) obecność powietrza lub innych gazów w jamie opłucnej;

odmawiać ɔdˈmavʲjäʨ̑ v
refuse decline
nie zgadzać się
say
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wypowiadać słowa modlitwy

odmiana ɔdˈmʲjãna n
change
zmieniona postać lub sposób, zmienianie postaci lub sposobu
inflection conjugation
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.
variety variant variation
rodzaj, gatunek, wariant, klasa

odmiana językowa n
language variety lect linguistic variety
swoista forma mowy (regiolekt, socjolekt, język standardowy (i tym podobne, i temu podobne));

odmieniec jaskiniowy n
olm
(zoologia, zoologiczny) Proteus anguinus, gatunek płaza ogoniastego zamieszkujący jaskinie na Półwyspie Bałkańskim;

odmienność n
dissimilarity divergence distinctiveness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest odmienne; cecha tych, którzy są odmienni

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
different dissimilar heterodox distinct foreign disparate
różny
inflected
(gramatyka) podlegający odmianie

odmowa ɔdˈmɔva n
refusal rejection
niewyrażenie zgody

odnaleźć ɔdˈnalɛɕʨ̑ v
find
trafić na to, czego się szuka

odnawialny adj
renewable
dający się odnowić, możliwy do odnowienia

odnawiać ɔdˈnavʲjäʨ̑ v
renew renovate
ponownie nadawać wygląd nowości, tak by coś wyglądało znów jak nowe

odniesienie ˌɔdʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
reference
(książkowy) nawiązanie do czegoś

odnieść ˈɔdʲɲɛ̇ɕʨ̑ v
achieve bring
zyskać coś, mieć jakiś wynik
bring back carry back
przynieść coś z powrotem; dostarczyć coś, aby to oddać
treat
potraktować coś lub kogoś w pewien sposób

odnoga ɔdˈnɔɡa n
arm branch
odgałęzienie, podłużna część biegnąca w bok od jakiejś całości

odnosić ɔdˈnɔɕiʨ̑ v
concern
dotyczyć czegoś

odnotować ˌɔdnɔˈtɔvaʨ̑ v
comment on note
powiedzieć o czymś przy okazji
make a note note note down set down write down
sporządzić notatkę
mark note
zrobić znak przy czymś istotnym celem pamiętania o tym
note
przyjąć do wiadomości
note record
zwrócić na coś uwagę

odnowa ɔdˈnɔva n
renewal
przywrócenie czemuś świeżego, nowego wyglądu

odnośnie do ɔdˈnɔɕɲɛ ˈdɔ
concerning regarding with regard to with respect to
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś

odnośnik n
footnote
przypis opatrzony odnośnikiem (1.1)
reference
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu

odonto- ɔdˈɔ̃ntɔ
odonto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z zębami lub zębiną

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odosobnienie n
isolation retirement seclusion
stan odizolowania od innych

odosobniony adj
isolated outlying secluded sequestered solitary
będący na uboczu, odizolowany od innych
sparse
odróżniający się od innych

odpad ˈɔtpat n
refuse waste offal
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);

odpadać v
be out drop out lose
przestawać brać udział wskutek przegrania, wyeliminowania
come off
oddzielać się od miejsca przymocowania

odpalać ɔtˈpalaʨ̑ v
fire
uruchamiać broń palną lub rakietową
start
zapalać / uruchamiać coś

odpieprzyć ɔtˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
fuck off
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawić kogoś w spokoju, odczepić się od kogoś

odpierać v
fight back fight off repulse ward off
bronić się w sposób skuteczny przed ciosami, napaścią
refute rebut
bronić się skutecznie przed zarzutami
repel
używać siły do odsunięcia niebezpieczeństwa; zmuszać do odwrotu

odpierdalać ˌɔtpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
fuck off
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawiać w spokoju

odpisać v
write back
napisać coś w odpowiedzi, udzielić pisemnej odpowiedzi

odplamiacz ɔtˈplãmʲjaʧ̑ n
stain remover
(handel, handlowy) środek chemiczny służący do wywabiania plam

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
rest repose
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
rest relax
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odpolitycznienie n
depoliticisation
pozbawienie czegoś politycznego charakteru

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
immunity
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
insusceptible resilient tolerant
taki, na którego dana rzecz nie ma wpływu; obojętny
resistant hardy immune refractory robust
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
answer
ponosić za coś konsekwencje
answer fulfil meet
spełniać jakieś warunki, oczekiwania
answer reply
udzielać odpowiedzi
be responsible
być za coś odpowiedzialnym
correspond accord
być zgodnym z czymś
correspond match equal
być równoważnym czemuś
reply answer
odpisywać (np. na list)
respond return
reagować, odwzajemniać się
say one lesson reply
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
suit
podobać się

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
fitting suitable proper adequate relevant
spełniający wymagane warunki

odpowiednik ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲik n
equivalent
pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
accordingly respectively
(książkowy) w tej samej kolejności
appropriately accordingly adequately
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie

odpowiedniość ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
suitableness
cecha obiektów odpowiadających sobie, pasujących do siebie

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
responsibility liability charge responsibleness
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
accountable
kierujący czymś
responsible
będący przyczyną
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności
przeznaczony do poniesienia konsekwencji

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
answer reply
reakcja na pytanie

odprasowanie n
ironing out
wygładzenie jakiejś tkaniny lub części garderoby przez prasowanie

odprawa ɔtˈprava n
briefing
zebranie, podczas którego zwierzchnik udziela instrukcji podwładnym
check-in
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu lub odejściem jednostki pływającej
severence pay
jednorazowe wynagrodzenie udzielane pracownikowi przy opuszczaniu posady

odprawa celna n
customs
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;

odprawiać v
clear
poddawać kontroli celnej
conduct
czynić coś według ustalonego wcześniej protokołu lub zwyczaju
dismiss fire
dać komuś wypowiedzenie, zwolnić kogoś
send back turn away
odsyłać kogoś, nie zrobiwszy tego, o co prosił

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
accompany assist
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
relax slacken
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić

odprężenie n
détente
zmniejszenie napięcia w stosunkach między stronami, np. państwami lub instytucjami
relaxation
stan zmniejszenia napięcia psychicznego, nastania ulgi

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
knock on wood touch wood
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpust n
Parish festival fair
(etnografia, etnograficzny) (kościelny) uroczystość kościelna ku czci patrona danego kościoła połączona z kiermaszem bądź festynem;
indulgence
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;

odpuszczać v
absolve
uwalniać od ciążącej winy lub obowiązku
get over lay back let up on
ulegać rezygnacji z czegoś

odpuścić ɔtˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
let go
aspekt dokonany od: odpuszczać

odpychający adj
forbidding noisome
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpychać v
push away
oddalać pchnięciem
repel repulse
powodować niechęć
push oneself away
oddalać siebie skądś pchnięciem
repel each other
(fizyka, fizyczny) oddalać się od siebie

odpłacać ɔtˈpwaʦ̑aʨ̑ v
pay back repay
oddawać w zamian coś, odwzajemniać się czynem, zachowaniem

odpłacić pięknym za nadobne ɔtˈpwaʨ̑iʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋknɨ̃m ˌza‿naˈdɔbnɛ v
give as good as one gets give tit for tat
odpłacić się tym samym, odwzajemnić się w ten sam sposób

odpływ ˈɔtpwɨf n
drain
ujście, otwór, przez który odpływa skądś woda
low tide ebb
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
measles rubeola
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odraczać ɔdˈraʧ̑aʨ̑ v
postpone defer adjourn prorogue
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin

odradzać v
advise against
radząc, namawiać do zrezygnowania z czegoś
revive
powodować istnienie lub działanie na nowo
regenerate
(biologia, biologiczny) tworzyć się znowu jako część organizmu
revive
zaczynać swoje istnienie lub działanie na nowo

odraza ɔdˈraza n
disgust
uczucie wstrętu, obrzydzenia, niechęci do kogoś lub czegoś

odrażająco adv
abhorrently abominably foully grubbily loathsomely repellently
w sposób odrażający

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
repugnant disgusting loathsome repulsive abhorrent abominable
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odrdzewiać v
furbish
pozbawiać rdzy

odreagowanie ˌɔdrɛaɡɔˈvãɲɛ n
abreaction
przeżycie jakiegoś doświadczenia w celu oczyszczenia emocjonalnego, pozbycia się negatywnych emocji wywołanych innym doświadczeniem

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
hint
bardzo mała ilość czegoś

odrobinę adv
a mite a trifle fractionally
w niewielkiej ilości

odrost n
outgrowth
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) część rośliny wyrastająca z pnia lub korzenia

odrośl n
offshoot
(botanika, botaniczny) boczny pęd
root
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.

odruch n
reflex
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego

odruchowo adv
instinctively
w sposób odruchowy

odruchowy adj
involuntary
taki, który powstaje nagle w zmierzeniu się z kimś lub czymś, bez zamierzenia
reflex reflexive
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący odruchu jako reakcji organizmu na bodźce

odrywać v
drag away
przerywać komuś jakąś czynność, zajmując czym innym
rip off
odłączać część od danej całości poprzez ciągnięcie lub szarpanie
come off
być oddzielanym od całości, odłączać się
drag away
przestawać coś robić, zajmując się czym innym; robić przerwę w pracy
take off
przestawać stykać się; tracić styczność

odrzucać ɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
cast
zmieniać położenie ruchem gwałtownym czy rzutem
cast rebuff
oddalać gwałtownie od siebie
deny negative
unikać potwierdzenia a nawet zaprzeczać
fob off overrule refuse reject
wykonywać czynność świadczącą o nieakceptowaniu czegoś
reject
(medycyna, medyczny) nie przyjmować przeszczepu

odrzucenie n
refusal rejection disclaimer dismissal renunciation repudiation
(rzeczownik odczasownikowy) od odrzucić

odrzutowiec n
jet jet aircraft
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;

odróżnianie n
differentiation discrimination
(rzeczownik odczasownikowy) od odróżniać

odróżniać ɔdˈruʒʲɲäʨ̑ v
distinguish
identyfikować odmienne rodzaje czegoś

odróżnienie n
distinction as opposed to unlike
(rzeczownik odczasownikowy) od odróżnić

odrębny ɔdˈrɛ̃mbnɨ adj
particular
różniący się od innych
separate
stanowiący samodzielną całość

odręczny ɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
handmade
wykonany ręcznie
handwritten
napisany własnoręcznie

odsetek ɔtˈsɛtɛk n
proportion rate
określony procent całości

odsiadka n
porridge stretch
(potocznie, potoczny) odbywanie kary w zakładzie karnym

odsiadywać v
serve
odbywać karę więzienia

odsprzedaż n
resale
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstraszanie n
deterrence
(rzeczownik odczasownikowy) od odstraszać

odstraszać v
frighten off scare off
strasząc, wywoływać czyjąś rezygnację z czegoś

odstąpienie n
relinquishing relinquishment renoucement waiver
zrzeczenie się czegoś; zaniechanie działań

odstęp ˈɔtstɛ̃mp n
interval
odległość w czasie między jakimiś wydarzeniami
space spacing
odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami

odstęp księżycowy ˈɔtstɛ̃mp ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ n
lunitidal interval
(nawigacja) różnica między momentem kulminacji Księżyca, a momentem wystąpienia wody wielkiej lub wody niskiej

odstępca n
renegade
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów

odstępować v
give
oddawać coś komuś (bez zapłaty)
sell
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach
abandon back out depart
odchodzić od postanowień
abandon leave
zostawiać kogoś samego

odstępstwo ɔtˈstɛ̃mpstfɔ n
dissent
rezygnacja, porzucenie, odstąpienie od jakichś zasad, wartości, przekonań

odsuwać v
draw pull
sunąc, przemieszczać coś, co stanowi przeszkodę
move away pull away
sunąc czym, oddalać to na niewielką odległość

odsyłać v
refer send
kierować w jakieś miejsce lub do jakiejś osoby
send back
wysyłać z powrotem

odszczepieniec ˌɔṭʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
dissenter
ktoś, kto zerwał z jakąś tradycją, ideologią itp.

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
indemnity compensation damages recompense amends
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odszkodowawczy adj
compensative
związany z odszkodowaniem, dotyczący odszkodowania

odszpuntowywać odszpuntować v
broach set abroach tap
otwierać, wyjmując szpunt

odszumianie ˌɔṭʃũˈmʲjä̃ɲɛ n
noise reduction
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (rzeczownik odczasownikowy) od odszumiać

odsączać v
drain drain off
oddzielać ciecz od części stałych przez sączenie

odsłaniać v
draw
usuwać to, co zasłania
expose show unveil
powodować, że coś staje się widoczne
reveal
sprawiać, że coś wychodzi na jaw
appear
dawać się poznać
pozbawiać się zakrycia

odsłownik n
gerund
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik, który jest utworzony od czasownika

odsłuch ˈɔtswux n
stage monitor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pojedyncza kolumna lub zestaw takich kolumn umieszczanych nisko na scenie przed wykonawcami w celu podniesienia ich wzajemnej słyszalności

odtrutka ɔtˈːrutka n
antidote antipoison
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtwarzacz n
player
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
play back replay
prezentować nagranie
play perform re-enact
wykonywać naśladując
portray recreate
tworzyć na podstawie teorii i pamięci
reproduce reconstruct regenerate
ponownie tworzyć

odtworzenie ˌɔtːfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
recreation restoration
(rzeczownik odczasownikowy) od odtworzyć

odtylcowy adj
breechloading
o broni palnej: nabijany od strony nasady lufy

odtylcówka n
breechloader
broń palna nabijana od strony nasady lufy;

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
henceforth since thereafter
od tej chwili, od teraz
hereafter
od tego miejsca

odurzać v
intoxicate
doprowadzać do częściowego lub pełnego stanu nieświadomości lub niepoczytalności

odurzenie n
intoxication
zamroczenie świadomości wywołane środkami odurzającymi

odwach ˈɔdvax n
guardhouse guardroom
areszt wojskowy

odwaga ɔdˈvaɡa n
courage bravery spunk
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odwalić kitę ɔdˈvalʲiʨ̑ ˈcitɛ v
snuff it
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) umrzeć

odwar n
decoction
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;

odważać v
weigh out
ważąc coś, odmierzać odpowiednią ilość tego
dare
decydować się na coś niebezpiecznego, niełatwego

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
bravely courageously
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
weight
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
courageous brave
taki, który ma odwagę

odwet n
retaliation reprisal
odwzajemnienie za zło

odwieczny ɔdˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
age-old long-time immemorial
istniejący, trwający od wieków

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
visit
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwiedziny ˌɔdvʲjɛ̇ˈʥ̑ĩnɨ n
visit
czyjeś przybycie do kogoś, aby zobaczyć się z nim
wizyta u chorego w szpitalu

odwiert n
borehole
(górnictwo, górniczy) wąski, głęboki otwór wywiercony w ziemi

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
thaw
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) złagodzenie represyjnej polityki władz

odwołanie ˌɔdvɔˈwãɲɛ n
appeal
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji
pismo zawierające prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy
cancellation
(rzeczownik odczasownikowy) od odwołać
dismissal impeachment recall removal
usunięcie ze stanowiska
reference
odniesienie do czegoś

odwoływać v
cancel
oznajmiać, że coś się nie odbędzie (np. zebranie, przedstawienie)
fire
usuwać kogoś ze stanowiska (np. dyrektora, ambasadora)
reference
powoływać się na coś (np. na uprawnienia, uprzednie decyzje), opierać się na czymś (np. na faktach, przykładach)

odwracalny adj
reversible
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego

odwracać ɔdˈvraʦ̑aʨ̑ v
turn turn around
przekręcać, obracać na drugą stronę

odwrotnie ɔdˈvrɔtʲɲɛ adv
vice versa inversely the other way around
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót

odwrotność ɔdˈvrɔtnɔɕʨ̑ n
reciprocal
(matematyka, matematyczny) liczba, która pomnożona przez daną niezerową liczbę daje jeden;

odwrotny ɔdˈvrɔtnɨ adj
opposite
mający cechy przeciwne w stosunku do cech danej rzeczy
opposite other
stanowiący drugą stronę czegoś
opposite reverse
odbywający się w przeciwnym kierunku

odwrót n
back flip deviation withdrawal
wyjście z trwania w czymś
retreat
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odwzorowanie n
modelling modeling
odtworzenie zgodnie ze wzorem

odwłok ˈɔdvwɔk n
abdomen
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów

odyniec ɔˈdɨ̃ɲɛʦ̑ n
boar
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, a rzadziej żubra

odyseja ˌɔdɨˈsɛja n
odyssey
(książkowy) długa podróż pełna wydarzeń i przygód

odziarniarka n
cotton gin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odziarniające bawełnę i len

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
clothing clothes
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odznaczać ɔdˈznaʧ̑aʨ̑ v
decorate
nadawać odznaczenie
stand out
wyróżniać się czymś

odznaka ɔdˈznaka n
badge
znak przynależności do czegoś, np. organizacji, noszony na ubraniu
military decoration
znak wyróżniający kogoś zasłużonego, nagrodzonego, noszony na ubraniu

odzobaczyć v
unsee
(żartobliwie) przestać widzieć, żałując, że się w ogóle zobaczyło, chcieć to zapomnieć; wyrażone w kategorii życzeniowej, niemożliwej do spełnienia

odzwierciedlać v
reflect
dawać zwierciadlany obraz
reflect mirror
przedstawiać dokładnie
be reflected
być wyrażanym
ukazywać się jak w zwierciadle

odzwierciedlenie n
reflection reflexion
dokładne przedstawienie, wyrażenie czegoś; wierny obraz
obraz odbity w tafli czegoś

odzysk n
recycling
pozyskiwanie lub pozyskanie surowców wtórnych

odzyskiwać ˌɔdzɨˈsʲcivaʨ̑ v
reclaim
mieć z powrotem wartość, którą się straciło; wrócić do dawnego stanu
ponownie wchodzić w posiadanie jakiejś rzeczy

odzywać się v
call write
nawiązywać kontakt, by przekazywać wieści
ring be heard
wydawać dźwięk, być słyszalnym
speak
mówić, zwykle w odpowiedzi do czego
surface
pojawiać się lub występować ponownie

odzywka ɔdˈzɨfka n
bid
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry

odór ˈɔdur n
odor odour
(książkowy) nieprzyjemny zapach

odłam n
block
duża część odłamana od całości
breakaway faction
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy

odłamek n
shrapnel
(wojskowość, wojskowy) część pocisku oderwana w czasie wybuchu
splinter chip sliver
mała część odłamana od całości

odłamywać v
break off
oddzielać część od całości poprzez łamanie

odłożyć v
hang up
(telekomunikacja) odłożyć słuchawkę przerwać rozmowę telefoniczną
postpone put off
przenieść na późniejszy termin
put aside
oszczędzić pieniądze lub inne zasoby na określony cel
put back
położyć na bok lub na miejsce coś, co przestało być potrzebne
accumulate
o mule, tłuszczu, osadzie: zgromadzić się

odłożyć na półkę ɔdˈwɔʒɨʨ̑ na‿ˈpuwkɛ v
shelve
(przenośnie, przenośnia) zostawić coś do zrobienia na później, na czas bliżej nieokreślony

odłóg n
fallow
(rolnictwo, rolniczy) nieuprawiany grunt orny

odłącznik ɔdˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
disconnector
(elektryczność) łącznik tworzący widoczną przerwę między stykami

odśnieżanie ˌɔtʲɕɲɛˈʒãɲɛ n
clearing of snow snow removal
usuwanie śniegu z jakiejś powierzchni

odśnieżarka ˌɔtʲɕɲɛˈʒarka n
snow-blower snow-plough
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.

odśnieżać ɔtʲˈɕɲɛʒaʨ̑ v
clear of snow
usuwać śnieg z ulic, chodników, dachów itp. przy pomocy łopat, mioteł, soli lub pługów

odśnieżenie ˌɔtʲɕɲɛˈʒɛ̃ɲɛ n
clearing of snow
usunięcie śniegu z jakiejś powierzchni

odśrodkowy adj
centrifugal distad eccentric
skierowany od środka czegoś w kierunku zewnętrznym
decentralising
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorientowany na większe uprawnienia i działania organów niższych szczebli

odśrubowywać v
unbolt unscrew
odkręcając śruby, odłączać coś od pewnej całości

odświeżać v
refresh
czynić coś świeżym, rześkim
refresh brush up renew
powracać do czegoś po przerwie i czynić na nowo aktualnym
refresh freshen up
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś
freshen up spruce up
doprowadzać siebie do pożądanego stanu

odświętnie adv
festally festively
tylko od święta

odświętny adj
festive ceremonial festal festival
przeznaczony na święto
formal special
(przenośnie, przenośnia) odznaczający się czymś niecodziennym

odżegnać v
deprecate renounce
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.

odżywczy ɔḍˈʒɨfʧ̑ɨ adj
nourishing
taki, który wzmacnia skórę, włosy, paznokcie, itp.
nourishing nutritious
taki, który służy do odżywiania; pożywny

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
nutrition
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
conditioner
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny (krem, maseczka, żel lub pianka) o działaniu regenerującym, wzmacniającym lub pielęgnującym
nutrient supplement
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu

odżywka do włosów n
conditioner hair conditioner
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
offensive thrust
(wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie
thrust
masowe pojawienie się czegoś

ofensywny adj
offensive
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

oferent n
offeror bidder
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja składająca ofertę

oferma n
blunderbuss cabbage donkey dweeb hacker hoser
(potocznie, potoczny) osoba niezaradna lub niezdarna

ofermowaty adj
milksoppy
(pogardliwie, pogardliwy) typowy dla ofermy

oferować ˌɔfɛˈrɔvaʨ̑ v
offer
proponować coś, składać ofertę

oferta ɔˈfɛrta n
offer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) propozycja zawarcia umowy o pewnej ściśle sprecyzowanej treści
offer proposal
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje

off-topic adj
off topic
będący dygresją poza tematem dyskusji;

offline adj
offline
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową

offline adv
offline
(informatyka, informatyczny) poza Internetem

offset ˈɔfsɛt n
offset
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego;
(drukarstwo, drukarski) maszyna drukarska pracująca w technice offsetu (1.1)

ofiara ɔˈfʲjara n
victim sacrifice
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku

ofiarny ɔˈfʲjarnɨ adj
sacrificial
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze składaniem ofiar
gotowy do poświęceń, oddany

ofiarować v
bid dedicate donate proffer subscribe
dać bezinteresownie
sacrifice
złożyć ofiarę
victimize
poświęcić coś lub kogoś ważkiej sprawie

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
officer
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficerski ˌɔfʲiˈʦ̑ɛrsʲci adj
officer
dotyczący oficera

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
officially
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
official
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

oficjum n
office
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane

ofidiofobia n
ophidiophobia ophiophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed wężami

ofsajd n
offside
(sport, sportowy) (zobacz) spalony

oftalmiczny adj
ophthalmic
(medycyna, medyczny) związany z oftalmiką, dotyczący oftalmiki

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
ophthalmologist
(medycyna, medyczny) okulista

oftalmoskopia n
ophthalmoscopy
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

oganeson n
oganesson
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Og i liczbie atomowej 118;

ogar ˈɔɡar n
bloodhound hound
gończy pies myśliwski

ogarniać ɔˈɡarʲɲäʨ̑ v
come over be overcome with
(książkowy) o uczuciu, emocji, wrażeniu: zawładnąć kimś, stać się silnie odczuwanym
engulf
o wojnie, pożarze, buncie: rozprzestrzeniać się w kolejne miejsca
surround
(książkowy) otaczać
spruce up
panować nad sobą, doprowadzać się do ładu

ogier ˈɔɟɛr n
stallion
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec wielbłąda

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
fire
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej

ogląd n
vision
obejrzenie czegoś w celu zrozumienia sprawdzanej rzeczy

oglądactwo n
voyeurism
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

oglądanie ˌɔɡlɔ̃nˈdãɲɛ n
seeing viewing watching
(rzeczownik odczasownikowy) od oglądać

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
watch
przypatrywać się komuś lub czemuś

oględziny ˌɔɡlɛ̃ɲˈʥ̑ĩnɨ n
autopsy
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obdukcja

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
Saint Elmo's fire
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;

ogniem i mieczem adv
by sword and fire
(książkowy) paląc i zabijając, okrutnie, bezlitośnie niszcząc

ognioodporny adj
fireproof unburnable
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ogniowy adj
fire
odnoszący się do ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
campfire bonfire
ułożony, płonący stos drewna
focus
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;

ogniskowa ˌɔɟɲiˈskɔva n
focal length
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła;

ognisty oddech n
fire breathing
trik cyrkowy i kuglarski polegający na zapaleniu rozpylonej ustami łatwopalnej cieczy;

ogniwo ɔɟˈɲivɔ n
cell
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego
link
kółko w łańcuchu

ogon ˈɔɡɔ̃n n
queue tail
(potocznie, potoczny) długa kolejka
tail
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogonek ɔˈɡɔ̃nɛk n
ogonek
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci ogonka (1.2) umieszczany pod literą

ogonowy adj
caudal coccygeal
związany z ogonem, dotyczący ogona

ogr ɔkr̥ n
ogre
legendarne stworzenie;

ograniczać ˌɔɡrãˈɲiʧ̑aʨ̑ v
cut down downscale reduce restrict
zmniejszać coś, redukować dostępność czegoś, uszczuplać coś
mark off
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty
come down to
poprzestawać na czymś, działać w jakimś zakresie tylko do pewnego stopnia, w limitowanym zakresie

ograniczenie ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
limitation restriction
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania
mental deficiency obtuseness
brak szerszych horyzontów myślowych, brak inteligencji

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
dull unintelligent
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł
limited restricted scarce
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
gardening
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw
horticulture
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami

ogrodnictwo partyzanckie n
guerilla gardening
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodniczki n
dungarees overalls
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodniczy adj
garden
(ogrodnictwo, ogrodniczy) związany z ogrodnictwem, dotyczący ogrodnictwa

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
gardener
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
enclosure
(potocznie, potoczny) przestrzeń, która została ogrodzona
fence
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru

ogromnie ɔˈɡrɔ̃mʲɲɛ adv
enormously tremendously
bardzo, mocno, w wysokim stopniu

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
huge large
mający bardzo duży rozmiar

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
core
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
heating
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło
czynność dostarczania ciepła

ogrzewać ɔˈɡʒɛvaʨ̑ v
heat warm
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym

ogrzewczy adj
calefactory heating
przeznaczony do ogrzewania

ogród ˈɔɡrut n
garden
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
botanic garden botanical garden
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
conservatory winter garden
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
zoo zoological garden
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
generally
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy
generally broadly
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły

ogólnodostępny adj
open-access public
dostępny dla wszystkich

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
nationwide
dotyczący całego narodu

ogólnoustrojowy adj
systemic
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogólnoświatowy ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ adj
world-wide
dotyczący całego świata

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
general broad
zbierający w całość
general overall
nieuwzględniający szczegółów

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
borage
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
cucumber
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego

ogórkowa ˌɔɡurˈkɔva n
cucumber soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;

ogół ˈɔɡuw n
entirety whole
pewna całość; zbiór zjawisk, przedmiotów

ogółem adv
in total all in all all-in altogether grand total in all
uwzględniając całość, wszystkie elementy

ogłada ɔɡˈwada n
polish refinement
zdolność właściwego zachowania się

ogłaszać ɔɡˈwaʃaʨ̑ v
announce
podawać do wiadomości
proclaim
(przestarzałe, przestarzały) nadawać komuś godność, tytuł
advertise
podawać do wiadomości informacje o sobie

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
announcement ad advert
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
declaration notice advertisement publication
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ogłoszeniodawca n
advertiser advertizer
podmiot zlecający rozpowszechnianie ogłoszenia

ogłowie ɔˈɡwɔvʲjɛ n
bridle
(jeździectwo, jeździecki) element uprzęży zakładany na głowę konia;

ogłuszać v
deafen
czynić głuchym; upośledzać słuch
knock out
uderzając, pozbawiać przytomności

ohar ˈɔxar n
common shelduck
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;

ohel n
ohel
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nagrobna kaplica żydowska nad grobem cadyka

ohioski adj
Ohioan
(dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) związany z Ohio, dotyczący Ohio

ohydnie ɔˈxɨdʲɲɛ adv
execrably
w sposób ohydny; wstrętnie

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
abominable disgusting hideous odious ghastly execrable
obrzydliwy, budzący wstręt

oj ɔj interjection
now ooh
…wyrażający napomnienie, reprymendę albo pogróżkę
oh ah dear me oh, dear ooh oops
…wyrażający spontaniczną reakcję, zaskoczenie

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
father
założyciel, pierwszy przedstawiciel;
(biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;
father dad
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec Kościoła n
Church Father
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny pisarz lub teolog chrześcijański;

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
godfather
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych

ojcobójca n
parricide patricide
(książkowy) zabójca własnego ojca

ojcojebca ˌɔjʦ̑ɔˈjɛpʦ̑a n
fatherfucker
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna penertujący analnie własnego ojca

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
fatherhood
bycie ojcem

ojcowski ɔjˈʦ̑ɔfsʲci adj
fatherly paternal
dotyczący ojca
fatherly paternal avuncular
właściwy ojcu

ojcowski ɔjˈʦ̑ɔfsʲci possessiveAdjective
father 's
należący do ojca

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
Lord's Prayer Our Father
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
stepfather
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczysty ɔjˈʧ̑ɨstɨ adj
native mother tongue
dotyczący ojczyzny, charakteryzujący ojczyznę, wywodzący się z ojczyzny

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
homeland fatherland motherland
kraj, w którym ktoś się urodził;

ojkofobia n
oikophobia
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) odrzucanie rodzimej kultury i apologia obcych systemów wartości;

ok ɔ‿ˈkɛj adj
OK ok
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry

ok ɔ‿ˈkɛj adv
OK ok
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze

ok ɔ‿ˈkɛj interjection
OK ok
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

okapi ɔˈkapʲi n
okapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
ocarina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okay ɔˈkɛj adj
okay
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry

okay ɔˈkɛj adv
okay
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze

okay ɔˈkɛj interjection
okay
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

okazale adv
grandly
w sposób charakteryzujący się imponującym rozmiarem, zasięgiem lub imponującą wielkością

okazały adj
sumptuous magnificent stately
odznaczający się przepychem

okaziciel ˌɔkaˈʑiʨ̑ɛl n
bearer
człowiek okazujący, przedstawiający jakiś dokument, dowód

okazja ɔˈkazʲja n
opportunity occasion
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
opportunity makes the thief
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okazjonalny adj
casual occasional
rzadko występujący
occasional
dotyczący danej okazji

okazywać ˌɔkaˈzɨvaʨ̑ v
appear turn out
dawać się poznać jako ktoś lub coś; odnosić określony rezultat
stawać się oczywistym

okeanida n
oceanid
(mitologia grecka) nimfa morska, każda z córek Okeanosa i Tetydy;

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
micropyle
(botanika, botaniczny) otwór na szczycie kanalika w osłonce zalążka;
oval window
(anatomia, anatomiczny) okienko owalne – struktura anatomiczna w obrębie ucha;
round window
(anatomia, anatomiczny) okienko okrągłe – struktura anatomiczna w obrębie ucha;
window period
(medycyna, medyczny) okienko serologiczne – przedział czasu od chwili zakażenia do możliwości wykrycia tego zakażenia przez laboratorium za pomocą oznaczania obecności przeciwciał;

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
shutter window shutter
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;

okienny ɔˈcɛ̃nːɨ adj
window
(przymiotnik) od okno

oklepany adj
hackneyed
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
window
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
window casement
oszklony otwór w ścianie

okno na świat ˈɔknɔ na‿ˈɕfʲjat n
window on the world window onto the world window to the world
to, co umożliwia kontakt ze światem

okno pogodowe n
weather window
krótki okres sprzyjającej aury, który umożliwia wykonanie jakiegoś przedsięwzięcia

oknówka ɔkˈnufka n
house martin
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki;

oko ˈɔkɔ n
centre of cyclone storm centre
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
collar in the end of a rope
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w pętli zawiązanej lub zaplecionej na końcu liny np. cumy
eye
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
seaman sailor on lookout duty
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) marynarz lub żeglarz pełniący służbę obserwacyjną na oku (1.5)

oko cyklonu ˈɔkɔ ʦ̑ɨkˈlɔ̃nu n
eye of the storm
centrum burzliwych, niebezpiecznych wydarzeń
obszar ciszy w centrum cyklonu;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
eye for an eye, a tooth for a tooth an eye for an eye, a tooth for a tooth
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

oko złożone n
compound eye
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;

okolica ˌɔkɔˈlʲiʦ̑a ˌɔˈkɔlʲiʦ̑a n
neighbourhood neighborhood
obszar wokół czegoś

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
adverbial
(gramatyka) część zdania określająca czasownik;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
circumstance
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okoliczność łagodząca n
attenuating circumstance mitigating circumstance mitigating factor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt ujawniony w toku postępowania sądowego, który może przyczynić się do złagodzenia wyroku osoby uznanej za winną

okolnica n
pericycle
(botanika, botaniczny) warstwa roślinnych komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze;
rundling
(urbanistyka, urbanistyczny) wieś, osada zbudowana na planie okręgu;

okop ˈɔkɔp n
trench
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;

okostna ɔˈkɔstna n
periosteum
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

okowiel ɔˈkɔ.vjɛl n
Norway pout
(ichtiologia, ichtiologiczny) Trisopterus esmarkii Nilsson, ryba morska z rodziny dorszowatych;

okowy ɔˈkɔvɨ n
chain shackle
(poetycki, poetycko) łańcuchy, kajdany, pęta

około ɔˈkɔwɔ particle
approximately around about roughly circa loosely
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
approximately about around roughly circa loosely
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

około- ɔˈkɔwɔ prefix
circum-
określa cechę czegoś, co znajduje się lub ma miejsce dookoła przedmiotu określanego przez przymiotnik

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
perinatal
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim

okołorostek ˌɔkɔwɔˈrɔstɛk n
circumfix
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
perch bass
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okoń pospolity n
European perch common perch
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;

okra ˈɔkra n
okra
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
astride
obejmując coś rozstawionymi nogami

okres ˈɔkrɛs n
period
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
przedział czasu, czas trwania czegoś
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem

okres godowy n
breeding season mate season
(zoologia, zoologiczny) okres łączenia się w pary i przystępowania do rozrodu u zwierząt;

okres półtrwania n
half-life
(chemia, chemiczny) czas, w którym połowa atomów pierwiastka promieniotwórczego ulega rozpadowi

okres wegetacyjny n
growing season
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) część roku, gdy roślinność może się rozwijać ze względu na dostateczną ilość wilgoci i ciepła;

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
periodic
cyklicznie powtarzający się
temporary
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy

określać ɔˈkrɛɕlaʨ̑ v
define determine specify find
definiować, ustalać cechy czegoś

określenie ˌɔkrɛɕˈlɛ̃ɲɛ n
qualification
wyrażenie charakteryzujące lub nazywające przedmiot bądź osobę

określnik n
determiner
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo lub wyrażenie określające

określony ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
definite specific given
zdefiniowany, pewien, sprecyzowany

okropnie adv
awfully horribly terribly abominably beastly dreadfully
źle, strasznie, przerażająco
terribly
(potocznie, potoczny) niezmiernie, bardzo, ogromnie

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
terrible horrible awful
wywołujący strach, odrzucający

okruch ˈɔkrux n
crumb
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś
crumb bit chip shard
mały, odkruszony kawałek czegoś

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
cruelty atrocity
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okruszyna n
crumb
(zdrobniale) od okruch

okrutnie ɔˈkrutʲɲɛ adv
cruelly
(odprzymiotnikowy) okrutny

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
cruel
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrycie ɔˈkrɨʨ̑ɛ n
mantle
przedmiot służący do okrywania

okrytonasienne ɔˈkrɨtɔnaˈɕɛ̃nːɛ n
angiosperms
(botanika, botaniczny) gromada roślin naczyniowych

okrywać ɔˈkrɨvaʨ̑ v
blanket cover cover up
kładąc coś na czymś, osłaniać jego powierzchnię
cloud in
sprawiać, że ktoś staje się przedmiotem określonych postaw
cover enshroud envelop
znajdować się na powierzchni czego

okrzemka ɔˈkʃɛ̃mka n
diatom
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów;

okrzyk ˈɔkʃɨk n
cry exclamation outcry shout shriek
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
circle
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);

okrągłolistny adj
round-leaved
posiadający okrągłe liście

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
round
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążać v
border
okalać, stanowić koliste obramowanie czegoś
circle
zataczać kręgi wokół kogoś albo czegoś
encircle
rozstawiać się dookoła kogoś (czegoś), szczelnie odcinając go (to) od świata
go round
obchodzić, objeżdżać itd. coś kręgiem lub łukiem

okrążenie n
lap
droga, trasa, którą ktoś przebył dookoła czegoś

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
borough constituency district okrug precinct ward
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
vessel
(potocznie, potoczny) duży statek morski
warship man of war
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt desantowy ˈɔkrɛ̃nd ˌːɛsãnˈtɔvɨ n
assault ship
(wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawowym przeznaczeniem jest transport żołnierzy, uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz wyładunek tych sił w postaci desantu na nieprzygotowanym brzegu.

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
ship of the line
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;

okręt podwodny n
submarine
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okręt pustyni n
ship of the desert
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wielbłąd

okręt rakietowy n
missile ship
(wojskowość, wojskowy) zbiorcze określenie klas okrętów, których podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie celów lotniczych, morskich lub lądowych przy pomocy pocisków rakietowych;

okręt wojenny n
warship combatant ship
(marynarka) uzbrojony statek wchodzący w skład sił zbrojnych państwa;

okrężnica n
colon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego
featherfoil
(botanika, botaniczny) Hottonia L., rodzaj roślin wodnych z rodziny pierwiosnkowatych

okrężny adj
circuitous indirect
dążący do celu nie wprost
circular encircling
okrążający coś poprzez ruch, przemieszczenie
roundabout
taki, który swoim położeniem okrąża coś

oksy- prefix
oxy-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tlenem

oksydaza n
oxidase
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;

oksydoreduktaza n
oxidoreductase
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący reakcje redoks;

oksyetylen-
ethoxyl-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tlenkiem etylenu

oksyetylenowanie n
ethoxylation
(chemia, chemiczny) proces przyłączenia tlenku etylenu do związków organicznych prowadzone w obecności katalizatorów;

oksym fosgenu ˈɔksɨ̃m fɔzˈɡɛ̃nu n
CX N hydroxylamine di- chloro- formoxime phosgene oxime
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oxymoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
oxytocin
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

oksyton n
oxytone
(fonetyka, fonetyczny) akcent na ostatniej sylabie wyrazu;

oktan ˈɔktãn n
octane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;

oktawa ɔkˈtava n
octave
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) strofa składająca się z ośmiu wierszy
przedział czasu równy ośmiu dniom; również ostatni dzień tego okresu

oktobas n
octobass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;

okular ɔˈkular n
eyepiece
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
spectacled cobra
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;

okularnik indyjski n
binocellate cobra spectacled cobra
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
glasses spectacles
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
sunglasses shades
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
ophthalmologist optician
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistyczny adj
ophthalmologic ophthalmological
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okulistyka n
ophthalmology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się okiem;

okultysta n
occultist
zwolennik okultyzmu

okultystyczny adj
occultist
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi

okultyzm n
occultism occult scientia occulta
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
ransom
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
occupation occupancy
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupant ɔˈkupãnt n
occupier
podmiot zajmujący zbrojnie terytorium innego państwa

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
occupy
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa

okwiat ˈɔkfʲjat n
perianth
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki;

okład n
compress
(medycyna, medyczny) opatrunek

okładka ɔˈkwatka n
cover
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

okładzina n
facing siding
(technologia, technika, techniczny) wierzchnia warstwa ściany lub innej powierzchni nakładana dla zabezpieczenia jej lub ozdoby
lining
(górnictwo, górniczy) materiały umiejscawiane za obudową wyrobiska, zabezpieczające jego ściany lub strop

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
giant
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
rzecz o bardzo dużych rozmiarach

olbrzymio adv
prodigiously
na sposób olbrzymi

olbrzymka n
giantess
kobieta o dużym wzroście

olcha ˈɔlxa n
alder
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

ole ɔˈlɛ interjection
ole olé
…zachęcający do walki, wyrażający zachwyt, uznanie itp.

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
oleander
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olecczanka ˌɔlɛʦ̑ˈʧ̑ãnka n
female resident of Olecko
mieszkanka Olecka

oleić v
oil
pokrywać coś olejem w celu upiększenia, zmniejszenia siły tarcia lub ochrony przed zniszczeniem

olej ˈɔlɛj n
oil
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej arachidowy n
arachis oil groundnut oil peanut oil
(spożywczy) popularny w kuchni azjatyckiej olej pozyskiwany z orzeszków ziemnych

olej palmowy n
palm oil
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
castor oil
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej ryżowy n
rice bran oil
(spożywczy) olej spożywczy uzyskiwany z plew ryżu

olej sezamowy n
sesame oil
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
sunflower oil
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

olejek ɔˈlɛjɛk n
attar oil
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
essential oil aromatherapy oil
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
oily oil oil-based
związany z farbami sporządzanymi na olejach

olejowy ˌɔlɛˈjɔvɨ adj
oil
odnoszący się do oleju

olenek ɔˈlɛ̃nɛk n
Olenekian
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;

olewać v
bugger ditch dog give a miss highside kiss off
(pospolicie) nie przejmować się czymś lub kimś, wykazując lekceważenie

olibanum n
frankincense olibanum
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;

olifant ɔˈlʲifãnt n
olifant
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych, średniowieczny róg myśliwski i wojenny, wykonany ze zdobionego ciosu słonia, którego używanie było przywilejem stanu rycerskiego;

oligarcha n
oligarch
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarchy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
oligarchic
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligo- prefix
oligo-
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie niski zakres tolerancji na dany czynnik

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
Oligocene
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oligofrenopedagogika ɔˈlʲiɡɔˈfrɛ̃nɔˌpɛdaˈɡɔɟika n
oligophrenopedagogy
(pedagogika, pedagogiczny) dział zajmujący się problematyką wychowania i kształcenia dzieci o obniżonym stanie sprawności umysłu;

oligomer ˌɔlʲiˈɡɔ̃mɛr n
oligomer
(chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z niewielkiej liczby powtarzających się merów;

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopoly
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
Olympiad olympiad
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
olimpic
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie

oliwa ɔˈlʲiva n
oil
(technologia, technika, techniczny) olej mineralny, którym oliwi się urządzenia mechaniczne
olive oil
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;

oliwiarka n
oil can
(technologia, technika, techniczny) zbiornik z oliwą służący do oliwienia

oliwka ɔˈlʲifka n
olive
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
olive olive tree
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
olive
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;

ols n
alder carr
(ekologia, ekologiczny) (leśnictwo) typ bagiennych lasów liściastych zbudowanych z olszy czarnej, wierzby szarej, brzozy, kruszyny z domieszką świerka;

olszyna ɔlˈʃɨ̃na n
alder
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;

om ɔ̃m interjection
aum om
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta zgłoska, sylaba i podstawowa mantra religii hindu;

om ɔ̃m n
ohm
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

om mani padme hum
om mani padme hum
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;

omal ˈɔ̃mal adv
almost damn near narrowly nearly
wskazanie, iż do jakiegoś wydarzenia było bardzo blisko

omal ˈɔ̃mal particle
almost damn near narrowly nearly
wyrażenie przybliżenia

omawiać ɔ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
broach do review
wypowiadać się szczegółowo na jakiś temat
discuss consult talk over
rozpatrywać daną sprawę

ombre n
ombre
tonowa koloryzacja włosów polegająca na farbowaniu końcówek włosów na inny odcień

ombudsman n
ombudsman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

ombudsmanka n
ombudswoman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kobieta ombudsman

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
faint swoon
(rzeczownik odczasownikowy) od omdleć
syncope faint swoon
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;
weakness weariness
(pospolicie) chwilowe opadnięcie z sił

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
omega
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omen ˈɔ̃mɛ̃n n
omen
zdarzenie lub zjawisko interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń, dobrych lub złych;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
bypass get around go round
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omijać szerokim łukiem ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ ʃɛˈrɔcĩm ˈwucɛ̃m v
give a wide berth
unikać kontaktu z kimś lub czymś, nie zbliżać się do kogoś / czegoś

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
omicron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
omelette omelet
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
omnibus
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omnipotencja ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
omnipotence
wszechmoc, wszechwładza

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
allantois
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

omometr n
ohm-meter ohm-metre
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka oporu właściwego (rezystywności) w układzie SI, oznaczana symbolem Ω·m

omomierz n
ohmmeter
(elektronika, elektroniczny) przyrząd służący do pomiaru oporu elektrycznego;

omowy ɔ̃ˈmɔvɨ adj
ohmic
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
blue mussel
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

omyłka n
mistake error
sprawa niezamierzona a niewłaściwa

on ɔ̃n personalPronoun
he it
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

on-line adj
on-line
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

on-line adv
on-line
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

ona ˈɔ̃na personalPronoun
she
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
onager
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;

onanistyczny adj
onanistic
związany z onanizmem, dotyczący onanizmu

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanism
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

onanizować ˌɔ̃nãɲiˈzɔvaʨ̑ ˌɔ̃nãɲiˈzɔvaʨ̑‿ɕɛ v
masturbate
(seksuologia, seksuologiczny) zaspokajać popęd płciowy przez pobudzanie narządów płciowych

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
they
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
they
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onigiri n
onigiri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;

onirycznie adv
oneirically
(książkowy) w sposób oniryczny, sennie

oniryzm n
onirism
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
oncologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
oncology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
oncological oncologic
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

onkostatyczny adj
oncostatic
(medycyna, medyczny) powstrzymujący rozwój nowotworu

online adj
online
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

online adv
online
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
it
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
onomastics onomatology
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
onomatopoeia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;

onoterapia n
onotherapy
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem osła domowego, muła lub oślika;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontology
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ontological ontologic
(przymiotnik) od ontologia

onuca ɔ̃ˈnuʦ̑a n
footwrap
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;

onycholiza n
onycholysis
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska;

onyks n
onyx
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;

oo- prefix
oo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych, który wskazuje na ich związek znaczeniowy z jajem, komórką jajową

oogonium ˌɔːˈɡɔ̃ɲũm n
oogonium
(botanika, botaniczny) jednokomórkowe żeńskie gametangium u glonów i grzybów

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
oology oölogy
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością

op-art n
op art
(sztuka) kierunek w plastyce i sztuce użytkowej opierający się na oddziaływanie na oko odbiorcy, nie zaś na jego intelekt czy emocje;

opacki adj
abbatial
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
abbey
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
fall
czynność lub zjawisko opadania, opadnięcia czegoś
fall fallout
coś, co opadło
precipitation rainfall snowfall
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;
sedimentation
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) oddzielanie się krwinek od osocza we krwi oraz badanie przeprowadzone by zaobserwować to zjawisko

opadać ɔˈpadaʨ̑ v
dip shelve slope
usiąść wygodnie
droop
przekrzywiać się w dół
drop fall sink
tracić wysokość, osuwać się z góry na dół, obniżać się
ebb subside
o emocjach, burzy: powoli zanikać

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
package wrap
to, co służy do przechowywania
packaging
(rzeczownik odczasownikowy) od opakować

opal ˈɔpal n
opal
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalać ɔˈpalaʨ̑ v
sunbathe
poddawać siebie działaniu promieni słonecznych, w celu uzyskania ciemnego koloru skóry

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
tan suntan
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opalony adj
bronzed suntanned tanned tan tawny
taki, który się opalił

opamiętywać v
come to one's senses
odzyskiwać kontrolę nad swoim zachowaniem i zaczynać postępować rozsądnie

opancerzać v
armour armor bulletproof
wkładać pancerną osłonę

opancerzony adj
armoured armored
pokryty pancerzem, zabezpieczeniem przed atakiem z zewnątrz

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
composure coolness equanimity possession quietude restraint
spokój, panowanie nad swoimi emocjami

opanowany adj
calm clear-headed clearheaded collected cool-headed deliberate
taki, który panuje nad swoim zachowaniem
impassive
będący wyrazem opanowania

opanować ˌɔpãˈnɔvaʨ̑ v
to get control over
przejąć kontrolę nad czymś
to seize
podporządkować sobie jakiś teren

opanowywać v
capture
przejmować władzę nad danym obszarem
control get it together
zdobywać kontrolę nad czymś lub nad kimś
przejmować kontrolę psychiczną
master
nabywać wiedzy lub sprawności w czym
control oneself get a grip on oneself keep a grip on oneself
powściągać własne emocje

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
backrest back
część mebla służąca do podtrzymywania pleców
support
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz pomocna w trudnej sytuacji

oparzenie n
burn
(medycyna, medyczny) rana od oparzenia (1.2)
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem
(rzeczownik odczasownikowy) od oparzyć

opaska n
band
wstążka / taśma / bandaż

opasywać v
fasten
otaczać pasem lub innym wiązaniem
surround wrap up
znajdować się dookoła czegoś

opasły adj
obese
zbyt dobrze odżywiony; z otyłością
thick voluminous
znacznych rozmiarów

opat ˈɔpat n
abbot abbé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
abbess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
band-aids
(medycyna, medyczny) zakładanie opatrunku w znaczeniu (1.1)
dressing
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opatrzność ɔˈpaṭʃnɔɕʨ̑ n
providence
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) opieka Boga

opatulić ˌɔpaˈtulʲiʨ̑ v
muffle up
okryć starannie przed zimnem

opawski adj
Opava Opavian
związany z miastem Opawa, dotyczący miasta Opawa

opał ˈɔpaw n
firewood woodpile fuel
to, czym pali się w piecu, aby ogrzać pomieszczenie; materiał do opalania

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
option
jedna z możliwości do wyboru
(finanse, finansowy) instrument pochodny w formie prawa do kupna lub sprzedaży określonej ilości danej waluty w ustalonym czasie i cenie;

open space n
open space
duża przestrzeń biurowa bez ścianek działowych, przeznaczona do wspólnej pracy dla grupy pracowników

open toe adj
open toe
o butach: z odsłoniętymi palcami

opera ˈɔpɛra n
opera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
soap opera
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
operation
działania skierowane na wykonanie określonego zadania
surgery
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;

operacyjny ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ adj
operating
związany z zabiegiem chirurgicznym, używany przy operacjach
operating operational
związany z wykonaniem określonych zadań
operational
(wojskowość, wojskowy) związany z określonymi działaniami wojskowymi

operator ˌɔpɛˈratɔr n
operator
człowiek obsługujący maszynę lub urządzenie
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję

operator metatekstowy n
metatext marker
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie pełniące w tekście funkcję metatekstową, wskazujące odbiorcy relację semantyczną łączącą inne elementy wypowiedzi

operetka n
operetta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

operować ˌɔpɛˈrɔvaʨ̑ v
operate on
(medycyna, medyczny) przeprowadzać operację chirurgiczną
handle use
posługiwać się czymś
deal in trade in
(finanse, finansowy) dokonywać transakcji finansowych
operate
(wojskowość, wojskowy) przeprowadzać akcję bojową
o słońcu: grzać, oświetlać jakieś miejsce
operate act
działać w jakimś miejscu, na jakimś terenie

operowy adj
operatic
związany z operą, dotyczący opery

opiat n
opiate
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina i kodeina);

opieka ɔˈpʲjɛka n
care protection
dbanie o kogoś lub coś;
guardianship custody
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
health care healthcare
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
look after care about take care of
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
guardian
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem
guardian carer
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje

opiekun klienta n
account manager
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.;

opiekuńczy adj
protective caring tutelar tutelary custodial
sprawujący opiekę

opieprz n
bollocking row slam wig wigging
(pospolicie) ostre zwymyślanie kogoś

opierać ɔˈpʲjɛraʨ̑ v
base
(przenośnie, przenośnia) brać coś za podstawę, uzasadniać coś czymś
lean rest
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać
lean against rest against
spocząć całym ciężarem na jakiejś podporze lub oparciu
rely on
(przenośnie, przenośnia) mieć podstawę lub uzasadnienie w czymś
resist
przeciwstawiać się, stawiać opór

opieszałość ˌɔpʲjɛˈʃawɔɕʨ̑ n
laziness indolence negligence tardiness
ociąganie się z wykonaniem pracy, z terminowym wypełnieniem obowiązków

opieszały ˌɔpʲjɛˈʃawɨ adj
tardy
powolny w wykonywaniu pewnych czynności

opinia ɔˈpʲĩɲja n
opinion
orzeczenie fachowca na jakiś temat
opinion view
sąd, zdanie na jakiś temat
reputation
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
public opinion
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;

opioid ɔˈpʲjɔ<sup>j</sup>it n
opioid
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca na receptory opioidowe;

opis ˈɔpʲis n
account narration report
relacja z jakichś wydarzeń
description specification
określenie podstawowych cech czegoś

opisanie ˌɔpʲiˈsãɲɛ n
describing
(rzeczownik odczasownikowy) od opisać

opisowy adj
descriptive periphrastic
mający charakter opisu

opisywalny adj
describable
dający się opisać

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvaʨ̑ v
describe
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis

opium ˈɔpʲjũm n
opium
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiumista ˌɔpʲjũˈmʲista n
opium addict
narkoman uzależniony od opium

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
filing
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły

opodatkowanie n
taxation taxing
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opodatkować v
tax
(ekonomia, ekonomiczny) nałożyć podatek, obłożyć, obciążyć podatkiem

opolski ɔˈpɔlsʲci adj
Opole Opolian
od Opole

opona ɔˈpɔ̃na n
meninx
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]]
tire tyre
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oponent ɔˈpɔ̃nɛ̃nt n
opponent
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię

oponiak n
meningioma
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór opon mózgowo-rdzeniowych;

oponka ɔˈpɔ̃nka n
doughnut donut
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
oppose
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie

opora n
support
(dawniej, dawny) rzecz, na której coś lub ktoś się opiera
(książkowy) osoba, na której można się wesprzeć w trudnej sytuacji

opornik ɔˈpɔrʲɲik n
resistor
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;

oporny adj
stubborn troublesome
taki, który stawia opór
unruly reluctant stubborn unmanageable
niepoddający się żadnym wpływom

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
opportunist
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunistyczny adj
opportunistic
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem
(medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
opportunism
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;

opos n
opossum possum
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju opos (1.1)

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
short story
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór epicki
story
coś, co zostało opowiedziane

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
tell narrate
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
story tale
opowiadana historia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
talk
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) coś, co zostało powiedziane

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
opposition
przeciwstawienie, przeciwdziałanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;

opozycyjny adj
opposing
sprzeciwiający się, oponujący
oppositional
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy

opracowanie n
description elaboration essay study
(rzeczownik odczasownikowy) od opracować

opracowywać ˌɔpraʦ̑ɔˈvɨvaʨ̑ v
develop work out
zgłębiać zagadnienie, dokonywać szczegółowej analizy

oprawa n
arrangement
elementy towarzyszące czemuś (np. wydarzeniu) i uatrakcyjniające je
binding
okładka książki, zeszytu itp.
frame
to, w czym dany przedmiot jest osadzony

oprawca ɔˈprafʦ̑a n
torturer
osoba torturująca lub mordująca z czyjegoś polecenia

opresja n
oppression
trudna sytuacja

opresyjny adj
oppressive
związany z opresją, stawiący kogoś w kłopotliwym położeniu, powodujący ucisk, uciemiężenie

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
software
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

oprogramowanie układowe n
firmware
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;

oprycznina n
oprichnina
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;

opryskliwie adv
harshly
nieuprzejmie, szorstko

opryskliwość n
rudeness
cecha osoby, która prowadzi rozmowy w sposób nieuprzejmy, burkliwy, używając półsłówek

opryskliwy adj
rude abrupt abrasive blate brusk brusque crabbed
odpowiadający nieuprzejmie

opryszczka n
herpes cold sore fever blister
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprzyrządowanie ˌɔpʃɨʒɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
instrumentation
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
except but except for
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

oprócz tego ˈɔpruʧ̑ ˈtɛɡɔ
furthermore
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś

oprószać v
sprinkle
posypując, pokrywać cienką warstewką czegoś drobnego

opróżniać ɔˈpruʒʲɲäʨ̑ v
empty
usuwać zawartość czegoś, czynić coś pustym

optimum ɔpˈtʲĩmũm n
optimum
najbardziej sprzyjające warunki, najkorzystniejsze stadium lub faza czegoś

optometrysta n
optometrist
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
optical
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle

optyk ˈɔptɨk n
optician
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki

optyka n
optics
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymalny ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ adj
optimal best
najlepszy

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
optimist
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistycznie adv
optimistically
w sposób optymistyczny; budząc optymizm

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
optimistic
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
optimism
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opublikowanie ˌɔpublʲikɔˈvãɲɛ n
publishing
podanie czegoś do publicznej wiadomości drukiem albo przez Internet

opublikować v
publish
ogłosić publicznie jakiś tekst
wydać dzieło drukiem

opuchlizna n
swelling
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejsce obrzmiałe

opuncja ɔˈpũnʦ̑ʲja n
nopal prickly pear
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;

opuszczać ɔˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
leave forsake
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś
lower
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół
omit skip
pomijać

opuszczenie n
abandon abandonment leave lower move out omit
(rzeczownik odczasownikowy) od opuścić

opuszczony adj
abandoned deserted left
zniszczony wskutek zaniedbania
abandoned left
taki, którego opuszczono

opuszka n
fingertip pad tip
(anatomia, anatomiczny) końcowa, zaokrąglona część palca

opór ˈɔpur n
resistance
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
resistance defiance recalcitrance
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźniać v
delay stunt
powodować zwolnienie tempa robienia lub osiągnięcia czego
be delayed
pojawiać się później, niż należy
be overdue
wykonywać nie na czas

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
delay
odsunięcie zdarzenia w czasie
lag
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami
retardation
stan umysłowy będący efektem zbyt wolnego rozwoju

opóźniony adj
delayed
będący nie na czas
retarded
(potocznie, potoczny) nieprawidłowo rozwinięty umysłowo

opętanie n
possession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opętany ˌɔpɛ̃nˈtãnɨ n
possessed
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, której ciałem zawładnął zły duch

opłacalność n
profitability
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne

opłacalny adj
cost-effective remunerative rewarding worthwhile
taki, który się opłaca i przynosi zysk albo oszczędność

opłacać ɔpˈwaʦ̑aʨ̑ v
pay
przez pewien czas (lub kilkakrotnie) płacić za coś
pay off
być wartym określonych kosztów

opłakiwać ˌɔpwaˈcivaʨ̑ v
mourn bewail
płakać, doznawać bólu, wyrażać go po utracie kogoś lub czegoś

opłata ɔˈpwata n
fee payment charge
kwota płacona za usługę, świadczenie

opłatek ɔˈpwatɛk n
Christmas wafer
rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej;

opłotki n
hurdle
drewniany płot z chrustu lub żerdzi

opłucna n
pleura
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

opłukanie n
rinse
usunięcie zabrudzenia lub detergentu poprzez polanie wodą

opłukiwać v
rinse sluice
umywać przez polewanie cieczą

opływ n
flow around
(fizyka, fizyczny) ruch cieczy względem zanurzonego w niej ciała

oracja n
oration
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie;
typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa;

oracz n
plowman plower
ten, kto orze pole

oralista ˌɔraˈlʲista n
oralist
(pedagogika, pedagogiczny) zwolennik doktryny oralizmu, zakazującej głuchym używania języka migowego w imię lepszego opanowania przez nich mowy

oralizm ɔˈralʲism̥ n
oralism
(pedagogika, pedagogiczny) doktryna, zgodnie z którą osoba głucha powinna uczyć się mówić, czytać z ust, a posługiwanie się językiem migowym przeszkadza w tym

oralny ɔˈralnɨ adj
oral
ustny, przekazywany za pomocą mowy
o zachowaniu seksualnym z użyciem języka i ust

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orangutan
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

orangutan borneański n
Bornean orangutan
(zoologia, zoologiczny) Pongo pygmaeus Linnaeus, ssak naczelny z podrodziny orangowatych;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
orangeade
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

oranżeria ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja n
orangery
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

oratorianin n
Oratorian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza

oratoriański adj
Oratorian
związany z oratorianami, dotyczący oratorianów

oratoriański possessiveAdjective
Oratorian
należący do oratorianów, będący ich własnością

oratorium ˌɔraˈtɔrʲjũm n
oratorio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej;
oratory
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;

oratoryjny adj
oratorical
związany z oratorium, dotyczący oratorium

oraz ˈɔras conjunction
as well as
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

orać ˈɔraʨ̑ v
plough plow
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
orbit
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbital ɔrˈbʲital n
orbital
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orbitować ˌɔrbʲiˈtɔvaʨ̑ v
orbit
krążyć po orbicie

orchestrion ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n n
orchestrion
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orchid orchis
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

orczyk ˈɔrʧ̑ɨk n
whippletree
(rolnictwo, rolniczy) drewniany drążek przy maszynie rolniczej albo wozie, przyczepiony do orczycy lub bezpośrednio do wozu, służący do zaczepienia uprzęży (pasów, postronków lub łańcuchów)

ordalia ɔrˈdalʲja n
trial by ordeal
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży;

order ˈɔrdɛr n
order
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
Ordovician
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;

ordynans n
orderly
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi

ordynariusz n
ordinary
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;

ordynarnie adv
churlishly
w sposób ordynarny

ordynarność ˌɔrdɨ̃ˈnarnɔɕʨ̑ n
vulgarness
cecha tego, co ordynarne

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
vulgar
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie

ordynator ˌɔrdɨ̃ˈnatɔr n
medical director
(medycyna, medyczny) lekarz, który kieruje oddziałem szpitala
(medycyna, medyczny) lekarka, która kieruje oddziałem szpitala

ordynować v
prescribe
(medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)
dyktować sposób postępowania

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
oregano
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L.
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa

organ ˈɔrɡãn n
organ
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;

organdyna n
organdy organdie
(włókiennictwo) cienka prześwitująca tkanina bawełniana

organella n
organelle organella
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
organic
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organista ˌɔrɡãˈɲista n
organist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;
(kościelny) pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organization organisation
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
non-governmental organization NGO
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizacyjny adj
organisational organizational
dotyczący organizacji

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
organizer organiser
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia)

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organism
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
organise
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom

organy n
organ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

organza ɔrˈɡãw̃za n
organza
(włókiennictwo) cienka, przezroczysta, lekko sztywna tkanina z nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji sukni ślubnych i wieczorowych oraz firanek i zasłon;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasm climax cum
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
orgy
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność

orgon n
orgone
(ezoteryka) mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;

orientacja n
orientation
określone poglądy polityczne lub preferencje seksualne
ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia
orientation awareness
rozeznanie w sytuacji, jakimś zagadnieniu oraz umiejętność ich oceny
orientation sense of direction
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie

orientacja seksualna n
sexual orientation
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
Oriental studies
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
orient
związany z Orientem, dotyczący Orientu

orientować v
inform
pomagać w rozeznaniu w czymś
orientate
nadawać określone położenie, kierunek
get bearings orientate oneself
potrafić określić własne położenie
get to grips with know about
mieć rozeznanie w czymś

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
origami
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

origamista n
origamist
osoba zajmująca się origami

orija n
Oriya Odia
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa;

ork ɔrk n
orc
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
grind
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ciężka bądź wyczerpująca praca
killer whale orca
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
ploughing
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;

orkadzki adj
Orcadian
związany z Orkadami, dotyczący Orkadów

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orchestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orkiestrowy adj
orchestral
związany z orkiestrą, wchodzący w jej skład; przeznaczony na orkiestrę

orkisz ˈɔrʲciʃ n
spelt
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Hordeum distichon L., jęczmień dwurzędowy, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku orkisz (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku orkisz (1.4)
ziarno orkiszu (1.2)
ziarno orkiszu (1.5)

orkiszowy adj
spelt
dotyczący orkiszu (Triticum spelta L.)

orkowy adj
orcish
związany z orkiem, dotyczący orka

orlica n
Pallas's gull
(ornitologia, ornitologiczny) Ichthyaetus ichthyaetus Pallas, duży ptak wodny z rodziny mewowatych;
bracken
(botanika, botaniczny) paproć z rodzaju Pteridium;

orlik ˈɔrlʲik n
Black Eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Ictinaetus malayensis Temminck, ptak z rodziny jastrzębiowatych, z rodzaju Ictinaetus;
columbine
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

orlik grubodzioby n
greater spotted eagle spotted eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Clanga clanga Pallas, ptak drapieżny z podrodziny jastrzębi;

orlik kanadyjski n
Canadian columbine
(botanika, botaniczny) Aquilegia canadensis L., bylina o ostrodze kwiatu przypominającej szpon orła, z rodziny jaskrowatych, występująca w Ameryce Północnej;

orlik krzykliwy n
lesser spotted eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;

orlik malajski n
Black Eagle black eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Ictinaetus malaiensis Temminck, ptak drapieżny z podrodziny jastrzębi, występujący w Azji;

orlik pospolity n
European columbine common columbine
(botanika, botaniczny) Aquilegia vulgaris L., bylina o ostrodze kwiatu przypominającej szpon orła, z rodziny jaskrowatych;

orlę n
eaglet
(ornitologia, ornitologiczny) pisklak orła

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
Armenian
związany z Ormianami

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
Armenian
język urzędowy Armenii;

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
fioritura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk lub grupa dźwięków służących do urozmaicenia i ożywienia melodii,
ornament
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym,

ornat n
chasuble
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornitofobia n
ornitophobia
lęk przed ptakami

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornithologist
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornithology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ornithological
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

ornitomancja n
ornithomancy
(ezoteryka) wróżenie z zachowań ptaków

ornitoza n
psittacosis
(medycyna, medyczny) odzwierzęca choroba zakaźna wywołana przez bakterie Chlamydia psittaci;

oro-
oro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogeny
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orogeniczny adj
orogenic
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości

orografia ˌɔrɔˈɡrafʲja n
orography
(geografia, geograficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o górach

orszada n
orgeat orgeat syrup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój chłodzący z utartych migdałów, cukru i wody lub mleka;

orszak ˈɔrʃak n
entourage
grupa ludzi uroczyście towarzyszących komuś

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
orthodox
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny

ortodonta n
orthodontist
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu)

ortodontyczny adj
orthodontic
związany z ortodoncją

ortodroma n
great-circle distance orthodrome orthodromic course orthodromic distance
(nawigacja) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;

ortoepia ˌɔrtɔˈɛpʲja n
orthoepy
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
orthography
system pisma, reprezentacji języka w formie piśmiennej
orthography spelling
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortolan ɔrˈtɔlãn n
ortolan
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
orthopedist orthopaedist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
orthopedic orthopaedic
związany z ortopedią lub ortopedami

ortotropowy ˌɔrtɔtrɔˈpɔvɨ adj
orthotropic
taki, którego dłuższa oś jest pionowa

ortotyka n
orthotics
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się protezami dla osób ze schorzeniami i dysfunkcjami narządów ruchu

orurowanie ˌɔrurɔˈvãɲɛ n
piping
jedna z dyscyplin inżynierii chemicznej
suma wszystkich rur w instalacji (np. chemicznej lub samochodowej)

orwellowski adj
Orwellian
dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella

oryginalność n
originality
cecha tego, co jest oryginalne

oryginalny ˌɔrɨɟĩˈnalnɨ adj
eccentric
niezwykły, ekscentryczny
original
niebędący kopią
o człowieku: tworzący we własnym stylu, samodzielnie
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
original
rzecz powstała jako pierwsza
original character curiosity eccentric freak oddball
(potocznie, potoczny) osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu

oryks n
oryx
(zoologia, zoologiczny) afrykańska antylopa o krępej budowie i długich rogach;

oryks arabski n
Arabian oryx
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;

oryks szablorogi n
Sahara oryx scimitar oryx scimitar-horned oryx
(zoologia, zoologiczny) Oryx dammah Cretzschmar, duża antylopa zamieszkująca stepy i pustynie Afryki Północnej;

orzech ˈɔʒɛx n
nut
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
walnut
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;

orzech laskowy n
hazelnut
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
common walnut walnut walnut tree
(botanika, botaniczny) drzewo z gatunku orzech włoski (1.1)
walnut
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)
walnut English walnut Persian walnut
(botanika, botaniczny) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
peanut
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzechowiec n
nutcake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z orzechami

orzechowy ˌɔʒɛˈxɔvɨ adj
nut-brown
złocistobrązowy, taki jak kolor orzecha

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
opinion statement
jakaś opinia, osąd, ekspertyza
predicate
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu
ruling judgement
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji

orzecznikowo adv
predicatively
(gramatyka) na sposób orzecznikowy

orzecznikowy adj
predicative
(gramatyka) związany z orzecznikiem, dotyczący orzecznika

orzekać v
decree pronounce rule
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydawać postanowienie lub wyrok
proclaim
wyrażać opinię w jakiejś sprawie

orzeszek bukowy ɔˈʒɛʃɛɡ buˈkɔvɨ n
beechmast
owoc buka

orzeszek piniowy n
pine nut
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzesznica n
Brazil nut
(systematyka) (botanika, botaniczny) Bertholletia excelsa, gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych, występującego w Ameryce Południowej;
dormouse
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;

orzesznik jadalny n
pecan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Carya illinoinensis, gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej;

orzeł ˈɔʒɛw n
eagle
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

orzeł cesarski n
eastern imperial eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila heliaca Savigny, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy strefy umiarkowanej od południowo-wschodniej Europy po Bajkał oraz od Bliskiego Wschodu po Azję Środkową;

orzeł przedni n
golden eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

orzeł stepowy n
steppe eagle
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;

orzeźwiająco adv
bracingly
w sposób orzeźwiający

orędownik n
advocate apostle proponent
osoba orędująca, popierająca bądź wstawiająca się za kimś lub czymś

orędzie n
message
uroczyste przemówienie osobistości

osa ˈɔsa n
wasp hornet
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osa pospolita n
common wasp
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula vulgaris L., gatunek agresywnej błonkówki z rodziny osowatych o powszechnym występowaniu;

osad ˈɔsat n
sediment percipate residue
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;

osada ɔˈsada n
crew
(sport, sportowy) załoga łodzi sportowej, sanek lub bobsleja
settlement colony hamlet
niewielkie, odosobnione skupisko zabudowań mieszkalnych
settler
ogół mieszkańców osady (1.1)

osadnictwo n
colonisation colonization
(archeologia, archeologiczny) całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym;

osadnik ɔˈsadʲɲik n
settler
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych

osadzać v
deposit silt
powodować naniesienie osadu, powstanie złóż czegoś
place put
tworzyć realia dla czegoś
umieszczać kogoś gdzieś
precipitate
(chemia, chemiczny) dodając odczynnik do roztworu, wytrącać osad
set fix
umieszczać coś gdzieś, mocować na czymś lub w czymś
form a deposit
tworzyć osad; być nanoszonym gdzieś
precipitate
(chemia, chemiczny) tworzyć osad w roztworze; wytrącać osad
settle
ulegać osiedleniu gdzieś

osamotniały adj
bereft
opuszczony przez innych, żyjący w samotności

oschle adv
coldly dourly drily dryly
chłodno, bez uczuć

oschły adj
stiff
nieskłonny do przeżywania i okazywania uczuć

oscylacja ˌɔsʦ̑ɨˈlaʦ̑ʲja n
oscillation
wahanie, drganie, falowanie, kołysanie; ruch wahadłowy

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
oscilloscope
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

osesek n
baby
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki

oset ˈɔsɛt n
thistle
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetnik n
citril finch Alpine citril finch
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis citrinella, gatunek ptaka z rodziny łuszczakowatych;

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
Ossetian
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osełka n
butterball pan
(etnografia, etnograficzny) owalna bryłka masła
hone oilstone whetstone burr
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiadać v
ground sit
zatrzymywać się na jakimś miejscu
settle
obierać sobie miejsce zamieszkania, siedzibę
zbierać się na czym poprzez opadanie nań

osiadły adj
sedentary
(biologia, biologiczny) mający stałe miejsce życia, nieprzemieszczający się gdzie indziej
settled
mieszkający gdzieś na stałe

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
settlement estate housing development housing estate housing project
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiedle mieszkaniowe n
housing estate
(architektura, architektoniczny) jednostka urbanistyczna z ujednoliconą zabudową mieszkaniową;

osiedle typu miejskiego n
urban-type settlement
(administracja) pośredni między miastem a wsią status jednostki osadniczej, w której ludność w dużej mierze nie zajmuje się działalnością rolniczą, np. osiedla przyfabryczne

osiedlić v
domicile domiciliate settle
pozwolić komuś gdzieś zamieszkać

osiemnasta n
6 PM
godzina 18, godzina szósta wieczorem

osiemnastościan n
octadecahedron octakaidecahedron
(geometria) wielościan o osiemnastu ścianach

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
pericardium
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osierdziowy ˌɔɕɛrʲˈʥ̑ɔvɨ adj
pericardiac paricardial
dotyczący osierdzia

osierocać v
orphan
umierając, czynić kogoś sierotą

osika ɔˈɕika n
aspen
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osikowy ˌɔɕiˈkɔvɨ adj
drebulinis
składający się z osiki
wykonany z drewna lub innej części osiki

osioł ˈɔɕɔw n
donkey ass
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
ass donkey
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
donkey ass
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
achievable reachable obtainable
możliwy do osiągnięcia

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡaʨ̑ v
reach
docierać do określonego miejsca
uzyskiwać pewną minimalną lub maksymalną wartość jakiejś cechy
docierać lub doprowadzać coś do pewnego punktu
reach acquire
realizować pewien cel

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
achievement
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;
achievement attainment gest
coś, co zostało osiągnięte
achieving attaining
(rzeczownik odczasownikowy) od osiągnąć

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
accuse
obwiniać kogoś o coś
charge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wnosić oskarżenie (do sądu)

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
accusation
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
accused defendant indictee
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne

oskarżyciel n
accuser impeacher
człowiek, który oskarża
accuser prosecutor the prosecution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś

oskijski adj
Oscan
związany z Oskami, dotyczący Osków

oskijski n
Oscan
(językoznawstwo, językoznawczy) język oskijski;

oskoła n
birch sap
(spożywczy) sok z brzozy;

oskrzele n
bronchus
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

oslowski adj
Osloite
związany z Oslo, dotyczący Oslo

osm ɔsm̥ n
osmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmo-
osmo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z ciśnieniem osmotycznym
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z węchem

osmoregulacja n
osmoregulation
(biologia, biologiczny) regulacja ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych organizmu;

osmoregulacyjny adj
osmoregulative
(biologia, biologiczny) związany z osmoregulacją, dotyczący osmoregulacji

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨʧ̑nɨ adj
osmotic
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osmoza n
osmosis
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przenikanie wpływów kulturowych itp. z jednego obszaru na drugi

osnowa ɔsˈnɔva n
warp
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;

osoba ɔˈsɔba n
person
pojedynczy człowiek, ktoś
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
bohater dramatu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijańskiej doktrynie Trójcy Świętej: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty;

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
individual
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;

osoba konsekrowana n
consecrated person
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wiodący życie konsekrowane

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
legal entity legal person
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
personage VIP celebrity
osoba wybitna, ważna i wpływowa

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
personal
odnoszący się do pojedynczej osoby
dokonany przez daną osobę
personal private
intymny, dostępny tylko dla najbliższych
stanowiący własność danej osoby

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕʨ̑ɛ adv
in person
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa
personally
w odniesieniu do siebie samego / konkretnej osoby

osobliwość n
curiosity rarity curio particularity peculiarity singularity
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna
peculiarity distinctiveness oddness strangeness idiosyncrasy oddity
immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś

osobliwy adj
peculiar quaint
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
individual
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;
specimen
osoba, człowiek

osobny ɔˈsɔbnɨ adj
separate
oddzielony, oddalony od innych, mający specjalne przeznaczenie
unique
(dawniej, dawny) szczególny, wyjątkowy, osobliwy

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
personality
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ adj
passenger
służący do transportu ludzi
personal
(gramatyka) związany z kategorią gramatyczną osoby
dotyczący osoby

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ n
passenger train slow train
rodzaj pociągu pasażerskiego

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa prawdziwa n
smallpox
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;

ospa wietrzna n
chickenpox varicella chicken pox waterpox water pox
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ospały adj
lumbering slothful sluggish
powolny, pozbawiony energii, ociężały
sleepy sleepyheaded
taki, który ma potrzebę snu

ospowy adj
variolar
(medycyna, medyczny) związany z ospą, dotyczący ospy

osroeński adj
Osroenian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Osroene, dotyczący Osroene

ossuarium ˌɔsːuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
ossuary
budowla lub pomieszczenie ze szczątkami zmarłych, często w obrębie cmentarza

ostaniec ɔˈstãɲɛʦ̑ n
inselberg monadnock outlier
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
after all eventually ultimately
wreszcie, w końcu
decisively
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca

ostateczność n
extremity ultimacy
sytuacja ostateczna

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
final definitive ultimate conclusive eventual inflexible
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny
ultimate utmost
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy

ostatki ɔˈstatʲci n
Shrovetide Shrove Tuesday
ostatnie dni karnawału

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
last
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatni Mohikanin n
the last of the Mohicans
(książkowy) ostatni przedstawiciel jakiejś grupy ludzi o wspólnych tradycjach, poglądach, działalności

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
all the rage
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie

ostatni raz adv
last time
już nigdy więcej

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
last resort
sposób wyjścia z trudnej sytuacji

ostatnie namaszczenie n
extreme unction
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) namaszczenie chorych;

ostatnimi czasy adv
recently
ostatnio, w ostatnich dniach/latach

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
last
ostatnim razem
lately recently
w niedalekiej przeszłości

ostensorium n
ostensory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
ostentation ostentatiousness
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz

ostentacyjnie ˌɔstɛ̃ntaˈʦ̑ɨjɲɛ adv
ostentatiously pointedly
(książkowy) (przysłówek) od przymiotnika → ostentacyjny

ostentacyjny ˌɔstɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
ostentatious
(książkowy) robiony na pokaz, w sposób mający zwrócić czyjąś uwagę

osteo- ɔˈstɛɔ prefix
osteo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną

osteoblast n
osteoblast
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoklast n
osteoclast
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteoklastogeneza n
osteoclastogenesis
(biologia, biologiczny) proces powstawania osteoklastów w szpiku

osteoliza n
osteolysis
(medycyna, medyczny) patologiczna resorpcja tkanki kostnej przez osteoklasty

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
osteomalacia
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;

osteopatia n
osteopathy
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteopatyczny adj
osteopathic
związany z osteopatią, dotyczący osteopatii

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporosis
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostoja ɔˈstɔja n
prop
ten lub to, co nie zawodzi, stanowi podporę, oparcie dla kogoś lub czegoś

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
ostracism
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska

ostre koło n
fixed gear
typ przeniesienia napędu w rowerze, w którym piasta jest sztywno połączona z korbą pedałów
fixed-gear bike fixie
rower z takim napędem

ostro ˈɔstrɔ adv
acutely sharply
bez rozmycia, wyraźnie
harshly savagely sharply sternly
groźnie, twardo, bezpardonowo, nieprzychylnie
sharply
w sposób charakterystyczny dla ostrych przedmiotów

ostroga n
spur
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrogocki adj
Ostrogothic
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
holly
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈʧ̑astɨ n
holly
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;

ostrokątny adj
acute-angled acuteangled
mający kąt ostry

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
pyramid
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrołuk n
ogive
(architektura, architektoniczny) łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu;

ostrość n
focus definition
(fotografia) wyrazistość szczegółów obrazu
keenness
wyrazistość widzenia, słuchu, węchu
sharpness
przejaw bycia ostrym (jak nóż)
wyrazistość rysów twarzy

ostrożeń krótkołodygowy n
dwarf thistle stemless thistle
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cirsium acaule, gatunek roślin z rodziny astrowatych;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
cautiously carefully guardedly
w sposób ostrożny, uważny

ostrożność n
caution precaution prudence care circumspection carefulness
zdolność do działania z rozwagą

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
careful cautious wary
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności
make carefully make with care make with caution
zrobiony, powzięty z rozwagą, uważnie, oględnie; będący wyrazem czyjejś rozwagi

ostrożny optymizm ɔˈstrɔʒnɨ ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
cautious optimism
umiarkowany optymizm, liczący się z możliwością negatywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się być na dobrej drodze

ostrożny pesymizm ɔˈstrɔʒnɨ pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
cautiously pessimism
umiarkowany pesymizm, liczący się z możliwością pozytywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się najgorszym z możliwych scenariuszy

ostry ˈɔstrɨ adj
acerbic
surowy, groźny
acute
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°
hot spicy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
lethal
o amunicji: stosowany do zabijania
sharp
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie

ostry jak brzytwa adj
sharp as a razor
bardzo ostry

ostryga ɔˈstrɨɡa n
oyster
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
oystercatcher
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrzarka ɔˈsṭʃarka n
grindstone
urządzenie mechaniczne służące do ostrzenia części roboczych narzędzi skrawających

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
fire gunfire
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
edge blade
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
warn caution
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
warning
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyciel ɔˈsṭʃɨʨ̑ɛl n
focus puller
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pracownik planu filmowego odpowiedzialny za ustawianie ostrości obiektywu kamery;
grinder sharpener
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik ostrzący noże, nożyczki itp.

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
sharpen whet
czynić ostrym (krawędź czegoś)

ostuda ɔˈstuda n
melasma
(medycyna, medyczny) przebarwienie skóry twarzy (zwykle brązowe), występujące pod wpływem intensywnego opalania, u kobiet w czasie ciąży lub u osób chorych na wątrobę;

osuszać v
drain
pozbawiać wilgoci
dry
powodować, że coś staje się suche; usuwać ciecz
dry off
być osuszanym
dry out
osuszać siebie; pozbawiać siebie wilgoci

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
landslide landslip
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;

oswajanie n
taming
(rzeczownik odczasownikowy) od oswajać

oswobodzić v
free
przywrócić swobodę
free oneself
odzyskać swobodę

oswojony ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ adj
tame
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość

oszacowanie n
assessment estimate estimation
wynik szacowania
assessment estimation evaluation
(rzeczownik odczasownikowy) od oszacować

oszaleć v
go berserk
stracić rozsądek pod wpływem silnych uczuć
go crazy go insane
ulec pomieszaniu zmysłów, wpaść w szał

oszałamiać v
intoxicate
wywoływać stan częściowej utraty przytomności; wprowadzać w stan zamroczenia
stun
wywierać silne wrażenie

oszczenić się ɔˈʃʧ̑ɛ̃ɲiʨ̑‿ɕɛ v
pup whelp
o samicy z rodziny psów urodzić potomstwo, mieć szczenięta

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
javelin
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;
javelin spear
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;

oszczepnik ɔʃˈʧ̑ɛpʲɲik n
javelin thrower
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem
javelineer
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz, rycerz, myśliwy uzbrojony w oszczep

oszczepowaty adj
spear-shaped
przypominający oszczep, w kształcie oszczepu

oszczerca n
calumniator
ktoś, kto rzuca oszczerstwo

oszczerczo adv
defamatorily slanderously
w sposób oszczerczy

oszczerczy adj
calumnious defamatory libellous libelous slanderous
będący oszczerstwem lub zawierający oszczerstwa

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
slander calumny aspersion denigration detraction slur
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędnie ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndʲɲɛ adv
economically frugally sparingly
w sposób oszczędny

oszczędności ˌɔʃʧ̑ɛ̃ndˈnɔɕʨ̑i n
saving
to, co zostało zaoszczędzone, nie zostało zużyte

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
frugality thrift
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszczędny adj
thrifty frugal
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
conserve
zachować część czegoś na później
save save up
zużywać w niewielkiej ilości

oszukańczo adv
deceitfully fraudulently
w sposób opierający się na nieuczciwości

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
deceitful fraudulent
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszukaństwo n
cantrip cautel jiggery-pokery sell trickery
(potocznie, potoczny) wprowadzenie kogoś w błąd dla uzyskania korzyści

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
deceive cheat swindle
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
mówić komuś nieprawdę, kłamać
cheat deceive swindle
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszust ˈɔʃust n
swindler fraud cheat deceiver cheater fraudster
ten, kto oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
fraud
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;
fraud con deception swindle cheating deceit
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści

osączarka n
dish drainer dish rack drainer plate rack
(technologia, technika, techniczny) podstawka do samoczynnego osączania mokrych naczyń po ich umyciu

osąd ˈɔsɔ̃nt n
judgement
opinia o czymś lub o kimś

osłabiać v
weaken abate
sprawiać, że coś lub ktoś staje się słabszy

osłabienie n
impairment
(rzeczownik odczasownikowy) od osłabić
weakness
(medycyna, medyczny) stan złego samopoczucia fizycznego

osłabiony adj
weakened
(medycyna, medyczny) odczuwający osłabienie; bez sił witalnych

osłaniać v
cover screen shield
okrywać coś czymś, odgradzać od czegoś, czynić coś niewidocznym
protect
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym
shield
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym
protect one another
osłaniać (1.3) jeden drugiego
take cover
osłaniać (1.1) czymś siebie samego

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
hinny
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;

osłona ɔˈswɔ̃na n
cover
coś, co osłania daną rzecz w celu chronienia jej lub przed nią

osłuchać ɔˈswuxaʨ̑ v
auscultate
aspekt dokonany od: osłuchiwać

osłupiały adj
flabbergasted
bardzo zaskoczony, zdumiony, zdziwiony

ot ɔt particle
just
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania

ot-
ot-
pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z uchem, narządem słuchu i równowagi

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
surround
rozciągać się wokół, znajdować się dookoła (statyczny stan)
surround encircle
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)
surround oneself
(przenośnie, przenośnia) gromadzić wokół siebie pewne przedmioty lub pewnych ludzi

otchłań ˈɔtxwãɲ n
Limbo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tymczasowy stan osób bezgrzesznych umarłych przed Zbawieniem albo bez chrztu;
abyss
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń

otmuchowianin ˌɔtmuxɔˈvʲjä̃ɲĩn n
resident of Otmuchów
mieszkaniec Otmuchowa

oto ˈɔtɔ particle
that's
otwarcie wypowiedzi podsumowującej w zdaniu złożonym
very
wzmocnienie zaimka

oto ˈɔtɔ pronoun
here there
w połączeniu z czasownikiem „być” wskazuje coś lub kogoś w bezpośrednim otoczeniu

oto-
oto-
pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z uchem, narządem słuchu i równowagi

otocjon ɔˈtɔʦ̑ʲjɔ̃n n
bat-eared fox
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;

otoczak ɔˈtɔʧ̑ak n
pebble
(geologia, geologiczny) kamień wygładzony i zaokrąglony podczas transportu przez wodę;

otoczenie ˌɔtɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
environment ambience surroundings neighbourhood neighborhood
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron
environment neighborhood neighbourhood
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący
environment surroundings
zbiór elementów, które nie wchodzą w skład danego systemu, organizacji, itp., jednak mają na niego wpływ
neighborhood neighbourhood
(matematyka, matematyczny) dowolny zbiór, który zawiera zbiór otwarty, zawierający dany punkt;
surrounding
(rzeczownik odczasownikowy) od otoczyć

otolaryngolog ˌɔtɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
otolaryngologist
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie chorób uszu i krtani
(medycyna, medyczny) specjalistka w dziedzinie chorób uszu i krtani

otologia n
otology
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otomana n
ottoman
niska kanapa lub sofa z bocznymi wałkami i miękkim oparciem

otomański adj
Ottoman
(dawniej, dawny) turecki z epoki Imperium Otomańskiego

otorynolaryngologia n
otorhinolaryngology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;

otrzewna n
peritoneum
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
receive
dostawać, być odbiorcą

otrzęsiny n
hazing
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
bran
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

ottomański adj
Ottoman
(dawniej, dawny) turecki z epoki Imperium Otomańskiego

otucha ɔˈtuxa n
encouragement comfort uplift
nadzieja wynikająca z przekonania, że będzie lepiej

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
frank open
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
opening
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś
(szachy, pojęcie szachowe) początkowa faza partii szachów;

otwartość n
openness
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli
cecha tego, co jest otwarte, skierowane do wszystkich
szczerość, bezpośredniość

otwarty ɔtˈfartɨ adj
open
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć
open open-source
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy

otwieracz ɔtˈfʲjɛraʧ̑ n
opener
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
open
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwierać oczy v
open someone's eyes
(przenośnie, przenośnia) uświadamiać (sobie lub komuś) coś istotnego; uzmysławiać coś, zwracać uwagę na coś, zaczynać coś dostrzegać
unosić powieki w celu zobaczenia, widzenia czegoś

otworzyć oczy ɔˈtfɔʒɨʨ̑ ˈɔʧ̑ɨ v
open someone's eyes
(przenośnie, przenośnia) uświadomić (sobie / komuś), aspekt dokonany od: otwierać oczy
aspekt dokonany od: otwierać oczy

otwór ˈɔtfur n
hole orifice port vent
dziura lub wgłębienie
orifice
wylot przewodu

otyle adv
obesely
w sposób otyły

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obesity adiposity
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obese fat abdominous puffy rotund
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

outdoor n
outdoor advertising
(ekonomia, ekonomiczny) reklama zewnętrzna, w przestrzeni publicznej – na budynkach, przy drogach, na pojazdach itp.
outdoor recreation
(turystyka, turystyczny) (handel, handlowy) ogół aktywności uprawianej na świeżym powietrzu, rekreacja w plenerze

outing n
outing
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;

ouzo n
ouzo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwny, niesłodzony grecki likier anyżowy;

overturyzm n
overtourism
(turystyka, turystyczny) zjawisko przesycenia jakiegoś miejsca, destynacji ruchem turystycznym ponad możliwości jego obsługi lub wywołujący dużą uciążliwość dla mieszkańców

owacja ɔˈvaʦ̑ʲja n
ovation
ostentacyjne i publiczne wyrażenie komuś uznania lub czci, w szczególności burzą braw
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;

owad ˈɔvat n
insect bug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadobójczy ˌɔvadɔˈbujʧ̑ɨ adj
insecticidal
używany do zabijania owadów

owadożer palmowy n
African harrier-hawk harrier hawk
(ornitologia, ornitologiczny) Polyboroides typus, gatunek ptaka drapieżnego;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
insectivorous insectivore
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owadzi ɔˈvaʥ̑i adj
insect
charakterystyczny dla owada; dotyczący, odnoszący się do owada

owal ˈɔval n
oval
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;

owalen ɔˈvalɛ̃n n
ovalene
(chemia, chemiczny) związek organiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny;

owalny ɔˈvalnɨ adj
oval
przypominający kształtem owal
(geometria) mający kształt owalu

owca ˈɔfʦ̑a n
ewe
(zoologia, zoologiczny) samica owcy (1.1)
sheep ewe
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarek ɔfˈʧ̑arɛk n
shepherd
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach

owczarek niemiecki ɔfˈʧ̑arɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Alsatian
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

owczarnia n
sheepfold
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
sheep ovine
związany z owcami, pochodzący od owcy

owczy pęd n
bandwagon effect herd instinct lemming-like rush
(przenośnie, przenośnia) bezrefleksyjne, ślepe i bezkrytyczne naśladowanie innych, działanie pod wpływem instynktu stadnego

owernijski adj
Auvergnese
związany z Owernią, dotyczący Owernii

owies ˈɔvʲjɛs n
oat
(rolnictwo, rolniczy) ziarno owsa (1.1)
oat oats
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owies głuchy n
common wild oat
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
fairing
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owijać v
wrap wrap up bandage wrap around wrap round
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła
entwine entwine itself round
otaczać co, wijąc się wokół tego
wrap up in
okręcać czym samego siebie

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäʥ̑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
beat around the bush
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
fruit
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owoc cytrusowy n
citrus citrus fruit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;

owocarka n
fruit bowl fruitbowl
naczynie na owoce, często dekoracyjne

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
seafood fruit of the sea fruits of the sea
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
pericarp core
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;

owocnik ɔˈvɔʦ̑ʲɲik n
sporocarp
(mikologia, mikologiczny) zbita część grzybni, występująca u grzybów wyższych, tworząca zarodniki;

owocny ɔˈvɔʦ̑nɨ adj
fruitful
dający rezultaty, przynoszący korzyści

owocować ˌɔvɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
bear fruit
(przenośnie, przenośnia) przynosić konsekwencje, rezultaty jakiegoś działania
fructify fruit
rodzić owoce

owocowy ˌɔvɔˈʦ̑ɔvɨ adj
fruity
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc

owocożerny adj
frugivorous
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owolaktarianin ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲĩn n
eggitarian ovo-lacto vegetarian
wegetarianin jedzący jajka i przetwory mleczne

owolaktarianizm ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲism̥ n
eggitarianism ovo-lacto vegetarianism
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych;

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
porridge
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owsiany adj
oat
dotyczący owsa; zrobiony z owsa

owsik ˈɔfʲɕik n
pinworm threadworm seatworm
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;

owszem ˈɔfʃɛ̃m conjunction
indeed
(książkowy) wprowadzenie zdania będącego potwierdzeniem i intensyfikacją zdania poprzedniego

owszem ˈɔfʃɛ̃m particle
of course
z dodatkowym zdaniem, zaprzeczającym słowom rozmówcy: odpowiedź przecząca
of course certainly indeed quite so yes
odpowiedź twierdząca, potwierdzająca słowa rozmówcy (także na pytanie z partykułą nie)

owulacja n
ovulation
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

owulować v
ovulate
(biologia, biologiczny) przechodzić owulację

owłosienie ˌɔvwɔˈɕɛ̇̃ɲɛ n
hair coat
włosy na ciele człowieka lub zwierzęcia

owłosiony ˌɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
hairy
taki, który ma włosy, owłosienie

oz ɔs n
esker eschar eskar os sker
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;

ozalid ɔˈzalʲit n
blueline
(drukarstwo, drukarski) wydruk kontrolny publikacji po wykonaniu impozycji składek;

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
decorate ornament
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
decoration
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
decorative ornamental
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

ozdrowienie n
recovery
powrót do zdrowia, zwalczenie choroby

oziębienie n
cooling
(fizyka, fizyczny) spadek temperatury
estrangement
osłabienie relacji między osobami lub instytucjami

ozięble adv
coldly chillily frigidly
chłodno, bez uczuć

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
coldness frigidity
zobojętnienie, oschłość, brak żywszych uczuć

oziębły adj
frigid
odnoszący się z rezerwą

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
mark sign
znakować, wyróżniać, robić znak
mean
wyrażać określoną treść
być oznaką

oznaczenie n
designation indication label mark sign token
etykietka
mark
(rzeczownik odczasownikowy) od oznaczyć

oznajmiać v
announce declare inform
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

oznaka ɔzˈnaka n
hallmark manifestation sign stamp suggestion symptom
objaw świadczący o czymś; dowód, znak czegoś

oznakowanie n
mark sign
zbiór znaków dotyczących czegoś
marking
opatrzenie znakami

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozone
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ozonosfera n
ozonosphere
warstwa zwiększonej koncentracji ozonu w stratosferze Ziemi;

ozonoterapia ɔˈzɔ̃nɔtɛˈrapʲja n
ozone therapy
(medycyna, medyczny) terapia ozonem

ozonować ˌɔzɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
ozonize
(chemia, chemiczny) poddawać coś działaniu ozonu

ozór ˈɔzur n
tongue
(spożywczy) mięso z języka zwierzęcia

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
lead
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
leaden
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołowica n
bellon lead poisoning plumbism
(medycyna, medyczny) zatrucie ołowiem

ołtarz ˈɔwtaʃ n
altar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
lead
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
pencil
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
axis axle
centralna linia danego układu
axis number line
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
axle
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

oś szybka ˈɔɕ ˈʃɨpka n
fast axis
(optyka, optyczny) oś wyznaczająca kierunek w którym prędkość propagacji światła jest największa

oś wolna ˈɔʑ ˈvɔlna n
slow axis
(optyka, optyczny) oś wyznaczająca kierunek w którym prędkość propagacji światła jest najmniejsza

ościsty ɔɕˈʨ̑istɨ adj
bony boney
(ichtiologia, ichtiologiczny) o rybie: mająca dużo ości

ośla łączka ˈɔɕla ˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
bunny hill bunny slope
(turystyka, turystyczny) łagodny stok narciarski przeznaczony dla dzieci i początkujących narciarzy;

ośle ucho ˈɔɕlɛ ˈuxɔ n
dog-ear
zagięty róg książki;

oślepiać v
blind
pozbawiać wzroku
dazzle
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie

ośli ˈɔɕlʲi possessiveAdjective
asinary asinine
należący do osła

oślizgły adj
slimy
o śliskiej, gładkiej i wilgotnej powierzchni

ośmielić v
draw out
dodać śmiałości

ośmieszać v
ridicule
czynić przedmiotem śmiechu; wystawiać na pośmiewisko

ośmiobitowy ˌɔɕmʲjɔbʲiˈtɔvɨ adj
8-bit
(informatyka, informatyczny) taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości ośmiu bitów
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera osiem bitów

ośmiogodzinny ˌɔɕmʲjɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
eight hour old
będący w wieku ośmiu godzin
eight hour eight hour long
trwający osiem godzin

ośmiokąt n
octagon
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
octagonal octogonal
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmioraki ˌɔɕmʲjɔˈraci numeral
eightfold of eight way kind type
dotyczący ośmiu typów, rodzajów

ośmiorako ˌɔɕmʲjɔˈrakɔ adv
in eight way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → ośmioraki

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
octopus squid
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
eight-thousander
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.;

ośmiościan n
octahedron
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach

ośnik ˈɔɕɲik n
drawknife
ręczne narzędzie do strugania i korowania drewna,

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
center centre
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie
środkowy, centralny punkt czegoś
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia

ośrodek kultury n
cultural center cultural centre
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną

oświadczać ɔɕˈfʲjaṭʧ̑aʨ̑ v
announce
komunikować w podniosły lub formalny sposób

oświadczenie ˌɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
declaration
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
pismo zawierające oświadczenie (1.1)

oświata ɔˈɕfʲjata n
education
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie

oświecać v
enlighten
(podniośle) uświadamiać coś komuś

oświecenie n
Age of Enlightenment
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;
enlightenment
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.

oświetlać ɔɕˈfʲjɛtlaʨ̑ v
illuminate light light up
rzucać, kierować na coś światło

oświetlenie ˌɔɕfʲjɛˈtlɛ̃ɲɛ n
floodlighting lighting
system lamp zapewniający światło

ość ɔɕʨ̑ n
fishbone bone
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożaglowanie n
sails
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określony zespół żagli na statku żaglowym

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
marry
zawrzeć związek małżeński z kobietą

ożywiać v
bring back to life
przywracać do życia
enliven
sprawiać, że coś stanie się intensywniejsze
revive rouse
pobudzać, wywoływać ożywienie
rouse oneself
stawać się bardziej energicznym

ożywienie n
agitation
podniecenie, poruszenie

ożywiony adj
active brisk buzzing spirited
z temperamentem pełnym energii
active living restored
obdarzony życiem
animated astir
wprawiony w ruch jakby żywy
animated heated hot lively
odznaczający się gwałtownością
intensive
o dużej intensywności

pa pa interjection
bye
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci

paca n
smoother trowel
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze

pacha ˈpaxa n
armpit underarm armhole
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnidło paxʲˈɲidwɔ n
perfume scent
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇ʨ̑ v
smell
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachnolit n
pachnolite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy;

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
fragrant redolent
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny

pachołek paˈxɔwɛk n
bollard bitt
słupek służący do obkładania cum i szpringów
bollard guide post road guard
słupek ostrzegawczy stojący przy drodze

pachtować v
hire tenant
(dawniej, dawny) mieć w pachcie

pachwina paxˈfʲĩna n
axil
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą
groin
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pachwinowy adj
inguinal
związany z pachwiną, dotyczący pachwiny

paciorkowcowy adj
streptococcal streptococcic
(medycyna, medyczny) związany z paciorkowcem

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
patient
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

packa ˈpaʦ̑ka n
flapper fly swatter fly-flap whisk
przyrząd do zabijania much

pacyfa paˈʦ̑ɨfa n
peace symbol
znak, symbol pacyfizmu i pokoju;

pacyficzny adj
Pacific
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
pacification appeasement policing operation
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfikał n
osculatory pax
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;

pacyfista n
pacifist
zwolennik pacyfizmu

pacyfistyczny adj
pacifistic
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
pacifism
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

pacynka paˈʦ̑ɨ̃nka n
hand puppet
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami;

paczka ˈpaʧ̑ka n
fellowship
(potocznie, potoczny) grupa przyjaciół
package parcel
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
packet
(handel, handlowy) zawartość małego opakowania

paczka papierosów n
cigarette packet cigarette pack
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów

paczkomat n
delivery locker locker kiosk parcel locker
(potocznie, potoczny) automat do nadawania i odbioru paczek;

paczkować paʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
box
umieszczać coś w paczkach lub w pudełkach

padaczka paˈdaʧ̑ka n
epilepsy
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padaczkowy ˌpadaʧ̑ˈkɔvɨ adj
epileptic
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją)

padalec paˈdalɛʦ̑ n
blindworm slowworm
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;
lowlife scum
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba podła, której postępowanie wzbudza odrazę

padanie paˈdãɲɛ n
falling
(rzeczownik odczasownikowy) od padać

padać ˈpadaʨ̑ v
fall
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół
rain snow hail
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

padać jak muchy ˈpadaʨ̑ ˈjak ˈmuxɨ v
die like flies drop like flies
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo

padać na kolana ˈpadaʨ̑ ˌna‿kɔˈlãna v
take a knee
(przenośnie, przenośnia) uznawać czyjąś wielkość, wyjątkowość

pademelon n
paddymelon pademelon padymelon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;

padewczyk n
Paduan
mieszkaniec miasta Padwy

padewski adj
Paduan
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlina paˈdlʲĩna n
carrion
zwierzęce zwłoki

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
scavenger
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
necrophagous
(zoologia, zoologiczny) żywiący się padliną

padnij ˈpadʲɲij interjection
get down
(wojskowość, wojskowy) komenda wojskowa nakazująca szybkie położenie się na ziemi

padół łez n
vale of tears
(książkowy) ziemia jako miejsce ludzkiej egzystencji

paella n
paella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;

pafijski paˈfʲijsʲci adj
Paphian
dotyczący Pafos

pagaj ˈpaɡaj n
paddle
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce

pager ˈpɛjʤ̑ɛr n
pager
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
pagination
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.)

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
paginate
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony

pagoda paˈɡɔda n
pagoda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)

pagór n
hillock knoll
(geografia, geograficzny) wyniosłość typu pagórkowatego o wysokości względnej do 100 m;

pagórek paˈɡurɛk n
hill hump
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
hilly hummocky
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

paisley n
paisley
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji

pajac ˈpajaʦ̑ n
fool clown
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności
harlequin
komiczna postać w dawnej krotochwili
jumping jack puppet
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka

pajacyk paˈjaʦ̑ɨk n
jumping jack
ćwiczenie gimnastyczne wykonywane w podskoku, z wykonaniem rozkroku i klaśnięciem nad głową

pajda ˈpajda n
chunk
(potocznie, potoczny) duża kromka chleba

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
point-to-point construction
(dawniej, dawny) duży, ozdobny, mocno rozgałęziony żyrandol
spider
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;
(sport, sportowy) jeden z przyrządów używanych podczas gry w snookera

pajęczak n
arachnid
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
spaghetti
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz przypominająca pajęczynę (1.1)
spiderweb cobweb spider's web
sieć tkana przez pająka

paka ˈpaka n
Paka
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy sepik-rami, z rodziny języków indopacyficznych

paker ˈpakɛr n
packer
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) program do kompresji danych

pakiet ˈpacɛt n
packet
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;
kilka rzeczy spakowanych razem

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
Pakistani
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakora n
pakora
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska przekąska z kawałków warzyw zanurzonych w cieście z besanu i smażonych w głębokim oleju;

pakowacz n
packer bagger impaccator
mężczyzna, który trudni się pakowaniem;

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
pack
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku

pakożer leśny n
bush dog
(zoologia, zoologiczny) Speothos venaticus Lund, niewielki drapieżny ssak z rodziny psowatych, występujący w środkowej i południowej Ameryce;

pakt pakt n
pact
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

pal pal n
post pile
gruby słup osadzony w gruncie, pełniący zwykle funkcję konstrukcyjną

palacz ˈpalaʧ̑ n
smoker
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo
stoker
ktoś, kto zawodowo pali w piecu;

palajski adj
Palaic
(dosłownie) (starożytność) związany z krainą Pala w Anatolii

palajski n
Palaic
(językoznawstwo, językoznawczy) język palajski, należący do języków anatolijskich;

palankin n
palanquin
ozdobna lektyka z dachem i firankami

palant ˈpalãnt n
jerk
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę

palarka paˈlarka n
roaster
urządzenie do palenia ziaren kawy

palarnia paˈlarʲɲa n
roasting-room
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić)

palatyn n
palatine palatinus
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny zarządca dworu królewskiego;

palce lizać ˈpalʦ̑ɛ ˈlʲizaʨ̑ adj
finger-lickin' good
wyraża podziw/zachwyt nad czymś bardzo smacznym, ładnym lub kimś bardzo dobrym, ładnym

palcem nie kiwnąć ˈpalʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲʨ̑ v
not lift a finger
zupełnie nic nie zrobić, nie zareagować w żaden sposób; być całkowicie biernym

palczatka cytrynowa palˈʧ̑atka ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔva n
lemon grass oil grass
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;

palearktyczny adj
palearctic
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) związany z Palearktyką, dotyczący Palearktyki

palec ˈpalɛʦ̑ n
finger toe digit
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec boży ˈpalɛʣ̑ ˈbɔʒɨ n
finger of God
zjawisko poczytywane za znak interwencji sił nadprzyrodzonych

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
forefinger index finger
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palec środkowy n
middle finger
(anatomia, anatomiczny) trzeci palec u ręki

paleciak n
pallet jack pump truck
(potocznie, potoczny) ręczny wózek do przewożenia palet wyposażony w podnośnik hydrauliczny;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
burning combustion
proces spalania, palenia się
smoking
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

paleo- paˈlɛɔ prefix
paleo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleoantropolog n
paleoanthropologist palaeoanthropologist
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
paleoanthropology
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleoantropologiczny adj
palaeoanthropological
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii

paleobotaniczny adj
paleobotanical
związany z paleobotaniką, dotyczący paleobotaniki

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
paleobotany
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;

paleocen n
Paleocene
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu

paleochrześcijański adj
palaeochristian paleochristian
odnoszący się do pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
paleophytology
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
Paleogene
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleography
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
Palaeolith Paleolith palaeolithic paleolithic
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
Paleolithic Palaeolithic
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontologist
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontology palaeontology
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paleontological
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleoproterozoic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleozoic Palaeozoic
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
paleozoology
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;

palermianin n
Palermitan
mieszkaniec Palermo; osoba z tego miasta

palermski adj
Palermitan
związany z Palermo, dotyczący Palermo

palestynolog n
palestinologist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w dziedzinie palestynologii

palestynologia n
palestinology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Palestynie i ludach ją zamieszkujących

palestynologiczny adj
palestinological
związany z palestynologią

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
Palestinian
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
palette
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;

pali ˈpalʲi n
Pali
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich

paliatywny adj
palliative
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
phalanx phalange
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni;

palilalia n
palilalia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
palimpsest
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindrome
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

palinologiczny adj
palynological
(botanika, botaniczny) związany z palinologią, dotyczący palinologii

palisada n
palisade stockade
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych

paliusz n
pallium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) element liturgicznego stroju metropolity;

paliwo paˈlʲivɔ n
fuel
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

paliwowy ˌpalʲiˈvɔvɨ adj
fuel
związany z paliwem

palić ˈpalʲiʨ̑ v
burn
niszczyć coś za pomocą ognia
light
utrzymywać coś świecącym
smoke
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
burn scorch
(potocznie, potoczny) parzyć, piec (wywoływać ból na ciele)
light
dorzucać drewno, węgiel i inne materiały łatwopalne do ognia, aby podtrzymać płomień

palić jak smok ˈpalʲiʨ̑ ˈjak ˈsmɔk idiom
smoke like a chimney
palić dużo, nadmiernie

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
burn one's bridges
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie

pallad ˈpalːat n
palladium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
Palladian architecture
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

palma ˈpalma n
palm palm tree
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palma daktylowa n
date palm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

palmiarnia palˈmʲjarʲɲa n
palmhouse
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, w której uprawia się tropikalne rośliny osiągające duże rozmiary, przede wszystkim palmy;

palmtop ˈpalm̥tɔp n
palmtop
(informatyka, informatyczny) komputer kieszonkowy, który mieści się w dłoni;

palnik ˈpalʲɲik n
burner
urządzenie wytwarzające płomień, służące do spawania metali

palny ˈpalnɨ adj
flammable
przeznaczony do palenia lub spalania

palo santo n
palo santo
drewienko używane jako kadzidło pozyskiwane z drzewa Bursera graveolens

palpitacja n
palpitation
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;

palto ˈpaltɔ n
overcoat topcoat
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

paluch ˈpalux n
big toe hallux
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

paluszek n
fish finger fish stick
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowane rybne filety w małych, podłużnych porcjach;
pretzel stick savoury stick
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z cienkiego wypieku, zwykle z solą;

pamflet ˈpãw̃flɛt n
pamphlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
keepsake memento souvenir
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamiątkowy ˌpãmʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
commemorative memorial
taki, który został wykonany, aby upamiętniać coś lub kogoś

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
remember
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pamiętnik n
diary
wspomnienia spisywane przez kogoś, zwykle na własne potrzeby

pamiętny adj
memorable
taki, który długo się pamięta; godny zapamiętania; zapadający w pamięć

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
memory
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
memory recollection
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
recollection memory
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pamięć USB n
USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

pamięć operacyjna ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjna n
internal memory
(informatyka, informatyczny) pamięć wykorzystywana przez procesor do przechowywania informacji o procesach i rozkazach;

pamięć złotej rybki n
goldfish memory memory of a goldfish
(ironicznie) czyjaś skłonność do pamiętania czegoś tylko przez kilka chwil

pan pãn n
lord master gentleman
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
master lord
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
mister sir gentleman
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
groom bridegroom
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
panacea cure-all
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo

panamski pãˈnãmsʲci adj
Panamanian
odnoszący się do państwa Panama

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
Pan-Arabism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
armadillo
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
battleship ironclad
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerny adj
armored
(wojskowość, wojskowy) związany z wojskami pancernymi
shellproof
taki, który ma pancerz

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
armour armouring
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym

pancerzownica ˌpãnʦ̑ɛʒɔvʲˈɲiʦ̑a n
bazooka piat
(wojskowość, wojskowy) ręczna broń przeciwpancerna

panczena pãn͇ˈʧ̑ɛ̃na n
speed skate
(sport, sportowy) łyżwa o długim, cienkim ostrzu, przeznaczona do jazdy szybkiej na lodzie

panczenista ˌpãn͇ʧ̑ɛ̃ˈɲista n
speedskater
(sport, sportowy) łyżwiarz jeżdżący na panczenach, uprawiający łyżwiarstwo szybkie

panczenlama n
Panchen Lama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

panda wielka n
giant panda
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemic pandemia
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
pandemic
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

pandemonium ˌpãndɛ̃ˈmɔ̃ɲũm n
pandemonium
(książkowy) przerażająca sytuacja, wydarzenie, miejsce

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
panegyric
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

panel ˈpãnɛl n
panel
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk

panendoskopia n
panendoscopy
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

pangermanizm n
Pan-Germanism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

pangolin pãŋˈɡɔlʲĩn n
pangolin
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) łuskowiec

pangram ˈpãŋɡrãm n
pangram
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie, w którym zostały użyte wszystkie litery alfabetu;

panhelleński adj
Panhellenic panhellenic
dotyczący wszystkich Greków, obejmujący wszystkich Greków

pani ˈpãɲi n
madam Mrs lady
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panicz ˈpãɲiʧ̑ n
childe younker
(dawniej, dawny) niepełnoletni syn w szlacheckiej, zamożnej rodzinie

paniczny adj
panicky
taki, który cechuje się paniką

panienka pãˈɲɛ̃nka n
girl
młoda dziewczyna
tart
(eufemistycznie) o prostytutce
young lady
(dawniej, dawny) córka chlebodawców

panierowanie ˌpãɲɛrɔˈvãɲɛ n
breading
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczanie mięsa, ryb, grzybów lub warzyw w panierce;

panierować v
bread
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panieński adj
maid maidenly
dotyczący panny, związany z panną

panika ˈpãɲika n
panic
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikować v
panic
wpadać w panikę

panko n
panko
(spożywczy) rodzaj panierki ze zmielonego na proszek suchego pieczywa, niekiedy z przyprawami; półprodukt pochodzący z kuchni japońskiej

pankracjon n
pankration
(sport, sportowy) (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) połączenie boksu i zapasów

pankreatoblastoma n
pancreatoblastoma
(medycyna, medyczny) rzadki nowotwór trzustki występujący poniżej 14 roku życia, o małej złośliwości

panleukopenia ˌpãnlɛwkɔˈpɛ̃ɲa n
feline distemper panleukopenia
(weterynaria, weterynaryjny) wysoce zaraźliwa, wirusowa choroba kotowatych przebiegająca z objawami zapalenia układu pokarmowego i leukopenią;

panmiksja n
panmixia
(biologia, biologiczny) przypadkowe, krzyżowe i swobodne kojarzenie się osobników jednej populacji

panna ˈpãnːa n
miss
dziewczyna, młoda kobieta
miss Miss
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna cotta n
panna cotta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) delikatny deser kuchni włoskiej zrobiony ze śmietany podgrzanej z żelatyną i różnymi dodatkami;

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
bride
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panorama
rozległy, szeroki widok

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
panoramic widescreen
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
dominion
władza
reign
okres władzy danego monarchy

panować pãˈnɔvaʨ̑ v
command control
podporządkowywać coś sobie, mieć władzę nad czymś
reign control
być panem, przywódcą czegoś
rule reign
być panem, władcą kraju, królestwa

panoński adj
Pannonian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii

panpsychizm n
panpsychism
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panseksualizm n
pansexuality
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;

panseksualność n
pansexuality
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg do osób niezależnie od ich płci, bądź tożsamości płciowej;

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
Pan-Slavism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

pantalony n
pantaloons
bielizna z długimi nogawkami

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
pantheist
osoba wyznająca panteizm

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pantheism
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
pantheon
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;
ogół bogów jakiejś religii;
(przenośnie, przenośnia) ogół najwybitniejszych przedstawicieli narodu albo jakiejś dziedziny sztuki

pantera mglista n
clouded leopard
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera mglista (1.1)

pantera sundajska n
Sunda clouded leopard
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis diardi G. Cuvier, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący na Sumatrze i Borneo;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera sundajska (1.1)

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
snow leopard
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

panterołak ˌpãntɛˈrɔwak n
werepanther
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest pantera

pantofel pãnˈtɔfɛl n
evening slipper
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj lekkiego, płytkiego, wsuwanego buta
slipper
(regionalizm, regionalny) rodzaj obuwia noszonego w domu

pantoflarz pãnˈtɔflaʃ n
henpecked husband
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie

pantograf pãnˈtɔɡraf n
pantograph
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;

pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr n
pantocrator
(ikonografia, ikonograficzny) malarski sposób przedstawienia Chrystusa jako wszechwładcy i sędziego wszechrzeczy – z Biblią i gestem błogosławieństwa;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
mime pantomime
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
pantoprazole
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papa ˈpapa n
daddy papa
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) tata
mug trap
(potocznie, potoczny) często (obraźliwie) usta
tar paper
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;

papamobile ˌpapãmɔˈbʲilɛ n
popemobile
samochód z platformą, przeszkloną lub odkrytą, służący do wożenia papieża podczas oficjalnych wizyt państwowych;

paparazzi n
paparazzi
(publikatory) (pejoratywnie, pejoratywny) fotoreporter szukający skandalicznych, sensacyjnych tematów, próbujący zrobić kompromitujące zdjęcia

papier ˈpapʲjɛr n
paper
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier milimetrowy n
plotting paper
arkusz papieru kreślarskiego z naniesioną siatką milimetrową

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
toilet paper
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
security security paper
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
glasspaper sandpaper
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papier śniadaniowy n
greaseproof wrapper for sandwiches sandwich paper wax paper waxed paper
specjalny papier do zawijania kanapek

papiernia n
paper mill paperworks
zakład wytwarzający papier

papieros paˈpʲjɛrɔs n
cigarette fag
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
papier-
wykonany z papieru

papierowy tygrys n
paper tiger
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
cigarette case
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów.

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
papal
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papiestwo n
papacy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd papieża, forma rządów papieża

papież ˈpapʲjɛʃ n
pope
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papieżomania n
popemania
(społeczny) przesadne uwielbienie osoby papieża, ocierająca się o dziwactwo lub obsesję

papieżyca n
popess papess
legendarna kobieta wyświęcona na papieża

papilot paˈpʲilɔt n
curl-paper
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podłużny wałek, najczęściej wykonany z papieru, na którego środkową część zakręca się kosmyk włosów, a następnie zawiązuje wokół

papirologia n
papyrology
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów;

papirus paˈpʲirus n
papyrus
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);
zwój lub dokument spisany na papirusie (1.2)

papista n
papist
osoba zagorzale popierająca papieża

paplać ˈpaplaʨ̑ v
chatter babble jabber blab
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproch n
soft plastic bait
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska, gumowy wabik

paprotka zwyczajna n
common polypody
(botanika, botaniczny) Polypodium vulgare L., pospolita w Polsce roślina wieloletnia z rodziny paprotkowatych, hemikryptofit;

paprotnik samczy n
male fern
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych o właściwościach leczniczych;

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
fern
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
bell pepper
(spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);
paprika
(spożywczy) czerwona, sypka przyprawa sporządzona z owocu papryki (1.1)
pepper
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
parrot
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty
parrot popinjay
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;

papuga modroczapkowa n
blue-naped parrot
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tanygnathus lucionensis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich;

papugi afrykańskie n
afrotropical parrot
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Psittacinae Rafinesque, podrodzina ptaków z rodziny papugowatych, obejmująca gatunki występujące w Afryce;

papugi neotropikalne n
neotropical parrot
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Arinae G. R. Gray, podrodzina ptaków z rodziny papugowatych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce;

papuzi paˈpuʑi adj
psittacine
charakterystyczny dla papugi; dotyczący, odnoszący się do papugi

papużka długoogonowa paˈpuʃka ˌdwuɡɔːɡɔ̃ˈnɔva n
parakeet
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) papużka o długim ogonie

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
budgerigar budgie
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
couple pair
dwie osoby, darzące się uczuciem
pair of couple
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
pair of pair
dwa przedmioty stanowiące komplet
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
steam vapour water vapor water vapour
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

para wodna ˈpara ˈvɔdna n
water vapor aqueous vapor water vapour
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia;

para- ˈpara
p- para-
(chemia, chemiczny) określenie wzajemnego położenia dwóch podstawników sześcioczłonowego pierścienia aromatycznego w pozycjach 1 i 4;
para-
(chemia, chemiczny) określenie stopnia polimeryzacji niektóry prostych aldehydów;

parabaza ˌparaˈbaza n
parabasis
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu literackiego, zwykle sztuki, w której autor zwraca się do odbiorców z dygresją o treści niezwiązanej z akcją utworu, wykorzystując didaskalia bądź którąś z postaci scenicznych

paraben paˈrabɛ̃n n
paraben
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy estrów stosowany jako konserwant w kosmetykach;

parabioza n
parabiosis
(zoologia, zoologiczny) zespolenie układów krążenia dwóch zwierząt;

parabola ˌparaˈbɔla n
parable parabola
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;
parabola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;

paraboliczny ˌparabɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
parabolic
związany z parabolą, dotyczący paraboli

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
paracetamol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

parada paˈrada n
halt
(jeździectwo, jeździecki) w ujeżdżeniu: zatrzymanie i zebranie konia;
parada
(choreografia, choreograficzny) w tangu argentyńskim: zatrzymanie ruchu partnerki przez postawienie swojej stopy blisko stopy partnerki
parade
(wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;
parry
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej i hokeju: obrona bramki gdy bramkarz rzuca się całym ciałem w bok w celu złapania lub odbicia piłki
(sport, sportowy) w szermierce, boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika
trump coup
(termin karciany) w brydżu: rodzaj manewru rozgrywkowego, polegający na wyimpasowaniu honoru atutowego, przy braku kart w kolorze impasu, przez podegranie kolorem bocznym;

paradoks paˈradɔks n
paradox
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalnie adv
paradoxically
w sposób paradoksalny

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
paradoxical
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigm
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
paradigmatic
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi

paradyz n
paradise
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;

paradyż n
paradise
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;

parafia paˈrafʲja n
parish
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
parochial
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
parishioner
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej

parafiletyczny adj
paraphyletic
(biologia, biologiczny) obejmujący tylko część potomków wspólnego przodka

parafilia n
paraphilia
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafraza n
paraphrase
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi

paragon paˈraɡɔ̃n n
receipt bill of sale
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

paragraf paˈraɡraf n
article paragraph
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;
double-s section mark section sign section symbol silcrow
(potocznie, potoczny) znak paragrafu (1.1) §

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
Paraguayan
odnoszący się do państwa Paragwaj

parakeratoza ˌparakɛraˈtɔza n
parakeratosis
(medycyna, medyczny) patologiczne rogowacenie polegające na obecności jąder komórkowych w keratynocytach warstwy rogowej naskórka, gdzie fizjologicznie komórki są pozbawione jąder komórkowych;

paralalia ˌparaˈlalʲja n
paralalia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym myleniu wyrazów podobnie brzmiących

paralela n
parallel
cechy podobne, analogiczne

paralelny ˌparaˈlɛlnɨ adj
parallel
trwający, zachodzący jednocześnie z czymś innym

paralipomena n
paralipomena
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;

paralipsa n
paraleipsis apophasis paralipsis paralepsis
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;

paralityk n
paralytic
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany

paralizator n
stun gun taser
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika

paraliż paˈralʲiʃ n
paralysis
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paraliżować v
paralyze paralyse
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś

paralotnia ˌparaˈlɔtʲɲa n
paraglider
(sport, sportowy) rodzaj lotni o miękkim płacie nośnym, w formie zbliżonej do spadochronu

paralotniarstwo ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ n
paragliding
(sport, sportowy)sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni:

paralotniarz n
paraglider
człowiek uprawiający paralotniarstwo

paramedyczny adj
paramedical
związany z paramedycyną, dotyczący paramedycyny

parametr paˈrãmɛtr̥ n
parameter
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;

parametryzacja n
parameterization
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) określenie czegoś za pomocą parametrów

paramilitarny ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ adj
paramilitary
zorganizowany na wzór wojskowy

parandża n
paranja
długi płaszcz zakrywający całe ciało, noszony przez kobiety w islamie

paranoiczny adj
paranoic
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
paranoid
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi

paranoik n
paranoic paranoid
(medycyna, medyczny) chory cierpiący na paranoję

paranoja n
paranoia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

paraolimpijski ˌparaɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
para-Olympic
związany z paraolimpiadą, dotyczący paraolimpiady

parapet paˈrapɛt n
windowsill sill
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
house warming housewarming housewarming party
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
paraplegia paraplegy
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

paraplegik n
paraplegic
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na paraplegię

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsychology
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parapsychologiczny adj
parapsychological
(psychologia, psychologiczny) związany z parapsychologią, dotyczący parapsychologii

parasol paˈrasɔl n
parasol sunshade
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem
umbrella brolly
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parasolka ˌparaˈsɔlka n
umbrella
mały, rozkładany parasol dla kobiet

parawan n
screen
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

parazonium n
parazonium
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;

parazytolog n
parasitologist
specjalista w dziedzinie parazytologii

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
parasitology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parazytologiczny adj
parasitological
dotyczący parazytologii

parcela n
lot parcel plot
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

parch parx n
dermatophytosis
(medycyna, medyczny) grzybicza choroba owłosionej skóry głowy;
scab
(biologia, biologiczny) grzybicza choroba roślin
kike
(przestarzałe, przestarzały) (obraźliwie) Żyd, żyd

parch jabłoni n
apple scab
(ogrodnictwo, ogrodniczy) choroba grzybiczna jabłoni;

parcie ˈparʲʨ̑ɛ n
pressure
(rzeczownik odczasownikowy) od przeć

parczelina trójlistkowa ˌparʧ̑ɛˈlʲĩna ˌtrujlʲiˈstkɔva n
hoptree
(botanika, botaniczny) Ptelea trifoliata, gatunek krzewu lub małego drzewa ozdobnego z rodziny rutowatych;

pardon interjection
pardon me I beg your pardon
(potocznie, potoczny) przepraszam

pardwa ˈpardva n
ptarmigan white grouse
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pardwa białosterna n
snow quail white-tailed ptarmigan
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
rock ptarmigan
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
willow ptarmigan
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa szkocka n
moorbird moorcock moorfowl red grouse
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
paremiology
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parenetyczny adj
parenetic
mający charakter moralizatorski, rozpowszechniający wzorce osobowe

parentyfikacja n
parentification
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zjawisko psychosocjologiczne polegające na odwróceniu ról w rodzinie, gdy dziecko pełni rolę opiekuna, partnera i powiernika wobec swojego rodzica lub rodzeństwa;

pareo n
pareo
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka

parestezja n
paresthesia
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

parhelion n
parhelion
(meteorologia, meteorologiczny) słońce poboczne;

parias n
pariah
w Indiach: człowiek należący do jednej z najniższych kast lub będący poza systemem kastowym;
człowiek uważany w jakiejś grupie za gorszego, pogardzany

park park n
park
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park handlowy n
retail park
spójnie zaprojektowany, zaplanowany oraz zarządzany projekt, składający się głównie ze średniej oraz dużej wielkości wyspecjalizowanych obiektów handlowych

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
national park
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

park rozrywki n
amusement park fun park holiday park theme park
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi

parkiet ˈparʲcɛt n
trading floor
podłoga z drewnianych klepek

parking ˈparʲcĩŋk n
car park parking lot
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parkinsonizm n
parkinsonism
(medycyna, medyczny) zespół neurologiczny charakteryzujący się drżeniami, bradykinezją, sztywnością mięśni i trudnościami w utrzymaniu prawidłowej postawy ciała, obecny w chorobie Parkinsona i innych chorobach neurodegeneracyjnych;

parkować parˈkɔvaʨ̑ v
park
zostawiać pojazd na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania pojazdu lub innym wolnym miejscu

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parliament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
gmach, w którym obraduje parlament (1.1)

parlamentariusz n
parlementaire parlimentaire
(wojskowość, wojskowy) posłaniec wysyłany przez walczące strony w celu negocjacji;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
parliamentary
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parlamentaryzm n
parliamentarism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parma ˈparma n
parma
(historia, historyczny, historycznie) niewielka tarcza rzymskiego piechura lub kawalerzysty

parmezan parˈmɛzãn n
parmesan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeński adj
Parmesan
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parnaski adj
Parnassian
związany z Parnasem, dotyczący Parnasu

parobek n
farmhand farmworker
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny;

parodia paˈrɔdʲja n
parody
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parody mimic travesty
dokonywać parodii czegoś

paroksyton n
paroxytone
(fonetyka, fonetyczny) akcent na przedostatniej sylabie wyrazu;

paroksyzm n
paroxysm
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby
(przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu

paroksyzmowy adj
paroxysmal
związany z paroksyzmem, dotyczący paroksyzmu

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
paronym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

paronomazja n
paronomasia pun
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach;

parowar paˈrɔvar n
steamer food steamer steam cooker
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;

parować paˈrɔvaʨ̑ v
steam
wydzielać parę wodną

parowiec n
steamship steamboat
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parowozownia n
engine shed
(kolejnictwo) zespół pomieszczeń, warsztatów oraz torów przystosowanych do obsługi technicznej i napraw parowozów;

parowy paˈrɔvɨ adj
steam
zasilany parą, wykorzystujący parę do działania

parowóz paˈrɔvus n
steam engine steam locomotive
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

parsek n
parsec
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;

parser ˈparsɛr n
parser
(informatyka, informatyczny) program komputerowy wykonujący analizę składniową;

parsować v
parse
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jej struktury;

parszywiec parˈʃɨvʲjɛʦ̑ n
stinkard stinker
(obraźliwie) człowiek podły

parszywy parˈʃɨvɨ adj
mangy
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny

partacz ˈpartaʧ̑ n
botcher bungler cobbler scamper tinker
(potocznie, potoczny) zły pracownik lub rzemieślnik; osoba źle (niedbale, niechlujnie) wykonująca pracę

partaczyć parˈtaʧ̑ɨʨ̑ v
botch
robić coś byle jak, nieudolnie, źle

partenogeneza n
parthenogenesis
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej;

parter ˈpartɛr n
ground floor first floor ground level
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią
parterre
najniższa i położona najbliżej pałacu reprezentacyjna część ogrodu francuskiego;

partia ˈpartʲja n
party
(zobacz) partia polityczna
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób

partia angielska n
English Opening
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchu 1. c4;

partia hiszpańska n
Ruy Lopez Spanish Game Spanish Opening
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gb5;

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
political party
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partia włoska n
Giuoco Piano
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gc4 Gc5;

partner ˈpartnɛr n
partner
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerstwo n
partnership
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partorg n
partorg
organizator partyjny, sekretarz grupy partyjnej

party ˈpartɨ n
party
(książkowy) przyjęcie towarzyskie

partycja n
partition
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partycypacyjny adj
participatory
taki, który polega na udziale we wspólnym przedsięwzięciu zarówno ponosząc koszty, jak i czerpiąc zyski

partyjny parˈtɨjnɨ adj
party
związany z partią polityczną, dotyczący partii politycznej

partyjny parˈtɨjnɨ n
apparatchik communist party member
przed 1989 r.: członek rządzącej partii komunistycznej

partyjska strzała n
Parthian arrow
cięte i trafne słowa wypowiedziane na odchodnem, na pożegnanie

partyjski adj
Parthian
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii

partyjski n
Parthian
(językoznawstwo, językoznawczy) język partyjski;

partykularny adj
particularist
mający na względzie korzyść własnego środowiska, regionu itp., a nie ogółu

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
particle
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partytura ˌpartɨˈtura n
script
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła

partyzana ˌpartɨˈzãna n
partisan partizan
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.;

partyzant parˈtɨzãnt n
partisan
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

partyzantka n
guerilla guerrilla guerrilla warfare guerilla warfare
(wojskowość, wojskowy) forma walki zbrojnej z ukrycia
henchwoman
(dawniej, dawny) kobieta opowiadająca się za czym
woman partisan
kobieta partyzant

paruzja paˈruzʲja n
parousia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,

parweniusz parˈvɛ̃ɲuʃ n
parvenu
osoba, która dostała się do wyższych sfer, dorobkiewicz, nowobogacki

paryjski adj
Parian
związany z Paros, dotyczący Paros

paryski paˈrɨsʲci adj
Parisian
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

parytet paˈrɨtɛt n
parity
zasada równości proporcji dwóch lub więcej wielkości, określana prawnie a priori;

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
Parisian
mieszkaniec Paryża

parzystokopytne n
even-toed ungulates
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;

parzystokopytny paˈʒɨstɔkɔˈpɨtnɨ adj
artiodactyl
(zoologia, zoologiczny) mający parzystą liczbę palców zwieńczonych kopytami

parzystość paˈʒɨstɔɕʨ̑ n
parity
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantowego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów;

parzysty paˈʒɨstɨ adj
binate
taki, który występuje w parze
even
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
blanch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać coś działaniu wrzątku lub gorącej wody
brew infuse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) otrzymywać napar po zalaniu wrzątkiem, zalewać coś wrzątkiem
scorch burn scald
być odczuwanym jako gorące
burn
podrażniać skórę podobnie jak coś gorącego

parówka paˈrufka n
Vienna sausage
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
a couple of
kilka; niewielka liczba czegoś

pas pas interjection
pass
(termin karciany) odzywka licytacyjna w brydżu oznaczająca brak zgłaszania własnego koloru

pas pas n
belt
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
długi rząd czegoś
lane
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;
stripe
szeroka linia na deseniu
waist
miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1)
pass
(termin karciany) rezygnacja z licytacji w grach karcianych;

pas bezpieczeństwa n
safety belt
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
chastity belt
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas kontuszowy n
kontush belt kontusz sash
(krawiectwo) (historia, historyczny, historycznie) długi, bogato zdobiony jedwabny lub półjedwabny pas, stanowiący element tradycyjnego szlacheckiego stroju w XVIII-wiecznej Polsce i na Litwie;

pas planetoid n
asteroid belt
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pas startowy ˈpas ːtarˈtɔvɨ n
runway airstrip
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów

pasat ˈpasat n
trade wind
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;

pasażer paˈsaʒɛr n
passenger
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasażerski adj
passenger
taki, który służy do przewozu pasażerów

pascha ˈpasxa n
paskha
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową;

paschalny pasˈxalnɨ adj
Paschal paschal
związany z Paschą, dotyczący Paschy

paschał ˈpasxaw n
easter candle paschal candle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
toolbar
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

paser ˈpasɛr n
receiver
osoba handlująca kradzionymi rzeczami

paserstwo n
handling
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;

pasibrzuch n
gourmand
(potocznie, potoczny) leniwy obżarciuch

pasieka paˈɕɛka n
apiary bee yard
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
stepson stepchild
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
stepdaughter
córka małżonka z innego małżeństwa

pasikonik ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik n
bush-cricket
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad;

pasja ˈpasʲja n
fury
gniew
passion
silne zainteresowania, zamiłowanie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
patience solitaire
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasjonista n
Passionist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
exciting thrilling
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący

paskal ˈpaskal n
pascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

paskalizacja n
pascalization
konserwacja wysokim ciśnieniem;

paskudny paˈskudnɨ adj
hideous nasty ugly
bardzo brzydki
nasty
zły, przykry, nieznośny

pasmajtki pasˈmajtʲci n
pantie girdle
(potocznie, potoczny) majtki z pasem do pończoch

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
dry goods haberdashery small-wares
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)
haberdasher haberdashery
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi

pasmanteryjny adj
dry goods
dotyczący pasmanterii

pasmo ˈpasmɔ n
band
(fizyka, fizyczny) przedział (częstotliwości, energii, czasu)
range
(geografia, geograficzny) grupa gór, wzniesień o wydłużonym kształcie;
series
(przenośnie, przenośnia) wiele następujących po sobie zdarzeń
strand streak thread
szereg nici, włosów itp. tworzących jakąś całość
strip
fragment powierzchni w postaci długiego pasa

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
fit
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się
pass
(termin karciany) wycofywać się z dalszej licytacji przez powiedzenie słowa „pas”

pasożyt paˈsɔʒɨt n
parasite
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
sponger parasite
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasożytnictwo n
parasitism
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu

pasożytniczy adj
parasitic parasitical
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów

pasożytować v
freeload go on the bum sponge off
(przenośnie, przenośnia) żyć cudzym kosztem
parasitize
(biologia, biologiczny) żyć kosztem innego organizmu, nie uśmiercając go gwałtownie lub wcale

passepied n
passepied
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) bretoński taniec wykonywany w szybkim tempie;

passiflora n
passiflora
(botanika, botaniczny) tropikalna roślina z rodzaju Passiflora L. o charakterystycznych kwiatach, uprawiana jako ozdobne pnącze oraz dla owoców

passé adj
old-fashioned passé
przebrzmiały, już niemodny

pasta ˈpasta n
paste shoe polish toothpaste
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować

pasta do butów n
boot polish shoe polish
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
toothpaste
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastafarianin ˌpastafarʲˈjä̃ɲĩn n
Pastafarian
zwolennik pastafarianizmu, „wyznawca” pastafarianizmu

pastafariański adj
Pastafarian
związany z pastafarianizmem, zgodny z pastafarianizmem

pastel ˈpastɛl n
pastel
(sztuka) obraz namalowany pastelami (1.1)
środek rysunkowy i malarski w postaci miękkiego sztyftu, kredki lub ołówka;

pastelista n
pastellist
(sztuka) artysta malarz wykonujący obrazy w technice pastelu

pasterka paˈstɛrka n
midnight Mass
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia
shepherdess
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp.

pasternak n
parsnip
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasternak zwyczajny n
parsnip
(botanika, botaniczny) Pastinaca sativa L., jadalna roślina z rodziny selerowatych;

pasterski adj
pastoral
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem

pasterstwo n
herding
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj hodowli zwierząt połączony z ich wypasem;

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
pasteurisation
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;

pasteryzować v
pasteurize
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
shepherd
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun

pasticjo paˈstʲiʦ̑ʲjɔ n
pastitsio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiche
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastor ˈpastɔr n
pastor vicar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;

pastoralny adj
pastoral
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa

pastorał n
crosier crozier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;

pastuch n
cattleman herdsman cowherd goatherd
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe

pasturma paˈsturma n
pastirma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pastuszka paˈstuʃka n
shepherdess
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp.

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
pasture
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pastwić się v
abuse torment victimize
znęcać się, postępować okrutnie z kimś lub z czymś

pastylka paˈstɨlka n
lozenge pastille drop troche
lek w postaci małego krążka

pasy ˈpasɨ n
stripe
deseń z grubych linii o zmieniających się kolorach
zebra crossing
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych o wyglądzie białych pasów na jezdni

pasywnie paˈsɨv.ɲɛ adv
passively
(książkowy) bez jakiejkolwiek inicjatywy

pasywność paˈsɨvnɔɕʨ̑ n
passivity
(książkowy) bierna postawa, brak aktywności

pasywny adj
passive
który nie wykazuje chęci działania

pasza ˈpaʃa n
pasha
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;
fodder forage pasture feed
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszczak n
John Dory
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku paszczaków (1.2)
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Zeus faber Linnaeus, gatunek ryb z rodziny piotroszowatych;
frogmouth
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak z rodziny paszczaków prowadzący nocny tryb życia

paszkot ˈpaʃkɔt n
mistle thrush
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
lampoon
publikacja brukająca czyjąś reputację;

paszport ˈpaʃpɔrt n
passport
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

paszportówka n
security pouch
niewielka, płaska torebka do zawieszenia na szyi, rodzaj portfela

pasztecik paˈʃtɛʨ̑ik n
pasty
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony pierożek z ciasta francuskiego, drożdżowego lub kruchego, napełniony farszem

pasztet ˈpaʃtɛt n
bagger boiler minger mule munter munta swamp donkey
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) brzydka dziewczyna
mess sticky wicket tar baby trick bag
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
pâté paste pie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
Pashto Afghan Pakhto Pakhtu Pakktoo Pashtoo
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

pasztuński paˈʃtũj̃sʲci adj
Pashtun
związany z Pasztunami

pat pat n
stalemate
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patafian n
fool gowk wimp
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, oferma

patagoński ˌpataˈɡɔ̃j̃sʲci adj
Patagonian
od Patagonia

patat n
sweet potato
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym

patchcord n
patchcord
(informatyka, informatyczny) krótki kabel łącznikowy, zwykle do LAN;

patchwork ˈpaʧ̑wɔrk n
patchwork
(rzemiosło, rzemieślniczy) technika zszywania kawałków różnych tkanin, dzianiny, skóry itp. tak, aby powstał z nich wzór; także: wyrób wykonany tą techniką;

patefon paˈtɛfɔ̃n n
pathephone
(technologia, technika, techniczny) wczesny typ gramofonu o napędzie mechanicznym;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
frying pan pan skillet
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
paten communion plate patin patine
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patent ˈpatɛ̃nt n
patent
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patera n
cake stand pedestal plate
naczynie stołowe służące do podawania ciast i tortów bądź owoców;

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
pathetic
(pejoratywnie, pejoratywny) przesadnie nadęty, żałosny
pompous
poważny, doniosły, uroczysty

patio ˈpatʲjɔ n
patio
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;

patison paˈtʲisɔ̃n n
pattypan squash
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o dużych liściach i obłych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z owocu patisona (1.1)

patka ˈpatka n
flap
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę

patogen n
pathogen
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie

patogeneza n
pathogenesis
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób

patogenność n
pathogenicity
cecha tego, co jest patogenne, zdolność czynnika chorobotwórczego do wywoływania choroby po zakażeniu

patogenny adj
pathogenic
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę

patolog n
pathologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
pathology
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa

patologicznie adv
pathologically
odbiegając od normy w sensie negatywnym

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
pathological
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patriarch
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
patriarchal
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy

patriarchat n
patriarchate
godność i władza patriarchy
patriarchy
dominująca rola mężczyzny, zwłaszcza ojca, w rodzinie

patriota paˈtrʲjɔta n
patriot
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotycznie adv
patriotically
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
patriotic
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
patriotism
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrol ˈpatrɔl n
patrol
obchód pilnowanego terenu
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerzy, nieformalny zastęp harcerski utworzony ad hoc
(wojskowość, wojskowy) grupa rozpoznania, ubezpieczenia i kontroli;
(wojskowość, wojskowy) zadanie dokonywania rekonesansu

patrologia n
patrology
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;

patrolować v
patrol prowl
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patron ˈpatrɔ̃n n
patron
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób;

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
patronymic
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca

patroszyć v
disembowel eviscerate gut embowel
usuwać trzewia z martwego zwierzęcia

patrycjuszowski adj
patrician
związany z patrycjatem, dotyczący patrycjatu

patrycjuszowski possessiveAdjective
patrician
należący do patrycjatu

patrzenie n
looking
(rzeczownik odczasownikowy) od patrzeć

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
look
kierować wzrok na coś lub na kogoś

patrzeć przez różowe okulary ˈpaṭʃɛʨ̑ ˌpʃɛz‿ruˈʒɔvɛ ˌɔkuˈlarɨ v
look through rose-tinted glasses see through rose-colored glasses view through rose-colored glasses wear rose-colored glasses
być optymistą, zapomnieć o problemach; widzieć tylko pozytywne strony (aspekty)

patrzeć wilkiem ˈpaṭʃɛʥ̑ ˈvʲilʲcɛ̃m v
scowl
patrzeć wrogo, z niechęcią, nieżyczliwie

patrzeć z góry ˈpaṭʃɛʥ̑ ˈz‿ɡurɨ v
look down
traktować kogoś z pogardą, uważać się za kogoś lepszego

patyczek do szaszłyków paˈtɨʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʃaʃˈwɨkuf n
skewer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka

patyczek do uszu n
cotton swab Q-tip cotton bud
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu

patyk ˈpatɨk n
stick
cienkie drewienko

patyna paˈtɨ̃na n
patina
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu;

pauza ˈpawza n
em dash
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości jednego firetu;
pause break
przerwa w jakiejś czynności
rest
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przerwa między dźwiękami;

paw paf n
peacock
(ornitologia, ornitologiczny) samiec pawia (1.2)
peacock peafowl
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

paw indyjski n
Indian peafowl
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw indyjski (1.1)

paw niebieski n
blue peafowl
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw niebieski (1.1)

paw zwyczajny n
common peafowl
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku paw zwyczajny (1.1)

paweł n
paolo
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) dawna moneta italska

pawian ˈpavʲjãn n
baboon
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

pawica n
peahen
(ornitologia, ornitologiczny) samica pawia

paywall n
paywall
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;

pazerność paˈzɛrnɔɕʨ̑ n
rapacity
(potocznie, potoczny) chciwość, zachłanność

pazerny adj
grasping rapacious
(potocznie, potoczny) odznaczający się chciwością

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
claw
(botanika, botaniczny) dolna, zwężona część płatka korony kwiatu
nail fingernail
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazucha paˈzuxa n
bosom
(przestarzałe, przestarzały) miejsce na piersi, schowek znajdujący się pod ubraniem

pazur ˈpazur n
claw talon
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;
nail
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) długi paznokieć

pazurogon n
nail-tail wallaby
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Onychogalea Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występujący w północno-wschodniej Australii;

pałac ˈpawaʦ̑ n
palace manor house
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałacowy adj
palatial
związany z pałacem, dotyczący pałacu

pałający adj
ardent
pełen zapału, namiętności

pałasz n
backsword broadsword
(historia, historyczny, historycznie) odmiana broni białej o prostej głowni;

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
bacillus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii o wydłużonym kształcie;
baton
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej
chopstick
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) pałeczki
drum stick
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) drewniany pręt do gry na instrumentach perkusyjnych
stick
(zdrobniale) od: pałka

pałeczka grypy n
influenza bacillus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Haemophilus influenzae, gatunek bakterii z rodzaju Haemophilus, wywołujący m.in. zakażenia dróg oddechowych i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bakteria z gatunku pałeczka grypy (1.1)

pałeczki paˈwɛʧ̑ʲci n
chopsticks
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) azjatycki przyrząd do nabierania jedzenia;

pałka ˈpawka n
club
kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony

pałka teleskopowa n
expandable baton
rodzaj składanej broni obuchowej wykonanej z lekkiego i mocnego metalu, zakończonej kulką;

pałkarz n
batter hitter
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) członek bojówki używający pałki

pałąkowaty ˌpawɔ̃ŋkɔˈvatɨ adj
bandy
wygięty łukowato jak pałąk

pański adj
lordly
charakterystyczny dla zachowania lub wyglądu szlachcica, arystokraty, bogacza
odnoszący się do pana – szlachcica, arystokraty, bogacza
your yours
odnoszący się do mężczyzny, do którego zwracamy się per pan

pański possessiveAdjective
your yours
należący do mężczyzny, do którego zwracamy się per pan

pańskie oko konia tuczy ˈpãj̃sʲcɛ ˈɔkɔ ˈkɔ̃ɲa ˈtuʧ̑ɨ proverb
the eye of the master makes the horse fat
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej ono funkcjonuje

państwo ˈpãj̃stfɔ n
state country
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
Mrs. and Mr.
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa
lady and gentleman
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni
master
pan i pani wobec służby

państwo młodzi n
bride and groom the newlyweds
kobieta i mężczyzna zawierający małżeństwo

państwo w państwie n
nation-within-a-nation puppet nation state-within-a-state
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której wewnątrz jednej oficjalnej struktury organizacyjnej powstaje nieoficjalnie inna struktura, która sprawuje faktyczną władzę

państwowość pãj̃ˈstfɔvɔɕʨ̑ n
statehood
zespół właściwości cechujących państwo; (także, też) odrębność, niezależność państwowa

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
state
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
serfdom
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

paść paɕʨ̑ v
graze pasture
doglądać zwierząt pożywiających się na łące

paść ofiarą ˈpaɕʨ̑ ɔˈfʲjarɔ̃w̃ v
fall prey to fall victim to
zostać zaatakowanym, stać się ofiarą czegoś lub kogoś

paź paɕ n
page page boy
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

paź królowej n
Old World swallowtail common yellow swallowtail
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;
swallowtlai
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku paź królowej (1.1)

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
October
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
October
dotyczący października, dziejący się w październiku

pc symbol
pc
= (astronomia, astronomiczny) parsek

pchać pxaʨ̑ v
push
(przenośnie, przenośnia) namawiać do czegoś
push shove
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu

pchełki n
tiddlywinks
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
flea market swap meet
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
shot put
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
flea
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pe pɛ n
pee
nazwa litery p / P

pech pɛx n
bad luck misfortune tough luck hard luck jinx
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowiec n
jinx
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma pecha

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
unfortunate unlucky tough
świadczący o pechu

pedagogiczny adj
pedagogical pedagogic
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagogy pedagogics
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedalski pɛˈdalsʲci adj
faggoty faggy
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) gejowski

pedant ˈpɛdãnt n
pedant
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
pedantic punctilious anal prim
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
pedal
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
faggot fag
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pederasta ˌpɛdɛˈrasta n
paederast
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) homoseksualista

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
pederasty
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;

pediatra pɛˈdʲjatra n
pediatrician paediatrician
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pediatrics
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pediatryczny adj
pediatric paediatric
związany z pediatrią

pedicure n
pedicure
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg pielęgnacji stóp

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
pedicurist
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pedophile paedophile
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedophilia paedophilia
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pedofobia n
paedophobia pediaphobia pedophobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci

pedokracja n
pedocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy młodych, niedoświadczonych osób

peeling ˈpʲilʲĩŋk n
exfoliation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka

peep toe adj
peep toe
o butach: z odsłoniętym palcem, z wycięciem na palec

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
pefloxacin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
pejorative
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejs n
payot sidelock
(żydowski) długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
landscape
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pejzaż językowy n
linguistic landscape
(językoznawstwo, językoznawczy) wszelkie napisy, które spotyka się w przestrzeni publicznej

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Pekinese Pekingese Peke
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

peklować v
cure
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować mięso w solance z saletrą i przyprawami

pektorał n
pectoral cross pectorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;

pelagianizm n
Pelagianism
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
geranium pelargonium
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa

peleryna ˌpɛlɛˈrɨ̃na n
cloak
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

pelet n
pellet fuel
granulat opałowy ze sprasowanych pod wysokim ciśnieniem trocin, wiór, zrębków i innych odpadów drzewnych;

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelican
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

pelikanica n
pelican
(ornitologia, ornitologiczny) samica pelikana

pelisa n
pelisse
(odzieżownictwo) zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy

pellet n
pellet
gruby, walcowaty granulat wykonany ze sprasowanego, sypkiego materiału, głównie opałowego;

peloid pɛˈlɔ<sup>j</sup>it n
peloid
naturalny twór geologiczny stosowany jako tworzywo lecznicze; powstaje przy udziale wody i mikroorganizmów

pelota pɛˈlɔta n
Basque pelota
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;

pelta n
pelta
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich

peltasta n
peltast
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz armii greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę - peltę oraz oszczepy;

peluszka n
field pea
(botanika, botaniczny) Pisum sativum subsp. arvense, jednoroczna roślina uprawna z rodziny bobowatych, odmiana grochu;

penalizować v
penalise penalize
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznawać pewne działanie za przestępstwo i wyznaczać kary dla tych, którzy popełniliby je

pendrive n
USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci adj
Punjabi
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci n
Punjabi
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

penis ˈpɛ̃ɲis n
penis dick cock prick John Thomas member
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

penisek n
penislet
mały penis

penitencjarny ˌpɛ̃ɲitɛ̃nˈʦ̑ʲjarnɨ adj
penitentiary
dotyczący kar, więźniów, więziennictwa

penitencjał n
penitential
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga zawierająca przepisy dotyczące pokuty kościelnej;

peniuar pɛ̃ˈɲu<sup>w</sup>ar n
peignoir negligee
(książkowy) delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę, używany od XIX w.;

penologia n
penology
nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary

pens pɛ̃w̃s n
penny
drobna moneta używana w Wielkiej Brytanii;

pensja ˈpɛ̃w̃sʲja n
salary
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

pensjonat pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat n
pension
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

pensylwański adj
Pennsylvanian
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagram
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentan ˈpɛ̃ntãn n
pentane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

pentatonika n
pentatonic scale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) każda skala zawierająca pięć dźwięków w oktawie;

pentekostalizm n
Pentecostalism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;

pentekostalny adj
Pentecostal
związany z pentekostalizmem, dotyczący pentekostalizmu
charakterystyczny dla wyznawców pentekostalizmu

pentest n
pentest pen test pen-test
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) test penetracyjny

pentimento n
pentiment pentimento
(sztuka) poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;

peonia pɛˈɔ̃ɲja n
peony
(botanika, botaniczny) (zobacz) piwonia

pepperoni ˌpɛpɛˈrɔ̃ɲi n
peperoncino
(botanika, botaniczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana papryki o ostrym smaku;
pepperoni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kiełbasa o ostrym smaku, odmiana salami, zazwyczaj wołowa lub wieprzowa;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pizza z plasterkami kiełbasy pepperoni (1.1)

pepsi ˈpɛpsʲi n
Pepsi
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo;

pepsyna n
pepsin
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptide
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
per capita
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby)

per rectum adv
per rectum
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przez odbytnicę

per se ˈpɛr ˈse
per se
(książkowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sam z siebie, sam przez się

per- pɛr prefix
per-
(chemia, chemiczny) przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu

percepcja n
perception
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

peregrynacja ˌpɛrɛɡrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
peregrination
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) długa podróż lub wędrówka

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
perfection
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
perfectionist
człowiek dążący do doskonałości

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
perfectionism
dążenie do doskonałości

perfekcyjnie ˌpɛrfɛkˈʦ̑ɨjɲɛ adv
perfectly
w sposób perfekcyjny

perfekcyjny adj
perfect
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

perfidnie adv
perfidiously evilly
w sposób perfidny

performancja n
performance
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;

performatywny adj
performative
(filozofia, filozoficzny) będący tylko elementem formalnym, nie będący realną wypowiedzią
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) taki, który jest tworzony na oczach widzów

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
perfumery
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumować v
perfume
skrapiać perfumami, aplikować perfumy

perfumy pɛrˈfũmɨ n
perfume scent
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

perfuzjonista n
perfusionist
(medycyna, medyczny) specjalista medyczny obsługujący płucoserce podczas zabiegu chirurgicznego;

pergamin n
baking paper greaseproof paper
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu
parchment
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;
dokument zapisany na pergaminie (1.2)

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

perhydrol pɛrˈxɨdrɔl n
perhydrol
(chemia, chemiczny) silnie utleniający, 30-procentowy roztwór wodny nadtlenku wodoru

peri-
peri-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

period ˈpɛrʲjɔt n
period
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie

periodyczny adj
periodic periodical
powtarzający się regularnie co pewien czas

periodyk pɛrʲˈjɔdɨk n
periodical magazine
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;

perkoz ˈpɛrkɔs n
grebe
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
great crested grebe
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów;

perkoz zausznik n
black-necked grebe eared grebe
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps nigricollis, gatunek ptaka wodnego

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
little grebe
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
drummer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

perkusyjny adj
percussion
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: wymagający uderzania do wydobycia dźwięku
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do perkusji

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
guinea fowl
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

perlit n
perlite
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;

perm pɛrm n
Permian
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;

permakryzys n
permacrisis
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

permakultura n
permaculture
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
permanence
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permanentnie adv
permanently
bez przerwy, wciąż

permanentność n
permanence
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permanentny ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ adj
permanent
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały

permutacja n
permutation
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

peron ˈpɛrɔ̃n n
platform
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronista ˌpɛrɔ̃ˈɲista n
Peronist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik peronizmu

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
Peronism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perora n
peroration
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (dawniej, dawny) uroczyste przemówienie

perpetuum mobile n
perpetual motion machine
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;

perseweratywność ˌpɛrsɛvɛraˈtɨvnɔɕʨ̑ n
perseveration
(psychologia, psychologiczny) tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie;

perski ˈpɛrsʲci adj
Persian
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

personalizacja ˌpɛrsɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
personalization
dostosowywanie przedmiotu do czyichś upodobań

personalny adj
personal
osobisty, własny

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
staff personnel staffing
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

personifikacja ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
personification
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
outlook prospect
perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości
perspective
(przenośnie, przenośnia) odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku
view
(informatyka, informatyczny) widok bazodanowy
(przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia
view vista
daleki widok

perspektywicznie ˌpɛrspɛktɨˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
perspectively
w sposób perspektywiczny

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
persimmon
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)

perugiański adj
Perugian
związany z Perugią, dotyczący Perugii

peruka pɛˈruka n
wig peruke
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
Peruvian
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
perversion
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perversity
zachowania wbrew przyjętym obyczajom, mające za zadanie szokować

perwersyjny adj
perverse kinky
właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej

perydot pɛˈrɨdɔt n
peridot
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, krzemian magnezu i żelaza;

peryferyjny adj
peripheral
(informatyka, informatyczny) podłączony do komputera z zewnątrz
peripheral secondary
o mniejszym znaczeniu; drugiej kategorii
peripheral suburban
położony na peryferiach, dalej od centrum, na uboczu

peryfiton n
periphyton
(ekologia, ekologiczny) zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe

peryfrastyczny adj
periphrastic circumlocutory
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
perihelion
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
pericope
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

perymetr pɛˈrɨ̃mɛtr̥ n
perimeter
(medycyna, medyczny) przyrząd do badania pola widzenia oka

peryndopryl n
perindopril
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek będący prolekiem, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób serca; należy do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periscope
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perystyl n
peristyle
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród

perz pɛʃ n
quitch
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju perzów (1.1)

perzyna n
ember
(dawniej, dawny) coś właśnie niszczone albo już zniszczone przez pożar

perła ˈpɛrwa n
pearl
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

perły ˈpɛrwɨ n
pearl necklace
naszyjnik z pereł

perłówka n
melic melic grass
(botanika, botaniczny) Melica L., bylina z rodziny wiechlinowatych

pescowegetarianizm n
pescetarianism
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

peseta pɛˈsɛta n
peseta
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Hiszpanii w latach 1869–2002;

peso ˈpɛsɔ n
peso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pestka ˈpɛstka n
breeze piece of cake
(przenośnie, przenośnia) coś błahego lub łatwego do wykonania
stone drupe
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono
stone pip seed
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

pesto n
pesto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pesticide
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
pessimist
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistycznie ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
pessimistically
w sposób pesymistyczny

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pessimistic
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimism
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro

peszmerg n
Peshmerga
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kurdyjski bojownik walczący w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu;

peszyć v
disconcert
wprawiać w zakłopotanie
be disconcerted
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie

pet pɛt n
butt
(potocznie, potoczny) resztka wypalonego papierosa

petarda n
banger firecracker
nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne
petard
(historia, historyczny, historycznie) ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów

petent ˈpɛtɛ̃nt n
applicant petitioner
człowiek ubiegający się o coś, składający swoją prośbę, podanie w urzędzie, sądzie itp.

petrochemiczny ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
petrochemical
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
petrography
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał;

petrograficzny adj
petrographic
(geologia, geologiczny) związany z petrografią, dotyczący petrografii

petrologia ˌpɛtrɔˈlɔɟja n
petrology
(geologia, geologiczny) nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej

petryfikacja n
petrifaction petrification
(geologia, geologiczny) proces przemiany materii organicznej lub osadów w kamień, skałę

petting n
petting
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
petition
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
sure certain
całkowicie przekonany o słuszności

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
a a certain an one
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewnie ˈpɛvʲɲɛ adv
adamantly firmly reliably soundly
zdecydowanie, bez wahania, z pewnością siebie

pewnie ˈpɛvʲɲɛ interjection
absolutely sure you betcha
(potocznie, potoczny) potwierdzenie

pewnie ˈpɛvʲɲɛ particle
surely you can bet your bottom dollar
(potocznie, potoczny) komunikuje duże prawdopodobieństwo

pewnik ˈpɛvʲɲik n
certainty
coś co jest całkowicie udowodnione

pewno adv
probably surely
pewnie, prawdopodobnie

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
certainty
całkowite przekonanie o czymś
veracity verity
prawdziwość

pewność siebie n
self-confidence self-assurance confidence self-assuredness
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny ˈpɛvnɨ adj
certain sure convinced
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie
certain sure sure-fire surefire
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi
confident dependable trusted
godny zaufania, sprawdzony
safe certain
gwarantujący bezpieczeństwo, bezpieczny
steady ironclad unfaltering
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany

pewny siebie adj
self-confident confident self-assured
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełen ˈpɛwɛ̃n adj
fill full
(potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę
full
zaokrąglony
full fill
cały, napełniony do końca

pełnia ˈpɛwʲɲa n
full moon
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część
height
punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan

pełnić ˈpɛwʲɲiʨ̑ v
act do fulfil perform
(książkowy) sprawować jakąś funkcję, wypełniać jakieś obowiązki

pełno adv
full
tak, że nic się więcej nie zmieści

pełnogłos n
pleophony
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnoletni adj
of age
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

pełnoletniość n
majority legal age age of majority
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

pełnomocnictwo ˌpɛwnɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
letter of attorney
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego
power of attorney autorisation to act
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę

pełnomocnik n
commissioner plenipotentiary proxy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

pełnorejowiec ˌpɛwnɔrɛˈjɔvʲjɛʦ̑ n
full rigged ship fully rigged ship
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe

pełnoskalowy adj
full-scale fullscale
obejmujący pełną skalę, pełny wymiar czegoś

pełnoziarnisty ˌpɛwnɔʑarʲˈɲistɨ adj
wholegrain
(spożywczy) zawierający niełuskane ziarna zbóż

pełny ˈpɛwnɨ adj
full
wypełniony w największym możliwym stopniu
o największej możliwej wartości lub natężeniu
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

pełzać v
crawl creep slither sinuate
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża
crawl grovel
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka
creep
o roślinach rozrastać się po podłożu
drift
o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko
grovel before
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zachowywać się w sposób szczególnie uległy

phablet n
phablet
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie mobilne pośrednie między telefonem i tabletem, mające cechy obydwu tych rozwiązań

pharming n
pharming
(informatyka, informatyczny) przekierowywanie użytkownika na stronę internetową oszusta np. przez manipulację DNS lub użycie trojana;

phishing n
phishing
(informatyka, informatyczny) typ oszustwa w którym przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji, np. haseł;

pi pʲi n
pi
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
more or less
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około

piaff n
piaffe
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj chodu, w którym koń kłusuje w miejscu, w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny;

piana ˈpʲjãna n
foam froth lather
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

piana z białek n
beaten egg white egg white foam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt kulinarny z roztrzepanych białek jaj

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
crow
głos wydawany przez koguta

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianist
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
pianist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

pianistyczny adj
pianistic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

pianistyka n
pianistics
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuka gry na fortepianie

pianka ˈpʲjãnka n
marshmallow
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek

pianka do golenia n
shaving foam
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;

piano ˈpʲjãnɔ adv
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piano nobile n
piano nobile
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);

pianola pʲjãˈnɔla n
pianola player piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pianino z wbudowanym mechanizmem sterującym wydawaniem dźwięków na podstawie zakodowanego zapisu;

piarg n
scree
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
sand
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piasek kinetyczny n
kinetic sand magic sand
zabawka dziecięca, kolorowe tworzywo będące mieszaniną piasku sypkiego i specjalnego hydrofobicznego polimeru, który nadaje mieszaninie spoistości, jak po zmoczeniu

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
sandstone
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
sandbox
(informatyka, informatyczny) środowisko testowe w programowaniu komputerowym;
sandbox sandpit
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaskowy pʲjaˈskɔvɨ adj
sandy
zbudowany, stworzony z piasku

piasta ˈpʲjasta n
hub nave
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś;

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
sandy
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjäʨ̑ v
crow
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

pichcić ˈpʲixʲʨ̑iʨ̑ v
concoct
(potocznie, potoczny) przygotowywać potrawy

picie ˈpʲiʨ̑ɛ n
drinking
spożywanie płynów

piczy włos ˈpʲiʧ̑ɨ ˈvwɔs idiom
hair's breadth
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo mała odległość

piebaldyzm pʲjɛˈbaldɨsm̥ n
piebaldism
(medycyna, medyczny) zaburzenie rozwojowe związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem melanocytów;

piec pʲjɛʦ̑ n
oven furnace
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
bake
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
infantry
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piechur n
infantryman
(wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
willow warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

piecza n
custody keeping
(książkowy) obejmowanie opieką

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
champignon mushroom
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczarka łąkowa n
field mushroom meadow mushroom
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) gatunek grzybów jadalnych z rodziny pieczarkowatych, Agaricus campestris L.;

pieczenie pʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
baking
(rzeczownik odczasownikowy) od piec

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
roast
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
roast
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczołowicie adv
solicitously
z pieczołowitością; z troską

pieczywo pʲjɛˈʧ̑ɨvɔ n
baked goods
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
seal
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu
stamp seal
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
pedestal
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
freckle lentigo
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
freckled
pokryty piegami

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
lesser whitethroat
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
baker's bakery
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
bakery
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarniczy adj
bakery
dotyczący piekarnictwa

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
oven
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
baker
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
infernal
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
infernal hellish
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
hell inferno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
pilgrim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pilgrimage
wędrówka do świętego miejsca

pielgrzymować v
pilgrimage
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć

pielmień n
pelmeni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pierożek nadziewany surowym, mielonym mięsem wołowo-wieprzowym, podawany ze stopionym masłem lub śmietaną; tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;

pielucha pʲjɛˈluxa n
diaper nappy
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
diaper nappy napkin
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt

pieluszkowy ˌpʲjɛluˈʃkɔvɨ adj
napkin
(rzadki, rzadko używany) związany z pieluszką

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
nurse
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarski adj
nursing
związany z pielęgniarstwem, pielęgniarzem lub pielęgniarką, dotyczący pielęgniarstwa

pielęgniarstwo n
nursing
profesja polegająca na opiekowaniu się chorymi

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
nurse
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
nurse
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych

piemontyt n
piemontite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
money
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
money
lm od: pieniądz

pieniężny pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ adj
money financial
w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi
wypłacany lub płacony w pieniądzach
wyrażony w pieniądzach

pieprz pʲjɛpʃ n
pepper black pepper
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew z rodziny pieprzowatych;

pieprz czarny n
black pepper
(botanika, botaniczny) Piper nigrum, gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych;

pieprz kajeński ˈpʲjɛpʃ kaˈjɛ̇̃j̃sʲci n
cayenne pepper cayenne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostra przyprawa otrzymywana ze świeżych lub suszonych owoców papryki odmiany Cayenne;

pieprz syczuański n
Sichuan pepper
(spożywczy) owocnie drzew Zanthoxylum simulans wykorzystywane jako ostra przyprawa, głównie w Chinach;

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
pepper pot pepper shaker pepperbox pepper box
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu
pepper-box
(wojskowość, wojskowy) (zobacz) rewolwer wiązkowy

pieprzony pʲjɛˈpʃɔ̃nɨ adj
fucking
(potocznie, potoczny) wzbudzający gniew, niechęć, pogardę

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
garden cress
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;

pieprzyk n
mole beauty spot
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) mała, brązowa plama na skórze

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
fuck screw shag
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
fuck screw sod
(potocznie, potoczny) pogardzać kimś lub czymś, lekceważyć kogoś
pepper
dodawać pieprzu do jedzenia
talk bullshit bollocks crap
(potocznie, potoczny) mówić bzdury, kłamać

piercing n
piercing
ozdabianie ciała kolczykami;

pierd n
fart
śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii

pierdolenie ˌpʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ n
bullshit fuckery
(wulgarnie, wulgaryzm) bzdury
bullshitting
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślanie, mówienie bzdur
fucking
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawianie seksu

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
babel
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślać, mówić coś głupiego
fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć
babel
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślać, mówić coś głupiego
fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić
fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem
(wulgarnie, wulgaryzm) psuć się
fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić się
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić się (w zn. być mylonym)
fuck with
(wulgarnie, wulgaryzm) zajmować się mozolnie, robić coś powoli

pierdolnik pʲjɛr.ˈdɔl.ʲɲik n
clusterfuck
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) brak porządku

pierdolnąć pʲjɛrˈdɔlnɔ̃ɲʨ̑ v
smash
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzyć
fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) pomylić się
smash
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzyć się

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu interjection
bullshit
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację

pierdyliard n
shitload
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) bardzo dużo

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
fart
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

pieriestrojka ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka n
perestroika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;

pierniczek pʲjɛrʲˈɲiʧ̑ɛk n
gingerbread cookie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko z ciasta piernikowego

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
gingerbread ginger bread ginger cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;
fogey fogy
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) o starym mężczyźnie

pierogownica ˌpʲjɛrɔɡɔvʲˈɲiʦ̑a n
ravioli maker
narzędzie ręczne lub urządzenie do robienia pierogów

piersiówka pʲjɛrʲˈɕufka n
hip flask
niewielki, płaski, najczęściej metalowy pojemnik na alkohol, noszony w wewnętrznej kieszeni

pierw adv
first
(książkowy) najpierw, wpierw, wcześniej

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
element
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
root
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
root zero
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
chemical element
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
square root
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiastek sześcienny n
cube root
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
primrose
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pierwiosnek (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat pierwiosnka (1.2)
chiffchaff
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny

pierwiosnek zwyczajny pʲjɛrˈvʲjɔsnɛɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
chiffchaff common chiffchaff
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita Vieillot, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;

pierwokup n
preemption pre-emption
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przysługujące komuś prawo pierwszeństwa kupna

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
firstborn first-born first
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierworódka n
primipara primigravida
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko

pierworództwo n
primogeniture
bycie pierworodnym synem
primogeniture birthright
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego

pierwotniak pʲjɛrˈvɔtʲɲak n
protozoan protozoon
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe

pierwotnie pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ adv
initially
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania

pierwotny pʲjɛrˈvɔtnɨ adj
original
ten, który funkcjonuje jako pierwszy
primeval
taki, który pozostał w niezmienionej postaci
primitive
prehistoryczny, taki, który istniał bardzo dawno temu

pierwowzór pʲjɛrˈvɔvzur n
prototype
początkowy stan czegoś

pierwsza n
one o'clock
godzina 1 po południu lub w nocy

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
First Lady
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;

pierwsza komunia n
first Holy Communion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęcie pierwszy raz sakramentu eucharystii w katolicyzmie;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
first aid
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
First World War
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwsze koty za płoty ˈpʲjɛrfʃɛ ˈkɔtɨ za‿ˈpwɔtɨ proverb
the first pancake is always spoiled
pierwsze poczynione próby nie muszą być udane

pierwsze wrażenie n
first impression
opinia wyrobiona przy poznaniu kogoś lub czegoś, stanowiąca punkt odniesienia

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
priority precedence right of way
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszoklasista ˌpʲjɛrfʃɔklaˈɕista n
first former first grader
(edukacja, edukacyjny) uczeń klasy pierwszej

pierwszorzędny ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ adj
first-rate tiptop
najlepszej jakości

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
first prime
od liczby 1
chief first
najważniejszy
prime
(matematyka, matematyczny) niemający nietrywialnych dzielników

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ n
chief mate chief officer first mate
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy oficer

pierwszy dżentelmen n
first gentleman
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonkowi kobiety będącej głową (przywódczynią) państwa

pierze ˈpʲjɛʒɛ n
down
pióra ptaków domowych, zwykle gęsi, służące do napychania poduszek, pierzyn itp.
plumage
(ornitologia, ornitologiczny) w ogólności, pióra i puch pokrywające ptaka

pierzga n
bee bread
(pszczelarstwo, pszczelarski) pszczeli pokarm będący sfermentowanym i zakonserwowanym w komórkach plastra pyłkiem kwiatowym;

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
eiderdown featherbed
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
bicorn bicorne bicorne hat
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich
dumpling pierogi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;
pierogi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);

pierś pʲjɛrʲɕ n
breast
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
breast chest
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
growth ring
(botanika, botaniczny) słój w przekroju pnia drzewa świadczący o przyroście rocznym
ring
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
krąg naokoło czegoś
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej;

pierścień pośredni ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ pɔˈɕrɛdʲɲi n
extension tube
(fotografia) element montowany pomiędzy korpusem aparatu a obiektywem zwiększający odległość obiektywu od materiału światłoczułego, dzięki czemu zmniejsza się minimalna odległość fotografowania, a zwiększa się skala odwzorowania;

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
ring
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
dog doggo hound
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
companion dog
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka

pies domowy n
dog domestic dog
(zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku pies domowy (1.1)
domestic dog dog
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;

pies gończy ˈpʲjɛz ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨ n
scent hound
(kynologia, kynologiczny) pies wykorzystywany głównie do tropienia i pogoni za zwierzyną, posługujący się przede wszystkim węchem

pies na baby n
pussy bandit pussy hound
(żartobliwie) mężczyzna uganiający się za kobietami

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
guard dog
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami

pies ogrodnika ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika n
dog in the manger
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;

pies ozdobny ˈpʲjɛs ɔˈzdɔbnɨ n
toy dog
(kynologia, kynologiczny) mały pies o gładkiej, często dłuższej sierści (lub włosie) trzymany jako zwierzę domowe, pupil

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
herding dog stock dog
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
police dog
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pies pracujący ˈpʲjɛs ˌpraʦ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
working dog
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
guide dog seeing eye dog
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

pies stróżujący ˈpʲjɛs ˌːtruʒuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
watchdog watch dog
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący bezpieczeństwa posesji przed intruzami

pies towarzyszący ˈpʲjɛs ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
assistance dog service dog
pies specjalnie przeszkolony do pomocy niepełnosprawnym;

piesek ˈpʲjɛsɛk n
doggy
(zdrobniale) od pies
small dog
mały pies

piesek preriowy ˈpʲjɛsɛk prɛˈrʲjɔvɨ n
prairie dog
(zoologia, zoologiczny) Cynomys, niewielki, północnoamerykański ssak z rodziny wiewiórkowatych;

piesek salonowy ˈpʲjɛsɛk ˌsalɔ̃ˈnɔvɨ n
lapdog
mały pies, który swobodnie może siedzieć na kolanach właściciela lub być noszonym na jego rękach

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨʨ̑ɛ n
dog's life
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności

pieskować v
adulate
(przenośnie, przenośnia) zabiegać o względy kobiety niczym piesek o uwagę właściciela

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
caress
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
on foot
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem

pieszy ˈpʲjɛʃɨ adj
infantry
(przestarzałe, przestarzały) odnoszący się do piechoty wojskowej, należący do takiej piechoty
walking on foot walk
poruszający się jedynie na własnych nogach

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
pedestrian
osoba, która porusza się na własnych nogach

pieta ˈpʲjɛta n
pieta
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
parsley
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
trunk bole
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
cuddle caress pet snog
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
song
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigmejka karłowata n
western pygmy marmoset
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cebuella pygmaea, gatunek ssaka, który stanowi najmniejszego przedstawiciela małp, należący do rodziny pazurkowcowatych

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
pigment
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
pigmentation
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigułka pʲiˈɡuwka n
contraceptive pill
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny
pill tablet
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

pigułka gwałtu n
date rape drug predator drug
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
quince
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
quince tree quince
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pigwowiec n
quince
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewu o skórzastych liściach i aromatycznych owocach

pigwowiec japoński n
Japanese quince
(botanika, botaniczny) Chaenomeles japonica, gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych;

pijak ˈpʲijak n
drunk dip
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu
drunkard drunk dip sot
osoba nadużywająca alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ adj
drunk intoxicated drunken
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
drunk
osoba nietrzeźwa

pijany jak bela pʲiˈjãnɨ ˈjaɡ ˈbɛla adj
drunk as a skunk
(przenośnie, przenośnia) kompletnie pijany

pijany jak świnia pʲiˈjãnɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
drunk as a sow
(pospolicie) zupełnie, kompletnie pijany

pijany w sztok pʲiˈjãnɨ ˈf‿ʃtɔk adj
drunk as a wheelbarrow
zupełnie, kompletnie pijany

pijany w trzy dupy pʲiˈjãnɨ ˈf‿ṭʃɨ ˈdupɨ adj
drunk off one's ass
(wulgarnie, wulgaryzm) zupełnie, kompletnie pijany

pijar n
Piarist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu pijarskiego;

pijarski adj
piarist
dotyczący zakonu pijarów albo członka tego zakonu

pijawka pʲiˈjafka n
leech
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
leech bloodsucker
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pijawka lekarska n
European medicinal leech
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hirudo medicinalis L., gatunek bezkręgowca z rodziny pijawkowatych, wykorzystywany w hirudoterapii;

pijaństwo n
alcoholism
nałogowe nadużywanie alkoholu
bender drunken party spree
libacja alkoholowa
drunkenness
nietrzeźwość, stan upojenia alkoholowego

pik pʲik adj
of spades
należący do pików (1.1)

pik pʲik n
peak
gwałtowny i krótkotrwały wzrost wartości sygnału
szczyt (w nazwach niektórych rosyjskich gór)
spades
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;

pika ˈpʲika n
pike
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

pikador pʲiˈkadɔr n
picador
(etnografia, etnograficzny) konny uczestnik korridy, który kłuje byka piką osłabiając w ten sposób mięśnie jego karku, czym powoduje obniżenie pozycji rogów do poziomu mulety

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
piquant spicy
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

pikap pʲi'kap n
pickup
(motoryzacja) mały samochód dostawczy, wersja samochodu osobowego z platformą bagażową zamiast tylnych siedzeń

pikieta pʲiˈcɛta n
piquet
jedna ze starych gier karcianych dla dwóch osób, pochodząca z Francji;

pikinier n
pikeman
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy);

piknik ˈpʲicɲik n
picnic
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

pikosekunda n
picosecond
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej bilionowej części sekundy;

piksel ˈpʲiksɛl n
pixel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pictogram
pojęcie przedstawione obrazem;

piktyjski adj
Pictish
związany z Piktami, dotyczący Piktów

piktyjski n
Pictish
(językoznawstwo, językoznawczy) język piktyjski;

pilaster pʲiˈlastɛr n
pilaster
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;

pilates n
pilates
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała;

pilaw ˈpʲilaf n
pilaf
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilniczek n
nail file
przyrząd do pielęgnacji paznokci

pilnie adv
carefully
z wielką uwagą
diligently
ze starannością, z gorliwością
urgently
będąc przymuszony upływającym terminem

pilnik ˈpʲilʲɲik n
file
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
guard watch look after supervise mind
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś
tend
postępować, trzymając się określonych reguł

pilność n
diligence
cecha bycia pilnym; przykładanie się do czegoś; staranność w wykonywaniu czego
urgency
konieczność pośpiechu

pilny ˈpʲilnɨ adj
assiduous diligent
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący
urgent press
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
excursion guide
osoba odpowiedzialna za przebieg wycieczki
pilot
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
remote control
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pilotować v
drive in front of
(motoryzacja) jechać na przodzie potencjalnie niebezpiecznych pojazdów, ostrzegając i zabezpieczając innych użytkowników drogi
guide
(turystyka, turystyczny) opiekować się turystami
pilot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przeprowadzać statek wodny przez obszar trudny do żeglugi
prowadzić statek powietrzny
stake off
(sport, sportowy) jechać na czele kolumny wyścigu

pinakiel pʲĩˈnacɛl n
pinnacle
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;

pinasa n
pinnace
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) XVII-wieczny okręt żaglowy, często obecny w składzie flot wojennych;

pinczer n
pinscher
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby;

pinczer średni ˈpʲĩn͇ʧ̑ɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
German pinscher
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec;

pinda ˈpʲĩnda n
beaver
(wulgarnie, wulgaryzm) zewnętrzne narządy płciowe kobiety
bitch broad
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się

pinezka pʲĩˈnɛska n
drawing pin thumbtack
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
penguin
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin Humboldta n
Humboldt penguin
(ornitologia, ornitologiczny) osobnik z gatunku pingwin Humboldta (1.1)

pingwin cesarski n
emperor penguin
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes forsteri G. R. Gray, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin królewski n
king penguin
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin maskowy n
chinstrap penguin
(ornitologia, ornitologiczny) Pygoscelis antarcticus Forster, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin peruwiański n
Humboldt penguin
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku pingwin peruwiański (1.1)

pingwin przylądkowy n
African penguin black-footed penguin jackass penguin
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów;

pingwin toniec n
African penguin black-footed penguin jackass penguin
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów;

pingwiny n
penguin
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Spheniscidae Bonaparte, rodzina ptaków z rzędu pingwinów (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sphenisciformes Sharpe, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

pinia n
stone pine pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;

piniata n
pinata
(etnografia, etnograficzny) kula lub zabawka wypełniona słodyczami wykonywana tradycyjnie w krajach latynoskich w okresie Bożego Narodzenia i zawieszana pod sufitem, którą dzieci okładają kijem, aby dostać się do jej zawartości;

pinyin ˈpʲĩnʲjĩn n
pinyin Pinyin
(językoznawstwo, językoznawczy) system latynizacji języka chińskiego

pion pʲjɔ̃n n
plummet
(technologia, technika, techniczny) ciężarek na sznurku, służący do wyznaczania pionu (1.1);
pawn
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

piona ˈpʲjɔ̃na n
A
(uczniowskie) (potocznie, potoczny) ocena bardzo dobra

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
pawn
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
minnow pawn
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
pioneer
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

pionierski adj
ground-breaking trailblazing
pierwszy w jakiejś dziedzinie i torujący drogę następnym

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
down
w grach planszowych: związany z pionem (bierką)
vertically
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
vertical
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
lightning thunderbolt
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
lightning rod lightning conductor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
song
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
singer
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piotruś n
old maid
(termin karciany) dziecięca gra karciana;

piołun ˈpʲjɔwũn n
wormwood
(botanika, botaniczny) bylica piołun

piperazyna n
piperazine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) heterocykliczny związek organiczny o wzorze sumarycznym C4H10N2;

pipeta pʲiˈpɛta n
pipette pipet
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

pipidówa ˌpʲipʲiˈduva n
podunk
(potocznie, potoczny) (ironicznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) mała, prowincjonalna miejscowość

pipidówka ˌpʲipʲiˈdufka n
podunk
(potocznie, potoczny) (ironicznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) mała, prowincjonalna miejscowość

piracić v
pirate
(potocznie, potoczny) niezgodnie z prawem kopiować, odtwarzać, lub rozpowszechniać pewne dzieło, utwór, program komputerowy lub inną własność intelektualną

piracki pʲiˈraʦ̑ʲci adj
piratic piratical
dotyczący piractwa lub piratów

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
piracy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
pyramid
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
pyramidal
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa

pirania pʲiˈrãɲja n
piranha
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirargyryt n
pyrargyrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;

pirat ˈpʲirat n
pirate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
road hog
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
Pyrenean
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piro- ˈpʲirɔ prefix
pyro- pyr-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą

pirofyllit n
pyrophyllite
minerał z gromady krzemianów;

piroga pʲiˈrɔɡa n
pirogue
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem;

piroksen n
pyroxene
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

pirol ˈpʲirɔl n
pyrrole
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

pirolityczny ˌpʲirɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
pyrolytic
(chemia, chemiczny) związany z pirolizą, dotyczący pirolizy, polegający na pirolizie

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
pyrolysis
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
pyromaniac
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
pyromania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirometalurgia n
pyrometallurgy
dział metalurgii zajmujący się przerobem rud metali i metali wtórnych w wysokich temperaturach;

pirometr pʲiˈrɔ̃mɛtr̥ n
pyrometer
(fizyka, fizyczny) przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury;

pirotechniczny adj
pyrotechnic
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki

pirotechnik n
pyrotechnist
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
pyrotechnics pyrotechny
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pirotyn n
pyrrhotite
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj minerału;

pirs pʲirs n
pier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sztuczny półwysep portowy wyposażony w urządzenia do cumowania;

piruet n
pirouette
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót

pirydoksyna ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na n
pyridoxine
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6;

pirydyna n
pyridine
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

piryt ˈpʲirɨt n
pyrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pirytowy adj
pyritic pyritous
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu

pisak ˈpʲisak n
marker Texta
narzędzie do pisania, którym pisze się, używając wymiennych wkładów z atramentem lub żelem

pisanie pʲiˈsãɲɛ n
writing
(rzeczownik odczasownikowy) od pisać

pisanina n
empty writing wish-wash
(lekceważąco, lekceważący) przydługie, nudnawe pisanie
rubbish scribble
(lekceważąco, lekceważący) nędzny, marny utwór pisany

pisanka pʲiˈsãnka n
Easter egg
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;
script
(termin typograficzny) łaciński krój wzorowany na kaligraficznym piśmie odręcznym, przeważnie pochylony w prawo

pisarz ˈpʲisaʃ n
writer author
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
spell write
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
write
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
write type
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium

pisać jak kura pazurem ˈpʲisaʨ̑ ˈjak ˈːura paˈzurɛ̃m v
have handwriting like chicken scratch
pisać niewyraźnie, bazgrolić

pisco n
pisco
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron;

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
in writing
na piśmie, za pomocą pisma

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
written
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

pisk pʲisk n
squeal
cienki, przenikliwy dźwięk

pisklak n
hatchling
(potocznie, potoczny) ptak wykluty z jaja

piskliwy pʲisˈklʲivɨ adj
squeaky
o głosie, dźwięku itp.: wysoki, cienki, przenikliwy

pisklę ˈpʲisklɛ n
chick
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku
nestling
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;

piskorz ˈpʲiskɔʃ n
loach
(ichtiologia, ichtiologiczny) Misgurnus fossilis, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny piskorzowatych (Cobitidae);

pismo ˈpʲismɔ n
magazine
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści
writing
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pismo kufickie n
kufic
odmiana pisma arabskiego o zgeometryzowanych kształtach;

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
spelling
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
pistachio
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pistacia L., drzewo z rodziny nanerczowatych;

pistacja właściwa n
pistachio
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistol gun
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet kapiszonowy pʲiˈstɔlɛt ˌkapʲiʃɔ̃ˈnɔvɨ n
percussion pistol
krótka broń palna wyposażona w zamek kapiszonowy

pistolet kołowy pʲiˈstɔlɛt kɔˈwɔvɨ n
wheellock pistol
krótka broń palna wyposażona w zamek kołowy

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
submachine gun
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pistolet samopowtarzalny pʲiˈstɔlɛt ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
semi-automatic pistol
krótka, samopowtarzalna broń palna zasilana z magazynka innego niż rewolwerowy

pistolet skałkowy pʲiˈstɔlɛt skawˈkɔvɨ n
flintlock pistol
krótka broń palna wyposażona w zamek skałkowy

pistolet wiązkowy pʲiˈstɔlɛd vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
pepper-box pepper-pot pepperbox
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
pissoir
męska ubikacja publiczna wyposażona w pisuary (1.1)
urinal
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piszczałka pʲiʃˈʧ̑awka n
pipe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku

piszczałkowy adj
pipe
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami

piszczel n
tibia shinbone
(anatomia, anatomiczny) podstawowa kość goleni;

piszczeć ˈpʲiʃʧ̑ɛʨ̑ v
squeal skirl
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos

pita ˈpʲita n
pita pita bread pitta pitta bread
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;

pitagoreizm n
Pythagoreanism
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;

pitagorejczyk n
Pythagorean
(filozofia, filozoficzny) kultywator pitagoreizmu

pitagorejski adj
Pythagorean
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa

pitaja n
pitaya dragon fruit
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;

pitawal n
pitaval
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) publikacja zawierająca publicystycznie opracowany zbiór sprawozdań z głośnych rozpraw sądowych w sprawach kryminalnych, rzadziej innych;

pitbull n
pit bull pitbull
(kynologia, kynologiczny) rasa psów powstała ze skrzyżowania buldoga i kilku ras terierów

pitbulterier n
pit bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów powstała ze skrzyżowania buldoga i kilku ras terierów

pitnik n
drinking fountain water bubbler
urządzenie do picia dostępne publicznie zwykle w postaci kranika z miską, z którego tryska woda

pitny ˈpʲitnɨ adj
drinkable potable
nieszkodliwy i zdatny do picia

pitolenie n
babble twaddle
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bezwartościowa, czcza gadanina

pitrasić pʲiˈtraɕiʨ̑ v
fix fix up
(potocznie, potoczny) przygotowywać potrawy

pituicyt n
pituicyte
(biologia, biologiczny) komórka glejowa tylnego płata przysadki

piuska ˈpʲjuska n
zucchetto pileolus
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury;

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
pub beerhouse
lokal, w którym sprzedaje się piwo

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
basement cellar
podziemne piętro budynku

piwnooki ˌpʲivnɔˈːci adj
hazel-eyed
(książkowy) mający piwne oczy

piwo ˈpʲivɔ n
beer ale
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
peony paeony
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju piwonii (1.1)
kwiat piwonii (1.2)

piwotalny adj
pivotal
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną;
(rzadki, rzadko używany) obrotowy, osiowy

piwowarstwo ˌpʲivɔˈvarstfɔ n
brewing
sztuka warzenia piwa;

pizańczyk n
Pisan
mieszkaniec Pizy

pizański adj
Pisan
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy

pizydyjski adj
Pisidian
związany z Pizydią, dotyczący Pizydii

pizydyjski n
Pisidian
(językoznawstwo, językoznawczy) język pizydyjski;

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizzeria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
pencil case pencil box
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
blade
spłaszczony, rozszerzony koniec wiosła
feather pen
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
pen feather
przyrząd do pisania

pióro świetlne n
light pen
(informatyka, informatyczny) przypominający długopis przyrząd służący do wskazywania elementów widocznych na ekranie monitora komputerowego

piórolotek pięciopiór n
white plume moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku piórolotek pięciopiór (1.1)

pióropusz n
plume
nakrycie głowy z piór noszone przez indiańskiego wojownika

piąta n
five o'clock
godzina 5 nad ranem lub po południu

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
fifth column
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
fifth wheel third wheel
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Friday
piąty dzień tygodnia

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
A
ocena w polskich szkołach, niegdyś najwyższa, obecnie druga po najwyższej
five
nazwa cyfry 5
high five high-five
(slangowo) (potocznie, potoczny) gest przybijania piątki

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
fifth
od 5

pić pʲiʨ̑ v
drink
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
drink like a fish
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
pentathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciodrzwiowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈḍʒvʲjɔvɨ adj
five-door
mający pięcioro drzwi

pięciogodzinny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
five hour old
będący w wieku pięciu godzin
five hour five hour long
trwający pięć godzin

pięciojęzyczny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
pentalingual
posługujący się pięcioma językami
quinquelingual
napisany w pięciu językach

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
pentagon
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciolecie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
fifth anniversary
piąta rocznica czegoś
five year
okres pięciu lat

pięciolinia n
staff
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;

pięciomasztowiec ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
five-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający pięć masztów

pięciomasztowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
five-masted
o żaglowcu: mający pięć masztów

pięciopak n
quintuplicate
(handel, handlowy) zestaw złożony z pięciu elementów

pięcioraczki n
quintuplets
pięcioro dzieci urodzonych podczas tego samego porodu

pięcioraki ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
fivefold of five way kind type
dotyczący pięciu typów, rodzajów

pięciorako ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
in five way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → pięcioraki

pięciornik n
barren strawberries cinquefoil tormentils
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pięciornik (1.1)

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
span
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

pięknie ˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ adv
beautifully
w piękny sposób, posiadając dużo piękna

piękniś sułtanek n
foxy emperor two-tailed pasha
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Charaxes jasius Linnaeus, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
beauty
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
beauty
piękna kobieta

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
beautiful pretty
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
heel
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
Achilles' heel
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętnasta n
3 PM
godzina 15, godzina trzecia po południu

piętnastoletni ˌpʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
fifteen-year of fifteen year
trwający piętnaście lat
fifteen-year-old of fifteen
mający piętnaście lat

piętnastościan n
pentadecahedron pentakaidecahedron
(geometria) wielościan o piętnastu ścianach

piętno n
brand imprint mark scar stamp stigma
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy

piętnować v
stigmatise stigmatize
surowo osądzać

piętnówka kapustnica n
cabbage moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mamestra brassicae Linnaeus, motyl z rodziny sówkowatych;

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
floor storey story level
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej
stage
(geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część oddziału;

pięć pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ordinalAdjective
five
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięćdziesiątnica n
Quinquagesima
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Popielcem (tj. przed Wielkim Postem)

pięściak ˈpʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ak n
biface
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;

pięściarski adj
pugilistic
(sport, sportowy) związany z pięściarstwem lub pięściarzami, dotyczący pięściarstwa

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fist
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
saw
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;
sawfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba Pristis pristis z rodziny piłowatych, wyglądem przypominająca rekina;

piłka ˈpʲiwka n
ball
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych
saw
(technologia, technika, techniczny) piła ręczna o małych rozmiarach

piłka do metalu n
hacksaw hack saw
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
football soccer ball
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)
soccer football association football
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
handball
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka siatkowa n
volleyball volley-ball
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę siatkową (1.1)

piłka wodna n
water polo
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie;

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
football
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa)

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
footballer soccer player football player
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarz ręczny n
handballer handball player
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
table football foosball
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piłkowany ˌpʲiwkɔˈvãnɨ adj
serrate
(botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami

piłokształtny ˌpʲiwɔˈkʃtawtnɨ adj
sawtooth
taki, który kształtem przypomina zęby piły

piłować v
saw
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką

piłozębny ˌpʲiwɔˈzɛ̃mbnɨ adj
sawtooth
(elektryczność) o przebiegu: piłokształtny

piśmiennictwo n
letter
ogół pisanych utworów literackich

piśmienny adj
literate
potrafiący czytać i pisać

piżama pʲiˈʒãma n
pajamas pyjamas
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżama party n
slumber party
przyjęcie nocne z uczestniczącymi w piżamach

piżmak ˈpʲiʒmak n
muskrat
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmo n
musk
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

piżmowół n
muskox
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;

plac plaʦ̑ n
square
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac budowy n
construction site
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
playground play-ground sandlot
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placebo plaˈʦ̑ɛbɔ n
placebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;

placek ˈplaʦ̑ɛk n
cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami

placek ziemniaczany n
potato pancake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;

placówka plaˈʦ̑ufka n
agency post
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego
outpost picket
(wojskowość, wojskowy) część wojsk przeznaczona do ubezpieczenia innych oddziałów na postoju

plaga ˈplaɡa n
plague
masowe, groźne zjawisko, szerzące się i trudne do opanowania

plagiat ˈplaɟjat n
plagiarism
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plagiator plaˈɟatɔr n
plagiarist
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plagionit n
plagionite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plakat ˈplakat n
poster
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś

plakatowy ˌplakaˈtɔvɨ adj
poster
dotyczący plakatu, wykorzystywany do produkcji plakatu

plakatówka n
poster paint
(sztuka) półpłynna, kryjąca farba wodna do nietrwałych zastosowań plastycznych

plama ˈplãma n
stain spot
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
sunspot
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plamisty adj
spotty blotchy
mający plamy, charakteryzujący się plamistością

plamić v
soil stain
robić plamy
besmirch
okrywać hańbą

plamka ˈplãmka n
spot
(zdrobniale) plama

plamka ślepa n
blind spot
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan plãn n
map plan
odwzorowanie terenu w postaci mapy, makiety
plan
to, co chcemy zrobić
układ czegoś, szkic
schedule
tabelka z układem czynności w czasie, np. zajęć lekcyjnych
set
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miejsce realizacji filmu

plan B n
plan B
opcja zapasowa w sytuacji niepowodzenia jakiegoś przedsięwzięcia

plan miasta ˈplãn ˈmʲjasta n
city map
mapa miasta zawierająca nazwy ulic i rozmieszczenie obiektów;

plandeka n
tarpaulin
nieprzemakalna płachta do nakrywania czegoś

planeta plãˈnɛta n
planet
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
dwarf planet
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetarium
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

planetka n
minor planet asteroid planetoid
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające Słońce, mniejsze od planety

planetozymal n
planetesimal
(astronomia, astronomiczny) materia stanowiąca zalążek planety;

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
planisphere
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule

planktologia ˌplãŋktɔˈlɔɟja n
planktology
nauka o planktonie;

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plankton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

planktonolog n
planktologist planktonologist
specjalista w dziedzinie planktologii

planktonowy ˌplãŋktɔ̃ˈnɔvɨ adj
planktonic
związany z planktonem, dotyczący planktonu

planowanie ˌplãnɔˈvãɲɛ n
planning
(rzeczownik odczasownikowy) od planować

planować plãˈnɔvaʨ̑ v
plan
zamierzać

plansza ˈplãw̃ʃa n
board
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach
chart
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu
piste
(sport, sportowy) miejsce pojedynku szermierczego w postaci prostokątnego podium

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
plantation
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plantator plãnˈtatɔr n
planter
właściciel plantacji

plask plask n
clap slap smack
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
plasticine
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci;

plaster ˈplastɛr n
honeycomb brood comb comb
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych
plaster adhesive bandage sticking plaster
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany
slice
płaski, szeroki płat, często odkrojony od pewnej całości

plasterek plaˈstɛrɛk n
slice rasher
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały plaster (porcja czegoś)

plastik ˈplastʲik n
plastic
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne
rodzaj materiału wybuchowego;

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
plastic
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku

plastyczny plaˈstɨʧ̑nɨ adj
plastic
określenie ciała stałego, oznaczające łatwość zmiany jego kształtu
mający wyraźnie zarysowane kontury i kształty, sprawiający wrażenie trójwymiarowości
mający związek z twórczością malarza, rzeźbiarza, grafika itp.

plastyd n
plastid
(botanika, botaniczny) organellum w cytoplazmie większości komórek roślinnych, które pełni podstawowe funkcje metaboliczne;

plastyka n
plasticity
uwypuklenie formy, wyrazistość kształtu

platan ˈplatãn n
plane plane tree planetree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

plateau plaˈtɔ n
plateau
(matematyka, matematyczny) płaski obszar przebiegu funkcji

platforma platˈfɔrma n
platform
płaska pozioma powierzchnia czegoś
(przenośnie, przenośnia) dziedzina wspólnego działania
nadwozie ciężarowe pojazdu, przyczepa lub wagon kolejowy z pomostem ładunkowym bez ścian
platform shoe
(potocznie, potoczny) but o bardzo grubej podeszwie
bardzo gruba podeszwa buta

platyna plaˈtɨ̃na n
platinum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

playboy n
playboy
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
plasma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plazmodesma n
plasmodesma
(biologia, biologiczny) (w cytologii, o komórce) połączenie dwóch stykających się ze sobą komórek, gdzie poprzez kanał międzybłonowy przenika siateczka śródplazmatyczna;

plaża ˈplaʒa n
beach strand
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowicz plaˈʒɔvʲiʧ̑ n
sunbather
(potocznie, potoczny) osoba opalająca się na plaży

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
beach
przeznaczony do noszenia, używania na plaży

plebania plɛˈbãɲja n
rectory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
plebiscite
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy

plecak ˈplɛʦ̑ak n
backpack rucksack knapsack
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecha n
thallus
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
back
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)

plejstocen plɛjˈstɔʦ̑ɛ̃n n
Pleistocene
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;

plejstoceński adj
Pleistocene
(geologia, geologiczny) związany z plejstocenem, dotyczący plejstocenu

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
tribal
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
tribe
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
spermatozoon sperm cell
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;

plemnikobójczy adj
spermicidal spermaticidal
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący uśmiercenie plemników

plenum ˈplɛ̃nũm n
plenum
ogół członków jakiejś organizacji obecnych na zebraniu

pleochroizm n
pleochroism
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;

pleonastyczny adj
pleonastic pleonastical
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasm
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

plewa n
chaff
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu

pleć plɛʨ̑ v
weed
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyrywać chwasty spośród roślin uprawnych

pleśnieć v
mildew get mouldy go moldy go mouldy grow moldy grow mouldy get moldy
(mikologia, mikologiczny) okrywać się pleśnią

pleśniowy plɛɕˈɲɔvɨ adj
mildew
związany z pleśnią, dotyczący pleśni

pleść plɛɕʨ̑ v
plait
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
mold mould mildew
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
file
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
packet wad
pęk papierów (dokumentów, banknotów)

plinta ˈplʲĩnta n
plinth
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
Pliocene
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu

pliszka ˈplʲiʃka n
wagtail
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

pliszka górska n
grey wagtail
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla cinerea, gatunek drobnego ptaka z rzędu wróblowatych;

pliszka siwa ˈplʲiʃka ˈɕiva n
white wagtail
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla alba, najczęściej spotykany w Polsce gatunek pliszki;

plon plɔ̃n n
harvest yield
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców

ploter n
plotter
(informatyka, informatyczny) komputerowe urządzenie peryferyjne do pracy z dużymi arkuszami;
(nawigacja) urządzenie nawigujące

plotka ˈplɔtka n
gossip rumour scuttlebutt
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
flibbertigibbet gossiper gossipmonger
osoba zajmująca się plotkami

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
gossip
opowiadać, roznosić plotki

plucha ˈpluxa n
blustery weather
pogoda dżdżysta, deszczowa, nieprzyjemna od wilgoci

plucie ˈpluʨ̑ɛ n
spit
(rzeczownik odczasownikowy) od pluć

pludry n
pluderhose
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dawne bufiaste spodnie do kolan

plugawy adj
filthy foul
budzący głęboki wstręt

plurale tantum n
plurale tantum
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

plus plus n
plus
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera

plusk plusk interjection
splash splish splosh
wykrzyknik naśladujący plusk (1.1)

plusk plusk n
splash splish splosh
odgłos wydawany przy zderzeniu wody lub innej płynnej substancji (np. błota) i twardego przedmiotu

pluskać ˈpluskaʨ̑ v
plash splash
o cieczy: chlapać, wydając odgłos
dabble lap
kąpać się w płytkiej wodzie, rozchlapując ją

pluskolec pluˈskɔlɛʦ̑ n
backswimmer
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pluskwiak wodny pływający na grzbiecie;

pluskwa ˈpluskfa n
bedbug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;
bug
(potocznie, potoczny) małe urządzenie służące do podsłuchu;
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
bug true bug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

plusz n
plush
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy pluˈʃɔvɨ adj
plush
wykonany z pluszu

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
teddy bear
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
plutocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
plutocratic plutocratical
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
platoon
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
plutonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

plutonowy ˌplutɔ̃ˈnɔvɨ n
master corporal
(wojskowość, wojskowy) stopień podoficerski między starszym kapralem a sierżantem;

pluviôse n
Pluviôse
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

pluwiometr n
pluviometer pluviameter
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych

pluć pluʨ̑ v
spit
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

pluć sobie w brodę ˈpluʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈv‿brɔdɛ v
kick oneself
wyrzucać sobie coś, żałować utraconej okazji, szansy

plwocina pl̥fɔˈʨ̑ĩna n
spittle
(fizjologia, fizjologiczny) płynna, śluzowata treść wydzielona podczas wypluwania

plądrowanie ˌplɔ̃ndrɔˈvãɲɛ n
plunder plundering
(rzeczownik odczasownikowy) od plądrować

plądrować plɔ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
plunder
przeczesywać jakiś obszar w poszukiwaniu łupów, dokonywać aktów grabieży na jakimś terenie

pląsawica ˌplɔ̃w̃saˈvʲiʦ̑a n
chorea choreia
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała;

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
tangle
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg

pneumatologia n
pneumatology
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się osobą Ducha Świętego;

pneumatologiczny adj
pneumatological
związany z pneumatologią

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
pneumatic
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

pneumatyka pnɛwˈmatɨka n
pneumatics
(fizyka, fizyczny) nauka, dział inżynierii mechanicznej;

pniarek obrzeżony n
Red-Belt Conk
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych, będącego pasożytem drzew;

po pɔ preposition
about
w wielu miejscach, w wielu przedmiotach tego samego typu
after past
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności
each every
każdy dokładnie (tyle samo)
on
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem
on over
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch
speak write in
w danym języku
to
niewiele ponad

po angielsku adv
in English
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku angielskim

po arabsku adv
in Arabic
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku arabskim

po białorusku adv
in Belarusian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku białoruskim

po birmańsku adv
in Burmese
w języku birmańskim

po chińsku pɔ‿ˈxʲĩj̃sku adv
in Chinese
w języku chińskim
it's all Chinese to me it's all Greek to me
(przenośnie, przenośnia) zupełnie niezrozumiale

po ciemku adv
in the dark
w ciemności, gdy jest ciemno

po czym ˈpɔ‿ʧ̑ɨ̃m
whereupon
a następnie, później zaś

po drodze adv
by the way during
o sytuacji tak, że bezproblemowe jest wykonanie czegoś, przy okazji innych czynności
on the way
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami

po drugie pɔ‿ˈdruɟjɛ idiom
second of all
przy wyliczaniu zaraz po pierwszym

po dzisiejszemu adv
today
(potocznie, potoczny) według obowiązującej mody

po estońsku adv
in Estonian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku estońskim

po francusku adv
in French
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku francuskim

po grób pɔ‿ˈɡrup adv
to the grave until death
do końca życia, do śmierci

po japońsku adv
in Japanese
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku japońskim

po koreańsku adv
in Korean
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku koreańskim

po królewsku adv
kingly
w sposób godny, wyszukany

po kądzieli ˌpɔ‿kɔ̃ɲˈʥ̑ɛlʲi idiom
on the distaff side
(w odniesieniu do krewnych) ze strony matki

po litewsku adv
in Lithuanian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku litewskim

po mieczu pɔ‿ˈmʲjɛʧ̑u idiom
agnatic sword side
o pokrewieństwie w linii męskiej, ze strony ojca

po mistrzowsku adv
masterfully
w sposób mistrzowski, najlepiej jak można

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
over my dead body
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

po mojemu adv
for my money
(potocznie, potoczny) dla mnie, zgodnie ze swoimi upodobaniami
for my money the way I see it the way I see things to my way of thinking
(potocznie, potoczny) według mnie, w mojej opinii

po nas choćby potop interjection
after us the deluge
wyraża opinię o drugiej osobie, która jest samolubna i nie myśli o dobru innych

po nitce do kłębka pɔ‿ˈɲitʦ̑ɛ dɔ‿ˈkwɛ̃mpka adv
one thing led to another
(iść/dojść/trafić) do rezultatu, konkluzji, rozwiązania poznając kolejne szczegóły, fakty

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
for a start for one for one thing
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po polskiemu ˌpɔ‿pɔlˈsʲcɛ̃mu adv
in bad Polish
(ironicznie) (potocznie, potoczny) używając języka polskiego z rażącymi błędami

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
in Polish
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

po portugalsku adv
in Portuguese
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku portugalskim

po południu adv
in the afternoon
w godzinach popołudniowych, przed wieczorem

po pracy nie wadzi się ucieszyć pɔ‿ˈpraʦ̑ɨ ɲɛ‿ˈvaʥ̑i‿ɕɛ uˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ proverb
all work and no play makes Jack a dull boy
odpoczynek jest równie ważny jak praca

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
simply just
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie

po swojemu adv
in one own sweet way one own way one way
swoim sposobem; według własnych upodobań; zgodnie z własnym widzimisię

po szwedzku adv
in Swedish
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku szwedzkim

po turecku ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku adv
cross-legged
o siadzie: ze skrzyżowanymi nogami
in Turkish
(językoznawstwo, językoznawczy) (mówiący, porozumiewający się, napisany) w języku tureckim

po ukraińsku adv
in Ukrainian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku ukraińskim

po wieki wieków adv
for ever and ever
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki, na wieki wieków

po wtóre idiom
second
(książkowy) przy wyliczaniu jako drugi element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po węgiersku adv
in Hungarian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku węgierskim

po włosku adv
in Italian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku włoskim

po łacinie adv
in Latin
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku łacińskim

po łotewsku adv
in Latvian
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku łotewskim

po- preposition
post-
pierwszy człon wyrazów złożonych określający późniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem

pobiec ˈpɔbʲjɛʦ̑ v
run
przemieścić się do przodu, biegnąc
turn
(książkowy) (o spojrzeniu, myślach itp.) zwrócić się ku czemuś lub komuś

pobieżny adj
cursory perfunctory
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobijak pɔˈbʲijak n
mallet
młotek z dużym drewnianym obuchem w kształcie prostopadłościanu;

pobić ˈpɔbʲiʨ̑ v
beat
zwyciężyć kogoś
beat up
zadać wiele ciosów, uderzyć kogoś lub coś wiele razy

poblano n
poblano
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) łagodna papryczka chili pochodząca ze stanu Puebla w Meksyku

poblask n
lambency
(książkowy) odbicie światła

pobliski adj
nearby
znajdujący się w pobliżu, w niewielkiej odległości

pobliże pɔˈblʲiʒɛ n
in the vicinity of near nearby neighborhood neighbourhood vicinity
miejsce położone blisko czegoś, pobliska okolica

pobocze pɔˈbɔʧ̑ɛ n
roadside
skraj drogi; jej część przeznaczona do ruchu pieszych, niektórych pojazdów oraz do postojów

poboczny adj
extraneous fringe secondary
mniej istotny, istniejący obok czegoś zasadniczego
side
(przestarzałe, przestarzały) będący z boku czegoś

pobojowisko ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ n
battlefield
(historia, historyczny, historycznie) miejsce, na którym stoczono bitwę

poborca n
collector
urzędnik ściągający należności

poborowy n
conscript recruit
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej

pobożne życzenie pɔˈbɔʒnɛ ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ idiom
castle in the air wishful thinking
marzenie, pragnienie, życzenie, którego nie da się zrealizować, urzeczywistnić

pobożnie pɔˈbɔʒʲɲɛ adv
piously
w sposób pobożny

pobożność pɔˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
piety
cecha tego, co pobożne lub tego, kto pobożny; religijność, oddanie wierze religijnej

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
pious
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
take
wejść w posiadanie czegoś
marry
wziąć ślub

pobudka pɔˈbutka interjection
wake up
hasło używane przy budzeniu

pobudka pɔˈbutka n
impulse incentive motive
(książkowy) zwykle w lm: coś co skłania lub pobudza do czegoś
reveille wake up call
sygnał wzywający do obudzenia się, do wstawania
wake-up wakeup
poranne budzenie

pobudzać pɔˈbuʣ̑aʨ̑ v
arouse
wprawiać kogoś w podniecenie seksualne
stimulate prompt
zachęcać do czegoś
become arouse
podniecać się seksualnie

pobudzenie n
stimulation
(rzeczownik odczasownikowy) od pobudzić

pobyt ˈpɔbɨt n
sojourn stay
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pobór n
conscription drafting
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej;

pobłażliwie adv
leniently
w sposób pobłażliwy

pocałować w dupę ˌpɔʦ̑aˈwɔvaʥ̑ ˈv‿dupɛ v
kiss my ass
w trybie rozkazującym, (wulgarnie, wulgaryzm) (zobacz) pocałować w nos

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
kiss
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek Judasza n
kiss of death
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę

pocenie pɔˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
perspiration sweating
(rzeczownik odczasownikowy) od pocić się

pochlebca n
flatterer sycophant
człowiek pochlebiający komu

pochlebiać v
adulate
chwalić przesadnie

pochlebny adj
complimentary favourable
(podniośle) wyrażający pozytywną opinię, uznanie
flattering sycophantic
taki, który przymila się, schlebia komuś

pochlebstwo n
flattery adulation cajolery blandishment sycophancy blarney
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
cloudy
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
derivative
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego;
(chemia, chemiczny) związek chemiczny pochodzący od innego związku;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
facula
(astronomia, astronomiczny) rozbłysk na tarczy słonecznej
torch
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodny adj
derivative secondary
taki, który pochodzi od czego

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
origin provenance
wywodzenie się z czegoś

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
accrue
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś

pochopnie adv
hastily
w sposób nieprzemyślany, zbyt szybko

pochopny adj
hasty
zbyt szybki, nieprzemyślany

pochować v
bury
pogrzebać

pochwa ˈpɔxfa n
sheath scabbard
futerał na broń białą;
vagina scabbard
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
approve
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwalić v
praise commend
wyrazić o kimś lub o czymś pozytywną opinię
praise laud
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uwielbić, uczcić

pochwalny adj
commendatory laudatory praisefull praising
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia

pochwała pɔxˈfawa n
praise commendation
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochwiak jedwabnikowy n
silky rosegill silky sheath silver-silk straw mushroom tree mushroom
(mikologia, mikologiczny) Volvariella bombycina (Schaeff.) Singer, rzadki, jadalny gatunek grzyba z rodziny łuskowcowatych

pochwodziób n
sheathbill
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Chionis;

pochwowy adj
vaginal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy

pochylać pɔˈxɨlaʨ̑ v
lower bend
zginać ku dołowi
bend lean
zginać samego siebie ku dołowi
give one's attention reach out
(przenośnie, przenośnia) z uwagą zajmować się czymś, zatroszczyć się o coś

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
slope declivity grade inclination
powierzchnia ukośna względem poziomu

pochyły pɔˈxɨwɨ adj
slanting
nachylony pod jakimś kątem względem poziomu

pochód ˈpɔxut n
march parade procession
uroczyste, grupowe przejście, zwykle ulicami miasta

pochówek n
burial
pogrzebanie zmarłego

pochłaniać pɔˈxwãɲäʨ̑ v
absorb
wchłaniać, wciągać, zasysać
absorb engross
zaabsorbować czyjąś uwagę
devour gobble gobble up wolf wolf down
łapczywie zjeść lub wypić

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
consolation comfort solace
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocierać v
rub
przesuwać z naciskiem, powodując tarcie
rub oneself
pocierać siebie samego

pocieszać pɔˈʨ̑ɛʃaʨ̑ v
console
mówić komuś zasmuconemu miłe rzeczy w celu wprawienia go w lepszy nastrój

pocieszenie n
consolation
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pocieszyciel n
comforter consoler
ten, który daje pocieszenie

pocieszyciel Hioba ˌpɔʨ̑ɛˈʃɨʨ̑ɛl ˈxʲjɔba n
Job's comforter
(książkowy) przyjaciel, który w obliczu nieszczęścia chce nam udowodnić, że wynikło ono z naszej winy, i w ten sposób powiększa nasze zmartwienie

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
projectile bullet missile
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
cruise missile
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
train
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociąg pocztowy ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
mail train
pociąg używany do przewozu przesyłek pocztowych, a w niektórych przypadkach do sortowania poczty

pociągający adj
attractive appealing
wzbudzający zainteresowanie

pociągać v
attract
być dla kogoś interesującym, intrygującym, również seksualnie atrakcyjnym
binge guzzle alcohol
(przenośnie, przenośnia) pić alkohol z upodobaniem, także lubić zaglądać do kieliszka
pull
wielokrotnie ciągnąć za coś
smoke
(potocznie, potoczny) palić (papierosy)

pociągnięcie n
shove
czyn będący kolejnym krokiem danego planu

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
sweat perspire
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczciwy pɔʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
friendly good-natured
życzliwy, szczery i łagodny w stosunku do ludzi, skłonny do pomagania innym

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
waiting room
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
mail post
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
post office mail
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
post mail
korespondencja, listy

poczta elektroniczna n
electronic mail e-mail
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

poczta pantoflowa ˈpɔʧ̑ta ˌpãntɔˈflɔva n
grapevine
nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
postal
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztylion pɔʧ̑ˈtɨlʲjɔ̃n n
postilion
(dawniej, dawny) kurier pocztowy
(dawniej, dawny) woźnica zaprzęgu pocztowego

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
postcard
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sense feeling
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
sense of humour
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczucie winy n
guilt guilt trip guiltiness
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
pupa chrysalis
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

poczwórny adj
four-ply fourfold quadruplex quaternary
składający się z czterech jednostek, podobnych elementów
quadruple
cztery razy większy
powtórzony cztery razy

poczynić v
make take
dokonać wielu czynności, aby osiągnąć dany cel

poczytalność n
sanity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem

poczytalny adj
compos mentis
świadomy dokonywanych przez siebie czynów

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
beginning commencement onset start
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
initially at first in the beginning
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
initial early
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący adj
begin
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie

początkujący n
beginner freshman
osoba początkująca (1.1)

począć ˈpɔʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
conceive
spowodować zajście w ciążę

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
conception
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) zajście kobiety w ciążę

poczęstunek ˌpɔʧ̑ɛ̃w̃ˈstũnɛk n
treat food and drink repast
małe, skromne przyjęcie
rzeczy, którymi częstuje się gości

pod pɔt preposition
against
…wskazujący ruch lub położenie kogoś lub czegoś w kierunku przeciwnym do omawianego wyrażenia
before
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia
under below beneath
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

pod egidą ˌpɔd‿ɛˈɟidɔ̃w̃ idiom
under the aegis of under the protection of
pod opieką, pod patronatem

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
in the open under the open sky
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia

pod kluczem pɔt‿ˈkluʧ̑ɛ̃m adv
behind bars
pod kontrolą, w zamknięciu (lub np. w areszcie)

pod koniec adv
latterly
gdy jakiś okres lub czynność się kończy

pod kątem
from the point of view of in respect of in terms of with respect to
wskazuje dziedzinę, w której obrębie cechy wpływają na opisywane zjawisko

pod kątem adv
at a slant at an angle glancing on a slant
ustawiając pewien kąt

pod wieczór adv
towards the evening
w czasie bezpośrednio poprzedzającym wieczór, późnym popołudniem

pod wodą pɔd‿ˈvɔdɔ̃w̃ adv
underwater
(dosłownie) poniżej warstwy wody
(przenośnie, przenośnia) pod powierzchnią wody

pod wpływem pɔt‿ˈfpwɨvɛ̃m adv
under the influence
pod władzą, działaniem czegoś
under the influence of alcohol
po spożyciu alkoholu

pod wrażeniem ˌpɔd‿vraˈʒɛ̃ɲɛ̃m adj
impressed
pozytywnie zaskoczony

pod względem
in terms of
…wskazuje na sens, kryterium

podagra n
gout
(medycyna, medyczny) dna moczanowa z objawami w stopie

podagrycznie adv
goutily
w sposób charakterystyczny dla osoby cierpiącej na podagrę

podagryczny adj
gouty
(medycyna, medyczny) związany z podagrą lub cierpiący na nią

podanie pɔˈdãɲɛ n
application
pismo z prośbą skierowane do władz;
pass
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych
tale
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;

podarować v
forgive
dokonać przebaczenia
give present with
dać jako prezent, dar

podarunek n
gift
dar, prezent, to, co się komuś darowuje

podatek pɔˈdatɛk n
tax
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatek kościelny pɔˈdatɛk ːɔɕˈʨ̑ɛlnɨ n
church tax
(ekonomia, ekonomiczny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu;

podatek od czynności cywilnoprawnych pɔˈdatɛk ˌɔt‿ʧ̑ɨ̃nˈːɔɕʨ̑i ˌʦ̑ɨvʲilnɔˈpravnɨx n
stamp duty
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pobieranego od niektórych umów;

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕʨ̑i dɔˈdãnɛj n
value added tax
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość

podatek od zysków kapitałowych pɔˈdatɛk ɔd‿ˈzɨskuf ˌkapʲitaˈwɔvɨx n
capital gains tax
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od odsetek z lokat, pożyczek, dywidend itp.;

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
tax
związany z podatkami lub systemem poboru podatków

podatnik pɔˈdatʲɲik n
tax payer taxpayer
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podatność n
susceptibility
cecha tego, co podatne

podatny adj
malleable tractable
(technologia, technika, techniczny) łatwo podlegający obróbce, wpływowi fizycznemu
prone subject susceptible vulnerable
ulegający z łatwością czemuś

podać ˈpɔdaʨ̑ v
announce make known
przekazać informację
give pass
przekazać coś komuś do rąk
pass
(sport, sportowy) przekazać piłkę innemu graczowi
serve dish out
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) postawić jedzenie na stole

podaż n
supply
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;

podbiał pospolity n
coltsfoot
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podbiegunowy adj
sub-Arctic subarctic
(geografia, geograficzny) właściwy terenom polarnym lub znajdujący się na tych terenach

podbijać bębenka v
butter up
schlebiać komuś, robić coś, co utwierdza go w samozadowoleniu i próżności

podbrzusze pɔdˈbʒuʃɛ n
abdomen
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha
underbelly
(anatomia, anatomiczny) u zwierząt: spodnia część tułowia

podbródek pɔdˈbrudɛk n
chin
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką

podburzać pɔdˈbuʒaʨ̑ v
incite stir up
namawiać do buntu przeciw komuś

podbój ˈpɔdbuj n
conquest subjugation
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podcast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podchmielony adj
beery screwy squiffy
(potocznie, potoczny) lekko pijany, zwykle piwem

podchodzić pɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
approach come up
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem
try
rozpoczynać coś, próbować

podchorąży n
ensign officer cadet
(wojskowość, wojskowy) uczeń szkoły oficerskiej

podchwytliwy adj
captious tricky
zawierający element który ma zmylić, wprawić w zakłopotanie lub oszukać

podciąg ˈpɔtʲʨ̑ɔ̃ŋk n
subsequence
(matematyka, matematyczny) ciąg utworzony z wybranych wyrazów danego ciągu bez zmiany ich kolejności

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
during while
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczas gdy ˈpɔṭʧ̑az ˈɡdɨ
whereas while
natomiast, kiedy, za to

podczaszy n
cupbearer cup-bearer
(historia, historyczny, historycznie) nadworny urzędnik książęcy lub królewski próbujący napoje przed podaniem księciu lub królowi

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
IR infrared
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
infrared
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddany n
subject
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
attic garret loft
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

poddać ˈpɔdːaʨ̑ v
capitulate give in give up resign surrender
uznać kogoś lub coś za pokonanego
capitulate give in give up surrender throw in the towel resign
uznać swoją porażkę

poddenerwowanie ˌpɔdːɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ n
jumpiness
nieznaczne odczucie napięcia, stresu, niepokoju

poddźwiękowy ˌpɔdʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
subsonic
mający prędkość mniejszą od prędkości dźwięku w powietrzu

podejmować ˌpɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
assume make up pass undertake
zgadzać się na zrobienie czegoś
treat host
gościć
undertake assume make up pass
wprowadzać coś w życie
withdraw collect draw
wziąć coś własnego (lub jego część), co znajduje się u kogoś

podejrzanie ˌpɔdɛjˈʒãɲɛ adv
suspiciously
w sposób podejrzany

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
suspect
taki, którego się o coś podejrzewa, posądzony o coś

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
suspect
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
suspicion
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
suspect
przypuszczać

podejrzliwość n
suspiciousness distrustfulness
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie

podejrzliwy adj
suspicious leery
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie

podejście pɔˈdɛjɕʨ̑ɛ n
approach
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś

podejźrzon n
moonwort
(botanika, botaniczny) Botrychium Sw. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

podenco n
warren hound
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
sole
(obuwnictwo, obuwniczy) dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy

podeszły adj
advanced
daleko posunięty w czasie

podfolder pɔtˈfɔldɛr n
subfolder
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów

podgardle n
dewlap
część ciała zwierzęcia w przedniej części szyi

podgatunek n
subspecies
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podglebie n
subsoil
(rolnictwo, rolniczy) warstwa pomiędzy warstwą orną a warstwą skały macierzystej

podglądać v
peek
ukradkiem obserwować

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
ferruginous duck fudge duck
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję;

podgrzewacz n
heater
urządzenie do podgrzewania

podgrzewać pɔdˈɡʒɛvaʨ̑ v
warm up
dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym

podgrzybek n
bay bolete
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzyb z rodziny borowikowatych z dawnego rodzaju Xerocomus;

podgrzybek brunatny n
bay bolete
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;

podgrzybek zajączek n
suede bolete
(mikologia, mikologiczny) Xerocomus subtomentosus (L.) Quél., gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

podium ˈpɔdʲjũm n
podium
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne;

podjazd ˈpɔdʲjast n
ascent climb
jazda pod wzniesienie
ascent uphill
odcinek drogi wiodący pod wzniesienie
driveway
droga doprowadzająca bezpośrednio do budynku lub grupy zabudowań (zwykle o charakterze mieszkalnym)
hop
(rzadki, rzadko używany) przejazd krótkiego dystansu – podjechanie
ramp
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich

podkarpacki ˌpɔtkarˈpaʦ̑ʲci adj
Subcarpathian
związany z Podkarpaciem, dotyczący Podkarpacia

podkast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy

podklasa n
subclass sub-class
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkolanówka ˌpɔtkɔlãˈnufka n
knee sock knee high
długa skarpetka sięgająca do kolana

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
undershirt vest singlet
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
horseshoe
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
pilfer filch snitch pinch swipe
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
emphasize
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt
underline
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę

podkurzacz n
bee smoker
(pszczelarstwo, pszczelarski) przyrząd do odymiania pszczół w celu ich uspokojenia;

podkuty pɔtˈkutɨ adj
reinforced
o bucie: z podeszwą wzmocnioną metalem, szczególnie przy obuwiu zimowym
shod
o koniu: mający podkowy przybite do kopyt

podkład ˈpɔtkwat n
foundation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu
tie
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami

podkładać v
provide put set
(sztuka) dawać tło, ilustrację z innej dziedziny sztuki do jakiegoś utworu
push under put under
kłaść, wkładać coś pod coś innego
slip
umieszczać potajemnie
lay oneself open
stawiać się w niekorzystnej sytuacji poprzez własną nieostrożność

podkładka n
backing drip mat mat pad shim table mat
rzecz podłożona pod coś
pad plate washer
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji

podkładka pod mysz n
mousepad mouse pad mouse mat
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podle ˈpɔdlɛ adv
basely
(książkowy) w sposób zasługujący na potępienie
rotten
(potocznie, potoczny) nieodpowiednio, niedobrze, nie tak, jak powinno

podlegać pɔdˈlɛɡaʨ̑ v
be liable to be subject to
być w zakresie oddziaływania czegoś, być zależnym od czegoś
be subordinate to
znajdować się w zakresie czyjejś władzy, być zależnym od kogoś

podległość n
compliance susceptibility
(dawniej, dawny) podatność na coś
dependency subordinacy subservience
zależność od kogoś lub czegoś

podlewać pɔdˈlɛvaʨ̑ v
water
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę

podlizywać się v
adulate suck up
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii

podmenu n
submenu
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
suburban
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
subject
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka

podmorski adj
undersea
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podmuch ˈpɔdmux n
blast gust whiff
strumień powietrza

podmurówka ˌpɔdmuˈrufka n
foundation
płytki kamienny, ceglany lub betonowy fundament, na którym opiera się konstrukcja budynku

podnawka n
remora
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
palate
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
(przenośnie, przenośnia) smak, gust

podniecać pɔdʲˈɲɛʦ̑aʨ̑ v
excite
wywoływać stan silnego radosnego pobudzenia nerwowego i uczuciowego
lift
wzmagać intensywność czegoś
stimulate
wywoływać czymś stan silnego pobudzenia seksualnego
get excite
wpadać w stan silnego ożywienia
zostawać pobudzonym seksualnie lub zmysłowo

podniecenie n
excitement arousal
(rzeczownik odczasownikowy) od podniecić

podniecony adj
aroused turned on
(seksuologia, seksuologiczny) taki, który jest w stanie podniecenia zmysłowego; gotowy do reakcji seksualnej
excited agitated
(książkowy) będący w stanie pobudzenia emocjonalnego

podniesienie ˌpɔdʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
lift
(rzeczownik odczasownikowy) od podnieść
the elevation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) część mszy, w czasie której kapłan podnosi hostię i kielich, ukazując wiernym materię sakramentu;

podnieta pɔdʲˈɲɛta n
incentive stimulus
wyrażenie lub działanie zachęcające do wykonania określonego czynu

podniosły pɔdʲˈɲɔswɨ adj
solemn
uroczysty, wzniosły, pełen dostojeństwa

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
lift
unieść, wziąć coś do góry

podnosić do kwadratu v
square
(matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie

podnosić do potęgi pɔdˈnɔɕiʥ̑ ˌdɔ‿pɔˈtɛ̃ŋʲɟi v
raise to the power of
(matematyka, matematyczny) potęgować

podnosić na duchu pɔdˈnɔɕiʨ̑ na‿ˈduxu v
cheer up lift someone's spirits
pocieszać kogoś, dodawać komuś otuchy

podnosić poprzeczkę pɔdˈnɔɕiʨ̑ pɔˈpʃɛʧ̑kɛ v
raise the bar
zwiększać poziom (jakiegoś zadania), zacząć więcej wymagać

podnoszenie ˌpɔdnɔˈʃɛ̃ɲɛ n
lift weight lifting
(rzeczownik odczasownikowy) od podnosić

podnóże pɔdˈnuʒɛ n
foot base bottom
miejsce u spodu czegoś, co się wznosi

podnóżek n
footrest
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
like please
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
resemblance similarity
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami
similarity
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;

podobnie pɔˈdɔbʲɲɛ adv
equally similarly
porównywalnie, w podobnym stopniu
likewise similarly
w podobny sposób

podobno pɔˈdɔbnɔ
I'm tell allegedly apparently by all accounts reportedly supposedly
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
similar
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
similar alike
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

pododdział pɔdˈɔdʲʥ̑aw n
subdivision
(wojskowość, wojskowy) część większej jednostki, nie mająca samodzielności gospodarczej i administracyjnej, która została wyznaczona do jakichś zadań;

podoficer n
non-commissioned officer
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;

podolog n
podiatrist
(medycyna, medyczny) specjalista od chorób stóp i paznokci

podologia n
podiatry
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podopieczny n
charge
osoba znajdująca się pod opieką

podpalacz n
arsonist
człowiek umyślnie wzniecający pożar

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
arson
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;

podparcie n
backstop
coś lub ktoś wspomagający kogoś innego
prop support
rzecz, która podpiera coś, utrzymuje we właściwej pozycji

podpaska n
sanitary napkin
(higiena, higieniczny) chłonny wkład zewnętrznie pochłaniający krew menstruacyjną

podpieracz ścian n
wallflower
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy

podpierać pɔtˈpʲjɛraʨ̑ v
hold up prop prop up support
służyć za podparcie
support
wzmacniać jakąś tezę
support rest
dawać podparcie, aby coś nie przewróciło się, nie opadło

podpierdalać ˌpɔtpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
rat on
(wulgarnie, wulgaryzm) złośliwie donosić, skarżyć

podpis ˈpɔtpʲis n
caption
wyjaśniający tekst umieszczony pod zdjęciem, wykresem
signature
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
sign
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie
pisać swoje imię i nazwisko

podpora pɔtˈpɔra n
prop abutment
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit;

podporządkowywać v
subordinate subjugate
poddawać czyjejś władzy
submit
uznawać czyjąś władzę

podpowiadać ˌpɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
prompt
dyskretnie udzielać komuś potrzebnej informacji, której ta osoba nie pamięta lub nie wie

podpowierzchniowy adj
subsurface
znajdujący lub zachodzący pod powierzchnią

podprogowy adj
subliminal
znajdujący się pod progiem; mający wartość/ilość/natężenie itp. niższe niż poziom będący lub uznany za granicę czegoś

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
rennet
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
lieutenant colonel
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrabiać v
forge make a duplicate
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał

podrażnienie n
irritation
(medycyna, medyczny) powierzchniowy stan zapalny wywołany przez czynnik drażniący
irritation tetchiness
(psychologia, psychologiczny) stan wywołanego czymś, przez kogoś zdenerwowania

podrobiony adj
counterfeit
będący imitacją czegoś; niebędący oryginalnym

podrodzina n
subfamily
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
pick up
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrzucać pɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
plant
zostawiać coś komuś ukradkiem
throw toss
rzucać coś w górę na niezbyt dużą wysokość

podrzutek pɔḍˈʒutɛk n
changeling waif
dziecko opuszczone przez rodziców i podrzucone obcym ludziom

podrzynać v
slit
ciąć, rżnąc od spodu

podrząd n
suborder
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
mediocre second-rate
zajmujący w stosunku do innych niższą pozycję
subordinate
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu

podróż ˈpɔdruʃ n
trip journey voyage travel
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróż poślubna n
honeymoon
podróż odbywana przez parę nowożeńców

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
bluethroat
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
traveller voyager traveler journeyer
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżny pɔdˈruʒnɨ adj
travel traveler 's traveller 's
związany z podróżą, dotyczący podróży

podróżny pɔdˈruʒnɨ n
traveler traveller
osoba, która podróżuje lub udaje się w podróż

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
travel
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
manual textbook
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podsiębierny ˌpɔtʲɕɛ̃mˈbʲjɛrnɨ adj
undershot
taki, który pracując bierze, nabiera coś pod siebie

podskakiwać v
bump bobble bop bump along joggle jounce
dokonywać ruchy w górę, wyraźnie odbijając się od podłoża
fuck with
(potocznie, potoczny) występować gwałtownie przeciw czemu lub komu
skip hop bounce caper capriole jump
wykonywać skok niezbyt wysoko
soar shoot up skyrocket
powiększać się szybko i znacznie
start
szybko podnosić się, wykonywać drgania

podskórnie adv
subcutaneously
w sposób podskórny

podskórny adj
subcutaneous
umiejscowiony pod skórą

podstarzały adj
ageing aging
taki, który się podstarzał; niecałkiem stary

podstawa pɔtˈstava n
base
to, na czym coś stoi
pewna zasada, baza teoretyczna

podstawa prawna pɔtˈstava ˈpravna n
legal base
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis prawny lub przepisy prawne, które uzasadniają wydanie aktu prawnego niższego rzędu lub podjęcie czynności prawnej lub faktycznej

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
basic
główny, elementarny

podstrunnica ˌpɔtstrũɲˈːiʦ̑a n
fingerboard
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny;

podstęp ˈpɔtstɛ̃mp n
trick ruse
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
insidiously
w sposób podstępny

podstępny pɔtˈstɛ̃mpnɨ adj
crafty designing sneaky wily
będący fortelem, przebiegłym działaniem
insidious deceitful malicious
działający przebiegle, skrycie, z chytrymi intencjami

podsumowanie n
aperçu precis recap résumé summation
krótkie, ogólne przedstawienie jakiejś sprawy

podsumować v
sum up summarize
krótko, ogólnie przedstawić jakąś sprawę

podsycać v
fuel
zwiększać intensywność czego

podsychać v
damp-dry
schnąć pomału, z wierzchu, częściowo

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
lining
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania

podsłuch ˈpɔtswux n
bug wire wiretap
urządzenie, którym wykonywany jest podsłuch (1.1) lub (1.2);
bugging wiretapping
przechwytywanie i monitorowanie komunikacji elektronicznej, radiowej lub telefonicznej

podsłuchiwacz n
eavesdropper
osoba podsłuchująca, mająca zwyczaj podsłuchiwania

podsłuchiwany adj
eavesdropped
osoba znajdująca się w podsłuchu

podsłuchiwać v
eavesdrop
słuchać czyjejś rozmowy

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
suboxide
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
underpin
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś

podtyp n
subphylum
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce takson niższy od typu
subtype
(informatyka, informatyczny) konstrukcja programistyczna;

podtytuł n
subtitle
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
pillow
miękka podkładka z tuszem do nasączania stempli
pincushion
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek

poduszka pɔˈduʃka n
pillow
spodnia, miękka część końców palców ludzi i zwierząt
umieszczony w pudełeczku kawałek materiału nasycony tuszem lub wodą, przeznaczony do zwilżania przykładanych do niego pieczątek lub palca
pillow cushion
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
airbag
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
hovercraft ACV air-cushion vehicle
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwajać v
double
zwiększać dwukrotnie
zwiększać się dwukrotnie

podważać v
lever
unosić coś, działając na to od spodu
undermine
pomniejszać wagę; osłabiać znaczenie; poddawać w wątpliwość

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈʧ̑ɔrɛk n
tea
posiłek między obiadem a kolacją

podwijać pɔdˈvʲijäʨ̑ v
roll up
zginać coś - zawijać część materiału / rzeczy do / za krawędź

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
garter
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
underwater subaqueous
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
chassis
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;
undercarriage landing gear
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;

podwyżka pɔdˈvɨʃka n
increase
cena, o którą zostało podwyższone uposażenie
podniesienie się ceny, kosztu
podniesienie wysokości uposażenia

podwyższać pɔdˈvɨʃːaʨ̑ v
elevate
sprawiać, że coś jest wyższe, zwiększać wysokość
raise
osiągać powiększenie w liczbie, osiągać większe nasilenie
zwiększyć intensywność czegoś

podwyższenie n
bulge conversion
uczynienie wyższym, większym, obfitszym, intensywniejszym
dais platform
miejsce podwyższone

podwójnie adv
doubly double
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
double
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
double chin
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
double standard
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach

podwórko pɔdˈvurkɔ n
yard backyard schoolyard
przestrzeń przydomowa ogrodzona lub otoczona zabudowaniami

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
yard backyard
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
subordinate
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
subordinate inferior underling
osoba podległa komuś, czyjś pracownik

podyplomowy ˌpɔdɨplɔ̃ˈmɔvɨ adj
postgraduate
odbywający się po uzyskaniu dyplomu

podzbiór n
subset
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podzespół n
component componentry gang hardware sub-assembly subassembly subset
(technologia, technika, techniczny) części zmontowane ze sobą
subgroup team unit
podgrupa

podział ˈpɔʥ̑aw n
division
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielać v
share
wyrażać te same przekonania
przeżywać wspólnie; brać wspólnie w czymś udział

podzielnica n
indexing head
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) przyrząd umożliwiający podział kąta pełnego lub okręgu koła na dowolną liczbę części równych części i obrót przedmiotu o pewien określony kąt; stosowany przy skrawaniu metali;

podzielny adj
distributable dividable partible
dający się podzielić
divisible
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podzielony ˌpɔʥ̑ɛˈlɔ̃nɨ adj
divided
taki, na którym dokonano podziału, rozbito na kilka części

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
subterranean underground
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔʥ̑if n
admiration
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
admire marvel look up miracle wonder
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
thanks
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować

podzwrotnikowy adj
subtropical
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
follow go
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłazić v
creep
(potocznie, potoczny) przemieszczając się wolno, wsuwać się pod coś
walk up
(potocznie, potoczny) dostawać się w pobliże czegoś poprzez powolny czy nieostrożny ruch

podłoga pɔdˈwɔɡa n
floor
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłokietnik n
armrest
(książkowy) oparcie pod łokcie, np. u fotela;

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
wickedness
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli

podłoże pɔdˈwɔʒɛ n
base bedrock
spodnia warstwa
grounds
przyczyna
medium
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) pożywka dla bakterii;
soil
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wierzchnia warstwa ziemi pod uprawę

podłużny pɔdˈwuʒnɨ adj
elongated
wąski, o wydłużonym kształcie

podły ˈpɔdwɨ adj
mean
wynikający z czyjejś niegodziwości
mean despicable
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę

podświadomie ˌpɔtʲɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
subconsciously
w sposób podświadomy

podświadomość n
subconsciousness subconscious
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podżebrze n
hypochondrium
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami

podżeganie n
incitement
wzniecanie negatywnych uczuć lub czynów wobec kogo lub czego;

podżegać v
incite instigate
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poemat n
poem
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji
tonepoem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny oparty na motywie literackim, przeznaczony na orkiestrę symfoniczną

poeta pɔˈɛta n
poet
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
poetess poet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
poetic poetical
związany z poezją

poetycznie adv
poetically
w sposób poetyczny, poetycko

poezja pɔˈɛzʲja n
poetry
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką
(przenośnie, przenośnia) coś wyjątkowego, godnego uwagi

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
concrete poetry pattern poetry shape poetry
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych;

pofatygować ˌpɔfatɨˈɡɔvaʨ̑ v
take the trouble to go
zadać sobie trud dotarcia gdzieś lub zrobienia czegoś

poganiać v
drive
zmuszać do szybkiego udania się w określonym kierunku
rush urge
zmuszać do rychłego wykonania czegoś

poganin pɔˈɡãɲĩn n
heathen pagan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

poganizować v
paganize paganise
czynić pogańskim

pogarda pɔˈɡarda n
contempt scorn disdain
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwie ˌpɔɡarˈdlʲivʲjɛ adv
contemptuously scornfully
w sposób pogardliwy; z pogardą, bez szacunku

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
contemptuous scornful disdainful
wyrażający pogardę

pogardzać v
despise contemn
traktować kogoś lub coś z pogardą

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
chat chitchat
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pagan heathen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogańsko adv
paganly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sposobem pogańskim, tak jak czynią poganie

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganism heathenism paganity
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
opinion view take
opinia na określony temat

pogoda pɔˈɡɔda n
weather
chwilowy stan atmosfery;

pogoda pod psem pɔˈɡɔda pɔt‿ˈpsɛ̃m n
lovely weather for ducks
zła, brzydka pogoda

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
serene buoyant cheerful jocund jovial pleasant
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha
sunny
odznaczający się ładną pogodą, brakiem opadów

pogonić kota pɔˈɡɔ̃ɲiʨ̑ ˈkɔta v
knock some heads together
(potocznie, potoczny) zmusić kogoś do wysiłku, do zrobienia czegoś

pogotowie ˌpɔɡɔˈtɔvʲjɛ n
ambulance
(potocznie, potoczny) karetka
ambulance service emergency service mountain rescue service technical emergency service
instytucja pomagająca w krytycznej sytuacji
standby alert readiness stand-by
alarm

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲiʧ̑ɛ n
borderland frontier marches
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogrom
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogromca n
suppressor vanquisher
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał
tamer
treser dzikich zwierząt

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
funeral burial
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebacz n
poker fire iron
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;

pogrzebać v
bury
pochować zmarłego

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
funeral
związany z pogrzebem, pochówkiem

pogróżka pɔˈɡruʃka n
threat
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pogórze pɔˈɡuʒɛ n
foothill piedmont
(geografia, geograficzny) pagórkowaty obszar u podnóża pasma górskiego;

pogłos n
aftersound
(fizyka, fizyczny) wywołane działaniem fal odbitych w pomieszczeniu zamkniętym, przedłużenie czasu trwania danego dźwięku;
reverb
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuczny efekt stosowany m.in. w muzyce elektronicznej imitujący zachowanie się dźwięku w przestrzeniach zamkniętych

pogłoska pɔˈɡwɔska n
rumour hearsay rumor
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona

pogłośnić v
turn up
(potocznie, potoczny) spowodować, że jakieś urządzenie wydaje głośniejsze dźwięki

pogłębiarka n
dredger dredging
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych;

pogłębiać v
deepen
powodować stanie się głębszym
deepen extend
(przenośnie, przenośnia) czynić gruntowniejszym, bardziej dokładnym
intensify
(przenośnie, przenośnia) powodować nasilenie
deepen
(przenośnie, przenośnia) stawać się bardziej gruntownym, dokładniejszym
stawać się głębszym
intensify
(przenośnie, przenośnia) stawać się bardziej wyraźnym

pohukiwanie n
hoot
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

pohukiwać v
hoot
o sowie, puchaczu wydawać głuche dźwięki

poimek pɔˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
postposition
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;

poinformować v
inform
udzielić informacji, powiadomić o czymś

poinsecja n
poinsettia
(systematyka) (botanika, botaniczny) Euphorbia pulcherrima, gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;

pointer ˈpɔjntɛr n
pointer
rasa psów myśliwskich; pies należący do tej rasy;

pointylizm n
pointillism
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
water give a drink poić ktoś wino to ply somebody with wine
podawać napój

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
appear occur turn up come up emerge
stawać się widocznym, jawnym

pojawienie się ˌpɔjaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ‿ɕɛ n
advent appearance emergence manifestation
(rzeczownik odczasownikowy) od pojawić się

pojazd ˈpɔjast n
vehicle
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;
(potocznie, potoczny) samochód

pojałtański adj
post-Yalta
(historia, historyczny, historycznie) związany z ustaleniami konferencji jałtańskiej, będący jej następstwem

pojeb ˈpɔjɛp n
dickwad fucker fuckwad
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”

pojechać pɔˈjɛxaʨ̑ v
go
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał
udać się dokądś jakimś pojazdem, lub na zwierzęciu

pojednanie n
reconciliation concilation conciliation eirenicon irenicon rapprochement reconcilement
akt zgody dokonany, by zażegnać trwający konflikt

pojedynczo ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɔ adv
individually
samemu, w pojedynkę, oddzielnie

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
individual single isolated
taki, który jest tylko jeden; osobny

pojedynek n
bout duel
walka, spór między dwiema stronami
duel
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
container
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
capacity
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojemność życiowa pɔˈjɛ̃mnɔʑʥ̑ ʒɨˈʨ̑ɔva n
vital capacity
(medycyna, medyczny) największa objętość powietrza, jaką człowiek może wydmuchać z płuc po maksymalnym wdechu;

pojmować pɔjˈmɔvaʨ̑ v
apprehend comprehend grasp
rozumieć

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
overmorrow the day after tomorrow day after tomorrow
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pojęcie pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
term
termin, określenie, hasło, nazwa czegoś istniejącego tylko w myśli

pojęcie pierwotne n
primitive notion
(matematyka, matematyczny) fundamentalne pojęcie matematyczne, traktowane jako niedefiniowalne językiem teorii;

pokarm ˈpɔkarm n
food aliment
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);

pokarmowy adj
alimentary digestive alimentary canal digestive system food poisoning
dotyczący pokarmu

pokaz ˈpɔkas n
exhibition display show
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp.

pokazać język pɔˈkazaʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨk v
stick one's tongue out
(dosłownie) wykonać minę wyciągając język z ust
(przenośnie, przenośnia) zadrwić z kogoś

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
demonstrate show
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś
display indicate
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej
point demonstrate
wskazywać w jakimś kierunku
show demonstrate display
dawać możliwość zobaczenia czegoś

poker ˈpɔkɛr n
poker
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokojowiec n
servant valet
(historia, historyczny, historycznie) służący dworski

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
amicable pacific peaceable peaceful
o spokojnym usposobieniu
indoor of room
związany z pomieszczeniem
non-violent peacetime
w okresie pokoju
peaceful amicable pacific peaceable
dotyczący porozumienia lub zgody

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ n
valet
osoba odpowiedzialna za utrzymanie porządku w pokoju

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
generation
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokolenie płatków śniegu n
snowflake generation
(socjologia, socjologiczny) pokolenie osób urodzonych w latach 80. i 90. XX w., wchodzących w dorosłość po 2010 r.

pokonywać ˌpɔkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
defeat beat
odnosić zwycięstwo nad kimś
overcome
radzić sobie z jakimiś przeszkodami, dalekim dystansem

pokora pɔˈkɔra n
humility
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokornie adv
humbly
w sposób pokorny

pokorny adj
humble
nie wywyższający się, skromny

pokos n
windrow
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pas, wał skoszonej roślinności, zwykle trawy lub zboża;

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
affinity
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) podobieństwo właściwości
kinship
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka
rapport similarity
(przenośnie, przenośnia) odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
kindred
mający wspólne pochodzenie
related akin cognate congenial
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem

pokroić v
slice up
podzielić coś poprzez krojenie

pokrycie n
coverage
(informatyka, informatyczny) istnienie testu sprawdzającego dany fragment kodu lub funkcję
coverage bouncing cheque
posiadanie finansowania
covering roofing upholstery
warstwa przykrywająca coś
empty
o słowach: potwierdzenie w czynach

pokrywa pɔˈkrɨva n
cover
przedmiot służący do nakrywania, przykrywania czegoś

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
cap cover impregnate
(zootechnika, zootechniczny) zapładniać
cover cap
nanosić coś na coś
cover cap defray
(handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
nettle stinging-nettle
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokrzywa zwyczajna n
common nettle nettle sting nettle stinging nettle
(botanika, botaniczny) Urtica dioica L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny pokrzywowatych, o zdolnościach parzących i wielu właściwościach leczniczych;

pokrzywka pɔˈkʃɨfka n
chinese burn
(potocznie, potoczny) zabawa dziecięca polegająca na mocnym uchwycie oburącz czyjejś ręki i przekręceniu zaciśniętych dłoni w przeciwnych kierunkach, wywołując uczucie pieczenia
nettle-rash
(medycyna, medyczny) zmiany na skórze w postaci swędzących bąbli, będące objawem uczulenia;

pokrój n
type kind
zespół cech osoby

pokrótce pɔˈkrutʦ̑ɛ adv
briefly in brief
mówiąc w skrócie

pokrętność n
evasiveness
cecha czegoś, co jest pokrętne, trudne do zrozumienia i zawiłe

pokusa pɔˈkusa n
temptation enticement seduction allurement bait inducement
trudne do opanowania pragnienie

pokuszenie n
temptation
(dawniej, dawny) sytuacja skłaniająca lub kusząca kogoś do zrobienia czegoś złego, do zgrzeszenia

pokuta pɔˈkuta n
penance expiation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;

pokutny pɔˈkutnɨ adj
penitential
związany z pokutą, dotyczący pokuty

pokutować ˌpɔkuˈtɔvaʨ̑ v
atone
odprawiać pokutę

pokwitowanie ˌpɔkfʲitɔˈvãɲɛ n
receipt
potwierdzenie odbioru czegoś

pokój ˈpɔkuj n
peace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój
room
(turystyka, turystyczny) pomieszczenie wynajęte w hotelu
(informatyka, informatyczny) wydzielone miejsce na czacie lub IRC-u
room chamber
(budownictwo) część mieszkania, izba

pokój dwuosobowy n
double room
pokój przeznaczony dla dwóch osób, najczęściej z jednym łóżkiem

pokój gościnny ˈpɔkuj ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ n
living room
w mieszkaniu: duży pokój, salon

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
single room
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem

pokój nauczycielski n
staffroom
(edukacja, edukacyjny) pomieszczenie na terenie szkoły zarezerwowane dla nauczycieli

pokład ˈpɔkwat n
board
wnętrze samolotu lub statku kosmicznego
deck
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;
layer
warstwa określonej kopaliny zalegająca pomiędzy warstwami innych kopalin

pokładać v
bend
przyginać do powierzchni, do ziemi; rozkładać na płask
place put
liczyć na kogoś lub na coś poprzez coś
lean
zginać się do ziemi; pochylać się do podłoża

pokładełko n
ovipositor
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
bow
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
bow greeting
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci

pokłosie pɔˈkwɔɕɛ n
aftermath outcome result
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) skutek czyjegoś działania
gleanings
kłosy zboża, które pozostały po żniwach na ściernisku

polacca n
polacre polacca
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;

polana pɔˈlãna n
clearing glade
(leśnictwo) pozbawione drzew miejsce w lesie;

polano pɔˈlãnɔ n
log
(przestarzałe, przestarzały) kawał drewna przeznaczony na opał

polar ˈpɔlar n
polar fleece
(włókiennictwo) lekka i bardzo ciepła dzianina używana do szycia ubrań, szczególnie sportowych i turystycznych;

polarny pɔˈlarnɨ adj
polar
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

polaryzacja n
polarization polatisation
(fizyka, fizyczny) kierunek ruchu fal lub orientacja elementów układu
(fizyka, fizyczny) podział elementów układu na zbiory o przeciwstawnych właściwościach;
(socjologia, socjologiczny) podział społeczności na grupy o skrajnie przeciwstawnych poglądach

polatucha ˌpɔlaˈtuxa n
flying squirrel
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;

polder ˈpɔldɛr n
polder
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech
(geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym

pole ˈpɔlɛ n
area field
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;
field
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym
(informatyka, informatyczny) zmienna, będąca jedną ze składowych klasy;
(matematyka, matematyczny) funkcja przyporządkowująca każdemu punktowi przestrzeni skalar, wektor, bądź tensor

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
battlefield battleground
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
electric field
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole golfowe n
golf course
(sport, sportowy) rozległa trawiasta powierzchnia do uprawiania gry w golf;

pole grawitacyjne n
gravitational field
(fizyka, fizyczny) pole wytwarzane przez obiekty posiadające masę;

pole karne n
penalty area penalty box penalty field the area the box
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
magnetic field
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole minowe n
minefield mine field
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami;

pole namiotowe ˈpɔlɛ ˌnãmʲjɔˈtɔvɛ n
camp site camp-site campsite
(turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów;

pole ryżowe n
rice paddy paddy field
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
entrust commend
dawać kogoś lub coś pod czyjąś opiekę
order tell
mówić komuś, co ma zrobić, wydawać komuś polecenie
recommend
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polecenie ˌpɔlɛˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
recommendation
zaprotegowanie kogoś

polecony ˌpɔlɛˈʦ̑ɔ̃nɨ n
recorded delivery
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru

polegać pɔˈlɛɡaʨ̑ v
consist
na czymś działać według jakiejś reguły, zasady
depend
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania
trust
na czymś opierać się na czymś, ufać czemuś

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemic controversy
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polenta n
polenta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ludowa włoska potrawa z mąki z dodatkami;

polepszać pɔˈlɛpʃaʨ̑ v
improve
zmieniać coś na lepsze
zmieniać się na lepsze, stawać się lepszym, poprawiać się

poler n
bollard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pachołek na nabrzeżu lub na pokładzie statku, do którego mocuje się cumy i szpringi;

polerować ˌpɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
polish burnish
czyścić, nadawać czemuś połysk przez pocieranie
refine
(przenośnie, przenośnia) nanosić poprawki w celu ulepszenia czegoś

polewa pɔˈlɛva n
glaze icing
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zastygła, słodka masa na pieczywie
graze
(technologia, technika, techniczny) barwna powłoka dekorująca ceramikę kolorem i połyskiem

polewaczka n
street sprinkler
(potocznie, potoczny) pojazd techniczny, który spłukuje wodą ulice

poli- prefix
poly-
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie wysoki zakres tolerancji na dany czynnik
poly- multi-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliamina n
polyamine
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie dwie lub więcej grup aminowych;

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
polyamory
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliamoryczny adj
polyamorous
(socjologia, socjologiczny) dotyczący poliamorii

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
polyandry
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

poliandryczny adj
polyandrous
dotyczący poliandrii

polibazyt n
polybasite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

polichromia n
polychrome
(sztuka) rodzaj barwnego malowidła naściennego
(sztuka) rodzaj malarskiego zdobnictwa rzeźb i rzemiosła
polychromy
(sztuka) zdobienie ścian i przedmiotów techniką polichromiczną

polichóralność n
polychoral style
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
police
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
(potocznie, potoczny) grupa policjantów

policja drogowa n
traffic police
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
policeman police officer
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
policewoman
kobieta, która pracuje w policji

policyjny ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ adj
police
związany z policją

policzalny adj
countable
taki, który daje się policzyć

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
cheek
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
slap in the face
(przenośnie, przenośnia) obraza
slap in the face bitch slap
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)

poliester n
polyester
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;

poliestezja n
polyesthesia
(medycyna, medyczny) zaburzenie wrażliwości na bodźce dotykowe polegające na wielokrotnym odczuciu podrażnienia przez pojedynczy bodziec

polietylen n
polyethylene
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

polifagia n
polyphagia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

polifenol n
polyphenol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;

polifonia n
polyphony
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
polygamy
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poligamicznie adv
polygamously
w sposób właściwy poligamii

poligamiczny adj
polygamous
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii

poligamista n
polygamist
mężczyzna praktykujący poligamię

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
polyglot
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
fire ground range
(wojskowość, wojskowy) wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych
polygon
(przestarzałe, przestarzały) (geometria) wielobok
traverse
(geodezja, geodezyjny) obszar ograniczony liniami prostymi

poligraficzny adj
polygraphic
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) związany z poligrafią, dotyczący poligrafii

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
polygyny
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami;

polihistor n
polyhistor
ktoś o wszechstronnej wiedzy z różnych dziedzin

poliizopren n
polyisoprene
(chemia, chemiczny) polimer, główny składnik kauczuku naturalnego i gutaperki

polikondensacja n
polycondensation
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;

polikuła n
polycule
związek poligamiczny lub poliamoryczny

polimat n
polymath
uczony o wszechstronnej, encyklopedycznej wiedzy

polimer n
polymer
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
polymerization
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);

polimorficzny adj
polymorphic
mający różne postaci

polimorfizm n
polymorphism
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;
(chemia, chemiczny) zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych tej samej substancji chemicznej. Występuje ono wtedy, gdy ta sama substancja może występować w dwóch lub nawet kilku formach krystalicznych;
(informatyka, informatyczny) mechanizmy pozwalające programiście używać wartości, zmiennych i podprogramów na kilka różnych sposobów;

polineuropatia n
polyneuropathy
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
Polynesian
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

polip ˈpɔlʲip n
polyp
(medycyna, medyczny) patologiczny, łagodny rozrost błony śluzowej, np. esicy, nosa lub macicy;
(zoologia, zoologiczny) osiadła forma morfologiczna parzydełkowców;

polipektomia ˌpɔlʲipɛkˈtɔ̃mʲja n
polypectomy
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia polipa;

polipropylen n
polypropylene
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny;

poliptyk n
polyptych
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

polis ˈpɔlʲis n
polis
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
polystyrene
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu;

polisyndeton n
polysyndeton
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wielu części wypowiedzi tym samym spójnikiem;

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
Punch Punchinello
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;

politechniczny adj
polytechnic
dotyczący politechniki, związany z politechniką

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
Technical University University of Technology
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
polytheistic
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
polytheism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politeja n
politeia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój wyrożniony przez Arystotelesa, w założeniach charakteryzujący się rządami (wielu) obywateli dla dobra ogółu;

politolog n
political scientist
specjalista w dziedzinie politologii

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
political science
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;

politowanie n
sympathy
(książkowy) współczucie, litość, często połączone z lekceważeniem lub pobłażliwością

politycznie adv
politically
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
political
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
politician
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
policy
system odgórnie wprowadzonych zasad
politics
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

poliwęglan n
polycarbonate
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polka ˈpɔlka n
polka
(choreografia, choreograficzny) czeski taniec ludowy w metrum 2/4;

polny ˈpɔlnɨ adj
field
związany z polem walki, dotyczący pola walki
field dirt road wild flower
związany z polem, dotyczący pola, znajdujący się w polu

polo ˈpɔlɔ n
polo
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
polonaise
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polonista ˌpɔlɔ̃ˈɲista n
Polish teacher
(zawód, zawodowy, zawodowo) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel języka polskiego

polonizacja n
Polonisation Polonization
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego;
nadawanie czemuś polskiego charakteru lub właściwości

polonizować v
Polonise Polonize
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać polskość, przymuszać kogoś do zostania Polakiem, zmieniać coś na polskie

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
hunting hunt
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny

polowanie na czarownice ˌpɔlɔˈvãɲɛ ˌna‿ʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑ɛ idiom
witch hunt
(przenośnie, przenośnia) szukanie kogoś, na kogo można zrzucić odpowiedzialność za coś i ukarać go

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
hunt
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
Polish
odnoszący się do Polski lub Polaków
odnoszący się do polszczyzny

polski ˈpɔlsʲci n
Polish
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polski owczarek podhalański n
Polish Tatra Sheepdog
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

polskojęzyczny ˌpɔlskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Polish-language
spisany, stworzony w języku polskim
Polish-speaking
posługujący się językiem polskim
taki, którego członkowie posługują się językiem polskim

polskość ˈpɔlskɔɕʨ̑ n
Polishness
cecha tego, co polskie; polski charakter czegoś

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
Polish
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

poltergeist n
poltergeist
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
pollution nocturnal emission
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
loin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia
sirloin
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń lub wędlina z tego mięsa

pomadka n
lipstick
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania ust

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
help assist
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcz pɔ̃ˈmarãj̃n͇ʧ̑ n
orange
kolor pomarańczowy

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
orange
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);
orange sweet orange
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
bergamot bergamot orange
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;

pomarańcza kwaśna ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˈkfaɕna n
sour orange
(botanika, botaniczny) (zobacz) pomarańcza gorzka

pomarańcza słodka ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˈswɔtka n
sweet orange
(botanika, botaniczny) (zobacz) pomarańcza chińska

pomarańczarnia n
orangery
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

pomarańczowawy ˌpɔ̃marãj̃n͇ʧ̑ɔˈvavɨ adj
orangish
w kolorze podobnym, zbliżonym do pomarańczowego; przypominający kolor pomarańczowy

pomarańczowoskrzydły ˌpɔ̃marãj̃n͇ʧ̑ɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
orange-winged
taki, który ma pomarańczowe skrzydła

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
orange
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomazaniec n
anointed
(książkowy) ktoś wybrany na króla, namaszczony na urząd

pomelo pɔ̃ˈmɛlɔ n
pomelo shaddock
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pomarańczy olbrzymiej

pomenopauzalny ˌpɔ̃mɛ̃nɔpawˈzalnɨ adj
postmenopausal
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) następujący po menopauzie

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
measurement
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomiarowy adj
measure measurement measurement error metrological
związany z lub służący do pomiaru

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
tomato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomidor zwyczajny n
tomato
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;

pomidorowa n
tomato soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
tomato
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
tomato soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa pomidorowa;

pomierzyć pɔ̃ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
measure measure out measure up
zmierzyć kolejno wiele rzeczy
try on
włożyć na siebie lub na kogoś wiele czegoś, jedno po drugim, sprawdzając, czy ma odpowiedni rozmiar

pomiesiączkowy adj
postmenstrual
(medycyna, medyczny) następujący po miesiączce

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
accommodating lodging placing putting
(rzeczownik odczasownikowy) od pomieścić
room accommodation place lodging
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu

pomijać pɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
leave out omit avoid cut out evade skip
nie mówić czegoś, opuścić temat, który chciało lub miało się poruszyć
omit exclude not take account of overlook
nie uwzględniać czegoś

pomiędzy pɔ̃ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
in between
(zobacz) między

pomknąć ˈpɔ̃mknɔ̃ɲʨ̑ v
hasten hurry
ruszyć szybko naprzód, (na przykład) pobiec, pojechać (i tym podobne, i temu podobne)

pomnażać v
multiply build up
czynić większą ilość lub liczbę czegoś
build up
stawać się liczniejszym, większym

pomniejszać v
decrease miniaturise miniaturize reduce
czynić coś mniejszym w rozmiarach, liczbie, natężeniu
diminish depreciate downgrade play down underplay understate
czynić mniej znaczącym; uznawać za mniej wartościowego

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
monument memorial
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
natural monument veteran tree
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
help assistance aid
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności
midfield
(sport, sportowy) w piłce nożnej zawodnicy grający między napastnikami a obrońcami

pomocnica n
helper
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś

pomocnictwo n
accessory
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
auxiliary adjective menial supplementary
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś

pomocnie adv
helpfully
w sposób pomocny, z pomocą

pomocnik pɔ̃ˈmɔʦ̑ʲɲik n
assistant
pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem
helper
osoba do pomocy przy jakiejś pracy

pomocny pɔ̃ˈmɔʦ̑nɨ adj
helpful
(o osobach) taki, który pomaga w czymś

pomocy pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ interjection
help
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia

pomologia ˌpɔ̃mɔˈlɔɟja n
pomology
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) dział sadownictwa: nauka o właściwościach drzew i krzewów owocowych

pomologiczny adj
pomological
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pomorski pɔ̃ˈmɔrsʲci adj
Pomeranian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza; pochodzący z Pomorza;

pompa ˈpɔ̃mpa n
pomp
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) silny, ulewny deszcz
pump
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
heat pump
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pompatyczny adj
pompous
przesadnie wystawny, uroczysty i ceremonialny

pompejańczyk n
Pompeian
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta
(historia, historyczny, historycznie) stronnik Gnejusza Pompejusza w toczących się w I w. p.n.e. wojnach domowych

pompejański adj
Pompeian
związany z postacią rzymskiego wodza Gnejusza Pompejusza
Pompeian Pompeiian
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompka ˈpɔ̃mpka n
press-up push up
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;
pump
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza

pompon ˈpɔ̃mpɔ̃n n
bobble pompon pom-pom toori
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki;
pom-pom pompom pompon
duża puszysta ozdoba do machania dla czirliderki

pomponik n
bobble
(zdrobniale) mały pompon

pompować v
pump up pump
wtłaczać dokądś
pump
wydobywać skądś

pompownia n
pump station pump-room
(budownictwo) (technologia, technika, techniczny) pomieszczenie, w którym znajdują się pompy

pomroka n
darkness
(podniośle) prawie całkowita albo zupełna ciemność

pomruk n
murmur
niski, przytłumiony szmer głosu człowieka wyrażającego niezadowolenie
rumble
niski, głuchy dźwięk wydawany przez człowieka, zwierzęta lub przyrodę nieożywioną

pomrów błękitny n
Carpathian blue slug blue slug
(zoologia, zoologiczny) Bielzia coerulans, gatunek ślimaka z rodziny pomrowiowatych, osiągającego długość 100–140 mm;

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
wallcreeper
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych;

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
idea
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowo ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔ adv
creatively inventively resourcefully
w sposób pomysłowy

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
inventiveness ingeniosity
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
inventive ingenious imaginative
mający wiele pomysłów

pomywacz n
dishwasher
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń

pomywaczka n
dishwasher
pracownica restauracji myjąca naczynia

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
error mistake
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu
wrong number
połączenie telefoniczne nawiązane z niewłaściwym abonentem

pomyśleć pɔ̃ˈmɨɕlɛʨ̑ v
think
myśleć przez jakiś czas, zastanawiając się nad czymś
wziąć coś pod uwagę, zadbać o coś, zająć się czymś
zdać sobie sprawę z czegoś, uświadomić sobie coś

pomyślnie pɔ̃ˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
advantageously at a good price favourably
w sposób sprzyjający, zgodny z czyimiś pragnieniami, oczekiwaniami

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
prosperity success wellbeing hapiness well-being
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

pomyślny adj
favourable fortunate good
niebędący złym, negatywnym

pomyślnych wiatrów interjection
fair winds and following seas
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) życzenie pomyślnego przebiegu żeglugi, zwłaszcza statkiem żaglowym

pomór n
murrain
(dawniej, dawny) epidemia
(weterynaria, weterynaryjny) ostra wirusowa choroba zakaźna zwierząt

pomór małych przeżuwaczy n
ovine rinderpest
(weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna owiec, kóz oraz nieudomowionych małych przeżuwaczy;

pomścić v
avenge
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił

ponad ˈpɔ̃nat preposition
above beyond over
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
above over
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

ponadprzeciętny adj
above average extraordinary
większy lub lepszy od przeciętnego

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
besides moreover furthermore
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

ponapoleoński adj
post-Napoleonic
(historia, historyczny, historycznie) istniejący, dziejący się w okresie po ostatecznej klęsce Napoleona Bonapartego w 1815 r.

poncyria trójlistkowa n
trifoliate orange
(botanika, botaniczny) Poncirus trifoliata, roślina cytrusowa z rodziny rutowatych, występująca w Chinach;

poncz n
punch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

ponczo ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɔ n
poncho
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej;

pond pɔ̃nt n
pond
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka siły odpowiadająca jednemu gramowi

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
Monday
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
since because for 'cause
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

ponieść v
bear suffer sustain
zostać obarczonym
carry
niosąc coś lub kogoś udać się gdzieś

poniżać v
humiliate
uwłaczać czyjejś godności
degrade oneself stoop
upokarzać samego siebie

poniżej pɔ̃ˈɲiʒɛj preposition
below
niżej w stosunku do jakiegoś punktu odniesienia

poniżenie n
humiliation
stan bycia poniżonym, odbierania komuś godności

ponosić v
bear incur suffer sustain
zostawać obciążonym czymś

ponowny pɔ̃ˈnɔvnɨ adj
fresh new renew repeat second
występujący po raz kolejny

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
pontoon
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

pontyfik n
pontiff
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;

pontyfikalnie adv
pontifically
w sposób zgodny z pontyfikałem

pontyfikalny adj
pontifical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze sprawowanymi przez papieża lub biskupa obrzędami, liturgią

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
pontificate
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;

pontyfikał ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw n
pontifical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;

pontyjski adj
Pontic
związany z Pontem, dotyczący Pontu

ponuro pɔ̃ˈnurɔ adv
gloomily
…od przym. → ponury

ponury pɔ̃ˈnurɨ adj
gloomy mournful
pełen smutku, przygnębienia

ponury żniwiarz n
grim reaper
(poetycki, poetycko) (przenośnie, przenośnia) śmierć

ponętny adj
attractive enticing fetching
wzbudzający pożądanie, bardzo atrakcyjny

pooperacyjny adj
postoperative
(medycyna, medyczny) następujący po operacji

pop pɔp n
orthodox priest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;
pop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne

pop-art n
pop-art
kierunek w sztuce współczesnej nawiązujący do kultury masowej drugiej połowy XX wieku, oddający obraz cywilizacji wielkomiejskiej, tworzący m.in. kompozycje z przedmiotów codziennego użytku;

pop-music n
pop music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej

popadać v
slip into
znaleźć się w trudnym położeniu
turn into
zostać opanowanym przez negatywne uczucia

poparcie pɔˈparʲʨ̑ɛ n
support
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś

poparzenie n
burn scald
(medycyna, medyczny) obrażenie skóry wskutek działania wysokiej tempteratury lub substancji żrącej

popcorn n
popcorn
prażona kukurydza

popelina ˌpɔpɛˈlʲĩna n
poplin
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny o splocie płóciennym;

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
commit perpetrate make a mistake
zrobić coś złego
perpetrate
(żartobliwie) stworzyć marny utwór (np. literacki)

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
ashy gray grey
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielica n
cineraria
(botanika, botaniczny) Pericallis × hybrida, mieszaniec roślin z rodziny astrowatych;
dormouse loir
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielica szara n
edible dormouse fat dormouse
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Glis glis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny popielicowatych;

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
ash-tray ashtray
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popielnik n
ash pan ash pit ashpan ashpit
(technologia, technika, techniczny) zbiornik pod komorą paleniskową pieca lub kotła;

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
support endorse
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
bust
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popijać v
sip
pić małymi łykami, wolno
wash down
pić po przełknięciu czegoś
tipple
(potocznie, potoczny) pić nierzadko alkohol

popisywać v
parade show off
czynić na pokaz; robić co, żeby zwrócić czyjąś uwagę

popiół ˈpɔpʲjuw n
ash ashes
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popkultura n
pop culture
kultura popularna, zwykle rozrywkowa, łatwa w odbiorze, przeznaczona dla masowego odbiorcy;

poplecznik n
henchman
ktoś, kto kogoś popiera; zwolennik, stronnik

poporodowy adj
postnatal postpartum
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
afternoon
okres pomiędzy południem a wieczorem

poppers n
popper
wziewny afrodyzjak dla mężczyzn zawierający azotyn alkilowy;

poprasowanie n
ironing out
uprasowanie dużej ilości czegoś lub wszystkiego

poprasować v
do the ironing
spędzić pewien czas na prasowaniu
do the ironing iron out
uprasować wiele czegoś lub wszystko

poprawa pɔˈprava n
correction improvement
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie

poprawiać pɔˈpravʲjäʨ̑ v
adjust
regulować lub ustawiać coś
amend
czynić coś lepszym, doskonalszym
correct
usuwać błędy, np. z tekstu

poprawka n
alteration correction modification adjustment patch
skorygowanie czegoś
amendment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego
revision
wersja tekstu

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
correctly
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność n
correctness
zgodność z normami

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
political correctness
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
correct right
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprowadzić v
chair lead
zająć się przewodniczeniem czegoś
draw
(geometria) narysować linię
guide lead
pójść z kimś lub czymś wyznaczając trasę przez lub do jakiegoś miejsca

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
crossbar
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki
crossbeam
belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś

poprzeczny pɔˈpʃɛʧ̑nɨ adj
cross
ułożony poziomo, prostopadle do czegoś

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
last
taki, który był uprzednio (w czasie)
previous former preceding
taki, który poprzedza (w kolejności)

poprzednik n
precursor predecessor
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio
antecedent
coś poprzedzającego inną rzecz
protasis
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza, podrzędna część okresu warunkowego

poprzednio pɔˈpʃɛdʲɲɔ adv
previously before heretofore
przed określonym czasem

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
precede antecede come before go before
być, poruszać się przed kimś, czymś

poprzesuwać v
move around
przesunąć większą liczbę czegoś

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
by through
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś
through across throughout thru
…dołączający obszar, przez który z trudem ktoś/coś przemieszcza się

poprzysiąc ˈpɔpʃɨˈɕɔ̃nʦ̑ v
pledge swear vow
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) solennie postanowić lub obiecać
(książkowy) postanowić pod przysięgą

popręg ˈpɔprɛ̃ŋk n
girth
zakładany pod brzuchem konia pas przytrzymujący siodło;

populacja ˌpɔpuˈlaʦ̑ʲja n
population
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie
(socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie
(statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
popularity
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
popular common well-known widespread
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
popularization
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś

popularyzator ˌpɔpularɨˈzatɔr n
popularizer
osoba zajmująca się popularyzowaniem, upowszechnianiem, czynieniem czegoś znanym, popularnym

popularyzatorstwo ˌpɔpularɨzaˈtɔrstfɔ n
popularizing
(książkowy) działalność popularyzatorska, czynienie czegoś powszechnie znanym i uznawanym

popularyzowanie ˌpɔpularɨzɔˈvãɲɛ n
popularizing
(rzeczownik odczasownikowy) od popularyzować

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvaʨ̑ v
popularize
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować

populista ˌpɔpuˈlʲista n
populist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
populist
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic

populizm pɔˈpulʲism̥ n
populism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popychadło n
dogsbody doormat drudge pushover stooge
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy

popychać v
hustle push shove
przemieszczać coś, pchając to

popyt ˈpɔpɨt n
demand
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

popęd n
Imp J impulse
(fizyka, fizyczny) wektorowa wielkość fizyczna określająca działanie siły w danym przedziale czasu
drive instinct
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu
impulse urge
nieopanowana potrzeba czegoś, nagła chęć

popędliwy adj
fiery hasty hotheaded impetuous impulsive irascible
charakteryzujący się popędliwością, porywczością, impulsywnością

popędzać v
drive
zmuszać do ruchu w określonym kierunku
hurry rush
skłaniać do pośpiesznego wykonywania czegoś
rush
oddalać się pędem

popłoch n
cottonthistle
(botanika, botaniczny) Onopordum, rodzaj roślin o długiej kolczastej łodydze, liściach z kolcami i purpurowych kwiatach zebranych w kuliste koszyczki
panic
nagły strach, który wywołuje nieracjonalne zachowanie, obezwładnia

por pɔr n
leek
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
pore
bardzo mały otwór

pora ˈpɔra n
moment time
stosowny moment, właściwa chwila na jakąś czynność
time
pewien okres, czas trwania czegoś

pora dnia n
time of day
określona część doby

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
season
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
dry season
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;

porada pɔˈrada n
advice
wskazówka, zalecenie komuś czegoś
consultation advice counsel
konsultacja u specjalisty (np. lekarza, prawnika)

poradnia pɔˈradʲɲa n
marriage guidance bureau medical practice
instytucja wyspecjalizowana w udzielaniu porad z określonej dziedziny

poradnictwo n
counselling counseling guidance
zorganizowana działalność związana z udzielaniem porad w jakimś zakresie; działalność poradni;

poradnik n
guidebook handbook how-to
publikacja zawierająca wskazówki lub informacje na temat określonej dziedziny

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
advise
udzielić komuś rady, wskazówki
deal handle
pokonać trudności, rozwiązać problemy
consult
zasięgnąć czyjejś rady

poranek pɔˈrãnɛk n
morning
pora dnia następująca po nocy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
morning
taki, który ma miejsce o poranku

porażenie n
palsy shock stroke
(medycyna, medyczny) zaburzenie pracy układu nerwowego dające liczne objawy ubytkowe

porażenie prądem elektrycznym n
electric shock electrocution
nagły przepływ prądu elektrycznego przez ciało żywego organizmu;

porażka pɔˈraʃka n
defeat
przegrana bitwa
failure
poważne niepowodzenie

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
crockery
wyroby z porcelany (1.1) w ogólności
porcelain china
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porcelanowy ˌpɔrʦ̑ɛlãˈnɔvɨ adj
milky
o cerze: gładki, biały, jasny; blady, lecz w atrakcyjny sposób
porcelain china
wykonany z porcelany

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
part
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

porfir ˈpɔrfʲir n
porphyry
(geologia, geologiczny) wulkaniczna lub żyłowa skała magmowa zawierająca prakryształy;

poriomania n
poriomania
(psychologia, psychologiczny) popęd do włóczęgi i podróży, często przy ograniczonej świadomości swoich czynów;

porno ˈpɔrnɔ n
porn
(potocznie, potoczny) materiał pornograficzny
(potocznie, potoczny) pornografia

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornography porn porno
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
pornographic
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornocracy
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

pornol n
porn film porn
(potocznie, potoczny) film pornograficzny

pornozemsta n
revenge porn
rozpowszechniane intymnych zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają, zwykle, aby ukarać ją za nieudany związek

porodówka ˌpɔrɔˈdufka n
delivery room
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) szpitalny oddział położniczy lub izba porodowa

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
miscarriage spontaneous abortion
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poronić v
miscarry have a miscarriage
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

porowatość n
porosity
cecha tego, co jest porowate, co ma pory

porowaty adj
porous leachy porose
o ciele stałym mający pory wewnątrz swojej struktury

porozmawiać ˌpɔrɔzˈmavʲjäʨ̑ v
have a chat talk
przeprowadzić rozmowę

porozumienie ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
agreement covenant entente settlement
dokument potwierdzający uzgodnione warunki
agreement deal
uzgodnienie, zgoda
understanding
wzajemne zrozumienie

porozumiewać się v
come to an agreement come to an understanding communicate
dochodzić do zgody, do wspólnych ustaleń
communicate intercommunicate
nawiązywać łączność

poroże n
antler antlers
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
airport
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych
port
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
port harbour
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)

port de bras n
port de bras
(choreografia, choreograficzny) odpowiednie ułożenie i ruch rąk w tańcu, balecie

portable adj
portable
(informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania

portal ˈpɔrtal n
portal
(architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego;
portal web portal
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;

porter ˈpɔrtɛr n
porter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;

portfel ˈpɔrtfɛl n
portfolio
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną
wallet billfold
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portfolio n
portfolio
(sztuka) teczka z dokumentacją działalności artystycznej

portier ˈpɔrtʲjɛr n
janitor doorkeeper
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portmonetka n
coin purse
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

porto ˈpɔrtɔ n
port wine
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wzmacniane wino portugalskie;

portobello n
portobello mushroom
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie dużej pieczarki dwuzarodnikowej

portorykański adj
Puerto Rican
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
dock harbour harbor harbourside harborside
związany z portem, dotyczący portu

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
portraitist
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety

portret ˈpɔrtrɛt n
portrait
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
facial composite identikit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portretować ˌpɔrtrɛˈtɔvaʨ̑ v
portray
sporządzać portret (plastyczny lub literacki) osoby lub grupy osób

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
Portuguese
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
Portuguese
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portugalskojęzyczny ˌpɔrtuˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Lusophone Portuguese speaking
posługujący się językiem portugalskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim
Portuguese language
spisany, stworzony w języku portugalskim

portugalskość n
Portugueseness
typowo portugalski charakter czegoś, kogoś

portulaka pospolita n
pursley common purslane little hogweed
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

portyk n
portico porch
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
lieutenant first lieutenant poruchik
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruczyć pɔˈruʧ̑ɨʨ̑ v
commit
powierzyć, polecić, oddać z zaufaniem komuś swoje sprawy lub cenną rzecz

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
move
wprawiać coś w ruch

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
be like a bull in a china shop
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy

poruszenie ˌpɔruˈʃɛ̃ɲɛ n
agitation commotion
(książkowy) stan wzburzenia spowodowany jakimiś wydarzeniami, informacją itp.
movement
(rzeczownik odczasownikowy) od poruszyć

poruszony adj
moved
odczuwający uniesienie emocjonalne

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨʨ̑ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
move heaven and earth
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
kidnapping abduction hijacking grab
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

poryw n
flush outburst
gwałtowne uczucie lub zapał
gust
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
hijacker
człowiek, który uprowadził środek transportu z pasażerami
kidnapper
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
kidnap hijack
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porywać się z motyką na słońce v
bite off more than one can chew fly too close to the sun
zabierać się za coś, czego nie jest się w stanie zrobić

porywczy pɔˈrɨfʧ̑ɨ adj
impulsive impetuous
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne

porywisty adj
tempestuous
o wietrze silny

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
currant
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porzeczka czerwona n
Nordic currant downy currant
(botanika, botaniczny) Ribes spicatum Robson, gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych, pospolitego w Polsce z wyjątkiem Karpat;

porzeczka krwista pɔˈʒɛʧ̑ka ˈkr̥fʲista n
flowering currant red-flowering currant
(botanika, botaniczny) Ribes sanguineum, gatunek krzewu ozdobnego należący do rodziny agrestowatych;

porzeczka zwyczajna n
redcurrant
(botanika, botaniczny) Ribes rubrum L., gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych;

porzekadło n
adage saying
utarte powiedzenie, powiedzonko

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
leave abandon desert forsake
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
cleanup
czynność sprzątania, porządkowania
order
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęć „mniejszy-większy” na zbiory niekoniecznie złożone z liczb;

porządek dziobania n
pecking order peck order
(przenośnie, przenośnia) (socjologia, socjologiczny) hierarchia społeczna w określonej grupie, która określa prawdopodobieństwo doświadczenia agresji ze strony członków grupy;

porządkować ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
clean tidy
doprowadzać do ładu
order sort
układać według określonego planu, np. w określonej kolejności

porządkowy ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvɨ adj
ordinal
znajdujący się w jakimś porządku, kolejności

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
decently respectably
w sposób porządny, przyzwoity

porządny pɔˈʒɔ̃ndnɨ adj
decent
uczciwy, dobry, szlachetny, prawy, czysty
heavy severe
mocny, duży, intensywny
solid
dobrze urządzony, wykonany; solidny
tidy
lubiący porządek

poród ˈpɔrut n
childbirth labour
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
comparison
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;

porównanie homeryckie n
Homeric simile epic simile
(językoznawstwo, językoznawczy) rozbudowane porównanie polegające na zestawieniu zachowania człowieka z zachowaniem zwierząt lub zjawiskami zachodzącymi w przyrodzie

porównawczy adj
comparative
opierający się na porównaniu

porównywalny adj
comparable
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
compare
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręba n
clearing
(leśnictwo) obszar lasu, na którym zostały wycięte drzewa

poręcz ˈpɔrɛ̃n͇ʧ̑ n
arm
boczny uchwyt ławki, niekiedy krzesła lub fotela
handrail
uchwyt biegnący wzdłuż schodów
parallel bars
poręcze (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny z dwóch równoległych żerdzi;
railing
balustrada balkonu

poręczać v
guarantee
dawać urzędowe potwierdzenie czyjejś wypłacalności
vouch stand surety
brać na siebie odpowiedzialność za kogoś lub za coś

poręcznie adv
handily
w sposób poręczny

poręczny pɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
handy
dostosowany do kształtu ręki i wygodny w użyciu

poręczyciel n
guarantor bondsman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności

posada pɔˈsada n
post
miejsce pracy dające stały dochód

posadzić pɔˈsaʥ̑iʨ̑ v
place position put seat set sit
umiejscowić na czymś
plant pot
umieścić sadzonki w ziemi

posadzka pɔˈsaʦ̑ka n
flooring
wierzchnia warstwa podłogi;

posag ˈpɔsak n
dowry
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

posca n
posca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie

posesja n
possession
teren stanowiący czyjąś własność

poseł ˈpɔsɛw n
Congressman M.P. member of parliament
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
envoy
(administracja) (urzędowy) dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
possessor owner proprietor holder bearer occupant
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
ownership possession
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) faktyczne władztwo nad rzeczą;
possession ownership
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
own possess have
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
estate property possession casa
teren i zabudowania należące do kogoś

posiedzenie ˌpɔɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
at one sitting sit
(rzeczownik odczasownikowy) od posiedzieć
session meeting assembly conference hearing
zebranie jakiegoś gremium

posiniaczony adj
black and blue bruised
pokryty siniakami (zwykle po upadku albo pobiciu)

posiłek pɔˈɕiwɛk n
meal repast
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

poskramiać v
curb restrain
ograniczać lub wytłumiać nadmierne odczucia albo uczucia
tame
czynić uległym, łagodnym, pohamowanym

posmak n
aftertaste savor savour
wrażenie dziwności smaku pokarmu lub napoju
vibe
charakter czegoś

posoczniczy adj
septic
(medycyna, medyczny) związany z posocznicą, dotyczący posocznicy

pospiesznie adv
hastily
w sposób pospieszny

pospieszny adj
expeditious hasty hurried
będący lub czyniony w pośpiechu, tj. szybko
fast
działający lub przemieszczający się szybciej od innych
overhasty precipitant precipitate precipitative precipitous previous
odbywający się lub dokonywany zbyt prędko, przedwcześnie

pospieszny n
fast train
autobus lub pociąg pospieszny

pospolicie adv
generally
powszechnie, ogólnie

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
common commonplace trivial vulgar
jeden z wielu, zwyczajny
common commonplace vulgar
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
silver silver-plate coat with silver
pokrywać coś warstwą srebra

post pɔst n
fast
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;
czas obowiązywania postu (1.1)
post
(informatyka, informatyczny) wiadomość na grupie dyskusyjnej lub forum

post mortem adj
post mortem
po śmierci

post mortem adv
post mortem
po śmierci

post scriptum ˈpɔst ˈskrʲiptũm n
postscript
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;

post- pɔst prefix
post-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
decision resolution
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar
provision stipulation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie proceduralne wydawane przez sądy lub organy administracji, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty;

postapokaliptyczny adj
post-apocalyptic postapocalyptic
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym

postawa pɔˈstava n
attitude manner
typowy dla danego człowieka stosunek do czegoś;
sposób zachowania
posture
czyjaś budowa ciała
odruchowo przyjmowana pozycja stojąca;
posture position pose
każda pozycja ciała

postawić pɔˈstavʲiʨ̑ v
bet on
wyłożyć pieniądze jako stawkę w grze, loterii, zakładach itp.
build erect put up
wybudować, wznieść jakąś budowlę, konstrukcję
erect
zbudować coś na czyjąś cześć
erect raise
podnieść do góry, przywrócić lub nadać komuś lub czemuś postawę stojącą
give
o stopniach szkolnych: dopisać nowy stopień do ocen danego ucznia
hoist
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglach: sprawić aby zaczęły pracować
lay down make pose raise
sformułować coś, wystąpić z czymś
pay for
zapłacić za kogoś, zwłaszcza w kawiarni, restauracji itp.
put
stawiając, umieścić coś lub kogoś na czymś
oppose stand up to
przeciwstawić się komuś, okazać upór, nieprzejednaną postawę

postawić kropkę nad i v
dot the i's and cross the t's
zakończyć coś ostatecznie, celnie, dopowiedzieć myśl do końca, wypowiedzieć się jednoznacznie

postawny adj
robust strapping well-built
muskularny i wysoki, budzący respekt posturą

postać ˈpɔstaʨ̑ n
character
bohater utworu literackiego, filmu
figure being
określenie istoty, wyglądu, sylwetki
form
zewnętrzna forma, kształt czegoś
(matematyka, matematyczny) sposób zapisu jakiegoś wyrażenia, funkcji lub liczby, spełniający zadane warunki

posterunek ˌpɔstɛˈrũnɛk n
post
miejsce pełnienia straży lub służby

posterunkowy n
constable
policjant mający najniższy rangą stopień w policji

postfordyzm pɔˈstfɔrdɨsm̥ n
post-Fordism
(ekonomia, ekonomiczny) system organizacji wytwarzania dóbr polegający na produkowaniu wyrobów w krótkich seriach przeznaczanych dla konkretnych odbiorców;

postimpresjonista n
postimpresionist
(sztuka) artysta czerpiący z dokonań impresjonizmu, który jednak wypracował indywidualne style w malarstwie końca XIX wieku

postindustrialny ˌpɔstʲĩnduˈstrʲjalnɨ adj
post-industrial
odnoszący się do epoki/czasów/społeczeństwa następującego po epoce przemysłowej

postkolonialny adj
post-colonial postcolonial
związany z postkolonializmem, dotyczący postkolonializmu

postkomunistyczny adj
post-communist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie

postkomunizm n
post-communism postcommunism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
postmodernist
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu

postmodernistyczny adj
postmodernist postmodern
związany z postmodernizmem, dotyczący postmodernizmu

postmodernizm n
postmodernism
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;

postny adj
lenten
związany z postem

postować v
post
(neologizm) zamieszczać post w Internecie

postprawda n
post-true
(psychologia, psychologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja, zjawisko społeczne, w którym fakty są mniej istotne w kształtowaniu opinii publicznej niż odwołania do emocji i osobistych przekonań;

postprodukcja n
post-production postproduction
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postrach n
bogeyman bogy bogey bogie bugaboo bugbear hobgoblin
obiekt lub zjawisko budzące strach
fright terror
stan ogarniającego strachu, wzbudzanego przez kontakt z czymś lub kimś nieprzyjemnym lub niosącym zagrożenie

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
perceive
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie

postrzygacz n
shearer
robotnik strzygący owce

postsekularyzm n
postsecularism
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii, która zajmuje się badaniem relacji między religią a nowoczesną filozofią, kulturą i społeczeństwem;

poststalinowski ˌpɔststalʲĩˈnɔfsʲci adj
post-Stalinist
dotyczący okresu po upadku stalinizmu

postulant pɔˈstulãnt n
postulant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim okres próbny

postulat pɔˈstulat n
demand postulate requirement
(oficjalnie) żądanie, wniosek, propozycja, życzenie
postulate
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;

postulować ˌpɔstuˈlɔvaʨ̑ v
postulate
proponować lub domagać się czegoś

postój ˈpɔstuj n
stopover
przerwa podczas jazdy, podróży

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
progress advance advancement
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
conduct
(rzeczownik odczasownikowy) od postępować
procedure
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
act proceed
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie
advance
dokonywać postępu

postępowo adv
progressively
w sposób postępowy

postępowość n
progressiveness
cecha tego, co postępowe; cecha tych, którzy są postępowi

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
progressive
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu

posunięcie ˌpɔsũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
move
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych

posuwać v
advance get on overstep progress
znacznie zwiększać nasilenie jakiegoś stanu lub czynu
fuck tonk wax
(wulgarnie, wulgaryzm) odbywać stosunek seksualny jako osobnik aktywny
move move forward shove shuffle
przemieszczać co do przodu, sunąc to
inch move along
zmieniać wolno swoje położenie
move over
odsuwać się, aby zrobić miejsce komu
not stop short at
stawać się śmiałym, by coś zrobić
progress
osiągać wyższy poziom

posyłać v
send
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś
kierować coś dokądś szybkim ruchem
send mail
przekazywać za pośrednictwem

poszczególny adj
individual particular
postrzegany indywidualnie (a nie jako członek swojej grupy)

poszczepienny adj
postvaccinal
związany z okresem po zaszczepieniu

poszerzać pɔˈʃɛʒaʨ̑ v
widen broaden
robić coś szerszym, obszerniejszym

poszkodowany ˌpɔʃkɔdɔˈvãnɨ n
victim aggrieved sufferer
osoba, która ucierpiała w wyniku wypadku lub innego nieszczęśliwego zdarzenia

poszlaka pɔˈʃlaka n
indication trace circumstantial evidence indirect evidence presumptive evidence
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
searcher seeker prospector
osoba, która czegoś poszukuje

poszukiwanie ˌpɔʃuciˈvãɲɛ n
search hunt quest
(rzeczownik odczasownikowy) od poszukiwać

poszukiwać ˌpɔʃuˈcivaʨ̑ v
search seek look for
starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego
seek
starać się coś osiągnąć, zdobyć

poszum n
rustle sough
(książkowy) stały, cichy szum

poszwa ˈpɔʃfa n
pillowcase
(krawiectwo) element pościeli, którym powleka się pierzynę, kołdrę lub poduszkę

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
statue
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

posępnie adv
dismally bleakly cheerlessly dourly drearily saturninely
smutno, przygnębiająco

posępność n
bleakness cheerlessness
cecha tego, kto posępny; cecha tego, co posępne

posępny adj
dismal gloomy dreary grave saturnine
okazujący smutek lub przygnębienie
dour forbidding gloomy
wywołujący przykre uczucia: smutek, przybicie, itp.

posłaniec pɔˈswãɲɛʦ̑ n
messenger
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji

posłowie pɔˈswɔvʲjɛ n
afterword postscript
uwagi od wydawcy lub autora umieszczane na końcu książki;

posłuch n
authority
uznawanie czyjego autorytetu
obedience
poddawanie się czyimś wymaganiom

posłuchanie n
audience
przyjęcie kogoś (zwykle niższego stopniem) w celu wysłuchania jego próśb, życzeń itp.

posługa n
ministry
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;

posługiwać ˌpɔswuˈɟivaʨ̑ v
serve
wykonywać za kogoś pracę
use
(książkowy) używać czegoś przy wykonywaniu jakiejś czynności lub do osiągania jakiegoś celu

posłuszeństwo n
obedience
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
docilely obediently submissively
w sposób posłuszny

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
obedient obey
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
sweat
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potajemnie ˌpɔtaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
secretly clandestinely
ukrywając coś przed kimś, bez wiedzy innych, w tajemnicy

potajemny ˌpɔtaˈjɛ̃mnɨ adj
furtive hugger-mugger
trzymany bądź wykonywany w tajemnicy

potakiwacz ˌpɔtaˈcivaʧ̑ n
yes-man yesman
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o kimś, kto nie wychyla się z własnym zdaniem i wszystkim potakuje

potas ˈpɔtas n
potassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potasowiec n
alkali metal
(chemia, chemiczny) pierwiastek należący do pierwszej grupy głównej układu okresowego pierwiastków

potaż ˈpɔtaʃ n
potash
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
afterwards then after
później, w chwili następnej

potencjalnie adv
potentially virtually
w sposób potencjalny, mogąc wystąpić lub pojawić się w określonych warunkach

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
potential
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potencjał pɔˈtɛ̃nʦ̑ʲjaw n
potential
(fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu
potential abilities capability potentiality
tkwiący w kimś lub czymś zasób możliwości

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̃mɛtr̥ n
potentiometer
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;

potentat n
potentate
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub instytucja o wysokiej pozycji i znaczeniu

poterna n
postern
(dawniej, dawny) podziemny chodnik komunikacyjny w twierdzy

potnieć v
sudate sweat
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot, pokrywać się potem

potocznie pɔˈtɔʧ̑ʲɲɛ adv
colloquially
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
colloquial quotidian
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;
common ordinary quotidian
(książkowy) zwykły, codzienny, pospolity, powszechny, popularny

potok ˈpɔtɔk n
stream
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;
(informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego;

potokowy adj
river
dotyczący potoku, związany z potokiem

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
descendant offspring scion
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
offspring progeny
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców

potop ˈpɔtɔp n
Flood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;
deluge flood
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
deluge flood torrent
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś

potpourri n
potpourri
kompozycja zapachowa z suchych i aromatycznych kwiatów, nasion, liści umieszczana w specjalnym ażurowym pojemniczku

potrafić pɔˈtrafʲiʨ̑ v
can be able
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić

potrawa pɔˈtrava n
dish
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrawka n
fricassee fricassée
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pokrojone i ugotowane w sosie mięso

potrzask ˈpɔṭʃask n
foothold trap
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
need necessity
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
cel jakiegoś działania

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
necessity is the mother of invention
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
necessary
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebny jak wrzód na dupie pɔˈṭʃɛbnɨ ˈjaɡ ˈvʒut na‿ˈdupʲjɛ adj
need something like asshole on elbow
(wulgarnie, wulgaryzm) całkowicie zbędny, zupełnie niepotrzebny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
need
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrzeby własne pɔˈṭʃɛbɨ ˈvwasnɛ n
house load internal load
(elektryczność) układ urządzeń w elektrowni lub innym zakładzie wytwórczym lub rozdzielczym zapewniający dostarczenie energii niezbędnej do głównego procesu wytwarzania energii
wielkość mocy zużywanej przez potrzeby własne (1.1)

potrzymaj mi piwo
hold my beer
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) używane w sytuacjach, gdy ktoś, zwykle sprowokowany, postanawia zrobić rzecz uważaną za niemożliwą

potrząsać v
shake
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie

potrząsać szabelką v
rattle sabres sabre-rattle
straszyć wojną, grozić rozpoczęciem konfliktu zbrojnego

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
triple
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części

potrącenie n
attachment docking
(finanse, finansowy) część odjęta od należności
blindsiding
(motoryzacja) (kryminologia, kryminologiczny) uderzenie kogoś lub czegoś w czasie jazdy
nudging
dotknięcie lub lekkie uderzenie zwykle przez nieostrożność

potulny adj
docile meek
łagodny, ustępliwy

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
confirmation affirmation acknowledgement corroboration
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
confirm affirm assure support
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potworniak n
teratoma
(medycyna, medyczny) nowotwór zawierający elementy tkanek z różnych narządów;

potwornie adv
appallingly awful heinously terribly wicked
w sposób wywołujący odrazę
atrociously diabolically direly frighteningly monstrously terribly
w sposób budzący przerażenie
excruciatingly horrendously screamingly
niezwykle intensywnie

potworność n
atrociousness
cecha bycia potwornym
monstrosity
rzecz odrażająca, przerażające zjawisko

potworny adj
horrendous
o negatywnym zjawisku: występujący w dużym nasileniu
horrible dire
taki, który budzi przerażenie, strach
ugly
bardzo brzydki

potwór ˈpɔtfur n
monster
straszny stwór

potwór z Loch Ness ˈpɔtfur ˈz‿lɔx ˈnɛs n
Loch Ness Monster Nessie
domniemane, legendarne zwierzę ze szkockiego jeziora;

potyczka pɔˈtɨʧ̑ka n
skirmish clash joust
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
joust
(dawniej, dawny) walczyć, pojedynkować się
stumble
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie
stumble trip
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
occiput
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potyliczny adj
occipital
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
power
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

potęgowanie ˌpɔtɛ̃ŋɡɔˈvãɲɛ n
exponentation
(matematyka, matematyczny) działanie dwuargumentowe x^y\;, które dla y\; będącego liczbą naturalną, jest równoważne pomnożeniu y\; liczb (elementów) x\; przez siebie;

potęgować ˌpɔtɛ̃ŋˈɡɔvaʨ̑ v
intensify
wzmacniać, wzmagać

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjäʨ̑ v
condemn
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym
damn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skazywać na potępienie, skazywać na piekło

potępienie n
condemnation animadversion censure reprehension reprobation
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka
damnation perdition
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: utrata zbawienia

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
big ponderous
znacznych rozmiarów
powerful mighty
o wielkiej mocy

potłuc v
break shatter
rozbić na kawałek albo uszkodzić w licznych miejscach

pouczający adj
admonishing patronizing
(pejoratywnie, pejoratywny) chcący na siłę być wzorem
instructive informative didactic elevating
mogący być wzorem; taki, który kształtuje zachowania

pouczać pɔˈ<sup>w</sup>uʧ̑aʨ̑ v
admonish sermon
dawać komuś pouczenie, informować kogoś jak należy się zachowywać (jak postępować)

poufały adj
familiar intimate
taki, który jest wyrazem zażyłości, bliskich stosunków

poufność n
confidentiality
cecha tego, co poufne; cecha tych, którzy są poufni

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
confidential secret
tajny, powierzony w sekrecie

powab ˈpɔvap n
attraction charm
ogół cech wywołujący miłe wrażenie

powaga pɔˈvaɡa n
authority prestige
znaczenie, ważność jakichś spraw lub wydarzeń
gravity seriousness
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

powaga pɔˈvaɡa particle
one is serious seriously
(potocznie, potoczny) …potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

poważanie ˌpɔvaˈʒãɲɛ n
deference esteem respect
poszanowanie, szacunek, uznanie, którym darzy się kogoś lub coś

poważać pɔˈvaʒaʨ̑ v
respect esteem
darzyć szacunkiem, uznaniem

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
seriously
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
serious
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania

powiadamianie n
announcing notifying
dawanie komuś znać o czymś, przekazywanie wiadomości, przekazywanie do informacji

powiadamiać v
notify
dawać komuś o czymś znać, przekazywać wiadomości

powiadomienie n
announcement notification
danie komuś znać o czymś, przekazanie wiadomości, przekazanie do informacji

powiat ˈpɔvʲjat n
district
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;

powiatowy ˌpɔvʲjaˈtɔvɨ adj
district
związany z powiatem, dotyczący powiatu

powidok n
afterimage
kontrast następczy, wrażenie wzrokowe utrzymujące się po ustaniu bodźca ((na przykład) po patrzeniu na słońce)

powidła pɔˈvʲidwa n
powidl
(spożywczy) przetwór robiony głównie ze smażonych owoców, głównie śliwek z dodatkiem cukru;

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
saying
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑awɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛʣ̑ ˈbɛ proverb
you cannot say A without saying B
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
say tell
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powiedzieć swoje pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ idiom
run one's rhymes
powiedzieć to, co ma się do powiedzenia; wyrazić dobitnie swoje zdanie, kwestię

powieka pɔˈvʲjɛka n
eyelid palpebra
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powielacz pɔˈvʲjɛlaʧ̑ n
duplicating machine
(poligrafia) dawne proste urządzenie drukarskie do wykonywania wielokrotnych kopii;
multiplier
(technologia, technika, techniczny) urządzenie które zwielokrotnia coś

powiernik pɔˈvʲjɛrʲɲik n
confidant confident fiduciary repository trustee
człowiek zaufany, któremu ktoś się zwierza ze swoich spraw osobistych czy tajemnic

powierzać v
entrust
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś
share
wyznawać komuś coś w zaufaniu
submit
(podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
area
(potocznie, potoczny) miara wielkości zbioru na płaszczyźnie, pole powierzchni
surface
zewnętrzna strona
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy
surface area
(geometria) dwuwymiarowy odpowiednik krzywej

powierzchniowy adj
superficial surface
pojawiający się/występujący na powierzchni

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
superficially
w sposób powierzchowny

powierzchowność n
appearance
wygląd zewnętrzny człowieka
superficiality
cecha tego, co powierzchowne; cecha tych, którzy są powierzchowni

powierzchowny adj
superficial cursory perfunctory slack
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powiesić pɔˈvʲjɛ̇ɕiʨ̑ v
hang
uśmiercić kogoś wieszając na stryczek
umieścić coś zawieszając
hang oneself
zadać sobie śmierć wieszając się

powieszenie ˌpɔvʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
hanging
jeden ze sposobów wykonywania kary śmierci;

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
air
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrznodesantowy adj
airborne
(wojskowość, wojskowy) związany z desantem z powietrza, dotyczący desantu z powietrza

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
aerial airy
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powiew ˈpɔvʲjɛf n
atmosphere
(przenośnie, przenośnia) objaw zmian w (na ogół pozytywnym) kierunku
puff
łagodny ruch powietrza;

powiewać pɔˈvʲjɛvaʨ̑ v
wave
poruszać się na wietrze, falować

powieścidło n
novelette
(zgrubienie) (pogardliwie, pogardliwy) płytka powieść, bez wartości artystycznej

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
novelist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
novel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powieść graficzna n
graphic novel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wielowątkowy dłuższy utwór literacki wydany w formie komiksu;

powieść poetycka n
verse novel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór epicko-liryczny;

powikłanie n
complication
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
should ought
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił
musieć
wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie

powinność pɔˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
obligation duty
obowiązek wynikający z pełnionej funkcji lub z nakazu moralnego

powitanie ˌpɔvʲiˈtãɲɛ n
greeting
forma zwrotu grzecznościowego lub gest wykonywany podczas witania się z inną osobą;

powiązanie n
connection
(rzeczownik odczasownikowy) od powiązać

powiązany adj
connected related
mający związek z czymś; zależny od czegoś
mający związek z kimś; będący w kontakcie z kimś; zależny od kogoś

powiązać v
associate connect relate
połączyć wiele elementów, faktów w całość
bind cojoin concatenate conjoin interlock pinion
związać pętami poszczególne jednostki
join link strap tether
połączyć jedno z drugim za pomocą węzła

powić v
bear
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) wydać potomka na świat

powiększać pɔˈvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
enlarge
powodować, że coś staje się większe pod względem rozmiarów, ilości
enlarge magnify
powodować, że obraz czegoś staje się większy pod względem rozmiarów

powiększenie ˌpɔvʲjɛ̃ŋˈkʃɛ̃ɲɛ n
augmentation enlargement expansion increase magnification
(rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć
enlargement zoom
(fotografia) (optyka, optyczny) (rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć

powiększyć grono aniołków pɔˈvʲjɛ̃ŋkʃɨʥ̑ ˈɡrɔ̃nɔ ãˈɲɔwkuf v
Heaven gained an angel today
(podniośle) o dziecku: umrzeć

powlekać v
change
nakładać poszwy, poszewki na pościel
coat
nakładać powłokę

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
cause
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
good luck
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powodzenie ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
success
sukces

powodzianin n
flood victim
ktoś, kto został poszkodowany podczas powodzi

powodzić pɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
prosper
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością

powojenny adj
postwar post-war
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
slowly
wolno, z małą prędkością

powolnie adv
languidly ponderously
w sposób powolny, wolno

powolność n
slowness
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
poky
ociężały w ruchach, mało ruchliwy, denerwująco wolny
slow
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli

powozownia n
carriage house cart shed cartshed remise
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych;

powołanie ˌpɔvɔˈwãɲɛ n
calling vocation
zamiłowanie, uwielbienie czegoś

powołaniowy adj
vocational
odnoszący się do powołania, związany z powołaniem

powoływać v
appoint call
wyznaczać do roli, stanowiska
call up draft
wzywać do służby
cite invoke
wskazywać na autorytety lub zdarzenia celem przekonania do własnej wypowiedzi

powrósło pɔˈvruswɔ n
strawband
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj powrozu z wiązki źdźbeł zżętego zboża albo słomy, także kory wiklinowej itp., służący do związania snopów zboża lub innych luźnych, podłużnych elementów

powrót ˈpɔvrut n
return
ponowne osiągnięcie tego samego stanu, sytuacji
wznowienie wykonywania czegoś po przerwie
return comeback homecoming
ponowne przybycie do tego samego miejsca

powróz n
cord halter rope
gruby, mocny sznur z plecionego włókna

powrózek n
cord string
cienki powróz

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
uprising insurrection
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstanie kościuszkowskie n
Kościuszko Uprising
(historia, historyczny, historycznie) polskie powstanie narodowe przeciw Rosji i Prusom w 1794 roku;

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
Warsaw Uprising
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
Greater Poland Uprising
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku;

powstanie śląskie n
Silesian Uprising
(historia, historyczny, historycznie) każdy z trzech zrywów wyzwoleńczych podejmowanych przez Polaków na Śląsku kolejno w latach 1919, 1920 i 1921;

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
insurgent
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powstawanie ˌpɔfstaˈvãɲɛ n
creation formation
(rzeczownik odczasownikowy) od powstawać

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
arise develop stand
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym
uprise
wzniecać powstanie, rozpoczynać walkę zbrojną

powstańczy adj
insurgent
związany z powstaniem, dotyczący powstania

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
constrain curb deter force back hold back hold off
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś
stop check hold up
zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu
avoid eschew forbear keep refrain
rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
commonly generally popularly widely
w sposób powszechny

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
common widespread
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny
usual
ogólnie stosowany, często używany; codzienny

powszedni pɔˈfʃɛdʲɲi adj
daily everyday ordinary
codzienny, pospolity, zwykły

powtarzanie jest matką wiedzy ˌpɔftaˈʒãɲɛ ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˈvʲjɛʣ̑ɨ proverb
practice makes perfect
dzięki powtarzaniu utrwala się wiedzę

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
repeat reiterate
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powtarzać klasę pɔˈftaʒaʨ̑ ˈklasɛ v
flunk a class
po raz kolejny chodzić do tej samej klasy, nie zdając do kolejnej

powtórka n
repeat replay
ponowne wykonanie lub wydarzenie się czegoś
review revision
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego

powtórny adj
second repeat
będący lub zrobiony po raz drugi

powtórzenie n
repeat
program telewizyjny, audycja radiowa lub film emitowane po raz drugi
repetition
wykonanie czegoś powtórnie
review revision
ponowne przejrzenie materiału do nauki

powtórzyć pɔˈftuʒɨʨ̑ v
repeat
aspekt dokonany od: powtarzać

powyżej pɔˈvɨʒɛj preposition
above
znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś
over
więcej niż określona wartość liczbowa

powyższy adj
the above
(podniośle) dopiero co wskazany; wcześniej przytoczony

powód ˈpɔvut n
reason cause
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego
plaintiff complainant
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;

powództwo n
action plaint suit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek wniesiony do sądu o rozpoczęcie postępowania w jakiejś sprawie; wniesienie sprawy do sądu

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
flood
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość
flood spate
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

powój ˈpɔvuj n
bindweed
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych;

powój polny n
field bindweed
(botanika, botaniczny) Convolvulus arvensis L., gatunek byliny z rodziny powojowatych uznawanej za chwast;

powóz ˈpɔvus n
carriage
czterokołowy pojazd ciągnięty przez konie

powłoka pɔˈvwɔka n
cover coat crust
to, co okrywa, powleka jakiś przedmiot

powściągliwość ˌpɔfʲɕʨ̑ɔ̃ŋɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
reserve aloofness restraint
umiejętność panowania nad sobą

powściągliwy adj
muted
świadczący o powściągliwości, dokonany z rozwagą
reserved aloof circumspect demure guarded restrained
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar

poza ˈpɔza n
pose
postawa, stan ciała w danej chwili

poza ˈpɔza preposition
outside
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz

pozagalaktyczny adj
extragalactic
(astronomia, astronomiczny) pochodzący z / położony poza galaktyką lub w innej galaktyce

pozagiełdowy adj
OTC over-the-counter
(finanse, finansowy) odbywający się bez pośrednictwa giełdy

pozajelitowy adj
parenteral
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi

pozajęzykowy ˌpɔzajɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
paralinguistic
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który nie dotyczy języka, istnieje poza nim

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
extramarital adulterine extracurricular
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozamieniać się z chujem na łby ˌpɔzãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈs‿xujɛ̃m na‿ˈwbɨ idiom
think with one's dick think with one's little head
(wulgarnie, wulgaryzm) o mężczyźnie myśleć, działać nierozsądnie pod wpływem motywacji seksualnych

pozaparlamentarny adj
extraparliamentary
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dziejący się, działający poza parlamentem

pozarządowy ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
non-governmental
działający poza rządem

pozasądowy adj
extrajudicial
odbywający się bez udziału sądu

pozasłoneczny adj
extrasolar
(astronomia, astronomiczny) znajdujący się poza Układem Słonecznym

pozaziemski adj
extraterrestrial
pochodzący spoza Ziemi

pozbawiać pɔˈzbavʲjäʨ̑ v
deprive
zabierać, odbierać coś

pozbawienie ˌpɔzbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
deprivation divestiture
sprawienie, że ktoś lub coś nie posiada danej rzeczy

pozbawienie wolności n
false imprisonment unlawful imprisonment
odebranie komuś swobody wbrew jego woli
imprisonment
kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym

pozbywać v
free oneself get rid overcome
odsuwać od siebie

pozdrawiać pɔˈzdravʲjäʨ̑ v
greet
witać

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
greeting
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

pozer ˈpɔzɛr n
poseur
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie

pozew ˈpɔzɛf n
suit claim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;

pozielenieć ˌpɔʑɛˈlɛ̃ɲɛ̇ʨ̑ v
turn green
nabrać zielonej barwy

pozimnowojenny adj
post-Cold War
taki, który dzieje się po zimnej wojnie

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
level
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
etap gry komputerowej
wartość jakiejś mierzalnej wielkości
level grade
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
level standard phase
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
sea level
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziom troficzny n
trophic level
wszystkie organizmy zajmujące taką samą pozycję w łańcuchu pokarmowym

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
contour line
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie;
spirit level
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
wild strawberry
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc poziomki (1.1)

poziomka pospolita n
Alpine strawberry European strawberry fraise des bois wild strawberry woodland strawberry
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;

poziomo adv
horizontally across
równolegle do podłoża

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
horizontal
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznanie n
get to know knowledge make friends meet someone new
(rzeczownik odczasownikowy) od poznać

poznawać v
learn
dowiadywać się w wyniku doświadczenia lub obserwacji

poznać ˈpɔznaʨ̑ v
get to know
zdobyć wiedzę o czymś zwłaszcza poprzez bezpośrednie doświadczenie
meet become acquaint
nawiązać znajomość z kimś
recognize recognise
rozpoznać kogoś lub coś
meet
zawrzeć znajomość
recognize one another recognise one another
rozpoznać się wzajemnie
see the value of see through
właściwie kogoś lub coś ocenić

pozornie adv
apparently seemingly colourably colorably ostensibly outwardly prima facie
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
apparent ostensible factitious
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
remain stay
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś
być dalej takim samym, bez zmian; nie zmieniać się
stay remain
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś

pozostawiać wiele do życzenia ˌpɔzɔˈstavʲjäʥ̑ ˈvʲjɛlɛ ˌdɔ‿ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa v
leave a lot to be desired leave something to be desired
nie spełniać oczekiwań

pozostałość ˌpɔzɔˈstawɔɕʨ̑ n
remains
coś, co zostało w danym miejscu po czymś

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
other
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę

pozować pɔˈzɔvaʨ̑ v
pose
przyjmować nieruchomą pozycję do zdjęcia lub obrazu

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
allow let
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne
allow permit let
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozwany pɔˈzvãnɨ n
defendant defence defense
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo

pozwolenie ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
permission
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
position
konkretne ułożenie ludzkiego ciała
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych

pozycja misjonarska n
missionary position missionary missionary sex position
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozyskiwać v
win
przekonywać do siebie
stawać się posiadaczem czego

pozyton n
positron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką elektronu;

pozytyw n
positive
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu

pozytywizm n
positivism
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy

pozytywka n
music box musical box
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;

pozytywnie adv
positively
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
positive
przynoszący korzyści
przychylnie nastawiony
z potwierdzoną obecnością w badaniu
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach

pozywać v
sue
wnosić przeciwko komuś skargę do sądu
wzywać kogoś do stawienia się na procesie jako oskarżony lub świadek

pozór ˈpɔzur n
appearance
to, co jest widoczne na zewnątrz, nierzadko udane

pozłacany adj
gild
taki, który został pokryty warstwą złota

pozłacać v
gild
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połabski n
Polabian
język połabski;

połamania nóg interjection
break a leg
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę

połać ˈpɔwaʨ̑ n
field stretch sweep
(książkowy) duża część jakiegoś obszaru lub jakiejś przestrzeni

połowa pɔˈwɔva n
half
jedna z dwóch równych części całości

połoz ˈpɔwɔs n
colubrid
(zoologia, zoologiczny) gad z największej rodziny węży;

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
position location site
miejsce znajdowania się czegoś
situation
warunki, w jakich znajduje się dana osoba lub obiekt

położna pɔˈwɔʒna n
midwife
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach

położnica n
lying-in woman
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
maternity ward obstetrical ward obstetrics
(medycyna, medyczny) oddział szpitalny przeznaczony dla położnic
midwifery obstetrics obstet. tocology tokology
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
accoucheur
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
situated locate
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu

południca n
Lady Midday
(mitologia słowiańska) złośliwy i morderczy demon w postaci kobiecej polujący latem na tych, którzy w samo południe przebywali w polu;

południe pɔˈwudʲɲɛ n
South
państwa leżące na południu (1.2), blisko równika, w klimacie gorącym lub ciepłym
noon midday
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
south midday
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridian
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południk zerowy pɔˈwudʲɲiɡ zɛˈrɔvɨ n
prime meridian
(geografia, geograficzny) umowny, początkowy południk od którego liczy się długość geograficzną;

południkowo adv
meridionally
(geografia, geograficzny) wzdłuż południków

południowiec n
Southerner southerner southron
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) osoba z południowych stanów USA, zwłaszcza w kontekście wojny secesyjnej
southerner southron
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
southeastern southeast
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
southwestern southwest
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
South African
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
South American
dotyczący Ameryki Południowej

południowoeuropejski adj
South European Southern European
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowofrancuski adj
meridional
związany z południem Francji, taki jak na południu Francji; położony na południu Francji

południowoindyjski adj
South Indian
dotyczący południowych Indii

południowokaroliński adj
South Carolinian
związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
South Korean
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowowietnamski adj
South Vietnamese
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu)

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
midday noon
odbywający się w południe, dotyczący południa (czas)
southern southerly
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
southeast south-east
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
southwest south-west
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
swallow ingest gulp
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połysk ˈpɔwɨsk n
gloss lustre shine
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś

połyskiwać v
glitter shimmer
wyróżniać się połyskiem z otoczenia

połóg ˈpɔwuk n
puerperium childbirth postnatal
(medycyna, medyczny) (ginekologia, ginekologiczny) okres po porodzie;

połów ˈpɔwuf n
catch
efekt łowienia
fishing
czynność łowienia

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
abutment
(technologia, technika, techniczny) fragment konstrukcji, w którym poszczególne części zespolone są ze sobą mechanicznie
connection
(rzeczownik odczasownikowy) od połączyć
merger
(ekonomia, ekonomiczny) zespolenie przedsiębiorstw w jedno

połączony adj
on-line
będący na łączach

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
stocking
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
bedclothes bedding linen
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościg n
pursuers
grupa osób biorąca udział w gonitwie
pursuit
ściganie kogo lub czego
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
fast
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
buttock bun cheek
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośladkowy adj
natal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pośladków

poślizg n
delay
(potocznie, potoczny) trwanie w wykonywaniu czego ponad zaplanowany czas
skid slide
ruch posuwisty po śliskiej powierzchni
slipperiness
zdolność ślizgania się

poślizgnąć się v
slip
utracić równowagę na śliskiej powierzchni

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
marry
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośmiertnie adv
posthumously
po śmierci

pośmiertny adj
posthumous
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośmiewisko n
laughing stock
obiekt kpin i szyderstw
ridicule scoff
drwiny i szyderstwa z kogoś

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
haste hurry rush dash expedition
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
indirect
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio

pośrednictwo n
intermediation
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośredniczyć v
broker
(ekonomia, ekonomiczny) załatwiać transakcje handlowe
mediate intercede
dążyć do porozumienia stron, działać jako rozjemca

pośrednik n
go-between mediator middleman
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

pośrednio adv
indirectly intermediately obliquely
w sposób pośredni

pośrodku pɔˈɕrɔtku adv
in the middle
na środku, w środkowym punkcie

poświadczenie n
attestation witnessing
potwierdzenie prawdziwości, wiarygodności, tożsamości

poświata n
afterglow glow
słabe, emanujące skądś światło

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
sacrifice
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra
devote
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
commitment devotion
skierowanie na coś uwagi, wyrażenie zainteresowania czymś
dedication
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie obrzędu święcenia poprzez pokropienie czegoś wodą święconą i wypowiedzenie odpowiednich formuł religijnych
immolation sacrifice
(książkowy) oddawanie czegoś w ofierze; wyrzeczenie się czegoś dla czyjegoś dobra
sacrifice
(książkowy) pełen bohaterstwa czyn; ofiara
(szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.

pożar ˈpɔʒar n
fire blaze
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożarny adj
fire
(przestarzałe, przestarzały) związany z pożarem lub pożarnictwem

pożegnalny adj
good-bye parting
dotyczący chwili pożegnania

pożegnanie n
farewell goodbye leave-taking send-off
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożerać pɔˈʒɛraʨ̑ v
devour gobble
(potocznie, potoczny) o zwierzętach drapieżnych: zjadać coś
gobble
(potocznie, potoczny) o ludziach: jeść łapczywie

pożoga n
conflagration
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar

pożycie pɔˈʒɨʨ̑ɛ n
carnal intercourse
obcowanie cielesne dwojga ludzi
cohabitation
wspólne życie z kimś
lifestyle
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj, tryb życia

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
borrow
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
lend
dawać coś komuś na pewien czas

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
loan
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
useful
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
useful idiot
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożytek pɔˈʒɨtɛk n
usefulness
korzyść

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
food nourishment
jedzenie, pokarm, strawa

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
nutritious nourishing nutritive nutrient nutrimental
posilny, wzmacniający, sycący

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
desire craving lust thirst
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś

pożądany adj
desire
taki, jakiego ktoś oczekuje

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
desire crave
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

pożądliwość n
lust lustfulness
cecha tego, co pożądliwe; cecha tych, którzy są pożądliwi

pożądliwy adj
lustful
będący wyrazem pożądania

ppk acronym
ATGM ATGW
= (wojskowość, wojskowy) przeciwpancerny pocisk kierowany;

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
great-grandmother
matka dziadka lub babci

prababka praˈbapka n
great-grandmother
matka dziadka lub babki

praca ˈpraʦ̑a n
job occupation
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
operation run
funkcjonowanie czegoś
work
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
work job
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
work labour
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
homework
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracochłonny ˌpraʦ̑ɔˈxwɔ̃nːɨ adj
laborious labour-consuming labour-intensive
wymagający relatywnie dużego nakładu pracy w stosunku do efektu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
employer
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
workaholic
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
workaholism
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
work
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowicie ˌpraʦ̑ɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
assiduously
zająć się czymś, przykładając się do tego

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
diligence industriousness
cecha tego, kto jest pracowity

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
diligent laborious
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracowity jak mrówka ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ ˈjak ˈmrufka adj
busy as a bee
bardzo pracowity; taki, który pracuje dużo i efektywnie

pracownia praˈʦ̑ɔvʲɲa n
studio workroom
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
worker employee
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
sex worker
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

praczka ˈpraʧ̑ka n
washerwoman
kobieta zawodowo piorąca

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
great-grandfather
ojciec dziadka lub babci

pradziadkowie ˌpraʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
great grantparents
prababcia i pradziadek

pragma ˈpraɡma n
pragma
(informatyka, informatyczny) pomocnicza dyrektywa lub komentarz przekazujący kompilatorowi dodatkowe zalecenia poza zwykłą składnią języka programowania
(psychologia, psychologiczny) jedna z form miłości

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
pragmatically
w sposób pragmatyczny

pragmatyczny adj
pragmatic
oparty na przyczynowych związkach wydarzeń
pragmatic hard-nosed practical
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

pragmatyk praɡˈmatɨk n
pragmatist
człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania

pragmatyzm n
pragmatism
postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
ambition
(przenośnie, przenośnia) chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja
thirst
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
desire
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Proto-Indo-European
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prairial n
Prairial
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

prajęzyk n
proto-language
język, z którego wywodzą się inne języki;

prakolczatka górska n
Attenborough's long-beaked echidna Cyclops long-beaked echidna Sir David's long-beaked echidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus attenboroughi, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

prakolczatka nowogwinejska n
western long-beaked echidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus bruijnii, największy stekowiec, gatunek ssaka z rodziny kolczatkowatych;

prakolczatka papuaska n
Barton's long-beaked echidna eastern long-beaked echidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus bartoni, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
praxeology
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania;

praktycznie adv
almost practically virtually
blisko stanu rzeczywistego
in practice
w praktyce
pragmatically sensibly
mając na względzie praktykę

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
practical
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

praktyka ˈpraktɨka n
apprenticeship practice
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie
practice
świadoma i celowa działalność ludzka
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej
wykonywanie zawodu

praktykant n
trainee apprentice student teacher houseman intern
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

praktykować v
practice
stosować coś w praktyce
zazwyczaj o lekarzu, adwokacie: wykonywać swój zawód

praletryna n
prallethrin
(chemia, chemiczny) substancja owadobójcza z grupy pyretroidów

pralina n
praline
(cukiernictwo) (spożywczy) czekoladka z nadzieniem;

pralka ˈpralka n
washing machine
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
laundry
miejsce, w którym pierze się odzież

prana n
prana
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie energia organizmu, której obecność oznacza jego życie;

pranie ˈprãɲɛ n
laundry
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;

pranie pieniędzy n
money laundering
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;

prank prãŋk n
prank
psikus, figiel, nabranie kogoś

prankster n
prankster
osoba, która robi pranki

praojciec praˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
forefather
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem

praojczyzna n
Urheimat
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem

prapradziad praˈpraʥ̑at n
great-great-grandfather
ojciec pradziada

prasa ˈprasa n
press
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
(publikatory) (ekonomia, ekonomiczny) ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;

praska ˈpraska n
ricer
(technologia, technika, techniczny) niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania lub tłoczenia

praska do ziemniaków ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
potato ricer
ręczny przyrząd do robienia ziemniaczanego purée

praski ˈprasʲci adj
of Praga
związany z Pragą, dotyczący Pragi (dzielnicy Warszawy)
of Prague
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prasowacz n
ironer
(technologia, technika, techniczny) pracownik zajmujący się prasowaniem odzieży (zwykle u krawca)
presser
(technologia, technika, techniczny) robotnik obsługujący prasę w różnych zakładach przemysłowych i warsztatach (np. w hutach, papierniach, fabrykach tkackich)
ironing machine
(technologia, technika, techniczny) maszyna do prasowania tkanin

prasowaczka n
ironer
(technologia, technika, techniczny) kobieta zajmująca się zawodowo prasowaniem bielizny lub odzieży
ironing machine
(technologia, technika, techniczny) maszyna do mechanicznego prasowania bielizny lub odzieży itp.

prasowalnia n
iron room
(technologia, technika, techniczny) pomieszczenie, w którym prasuje się tkaniny, odzież

prasowalnica n
ironing press steam press
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do prasowania tkanin

prasowalniczy adj
ironing
związany z prasowaniem, prasowalnią, prasowalnicą; dotyczący prasowania, prasowalni, prasowalnicy

prasowalność n
compressibility
cecha tego, co prasowalne

prasowalny adj
compressible
dający się prasować, poddawać naciskowi prasy

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
ironing
wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
pressing
tłoczenie, ściskanie czegoś za pomocą prasy

prasowarka n
ironing machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do prasowania tkanin

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
iron
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
press compress
tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy

prasownia n
pressing plant
(technologia, technika, techniczny) oddział zakładu metalurgicznego, gdzie odbywa się obróbka materiału za pomocą pras

prasownica n
iron maching iron press
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do prasowania tkanin;

prasowniczy adj
ironing
odnoszący się do prasowania, służący do prasowania

prasowy praˈsɔvɨ adj
news agency press
dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą

prasówka n
newspaper review press review
wewnętrzne zebranie pracowników jakiejś instytucji, członków stowarzyszenia, uczelni itp., poświęcone omówieniu aktualnych wiadomości z prasy

prasłowiański n
Proto-Slavic
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

praturkijski adj
Proto-Turkic
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka praturkijskiego (1.1)

praturkijski n
Proto-Turkic
(językoznawstwo, językoznawczy) rekonstruowany język będący wspólnym przodkiem języków turkijskich

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
human rights
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
women's rights
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa miejskie n
borough right town privilege
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu;

prawa ręka ˈprava ˈrɛ̃ŋka n
right hand
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
animal liberation animal rights
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda
admittedly
„co prawda…, ale / jednak / lecz…”, informującego, że treść jednego ze zdań jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z treści drugiego

prawda ˈpravda interjection
right
…sygnalizujący, że mówiący zgadza się z tym, co ktoś powiedział

prawda ˈpravda n
truth
treść zgodna z rzeczywistością;
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu;

prawda w oczy kole ˈpravda ˈv‿ɔʧ̑ɨ ˈkɔlɛ proverb
the truth hurts
inni mają rację, a my nie potrafimy się z tym pogodzić

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
truthful
taki, który mówi prawdę

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
probability
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
probability likelihood
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
probably likely presumably
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
likely probable possible
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwie pravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
truly
w sposób prawdziwy

prawdziwość pravʲˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
veracity authenticity validity
zgodność z prawdą, z rzeczywistością

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
real natural
naturalny
real true
typowy dla naszych wyobrażeń
true real authentic
rzeczywisty
truthful veracious
zgodny z prawdą

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
a friend in need is a friend indeed
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawdę mówiąc
to be honest
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)

prawica praˈvʲiʦ̑a n
right hand
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka
right right-wing
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

prawicowiec n
rightist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych

prawicowy ˌpravʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
right-wing
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy

prawiczek n
virgin
mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego

prawidło praˈvʲidwɔ n
precept rule norm regulation
(przestarzałe, przestarzały) zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś
shoetree shoe tree
(rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.

prawidłowo ˌpravʲidˈwɔvɔ adv
accurately justifiably
w sposób prawidłowy

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
appropriate proper
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)
correct
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
correct right accurate
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
regular
dobrze uformowany, foremny

prawie ˈpravʲjɛ particle
almost nearly
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawić ˈpravʲiʨ̑ v
lecture sermonize
mówić o czymś nauczając

prawniczy adj
juridical
dotyczący prawa lub prawników

prawnie ˈpravʲɲɛ adv
judicial
sądownie, przed sądem, wobec prawa
lawfully legally
w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem

prawnik ˈpravʲɲik n
jurist lawyer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
great-granddaughter
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
great-grandson
syn wnuczki lub wnuka

prawny ˈpravnɨ adj
legal
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny
legal law
taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie

prawo ˈpravɔ n
law
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;
law right
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
right
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
right law
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;

prawo dżungli ˈpravɔ ˈʤ̑ũŋɡlʲi n
law of the jungle
(przenośnie, przenośnia) prawo pięści, władza silniejszego

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
driving licence driver's license
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo jest po to, aby je omijać proverb
every law has a loophole
przysłowie wyrażające pogląd, że czasami można nie przestrzegać przepisów prawa

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
criminal law
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
international law
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;

prawo niepisane ˈpravɔ ˌɲɛpʲiˈsãnɛ n
unspoken rule unwritten law unwritten rule
prawo zwyczajowe

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔʦ̑ɨ n
droit de seigneur
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
public law
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

prawo ziemi ˈpravɔ ˈʑɛ̃mʲi n
birthright citizenship
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa)

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
consuetudinary law customary law
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;

prawodawca n
lawgiver
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) lub (historia, historyczny, historycznie) osoba lub instytucja, która ustanawia prawa albo doprowadziła do ich spisania i kodyfikacji

prawomocnie adv
sovereignly
mając moc prawną, obowiązując

prawomocny adj
legally binding
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) posiadający moc prawną

praworządnie adv
lawfully
respektując prawo i sprawiedliwość

praworządność n
law and order
cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni;

praworządny adj
law-abiding
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; (także, też) świadczący o zgodności z zasadami prawa

praworęcznie adv
right-handedly
z wykorzystaniem prawej ręki

praworęczność ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
right-handedness
posługiwanie się głównie prawą ręką, jej większa sprawność;

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
right-handed
posługujący się głównie prawą ręką

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
right-hander right-handed
osoba praworęczna (1.1)

prawoskrętny ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
dextrorotatory
obrócony / obracający się w prawą stronę

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
Eastern Orthodox
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawowicie ˌpravɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
rightfully
w sposób prawowity

prawowity ˌpravɔˈvʲitɨ adj
legal lawful legitimate rightful
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy

prawoznawczy ˌpravɔˈznafʧ̑ɨ adj
jurisprudential
związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą

prawoznawstwo n
jurisprudence legal theory
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
probity rectitude integrity rightness uprightness
cecha tego, kto jest prawy

prawy ˈpravɨ adj
right
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
righteous
o człowieku: uczciwy, szlachetny

prawybory n
primary election
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

praxis ˈpraksʲis n
praxis
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodymium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prać praʨ̑ v
wash
usuwać brud z ubrań, tkanin

prałat ˈprawat n
prelate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższy dostojnik w Kościele katolickim;

prażanin praˈʒãɲĩn n
Praguer Praguian
mieszkaniec Pragi

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
roast
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

preambuła n
preamble præamble
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uroczysty wstęp do aktu prawnego;

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
prebend
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

precel n
pretzel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

preceptor prɛˈʦ̑ɛptɔr n
preceptor
(przestarzałe, przestarzały) nauczyciel, wychowawca

precesja prɛˈʦ̑ɛsʲja n
precession
(fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
precision accuracy
dokładność, staranność

precyzować v
specify elaborate pinpoint state precisely
określać dokładnie, z precyzją
take a definite shape
stawać się dokładnie określonym

precyzyjnie ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjɲɛ adv
precisely
w sposób precyzyjny, dokładny

precyzyjny ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
precise accurate
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły
precision
taki, który wyrabia narzędzia tego typu

precz prɛʧ̑ adv
away
w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

precz prɛʧ̑ interjection
out
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość

predella n
predella
(sztuka) dolna część retabulum ołtarza;

predykatywnie adv
predicatively
(gramatyka) na sposób predykatywny

predylekcja ˌprɛdɨˈlɛkʦ̑ʲja n
predilection
(książkowy) skłonność do kogoś lub czegoś

preegzystencja n
pre-existence preexistence
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) istnienie przed obecną egzystencją;

preeklampsja n
preeclampsia pre-eclampsia
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefekt ˈprɛfɛkt n
Head Boy Head Girl prefect
w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole;
prefect
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
prefer favor
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

prefiks ˈprɛfʲiks n
prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;
(informatyka, informatyczny) napis, który jest początkiem innego napisu;

pregabalina n
pregabalin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
prehistory
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
prehistoric
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prejudycjalny adj
prejudicial
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) będący bazowym do orzekania w podobnej sprawie

prekariat prɛˈkarʲjat n
precariat
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

prekmurski n
Prekmurian
dialekt prekmurski języka słoweńskiego;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
precognition
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

prekolumbijski ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci adj
pre-Columbian
odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

prekonizacja n
preconization
(kościelny) mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża;

prekursor prɛˈkursɔr n
trailblazer
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

prekursorski adj
groundbreaking trend-setting trendsetting
wyprzedzający swoje czasy w danej dziedzinie

prelegent prɛˈlɛɡɛ̃nt n
prelector
osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację

prelekcja prɛˈlɛkʦ̑ʲja n
prelection
okazjonalny wykład naukowy lub popularnonaukowy na jakiś temat;

preliminarz ˌprɛlʲĩˈmʲĩnaʃ n
preliminary estimate
(zarządzanie) (księgowość) zestawienie planowanych dochodów i wydatków

preludium prɛˈludʲjũm n
prelude
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

premedytacja ˌprɛ̃mɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
premeditation
dokładne obmyślenie planu przestępstwa
obmyślenie planu działania

premia n
bonus
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę
w niektórych grach: dodatkowe punkty lub inna nagroda za wykonanie zadania niebędącego celem gry

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
Prime Minister prime minister
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
premiere
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

prenatalny adj
prenatal
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
subscription
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

prenumerator ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr n
subscriber
osoba, która wykupiła prenumeratę

prenumerować v
subscribe
otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas

preparat prɛˈparat n
preparation
obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki
preparation supplement
substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

preppers n
prepper
osoba, która przygotowuje się na wypadek wojny, klęsk żywiołowych, katastrof itp. – gromadzi zapasy żywności, leków, materiałów, szkoli się z technik surwiwalowych, niekiedy również szykuje broń i buduje prywatny schron

prequel ˈprʲikwɛl n
prequel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;

preria n
prairie
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

preriowy adj
of the prairie prairie
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii

prerogatywa n
prerogative
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

presja ˈprɛsʲja n
pressure
nacisk, przymus wywierany na kogoś w celu zmuszenia go do czegoś

preskrypcja prɛˈskrɨpʦ̑ʲja n
prescription
(dawniej, dawny) przedawnienie
(dawniej, dawny) przepis prawny, nakaz urzędowy
(językoznawstwo, językoznawczy) wydawanie norm językowych; kodyfikacja normatywna;
prescription recipe
wypisywanie, ordynowanie czegoś, (także, też) recepta lekarska

preskryptywista n
prescriptivist
(językoznawstwo, językoznawczy) osoba zajmująca się nakreślaniem norm lub zaleceń językowych;

preskryptywizm n
prescriptivism
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;

preskryptywny adj
prescriptive
(językoznawstwo, językoznawczy) formułujący zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe
dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

presokratyk n
pre-Socratic
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) (filozofia, filozoficzny) filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem

prestidigitator n
prestidigitator
człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestige glamour kudos
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

prestiżowy adj
prestigious
charakteryzujący się prestiżem

presupozycja ˌprɛsupɔˈzɨʦ̑ʲja n
presupposition
(językoznawstwo, językoznawczy) ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens;
(psychologia, psychologiczny) metoda sugerowania ukrytych treści za pomocą takich zdań

pretekst ˈprɛtɛkst n
excuse pretext
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

pretensja n
grievance
roszczenie zgłaszane przez kogoś do czegoś; wymaganie, żądanie
grudge
żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; (także, też) słowa wyrażające to uczucie

pretensjonalnie adv
showily
w sposób pretensjonalny

pretensjonalność ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
affectation pretentiousness
brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się

pretor ˈprɛtɔr n
praetor
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

pretorianin n
praetorian Praetorian pretorian
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

pretty privilege n
pretty privilege
(socjologia, socjologiczny) efekt korzyści i przywilejów przyznawanych osobom uznawanych za atrakcyjne zewnętrznie;

prewencja prɛˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
prevention
zapobieganie czynom i zjawiskom uważanym za niepożądane

prewencyjny ˌprɛvɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
preventive
służący zapobieganiu, prewencji

prezbiter n
presbyter
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiterat n
presbyterate
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;
(kościelny) wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z sakramentu prezbiteratu (1.1)

prezbiteriański adj
Presbyterian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
presbyterium
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym;
presbytery chancel
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezencja n
presence
wygląd i sposób zachowania się jakiejś osoby, zazwyczaj atrakcyjny

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
gift present
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
presentation
wystawienie czegoś na pewnym forum
zestaw slajdów

prezentować ˌprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
present
pokazywać coś

prezentyzm n
presentism
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
condom
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezes ˈprɛzɛs n
chairman president
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

prezydencja n
presidency
prezydentura
przewodniczenie

prezydencki adj
presidential
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
mayor
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;
president
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
presidency
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
April Fools' Day
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;

primadonna n
prima donna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
primogeniture
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

prion n
prion
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
priority
pierwszeństwo przysługujące czemuś

priorytetowo adv
preferentially
uznając pierwszeństwo

priorytetowy adj
priority
mający pierwszeństwo

pro forma ˈprɔ ˈfɔrma idiom
pro forma
dla pozoru

pro-choice n
pro-choice
ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

pro-life adj
pro-life
opowiadający się za zakazem aborcji i eutanazji

proaborcyjny adj
proabortion
związany z poparciem prawa do wykonywania aborcji

proamerykański ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
pro-American
sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

probabilistyczny ˌprɔbabʲilʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
probabilistic
(matematyka, matematyczny) związany z probabilistyką
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z probabilizmem

probacja n
probation
ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;

probierstwo prɔˈbʲjɛrstfɔ n
assay
sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiotic
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problem
interesujące zagadnienie
problem trouble
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
problematic problematical
budzący zastrzeżenia lub niepewny

problematyka n
issues
ogół problemów związanych z jakąś dziedziną

problemista n
problemist
(szachy, pojęcie szachowe) szachista, który układa zadania szachowe

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
pastor parish priest
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

probówka n
test tube
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

proca ˈprɔʦ̑a n
sling
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procedować v
proceed
zajmować się czymś i działać przy tym zgodnie z procedurą

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
procedure
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
interest
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału
per cent percent
(drukarstwo, drukarski) symbol procenta (1.1)
percentage
bliżej nieokreślony ułamek, część

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
percent per cent
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
process
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
trial process
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie

procesja prɔˈʦ̑ɛsʲja n
procession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
processor
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

procesować ˌprɔʦ̑ɛˈsɔvaʨ̑ v
litigate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie
process
(informatyka, informatyczny) przetwarzać się

procesowy adj
proceeding trial
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z procesem sądowym
process
dotyczący procesu

procesyjny adj
processional
(kościelny) związany z procesją, dotyczący procesji

proch prɔx n
ash dust
rozdrobniona, sypka substancja

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
gunpowder
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

prodemokratyczny adj
pro-democracy prodemocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający demokracji, popierający demokrację

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
electric baking pan
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
producer
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
production
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkcyjny adj
productive generative output production
związany z produkcją, dotyczący produkcji

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
produce
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

produkt ˈprɔdukt n
product
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
rezultat pracy twórczej
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
gross domestic product
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;

produktywność n
productivity
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

produktywny adj
productive
który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

profanacja ˌprɔfãˈnaʦ̑ʲja n
desecration profanation
znieważenie rzeczy lub miejsca otaczanych powszechnym szacunkiem; zbezczeszczenie czegoś

profanować v
profane desecrate defile dishonour dishonor unhallow
(podniośle) popełniać profanację

profaszystowski adj
pro-fascist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający faszyzmowi

profaza n
prophase
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

profes ˈprɔfɛs n
professed monk
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, który złożył śluby

profesja prɔˈfɛsʲja n
profession
zawód;

profesjonalista n
professional
osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie

profesjonalizacja ˌprɔfɛsʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
professionalization
tworzenie się nowych zawodów, profesji w ramach danej dziedziny

profesjonalnie adv
professionally
typowo dla profesjonalisty; w sposób zawodowy

profesjonalny adj
professional
(o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)
professional expert pro
(o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)

profeska n
professed nun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która złożyła śluby zakonne

profesor prɔˈfɛsɔr n
professor
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;

profesorski adj
professorial
związany z osobą lub tytułem profesora, dotyczący profesora

profil ˈprɔfʲil n
outline
(technologia, technika, techniczny) kontur, obrys przekroju przedmiotu
linia obwodząca zarys, kontur czegoś
profile
twarz widziana z boku; także: jej wizerunek;
(informatyka, informatyczny) zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji
(geologia, geologiczny) przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej;

profilaktycznie adv
preventively prophylactically
tak, by nie dopuścić do rozwinięcia się choroby
tak, by nie zaistniała pewna niepożądana sytuacja

profilaktyczny adj
prophylactic preventive preventative
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
prophylaxis prevention
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

profilaktyka przedekspozycyjna n
pre-exposure prophylaxis
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

profit ˈprɔfʲit n
profit earnings gain
(finanse, finansowy) zysk

progenitura ˌprɔɡɛ̃ɲiˈtura n
progeniture progeny
(przestarzałe, przestarzały) (dziś zwykle (żartobliwie)) potomstwo, dzieci

progesteron n
progesterone
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognatyczny ˌprɔɡnaˈtɨʧ̑nɨ adj
prognathic prognathous
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach)

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
prognathism
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

prognosta n
forecaster
osoba przewidująca przyszłość

prognoza prɔˈɡnɔza n
forecast prognosis prediction
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
weather forecast
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

prognozer n
forecaster
osoba prognozująca

prognozować v
prognosticate
przewidywać, czynić prognozy

program ˈprɔɡrãm n
channel
(potocznie, potoczny) stacja telewizyjna
program programme
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
plan działań
odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

program komputerowy n
computer program computer programme
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

program telewizyjny n
television program television programme
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
programmer
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programowalny adj
programmable
taki, który można zaprogramować

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programming
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;
(rzeczownik odczasownikowy) od programować

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
program
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

progresja n
progression
(ekonomia, ekonomiczny) wzrastanie jakiegoś współczynnika
osiągnięcie następnego stadium rozwoju

progresywny adj
progressive
nastawiony na rozwój lub w trakcie rozwoju, wzrostu

prohibicja n
prohibition
(urzędowy) zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
projection
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
design
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
plan
plan działania lub postępowania
project
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

projektant n
designer
osoba opracowująca projekt

projektor n
projector
(technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran;
(astronomia, astronomiczny) aparat wyświetlający mapę nieba na sklepieniu planetarium;

projektowanie ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ n
designing
(rzeczownik odczasownikowy) od projektować

projektować v
project
opracowywać projekt

prokaina n
procaine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

prokariont n
prokaryote
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokariotyczny adj
prokaryotic
(biologia, biologiczny) nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra

prokrastynacja n
procrastination
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

prokrastynator prɔkrastɨnatɔr n
procrastinator
(psychologia, psychologiczny) osoba mająca skłonność do nieustannego odkładania pewnych czynności na później ze względu na prokrastynację

prokreacja n
procreation
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

proktolog prɔˈktɔlɔk n
proctologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
proctology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
prosecutor public prosecutor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

prokuratorski adj
prosecutorial
dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

prokuratura n
public prosecutor's office
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

prol prɔl n
prole
osoba niewykształcona, proletariusz, robotnik fizyczny

prolegomenum n
prolegomenon
(książkowy) (rzadki, rzadko używany) komentarz, uwaga wstępna

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
proletariat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proletarian
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolifer n
pro-lifer
zwolennik zakazu aborcji

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈraʦ̑ʲja n
proliferation
rozrost, szerzenie się

prolog ˈprɔlɔk n
prologue prolog
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
ferry ferry-boat
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

prom kosmiczny n
space shuttle shuttle
(astronautyka, astronautyczny) statek kosmiczny o wielokrotnym wykorzystaniu

promet ˈprɔ̃mɛt n
promethium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienica n
actinomycosis
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

promienie katodowe n
cathode ray e-beam electron beam
(fizyka, fizyczny) strumień elektronów biegnący od katody do anody w rurze do wyładowań elektrycznych wypełnionej rozrzedzonym gazem

promienie zmierzchu n
anticrepuscular rays antisolar rays
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu

promienieć prɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇ʨ̑ v
beam
wyrażać jakiś pozytywny stan swoim wyglądem, postawą
beam gleam
świecić się, błyszczeć, odbijać światło

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
radiation
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promieniowanie jonizujące ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ ˌjɔ̇̃ɲizuˈjɔ̃nʦ̑ɛ n
ionizing radiation
(fizyka, fizyczny) (medycyna, medyczny) promieniowanie, którego źródłem są substancje mające zdolność wytwarzania jonów w czasie przenikania przez materię;

promieniować v
radiate
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię
okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje
spread
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy
work
wywierać wpływ na środowisko

promiennie adv
vibrantly
w sposób promienny

promienny adj
radiant
dotyczący emisji energii, promieniowania

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
radius
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
ray beam
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała

promil n
per mil permil per mill per mille permill
(matematyka, matematyczny) jedna tysięczna część jakiejś wielkości
per mille
(drukarstwo, drukarski) symbol promila (1.1)

prominent prɔ̃ˈmʲĩnɛ̃nt n
V.I.P. VIP
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub showbiznesu

promiskuityzm n
promiscuity
(seksuologia, seksuologiczny) dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych;
(zoologia, zoologiczny) strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych

promocja prɔ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
promotion
ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

promotor n
supervisor
pracownik naukowy kierujący pracą dyplomową

promować prɔ̃ˈmɔvaʨ̑ v
promote
działać w celu podniesienia popularności czegoś

promowy prɔ̃ˈmɔvɨ n
ferryman
osoba obsługująca prom

prompter ˈprɔ̃mptɛr n
teleprompter
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

promulgować v
promulgate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji

pronazistowski adj
pro-Nazi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający nazizmowi

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propagandzista n
propagandist
osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

propagandzistka n
propagandist
kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

propagator n
propagator
osoba propagująca
(fizyka, fizyczny) sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

propagować v
peddle preach propagate spread
prowadzić propagandę
preach promote propagate
czynić powszechnym

propan ˈprɔpãn n
propane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
propaedeutics propedeutics
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

propen ˈprɔpɛ̃n n
propene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

propolis n
propolis
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
suggest propose offer come up propound
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
proportion
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

proporcjonalnie adv
proportionally proportionately
w sposób proporcjonalny

proporcjonalny adj
proportional
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
proposition offer
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
proprioception
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

proprium n
proper
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;

propsy interjection
props
(slangowo) gratulacje, szacunek

propylen prɔˈpɨlɛ̃n n
propylene
(chemia, chemiczny) (zobacz) propen

propyn ˈprɔpɨ̃n n
methylacetylene propyne
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
prophecy
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

proroczo adv
prophetically oracularly
w sposób proroczy

prorodzinny adj
family-oriented
taki, który sprzyja interesom rodziny

prorok ˈprɔrɔk n
prophet Prophet haruspex
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
prophetess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prorokować ˌprɔrɔˈkɔvaʨ̑ v
foretell predict
(przenośnie, przenośnia) przewidywać przyszłe wydarzenia
prophesy make prophecy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić proroctwa

prorządowy ˌprɔʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
pro-government progovernment
popierający politykę rządu

prosak n
milium
(medycyna, medyczny) niewielki biały lub żółtawy guzek powstający pod silnie napiętym naskórkiem z powodu nagromadzenia łoju i martwych komórek naskórka w ujściu mieszka włosowego;

prosciutto n
prosciutto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowa, suszona szynka włoska, podawana zwykle w postaci cienkich plastrów;

prosektorium n
dissection room
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok;

prosfora n
prosfora
(teologia, teologiczny) chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
ask request beg
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
piglet
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

proskrypcja n
proscription
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogłoszenie o wyjęciu spod prawa, karze śmierci lub objęciu przeciwników politycznych represjami

proso ˈprɔsɔ n
millet
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prospołecznie adv
prosocially
w sposób prospołeczny

prosta ˈprɔsta n
straight line line
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostacki prɔˈstaʦ̑ʲci adj
boorish coarse rough rude vulgar common
właściwy prostakowi

prostacko adv
crudely
niekulturalnie, bez ogłady

prostactwo n
rudeness vulgarity boorishness rusticity
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

prostaczek n
simple
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi

prostak ˈprɔstak n
boor simpleton yokel bumpkin churl flat
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

prostata prɔˈstata n
prostate prostate gland
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostatektomia n
prostatectomy
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prosto ˈprɔstɔ adv
simply
łatwo, bez problemów
straight
w prostej linii

prosto spod igły ˈprɔstɔ spɔd‿ˈiɡwɨ idiom
brand new
o przedmiocie, często o ubraniu: nowy, niedawno uszyty, wyprodukowany

prosto w nos adv
bluntly straight
wprost, dosłownie, bezpośrednio

prosto w oczy adv
bluntly straight
wprost, dosłownie, bezpośrednio

prosto z mostu ˈprɔstɔ ˈz‿mɔstu adv
bluntly straight
wprost, dosłownie, bezpośrednio

prostoduszność n
naivety
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością

prostoduszny adj
artless ingenuous
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
rectangle
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
rectangular
mający kształt prostokąta

prostolinijność n
rectitude straightforwardness straightness
cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

prostolinijny adj
straightforward forthright guileless ingenuous unsophisticated
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach

prostoliniowość n
rectilinearity
(geometria) (fizyka, fizyczny) cecha czegoś, co przebiega po linii prostej

prostopadle adv
perpendicularly
tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
cuboid
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadłość n
perpendicularity
cecha tego, co prostopadłe

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
perpendicular
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostota prɔˈstɔta n
common people
(dawniej, dawny) prosty lud, gmin, pospólstwo
directness naturalness
(przestarzałe, przestarzały) naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu
lack of manners uncouth
(dawniej, dawny) brak ogłady i wykształcenia, nieokrzesanie
simplicity
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

prostować v
rectify
(fizyka, fizyczny) przekształcać ze zjawiska zmieniającego się w czasie w stałe
straighten straighten out
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty
correct rectify
dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady
straighten up
stawać się prostym

prostownica n
hair straightener
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie do prostowania włosów

prostownik n
car battery charger
(motoryzacja) ładowarka akumulatora samochodowego zasilana z sieci elektrycznej
extensor
(anatomia, anatomiczny) mięsień służący do prostowania kręgosłupa lub stawu w kończynie;
rectifier
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prostracja prɔˈstraʦ̑ʲja n
prostration
(psychologia, psychologiczny) stan skrajnego wyczerpania psychicznego

prosty ˈprɔstɨ adj
plain plane
równy
simple
nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności
simple easy plain
łatwy, o niewielkiej trudności
simple plain
niewykształcony; zwykły
straight plain plane
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
prostitution
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
prostitute sex worker working girl
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne

prosument n
prosumer
(ekonomia, ekonomiczny) konsument, który jest zaangażowany we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług;

prosumpcja prɔˈsũmpʦ̑ʲja n
prosumption
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) idea oraz praktyka połączenia produkcji oraz konsumpcji, zaangażowania konsumentów w produkcję potrzebnych im dóbr, np. żywności

proszek ˈprɔʃɛk n
powder
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
baking powder
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
washing powder laundry detergent
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
excuse me
zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś
here you are
potwierdzenie wykonania prośby
please
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

proszę ˈprɔʃɛ interjection
well, well
zdziwienie lub westchnienie, że coś się sprawdziło czy stało lub stanie

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
protagonist
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę
najwybitniejszy aktor w zespole
odtwórca głównej roli

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protactinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonalność n
condescension
cecha tego, co protekcjonalne; cecha tych, którzy są protekcjonalni

protekcjonistyczny adj
protectionist
(ekonomia, ekonomiczny) związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
protectionism
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protektor n
protector
człowiek wpływowy, który popiera kogoś

protektorat ˌprɔtɛkˈtɔrat n
protectorate
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

protel n
aardwolf
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy;

proterozoik n
Proterozoic
(geologia, geologiczny) najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów

protest ˈprɔtɛst n
protest
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
Protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
Protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
Protestantism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
protest
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

protetyczny adj
prosthetic
(medycyna, medyczny) związany z protetyką lub robieniem protez

protip n
protip
(potocznie, potoczny) profesjonalna porada

proto- ˈprɔtɔ prefix
proto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

protokolant ˌprɔtɔˈkɔlãnt n
recorder
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

protokół prɔˈtɔkuw n
protocol minutes record report
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

protoma n
protome
(architektura, architektoniczny) (sztuka) rzeźbiarski element dekoracyjny w formie głowy lub przedniej części ciała zwierzęcia;

proton ˈprɔtɔ̃n n
proton
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

protonaród n
stateless nation
grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototype
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

protozoologia ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja n
protozoology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się pierwotniakami;

proustyt n
proustite arsenical red silver sanguinite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

prowadzenie ˌprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
conduct lead
(rzeczownik odczasownikowy) od prowadzić

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
conduct
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś
drive
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
lead
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
lead to result in
tworzyć skutek czegoś
lead guide
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
Occitan
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

proweniencja ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nʦ̑ʲja n
provenance provenience
(książkowy) pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem

prowiant ˈprɔvʲjãnt n
provisions victual
żywność, zapasy żywności

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
province
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;
(biologia, biologiczny) obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę
obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

prowincjonalny adj
provincial
związany z prowincją, dotyczący prowincji

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
provincial
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
vitamer
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

prowizja prɔˈvʲizʲja n
percentage
zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨʧ̑nɨ adj
provisional temporary
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

prowodyr prɔˈvɔdɨr n
ringleader
(pogardliwie, pogardliwy) osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
provocation
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjnie adv
provocatively
w sposób prowokacyjny

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
provocative
zaczepny, mający charakter prowokacji

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
agent provocateur
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
provoke
wywoływać
podburzać do czegoś

proxy ˈprɔksɨ n
proxy
(informatyka, informatyczny) komponent lub urządzenie pośredniczące w dostępie do innego obiektu;

proza ˈprɔza n
prose
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy; (także, też) ogół utworów pisanych mową niewiązaną

prozaiczność n
prosaicness
cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

prozaiczny adj
prosaic prosy
zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący
prosy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) napisany prozą

prozaik n
prosaist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozak n
Prozac
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek antydepresyjny zawierający fluoksetynę

prozelita n
proselyte
neofita, nawrócony

prozodia prɔˈzɔdʲja n
prosody
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
prosopagnosia face blindness
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

prośba ˈprɔʑba n
request
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

pruderyjnie adv
prudishly
w sposób pruderyjny

pruderyjny adj
prudish prim and proper
przesadnie wstydliwy

pruski ˈprusʲci adj
Prussian
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

pruć pruʨ̑ v
undo unpick unravel
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)
belt
(potocznie, potoczny) jechać, płynąć czymś z dużą szybkością

prycza ˈprɨʧ̑a n
plank bed bunk pallet
prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe

pryk prɨk n
geezer
(pogardliwie, pogardliwy) lub (żartobliwie) (potocznie, potoczny) człowiek stary, zniedołężniały

prymas ˈprɨ̃mas n
primate
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

prymat ˈprɨ̃mat n
pre-eminence primacy
pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli

prymatolog ˌprɨ̃maˈtɔlɔk n
primatologist
(zoologia, zoologiczny) zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie prymatologii

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
primatological
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

prymityw prɨ̃ˈmʲitɨf n
ape barbarian
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek niekulturalny, ograniczony intelektualnie
primitive
autor prymitywów (2.1)
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
primitive
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę
primitive crude
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury

prymka n
chewing tobacco plug
(przestarzałe, przestarzały) porcja sprasowanego tytoniu przeznaczonego do żucia

prymus n
top of the class top student
(edukacja, edukacyjny) najlepszy uczeń

pryncypał prɨ̃nˈʦ̑ɨpaw n
principal
(potocznie, potoczny) przełożony

pryskać ˈprɨskaʨ̑ v
splash sprinkle splatter spray
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś
spray
(potocznie, potoczny) zraszać rośliny środkami chemicznymi
burst shatter splinter
pękać, rozpadać się na kawałki, niszczeć
clear out do a bunk do a runner run for it
(potocznie, potoczny) szybko uciekać
splatter
poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek
vanish evaporate go up in smoke
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach, nastrojach: rozwiewać się, znikać, nagle przemijać
spray sprinkle splash splatter each other
pryskać (1.1) czymś na siebie nawzajem
spray sprinkle splash splatter oneself
pryskać (1.1) czymś na samego siebie

pryszcz prɨʃʧ̑ n
piece of cake cinch
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś bardzo łatwego lub niezbyt ważnego
pimple spot pustule zit carbuncle
krosta

pryszczaty adj
pimply spotty
mający pryszcze

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
shower
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;
(przenośnie, przenośnia) kąpiel brana pod prysznicem (1.1)

prywatnie prɨˈvatʲɲɛ adv
privately
w sposób prywatny

prywatność n
privacy
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
exclusive
nie dla każdego dostępny
independent
niereprezentujący żadnej instytucji
private
będący czyjąś osobistą własnością
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy
dotyczący czyichś osobistych spraw
wynajęty do osobistego użytku

prywatywny adj
privative
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
privatization privatisation
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prism
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

pryzmatoid n
prismatoid
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach;

przaśny ˈpʃaɕnɨ adj
azymous
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny
homespun
prosty, surowy, naturalny

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
forgiveness
odpuszczenie czyichś win

przebazować v
rebase
(informatyka, informatyczny) nanieść historię jednej gałęzi na inną w obrębie systemu kontroli wersji

przebieg ˈpʃɛbʲjɛk n
milage
przebywanie pewnej trasy przez pojazd mechaniczny; przebyta trasa
process
odbywanie się czegoś, rozwijanie się w czasie
route
trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone

przebiegać pʃɛˈbʲjɛɡaʨ̑ v
go on
o linii, trasie: prowadzić przez coś, być wytyczonym gdzieś, ciągnąć się dokądś
proceed progress
postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się
run
przebywać daną drogę biegiem
będąc w ruchu, biegiem przemieścić się z jednego punktu na drugi

przebiegle adv
astutely artfully craftily cunningly deviously slily
w sposób przebiegły, podstępnie

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
astuteness
cecha tego, kto jest przebiegły

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
cunning crafty shrewd
postępujący chytrze, przemyślnie

przebierać pʃɛˈbʲjɛraʨ̑ v
be fussy be picky fuss
wybrzydzać, grymasić, nie móc zdecydować się
change
zmieniać komuś ubranie
disguise dress up
dobierać komuś kostium, przebranie
shuffle one's feet tap one's finger
poruszać ciągle nogami lub palcami
disguise oneself dress up
zakładać kostium, przebranie
get change
zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

przebijać v
bore dig dig up drill
robić przejście w jakiejś przeszkodzie
get through
przedostawać się przez grubą warstwę
pierce puncture
robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot
trump
(termin karciany) bić kartę starszą od niej
come through
dawać się odczuć (jako emocja)
show through
być widocznym przez jakąś przesłonę
break through get through
przedostawać się, pokonując przeszkody

przebitka n
manifold paper
cienki papier dawniej używany do sporządzania kopii podczas pisania na maszynie
overruff overtrump
(termin karciany) pobicie karty już wcześniej pobitej

przebić ˈpʃɛbʲiʨ̑ v
trump
podczas licytacji lub gry: zaoferować więcej
podczas negocjacji: przedstawić lepszą ofertę

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
snowdrop
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebodźcowanie n
overstimulation
(rzeczownik odczasownikowy) od przebodźcować

przebudowa n
reconstruction
dokonywanie zmian w budowie danego obiektu
redevelopment
zmiana w celu poprawy czegoś

przebywać pʃɛˈbɨvaʨ̑ v
abide reside
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

przebój n
hit blockbuster rave smash smash hit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przeceniać pʃɛˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
overestimate
zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś

przechadzać się v
stroll promenade ramble bummel dacker daiker saunter
odbywać przechadzkę

przechadzka n
ramble stroll walk airing bummel lounge
chodzenie dla relaksu, wypoczynku

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
transitive
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) o relacji: taki, że jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi również dla pary (x,z)

przechodzień pʃɛˈxɔʥ̑ɛ̇̃ɲ n
passer-by
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
change over switch
zmieniać stan
cover
przebywać jakąś drogę
cross
przekraczać coś w poprzek
experience go through
być przekazywanym, krążyć między obiektami lub osobami
go through pass
o propozycji: zostać zatwierdzoną
pass
minąć w czasie, stawać się przeszłością
pass by
mijać określone obiekty
pass through
przedostawać się, przenikać przez coś

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
baggage check service checkroom left luggage office
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
storage preservation safekeeping
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać

przechowywać ˌpʃɛxɔˈvɨvaʨ̑ v
store keep
chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu

przechrzta n
convert
(przestarzałe, przestarzały) ktoś, kto zmienił wyznanie, ((zwłaszcza) na katolicyzm)

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
leak
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej

przeciekać v
leak
przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności
cieknąc, przenikać przez coś
leak out
wydostawać się mimo zakazu; być nieoficjalnie ujawnianym

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
but yet after all
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinać v
break cut short
gwałtownie kończyć (np. dyskusję, ciszę)
cut
dzielić na części ostrym narzędziem
przerywać ciągłość jakiejś powierzchni
cut across cut through
o linii, drodze: przebiegać w poprzek
cross
o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
comma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;
dot point
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego

przeciskać pʃɛˈʨ̑iskaʨ̑ v
elbow press push
przesuwać, przekładać coś poprzez coś innego (najczęściej ciasnego, zwartego)

przeciw ˈpʃɛʨ̑if preposition
against versus
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
… używany do określenia celu działania czegoś
versus against
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

przeciw- ˈpʃɛʨ̑if ˈpʃɛʨ̑iv prefix
counter-
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
painkilling analgetic antinociceptive
zwalczający ból

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
antibody
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
anti-tank
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwdepresyjny ˌpʃɛʨ̑ivdɛprɛˈsɨjnɨ adj
antidepressive
działający przeciw depresji, używany przy leczeniu depresji, zapobiegający depresji

przeciwdziałać v
counteract countermine
przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu

przeciwgazowy adj
antigas
chroniący przed trującymi gazami

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
antipyretic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwgrypowy ˌpʃɛʨ̑ivɡrɨˈpɔvɨ adj
antiflu anti-influenza
działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
antifungal
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

przeciwhistaminowy adj
antihistaminic
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
opposite contrary reverse obverse
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwkradzieżowy adj
anti-theft
utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
antiaircraft anti-aircraft
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwlękowy adj
anxiolytic anxiogenic
o działaniu redukującym nasilenie lęku towarzyszącego różnym stanom chorobowym

przeciwmiażdżycowy ˌpʃɛʨ̑ivmʲjaʒʤ̑ɨˈʦ̑ɔvɨ adj
anti-sclerotic antisclerotic
działający przeciw miażdżycy, używany przy leczeniu miażdżycy, zapobiegający miażdżycy

przeciwnie pʃɛˈʨ̑ivʲɲɛ adv
in opposite direction
w drugą stronę
just the opposite on the contrary quite the contrary
w sposób przeciwny, odwrotny

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
adversary opponent enemy partner
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
additive inverse opposite
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;
contrary
(logika, logiczny) stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;
opposite
znajdujący się naprzeciw czegoś
o sprzecznych z kimś celach

przeciwobraz n
preimage
(matematyka, matematyczny) zbiór argumentów funkcji dla wartości z zadanego zbioru;

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
anti-tank
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej
armor-piercing armour-piercing
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
antiparasitic
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

przeciwprostokątna n
hypotenuse
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwpróchniczy ˌpʃɛʨ̑ifpruxʲˈɲiʧ̑ɨ adj
anticariogenic
działający przeciw próchnicy zębów, zapobiegający próchnicy zębów

przeciwprądowy adj
countercurrent counter-flow counterflow
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku

przeciwpsychotycznie adv
antipsychotically
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) w sposób charakteryzujący się działaniem przeciwpsychotycznym, w sposób leczący zaburzenia psychiczne, psychozy

przeciwpsychotyczny adj
antipsychotic
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

przeciwskuteczny adj
counterproductive
wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych

przeciwstawny adj
contrary opposite reverse antithetic antithetical opposable
stanowiący kontrast
opposing
przeciwstawiający się czemuś lub komuś

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
antioxidant
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

przeciwwaga n
counterweight counterpoise counterbalance equipoise
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwwirusowy ˌpʃɛʨ̑ivvʲiruˈsɔvɨ adj
antivirus
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów

przeciwwskazanie n
contraindication
okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
anti-inflammatory
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciwzmarszczkowy ˌpʃɛʨ̑ivzmarʃʧ̑ˈkɔvɨ adj
anti-wrinkle
działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących

przeciwśrodek n
countermeasure
środek zaradczy

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
draught breeze
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciągać pʃɛˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
drag out overrun protract spin out stall
przedłużać czas trwania czegoś
pull
zmieniać położenie czegoś, ciągnąc to
push
powodować za pomocą ciągnięcia, że coś przedostaje się, przechodzi przez coś na inną stronę
grind on
trwać za długo
stretch
wyciągać swoje członki w boki lub do góry

przecięcie pʃɛˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
intersection crossroads
miejsce, w którym coś się z czymś krzyżuje
slit
przecięte miejsce

przeciętna pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntna n
average mean
(matematyka, matematyczny) średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana;

przeciętnie adv
averagely
tak jak zwykle, bez zaangażowania

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
average
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
average mean
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;

przeciętny zjadacz chleba n
average Joe
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

przecznica n
block cut-through intersection junction turn-off turning
ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę

przeczos ˈpʃɛʧ̑ɔs n
excoriation
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

przeczucie pʃɛˈʧ̑uʨ̑ɛ n
premonition feeling
przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

przeczulenie ˌpʃɛʧ̑uˈlɛ̃ɲɛ n
oversensitiveness
nadmierna wrażliwość na coś

przeczulony ˌpʃɛʧ̑uˈlɔ̃nɨ adj
oversensitive
nadmiernie wrażliwy; przewrażliwiony

przeczyszczający adj
laxative
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przeczytać od deski do deski pʃɛˈʧ̑ɨtaʨ̑ ɔd‿ˈːɛsʲci dɔ‿ˈdɛsʲci v
read from cover to cover
(potocznie, potoczny) przeczytać całość i bardzo dokładnie

przeczyć v
contradict belie defy
być w sprzeczności z czymś, wykluczać się z czymś
deny negate
odrzucać dane twierdzenie

przed pʃɛt preposition
before in front of
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

przed Chrystusem adv
before Christ
w okresie przed narodzeniem Jezusa Chrystusa, przed naszą erą

przed laty adv
year ago
wiele lat temu

przed- preposition
pre-
pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem

przedakcesyjny ˌpʃɛdakʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
pre-accession
(urzędowy) mający miejsce / odbywający się / obowiązujący przed akcesją

przedakcja n
back-story background story backstory
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) część utworu fabularnego, która informuje o zdarzeniach poprzedzających rozpoczęcie akcji

przedalpejski adj
cisalpine
(geografia, geograficzny) znajdujący się na południe od Alp

przedawkowanie n
overdose
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
pre-Christian
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

przeddrednot pʃɛdˈːrɛdnɔt n
pre-dreadnought battleship
umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych na przełomie XIX i XX wieku;

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
particularly mostly above all chiefly first of all firstly
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedefiniować ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
redefine
określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś

przedimek nieokreślony pʃɛdʲˈĩmɛc ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
indefinite article
(gramatyka) przedimek, który stoi przed rzeczownikiem nieznanym z kontekstu

przedimek określony pʃɛdʲˈĩmɛk ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
definite article
(gramatyka) przedimek, który stoi przed rzeczownikiem znanym z kontekstu

przedislamski adj
pre-Islamic
taki, który istniał przed nastaniem islamu

przedkarpacki adj
Ciscarpathian
związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia

przedmaratoński ˌpʃɛdmaraˈtɔ̃j̃sʲci adj
pre- marathon
następujący przed maratonem

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
premarital
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

przedmiejski adj
preurban
związany z czasami sprzed powstania miasta, zmiany charakteru osiedla na miejskie

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
premenstrual
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
suburb outskirts
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
object subject
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo
object thing
rzecz, obiekt nieożywiony
subject
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

przedmiot codziennego użytku n
daily-use object
(potocznie, potoczny) materialny lub niematerialny element wykorzystywany regularnie w danej dziedzinie życia codziennego

przedmiotowy adj
object
(gramatyka) odnoszący się do przedmiotu czynności, tj. dopełnienia
dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości
objective
odznaczający się rzeczowością, wynikający z obiektywizmu
ownership
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) stanowiący przedmiot prawa

przedmioty gotowe n
ready mades
(sztuka) technika plastyczna występująca w sztuce współczesnej, polegająca na wykorzystywaniu jako tworzywa gotowych wyrobów produkcji masowej;

przedmowa n
preface foreword prolegomenon prologue prolog
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedmuzułmański ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci adj
pre-Islamic
następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
frontal
znajdujący się na przodzie

przedobrzyć pʃɛˈdɔbʒɨʨ̑ v
gild the lily
kierując się dobrymi intencjami, przesadzić w ulepszeniu czegoś

przedoperacyjny adj
preoperative
(medycyna, medyczny) poprzedzający operację

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
penultimate last but one next to last
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedostawać się v
get across
docierać dokądś, przebywać przestrzeń z pewnym utrudnieniem
get through
wnikać do wnętrza czegoś

przedpiekle n
Hell’s Kitchen
wydarzenie albo miejsce przysparzające cierpienia, będące zapowiedzią, wstępem do czegoś znacznie bardziej nieprzyjemnego

przedpogrzebowy ˌpʃɛtpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
mortuary
odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
corridor antechamber anteroom ante-room
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedporodowy adj
antenatal antepartum
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
antediluvian
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki
(żartobliwie) przestarzały, staroświecki
pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
morning
okres pomiędzy rankiem a południem

przedpołudniowy adj
antemeridian forenoon
taki, który następuje przed południem

przedproże n
stoop
(architektura, architektoniczny) taras poprzedzający wejście do budynku;

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
forearm
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedrewolucyjny adj
prerevolutionary
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

przedsionek n
atrium auricle
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;
foretaste
(przenośnie, przenośnia) wstęp do czegoś, wczesne doświadczenie
vestibule
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika;
vestibule antechamber
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku

przedsionkowy adj
vestibular
(medycyna, medyczny) związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka
(budownictwo) związany z przedsionkiem do pomieszczenia

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
entrepreneur businessman
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczość ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʧ̑ɔɕʨ̑ n
adventurousness entrepreneurship
zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)
enterprise
ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw
entrepreneurship
nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu

przedsiębiorczy adj
enterprising entrepreneurial go-ahead venturesome
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
company enterprise firm
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
enterprise venture undertaking endeavour prise
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
introduce condescend do
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
present show establish
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
representative
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
specimen
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawiciel handlowy n
sales representative
(handel, handlowy) handlowiec odpowiedzialny za pozyskiwanie i obsługę klientów dla przedsiębiorstwa;

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
performance show
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko
presentation
prezentacja czegoś

przedszkolak pʃɛṭˈʃkɔlak n
kindergartner kindergartener
dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
kindergartener kindergartner pre-school teacher
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
kindergarten nursery school preschool
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
pre-school preschool
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola

przedtakt n
anacrusis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepełny takt na początku utworu muzycznego

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
before
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

przedwczesność n
prematurity earliness forwardness prematureness untimeliness
cecha tego, co przedwczesne

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
premature untimely precocious praecox precox previous
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
prematurely all too soon
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
the day before yesterday day before yesterday
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedwieczny adj
primeval everlasting primaeval
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

przedwiośnie pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ n
early spring
okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny

przedwojenny ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ adj
pre-war
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej

przedyskutowanie n
overtalking
przeprowadzenie gruntownej dyskusji

przedyskutować v
bat around bounce around give an airing overtalk talk over talk through
rozważyć wnikliwie podczas dyskusji

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
compartment
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;
range
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;

przedłużacz n
extension cord extension lead
(elektryczność) wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

przedłużenie n
prolongation extension
(rzeczownik odczasownikowy) od przedłużyć

przedświąteczny ˌpʃɛtʲɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
pre-holiday
przypadający na okres tuż przed świętem, poprzedzający święto

przegląd ˈpʃɛɡlɔ̃nt n
inspection survey
czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp.

przeglądanie ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdãɲɛ n
browsing scanning surveying
(rzeczownik odczasownikowy) od przeglądać

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
browser viewer
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania treści

przeglądać pʃɛˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
browse
oglądać coś pobieżnie wertując

przegradzać pʃɛˈɡraʣ̑aʨ̑ v
curtain divide partition separate
stawiać przegrodę między danymi obiektami; dzielić jakąś przestrzeń

przegrana pʃɛˈɡrãna n
defeat
poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce
loss
przegrane środki pieniężne lub przedmiot

przegrany adj
defeated
ulegający przeciwnikowi, doznający przegranej
lost
doznający niepowodzenia
stanowiący porażkę

przegroda n
compartment
odgrodzone, wydzielone miejsce
septum bulkhead divider septation
coś co dzieli lub oddziela

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
nasal septum
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części;

przegryw n
loser
(slangowo) nieudacznik, pechowiec

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
copy
nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem
lose
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

przegub n
joint swivel
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi
wrist
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka

przegłos ˈpʃɛɡwɔs n
apophony umlaut
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

przegłosowywać v
outvote
decydować o czymś większością głosów
pokonywać kogoś w głosowaniu

przeintelektualizować ˌpʃɛ<sup>j</sup>ĩntɛlɛktu<sup>w</sup>alʲiˈzɔvaʨ̑ v
overintellectualize
nadać czemuś zbyt intelektualny charakter

przejaw ˈpʃɛjaf n
manifestation indicator
oznaka czegoś, zewnętrzny znak

przejawiać pʃɛˈjavʲjäʨ̑ v
evince
aspekt niedokonany od: przejawić
externalize
aspekt niedokonany od: przejawić się

przejawić pʃɛˈjavʲiʨ̑ v
display manifest show
okazać na zewnątrz
manifest show
wyjść na jaw

przejazd ˈpʃɛjast n
drive ride transit
przebywanie jakiejś drogi pojazdem lub konno
grade crossing railway crossing level crossing
miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

przejażdżka pʃɛˈjaʃʧ̑ka n
ride
krótka jazda, zwykle dla przyjemności, np. samochodem, konno

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
cross pass
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi
run down
jadąc, przebyć lub pokonać jakąś trasę

przejezdny adj
passable
nadający się do przejazdu
transient passing
będący przejazdem gdzieś; zatrzymujący się na chwilę gdzieś przed dalszą podróżą

przejezdny n
passing through
osoba będąca gdzieś przejazdem

przejeżdżać pʃɛˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
cross
dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy
pass
jadąc, mijać określone miejsce
run over
przesunąć coś po czymś innym

przejmować v
adopt
brać czyjeś zachowania jako własne
assume take over
brać coś po innym właścicielu czy zwierzchniku
be overcome with
stawać się panującym stanem fizycznym lub psychicznym
intercept seize
zatrzymywać kogoś lub coś w drodze
be worried worry
odczuwać strach o co lub wzruszenie
take to heart
traktować coś bardzo poważnie

przejmujący adj
poignant agonising agonizing
wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

przejrzały adj
fracid overripe
o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty

przejrzystość n
transparency
cecha tego, co przejrzyste; cecha tych, którzy są przejrzyści

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
clear lucid perspicuous
łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji
transparent
taki, który przepuszcza promienie słoneczne

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
slip of the tongue
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście ˈpʃɛjɕʨ̑ɛ n
passage
miejsce, przez które można przejść
transition
(rzeczownik odczasownikowy) od przejść

przejście dla pieszych n
pedestrian crossing crosswalk zebra crossing
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przejście graniczne n
border crossing border checkpoint
(administracja) miejsce służące do przekraczania granicy państwa;

przejście podziemne n
subway underpass
budowla zapewniająca możliwość przejścia pod szlakiem komunikacyjnym;

przejściowy adj
connecting
stanowiący przejście
provisional transitional in-between interim interlocutory intermediate
mający charakter tymczasowy, prowizoryczny
temporary
mający charakter krótkotrwały; taki, który przeminie

przejściówka pʃɛjɕˈʨ̑ufka n
adapter
(potocznie, potoczny) element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki

przejść do historii v
go down in history
zostać zapamiętanym ze względu na swoje czyny, cechy lub okoliczności

przejść do porządku dziennego v
gloss over
pominąć, zignorować coś, nie zajmować się czymś, nie przywiązywać wagi do czegoś

przekaz ˈpʃɛkas n
form
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank
remittance
wysłanie pieniędzy poprzez pocztę lub bank
remittance money order
pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank
source
tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot
transfer
(technologia, technika, techniczny) przesył, przekazanie czegoś

przekazanie n
handover transfer
(rzeczownik odczasownikowy) od przekazać

przekazywanie n
transfer transmission
(rzeczownik odczasownikowy) od przekazywać

przekazywać ˌpʃɛkaˈzɨvaʨ̑ v
give
(o emocjach) wzbudzać w odbiorcy
give pass on
dawać komuś coś (jakiś przedmiot)
leave
dawać komuś uprawnienia do czegoś
transmit
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) przesyłać sygnał, informację
powtarzać / przesyłać informację

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
relay
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;
transmitter
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
curse
klątwa, życzenie komuś źle
swear word curse cuss profanity
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przeklęty adj
damn bleeping bloody goddam goddamn goddamned
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
banter chaff
spierać się z kimś, najczęściej żartobliwie

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
conviction opinion belief
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

przekonać się na własnej skórze pʃɛˈkɔ̃naʨ̑‿ɕɛ na‿ˈvwasnɛj ˈskuʒɛ v
learn the hard way
poznać coś, doświadczyć czegoś osobiście, bezpośrednio

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
convince
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

przekop n
dike dyke
rów w ziemi wykopany celem połączenia jednego miejsca z innym

przekora n
spite
skłonność do postępowania odwrotnego, niezgodnego z oczekiwaniem innych

przekoziołkować v
forward roll somersault summersault
kilkakrotnie zrobić koziołki
flip over
przewrócić do góry dnem

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
outstrip
przewyższać
overstep
przechodzić, przedostawać się przez coś

przekroczenie ˌpʃɛkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
transgression
złamanie obowiązującego przepisu, naruszenie norm

przekroczenie prędkości n
speeding
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
cross the Rubicon
zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna

przekrój ˈpʃɛkruj n
cross-section
(przenośnie, przenośnia) reprezentatywna grupa
cross-section section
widok przedmiotu powstały w wyniku przecięcia
section
abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn

przekręcać v
turn
wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok
twist distort
przedstawiać niewłaściwie, niezgodnie z rzeczywistością
turn round
być przekręcanym
twist
kręcąc się, zmieniać swoją pozycję

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
transform rearrange recast remodel
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

przekształcenie ˌpʃɛkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
transformation
(matematyka, matematyczny) funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego
transformation conversion change restructuring
(rzeczownik odczasownikowy) od przekształcić

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
venal corruptible
dający się przekupić

przekupstwo n
bribery
uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści

przekupywać v
bribe
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przekuwać v
reforge
kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny
reshoe
zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia

przekuwać miecze na lemiesze v
beat one's swords into ploughshares
rezygnować z działań mogących prowadzić do wojny i przeznaczać siły na starania o pokój

przekwitać v
fade wither
(przenośnie, przenośnia) ulegać przemijaniu
shed blossom
tracić kwiaty

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
appetizer starter
wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki
snack nosh
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
diagonal
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

przekład n
translation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka
proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

przekładalny adj
translatable
taki, który da się przełożyć

przekładać pʃɛˈkwadaʨ̑ v
cut
(termin karciany) przesuwać potasowane karty w talii przed rozpoczęciem gry
interleave
wkładać coś pomiędzy warstwy czegoś innego
interpret translate
tłumaczyć na inny język
move shift shuffle
kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie
postpone adjourn delay put off
zmieniać termin na późniejszy

przekładnik pʃɛˈkwadʲɲik n
transformer
(elektryczność) transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp.

przekłuwacz pʃɛˈkwuvaʧ̑ n
perforator
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;

przekłuwać v
pierce
przebić poprzez ukłucie czymś ostrym

przelatywać v
carry
przemieścić się prędko; minąć szybko kogoś lub coś
drift by
być przeniesionym w powietrzu
fly
lecąc, przebywać jakąś drogę
seep
lecąc, przedostawać się gdzieś
boff do nail shag yam
(pospolicie) odbywać stosunek płciowy

przelecieć v
fly by fly past
o czasie lub przestrzeni: minąć, przebyć
fly through
przeczytać szybko i pobieżnie
mush
(wulgarnie, wulgaryzm) odbyć stosunek seksualny z kimś

przelew ˈpʃɛlɛf n
cession
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;
overflow
wystąpienie z brzegów, przelanie
transfer
(bankowość, bankowy) przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny

przelewać pʃɛˈlɛvaʨ̑ v
overfill
umieszczać płyn w innym naczyniu
remit transfer
(bankowość, bankowy) dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie

przelewać krew pʃɛˈlɛvaʨ̑ ˈkrɛf v
shed blood spill blood
narażać swoje życie, poświęcać swoje życie lub zdrowie, brać udział w walce zbrojnej

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
common kidneyvetch kidney vetch woundwort
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej;

przelotny adj
fleeting flying visitant volatile
szybko przemijający, nietrwały

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
overpopulation
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemakalny adj
permeable
przepuszczający wodę

przemakać v
get soaked
mocno moknąć
let water in let water through
przepuszczać wilgoć; nasiąkać wodą

przemawiać pʃɛ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
speak
wygłaszać mowę do grupy ludzi

przemiana pʃɛ̃ˈmʲjãna n
change conversion metamorphosis transformation alteration transfiguration
przejście w stan inny niż poprzedni

przemiana materii n
metabolic conversion metabolic rate
(biochemia, biochemiczny) ogół procesów biochemicznych i związanych z nimi przemian energetycznych zachodzących w komórkach żywych

przemianować v
rename
zmienić nazwę czegoś

przemieniać v
transform change into morph transmogrify
zmieniać w co innego
change into metamorphose
zmieniać się w co innego

przemienienie n
transfiguration
nadanie nowej funkcji lub przyjęcie odmiennej postaci

przemienny adj
alternate alternating convertible
pojawiający się na przemian; systematycznie zmieniający się

przemierzać pʃɛ̃ˈmʲjɛʒaʨ̑ v
traverse
pokonywać znaczną przestrzeń
wander
przechodzić tam i z powrotem przez jakiś obszar lub przestrzeń

przemieszczać pʃɛ̃ˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
move
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu

przemijanie n
transience
stopniowe zanikanie, przechodzenie w nieistnienie

przemijać v
pass go by pass by fade wither
kończyć się bezpowrotnie

przemilczeć pʃɛ̃ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
conceal hush up withhold
aspekt dokonany od: przemilczać

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
violence
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
domestic violence
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemowa n
rigamarole rigmarole
(potocznie, potoczny) zbyt długa wypowiedź
speech discourse harangue
okolicznościowa, uroczysta wypowiedź przed zgromadzeniem

przemożny adj
overpowering
(książkowy) bardzo intensywny

przemycać v
smuggle
nielegalnie przewozić ((dawniej, dawny) wywozić) przez granicę państwa towary (w tym zakazane), dewizy bez poddania ich kontroli i ocleniu

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
industry
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
arms industry
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.;

przemysłowiec n
industrialist
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowo adv
industrially
w sposób przemysłowy

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
industrial
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
smuggling contraband
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
smuggler
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

przemywać pʃɛ̃ˈmɨvaʨ̑ v
bathe cleanse rinse wash
zwilżać, oczyszczać coś za pomocą płynu (np. środka dezynfekującego, wody); myć z wierzchu

przemyślany adj
deliberate deliberative
taki, który powstał w wyniku rozważań

przemyśliwać v
ponder
myśleć długo nad czym
turn over in one mind
myśleć intensywnie przez dość długi czas

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
speech
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

przemądrzały ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ adj
big-headed snooty
(potocznie, potoczny) taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy

przenajświętszy adj
sacrosanct
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty

przeniesienie n
carry conveyance move transfer transposition
(rzeczownik odczasownikowy) od przenieść

przenigdy pronoun
far be it
absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale

przenikać v
interfuse interpenetrate penetrate percolate permeate pervade
przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym

przenikliwy ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ adj
acute penetrating keen sharp
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością
penetrating shrewd
o człowieku taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
adapt
w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: stosować w nowym kontekście
be postterm be post-term
(medycyna, medyczny) w odniesieniu do ciąży: być w niej dłużej niż wynikałoby z daty poczęcia
(medycyna, medyczny) w odniesieniu do dziecka: urodzić je później, niż wynikałoby z daty poczęcia
carry
(fizyka, fizyczny) posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania
(fizyka, fizyczny) w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola
(matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)
carry forward
(ekonomia, ekonomiczny) przemieszczać zapis księgowy do innej kolumny, strony, konta, lub księgi
carry carry over manhandle
przemieszczać coś niosąc
change
w odniesieniu do uczuć: zmieniać obiekt uczucia
communicate
(medycyna, medyczny) o chorobie: rozprzestrzeniać
convey
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc
copy transfer
kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny
divide a word
(językoznawstwo, językoznawczy) umieszczać część wyrazu w kolejnej linijce
exceed surpass
(dawniej, dawny) przekraczać (nadal jest używany w języku prawniczym)
introduce
(biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki
move
(informatyka, informatyczny) kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji
o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy
umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach
postpone
zmieniać wyznaczoną datę
prefer
(dawniej, dawny) preferować
transfer
(ekonomia, ekonomiczny) lokować środki w innym miejscu
(psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;
transmit
(elektronika, elektroniczny) przetwarzać, wzmacniać, lub odtwarzać dane pasmo częstotliwości
transport
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).
transpose
(matematyka, matematyczny) przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie
overshoot
(wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel
adapt
w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: dawać się zastosować w innym kontekście
change
o uczuciach: zmieniać obiekt
move
o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane
zmieniać miejsce pobytu
zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza
zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach
propagate spread
rozprzestrzeniać się
spread
(biologia, biologiczny) o gatunku: zmieniać obszar występowania
transmit
(elektronika, elektroniczny) o sygnale lub paśmie: być przetwarzanym, wzmacnianym lub odtwarzanym

przenoszenie ˌpʃɛ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ n
carry move
(rzeczownik odczasownikowy) od przenosić

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
figuratively
niedosłownie, obrazowo

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
figurative metaphorical
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny
portable mobile
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

przeobrażenie ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
metamorphosis
przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana

przeoczenie n
omission oversight
niezauważenie czegoś, co powinno było zostać dostrzeżone

przeor n
prior
(kościelny) zastępca opata

przeorat n
priory
(dawniej, dawny) (kościelny) teren podległy przeorowi lub przeoryszy

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
abbess prioress
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru

przepadać v
be forfeited
ulegać marnowaniu
be lost be gone
nie dochodzić do skutku
disappear vanish
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym
fail be lost
nie osiągać celu
be very fond
bardzo lubić

przepaska pʃɛˈpaska n
loincloth
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
loincloth
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka

przepastny adj
capacious cavernous
pojemny, obszerny

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
abyss chasm
obszar obok stromej ściany góry

przepis ˈpʃɛpʲis n
prescription recipe
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania
prescription regulation
autorytatywna reguła, regulacja
recipe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy
rule regulation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna

przepisywać v
convey
przekazywać na własność
prescribe
o lekarzu zalecać do stosowania
rewrite type out
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
quail
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepiórnik n
buttonquail
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Turnicidae;

przepiękny pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
beautiful lovely
niezwykle, wyjątkowo piękny

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diaphragm
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
prediction prophecy augury presage vaticination
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepowiedzieć v
foretell divine forebode forespeak prophesy
przewidzieć przyszłe wydarzenia w nadnaturalny sposób, wyprorokować

przepracowanie n
overwork
zmęczenie spowodowane nadmierną pracą

przeprasowanie n
ironing
wygładzenie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

przeprasować v
iron a bit run the iron over
wygładzić coś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

przeprasowywanie n
ironing a bit run with an iron
wygładzanie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

przepraszająco ˌpʃɛpraʃaˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
apologetically
prosząc o przebaczenie

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
I'm sorry sorry
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność
excuse I
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

przepraszać pʃɛˈpraʃaʨ̑ v
apologize
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

przeprosiny n
apologies
akt przeproszenia kogoś

przeprowadzać ˌpʃɛprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
conduct
kierować czymś, wykonywać coś
guide
kierować kimś, wskazując mu drogę
move
pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby
przenosić się do nowego miejsca (siedziby, mieszkania, domu); zmieniać adres (zamieszkania)

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvaʦ̑ka n
move
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

przepuklina n
hernia
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepust ˈpʃɛpust n
culvert
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

przepustka n
entry pass permit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;
furlough leave
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś
open sesame
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) łatwa droga do zdobycia czegoś

przepustnica n
throttle
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów

przepustowość n
capacity throughput
cecha tego, co przepustowe

przepuścić pʃɛˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
let get away with it
(potocznie, potoczny) darować komuś jego przewinienia, błędy, zachować się łagodnie w stosunku do kogoś, kto dopuścił się niedopatrzenia, przewinienia itp.
let in let through
pozwolić czemuś przenikać przez dany materiał
let through
pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt
miss pass up
(potocznie, potoczny) przeoczyć coś, nie wykorzystać czegoś z powodu przeoczenia
move over
ustąpić komuś miejsca podczas przechodzenia lub przejeżdżania przez jakiś punkt, pozwolić mu iść / jechać jako pierwszemu
put
spowodować przemieszczenie się czegoś przez coś (często wąskiego) w określonym celu
squander
(potocznie, potoczny) roztrwonić coś (najczęściej pieniądze), zmarnotrawić

przepych n
bigness grandeur
wielka ilość, różnorodność czegoś
sumptuousness lustre
ostentacyjne, widoczne bogactwo

przepychacz pʃɛˈpɨxaʧ̑ n
plunger
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

przepyszny adj
lavish splendid sumptuous
okazały, dekoracyjny, wyszukany
priceless splendid
bardzo dobry, doskonały, świetnej jakości
yummy
doskonały w smaku, wyjątkowo smaczny

przepłacić pʃɛˈpwaʨ̑iʨ̑ v
bribe
(przestarzałe, przestarzały) zapłacić za świadczenie nieformalnej lub nielegalnej usługi
overpay
zapłacić zbyt dużą sumę za coś

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
flow
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przepływ burzliwy ˈpʃɛpwɨv buʒˈlʲivɨ n
turbulent flow
(fizyka, fizyczny) przepływ płynu charakteryzujacy się występowaniem wirów

przepływać pʃɛˈpwɨvaʨ̑ v
cross drift flow sail swim across
pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

przepływność n
bit rate bitrate
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) ilość bitów transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny;

przepływomierz ˌpʃɛpwɨˈvɔ̃mʲjɛʃ n
flow meter
(hydrologia, hydrologiczny) (metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru przepływu,

przerabiać v
alter rewrite
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji
convert
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu
do
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem
(technologia, technika, techniczny) zdobić tkaninę poprzez przeplatanie jej czymś

przeraźliwy adj
piercing brutal extreme sharp
o znacznej i niepokojącej intensywności
terrible appalling brutal
wzbudzający przerażenie

przerażająco adv
frightfully
w sposób przerażający

przerażający adj
frightening appalling fearsome gruesome
taki, który budzi grozę, strach

przerażać v
terrify
wzbudzać wielki strach

przerażenie ˌpʃɛraˈʒɛ̃ɲɛ n
dread fright horror terror
nagły i silny strach

przerażony ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ adj
scared
bardzo przestraszony

przeredagować v
redraft rephrase rework
zmienić treść czegoś, zredagowawszy ponownie

przereklamowany adj
overrated
przeceniany, cieszący się opinią czegoś lub kogoś lepszego niż w rzeczywistości

przerost n
excess
nadmierne powiększenie rozmiarów; przesadne zwiększenie czegoś
hypertrophy
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek

przerwa ˈpʃɛrva n
break
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole
gap
wolna przestrzeń otoczona czymś
interruption pause
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

przerwanie pʃɛˈrvãɲɛ n
break
naruszenie fizycznej ciągłości czegoś
discontinuation termination
zaprzestanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem
disruption interruption
przeszkodzenie komuś w jakiejś czynności, np. wypowiedzi
hold-up suspension
wstrzymanie działania, procesu na pewien czas
interrupt
(informatyka, informatyczny) sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania

przerwanie ciąży n
pregnancy termination
(medycyna, medyczny) usunięcie płodu lub zarodka

przerywać pʃɛˈrɨvaʨ̑ v
abort cease terminate
wstrzymywać działanie, proces na pewien czas
cleave tear
rwąc, dzielić coś
interrupt disturb
przeszkadzać w jakiejś czynności

przerzut n
metastasis
(medycyna, medyczny) rozsiew nowotworu, metastaza;

przerzutka n
derailleur gear
mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;

przeróbka n
adaptation
coś opracowane na nowo, w innej formie
alteration
wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

przerębel n
ice hole
otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece

przesada pʃɛˈsada n
exaggeration overstatement
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadnie pʃɛˈsadʲɲɛ adv
unduly
w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
exaggerated immoderate
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
exaggerate overstate blow out of proportion pile it on
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesiadać się pʃɛˈɕadaʨ̑‿ɕɛ v
change
siadać na inne miejsce
zmieniać pojazd, środek lokomocji

przesiadka n
change
przesiadanie się z jednego środka transportu do drugiego

przesiadywać v
sit out
siedzieć lub przebywać gdzieś często i / albo długo

przesiedleniec n
displaced person resettler
osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła

przesilenie n
solstice
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
summer solstice
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
winter solstice
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesięk n
transudate
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivaʨ̑ v
hop jump vault
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę
zap
(przenośnie, przenośnia) co chwila zmieniać coś, np. temat rozmowy, kanały telewizyjne itp.

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
isthmus
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;
shed
(technologia, technika, techniczny) przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
obsolete
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestawać pʃɛˈstavaʨ̑ v
associate with mix with
(przestarzałe, przestarzały) obcować z kimś
stop
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

przestawiać v
move rearrange
zmieniać położenie czegoś
reorder
zmieniać kolejność czegoś
switch over
zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

przestawka pʃɛˈstafka n
metathesis
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

przestraszony adj
frightened
taki, który przestraszył się lub wyrażający przestrach

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
frighten scare startle terrify
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
warning admonition admonishment forewarning
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
spacious roomy vast
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
follow obey keep
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem
warn
ostrzegać kogoś przed czymś

przestrzenny adj
spatial spacial
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
space
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
outer space
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
infinity space
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
criminal
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczość pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɔɕʨ̑ n
criminality delinquency crime
(kryminologia, kryminologiczny) ogół popełnionych przestępstw
delinquency crime criminality
(kryminologia, kryminologiczny) popełnianie przestępstw

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
criminal delinquent crime-ridden felonious
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
crime offence
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesunięcie ku czerwieni n
redshift
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;

przesuwać pʃɛˈsuvaʨ̑ v
defer postpone reschedule
zmieniać termin
move shift shove
zmieniać położenie

przesyt n
repletion glut surfeit
stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
parcel
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

przeszacować v
overestimate
ocenić daną wartość lub wielkość zbyt wysoko, określając ją w przybliżeniu
reestimate
ponownie określić w przybliżeniu daną wartość lub wielkość

przeszczep ˈpʃɛʃʧ̑ɛp n
graft transplant
(medycyna, medyczny) (przenośnie, przenośnia) przeszczepiana część ciała
transplantation transplant
(medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
disturb hamper
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
hurdle
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu
obstacle barrier hindrance
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszkodzenie ˌpʃɛʃkɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
interruption prevention
(rzeczownik odczasownikowy) od przeszkodzić

przeszukiwanie ˌpʃɛʃuciˈvãɲɛ n
search
(rzeczownik odczasownikowy) od przeszukiwać

przeszukiwać v
search
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

przeszło particle
over
…informująca o większej ilości czegoś, niż to zostaje określone przez wyraz po niej następujący

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
past
wszystko to, co już się wydarzyło;

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
former past
taki, który już minął
last
(przestarzałe, przestarzały) poprzedni, ubiegły
past
(gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
superstition prejudice
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
superstitious
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesądzać v
doom
(dawniej, dawny) wydawać ostateczny wyrok
prejudge decide fore- forejudge preordain settle
osądzać z góry

przesłanie pʃɛˈswãɲɛ n
message meaning sense significance
główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi
sending
(rzeczownik odczasownikowy) od przesłać

przesłanka pʃɛˈswãnka n
premise prerequisite datum
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przesłać ˈpʃɛswaʨ̑ v
send
posłać, wysłać coś dokądś

przesłuchanie n
audition
spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu
interrogation examination questioning
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego

przesłuchiwać v
audition listen to
słuchając, sprawdzać co lub kogo
debrief
(przestarzałe, przestarzały) sprawdzać czyjeś wiadomości z danego zakresu
interrogate question examine
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przetacznik n
speedwell
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju przetacznik (1.1)

przetapiać v
melt down
przerabiać coś poprzez stopienie

przetarg ˈpʃɛtark n
tender auction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;

przetchlinka n
lenticel
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;
spiracle stigma
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (zoologia, zoologiczny) otwór w skórze lub pancerzu umożliwiający wymianę gazową organizmu z otoczeniem;

przeto ˈpʃɛtɔ conjunction
thus hence therefore
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

przetrwanie pʃɛˈtr̥fãɲɛ n
survival
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać

przetrwać v
endure outlast prevail survive
przetrzymać trudny okres, utrzymać się przy życiu
live on outlive stand
trwając, pozostać na dłużej niż coś lub ktoś

przetwarzanie n
processing
(rzeczownik odczasownikowy) od przetwarzać

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
steam reforming
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru,

przetwarzać v
process
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane
transform convert process
zmieniać, nadając inne właściwości

przetwór ˈpʃɛtfur n
preserves
zwykle lm (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) produkt uzyskany z surowca, najczęściej spożywczego, przez przeróbkę lub dodatkową obróbkę w procesie technologicznym

przetwórstwo n
processing
przerabianie na dużą skalę surowców, zwłaszcza płodów rolnych, na gotowe produkty

przetłumaczalność n
translatability
cecha tego, co przetłumaczalne

przetłumaczalny ˌpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
translatable
możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język

przetłuszczony adj
greasy
mający na sobie nadmiar tłuszczu

przeuroczy adj
ravishing lovely most charming
niezwykle uroczy

przewaga pʃɛˈvaɡa n
advantage vantage
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przewartościowanie n
overvaluation
(rzeczownik odczasownikowy) od przewartościować

przeważający adj
predominant overwhelming
będący w większej ilości lub liczbie

przeważać pʃɛˈvaʒaʨ̑ v
dominate
mieć przewagę, być w przewadze, być w większości
outweigh
ważyć więcej od czegoś

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
mostly usually
w przeważającej części

przewidywalny adj
foreseeable predictable expected forecastable
taki, który daje się przewidzieć

przewidywanie ˌpʃɛvʲidɨˈvãɲɛ n
prediction
to, co jest spodziewane, przewidywane jako najbardziej prawdopodobne
prescience
domyślanie się, jaki jest najbardziej prawdopodobny tok zdarzeń w przyszłości

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
foresee forecast anticipate predict
prognozować przyszłe zdarzenia
provide
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) określać z góry konsekwencje, rodzaj postępowania

przewijać pʃɛˈvʲijäʨ̑ v
change the diaper
zmieniać pieluchę dziecku
rewrap
odwijać z jednej szpuli i nawijać na drugą
ponownie owijać czymś innym niż przedtem
scroll
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment

przewina n
sinning
(książkowy) niecny uczynek

przewinienie ˌpʃɛvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ n
delinquency demerit misconduct offence
błąd, występek; złe, niewłaściwe zachowanie; złamanie obowiązujących zasad

przewlekła obturacyjna choroba płuc n
COPD chronic obstructive pulmonary disease
(medycyna, medyczny) nieuleczalna, przewlekła choroba dolnej części układu oddechowego z ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, związana przede wszystkim z paleniem tytoniu

przewlekłość n
lengthiness
cecha przeciągania się w czasie

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
chronic
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg
protracted chronic drawn-out extended inveterate lasting
(książkowy) trwający długo, ciągnący się, przewlekający się za długo

przewodni adj
key
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania
leading
przewodzący komu

przewodnictwo n
chairmanship leadership presidency
rola przewodniczenia, kierowania czymś
conduction
(biologia, biologiczny) przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego

przewodnictwo powierzchniowe ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ ˌpɔvʲjɛʃxʲˈɲɔvɛ n
surface conductivity
(fizyka, fizyczny) dodatkowe przewodnictwo elektryczne cieczy zachodzące w sąsiedztwie naładowanej powierzchni;

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
chair preside
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad

przewodnicząca n
chairwoman
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
chairman president captain chairperson
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
guide
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę
conductor
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
guide guide book
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;
guide dog hearing dog
pies, który prowadzi niepełnosprawnego

przewodzić pʃɛˈvɔʥ̑iʨ̑ v
conduct
(fizyka, fizyczny) być przewodnikiem prądu, ciepła, drgań akustycznych
lead
kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie

przewozić pʃɛˈvɔʑiʨ̑ v
carry convey ferry freight ship transport
wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
ferryman boatman carrier haulier waterman
człowiek trudniący się przewozem

przewracać pʃɛˈvraʦ̑aʨ̑ v
knock down overturn
powodować upadek czegoś

przewrażliwienie ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
oversensitiveness oversensitivity
zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś

przewrażliwiony ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɔ̃nɨ adj
touchy oversensitive
(książkowy) nadmiernie wrażliwy, łatwo ulegający emocjom, przeczulony

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
bicycle kick scissor kick
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przewrotność n
contrariness
(przenośnie, przenośnia) bycie przewrotnym, zaskakującym, zwodniczym

przewrotny adj
deceitful scheming
odznaczający się fałszem, obłudą
perverse puckish wrong-headed wrongheaded
działający lub zrobiony na opak
secretive
skrywający prawdziwe cechy
subversive
(dawniej, dawny) taki, którego celem jest przewrót

przewrót n
revolution
(książkowy) nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot
revolution coup
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska
somersault
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wykonaniu szybkiego obrotu ciała o 360° w płaszczyźnie pionowej
turn turnover
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym

przewyższać pʃɛˈvɨʃːaʨ̑ v
be tall than
być wyższym od kogoś lub czegoś
exceed
mieć większą liczbę czegoś
outdo in outstrip
prześcigać kogoś, być lepszym

przewód ˈpʃɛvut n
cable
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;
passage
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów

przewód opadowy ˈpʃɛvut ˌɔpaˈdɔvɨ n
downcomer
przewód kierujący przepływ płynów w dół

przewód wznośny ˈpʃɛvud ˈvznɔɕnɨ n
riser
przewód kierujący przepływ płynów do góry

przewóz ˈpʃɛvus n
transport transportation
transport, przewiezienie

przez pʃɛs preposition
because of through
…przyczyny wykonania czynności
by
…wykonawcy czynności w formach strony biernej
by over
…operacji dzielenia (w matematyce)
by with
…narzędzia użytego do wykonania czynności
for over
…czasu trwania czynności
through across thru
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
chill
(rzeczownik odczasownikowy) od przeziębić
cold common cold
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczać pʃɛˈznaʧ̑aʨ̑ v
dedicate allocate
określać cel

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destination
cel, dla którego służy dana rzecz
destiny fate
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przeznaczony ˌpʃɛznaˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
certain destine
taki, który musi się stać

przezorność n
foresight
bycie przezornym

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
transparent
taki, który przepuszcza światło

przezwyciężać v
overcome swallow trump
pokonywać coś z wysiłkiem

przezwątrobowy gradient ciśnienia żylnego ˌpʃɛzvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ ˈɡradʲjɛ̃ntʲ ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲa ʒɨlˈnɛɡɔ n
hepatic venous pressure gradient
(fizjologia, fizjologiczny) różnica ciśnień pomiędzy żyłą wrotną a żyłami wątrobowymi

przezywać v
call names
zwracać się do kogoś obelżywie

przełom ˈpʃɛwɔ̃m n
breakthrough turning point
(książkowy) nagła, zasadnicza zmiana, zwrotny moment w czymś
gorge
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;

przełomowy adj
game-changing
dotyczący przełomu, wprowadzający nagłą, zasadniczą zmianę

przełowienie n
overfishing
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;

przełożony ˌpʃɛwɔˈʒɔ̃nɨ n
boss chief master principal superior
osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś

przełyk ˈpʃɛwɨk n
oesophagus esophagus
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykać v
swallow
(fizjologia, fizjologiczny) przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka

przełącznik pʃɛˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
switch
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
mountain pass pass
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
sheet bedsheet
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
persecution
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

prześladować v
hound persecute pursue repress victimise victimize
wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany
obsess
nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym
persecute pursue
nieustannie niepokoić

prześladowca ˌpʃɛɕlaˈdɔfʦ̑a n
pursuer stalker
osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

prześladowczy adj
persecutory
związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem

prześmiewczo adv
banteringly irreverently
w sposób prześmiewczy

przeświecać pʃɛˈɕfʲjɛʦ̑aʨ̑ v
shine through
o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot

prześwietlić pʃɛˈɕfʲjɛtlʲiʨ̑ v
overexpose
(fotografia) w fotografii analogowej: naświetlić nadmiernie emulsję fotograficzną, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz
(fotografia) w fotografii cyfrowej: naświetlić nadmiernie matrycę światłoczułą, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz

prześwitywać ˌpʃɛɕfʲiˈtɨvaʨ̑ v
shine through
(o cienkim materiale) przepuszczać częściowo światło

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
ruminant
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przeżuwać v
chew
(fizjologia, fizjologiczny) żując, rozdrabniać pokarm zębami
ruminate
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm

przeżycie pʃɛˈʒɨʨ̑ɛ n
experience
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć

przeżytek n
bygone relic
rzecz przestarzała, niemodna, zjawisko będące pozostałością z przeszłości

przeżyć ˈpʃɛʒɨʨ̑ v
experience
doświadczyć czegoś
survive
pozostać przy życiu

przodek ˈpʃɔdɛk n
ancestor
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

przodem adv
before
statycznie: przed resztą; poprzedzając innych
forward forwards fwd
dynamicznie: przed innymi; wyprzedzając resztę

przodownik n
bellwether
osoba lub grupa ludzi przodująca w danej dziedzinie; pierwszy w czymś

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
fillip flick
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przy pʃɨ preposition
about at
…opisujący orientacyjny czas, okazję
against at
…opisujący okoliczność
at
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność
…przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
behind closed doors
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych

przy kości adv
big-boned
(przenośnie, przenośnia) gruby

przy nadziei adj
in a family way
(przestarzałe, przestarzały) (eufemistycznie) (podniośle) w ciąży

przy okazji adv
during while
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej)
o zdarzeniu podczas innego zdarzenia

przy tym
at that
wprowadza informację uzupełniającą

przybierać v
assume
przyjmować imię, nazwisko lub pseudonim
assume put on take on
nabierać cech
decorate garnish
ozdabiać czymś
rise
o rzece lub wodzie: podnosić swój poziom, wzbierać
dress oneself
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) ozdabiać się czymś, stroić się w coś

przybijać pʃɨˈbʲijäʨ̑ v
depress
martwić kogoś czymś
make
o statku, łodzi: podpływać do brzegu lub nabrzeża
nail drive hammer
wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś

przybijać gwóźdź pʃɨˈbʲijäʥ̑ ˈɡvuɕʨ̑ v
nail
mocować gwóźdź silnymi uderzeniami młotka

przybijać piątkę pʃɨˈbʲijäʨ̑ ˈpʲjɔ̃ntkɛ v
give high-fice high five
witać się lub gratulować sobie, uderzając wzniesioną, otwartą dłonią w dłoń

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
dejected depressed downcast
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżać v
bring closer
przesuwać coś bliżej
bring nearer
skracać termin
bring together
czynić uczuciowo bliższym
magnify
(optyka, optyczny) pokazywać w powiększeniu
tell a few words
opisywać, podawać w przybliżeniu
come closer
skracać dystans między czymś, kimś a sobą
draw nearer
stawać się mniej odległym w czasie

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
approximation
wielkość niezupełnie dokładna

przybliżony adj
approximate approximative approximal estimated rough back-of-the-envelope
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przyboczny pʃɨˈbɔʧ̑nɨ n
adjutant
(harcerski) zastępca drużynowego;

przybornik pʃɨˈbɔrʲɲik n
toolbox
pojemnik na przybory
toolkit
komplet przyborów

przybrany adj
adoptive foster
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia
assumed
przyjęty jako własny choć nieprawdziwy

przybrzeżny pʃɨˈbʒɛʒnɨ adj
coastal
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki

przybycie pʃɨˈbɨʨ̑ɛ n
arrival
(rzeczownik odczasownikowy) od przybyć

przybytek n
gain
przyrost czegoś
nest
miejsce, w którym uprawia się jakąś dziedzinę sztuki lub nauki

przybywać pʃɨˈbɨvaʨ̑ v
arrive come
docierać do pewnego miejsca

przybłęda n
vagabond
(potocznie, potoczny) osoba, która się przybłąkała

przychlast n
moron retard
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś mało rozgarnięty

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
come arrive
przybywać dokądś

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
favorably favourably
w sposób przychylny

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
favourable friendly
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny

przychód n
income revenue
(ekonomia, ekonomiczny) wpływy pieniężne osiągane w danym okresie

przyciasno adv
pokily
nieco ciasno

przyciasny adj
poky
(potocznie, potoczny) trochę ciasny

przycinać pʃɨˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
clip trim
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
button
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
paperweight weight
ciężarek do przyciskania czegoś, np. papieru
stress
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) akcent dynamiczny
podkreślenie wypowiedzi intonacją głosu lub gestem

przycisnąć pʃɨˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ v
press
wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić

przyciągać pʃɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
attract
sprawiać, że ktoś lub coś staje się intrygującym; wartym bliższego kontaktu, poznania itd.
pull
ciągnąc, przybliżać coś w kierunku do siebie

przyczajony adj
lurking
taki, który się przyczaił i czyha w ukryciu

przyczepa n
trailer
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyczepa campingowa n
caravan trailer
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania;

przyczepiać v
attach
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką
follow about follow around
(potocznie, potoczny) narzucać swoje towarzystwo
pick on
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale
stick
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
cause reason
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
contribute
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś

przyczynowy adj
causal
dotyczący przyczyny

przyczółek n
bridgehead airhead beachhead foothold lodgement lodgment
(wojskowość, wojskowy) teren broniony za przeszkodą wodną;

przydatność pʃɨˈdatnɔɕʨ̑ n
usefulness aptitude helpfulness
posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
helpful
pomocny
useful
mający zastosowanie

przydawka pʃɨˈdafka n
attribute modifier
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

przydać się ˈpʃɨdaʨ̑‿ɕɛ v
be of use
okazać się przydatnym, użytecznym

przydaś n
bat and wicket
(potocznie, potoczny) (młodzieżowy) coś o czym myślimy, że może się przydać

przydomek n
nickname moniker agnomen
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przydrożny pʃɨˈdrɔʒnɨ adj
roadside
znajdujący się przy drodze, w pobliżu drogi

przyducha n
hypoxia
(wędkarstwo) (rybołówstwo, rybacki) obniżenie zawartości tlenu w wodzie skutkujące m.in. śnięciem ryb

przydział ˈpʃɨʥ̑aw n
allocation apportionment
przydzielenie czegoś
quota ration
to, co przydzielono

przydzielać v
allocate
oddawać w posiadanie albo użytkowanie
assign
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko

przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli pʃɨˈɡãɲaw ˈkɔʨ̑ɔw ɡarn̥ˈkɔvʲi a‿ˈsãm ˈsmɔlʲi proverb
people who live in glass houses shouldn't throw stones the pot calling the kettle black
nie powinno się pouczać innych ani wytykać im błędów, jeśli samemu nie jest się bez wad

przygarniać v
bosom help take on
brać pod opiekę, dawać schronienie

przyglądać się pʃɨɡˈlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
watch
patrzeć uważnie, obserwować coś / kogoś

przygniatający adj
overwhelming
znaczny, zdecydowanie przewyższający ((na przykład) liczebnie)

przygnębiająco adv
afflictingly depressingly despondingly dismally harrowingly woefully
w sposób wywołujący przygnębienie

przygnębiający adj
depressing
wywołujący przygnębienie

przygnębiać pʃɨɡˈnɛ̃mbʲjäʨ̑ v
dispirit
dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś

przygnębienie n
depress
(rzeczownik odczasownikowy) od przygnębić
despondency depression despondence
(psychologia, psychologiczny) obniżenie nastroju

przygnębiony ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ adj
dejected depressed downcast chapfallen chopfallen crestfallen
będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów

przygnębić v
dispirit distress
dać przygnębienie, wprowadzić kogoś w zły stan psychiczny; spowodować złe samopoczucie u kogoś

przygoda pʃɨˈɡɔda n
adventure
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygodny adj
adventitious casual incidental
będący wynikiem przypadku lub taki, który zdarza się przypadkiem

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
preparation
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotowany adj
prepared ready
będący gotów do czegoś

przygotowawczy adj
preparatory
służący przygotowaniu do czegoś

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
prepare
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś
get ready
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

przygrywka pʃɨˈɡrɨfka n
prelude
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu

przygłuchy pʃɨˈɡwuxɨ adj
hard of hearing
trochę, częściowo głuchy; słabo, źle słyszący

przygłup n
moron retard
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś głupkowaty

przygłupi adj
airheaded nitty
trochę głupi

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
preposition
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyimkowy adj
prepositional
(gramatyka) związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
friend buddy
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
amicable
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjacielskość ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlskɔɕʨ̑ n
amiability
cecha tego, co jest przyjacielskie

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
girlfriend
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazd n
arrival
przybycie pojazdu
dotarcie do jakiegoś miejsca

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
friendly
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
friendship
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjechać pʃɨˈjɛxaʨ̑ v
arrive come
o człowieku: przybyć za pomocą pojazdu na kołach
o pojeździe na kołach: przybyć

przyjemnie pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
pleasantly
w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
pleasure enjoyment
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemność po mojej stronie interjection
my pleasure
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
pleasant agreeable
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmowanie ˌpʃɨjmɔˈvãɲɛ n
assume receive take take medicine
(rzeczownik odczasownikowy) od przyjmować

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
assume
z góry coś zakładać
receive
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji
odbierać coś (rzecz, informację)
take
o lekach: zażywać

przyjmować za dobrą monetę v
take something at face value
traktować czyjeś słowa, zamiary na serio, nie dostrzegając lub nie chcąc dostrzec fałszu, ironii lub podstępu

przyjąć na klatę v
take it on the chin
(przenośnie, przenośnia) znieść po męsku obrazę lub przeciwność losu, odważnie stawić czoła wyzwaniu

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
acceptance
(rzeczownik odczasownikowy) od przyjąć
reception party
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przyjęty adj
conventional
powszechnie uznany lub używany

przykarpacki adj
Circumcarpathian Precarpathian
związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
commandment
kategoryczne polecenie, nakaz

przykleić v
set
spowodować przylgnięcie
stick
przytwierdzić klejem
ulec przylepieniu, przylgnięciu do czegoś
tag along after tag along behind
(potocznie, potoczny) narzucić komuś swoje towarzystwo

przyklejać pʃɨkˈlɛjäʨ̑ v
set
powodować przywieranie do czegoś
stick
umocowywać coś przy pomocy kleju lub taśmy klejącej
ulegać przyczepieniu do czegoś lub kogoś
tag along after tag along behind
narzucać komuś własne towarzystwo

przykro ˈpʃɨkrɔ adv
I am grieve I'm sorry miserably nastily unpleasantly
w sposób przykry

przykro mi interjection
I'm sorry sorry
(ironicznie) wyraz obojętności wobec drugiego rozmówcy, wypowiadane gdy w rzeczywistości nie jest nam przykro
sorry I'm sorry
(dosłownie) wyraz współczucia wobec drugiego rozmówcy, zwykle w reakcji na jego nieszczęśliwe okoliczności

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
unpleasantness nuisance
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykry ˈpʃɨkrɨ adj
disgusting nasty bad unpleasant
wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe
distressing unpleasant upsetting
wywołujący nieprzyjemne uczucia
unpleasant nasty
o człowieku: posiadający sposób bycia, który wywołuje u innych nieprzyjemne uczucia

przykrywać v
cap
tworzyć górną część, okrycie czegoś
cover encase incase overlie
kłaść coś osłaniającego na coś lub na kogoś

przykrywka n
lid
przedmiot lub jego część, służąca do przykrywania

przykurcz n
contracture
(medycyna, medyczny) zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych

przykuć v
chain enchain
przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się

przykład ˈpʃɨkwat n
example instance
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
paragon example
osoba (postępowanie) godne naśladowania

przykładać v
put against
zbliżać obiekty do siebie aż do ich zetknięcia
apply oneself
poświęcać czemuś sporo zapału, wysiłku

przykładnie adv
blamelessly
w sposób przykładny

przykładowy adj
exemplary
taki, który jest pokazywany jako przykład

przylaszczka n
liverleaf liverwort
(botanika, botaniczny) Hepatica Mill., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

przylaszczka pospolita n
liverleaf
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hepatica nobilis Mill., gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

przylegać v
abut adhere adjoin border on cling come into contact with
mieć bliski lub bezpośredni kontakt w położeniu

przyległy adj
adjacent adjoining contiguous conterminous
graniczący z czymś, stykający się z czym

przylistek n
stipule
(botanika, botaniczny) wyrostek u nasady liści

przylot ˈpʃɨlɔt n
arrival
przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
cape
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
fitting
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
fitting room changing room
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

przymierzać pʃɨ̃ˈmʲjɛʒaʨ̑ v
try on
(krawiectwo) zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje

przymierze n
alliance covenant coalition alignment alinement entente
porozumienie pomiędzy stronami

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
adjective
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
adjectival
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymocowywać v
fasten
przyczepiać mocno

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
frost ground frost
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia

przymus ˈpʃɨ̃mus n
coercion constraint enforcement
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś
compulsion
wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś
duress
środki prawne zmuszające do podporządkowania się przepisom lub wyrokowi;

przymusowo adv
compulsorily forcibly
w sposób przymusowy

przymusowy adj
coercive enforced forced forcible
narzucony przez okoliczności
compulsory obligatory
wynikający z konieczności albo obowiązku

przymuszać v
force
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli
force oneself
robić co wbrew własnej woli

przymykać pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ v
close
zamykać coś niecałkowicie, zostawiając szczelinę
imprison lock up
(potocznie, potoczny) osadzić kogoś w więzieniu lub areszcie

przymykać oko pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ ˈɔkɔ v
turn a blind eye
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
at least
nie mniej niż
najmniejszy akceptowalny zakres

przynależeć v
belong
być częścią danej całości

przynależność n
affiliation
należenie do jakiejś organizacji, społeczności, grupy społecznej, bycie członkiem jakiejś grupy, organizacji

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
bring bring round
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

przynosowy adj
paranasal
znajdujący się przy nosie

przynęta n
bait
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
accident chance
losowe, nieplanowane wydarzenie
case
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
case event
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
by chance accidentally by accident randomly casually
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
accidental casual adventicie aleatoric haphazard
będący wynikiem przypadku

przypalić v
burn singe
spalić częściowo zewnętrzną część
burn
ulec przypaleniu

przypaść ˈpʃɨpaɕʨ̑ v
fall
zdarzyć się, wypaść w danym momencie lub okresie
fall on fall to
przywrzeć do czegoś (powierzchni, osoby, rzeczy)
fall to
być czyimś udziałem, wypada na kogoś

przypiekać v
beat down
tak mocno grzać, że mogą powstawać rumieńce
brown
piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu
be browned
ulegać przypiekaniu

przypierdalać v
kick the shit out of
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzać mocno kogoś lub w coś

przypisać pʃɨˈpʲisaʨ̑ v
ascribe
ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś

przypisywać ˌpʃɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
allege
uznawać coś za przyczynę czegoś
attribute
wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
remind
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego
remind recall recollect
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś
resemble
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś

przypomnienie n
reminder
zwrócenie uwagi na coś
reminding
powrócenie myślą do czegoś

przypora pʃɨˈpɔra n
abutment
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;

przypowieść n
parable
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej

przyprasowanie n
iron-on
lekkie przygładzenie żelazkiem

przyprasować v
iron on
odbić kalkomanię za pomocą żelazka
run an iron over
lekko przygładzić żelazkiem

przyprasowywanie n
iron on run an iron over
lekkie przygładzanie żelazkiem

przyprawa pʃɨˈprava n
spice condiment
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprawiać pʃɨ.ˈpra.vʲjäʨ̑ v
season
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
cuckold
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę

przyprostokątna n
cathetus
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przypuszczalnie adv
presumably
prawdopodobnie, być może

przypuszczalny adj
probable alleged hypothetical likely presumptive putative
oparty na przypuszczeniu

przypuszczać pʃɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
suppose
uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności

przypuszczenie n
assumption supposition conjecture guess presumption
to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

przypływ n
high tide
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
nature
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodni pʃɨˈrɔdʲɲi adj
half-brother half-sister
mający z kimś wspólną matkę, lecz innego ojca albo mający z kimś wspólnego ojca a inną matkę

przyrodniczy adj
natural
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrost n
growth increase increment
wzrost ilości czegoś

przyrost naturalny n
rate of natural increase
(demografia, demograficzny) różnica pomiędzy liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
suffix
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrzeczenie ˌpʃɨʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
pledge promise vow
uroczysta obietnica
promise
(rzeczownik odczasownikowy) od przyrzec

przyrzekać v
promise
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś

przyrznia n
mitre box
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

przyrząd ˈpʃɨʒɔ̃nt n
tool
narzędzie, urządzenie

przyrządzać pʃɨˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
brew confect conoct cook make ready mix
przygotowywać potrawę lub posiłek

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hypophysis pituitary gland
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysiółek pʃɨˈɕuwɛk n
hamlet
małe skupisko domów znajdujące się poza wsią, ale należące do niej administracyjnie

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
oath vow
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
swear
silnie deklarować, mocno obiecywać

przysmak n
sweetmeat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje

przysparzać v
add to
(książkowy) powodować powiększenie ilości lub liczby czegoś
cause make
(książkowy) doprowadzać do czegoś

przyspieszenie kątowe n
angular acceleration
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przyspieszeniomierz n
accelerometer
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;

przysposobić ˌpʃɨspɔˈsɔbʲiʨ̑ v
adapt prepare
(dawniej, dawny) przygotować coś do użytku
adopt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje
train
wyszkolić kogoś w czymś lub uczynić kogoś zdatnym do czegoś

przyssawka pʃɨˈsːafka n
sucker
narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża
suction cup
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
stop halt
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
bus stop
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystanek kolejowy n
railway stop
(kolejnictwo) struktura przy linii kolejowej umożliwiająca wsiadanie i wysiadanie z pociągu

przystanek na żądanie n
request stop
miejsce, przy którym środek transportu publicznego zatrzymuje się tylko po zasygnalizowaniu chęci skorzystania z niego lub opuszczenia go przez podróżnego

przystanek tramwajowy n
streetcar stop tram stop
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z tramwaju

przystanek trolejbusowy n
trolleybus stop
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z trolejbusu

przystawanie n
congruence
(geometria) identyczność kształtu i wielkości figury geometrycznej;

przystawać v
accede
wyrażać zgodę na coś
fit
przylegać dokładnie do czegoś; być dopasowanym
stop
stawać na krótko; zatrzymywać się na chwilę

przystawka pʃɨˈstafka n
appetizer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystań ˈpʃɨstãɲ n
haven
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
looker hunk
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
handsome
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przystosowanie ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ n
adaptation adjustment fitness
(rzeczownik odczasownikowy) od przystosować

przystosować ˌpʃɨstɔˈsɔvaʨ̑ v
accommodate adapt adjust
uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb

przystosowywać v
adapt
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań
zmieniać się do nowych okoliczności

przystrajać v
adorn garland
ubierać dla ozdoby
adorn oneself
ubierać siebie dla ozdoby

przystępny adj
accessible affordable popular
łatwy do dotarcia lub osiągnięcia
approachable
łatwy w obcowaniu, w nawiązywaniu kontaktu
plain straightforward
łatwy do zrozumienia

przystępować ˌpʃɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
approach
podchodzić, zbliżać się
join
dołączać do grupy lub organizacji
proceed set about
rozpoczynać

przyswajać pʃɨsˈfajäʨ̑ v
absorb
(biologia, biologiczny) o organizmach żywych: wchłaniać substancje odżywcze
assimilate internalize
(edukacja, edukacyjny) uczyć się czegoś
internalize
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp.

przysyłać pʃɨˈsɨwaʨ̑ v
send
dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca

przyszywać v
sew on
szyjąc, przytwierdzać coś do czegoś

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
future after-time
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
future
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
next
następny, bliski w czasie

przysłaniać pʃɨˈswãɲäʨ̑ v
cover veil eclipse obscure screen shade
częściowo zakrywać

przysłona pʃɨˈswɔ̃na n
aperture diaphragm
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego
cover
coś, co czyni częściowo niewidocznym, zakrytym

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
proverb saying adage
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłowiowy ˌpʃɨswɔˈvʲjɔvɨ adj
proverbial
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie

przysługa pʃɨˈswuɡa n
favour favor
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
adverb
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
adverbial
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytaczać v
adduce
podawać w celu ukazania dowodów, faktów
quote
przywoływać czyjąś wypowiedź, fragment tekstu

przytakiwacz n
yeasayer yes-man yesman
człowiek nie mający własnego zdania, przytakujący innym, zwłaszcza tym, od których jest zależny

przytaknąć v
chime in
wyrazić aprobatę / zgodę z kimś lub czymś

przytomność pʃɨˈtɔ̃mnɔɕʨ̑ n
consciousness
stan pełnej świadomości

przytomny pʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
conscious
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał

przytrzymywać v
hold back
trzymając, nie pozwalać na poruszanie się czegoś lub kogoś
hold on
łapać się czegoś, aby nie upaść

przytulanka n
lovey
pluszak lub inna miękka zabawka do przytulania

przytulia n
bedstraw
(botanika, botaniczny) Galium L., rodzaj roślin z rodziny marzannowatych;

przytulia czepna n
catchweed cleavers cleaverwort clivers
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku przytulia czepna (1.1)

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
embosom take in
dać schronienie
hug cuddle clasp nestle snuggle
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulnie adv
cosily homelily snugly
domowo, ciepło, wygodnie

przytulny adj
cosy cosey cozy cozey cozie
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytułek n
almshouse foundling hospital homeless shelter nursing home poorhouse rest home
placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich
asylum refuge shelter
miejsce schronienia

przytwierdzać v
attach
przyłączać mocno coś do czegoś

przywieszka n
coupon label tab
(filatelistyka) arkusik przylegający do znaczka pocztowego bez wydrukowanego waloru pieniężnego;

przywieźć v
bring
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
privilege charter
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywilej Piotrowy n
Petrine privilege
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim prawo do rozwiązania małżeństwa nieskonsumowanego zarezerwowane papieżowi;

przywilej korzyści n
advantage rule
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
affection attachment
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

przywiązywać wagę ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʥ̑ ˈvaɡɛ v
attach importance cherish
uważać coś za ważne, istotne, znaczące; nadawać czemuś duże znaczenie

przywozić v
bring
wioząc, dostarczać jakąś, rzecz lub kogoś do jakiegoś miejsca

przywracać v
bring back give back re-establish reclaim recreate redo
doprowadzać do pierwotnego czy poprzedniego stanu lub wprowadzać na nowo

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
leader
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

przywództwo n
leadership
przewodzenie kimś lub czymś

przywłaszczać v
usurp appropriate convert
zabierać bezprawnie cudzą własność lub przyznawać sobie prawo do czegoś

przywłaszczyć pʃɨvˈwaʃʧ̑ɨʨ̑ v
appropriate
włączyć cudzą własność do swojego majątku.

przyziemie n
ground floor
pomieszczenie poniżej poziomu gruntu

przyziemny adj
down-to-earth earthbound mundane
dotyczący zwykłych spraw, codziennych potrzeb
ground
będący przy powierzchni ziemi

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
grant
przydzielać coś komuś, dawać
admit
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne
confess
potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego

przyzwalać v
consent
okazywać zgodę na coś

przyzwoitka ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itka n
chaperon
(dawniej, dawny) starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości, pilnująca przestrzegania norm moralnych
third wheel
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) osoba zakłócająca intymność zakochanym

przyzwoitość n
decency propriety
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
decent
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
właściwy, stosowny

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
accord acquiescence concession
pozwolenie, zgoda na coś

przyzwyczajać v
accustom
stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki
become get accustomed become get used
zaczynać traktować jako zwyczajne, a nawet potrzebne; nabierać przyzwyczajenia

przyzwyczajenie n
habit
to do czego ktoś się przyzwyczaił

przyzębie pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ n
periodontium
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;

przyłapywać v
catch nab
nakrywać kogoś w sytuacji która jest wstydliwa lub naganna

przyłbica n
face shield face visor shield mask
osłona z przezroczystego tworzywa sztucznego używana dla ochrony przed odłamkami, zanieczyszczeniami itp.

przyłoić v
bash clunk dong dot plank slog
(potocznie, potoczny) uderzyć mocno

przyłączać v
add
(chemia, chemiczny) wiązać ze sobą inny element i przez to nabierać nowych cech chemicznych
attach connect wire wire up
dodawać nową jednostkę do czegoś większego
be added
(chemia, chemiczny) łączyć się ze sobą, zmieniając się pod względem chemicznym
join
stawać się częścią danej grupy

przyłączyć pʃɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
join
wejść w skład jakiejś grupy, stając się jej częścią

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
accelerate advance
sprawiać, że coś dzieje się szybciej
accelerate speed up advance
zwiększać prędkość

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
acceleration
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

przyśpieszony adj
accelerated
szybszy niż zazwyczaj lub niż przyjęte normy

przód pʃut n
front face head fore
część frontowa

prząść v
spin
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę
o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
yarn
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

przędzalnia pʃɛ̃nˈʣ̑alʲɲa n
spinning mill
zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici

przęsło ˈpʃɛ̃w̃swɔ n
span
(budownictwo) fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

prêt-à-porter pʀɛtapɔʀˈte n
ready-to-wear off the rack off-the-peg readymade
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie;

próba ˈpruba n
rehearsal trial
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
sample
(statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech
test trial attempt effort try
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

próbka ˈprupka n
sample coupon swatch
mała porcja materiału do prezentacji dla klienta
sample specimen
mała porcja czegoś przeznaczona do badań

próbny ˈprubnɨ adj
test trial
robiony na próbę

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
taste
sprawdzać smak potrawy lub napoju
try attempt
starać się coś zrobić

próbować szczęścia pruˈbɔvaʨ̑ ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a idiom
try one's luck
podejmować działanie, które może przynieść korzystny wynik (np. w grze)

próchnica n
caries
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

próg pruk n
fret
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny
speed bump
(motoryzacja) poprzeczne wybrzuszenie na drodze skłaniające kierowcę do ograniczenia prędkości
threshold
wielkość graniczna
threshold doorstep doorsill bar
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

prószyć v
snow
o drobnym śniegu: padać
spray
rozpylać farbę, lakier na jakieś tło
sprinkle
o np. pyle, kurzu: sypać czymś drobnym

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vacuum
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżniak n
idler lazybones loafer slacker sluggard
(książkowy) człowiek prowadzący bezczynne życie, próżnujący

próżno adv
in vain
(książkowy) bez oczekiwanego skutku

próżnować pruʒˈnɔvaʨ̑ v
loaf
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
vanity
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

próżny ˈpruʒnɨ adj
empty void
niczym niewypełniony
futile
o wysiłku, staraniach: nie mający szans powodzenia, daremny
vain
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu

prąd prɔ̃nt n
current
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
current electric current
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
stream
strumień wody
trend
tendencja, kierunek

prąd progowy n
threshold current
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) najniższa wartość prądu zasilania, dla której następuje akcja laserowa w laserze półprzewodnikowym

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
generator
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

prątek n
bacillus
(biologia, biologiczny) bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego;

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
stamen
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędki ˈprɛ̃ntʲci adj
quick rapid
szybki, odznaczający się dużą szybkością

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
speedometer
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
speed
(fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu
speed quickness
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu
velocity
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

prędkość kątowa n
angular velocity
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
sooner or later
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy)

pręga n
welt streak weal
długi i wąski ślad na czymś

pręgostrzyżyk n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

pręt prɛ̃nt n
bar rod
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki
perch
(dawniej, dawny) miara długości i powierzchni
rod stick
drążek, tyczka, witka

prężnie adv
supplely
z wielką żywotnością, z szybkim wzrostem

prężyć muskuły v
flex one's muscles
(dosłownie) napinać mięśnie
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) demonstrować rzeczywistą lub pozorną siłę, moc, potęgę

psalm psalm n
psalm
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psalmista n
psalmist
(biblijny) autor psalmów biblijnych

psalmodia n
psalmody
śpiewanie psalmów

psalmodyczny adj
psalmodic
związany z psalmodią, dotyczący psalmodii

psalmowy adj
psalmic
związany z psalmem, dotyczący psalmu

psałterz n
psalter
zbiór psalmów

pseudo- prefix
pseudo-
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują

pseudoefedryna n
pseudoephedrine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudofilozoficzny adj
pseudophilosophical
(pogardliwie, pogardliwy) pretendujący do miana teorii filozoficznej, ale na to niezasługujący

pseudohodowla ˌpsɛwdɔxɔˈdɔvla n
backyard breeding puppy farm puppy mill
niewłaściwa hodowla (nierasowych, nierodowodowych psów, rzadziej kotów, nieposiadających uprawnień hodowlanych) prowadzona, najczęściej w celach zarobkowych, przez niekompetentną, nieuprawnioną do tego osobę;

pseudokod n
pseudocode
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudoscience
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudonym alias nickname
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

pseudowyraz n
nonsense word
(językoznawstwo, językoznawczy) twór językowy pozbawiony treści, choć często poprawnie zbudowany, zgodnie z regułami danego języka

psi psʲi pʲɕi adj
canine
dotyczący psa, określający psa, używany przy psie
charakterystyczny dla psa, mający cechy psa

psi psʲi pʲɕi n
psi
dwudziesta trzecia litera alfabetu greckiego, ψ;

psi gwizdek n
dog whistle
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie kodowanego lub sugestywnego języka w przekazach politycznych w celu uzyskania poparcia określonej grupy bez wywołania sprzeciwu opozycji;
gwizdek wydający dźwięki o wysokiej częstotliwości, niesłyszalnej przez ludzi, używany do trenowania psów;

psiakrew interjection
damn darn
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)

psianka ˈpʲɕãnka n
nightshade
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;

psie głosy nie idą w niebiosy ˈpʲɕɛ ˈɡwɔsɨ ɲɛ‿ˈidɔ̃w̃ vʲ‿ɲɛˈbʲjɔsɨ proverb
the braying of an ass does not reach heaven
ktoś mówi o czymś i nie zostaje wysłuchany/zauważony

psikus ˈpʲɕikus n
prank trick
(potocznie, potoczny) coś zrobione dla żartu

psina ˈpʲɕĩna n
dog meat
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) (spożywczy) mięso z psa

psinka ˈpʲɕĩnka n
pup
(zdrobniale) od: psina

psionika n
psionics
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (psychologia, psychologiczny) wspólne określenie dla zjawisk paranormalnych;

psiątko n
pup
(zdrobniale) od: psię

psię n
puppy
(dawniej, dawny) młody piesek, szczenię

pskowski ˈpskɔfsʲci adj
Pskovian
związany z Pskowem, dotyczący Pskowa

psota n
prank trick
coś dla jednej strony potencjalnie dowcipnego, a dla drugiej przykre, uciążliwe

psotnik ˈpsɔtʲɲik n
prankster
ten kto psoci, lubi psocić, skłonny jest do psot

psotny adj
mischievous
taki, który psoci

psowate psɔˈvatɛ n
Canids
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;

pstro adv
gaudily patchily
barwnie, wielokolorowo

pstrokaty pstrɔˈkatɨ adj
motley
odznaczający się rozmaitością barw, najczęściej jaskrawych

pstry pstrɨ adj
motley variegated gaudy
o rozmaitych barwach, wielokolorowy

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
trout
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso lub potrawa z pstrąga (1.1)

psuć psuʨ̑ v
destroy mangle
sprawiać, że coś przestaje spełniać swoją funkcję
mess up upset
sprawiać, że przestaje być właściwe
spoil
o dziecku: źle wychowywać
spoil vitate weaken
pogarszać
break down
uszkadzać się, przestawać spełniać swoją funkcję
get worse
pogarszać się
go bad
o żywności: stawać się niejadalną w wyniku gnicia, rozkładu, fermentacji

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
the dogs bark, but the caravan goes on
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psy wojny n
dogs of war
(wojskowość, wojskowy) wojenne siły najemnicze

psychastenia n
psychasthenia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem

psychasteniczny adj
psychasthenic
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom

psychastenik n
psychasthenic
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psychiatrist shrink
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
psychiatrist
(medycyna, medyczny) kobieta lekarz posiadająca specjalizację w dziedzinie psychiatrii

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psychiatry
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psychiatric
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychicznie adv
mentally psychically psychologically
odnosząc się do spraw psychiki

psychiczny psɨˈxʲiʧ̑nɨ adj
mental psychic psychical
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi

psycho- ˈpsɨxɔ prefix
psycho-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoaktywny adj
psychoactive
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanalityczny adj
psychoanalytic
dotyczący psychoanalizy

psychoanalityk n
psychoanalyst
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów

psychoanaliza n
psychoanalysis
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)

psychodeliczny adj
psychedelic trippy
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psychofizjologia n
psychophysiology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;

psychofizjologiczny adj
psychophysiological
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii

psychogenetycznie adv
psychogenetically
w sposób dotyczący psychogenezy

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
psycholinguistics
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psychologist
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psychology
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
psychological
dotyczący psychologii

psychopata ˌpsɨxɔˈpata n
psychopath psycho
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię

psychopatia n
psychopathy APD ASPD
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychopatycznie adv
psychopathically
w sposób psychopatyczny

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
psychopathic
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
psychopomp
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;

psychosomatyczny adj
psychosomatic
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychosomatyka n
psychosomatics
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi

psychoterapeuta n
psychotherapist
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychoterapeutyczny adj
psychotherapeutic
dotyczący psychoterapii

psychoterapia n
psychotherapy
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;

psychotyczny adj
psychotic
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą

psychowashing n
psychowashing
nieetyczna teoria lub praktyka, która używa terminów z zakresu psychologii w celu wpływania, oszukiwania albo manipulowania jednostkami lub grupami

psychoza psɨˈxɔza n
psychosis
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

psychoza poporodowa n
postpartum psychosis
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
apiculture beekeeping
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
apiarist beekeeper
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczeli ˈpʃʧ̑ɛlʲi adj
bee
związany z pszczołą, dotyczący pszczoły

pszczeli ˈpʃʧ̑ɛlʲi possessiveAdjective
bee
należący do pszczoły

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
bee honey bee honeybee
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszczoła kraińska ˈpʃʧ̑ɔwa kraˈ<sup>j</sup>ĩj̃ska n
Carniolan honey bee Carniolan honeybee
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych;

pszczoła miodna n
honey bee
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera L, popularny gatunek pszczoły produkującej miód;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
wheat
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

pszeniczny adj
wheat wheaten
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy
wheaten
wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę
związany z pszenicą, dotyczący pszenicy

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
wheat
zrobiony z ziarn pszenicy
odnoszący się do pszenicy; pszeniczny

pszenżyto pʃɛ̃n͇ˈʒɨtɔ n
triticale
(rolnictwo, rolniczy) sztuczna hybryda żyta i pszenicy;

ptactwo ˈptaʦ̑tfɔ n
bird
(książkowy) ogół ptaków lub ich grupa

ptak ptak n
bird fowl
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptaki neognatyczne n
neognath bird
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Neognathae Pycraft, grupa ptaków w randze infragromady, charakteryzujących się ruchomym podniebieniem i częściową redukcją niektórych kości;

ptaki paleognatyczne n
paleognath
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Palaeognathae Pycraft, grupa ptaków w randze infragromady, charakteryzujących się podniebieniem utworzonym przez nie w pełni połączone części lemiesza;

ptasi ˈptaɕi adj
bird bird-like birdlike birdy
charakterystyczny dla ptaka, posiadający cechy ptaka

ptasi ˈptaɕi possessiveAdjective
bird bird 's
taki, który należy do ptaka

ptasi móżdżek ˈptaɕi ˈmuʒʤ̑ɛk idiom
birdbrain
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
avian influenza bird flu avian flu Influensavirus A
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptasiarz n
birder birdwatcher
(ornitologia, ornitologiczny) osoba hobbistycznie zajmująca się ornitologią, obserwator ptactwa

ptasie mleczko ˈptaɕɛ ˈmlɛʧ̑kɔ n
crop milk
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt;

ptaszarnia n
aviary
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

ptaszek ˈptaʃɛk n
birdie little bird
mały ptak
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (infantylnie) penis
rogue
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) drobny oszust, przestępca
check tick
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

ptasznik n
fowler bird-fancier
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) hodowca lub sprzedawca ptaków
tarantula
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae

ptasznik wielobarwny n
Antilles pinktoe tarantula Martinique pinktoe Martinique red tree spider
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Avicularia versicolor, gatunek pająka z rodziny ptasznikowatych;

ptaszyna n
birdie little bird
mały ptak

ptialina ptʲjaˈlʲĩna n
ptyalin
(biochemia, biochemiczny) enzym obecny w ślinie i rozkładający skrobię;

ptolemejski adj
Ptolemaic
(filozofia, filozoficzny) (astronomia, astronomiczny) związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza

ptolemeuszowski adj
Ptolemaic
związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza

ptoza n
blepharoptosis ptosis
(medycyna, medyczny) opadnięcie górnej powieki na skutek porażenia mięśni oka;

pub n
pub
typ baru z zakąskami i alkoholami

publicity n
publicity
popularność, rozgłos wokół kogoś lub czegoś, głównie w środkach masowego przekazu

publicysta n
publicist
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystyczny ˌpublʲiʦ̑ɨˈstɨʧ̑nɨ adj
journalistic
odnoszący się do publicystyki, mający charakter publicystyki, dotyczący dziennikarstwa

publicznie adv
publicly in public publically
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
audience
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
public
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
publication
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem

publikować ˌpublʲiˈkɔvaʨ̑ v
publish
zajmować się wydawaniem gazety lub czasopisma
publish issue
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puch pux n
down
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
eagle owl
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchacz zwyczajny n
Eurasian eagle-owl European eagle-owl eagle-owl
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;

puchacz śnieżny n
snowy owl
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych;

puchar ˈpuxar n
cup
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
cup beaker goblet jorum
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

puchnąć v
swell
stawać się obrzękniętym

pucować puˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
polish shine scrub
starannie czyścić gładką powierznię, taką którą da się doprowadzić do połysku

pucołowaty adj
chubby
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

pucybut puˈʦ̑ɨbut n
bootblack
ktoś, kto odpłatnie zajmuje się czyszczeniem butów;

pud n
pood
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka masy równa 40 ówczesnym funtom (16,38kg);

pudel ˈpudɛl n
poodle
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
powder face powder
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudełko puˈdɛwkɔ n
box pack packet
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury

pudełkowaty adj
boxy
podobny do pudełka, kształtem przypominający pudełko

pudło ˈpudwɔ n
box
duże pudełko
clink pen
(potocznie, potoczny) więzienie
miss
chybiony strzał

pudźa n
puja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczna ceremonia składania bogu ofiar;

puenta n
punchline
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) myśl kończąca czyjąś wypowiedź lub utwór literacki;

puf puf n
hassock pouf
niski, miękki mebel służący do siedzenia lub za podnóżek

puginał puˈɟĩnaw n
dagger
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;

puk-puk interjection
knock-knock
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi

pukać ˈpukaʨ̑ v
knock
uderzać czymś lekko w coś, powodując powstanie odgłosu

puklerz n
buckler
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

puknięty adj
off chump
niespełna rozumu

pula ˈpula n
pool
suma przedmiotów lub pieniędzy do rozdysponowania
w grach losowych: suma nagród, środków do wygrania
pula
(ekonomia, ekonomiczny) waluta Botswany;

pulchny adj
plump
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej
spongy
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
pulmonologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
pulmonology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulmonologiczny adj
pulmonologic
(medycyna, medyczny) dotyczący pulmonologii

pulpit ˈpulpʲit n
desktop
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;
stolik do pisania z pochyłym blatem

puls puls n
pulse
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze

pulsar ˈpulsar n
pulsar
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pulsoksymetr ˌpulsɔˈksɨ̃mɛtr̥ n
pulse oximeter
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne służące do bezinwazyjnego pomiaru saturacji krwi;

pulsować v
be vibrant
być pełnym ruchu, aktywności
pulsate
(fizyka, fizyczny) zmieniać okresowo właściwości, np. napięcie, siłę, itp.
pulse
(fizjologia, fizjologiczny) ulegać skurczowi i rozkurczowi i wywoływać tętno

puma ˈpũma n
puma cougar
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

puma płowa n
cougar
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku puma płowa (1.1)

pumeks ˈpũmɛks n
pumice
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;
pumice stone
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przedmiot z pumeksu (1.1) lub uzyskiwany syntetycznie, stosowany do usuwania zrogowaciałego naskórka i odcisków

pumpernikiel ˌpũmpɛrʲˈɲicɛl n
pumpernickel
rodzaj ciemnego chleba wypiekanego z mąki żytniej, z dodatkiem miodu lub melasy;

pumpy n
knickerbockers
(krawiectwo) luźne, workowate spodnie męskie o kroju szerokim, zapinane pod kolanem, w okresie międzywojennym typowe dla ubioru sportowego, później także częste w stroju codziennym, zwłaszcza uczniowskim;

punicki pũˈɲiʦ̑ʲci adj
Punic
dotyczący Kartaginy

punk rock ˈpãŋk ˈrɔk n
punk rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek rocka charakteryzujący się prostą muzyką i buntowniczymi tekstami;

punkt pũŋkt n
dot
(potocznie, potoczny) o kropce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka redakcyjna tekstu prawnego;
point
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punkt HS n
hill size hill size point
(sport, sportowy) punkt wyznaczający granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni;

punkt J n
hill size hill size point
(sport, sportowy) punkt wyznaczający granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni;

punkt K n
K-point construction point
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej, według którego ustalane są noty za odległość skoku ;

punkt bazowy n
basis point bp
(finanse, finansowy) jedna setna punktu procentowego

punkt widokowy n
overlook scenic overlook
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
point of view standpoint viewpoint POV vantage point
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
starting point
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
punctually
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
punctuality
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

punt pũnt n
punt
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wklęśnięcie dna butelki na wino

pupa ˈpupa n
behind buttocks fanny
dziecięce pośladki, (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) każde inne

pupil ˈpupʲil n
favourite pet
osoba, którą ktoś lubi bardziej od innych, wyróżnia ją

purchawka jeżowata n
spiny puffball spring puffball
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Lycoperdon echinatum Pers., gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych;

purpura purˈpura n
purple purpure
ciepły odcień fioletu

purpurek ognisty n
scarlet minivet
(ornitologia, ornitologiczny) Pericrocotus flammeus, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny liszkojadów

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
purple
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

purpuryna n
purpurin
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
purificator
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;

puryna n
purin
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purysta puˈrɨsta n
purist
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka

purystyczny adj
puristic
związany z puryzmem

purytański adj
puritan puritanical
(przenośnie, przenośnia) surowy pod względem obyczajowym i moralnym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący purytanizmu albo purytanów

puryzm n
purism
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;

purée n
puree mash
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;

pushback n
pushback refoulement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) opresyjna i bezprawna praktyka wypychania osób próbujących przekroczyć granicę państwa z powrotem do punktu wyjścia

pustakowy adj
breeze-block cinder block
(budownictwo) wykonany z pustaków

pustelnia n
hermitage
siedziba pustelnika;

pustelniczy adj
eremitic
związany z pustelnią i pustelnikami, dotyczący pustelni

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
hermit
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie
loner
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi

pustka n
desolation
stan emocjonalny spowodowany utratą kogoś bliskiego
teren niezaludniony lub opuszczony, obszar niezagospodarowany
vacuity emptiness desolation inanition
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustkowie puˈstkɔvʲjɛ n
wilderness
(książkowy) miejsce lub obszar niezamieszkany przez ludzi, puste

pusto adv
emptily
tak, że zauważalny jest brak czegoś lub kogoś
hollowly meaninglessly
w sposób nieprzemyślany

pustość n
emptiness
cecha tego, co jest puste, przeciwieństwo pełności

pustułka puˈstuwka n
kestrel kes
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pustułka maskareńska n
Mauritius kestrel
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Falco punctatus Temminck, gatunek endemicznego sokoła z wyspy Mauritius;

pustułka zwyczajna n
common kestrel
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

pusty ˈpustɨ adj
empty blank
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
desert
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
desertification
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

pustynnieć v
desertify
(geografia, geograficzny) stawać się pustynią

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
desert
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni

puszczanie krwi n
phlebotomy
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;

puszczać ˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
let go release
przestawać trzymać coś
be promiscuous
(obraźliwie) o kobiecie: zmieniać często partnerów

puszczać kaczki ˈpuʃʧ̑aʨ̑ ˈkaʧ̑ʲci v
play ducks and drakes skim stones skip stones
rzucać płaskie kamyki lub muszelki na taflę wody tak, aby odbijały się od niej kilkakrotnie;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
tawny owl
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
ural owl
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszczyk zwyczajny n
brown owl tawny owl
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszka ˈpuʃka n
can
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
Pandora's box
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

puszysty adj
fleecy lush
miękki, lekki, delikatny
fluffy
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści
puffy
(eufemistycznie) z otyłością

puszyć się jak paw ˈpuʃɨʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈpaf v
put on airs
zachowywać się zarozumiale, dumnie

putinizacja n
Putinisation
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych

putrescyna ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na n
putrescin putrescine
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;

puzdro n
sheath
(zootechnika, zootechniczny) napletek niektórych gatunków ssaków domowych, np. koni

puzon n
trombone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzzle ˈpuzlɛ n
jigsaw puzzle
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;

pułap ˈpuwap n
ceiling
(książkowy) najwyższy poziom czegoś, górna granica
(lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny;
(meteorologia, meteorologiczny) wysokość podstawy chmur nad ziemią

pułapka puˈwapka n
trap catch pitfall ruse
zasadzka, podstęp
trap pitfall snare
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt

pułapka na myszy puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ n
mousetrap
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę

pułk n
regiment
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
colonel group captain
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

puścić farbę ˈpuɕʨ̑iʨ̑ ˈfarbɛ v
let the cat out of the bag spill the beans
(potocznie, potoczny) zdradzić się z czymś, co się ukrywało; wygadać się

puścić pawia ˈpuɕʨ̑iʨ̑ ˈpavʲja v
barf puke
(potocznie, potoczny) (pospolicie) zwymiotować

puścić w niepamięć ˈpuɕʨ̑iʥ̑ vʲ‿ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ v
forgive and forget
zapomnieć, uznać coś za niebyłe

puścić z torbami ˈpuɕʨ̑iʨ̑ s‿tɔrˈbãmʲi v
clean out
doprowadzić kogoś do ruiny finansowej

pych pɨx n
quant
(potocznie, potoczny) wiosło pychowe

pycha ˈpɨxa n
pride
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości

pykać v
puff
wydawać za pomocą warg charakterystyczne dźwięki podczas palenia fajki, cygara

pylenie metali pɨˈlɛ̃ɲɛ mɛˈtalʲi n
metal dusting
rodzaj korozji wysokotemperaturowej, której skutkiem jest metaliczny pył

pylnik ˈpɨlʲɲik n
theca
(botanika, botaniczny) część pręcika kwiatowego zawierająca pyłek;

pylon ˈpɨlɔ̃n n
pylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
Pyrrhic victory pyrrhic victory
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyrrusowy adj
pyrrhic Pyrrhic
związany z epirskim królem Pyrrusem, dotyczący epirskiego króla Pyrrusa

pysk pɨsk n
mug
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)
snout muzzle
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki

pysoń smukły n
high-body pickarel picarel
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;

pyszałek n
coxcomb
osoba bardzo zarozumiała, przechwalająca się

pyszałkowaty adj
conceited
właściwy pyszałkowi

pysznić się v
swagger
być pysznym, wynosić się nad innych

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
delicious
bardzo smaczny

pytajny adj
interrogative
wyrażający pytanie, mający jego charakter lub występujący w nim

pytający pɨ.taˈjɔn.t͡sɨ adj
questioning
wyrażający ciekawość, chęć uzyskania informacji

pytanie pɨˈtãɲɛ n
question
zagadnienie, problem
question query
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
questioning
(rzeczownik odczasownikowy) od pytać

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
rhetorical question
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
ask
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pytel ˈpɨtɛl n
bolter
(przestarzałe, przestarzały) odsiewacz

pyton ˈpɨtɔ̃n n
python
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

pyton birmański n
Burmese python
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z gatunku pyton birmański (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python bivittatus Kuhl, gatunek węża z rodziny pytonów;

pyton tygrysi n
Indian python black-tailed python
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z gatunku pyton tygrysi (1.1)
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów;

pytyjski pɨˈtɨjsʲci adj
pythian
(książkowy) niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny

pyzaty pɨˈzatɨ adj
chubby
(o człowieku) mający okrągłe, wydatne policzki
(o policzkach) okrągły, wydatny

pył pɨw n
dust
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;
dust powder
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu

pyłek ˈpɨwɛk n
pollen
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;

pyłówka n
spindrift avalanche
lawina pyłowa

pójdźka n
little owl
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójść pujɕʨ̑ v
break down
(potocznie, potoczny) o maszynach, urządzeniach i instalacjach lub ich częściach: zepsuć się
go
pieszo udać się w jakąś stronę
(potocznie, potoczny) potoczyć się, mieć określony przebieg
poruszając się pieszo opuścić jakieś miejsce
udać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności
go join the army
rozpocząć jakąś długotrwałą czynność, wstąpić do jakiejś instytucji, organizacji

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
sleep together sleep with someone
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy

pójść w odstawkę ˈpujʑʥ̑ v‿ɔtˈstafkɛ v
put out to pasture
(potocznie, potoczny) zostać odrzuconym, pominiętym lub odsuniętym od jakiejś działalności (funkcji), tracąc swoją dotychczasową pozycję lub znaczenie

póki co ˈpuci ˈʦ̑ɔ idiom
as of yet for now for the time being meanwhile
(potocznie, potoczny) na razie, tymczasem

pół puw numeralFraction
half
jedna z dwóch równych części całości

pół tuzina n
half-dozen
6 sztuk

półautomatycznie adv
semiautomatically
w sposób półautomatyczny

półautomatyczny adj
semi-auto semi-automatic semiautomatic
częściowo samoczynny

półbrogsy n
half-brogues semi-brogues
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami i rozetowym zdobieniem na nosku

półbut ˈpuwbut n
blucher oxford brogue casual shoe lace-up oxford shoe saddle shoe
(obuwnictwo, obuwniczy) pełny but z cholewką tylko do kostki;

półbóg ˈpuwbuk n
demigod
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półciężarówka n
light truck
mała ciężarówka

półciężka woda n
semiheavy water
(chemia, chemiczny) woda zawierająca jeden atom deuteru zamiast zwykłego wodoru;

półelf puwɛlf n
half-elf
(fantasy) potomek przedstawicieli rasy elfów i ludzi;

półfinalista n
semifinalist semi-finalist
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

półfinał n
semifinal semi-final semifinal
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półfinałowy adj
semifinal
związany z półfinałem; odbywający się wramach półfinału

półgodzinny adj
half an hour long half-hour half-hour long
trwający pół godziny

półgłówek n
moron retard
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś mało rozgarnięty

półhalka n
half-slip
element kobiecej bielizny, mający formę spódniczki noszonej pod właściwą spódnicą

półka ˈpuwka n
shelf
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkoks ˈpuwkɔks n
semicoke
bezdymne paliwo powstałe w procesie wytlewania węgli lub torfów w temperaturze 450-600°C

półkole n
semicircle
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

półkolisty adj
semicircular
(geometria) o kształcie lub przekroju półkola

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
crescent lunule
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
half-moon crescent
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy

półkula puwˈkula n
hemisphere
(geometria) połowa kuli;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;

półkulisty adj
hemispheric hemispherical
o kształcie zbliżonym do półkuli

półleżeć v
recline
leżeć z uniesioną częścią tułowia, podpierając się o jakiś przedmiot

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
half marathon
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra;

półmetal puwˈmɛtal n
metalloid
(chemia, chemiczny) pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali;

półmisek n
platter
rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół
zawartość półmiska (1.1)

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
North
północna część jakiegoś obszaru
midnight
godzina 24:00
north
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
northeastern
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
northwestern
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
North African
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

północnoamerykański adj
North American
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoatlantycki adj
North Atlantic
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

północnoeuropejski adj
Northern European
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnoirlandzki adj
Northern Irish
związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej

północnokaroliński adj
North Carolinian
związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
North Korean
odnoszący się do Korei Północnej

północnowietnamski adj
North Vietnamese
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu)

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
northern north
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
northeast north-east
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
northwest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półnuta n
half note minim
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty;

półotwarty ˌpuwɔtˈfartɨ adj
half-open ajar
taki, który jest otwarty częściowo, trochę

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
shingles herpes zoster zoster
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półpauza n
en dash
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości połowy firetu;

półpensówka ˌpuwpɛ̃w̃ˈsufka n
halfpenny
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale pół pensa

półprodukt n
intermediate product semi-finished good SFG semi-finished product
niepełny produkt; produkt do dalszej obróbki

półprosta n
half-line ray
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
semiconductor
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półprzezroczysty adj
translucent diaphanous semitransparent
niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty

półpłynny puwˈpwɨ̃nːɨ adj
semi-fluid semi-liquid semifluid semiliquid
mający konsystencję gęstego płynu

półroczny adj
semestral semiannual
trwający pół roku

półsamogłoska ˌpuwsãmɔɡˈwɔska n
semivowel glide
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej

półsenność n
semisomnia
(fizjologia, fizjologiczny) przewlekły stan zmęczenia, spowodowany zbyt krótkim lub przerywanym snem

półsieroctwo n
fatherlessness motherlessness
bycie osieroconym przez jednego z rodziców

półsierota n
half orphan maternal orphan paternal orphan
chłopiec osierocony przez jednego z rodziców
dziewczynka osierocona przez jednego z rodziców

półsiostra puwʲˈɕɔstra n
half sister
(dawniej, dawny) córka jednego z rodziców z innego związku

półsłodki puwˈswɔtʲci adj
semi-sweet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki

półton ˈpuwtɔ̃n n
halftone
(książkowy) jeden z kolorów pośrednich między dwiema barwami podstawowymi
semitone half step half-tone halftone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
one and a half
jeden/jedno i pół

półwiatr n
beam reach
(marynarka) nazwa wiatru pozornego wiejącego z boku

półwysep puwˈvɨsɛp n
peninsula
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
peninsular
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

półwytrawny ˌpuwvɨˈtravnɨ adj
semi-dry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim

półświatek n
underworld
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
later
stopień wyższy od późno

późno ˈpuʑnɔ adv
late
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

późny ˈpuʑnɨ adj
late belated
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów

pąk pɔ̃ŋk n
bud
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pćma pʲʨ̑ma n
zit
(książkowy) pewien bliżej nieokreślony twór, rzekomo przypominający nieco „murkwię” i „sepulkę” – występujący w twórczości Stanisława Lema;

pęcherz n
bladder
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców
(dawniej, dawny) dętka piłki nadmuchiwana powietrzem
blister
wypełniony płynem (ropą) podskórny bąbel, który powstał na skutek oparzenia lub otarcia

pęcherz moczowy n
urinary bladder bladder
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
ovarian follicle
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa

pęcherzyk żółciowy n
gall bladder gallbladder
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pęd pɛ̃nt n
drive
wewnętrzna potrzeba, zamiłowanie do czegoś, wzmożona chęć dążenia do czegoś
momentum
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;
speed rush
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg
sprout
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
paintbrush brush
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzel do golenia n
shaving brush shave brush
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia

pędzelek pɛ̃nˈʣ̑ɛlɛk n
tuft of hair
(zoologia, zoologiczny) zakończenie uszu niektórych zwierząt w formie kępki włosów

pędzić ˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
dash off rush
poruszać się bardzo szybko w pewnym kierunku
bootleg
wytwarzać bimber
drive
poganiać stado zwierząt

pęk pɛ̃ŋk n
bundle group set sheaf
zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze

pękać ˈpɛ̃ŋkaʨ̑ v
burst
przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu
o czymś naciągniętym, napiętym: rozrywać się, najczęściej na dwie części

pękać w szwach v
burst at the seams
być nadmiernie zatłoczonym, przeciążonym

pękać ze śmiechu ˈpɛ̃ŋkaʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
burst out laughing
śmiać się bardzo gwałtownie

pęknięcie pɛ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
break breakdown crack fracture rupture
przerwanie ciągłości jakiejś powierzchni

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
navel belly button umbilicus tummy button
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
umbilical cord navel-string
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
tweezers
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętak n
squirt
(potocznie, potoczny) o dziecku, zwłaszcza o dorastającym chłopcu

pętla ˈpɛ̃ntla n
loop
(informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie
noose loop
związany na powrót sznur lub drut
tram bus trolleybus terminus
(motoryzacja) końcowa stacja komunikacji autobusowej lub tramwajowej, na której pojazd zawraca
vertical loop
(technologia, technika, techniczny) element kolejki górskiej w kształcie pionowo postawionego okręgu;

płaca ˈpwaʦ̑a n
wage salary pay earnings
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
pay ante up
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwaʧ̑ n
crying
wylewanie łez;

płacz i zgrzytanie zębów ˈpwaʧ̑ ˌi‿zɡʒɨˈtãɲɛ ˈzɛ̃mbuf n
weeping and the gnashing of teeth.
bardzo trudna sytuacja, kłopot, zmartwienie
ewangeliczne określenie mąk piekielnych

płaczka ˈpwaʧ̑ka n
weeper
kobieta zajmująca się płakaniem na uroczystościach

płaczliwy adj
lachrymose plaintive tearful weepy whimpering
pobudzający do płaczu

płaczący adj
weeping
o drzewach o wiotkich, opadających do ziemi gałęziach

płakanie pwaˈkãɲɛ n
crying
(rzeczownik odczasownikowy) od płakać

płakać ˈpwakaʨ̑ v
cry weep greet
wylewać łzy, ronić łzy

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
cry like a baby
płakać żałośnie, rzewnie

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
cry over spilt milk
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie

płaski ˈpwasʲci adj
flat
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płasko adv
flatly
w płaski sposób

płaskodenny ˌpwaskɔˈdɛ̃nːɨ adj
flat-bottomed
taki, który ma płaskie dno

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
bas-relief bas relief
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaskostopie n
flat feet fallen arches flatfoot
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
plateau
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaskoziemiec n
flat-earther flat earther platygaean platygaeanist
(neologizm) osoba przekonana o tym, że Ziemia ma płaski kształt

płaszcz pwaʃʧ̑ n
coat overcoat
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
mantle
(heraldyka, heraldyczny) stosowany głównie w herbach monarszych i książęcych, element herbowy w formie płaszcza (1.1) lub peleryny okrywający tarczę herbową, często podbity futrem;

płaszcz ziemski ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃msʲci n
mantle
warstwa Ziemi o grubości ok. 2900 km, leżąca pomiędzy skorupą a jądrem;

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
ray
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
plain
płaska powierzchnia
plane
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płaszczyć ˈpwaʃʧ̑ɨʨ̑ v
flatten
czynić coś płaskim
flatten oneself lie flat
czynić płaskim siebie samego, przywierając do ziemi
kowtow prostrate oneself
(przenośnie, przenośnia) robić coś, żeby zdobyć przychylność innej osoby

płat pwat n
lobe
(anatomia, anatomiczny) płaska wyodrębniona część narządu wewnętrznego

płatek ˈpwatɛk n
cereal flake
(spożywczy) zwykle lm płatki: zbożowy produkt spożywany z mlekiem
earlobe
(anatomia, anatomiczny) dolna część małżowiny usznej;
flake
niewielki, płaski kawałek czegoś
petal
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
snowflake
kryształ śniegu

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
snowflake
struktura kryształów śniegu

płatew n
purlin
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy podpierający krokwie, prostopadły do wiązarów;

płatki owsiane n
rolled oats
(spożywczy) płatki z owsa, wykorzystywane jako składnik potraw;

płatnerz ˈpwatnɛʃ n
armorer armourer
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca zbroi, tarcz i hełmów;

płatniczy adj
payment
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) związany z płaceniem

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
payment
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie

płatny ˈpwatnɨ adj
paid
taki, któremu się płaci
taki, za który dostaje się wynagrodzenie
paid payable
taki, za który należy zapłacić

płatowy adj
lobar
(anatomia, anatomiczny) podzielony na płaty; dotyczący płatów

płaz pwas n
amphibian
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płazi adj
amphibian
charakterystyczny dla płaza, posiadający cechy płaza

płazi possessiveAdjective
amphibian
taki, który należy do płaza

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
sexual
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwa ˈpwɛtfa n
fin
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
flipper fin
(sport, sportowy) element nakładany na stopę, ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie;

płetwa ogonowa n
tailfin caudal fin tail fin
(zoologia, zoologiczny) tylna płetwa zwierząt wodnych

płetwal błękitny n
blue whale
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
frogman scuba diver
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
sex gender
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płeć brzydka ˈpwɛʥ̑ ˈbʒɨtka n
sterner sex
(żartobliwie) mężczyźni

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna n
fair sex gentle sex
(peryfrastyczny) kobiety

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
fertility fecundity
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodny adj
fecund fertile
zdolny do płodzenia potomstwa
fertile
(książkowy) o gruncie: dający obfite plony
prolific
(książkowy) o twórcy: tworzący dużo dzieł
mający liczne potomstwo

płodowy adj
foetal fetal
dotyczący płodu

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
crop rotation
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw;

płodzić v
beget conceive
powodować powstanie istoty żywej poprzez akt zapłodnienia
produce
(przenośnie, przenośnia) być twórcą czegoś

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
flame
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płomykówka n
barn owl
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
be consume with blaze with burn
silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć
burn be in flame be on fire blaze
być trawionym przez ogień

płoszyć v
flush out
powodować ucieczkę

płot pwɔt n
fence
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płotek ˈpwɔtɛk n
hurdle
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich

płowy ˈpwɔvɨ adj
stramineous
żółty z odcieniem szarego

płoć pwɔʨ̑ n
roach
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus Linnaeus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka;

płucka n
lights
(spożywczy) płuca zwierzęce

płucnica islandzka pwuʦ̑ʲˈɲiʦ̑a isˈlãnʦ̑ka n
Iceland moss
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze;

płucny adj
pulmonary
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
lung
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

płucoserce n
heart-lung machine
(medycyna, medyczny) urządzenie podtrzymujące krążenie krwi podczas operacji na otwartym sercu;

pług pwuk n
plough plow
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;
snowplow
pojazd służący do odśnieżania drogi lub torów;

płyn pwɨ̃n n
fluid
(fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;
liquid
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
Lugol's iodine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płyn do mycia naczyń n
dish soap washing-up liquid dishwashing liquid dish detergent
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynnie adv
fluently
w sposób płynny, sprawnie

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
changeable fluid
zmienny, niestały, taki, którego nie można dokładnie określić
graceful smooth
taki, którego poszczególne fazy przechodzą łagodnie jedna w drugą
liquid
będący płynem
smooth fluent graceful
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
float
(przenośnie, przenośnia) o chmurach: poruszać się po nieboskłonie
flow
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku
pass
o czasie: upływać, mijać
swim go travel
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi

płynąć pod prąd v
go against the grain
(przenośnie, przenośnia) przeciwstawiać się panującym zwyczajom, poglądom itp., opierać się czemuś
swim sail float upstream
(dosłownie) płynąć w kierunku przeciwnym do nurtu rzeki

płynąć z prądem v
go with the flow
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.

płyta ˈpwɨta n
album
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór utworów jednego wykonawcy dystrybuowany na wielu nośnikach pod jednym tytułem
disc
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych
plate board
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości
plate slab
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru

płyta długogrająca n
LP LP record
analogowa płyta gramofonowa grająca około 25 minut po obu stronach;

płyta gramofonowa n
phonograph record gramophone record
płyta z tworzywa sztucznego z zapisanym spiralnie w postaci rowka analogowym nagraniem dźwiękowym;

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
motherboard mainboard
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
compact disc
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego

płyta winylowa n
vinyl vinyl record
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płaski krążek wykonany z różnych materiałów z zapisanym nagraniem dźwiękowym

płytkarz ˈpwɨtkaʃ n
tiler
(budownictwo) specjalista zajmujący się kafelkowaniem ścian lub podłóg

płytki ˈpwɨtʲci adj
shallow
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
superficial shallow
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny

pływ n
tide
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem

pływactwo n
swimming
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływacz n
bladderwort
(botanika, botaniczny) Utricularia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych;

pływacz zwyczajny n
common bladderwort greater bladderwort
(botanika, botaniczny) Utricularia vulgaris L., gatunek rośliny mięsożernej z rodziny pływaczowatych;

pływak ˈpwɨvak n
float
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy
swimmer crawler fanny-dipper
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływalnia pwɨˈvalʲɲa n
swimming pool
(sport, sportowy) obiekt sportowy przeznaczony do treningu pływania

pływanie pwɨˈvãɲɛ n
swimming
(rzeczownik odczasownikowy) od pływać;

pływanie synchroniczne n
synchronized swimming
(sport, sportowy) drużynowa dyscyplina sportowa będąca połączeniem pływania, gimnastyki oraz tańca;

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
float
mieć cechy, które uniemożliwiają zatonięcie w wodzie
swim float
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
fetus foetus
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
canvas
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
quad quad bike ATV all-terrain vehicle
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quadrivium n
quadrivium
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne

quale n
quale
(filozofia, filozoficzny) jednostkowy element subiektywnego doświadczenia zmysłowego;

quasi- ˈkfazʲi
quasi-
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy i określenia osób, rzeczy lub zjawisk, które są czymś tylko pozornie lub nie są tym w ogóle

queer n
queer
osoba nieheteronormatywna lub należąca do mniejszości seksualnej, również taka, której nie obejmuje skrótowiec LGBT - np. aseksualna, poliamoryczna, interpłciowa, niebinarna

quenya ˈkwɛnja n
quenya
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) język Vanyarów i Ñoldorów, opracowany przez J.R.R. Tolkiena

quesadilla n
quesadilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;

quickstep n
quickstep
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) standardowy szybki taniec towarzyski;

quiz kwʲis n
quiz
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

quizowy adj
quiz
odnoszący się do quizu

raban ˈrabãn n
commotion row ruckus
(potocznie, potoczny) awantura pełna wrzasku

rabant n
reef-band
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (zobacz) refbant

rabarbar raˈbarbar n
rhubarb
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabarbarowiec ˌrabarbaˈrɔvʲjɛʦ̑ n
rhubarb pie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z rabarbarem

rabat ˈrabat n
discount rebate
obniżka ceny

rabata raˈbata n
flowerbed
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
rhabdomyolysis
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni;

rabin ˈrabʲĩn n
rabbi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinacki adj
rabbinical rabbinic
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu

rabiniczny adj
rabbinical
związany z doktryną rabinów, dotyczący doktryny rabinów

rabować raˈbɔvaʨ̑ v
rob
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy

rabunek n
robbery
zabranie siłą czyjejś własności

rabunkowy adj
predatory
związany z rabunkiem

rabuś ˈrabuɕ n
robber
ten, który rabuje, kradnie

raca ˈraʦ̑a n
flare
pirotechniczne źródło światła, zwykle także i dymu, zdatne do dzierżenia w ręku

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
Turkish delight Cyprus delight Turkish paste
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachityczny ˌraxʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
rickety
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wątły, chorowity
(dawniej, dawny) mający objawy krzywicy

rachunek raˈxũnɛk n
account
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe
bill check
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
calculation
obliczenie matematyczne

rachunek całkowy raˈxũnɛk ʦ̑awˈkɔvɨ n
integral calculus
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;

rachunek sumienia raˈxu.nɛk suˈmjɛ.ɲa n
examination of conscience
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;

rachunkowy adj
account accounting
(księgowość) odnoszący się do obrotów finansowych, stanu majątku, itp.
arithmetic
(matematyka, matematyczny) dotyczący obliczeń; dokonywany rachunkiem

racja ˈraʦ̑ʲja n
point
najczęściej w liczbie mnogiej argument, stanowisko
ration
określona ilość substancji

racja stanu n
national interest state interest
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

racjonalista ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
rationalist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami

racjonalistyczny ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
rationalistic
(filozofia, filozoficzny) związany z racjonalizmem

racjonalizacja ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
rationalization
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać

racjonalizm ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
rationalism
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu;
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;
preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi)

racjonalnie ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
rationally
w sposób racjonalny

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
rationality
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
rational
opierający się na logicznym rozumowaniu

racuch ˈraʦ̑ux n
crumpet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielki, pulchny placek z ciasta drożdżowego na zsiadłym mleku, smażony na tłuszczu, jadany na słodko;

raczej ˈraʧ̑ɛj adv
perhaps
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia
probably perhaps
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję
probably perhaps more
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
deign condescend do
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie))
treat
delektować się czymś, częstować się czymś

rad rat adj
happy
będący w dobrym nastroju

rad rat n
rad
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki pochłoniętej;
radium
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rad rat symbol
rad
symbol jednostki radian

rada ˈrada n
advice counsel
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
council advice
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radca prawny n
legal adviser attorney-at-law
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami

radian ˈradʲjãn n
radian
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radiator raˈdʲjatɔr n
radiator
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
radio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radio- ˈradʲjɔ prefix
radio-
…stosowany w złożeniach podkreślających, że coś wykorzystuje fale radiowe lub ma wbudowane radio (urządzenie), radiowy; względnie wykorzystuje zjawiska związane z promieniowaniem

radioaktywność n
radioactivity
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioactive
związany z radioaktywnością

radioliza ˌradʲjɔˈlʲiza n
radiolysis
(chemia, chemiczny) proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego;

radiolog n
radiologist
lekarz zajmujący się radiologią

radiologiczny adj
radiologic radiological
dotyczący radiologii

radiometr n
radiometer
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
radiometry
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
radio receiver
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radiooperator n
radio operator
osoba obsługująca urządzenia radiowo-nadawcze i nadawczo-odbiorcze

radiotelefon n
radiotelephone radio-telephone
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów za pomocą fal radiowych;

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
radiotelegraph operator
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy

radioteleskop n
radio telescope
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapeuta n
radiotherapist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
radiotherapy actinotherapy
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego;

radiowy raˈdʲjɔvɨ adj
radio
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio

radiowóz raˈdʲjɔvus n
police car
(motoryzacja) samochód policyjny;

radiowęzeł n
PA system broadcasting system public address system
sieć kabli i głośników rozprowadzająca z centrali po jakimś obiekcie komunikaty głosowe lub audycje;

radler n
shandy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;

radny n
councillor
(urzędowy) członek rady gminy, rady miasta, rady powiatu lub sejmiku wojewódzkiego wybierany w wyborach samorządowych

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
happy merry delighted
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radować raˈdɔvaʨ̑‿ɕɛ v
gladden
(książkowy) sprawiać radość, zadowolenie
be joyful gladden rejoice
(książkowy) czuć radość; okazywać wielkie zadowolenie

radośnie raˈdɔɕɲɛ adv
joyfully
w sposób radosny, okazując radość, z radością

radość ˈradɔɕʨ̑ n
joy delight
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizacja n
radicalization
proces stawania się zwolennikiem radykalizmu politycznego

radykalizm n
radicalism
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radykalność ˌradɨˈkalnɔɕʨ̑ n
radicalness
cecha tego, co jest radykalne

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
radical
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radykał n
radical
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
Council
(przestarzałe, przestarzały) odnoszący się do radnego, rajcy, rady, zwłaszcza rady miasta

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
advise
udzielać komuś rady
consult seek advice
zwracać się do kogoś o poradę, zasięgać czyjejś rady, opinii
cope with get by
na bieżąco pokonywać trudności

radło n
ard
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie do spulchniania gleby bez odwracania skiby

radźput n
Rajput
członek indyjskiego rodu rycerskiego należący do warny lub kszatrijów, zamieszkującego dawną Radźputanę (Radżastan);

radża n
rajah
(historia, historyczny, historycznie) tytuł lokalnego władcy w Indiach

radżastański adj
Rajasthani
związany z Radżastanem, dotyczący Radżastanu

rafa ˈrafa n
reef
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
coral reef
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafinacja ˌrafʲĩˈnaʦ̑ʲja n
refining
oczyszczanie substancji w celu nadania im odpowiednich właściwości;

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
refinery
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
refine rarefy
poddawać procesowi rafinacji

ragoût n
ragout
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;

raj raj n
paradise eden
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
tax haven
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

raj utracony ˈraj ˌutraˈʦ̑ɔ̃nɨ n
paradise lost
(książkowy) beztroskie, szczęśliwe życie, do którego nie da się już wrócić

rajca n
councillor councilor
(historia, historyczny, historycznie) członek rady miejskiej

rajd rajt n
excursion rally expedition
(turystyka, turystyczny) kilkuetapowa, zbiorowa wyprawa turystyczna

rajdowy adj
rally
(sport, sportowy) związany z rajdem (zawody sportowe)

rajfurka n
bawd procuress
kobieta prowadząca dom publiczny, bajzelmama, stręczycielka

rajski adj
blissful
(przenośnie, przenośnia) taki, który zachwyca; stanowiący lub przedstawiający sobą coś niezwykłego
heavenly
odnoszący się do raju

rajstopy rajˈstɔpɨ n
pantyhose tights
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
cancer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
canker
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) o negatywnym zjawisku lub procesie, czymś niszczącym
crampon
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty;
crayfish crawfish
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rak jelita grubego n
colorectal cancer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;

rak krtani ˈrak ˈːr̥tãɲi n
laryngeal cancer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy krtani pochodzenia nabłonkowego

rak prostaty n
prostate cancer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego rozwijający się w prostacie

rak płuc n
lung cancer
(medycyna, medyczny) zlokalizowany w płucach najczęstszy nowotwór złośliwy;

rakieta raˈcɛta n
racket
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej
rocket
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym

rakieta śnieżna n
snowshoe
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się;

rakija n
rakia rakija
(spożywczy) ciężki napój alkoholowy otrzymywany przez destylację przefermentowanych owoców;

rakotwórczo adv
carcinogenically
w sposób rakotwórczy

rakotwórczość n
carcinogenicity
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka

rakotwórczy adj
carcinogenic cancerigenic
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rakowy adj
cancerous
związany z rakiem (chorobą nowotworową)

rakszasa raˈkʃasa n
rakshasa
(mitologia indyjska) złośliwy, zły demon w kulturze hinduskiej;

rama ˈrãma n
frame
oprawa obrazu, lustra lub szyby

ramadan rãˈmadãn n
Ramadan
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)

rambutan rãmˈbutãn n
rambutan
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach;
owoc rambutanu (1.1)

ramen n
ramen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;

ramienionóg n
brachiopod lampshell
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;

ramienny adj
brachial shoulder
związany z ramieniem, dotyczący ramienia

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
strap bra strap
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;

ramię ˈrãmʲjɛ n
arm
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę
shoulder
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
upper arm
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
arm in arm shoulder to shoulder
razem, wspólnie, realizując wspólny cel
shoulder to shoulder
równo, bez różnicy w odległości

ramka ˈrãmka n
border
obramowanie w tekście
datagram packet
(telekomunikacja) jednostka informacji transmitowanej przez sieć telekomunikacyjną;
frame
(pszczelarstwo, pszczelarski) drewniana konstrukcja zawieszana w ulu, wewnątrz której pszczoły tworzą plaster z wosku
mała rama, obramowanie np. z listewek

ramowy adj
general
ogólnie zarysowany

rana ˈrãna n
wound injury
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

ranczer n
rancher
osoba prowadząca ranczo

ranczo ˈrãn͇ʧ̑ɔ n
ranch
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec

rand rãnt n
rand
(jednostka monetarna) waluta Południowej Afryki;

randka ˈrãntka n
date appointment
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

randkowanie n
dating social life
(rzeczownik odczasownikowy) od randkować; chodzenie na randki

randomowy ˌrãndɔ̃ˈmɔvɨ adj
random
(neologizm) losowy, przypadkowy

ranga ˈrãŋɡa n
military rank
stopień wojskowy, dawniej także urzędniczy lub dworski

rani n
ranee rani
żona radży

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
long-tailed tit
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
hurt
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość; urażać czyjeś uczucia
wound cut gash injure lacerate
powodować kaleczenie
wound injure cut gash lacerate
zadać ranę
hurt each other
(przenośnie, przenośnia) sprawiać przykrość sobie wzajemnie
injure oneself wound oneself
zadać ranę samemu sobie

rannik ˈrãɲːik n
eranthis winter aconite
(botanika, botaniczny) Eranthis, rodzaj bylin z rodziny jaskrowatych;

ranny ˈrãnːɨ adj
morning
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia
wounded injured
taki, który ma ranę

ranny ptaszek ˈrãnːɨ ˈptaʃɛk n
early bird early riser
osoba, która wstaje bardzo wcześnie rano

rano ˈrãnɔ adv
in the morning
wcześnie w ciągu dnia

rano ˈrãnɔ n
morning
wczesna pora dnia

ransomware n
ransomware
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rany boskie interjection
for Christ's sake for God's sake for Pete's sake for goodness' sake
(przenośnie, przenośnia) wykrzyknienie, które może wyrażać zaskoczenie, irytację, zdziwienie, gniew

rap rap n
rap
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

raper ˈrapɛr n
rapper
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

rapier ˈrapʲjɛr n
rapier
długa, prosta i obosieczna broń biała z koszem osłaniającym dłoń;

raport ˈrapɔrt n
report account return dispatch
szczegółowe sprawozdanie

rapsod n
rhapsody
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podniosły, żałobny poemat;
rhapsode rhapsodist
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

raptem ˈraptɛ̃m adv
mere merely only
(potocznie, potoczny) nie więcej niż
suddenly all of a sudden
(potocznie, potoczny) nagle, znienacka

raptowny adj
abrupt
(książkowy) pojawiający się znienacka; gwałtownie powstały
impetuous
(książkowy) nieumiejący panować nad sobą

rarytas raˈrɨtas n
rarity
rzecz rzadko spotykana, osobliwa

raróg ˈraruk n
saker saker falcon
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

raróg górski ˈraruɡ ˈːursʲci n
lanner falcon
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych;

raróg zwyczajny ˈraruɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
saker falcon
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych;

ras el hanout n
ras el hanout rass el hanout
(spożywczy) ostra, korzenna mieszanka przypraw pochodząca z krajów Maghrebu, składająca się z kilkudziesięciu składników, dodawana do dań z kuskusu, kasz i mięsa;

rasa ˈrasa n
race
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasam n
rasam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa południowoindyjska o kwaskowatym smaku, na bazie soku z owoców tamaryndowca;

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
racist
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
racism racialism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowiec raˈsɔvʲjɛʦ̑ n
purebred purebreed
(potocznie, potoczny) (pospolicie) pies rasowy

rasowy raˈsɔvɨ adj
purebred thoroughbred
o zwierzęciu należący do danej rasy
racial
dotyczący ras, rasy

raster n
raster
stosowane głównie w grafice użytkowej rozbicie zróżnicowanego tonalnie obrazu na zagęszczone kropki, linie itp.;

raszpla ˈraʃpla n
angelshark angel ray
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina Linnaeus, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;
rasp
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach

raszysta n
rashist
(pejoratywnie, pejoratywny) pogardliwe określenie na rosyjskiego okupanta na Ukrainie, organizatora, zwolennika lub uczestnika wojny z Ukrainą, postrzeganego jako rosyjski faszysta (nacjonalista)

raszyzm n
Ruscism Rashism Russian fascism Russism
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

rata ˈrata n
installment
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie

ratel n
ratel
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora Storr, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych

ratel miodożerny n
honey badger honeybadger
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora capensis Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;

rating ˈrɛjtʲĩŋk n
rating
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dokonana przez wyspecjalizowaną instytucję ocena wiarygodności kredytowej podmiotu gospodarczego lub państwa i ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi jego papierami wartościowymi bądź jego zdolnością do spłaty swoich zobowiązań w terminie;

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
rescue save salvage
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratownik raˈtɔvʲɲik n
lifeguard
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratunek raˈtũnɛk n
rescue
uniknięcie niebezpieczeństwa
rescue help
pomoc w niebezpieczeństwie

ratunkowy adj
lifesaving
związany z ratunkiem

ratunku raˈtũnku interjection
help
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia

ratusz ˈratuʃ n
town hall city hall
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratification
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratify
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

ravioli n
ravioli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj małych włoskich pierogów;

raweński adj
Ravennan Ravennate Ravennese
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną

raz 'razɨ ras n
blow
uderzenie wymierzone za pomocą przeznaczonego do tego celu narzędzia
case
okoliczność, ewentualność
time once twice
pojedyncza realizacja czynności
jednostka jakiejś wielkości (podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk adv
once in a blue moon
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko

raz po raz adv
eftsoons
jeden za drugim w krótkich odstępach, niemal bez przerwy

razem ˈrazɛ̃m adv
together
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

razić ˈraʑiʨ̑ v
clash
(przenośnie, przenośnia) rzucać się w oczy, być przesadnie wyraźnym (np. o kolorach)

razowy raˈzɔvɨ adj
wholemeal
o mące: gruby, raz mielony, nieodsiewany, zawierający otręby
o pieczywie, makaronie itp.: zrobiony z mąki razowej (1.1)

raźny adj
brisk
ruchliwy

rażący adj
crass glaring gross
bardzo intensywny, wyraźny w swojej złej cesze; rzucający się w oczy
dazzling glaring
drażniący wzrok; rzucający się w oczy

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
common knotgrass
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;

rdza rʣ̑a n
rust
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzawoczerwony ˌrʣ̑avɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
maroon
mający kolor czerwony o odcieniu rdzawym

rdzawy ˈrʣ̑avɨ adj
russet
brunatnoceglasty, rudawy, mający kolor rdzy

rdzenny adj
indigenous aboriginal autochthonic autochthonous ethnic
nieobjęty zewnętrznym wpływem
radical
dotyczący rdzenia

rdzewieć ˈrʣ̑ɛvʲjɛ̇ʨ̑ v
rust
(technologia, technika, techniczny) o metalu: niszczeć poprzez utlenianie się

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
core
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;
najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;
core heart
istota czegoś
pith
(biologia, biologiczny) tkanka miękiszowa, która wypełnia pień lub łodygę rośliny;
root stem
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;

rdzeń kręgowy n
spinal cord
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

re- rɛ prefix
re-
znowu, ponownie

ready mades n
ready mades
(sztuka) kompozycje surrealistów i dadaistów zrobione z przedmiotów codziennego użytku

ready-to-wear n
off the rack off-the-peg ready-to-wear
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie

reaganomika ˌrɛɡãnɔ̃ˈmʲika n
Reaganomics
(ekonomia, ekonomiczny) polityka gospodarcza prowadzona w USA za prezydentury Ronalda Reagana, cechująca się obniżaniem podatków, zmniejszaniem wydatków budżetowych, ograniczaniem ingerencji państwa w gospodarkę i ograniczaniem inflacji przez kontrolę ilości pieniędzy w obiegu;

reagent rɛˈaɡɛ̃nt n
reactant
(chemia, chemiczny) każda substancja biorąca udział w reakcji chemicznej;
reagent
(chemia, chemiczny) odczynnik

reagować ˌrɛaˈɡɔvaʨ̑ v
react
(chemia, chemiczny) wchodzić w reakcje chemiczne
react respond
odpowiadać jakimś zachowaniem na daną sytuację

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
reaction
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
catalytic reaction
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora

reakcyjny adj
reactionary diehard reactive
(pejoratywnie, pejoratywny) sprzeciwiający się wszelkim zmianom, przeciwny postępowi
reactive
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) związany z reakcjami

reaktancja ˌrɛakˈtãnʦ̑ʲja n
reactance
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji;

reaktor rɛˈaktɔr n
reactor
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
catalytic converter
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;

reaktywacja n
reactivation
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży

reaktywna forma tlenu n
reactive oxygen species
(biochemia, biochemiczny) reaktywne indywiduum chemiczne powstające na skutek niepełnej redukcji tlenu cząsteczkowego, biorące udział w metabolizmie i procesach związanych ze starzeniem;

reaktywność n
reactivity reactiveness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reaktywne; cecha tych, którzy są reaktywni

reaktywować v
reactivate
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne

real ˈrɛal n
real
(jednostka monetarna) brazylijska waluta;

realgar n
realgar
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
realistically
w sposób realistyczny

realistyczny adj
realist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu
realistic hard-headed true-to-life
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat

realizacja ˌrɛalʲiˈzaʦ̑ʲja n
fruition fulfilment realisation realization
spełnienie planów lub nadziei
production
wykonany utwór, film lub przedstawienie
realization realisation accomplishment execution implementation
doprowadzenie do wykonania czegoś

realizm n
realism
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
realize
wcielać w życie, urzeczywistniać coś

realny rɛˈalnɨ adj
real
(ekonomia, ekonomiczny) odniesiony do wzrostu cen

reanimacja n
resuscitation
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania

reasumpcja ˌrɛaˈsũmpʦ̑ʲja n
reassumption
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne przegłosowanie podjętej już uchwały z jednoczesnym unieważnieniem jej w brzmieniu poprzednim
ponowne rozpatrzenie czegoś, wyciągnięcie nowych wniosków

reb n
Reb
tytuł grzecznościowy używany przez Żydów w stosunku do mężczyzny, odpowiednik polskiej formy pan;

rebe n
rebbe
(dawniej, dawny) rabin, cadyk

rebelia rɛˈbɛlʲja n
rebellion
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy

rebeliancki ˌrɛbɛˈlʲjãnʦ̑ʲci adj
rebellious
dotyczący rebelii lub rebeliantów

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
rebel
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
rebus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recenzent n
critic reviewer
osoba dokonująca recenzji, także zawodowo

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
review
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
reception
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce

recepcjonista n
receptionist
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recepta rɛˈʦ̑ɛpta n
prescription
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku
prescription recipe
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania

receptor rɛˈʦ̑ɛptɔr n
sensory receptor
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub narząd zmysłowy odbierający informacje z otoczenia;

receptura ˌrɛʦ̑ɛpˈtura n
formula formulation
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
recession
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recesyjny ˌrɛʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
recessive
(przymiotnik) od recesja (gospodarcza)

rechotać rɛˈxɔtaʨ̑ v
cackle
(potocznie, potoczny) śmiać się chrapliwie lub bezmyślnie
croak
o żabie: wydawać charakterystyczny głos
cackle
(potocznie, potoczny) śmiać się chrapliwie lub bezmyślnie

recital n
recital
występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu;

recycling rʲiˈsajklʲĩŋk n
recycling
(technologia, technika, techniczny) odzyskiwanie surowców wtórnych i wykorzystywanie ich do produkcji;

recydywa n
recidivism reoffending
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;
relapse
(medycyna, medyczny) nawrót objawów chorobowych

recydywista n
recidivist
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia

recydywistka n
female recidivist
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia

recykling n
recycling
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle;

recyklingowalny adj
recyclable
(ekologia, ekologiczny) taki, który można poddać recyklingowi; możliwy do wtórnego wykorzystania

recytacja n
recitation
wydeklamowanie utworu literackiego

recytator n
reciter
osoba deklamująca utwór literacki

recytatyw ˌrɛʦ̑ɨˈtatɨf n
recitative
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę

recytować v
recite declaim
wygłaszać z pamięci utwór literacki
spout
(potocznie, potoczny) mówić coś płynnie, jakby jednym tchem

reda ˈrɛda n
roadstead
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redagować v
edit
kierować redakcją czasopisma, dzieła zbiorowego, decydując ostatecznie o jego treści i formie
edit draw up
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku

redakcja n
redaction
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym
wersja tekstu po redakcji (1.1)
zmiana w tekście po redakcji (1.1)

redaktor rɛˈdaktɔr n
editor
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

redaktorski adj
editorial
dotyczący redaktora

redefinicja ˌrɛdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
redefinition
określenie, zdefiniowanie czegoś na nowo, nadanie nowego znaczenia

redoks adj
redox
(chemia, chemiczny) związany z utlenianiem-redukcją

reducent n
decomposer
(ekologia, ekologiczny) organizm heterotroficzny, który rozkładając i redukując substancje organiczne powoduje ich mineralizację

redukcja rɛˈdukʦ̑ʲja n
reduction
sprowadzenie czegoś do mniejszych rozmiarów

redukowalny adj
reducible
możliwy do zredukowania, dający się zredukować

redukować v
cut back fire axe lay off make redundant
likwidować etaty pracownicze
reduce
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru
reduce cut back lower cut down deplete lour
powodować zmniejszenie czego
cancel out
stawać się mniejszym lub mniej licznym

reelekcja n
reelection re-election
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
refectory
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referat rɛˈfɛrat n
office
dział instytucji, który zajmuje się określonymi sprawami
report
pisemne lub ustne opracowanie danego zagadnienia, często wygłaszane w gronie zainteresowanych osób

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
reference
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referendum plebiscite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
report
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania

refleksja n
consideration contemplation
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się

refleksoterapia n
reflexotherapy
(medycyna, medyczny) alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele

refleksyjny adj
contemplative meditative
(podniośle) skłaniający do przemyśleń, pełen refleksji
reflective
(podniośle) skłonny do głębszych rozważań

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
headlamp headlight
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła
reflecting telescope reflector
(astronomia, astronomiczny) teleskop astronomiczny z reflektorem (1.1)

reforma rɛˈfɔrma n
reform
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
Reformation
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformatorski adj
reformative reformatory
(podniośle) dotyczący reformowania albo reformatora

reformować v
reform
dokonywać reformy

refować rɛˈfɔvaʨ̑ v
reef
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
refraction
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;
refractory period
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
refrain chorus burden tag
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regalia rɛˈɡalʲja n
regalia
(historia, historyczny, historycznie) insygnia królewskie, symbolizujące władzę królewską

regał ˈrɛɡaw n
shelf
mebel z półkami

regencja n
regency
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę

regeneracja n
regeneration
odzyskiwanie zdrowia, sprawności, równowagi psychicznej itp.

regeneracyjny ˌrɛɡɛ̃nɛraˈʦ̑ɨjnɨ adj
regenerative
uruchamiający lub wspomagający proces regeneracji

regeneratywny adj
regenerative
sprzyjający regeneracji, prowadzący do regeneracji czegoś

regenerować ˌrɛɡɛ̃nɛˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
regenerate
o częściach organizmów żywych: odnawiać się
regenerate revive
wracać do pełnego zdrowia i sprawności fizycznej

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
regent
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

reggae ˈrɛɡɛ n
reggae
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki;

regiel n
montane montane zone
(geografia, geograficzny) (ekologia, ekologiczny) zalesione partie Tatr na wysokości 1000–1500 m

regiment rɛˈɟĩmɛ̃nt n
regiment
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) pułk cudzoziemskiego zaciągu w wojsku polskim
(wojskowość, wojskowy) odpowiednik polskiego pułku w strukturze sił zbrojnych niektórych krajów

regiolekt n
regiolect geolect regionalect topolect
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu regionalnym;

region ˈrɛɟɔ̃n n
district region
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii
region area
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi

regionalizm ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥ n
regionalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;
(językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;

regionalnie adv
regionally
w sposób regionalny

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
regional local
(przymiotnik) od region

reglamentować v
regulate
ograniczać produkcję lub sprzedaż pewnych artykułów

regresja n
regression
(geografia, geograficzny) wycofanie się morza, pustyni lub lodowca z poprzednio zajętych terenów;
(informatyka, informatyczny) błąd powstały na skutek wprowadzenia zmiany w pozornie niezwiązanej części kodu;
(psychologia, psychologiczny) cofanie się do zachowania charakterystycznego dla wcześniejszego okresu rozwojowego;
(statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji;
cofanie się w rozwoju

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
regressive
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy

regulacja n
adjustment readjustment settlement
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czegoś
control
sterowanie zmianą danej wielkości
regulation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami
(językoznawstwo, językoznawczy) sprawowanie pieczy nad pewnym standardem językowym;

regulamin n
regulations
(administracja) zbiór przepisów obowiązujących w danym miejscu, wśród członków jakiejś grupy

regulaminowy adj
prescribed statutory
dotyczący regulaminu

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
regularly
w sposób regularny

regularność n
regularity
cecha tego, co regularne

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
regular
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni
(gramatyka) posiadający typową odmianę

regulowanie ˌrɛɡulɔˈvãɲɛ n
regulating
(rzeczownik odczasownikowy) od regulować

regulować ˌrɛɡuˈlɔvaʨ̑ v
adjust
dozować ilość, moc czegoś
adjust customize
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób
control
kierować ruchem, obrotem czegoś
regulate
ustalać reguły, zasady

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
rule
zasada, według której należy postępować

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
exoneration
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;
rehabilitation
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;
(książkowy) przywrócenie dobrego imienia, dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów

rehabilitować v
rehabilitate
przywracać utracone prawa i dobre imię; przywracać do czczi
(medycyna, medyczny) przywracać sprawność
swoim postępowaniem odzyskiwać dobre imię
(medycyna, medyczny) odzyskiwać sprawność dzięki szeregowi zabiegów

reifikacja n
reification
(filozofia, filozoficzny) nadanie istocie żywej lub abstrakcji cech rzeczy

reindustrializacja n
reindustrialization
ponowny wzmożony rozwój przemysłu w regionie o malejącym uprzemysłowieniu;

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
reincarnation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reintegracja n
reintegration
ponowna integracja

reintrodukcja n
reintroduction
(ekologia, ekologiczny) ponowne wprowadzenie gatunku do ekosystemu

reja n
yard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
register
spis danych, wykaz, lista
(językoznawstwo, językoznawczy) forma języka zarezerwowana dla pewnych celów funkcjonalnych lub pewnej sytuacji komunikatywnej;

rejestracja ˌrɛjɛˈstraʦ̑ʲja n
license plate number plate plate
(potocznie, potoczny) tabliczka na samochodzie lub innym pojeździe, z numerem identyfikacyjnym; tablica rejestracyjna
reception
miejsce dokonywania rejestracji (1.1)
record
(technologia, technika, techniczny) zapisywanie sygnału (np. audio lub wideo) za pomocą urządzeń technicznych
registration
wpisywanie kogoś lub czegoś do rejestru

rejestracyjny adj
registration
dotyczący rejestracji

rejestrowanie n
registering
(rzeczownik odczasownikowy) od rejestrować

rejestrować v
enregister record
(technologia, technika, techniczny) utrwalać w pamięci urządzenia
log register
zapisywać pomiary
register
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę

rejon ˈrɛjɔ̃n n
area
obszar, strefa, określona część
raion
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;

rejonowy adj
regional
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie

rejs n
cruise flight passage voyage
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
shark
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach
(przenośnie, przenośnia) osoba lub firma mająca bardzo silną pozycję i duże wpływy

reklama rɛkˈlãma n
commercial advertisement
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

reklamacja ˌrɛklãˈmaʦ̑ʲja n
complaint reclamation
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;

reklamodawca n
advertiser advertizer
zlecający opublikowanie lub wyemitowanie reklamy

reklamować ˌrɛklãˈmɔvaʨ̑ v
advertise advertize
informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno
complain file a complaint
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
advertising publicity promotional
związany z reklamą, dotyczący reklamy; będący reklamą; służący reklamie

rekolekcje n
retreat
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekolekcjonista n
preacher retreat giver retreat-giver
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: głoszący rekolekcje

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
recommendation
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
recommend
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekompensata n
compensation reparation
wyrównanie poniesionych strat czy szkód

rekonesans n
reconnaissance recon
(wojskowość, wojskowy) rozpoznanie stanowisk i sił nieprzyjaciela na jakimś terenie

rekonkwista n
reconquista
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;

rekonstrukcja n
reconstruction
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonstrukcyjny adj
reconstructive
dotyczący rekonstrukcji

rekonwalescencja n
convalescence
powrót do zdrowia po przebytej chorobie

rekonwalescent ˌrɛkɔ̃nvaˈlɛsʦ̑ɛ̃nt n
convalescent
(medycyna, medyczny) pacjent powracający do zdrowia po przebytej chorobie

rekord ˈrɛkɔrt n
record
(informatyka, informatyczny) fragment bazy danych
record high score
najlepszy wynik;

rekordowo adv
in a record-breaking manner
w sposób stanowiący rekord; bijąc rekord

rekreacja ˌrɛkrɛˈaʦ̑ʲja n
recreation
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej

rekrut ˈrɛkrut n
recruit conscript draftee rookie
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rekrutacja ˌrɛkruˈtaʦ̑ʲja n
recruitment acquisition enrollment enrolment
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;
recruitment enrollment enrolment
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej

rektascensja ˌrɛktaˈsʦ̑ɛ̃w̃sʲja n
right ascension
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;

rekultywacja n
remediation revegetation
nadawanie gruntowi walorów użyteczności

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
recuperator
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
prop property
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
property man
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;

rel rɛl interjection
rel relatable
(slangowo) wyrażenie poczucia utożsamienia, zgody, potwierdzenia we własnym doświadczeniu

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
kinship relation
nazwa lub rodzaj pokrewieństwa, powinowactwa
relation
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów
story
opis zdarzenia, wydarzenia, sytuacji

relaks ˈrɛlaks n
recreation relaxation
wypoczynek, oderwanie się od codziennych obowiązków

relatywistyczny adj
relativistic
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności

relatywizacja n
relativization
(filozofia, filozoficzny) traktowanie czegoś jako rzeczy względnej, czynienie czegoś relatywnym

relatywnie ˌrɛlaˈtɨvʲɲɛ adv
relatively comparatively
względnie

relewantny ˌrɛlɛˈvãntnɨ adj
relevant
ważny z czyjegoś punktu widzenia lub istotny w jakiejś sprawie

relief ˈrɛlʲjɛf n
relief
płaskorzeźba;

religia rɛˈlʲiɟja n
religion faith
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
religiosity religiousness
życie zgodnie z zasadami religii

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
religious
postępujący zgodnie z zasadami religii
dotyczący religii, opisujący religię

relikt ˈrɛlʲikt n
relict holdover throwback
pozostałość, szczątek z minionych epok

relikwia n
relic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
reliquary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

reling n
railing
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barierka, która biegnie wokół pokładu statku;

relokacja n
relocation
(książkowy) przemieszczenie, przeniesienie, zmiana miejsca, (na przykład) przebywania, pobytu

rem rɛ̃m n
rem
(fizyka, fizyczny) jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania jonizującego;

remake n
remake
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remedium n
medicine
(książkowy) lek na schorzenie
remedy
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji

remibrydż n
rummy
(termin karciany) gra karciana pomiędzy dowolną liczbą uczestników, której celem jest wyłożenie swoich kart na stół; stosuje się starszeństwo koloru takie samo jak w brydżu

remis ˈrɛ̃mʲis n
draw tie sport tie
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remisja n
remission
(medycyna, medyczny) ustąpienie lub zahamowanie objawów choroby, niekiedy czasowe;

remiz ˈrɛ̃mʲis n
penduline tit
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda;

remiza rɛ̃ˈmʲiza n
fire station fire department
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
refit renovation overhaul
doprowadzenie do stanu użyteczności

ren rɛ̃n n
rhenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renegat n
renegate
(książkowy) człowiek porzucający swoje przekonania, zdradzający dawnych sojuszników

renesans n
renaissance Renaissance
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
reindeer
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
renown
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

renowacja ˌrɛ̃nɔˈvaʦ̑ʲja n
renovation
odnowienie, odświeżenie, restauracja

rentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
X-ray
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) badanie rentgenowskie
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) zdjęcie rentgenowskie
roentgen
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki promieniowania jonizującego;

rentgenowski adj
X-ray
(fizyka, fizyczny) dotyczący promieni Röntgena
(fizyka, fizyczny) generujący lub wykorzystujący do działania promienie Röntgena
(fizyka, fizyczny) wykonany lub uzyskany za pomocą promieni Röntgena

rentowny rɛ̃nˈtɔvnɨ adj
profitable
przynoszący zysk

reorientacja ˌrɛɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
reorientation
zmiana orientacji, kierunku dążeń

reparacje ˌrɛpaˈraʦ̑ʲjɛ n
reparation
odszkodowanie wojenne płacone zwycięzcy przez państwo zwyciężone;

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
repatriation
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

repatriant n
repatriate
(książkowy) osoba powracająca zza granicy, gdzie przebywała niedobrowolnie

reperacja n
repair
usuwanie bądź usunięcie uszkodzenia, usterek

reperkusja n
repercussion
negatywne następstwo

reperować v
repair mend
przywracać stan użyteczności rzeczy uszkodzonej

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
repertoire
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie

repertuarowy ˌrɛpɛrtu<sup>w</sup>aˈrɔvɨ adj
of repertoire
dotyczący repertuaru

replika ˈrɛplʲika n
replica
powtórne wykonanie dzieła sztuki, pojazdu, samolotu itp. z możliwie wiernym odtworzeniem oryginału;

repolonizacja n
re-Polonization
przywracanie czemuś polskiego charakteru, przywracanie polskości; ponowna polonizacja czegoś

reportaż n
reportage reporting exclusive
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reporter rɛˈpɔrtɛr n
reporter
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

repozytorium ˌrɛpɔzɨˈtɔrʲjũm n
repository
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje

represja rɛˈprɛsʲja n
repression
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
representation
grupa osób, które występują w czyimś imieniu

reprezentacyjny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
presentable
okazały
representative
służący reprezentacji, związany z reprezentowaniem

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
representative
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś
(książkowy) osoba mająca cechy typowe, reprezentatywne dla jakiejś grupy

reprezentatywny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈtɨvnɨ adj
representative
oddający charakterystyczne właściwości populacji, z której pochodzi

reprezentować ˌrɛprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
represent
występować w czyimś imieniu, być czyimś przedstawicielem

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukʦ̑ʲja n
reproduction
(sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo
(ekonomia, ekonomiczny) ciągłe odtwarzanie środków produkcji w celu jej kontynuacji
odtworzenie
reproduction breeding
rozmnażanie w celach hodowlanych

reprografia n
reprography
ogół zagadnień i metod dotyczących kopiowania materiałów graficznych i piśmienniczych, przy pomocy środków mechanicznych lub elektronicznych;

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
reprimand
nagana, upomnienie, admonicja

reprywatyzacja n
reprivatization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) zwrot mienia przejętego wcześniej przez państwo na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców; (także, też) zrekompensowanie tego mienia w formie pieniężnej albo w naturze;

repryza n
reprise
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powtórzenie danego fragmentu muzycznego

reptiliologia ˌrɛptʲilʲjɔˈlɔɟja n
reptiliology
(zoologia, zoologiczny) nauka o gadach;

republika rɛˈpublʲika n
republic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
banana republic
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
republican
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

republikanizm n
republicanism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu

republikański adj
republican
mający cechy przypisywane republikom i republikanizmowi

repulsja n
repulsion
(psychologia, psychologiczny) niechęć do czegoś

repulsywny adj
repulsive
wzbudzający niechęć, wstręt

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
reputation
opinia o kimś, dobre imię

requiem ˈrɛkfʲi<sup>j</sup>ɛ̃m n
requiem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza żałobna lub nabożeństwo;

resekcja n
resection
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia narządu wewnętrznego

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
resentment
skrywany żal lub uraza;

resetować ˌrɛsɛˈtɔvaʨ̑ v
reset
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku

resocjalizacja n
resocialisation resocialization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działania wychowawcze mające na celu przywrócenie ludziom niedostosowanym społecznie prawidłowego kontaktu ze społeczeństwem;

resolver n
resolver
(elektryczność) urządzenie elektryczne do pomiaru kąta
(informatyka, informatyczny) klient DNS

resorak rɛˈsɔrak n
Matchbox
mały samochodzik-zabawka, wykonany z metalu, charakteryzujący się ruchomymi osiami kół na podobieństwo resorów w prawdziwych samochodach

resorpcja n
resorption
(biochemia, biochemiczny) wchłanianie przez komórki substancji z otoczenia

respekt ˈrɛspɛkt n
respect
szacunek, poważanie

respektować v
respect
brać pod uwagę, mieć wzgląd na coś lub na kogoś, przestrzegać czegoś w swoim postępowaniu

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respirator
(technologia, technika, techniczny) maska z filtrem chroniąca układ oddechowy przed pyłem, gazami itp.;
ventilator
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

responsorialny adj
responsorial
wykonywany na przemian przez kantora i lud

responsorium n
responsory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;

responsywny ˌrɛspɔ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
responsive
czuły na zmiany, odpowiadający na działanie

restart ˈrɛstart n
restart
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
restaurant
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;
restoration
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie

restauracyjny adj
restaurant
dotyczący restauracji, związany z restauracją

restrukturyzacja ˌrɛstrukturɨˈzaʦ̑ʲja n
restructuring
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;

restrykcja n
restriction
(książkowy) ograniczenie praw

restrykcyjny adj
restrictive
ograniczający, surowy

resuscytacja n
resuscitation
(medycyna, medyczny) przywrócenie funkcji układu krążenia i oddychania u osoby znajdujących się w stanie śmierci klinicznej

reszka ˈrɛʃka n
tails
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety

reszta ˈrɛʃta n
change
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać
remainder
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
(informatyka, informatyczny) przy dzieleniu liczb: liczba, która dodana do zaokrąglonego w stronę zera wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
remainder rest
elementy, które zostały

resztka ˈrɛʃtka n
remainder remnant
(zdrobniale) od reszta

retarder rɛˈtardɛr n
retarder
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) (maszynoznawstwo) (zobacz) zwalniacz

retikulum endoplazmatyczne n
ER endoplasmic reticulum
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;

retinoid n
retinoid
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych

retorta rɛˈtɔrta n
retort
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;
(technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;

retoryczny adj
rhetorical
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retoryka n
rhetoric
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retriever n
retriever
(kynologia, kynologiczny) myśliwski pies aportujący

retro ˈrɛtrɔ adj
retro
o stylu staromodny, odnoszący się do przeszłości

retroaktywny adj
retroactive
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retrowirusowy adj
retroviral
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) związany z retrowirusem

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

retusz n
retouch
(fotografia) mechaniczna lub chemiczna korekta negatywu lub pozytywu fotograficznego

retyk ˈrɛtɨk n
Rhaetian
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek późnego triasu, trwający 203,6 – 199,6 milionów lat temu;

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
rheumatologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
rheumatology
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
rheumatic rheumatoid
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
rheumatism
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewaluacja ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
revaluation
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowy wzrost kursu danej waluty;

rewaluować ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
revaluate revalue
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo podwyższać kurs danej waluty

rewanż n
rematch return match
(sport, sportowy) powtórne spotkanie dające sposobność odegrania się
revenge return service
odwzajemnienie się komuś za coś nierzadko czymś podobnym

rewanżyzm n
revanchism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)

rewelacja n
revelation sensation crackerjack spanker stunner
coś niezwykłego, nowego, zdumiewającego

rewers ˈrɛvɛrs n
reverse
(numizmatyka, numizmatyczny) druga strona monety lub medalu, przeciwieństwo głównej strony;

rewia n
revue
widowisko rozrywkowe o bogatej oprawie scenograficznej
show
pokaz lub przegląd czegoś

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
frisk
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego

rewiowy adj
revue
związany z rewią, dotyczący rewii

rewizja n
appeal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji
audit
kontrola urzędowa dokonywana w określonej instytucji
revision
ponowne rozpatrzenie pewnych poglądów, teorii, dokumentów itp. i dokonanie w nich zmian
search
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia

rewizjonistyczny adj
revisionist
dotyczący rewizjonizmu

rewolta rɛˈvɔlta n
revolt
zbrojny spisek, bunt

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
revolution
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
French Revolution
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;

rewolucja kulturalna n
Cultural Revolution
(historia, historyczny, historycznie) ruch społeczno-polityczny w Chinach;

rewolucja październikowa n
October Revolution
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
revolutionary revolutionist
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjnie adv
revolutionarily
w sposób rewolucyjny

rewolucyjność ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
revolutionariness
cecha tego, co jest rewolucyjne

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
revolutionary
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
revolver gun
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rewolwer samopowtarzalny rɛˈvɔlvɛr ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
automatic revolver
rewolwer wyposażony w automatykę samoczynnie obracającą bęben nabojowy po strzale

rewolwer wiązkowy rɛˈvɔlvɛr vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
pepper-box pepper-pot pepperbox
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania;

rewolwer wytłumiony rɛˈvɔlvɛr ˌvɨtwũˈmʲjɔ̃nɨ n
silenced revolver
rewolwer wyposażony w tłumik dźwięku

rezerwa n
reserve
zapas czegoś
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
booking reservation
czynność rezerwowania czegoś
dowód zarezerwowania czegoś

rezerwat rɛˈzɛrvat n
preserve
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych
reservation
wydzielony obszar przymusowego osiedlenia ludności rdzennej

rezerwat przyrody n
nature reserve reserve
(ekologia, ekologiczny) obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce;

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
reserve book
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezerwowy n
reserve substitute
(sport, sportowy) gracz, który oczekuje na ewentualną zmianę poza boiskiem

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
reservoir
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów;

rezjański adj
Resian
związany z Rezją, dotyczący Rezji ((oficjalnie) Resia, gmina we Włoszech)

rezjański n
Resian
dialekt rezjański języka słoweńskiego

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
resolution
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

rezultat rɛˈzultat n
result effect
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

rezurekcja ˌrɛzuˈrɛkʦ̑ʲja n
Easter procession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczyste nabożeństwo wielkanocne z procesją, obwieszczające zmartwychwstanie Chrystusa;
the resurrection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa

rezurekcyjny adj
resurrection
związany z rezurekcją, dotyczący rezurekcji

rezus n
rhesus monkey rhesus rhesus macaque
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;

rezydencja ˌrɛzɨˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
residence
wielki budynek mieszkalny o charakterze reprezentacyjnym

rezydent n
resident
osoba zamieszkująca w jakimś kraju, a nie posiadająca jego obywatelstwa

rezydentny adj
resident
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera

rezygnacja ˌrɛzɨɡˈnaʦ̑ʲja n
abjuration give up relinquishment renounce renouncement resign
zrzeczenie się czegoś lub zaniechanie jakiejś czynności
apathy despondence despondency discouragement lethargy marasmus
stan przygnębienia, który zwykle towarzyszy sytuacji, na którą nie ma się wpływu
letter of relinquishment resignation letter
formalny dokument zawierający oświadczenie o czyjejś rezygnacji (1.1)

rezygnować ˌrɛzɨɡˈnɔvaʨ̑ v
give up forswear
odstępować od czegoś, zrzec się czegoś z własnej woli

rezyliencja n
resilience
(psychologia, psychologiczny) indywidualna zdolność do znoszenia przeciwności losu;

reżim n
regime
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) rząd, który stosuje ucisk i przemoc
regime regimen regimentation
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku
regime the system
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
director
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyserka n
control room
pomieszczenie stanowiące miejsce pracy reżysera
directress
kobieta uprawiająca zawód reżysera

reżyserować v
direct
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

rial rʲjal n
riyal
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich;

ridbok górski n
mountain reedbuck
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Redunca fulvorufula, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący na obszarach pagórkowatych środkowej i południowej Afryki

ridda ˈrʲidːa n
riddah
termin funkcjonujący w świecie arabsko-muzułmańskim i określający apostazję, odstępstwo, odejście od wiary

riff n
riff
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, rytmiczna, powtarzalna fraza melodyczna;

riketsja n
rickettsia
(medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) Gram-ujemna bakteria z rodzaju Rickettsia wywołująca u ludzi i innych ssaków riketsjozy, przenoszona najczęściej przez kleszcze, pchły i wszy;

riksza ˈrʲikʃa n
rickshaw jinricksha jinriksha ricksha jinrikisha
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka

ring rʲĩŋk n
ring
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

rinzai n
rinzai
jedna z dwóch głównych szkół japońskiego buddyzmu zen;

riposta rʲiˈpɔsta n
retort riposte
szybka, cięta i trafna odpowiedź

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

ristretto n
ristretto
tzw. skrócone espresso, bardzo mocne, przyrządzone z mniejszej ilości wody;

ritardando adv
ritardando
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowo zwalniając tempo gry

ro rɔ n
rho
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

road n
Roadian
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;

roast n
roast
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;

robaczywy adj
worm-eaten wormy vermicular verminous
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
bug
(potocznie, potoczny) owad bądź bezkręgowiec, zwłaszcza o obłym kształcie i miękkim ciele
worm
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;

rober ˈrɔbɛr n
rubber
(termin karciany) część gry w brydża lub wista zakończona podliczeniem punktów

robienie rɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
do make
zajmowanie się czymś, wykonywanie jakiejś czynności; wywoływanie jakiegoś stanu

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
do
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
make do create
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać

robić dobrą minę do złej gry ˈrɔbʲiʥ̑ ˈdɔbrɔ̃w̃ ˈmʲĩnɛ dɔ‿ˈzwɛj ˈɡrɨ v
grin and bear it make the best of a bad situation
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

robić korale ˈrɔbʲiʨ̑ kɔˈralɛ idiom
make bank
zarabiać dużo pieniędzy

robić loda ˈrɔbʲiʨ̑ ˈlɔda v
give a blowjob
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio, dokonywać oralnej stymulacji penisa

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
knit
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać

robić różnicę ˈrɔbʲiʨ̑ ruʒʲˈɲiʦ̑ɛ idiom
make a difference
powodować, że coś nie jest komuś obojętne

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
make a mountain out of a molehill change a fly into an elephant get one's knickers in a twist
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robić z muchy słonia ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿muxɨ ˈswɔ̃ɲa v
make a mountain out of a molehill
(rzadki, rzadko używany) wyolbrzymiać coś, mówić o czymś z przesadą

roboczy rɔˈbɔʧ̑ɨ adj
work labor force workday workforce
związany z robotą, właściwy robocie
working
taki, który jest wstępną wersją, do dalszej obróbki
wykorzystywany do pracy

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robot kuchenny n
food processor
wielofunkcyjne urządzenie elektryczne pomocne w przygotowywaniu posiłków

robota rɔˈbɔta n
job work
(potocznie, potoczny) działalność zarobkowa
work
(potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś
workplace
(potocznie, potoczny) miejsce, w którym ktoś jest zatrudniony

robota głupiego rɔˈbɔta ɡwuˈpʲjɛɡɔ n
donkey work grunt work
(potocznie, potoczny) praca bezsensowna, czasochłonna, ciężka lub nużąca i niedająca satysfakcji

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
working worker 's
dotyczący robotników

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
worker workman
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyczny adj
robotic
związany z robotyką i robotami

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotics
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

robotyzacja ˌrɔbɔtɨˈzaʦ̑ʲja n
robotization
proces zastępowania pracy ludzkiej pracą robotów lub maszyn na przykład w produkcji przemysłowej

robron n
round gown
(historia, historyczny, historycznie) szeroka balowa suknia dworska, o konstrukcji kloszowej;

rocha ˈrɔxa n
common guitarfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rhinobatos rhinobatos, rodzaj ryby;

rock rɔk n
rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rock and roll rɔk‿ɛ̃nt‿ˈrɔl n
rock and roll rock 'n' roll
(choreografia, choreograficzny) wywodzący się od lindy hop taniec towarzyski w metrum 4/4, charakteryzujący się dynamicznością i zastosowaniem figur akrobatycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny lub utwór w tym stylu; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
anniversary
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznicowy adj
anniversary
odnoszący się do rocznicy, związany z rocznicą

rocznie ˈrɔʧ̑ʲɲɛ adv
per annum yearly
w ciągu roku; dotyczy ilości czegoś

rocznik n
annual yearly
czasopismo ukazujące się raz na rok

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
annual yearly
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
rhodium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodaczka n
countrywoman fellow countrywoman
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru

rodak n
compatriot countryman fellow countryman
człowiek pochodzący z tego samego narodu
countryman fellow countryman
człowiek pochodzący z tej samej okolicy, regionu

rodentycyd ˌrɔdɛ̃nˈtɨʦ̑ɨt n
rodenticide
środek gryzoniobójczy

rodeo n
rodeo
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rodezyjski adj
Rhodesian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Rodezją, dotyczący Rodezji

rodnia ˈrɔdʲɲa n
archegonium
(botanika, botaniczny) wielokomórkowe gametangium żeńskie mszaków, paprotników, nasiennych;

rodonit rɔˈdɔ̃ɲit n
rhodonite
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;

rodopsyna n
rhodopsin
(biochemia, biochemiczny) światłoczuły czerwony barwnik zawarty w pręcikach siatkówki;

rodowity adj
native
urodzony w danym kraju, mieście, dzielnicy, pochodzący z danego kraju, miasta, dzielnicy

rodowód n
lineage
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go
origin genesis
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi
pedigree
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
gender
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
genus gender
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
kind
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
masculine
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj męskoosobowy ˈrɔʣ̑aj ˌmɛ̃w̃skɔːsɔˈbɔvɨ n
masculine personal
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria morfologiczna rzeczowników (w niektórych językach), odnoszących się do osób płci męskiej lub w liczbie mnogiej do osób płci męskiej i żeńskiej, decydująca o ich odmianie oraz o formie części mowy wchodzących z nimi w związki zgody i o formach łączących się z nimi czasowników

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
neuter
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
feminine
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
article
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
indefinite article
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
definite article
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzajowy adj
generic
związany z rodzajem, dotyczący rodzaju

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sibling
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
parent
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
parent parents
ojciec i matka

rodzice chrzestni n
godparent
matka chrzestna i ojciec chrzestny

rodzicielski adj
parental
związany z rodzicielstwem

rodzicielstwo ˌrɔʥ̑iˈʨ̑ɛlstfɔ n
parenthood
bycie rodzicem

rodzimek n
nugget
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie

rodzimy rɔˈʥ̑ĩmɨ adj
native
(chemia, chemiczny) występujący samodzielnie w naturze
native vernacular
o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
family
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
language family
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzina nuklearna n
nuclear family
(socjologia, socjologiczny) rodzina składająca się z rodziców i dzieci;

rodzina patchworkowa rɔˈʥ̑ĩna ˌpaʧ̑wɔrˈkɔva n
blended family bonus family stepfamily
rodzina, w której zgodnie żyją byli małżonkowie, ich obecni partnerzy oraz dzieci z tych związków

rodzina wyrazów rɔˈʥ̑ĩna vɨˈrazuf n
word family
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wyrazów zawierających ten sam rdzeń;

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
familiar
związany z rodziną, dotyczący rodziny

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
bear yield
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon
give birth bear deliver breed
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
produce generate breed
(potocznie, potoczny) dawać owoce, efekty, skutek
get born
przychodzić na świat

rodzony adj
german own
bardzo blisko spokrewniony

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
raisin
suszone winogrono

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
cuckold
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż

rogal ˈrɔɡal n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rogal świętomarciński ˈrɔɡalʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈʨ̑ĩj̃sʲci n
St. Martin's croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rogal z nadzieniem z białego maku, migdałów i orzechów tradycyjnie przygotowywany w Poznaniu i województwie wielkopolskim na świętego Marcina;

rogalik rɔˈɡalʲik n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały rogal, często z nadzieniem

rogatnica ˌrɔɡatʲˈɲiʦ̑a n
triggerfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) popularna ryba akwariowa;

rogowiec n
chert
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki

rogoża n
bulrush
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) pałka szerokolistna

rogówka n
cornea
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;
pannier
(dawniej, dawny) stelaż zwiększający szerokość sukni;

rogówkowy adj
corneal
(anatomia, anatomiczny) związany z rogówką, dotyczący rogówki

rohatyna n
bear spear
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia z hakiem przy grocie;

roić v
dream
rozmyślać, marzyć o czymś nierealnym
przychodzić do głowy
swarm
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo
be full
być pełnym
swarm
występować licznie

rojnik n
houseleek liveforever sempervivum
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;

rojnik pajęczynowaty n
cobweb house-leek
(botanika, botaniczny) Sempervivum arachnoideum, gatunek roślin z rodziny gruboszowatych;

rok rɔk n
year
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok galaktyczny ˈrɔɡ ˌːalakˈtɨʧ̑nɨ n
galactic year
(astronomia, astronomiczny) trwający 240 milionów lat okres, w którym Słońce obiega centrum Drogi Mlecznej;

rok po roku adv
every year
w każdym roku, każdego roku

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
leap year
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok szkolny ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ n
school year
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;

rok w rok adv
every year
w każdym roku, każdego roku

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
light year
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokfor n
Roquefort
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ostry w smaku ser z charakterystycznymi żyłkami niebieskozielonej pleśni wytwarzany z mleka owczego;

rokitnik rɔˈcitʲɲik n
sea-buckthorn sea buckthorn
krzew z rodzaju rokitnika (1.1) o podłużnych, srebrzystych liściach i niewielkich, pomarańczowych owocach

rokoko n
rococo roccoco
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rokokowy adj
rococo
(sztuka) związany z rokoko, dotyczący rokoko

rokosz ˈrɔkɔʃ n
sedition
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;

rola ˈrɔla n
part role
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
role
funkcja, odpowiedzialność

rolada rɔˈlada n
Swiss roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą
roulade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony kawałek zwiniętego w rulon mięsa z nadzieniem

roler n
roll furler roller furl drum
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie do zwijania lub refowania żagla

roleta rɔˈlɛta n
roller blind shade
zasłona w oknie podnoszona lub opuszczana poprzez zwijanie;

rolka ˈrɔlka n
roll
zwinięty papier
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym

roller ˈrɔlːɛr n
roller
(potocznie, potoczny) (zobacz) łyżworolka

rolmops ˈrɔlmɔps n
rollmop
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawijany, marynowany płat śledziowy;

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
agriculture farming
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczo adv
agriculturally
w sposób dotyczący rolnictwa, za pomocą rolnictwa

rolniczoprzemysłowy adj
agro-industrial
związany z przemysłem rolniczym

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
agricultural farm
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
farmer agriculturist
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

rolny ˈrɔlnɨ adj
agricultural agrarian
związany z uprawą roli, pola

rolować rɔˈlɔvaʨ̑ v
cheat
(potocznie, potoczny) oszukiwać, zwodzić
roll up
zwijać w rulon

romaji n
romaji
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
affair liaison love affair
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską
business
(potocznie, potoczny) interes, sprawa
love story romance
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki
romance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna

romansować v
fool around have an affair
mieć romans; wdawać się w romans

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
Romanche Romansch Romansh Rumantsch
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
romantic
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
Romanticism romanticism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
Romance
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany
Romanesque
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku

romb rɔ̃mp n
rhombus rhomb
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

rombościan n
rhombohedron
(geometria) wielościan, którego każda ze ścian jest rombem;

romeo n
Romeo
zalotnik

romski ˈrɔ̃msʲci adj
Rom Roma Romani
odnoszący się do Romów

rondavel n
rondavel
(etnografia, etnograficzny) (architektura, architektoniczny) tradycyjna afrykańska chata o kształcie bębna ze stożkowym dachem krytym strzechą

rondel ˈrɔ̃ndɛl n
pan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) względnie płytki garnek z rączką lub uchami;
rondel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj utworu wywodzący się z poezji starofrancuskiej;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
brim
brzeg kapelusza otaczający jego główkę
rondeau
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów;
rondo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami;
roundabout traffic circle rotary
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

ronin n
rounin rōnin
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Japonii: człowiek, który utracił swoje miejsce w feudalnej hierarchii społecznej

ronić ˈrɔ̃ɲiʨ̑ v
shed
gubić, tracić coś

ronić łzy ˈrɔ̃ɲiʨ̑ ˈwzɨ v
shed tears
płakać

rooibos n
rooibos
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) uprawny krzew Aspalathus linearis, aspalatu prostego
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z rooibosu (1.2)
(spożywczy) fernentowany susz z ziela rooibosu (1.1) wykorzystywany do sporządzania napoju z jego naparu;

ropa ˈrɔpa n
diesel
(potocznie, potoczny) rodzaj paliwa do silnika diesla
oil
(potocznie, potoczny) ropa naftowa
pus
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petroleum crude oil oil
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
fester rankle weep
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
abscess fester
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropniak n
empyema
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała;

ropny adj
purulent
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy

ropomacicze n
EPC endometritis-pyometra-complex
(weterynaria, weterynaryjny) ropne zapalenie układu rozrodczego występujące u zwierząt domowych, związane z nagromadzeniem wydzieliny gruczołowej we wnętrzu macicy

ropostek n
hypopyon
(medycyna, medyczny) obecność ropy w komorze przedniej oka;

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
phlegmon
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała

ropuch n
froggy toad
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy

ropucha rɔˈpuxa n
toad
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

ropuszy possessiveAdjective
batrachian
należący do ropuchy

roraty rɔˈratɨ n
advent dawn mass
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim wczesna msza poranna ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiana w adwencie; ; (zobacz) też roraty w Encyklopedii staropolskiej

rosa ˈrɔsa n
dew
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosiczka n
Drosera
(botanika, botaniczny) Drosera L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny rosiczkowatych;
sundew
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rosiczka (1.1)

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
grow
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować
rise
o cieście podnosić się

rosnąć jak na drożdżach ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ ˈjak na‿ˈdrɔʒʤ̑ax v
spring up like mushrooms after rain
szybko rosnąć

rosolis n
rosolio
(spożywczy) słodka wódka lub likier aromatyzowany płatkami róży, niekiedy również innymi składnikami;

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
wolverine
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostbef ˈrɔzdbɛf n
roast beef
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona
short loin
mięso z lędźwiowej części wołu

rostra n
skid
(marynarka) (w lm) stojaki podpokładowe na szalupy i tratwy ratunkowe

rostralny adj
rostral
związany z rostrą, dotyczący rostry

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
Russian roulette
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;
(przenośnie, przenośnia) postępowanie o wysokim stopniu ryzyka, w którym o powodzeniu decyduje przypadek, a stawką jest życie lub cały majątek

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
Russian
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
Russian
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) lekcja rosyjskiego (2.1)

rosyjskojęzyczny rɔˈsɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Russian language
spisany, stworzony w języku rosyjskim
Russian speaking Russophone
posługujący się językiem rosyjskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rosyjskim

roszada rɔˈʃada n
castling
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

roszczenie n
claim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;

roszczeniowość n
entitlement mentality sense of entitlement
cecha tego, kto jest roszczeniowy, kto ma dużo roszczeń

roszować rɔˈʂɔ.vat͡ɕ v
castle
(szachy, pojęcie szachowe) wykonywać roszadę

rosół ˈrɔsuw n
broth
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rotacja rɔˈtaʦ̑ʲja n
rotation
(potocznie, potoczny) zmiana, zastępowanie rzeczy lub ludzi

rotacja opon n
tire rotation tyre rotation
(motoryzacja) zamienianie opon miejscami dla zapewnienia ich równomiernego zużycia

rotawirus n
rotavirus
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;

rotokas n
Rotokas Rotokas language
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy wschodniopapuaskiej używany na wyspie Bougainville;

rotor ˈrɔtɔr n
rotor
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik

rottweiler n
Rottweiler
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii;

rotunda rɔˈtũnda n
rotunda
(architektura, architektoniczny) budowla wzniesiona na planie koła;

rotyczny adj
rhotic
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]

router n
router
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;

routing ˈrutʲĩŋk n
routing
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;

rower ˈrɔvɛr n
bicycle bike cycle pushbike
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
mountain bike MTB
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rowerek rɔˈvɛrɛk n
double bagels
(środowiskowy) (sport, sportowy) w tenisie wynik 6:0, 6:0

rowerowy ˌrɔvɛˈrɔvɨ adj
cycle cycling
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
cyclist biker bicyclist
osoba jadąca na rowerze;

rowkarka rɔfˈkarka n
groover
(technologia, technika, techniczny) rodzaj walcarki do prac blacharsko-dekarskich;

rozarium n
rose garden
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
discrepancy contrariety disparity
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbieżny adj
dissentient
krańcowo różny; przeciwstawny
divergent
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła
(matematyka, matematyczny) o szeregach, funkcjach nie będący zbieżny, nie mający skończonej granicy
(rzadki, rzadko używany) oddzielny, rozproszony
rozchodzący się z jednego punktu w różne strony; o narastających różnicach

rozbita rodzina n
broken family
(socjologia, socjologiczny) rodzina posiadająca dziecko/dzieci, w której doszło do rozwodu

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
castaway
osoba ocalała z katastrofy statku;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa

rozbiór n
partition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw

rozbić ˈrɔzbʲiʨ̑ v
beat
(książkowy) pokonać nieprzyjaciela w walce, rozproszyć siły nieprzyjaciela
break
uderzeniem, uderzeniami rozłupać coś na części, na kawałki
hurt
uszkodzić część ciała przez uderzenie lub upadek
break break apart
rozpaść się na kawałki
crash
ulec wypadkowi

rozbrojenie n
demilitarisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia

rozbrzmiewać v
resound
dawać się słyszeć; wydawać dźwięki

rozbudowa n
expansion redevelopment
powiększenie budowli

rozbudowywać v
develop
doprowadzać do rozwoju czegoś
extend
powiększać o nowe obiekty

rozbój ˈrɔzbuj n
robbery
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia;
(przenośnie, przenośnia) jawna niesprawiedliwość, wyzysk
uprawianie grabieży

rozbój na prostej drodze ˈrɔzbuj na‿ˈprɔstɛj ˈdrɔʣ̑ɛ n
daylight robbery highway robbery
bezprawie, rabunek
o jawnym, oczywistym wyzysku

rozbój na równej drodze ˈrɔzbuj na‿ˈruvnɛj ˈdrɔʣ̑ɛ n
daylight robbery
bezprawie, rabunek
o jawnym, oczywistym wyzysku

rozbój w biały dzień ˈrɔzbuj ˈv‿bʲjawɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ n
daylight robbery
o jawnym, oczywistym wyzysku
highway robbery
bezprawie, rabunek

rozbójnik n
brigand highwayman bush ranger footpad knight of the road reaver
(przestarzałe, przestarzały) osoba parająca się rozbojem

rozchlapywać ˌrɔsxlaˈpɨvaʨ̑ v
slosh
chlapiąc, rozrzucać coś na zewnątrz czegoś

rozchodnik n
stonecrop
(botanika, botaniczny) Sedum, rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)

rozchodnik biały n
white stonecrop
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;

rozchodnik hiszpański n
Spanish stonecrop
(botanika, botaniczny) Sedum hispanicum L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych, drobny rozchodnik o białych kwiatach, który tworzy niewielkie kępki i często stanowi uzupełnienie skalniaka w ogrodzie
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik hiszpański (1.1)

rozchodnik naskalny n
cliff stonecrop
(botanika, botaniczny) Sedum cauticola gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych pochodzący z wyspay Hokkaido

rozchodnik ostry n
biting stonecrop goldmoss sedum goldmoss stonecrop wallpepper mossy stonecrop
(botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)

rozchodnik walcowaty n
burro's tail donkey tail
(botanika, botaniczny) Sedum morganianum, Sedum burrito gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych, która tworzy wiszące pędy, gęsto okryte mięsistymi, szarozielonymi liśćmi;

rozchodzić v
break in
rozluźnić buty przez chodzenie w nich
break up
starać się o rozwód
disperse scatter
iść od siebie w różnych kierunkach
diverge
prowadzić z jednego miejsca w różne strony
spread
być przekazywanym
spread travel
wydobywać się z jakiegoś źródło w wielu kierunkach

rozcieńczać v
dilute thin down
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozcinać v
cut
tnąc, dzielić całość na części
kalecząc, przecinać tkanki

rozciąganie n
stretching
(sport, sportowy) trening poprawiający elastyczność ciała i wytrzymałość mięśni, zwiększający zakres ruchów, zapobiegający kontuzjom

rozciągać v
distend elongate outstretch rax streek
ciągnąc, powodować zwiększanie wymiarów czego
extend
rozpościerać się, zajmując większy obszar
range roll span sprawl
rozpościerać się między punktami, brzegami
rax stretch
(sport, sportowy) zwiększać giętkość mięśni i ciała
tail back
powiększać się wskutek naciągania

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
disappointment
niespełnienie oczekiwań

rozczarować ˌrɔʃʧ̑aˈrɔvaʨ̑ v
disappoint disenchant let down
zawieść kogoś, nie spełnić czyichś oczekiwań; sprawić, że ktoś jest zawiedziony, rozczarowany

rozczarowywać v
disappoint let down
nie spełniać czyichś oczekiwań, zawodzić czyjeś oczekiwania

rozczłonkowywać v
compartmentalize dismember
rozdzielać na człony

rozdarcie rɔzˈdarʲʨ̑ɛ n
rip
miejsce, w którym coś rozdarło się

rozdawać rɔzˈdavaʨ̑ v
dish out give out hand out
rozdzielać pomiędzy wiele osób

rozdrabniać v
break up
dzielić na poszczególne części
crumble
dzielić na drobne części
dzielić się samoistnie na małe części
get bogged down get sidetracked
dzielić swój wysiłek, czas, energię na wiele spraw, nie skupiając się na jednej konkretnej

rozdrapać v
scratch open scratch up
otworzyć lub uszkodzić drapaniem

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
exasperation irritation
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji

rozdroże rɔzˈdrɔʒɛ n
fork in the road
miejsce, w którym droga, ścieżka, szlak rozgałęzia się

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
chapter
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis
etap w rozwoju, kamień milowy
distribution
rozdzielanie, obdzielanie, przydzielanie, dokonywanie podziału między ludzi
efekt rozdzielenia czegoś
separation segregation
oddzielenie, separacja, rozgraniczenie

rozdzielać rɔʑˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
distribute divide pass out
rozdawać, dystrybuować coś między grupę ludzi lub zwierząt
divide separate part
dokonywać podziału na części

rozdzielczość n
resolution
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania

rozdzielnica n
distribution board switchgear
obudowa, w której następuje rozdział energii elektrycznej na obwody i zamontowane są niezbędne do tego celu urządzenia;

rozdzierać v
break
wywoływać przenikliwy ból
tear tear apart
drąc, dzielić na części
scream
(potocznie, potoczny) wydawać głośne dźwięki
tear
ulegać samoistnie rozdarciu

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
butcher
podzielić tuszę zwierzęcą
demolish dismantle
zlikwidować jakąś konstrukcję, usuwając kawałek po kawałku
disassemble
rozłożyć na części, rozmontować
undress strip disrobe divest
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś
strip get undressed undress
zdjąć z siebie ubranie

rozedma n
emphysema
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozegrać v
play
przeprowadzić grę aż do rozstrzygnięcia
be set
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach
take place
ulec zaistnieniu

rozejm n
armistice truce
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozejść się po kościach v
get off scot-free
zakończyć się bez przykrych konsekwencji

rozentuzjazmować v
enthuse
wzbudzić w kimś entuzjazm

rozeta rɔˈzɛta n
rose window
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;
rose rosette
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem
rosette
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych

rozeznanie n
insight knowledge understanding
orientacja w jakiejś sprawie, dziedzinie

rozgałęzienie ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
ramification
(botanika, botaniczny) miejsce na drzewie, w którym rozwidlają się konary

rozglądać się rɔzˈɡlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
look around
patrzeć uważnie dookoła

rozgniewany adj
angry
taki, który wyraża wzbierający gniew

rozgniewać v
anger enrage infuriate
wywołać u kogoś gniew
get angry anger
zacząć odczuwać narastający gniew

rozgoryczać v
acerbate
wywoływać uczucie rozczarowania, rozgoryczenia

rozgoryczenie n
bitterness chagrin embitterment sourness
żal wywołany gorzkim doznaniem zawodu
embittering imbittering
(rzeczownik odczasownikowy) od rozgoryczyć

rozgromić v
rout
aspekt dokonany od: rozgramiać

rozgrywać v
quarterback
prowadzić grę z założeniem uzyskania rozstrzygnięcia

rozgrywka rɔzˈɡrɨfka n
contest fight
zmaganie, spór, rywalizacja przeciwstawnych sił
contest game match
(sport, sportowy) mecz

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
absolution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

rozgrzewać v
heat up warm up
grzejąc, czynić cieplejszym lub odczuwającym więcej ciepła

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
warming up warm-up
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwar n
hubbub uproar
(książkowy) hałas spowodowany głośnymi rozmowami

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
starfish sea star
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozgwieżdżony ˌrɔzɡvʲjɛʒˈʤ̑ɔ̃nɨ adj
starlit starry
pokryty, usiany gwiazdami

rozgłaszać v
announce make known
opowiadać wokoło

rozgłos n
big time publicity renown
powszechne uznanie
promulgation
(przestarzałe, przestarzały) głoszenie czegoś wokół

rozgłośnia n
broadcast station
(publikatory) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) ośrodek masowego komunikowania rozpowszechniający audycje radiowe

rozjazd ˈrɔzʲjast n
junction
miejsce, w którym rozchodzą się tory wraz z jego oprzyrządowaniem;

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mʦ̑a n
arbitrator umpire mediator peacemaker
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron

rozkaz ˈrɔskas n
order command behest instruction
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
command
wydawać kategoryczne polecenia

rozkojarzenie n
absent-mindedness distraction
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi
dissociation
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie współdziałania składowych danego układu czy narządu, wywołujące określone skutki dla organizmu

rozkosz n
delight bliss felicity
najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, radości

rozkoszować ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑ ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑‿ɕɛ v
luxuriate relish
odczuwać dużą przyjemność, doznawać rozkoszy z jakiego powodu

rozkurczowy ˌrɔskurˈʧ̑ɔvɨ adj
diastolic
(medycyna, medyczny) powodujący rozkurcz, zwykle mięśni

rozkwit ˈrɔskfʲit n
blossom
(botanika, botaniczny) rozwijanie się pączka w kwiat
heyday in full bloom prime
(przenośnie, przenośnia) pełnia rozwoju czegoś

rozkład ˈrɔskwat n
decay decomposition
proces lub wynik gnicia
distribution
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;
schedule timetable
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozkład Bernoulliego n
Bernoulli distribution
(statystyka, statystyczny) rozkład zero-jedynkowy
binomial distribution
(statystyka, statystyczny) rozkład dwumianowy

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
timetable schedule
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozkładanka n
pop-up book
książka z rozkładającymi się przestrzennie ilustracjami

rozkładać rɔsˈkwadaʨ̑ v
decompose
(chemia, chemiczny) powodować rozpad chemiczny
(biologia, biologiczny) powodować rozkład biologiczny
disassemble
demontować urządzenie na szereg podzespołów i części
extend spread
unosić kończyny na szerokość
spread
kłaść zbiór jakichś rzeczy na większej przestrzeni

rozlegać się v
resound
być słyszanym w jakimś miejscu

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
broad wide
obejmujący duży obszar
extensive
posiadający znaczny zakres, zasięg

rozlewisko ˌrɔzlɛˈvʲiskɔ n
backwater
(książkowy) miejsce zalane wodą; także: naturalny zbiornik wody pozostały po powodzi;

rozliczenie n
payoff
(finanse, finansowy) uregulowanie wzajemnych zobowiązań między stronami umowy

rozliczny rɔzˈlʲiʧ̑nɨ adj
multiple
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach

rozlutownica ˌrɔzlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
desoldering gun
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do rozłączania elementów lutowanych, czyli rozlutowywania;

rozluźnić rɔzˈluʑɲiʨ̑ v
relax
(przenośnie, przenośnia) uczynić mniej spiętym, gęstym lub tłocznym
(przenośnie, przenośnia) uczynić swobodniejszym, mniej rygorystycznym
uczynić luźnym

rozmach ˈrɔzmax n
breadth impetus panache
dynamika w działaniu, polot w dziełach

rozmaitość n
diversity variety
cecha tego, co rozmaite, odznaczające się wielością
manifold
(geometria) wielowymiarowe uogólnienie pojęć krzywej i powierzchni

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
various diverse
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
rosemary
(botanika, botaniczny) roślina z jednego z gatunków rodzaju rozmaryn (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2)
rosmarinus rosemary
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmarzony adj
dreamy
taki, który się rozmarzył, świadczący o rozmarzeniu

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
talk speak
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
size
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmienić v
change break
wymienić pieniądze na banknoty lub monety na takie o mniejszych nominałach

rozmnażanie ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ n
reproduction
(rzeczownik odczasownikowy) od rozmnażać

rozmnażać v
breed procreate
powiększać liczbę osobników swojego gatunku, mieć potomstwo na świat

rozmokły adj
slushy sodden soggy sopping waterlogged
taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem

rozmowa rɔzˈmɔva n
conversation talk
ustna wymiana zdań

rozmowność n
garrulousness talkativeness
cecha bycia rozmownym, chętnym do rozmowy

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
talkative communicative loquacious
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy

rozmrażać v
unfreeze thaw
wyprowadzać coś ze stanu zamrożenia

rozmyślać rɔzˈmɨɕlaʨ̑ v
consider
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś

rozmówca n
interlocutor
osoba, z którą się rozmawia, partner w rozmowie

rozmówki rɔzˈmufʲci n
phrase book
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

roznamiętniać ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲäʨ̑ v
impassion excite inflame stir
wzbudzać w kimś namiętność

roznegliżowany ˌrɔznɛɡlʲiʒɔˈvãnɨ adj
nude
rozebrany do bielizny, także nagi

roznosić v
communicate deliver
nosząc, przekazywać w różne miejsca
spread
czynić powszechnie znanym
float
docierać w różne miejsca
spread
stawać się rozpowszechnionym

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
despair
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie

rozpaczać v
despair
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpaczliwie adv
despairingly
w sposób rozpaczliwy

rozpaczliwy adj
abysmal
skrajnie niekorzystny, beznadziejny
desperate distressful last-gasp last gasp
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz

rozpad ˈrɔspat n
decay
podzielenie na części

rozpadać v
fall apart
ulegać rozpadowi
set in
(meteorologia, meteorologiczny) dojść stopniowo do intensywnego padania

rozpadlina ˌrɔspaˈdlʲĩna n
fissure
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale
rhagades
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;

rozpakowywać v
unpack
wyjmować z opakowania, zdejmować opakowanie

rozpalać rɔsˈpalaʨ̑ v
heat heat up
bardzo silnie rozgrzewać
kindle stir
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) czynić intensywnym jakieś uczucie
light start
powodować, że coś zacznie się palić
become arouse get excite
(przenośnie, przenośnia) zwiększać intensywność swoich uczuć, podniecać się

rozpatrywać ˌrɔspaˈtrɨvaʨ̑ v
consider examine
(książkowy) brać pod rozwagę, rozważać coś wnikliwie, zaznajamiać się z czymś, analizować
watch in detail
(dawniej, dawny) oglądać coś szczegółowo, przypatrywać się uważnie
look round
rozglądać się dla zorientowania się

rozpieszczać v
spoil pamper coddle cosset mollycoddle overindulge
traktować zbyt pobłażliwie

rozpinać v
unclasp undo
rozłączać coś zapiętego

rozpiętość rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
range scope
odległość między skrajnymi wartościami
span spread
odległość pomiędzy najdalszymi krańcami

rozpoczynać ˌrɔspɔˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
begin start
inicjować coś, dawać początek
znaleźć się na początku

rozpoczęcie ˌrɔspɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
beginning commencement start initialization
moment w którym coś się rozpoczyna

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
fly
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozporządzać v
dispose have at disposal
mieć do dyspozycji; mieć na swoje usługi
manage
nakazywać, jak ktoś ma działać w jakiejś sprawie

rozporządzenie ˌrɔspɔʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
regulation edict ordinance
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

rozpowiadać v
put about
dzielić się wiadomościami z wszystkimi

rozpowszechniony adj
widespread prevalent rife
występujący powszechnie, często, na dużą skalę

rozpowszechnić v
spread
uczynić coś powszechnie znanym

rozpoznawalność n
recognizability
cecha tego, co łatwo można odróżnić od innych

rozpoznawanie n
recognition
identyfikowanie kogoś lub czegoś

rozpoznawać v
identify recognize recognise
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś

rozpoznawczy adj
identification
dający sposobność rozpoznania
spotter
mający za cel rozpoznanie

rozpościerać v
spread
rozkładać na dużej powierzchni coś przedtem złożonego
spread stretch
zajmować dużą powierzchnię lub przestrzeń

rozprasowanie n
flatten with an iron ironing out
rozprostowanie, wygładzenie, usunięcie zagięć w materiale

rozprasować v
flatten with iron
prasując, rozprostować, wygładzić, usunąć zagięcia w materiale; prasując spłaszczyć

rozprasowywanie n
flatten with an iron ironing
rozprostowywanie, wygładzanie, usuwanie zagięć w materiale

rozpraszać v
dispel
przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych
disperse
powodować rozsypkę, rozejście się, rozrzut na wszystkie strony
rozpędzać na wszystkie strony
distract
uniemożliwiać skupienie się nad czym
be distracted
tracić uwagę
clear
(meteorologia, meteorologiczny) ulegać ustąpieniu
disperse
ulegać rozproszeniu: rozdrobnieniu, rozrzutowi, rozsypce, zanikowi
dissipate
(chemia, chemiczny) rozchodzić się w danym ośrodku

rozprawa rɔsˈprava n
trial hearing
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozproszenie n
dissipating
rozmieszczenie w różnych miejscach
scatter
rozniesienie na wszystkie strony; bezładne rozrzucenie

rozproszony adj
diffuse diffused scattered sparse
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie
unfocused
niepotrafiący się skupić

rozprowadzać v
dilute
doprowadzać do rozcieńczenia czegoś
send out
doprowadzać do różnych miejsc, osób, instytucji
spread
nakładać cienką warstwę danej substancji na jakąś powierzchnię

rozprysk n
spray
strumień cieczy lub jego ślad w postaci rozbryzgniętych, drobniutkich kropel

rozprzestrzeniać v
spread
powodować występowanie czego w przestrzeni
czynić powszechnym, znanym
stawać się powszechnym, znanym
występować na rozległym obszarze

rozpusta n
crapulence licence license meretriciousness
(potocznie, potoczny) używanie czegoś z przesadą, brak umiarkowania
debauchery debauch dissipatedness dissoluteness lickerishness
brak moralności w sferze seksualnej

rozpustnie adv
dissolutely lecherously licentiously
w sposób rozpustny, lubieżnie, rozwiąźle

rozpustnik rɔsˈpustʲɲik n
profligate debauchee voluptuary
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna oddający się rozpuście

rozpustny rɔsˈpustnɨ adj
debauched dissolute immoral lecherous wanton
o osobie: oddający się rozpuście

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
solvent
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozpuszczalność n
solubility
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;

rozpuszczalny adj
soluble solvable
taki, który można rozpuścić

rozpuszczony ˌrɔspuʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
loose
(fryzjerstwo, fryzjerski) luzem, niezwiązany
spoiled
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa

rozpuścić rɔsˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
dissolve
sporządzić roztwór dwóch lub więcej substancji, zwykle o różnym stanie skupienia
wywołać zmianę stanu skupienia, topnienie czegoś

rozpęd n
momentum
nabieranie coraz większej szybkości

rozpłodowy adj
breeding
przeznaczony do rozpłodu

rozpłód n
stud
rozmnażanie i uzyskiwanie potomstwa zwierząt hodowlanych

rozregulowanie n
dysregulation
(rzeczownik odczasownikowy) od rozregulować

rozruchy n
riot
burzliwe manifestacje i starcia uliczne

rozrusznik serca n
pacemaker
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego

rozrywać v
dilacerate snap tear
rwąc, rozdzielać na części
tear apart
niszczyć, rozdzielając gwałtownie na strzępy
burst
ulegać gwałtownemu rozpadowi
snap tear
ulegać rozdzielaniu poprzez rwanie się

rozrywka rɔzˈrɨfka n
entertainment amusement
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

rozrzucać rɔzˈʒuʦ̑aʨ̑ v
scatter
rzucać niedbale lub chaotycznie rzeczami

rozrzutny adj
wasteful extravagant lavish profligate
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozróba rɔzˈruba n
aggro
(potocznie, potoczny) awantura, bijatyka, skandal

rozróżniać v
distinguish discern
być świadomym różnic, dostrzegać różnice

rozróżnienie n
distinction
odmienne postrzeganie lub traktowanie
distinguishing
(rzeczownik odczasownikowy) od rozróżnić

rozsadnik n
seedbed
(rolnictwo, rolniczy) wydzielone miejsce do tworzenia rozsad

rozsadzić rɔsˈːaʥ̑iʨ̑ v
plant out
popikować młode rośliny wyhodowane z nasion rosnące zbytgęsto

rozsiewać v
sow
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni
spread
czynić bardziej znanym
spread give off
być źródłem czego

rozstaw n
span
(technologia, technika, techniczny) odległość między poszczególnymi, podobnymi częściami układu

rozstać się v
split up
zakończyć związek

rozstrojony adj
out of tune
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości

rozstrzelić rɔsˈːṭʃɛlʲiʨ̑ v
space out
rozdzielić coś, zwiększyć odstępy między elementami czegoś

rozstrzygać v
adjudicate arbitrate clinch decide hash out judge
podejmować ostateczną decyzję po etapie rozważań

rozstrzygnięcie n
settlement
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu
(rzeczownik odczasownikowy) od rozstrzygnąć

rozstęp n
stretch mark stretchmark stria
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

rozsypywać v
spill
sypiąc, rozrzucać na jakąś powierzchnię
crumble
rozpadać się na drobne części
disperse
tracić członków grupy poprzez rozchodzenie się, rozbieganie się w różne strony
spill
być rozsypywanym

rozszczep n
cleft
miejsce rozszczepione, rozszczepienie

rozszerzanie ˌrɔsʃɛˈʒãɲɛ n
expansion
(rzeczownik odczasownikowy) od rozszerzać

rozszerzać rɔsˈʃɛʒaʨ̑ v
broaden widen
czynić szerszym
spread
zwiększać zasięg czegoś

rozszerzenie n
extension
(informatyka, informatyczny) przyrostek nazwy pliku, zwykle trzyliterowy, wskazujący jego rodzaj;
(technologia, technika, techniczny) moduł pozwalający na zwiększenie funkcjonalności urządzenia

rozszyfrować v
decipher
odczytać kod zabezpieczający tajną informację, np. tekst zapisany szyfrem

rozsądek rɔsˈːɔ̃ndɛk n
sense
intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji;

rozsądnie rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
advisedly wisely
w sposób rozsądny

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
judicious reasonable sensible rational
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargnienie n
absent-mindedness distractedness distractibility
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
absent-minded distracted scatterbrained
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
mite acarus
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztocze n
saprobe saprophyte
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny, którego pokarmem są martwe szczątki organiczne

roztopić rosˈtɔpʲiʨ̑ v
melt out
aspekt dokonany od: roztapiać (albo topić)

roztopy n
thaw
(meteorologia, meteorologiczny) czas odwilży i topnienia śniegu

roztropność n
prudence
działanie z namysłem

roztropny adj
advised judgmatic judgmatical judicious politic senseful
świadczący o roztropności
prudent wise provident prudential sagacious sage
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztrzepany adj
scatterbrained
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

roztrząsać v
deliberate over mull over
rozpatrywać szczegółowo
spread
potrząsając, rozrzucać coś

roztwór ˈrɔstfur n
solution dilution
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
reason intellect
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumienie ˌrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
comprehension
zakres, w jakim ktoś coś rozumie
understand
sposób pojmowania, sposób traktowania czegoś

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
understand comprehend see apprehend get
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
judicious sagacious sapient
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozumowanie n
reasoning
wywód myślowy, sposób wnioskowania

rozumować v
reason
(psychologia, psychologiczny) rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski

rozwaga rɔzˈvaɡa n
consideration reflection
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rozwałkować v
roll out
rozpłaszczyć przez wałkowanie

rozważanie ˌrɔzvaˈʒãɲɛ n
consideration
(rzeczownik odczasownikowy) od rozważać

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
consider ponder
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozważnie adv
sagaciously
w sposób rozważny

rozważny rɔzˈvaʒnɨ adj
cautious deliberative grounded informed
świadczący o rozwadze, roztropności
cautious prudent prudential serious-minded thoughtful
postępujący ostrożnie, z namysłem, rozwagą

rozweselić ˌrɔzvɛˈsɛlʲiʨ̑ v
amuse cheer jolly up
sprawić, że ktoś jest wesoły

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
bifurcation fork
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozwiedziony adj
divorced
taki, który się rozwiódł

rozwiedziony n
divorcee divorcé
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwielitka ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka n
water flea daphnia
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)

rozwiertak n
reamer broach
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do poszerzania otworów;

rozwijać rɔzˈvʲijäʨ̑ v
develop build up flesh out
rozbudowywać
develop extend
zwiększać zasób istniejącej wiedzy
elaborate
mówić więcej na jakiś temat
unroll
rozprostowywać coś zwiniętego
unwrap
rozpakowywać, odwijając opakowanie

rozwinięcie Laplace'a n
Laplace expansion
(matematyka, matematyczny) przedstawienie wyznacznika macierzy w postaci sumy iloczynów elementów jednego z wierszy lub kolumn tej macierzy i dopełnień algebraicznych tych elementów;

rozwinięty ˌrɔzvʲĩˈɲɛ̃ntɨ adj
develop
taki, który osiągnął odpowiedni stopień rozwoju, dobrze ukształtowany

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
solution
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
cancel dissolve
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakończyć umowę
zakończyć małżeństwo
dissolve
likwidować instytucję lub organizację
dissolve dismiss
likwidować zgromadzenie
solve
dochodzić do wyniku zadania, testu
szukać odpowiedzi na zagadkę
szukać sposobu usunięcia problemu
untie
likwidować pęta wiążące kogoś
untie undo unknot
likwidować węzeł lub splątanie
wind up
o instytucji, organizacji: ulegać samolikwidacji

rozwiązły rɔzˈvʲjɔ̃w̃zwɨ adj
promiscuous
niemoralny, rozpustny

rozwlekle adv
wordily
w sposób rozwlekły

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
prolix redundant verbose discursive lengthy long-winded
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwodnik n
divorcee
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwodzić v
divorce
udzielać komuś rozwodu
dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód

rozwojowy ˌrɔzvɔˈjɔvɨ adj
developmental
dotyczący rozwoju

rozwolnienie n
Basra belly Hong Kong dog loose stools looseness of the bowels runs skitters
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca

rozwydrzenie ˌrɔzvɨˈḍʒɛ̃ɲɛ n
rambunctiousness
wyjątkowo swobodne zachowanie świadczące o braku hamulców, rozpasanie

rozwód ˈrɔzvut n
divorce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
development
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozwścieczony adj
incandescent
wyrażający przypływ wściekłości

rozzłościć v
anger
spowodować u kogoś złość
get angry
zacząć odczuwać złość

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvaʨ̑ v
discharge run down
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem
ease tension relieve
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację
unload
rozpakować coś, opróżnić z ładunku

rozłam n
split
utrata jedności

rozłożyć v
biodegrade
wydobyć elementy składowe z określonej całości
dispose
położyć jeden obok drugiego
extend open open out spread spread out
postawić coś złożonego w swej okazałości
break down decompose
ulec podziałowi na mniejsze składowe
decompose
ulec zgniciu

rozłączać v
break disconnect separate
powodować oddzielanie się uprzednio połączonych jednostek
disconnect
tracić łączność

rozłąka n
separation
rozstanie się

rozśmieszać rɔɕˈːmʲjɛʃaʨ̑ v
make laugh
powodować, że ktoś się śmieje

rozświetlać rɔɕˈːfʲjɛtlaʨ̑ v
lighten
czynić jaśniejszym

rościć v
arrogate claim
zgłaszać prawa, pretensje do czegoś

roślina rɔɕˈlʲĩna n
plant
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślina doniczkowa n
potted plant container plant
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych

roślina ozdobna n
ornamental plant
(ogrodnictwo, ogrodniczy) rośliny hodowane ze względu na duże walory dekoracyjne

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
vegetation
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
plant-based
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodzenia roślinnego (1.1), pozbawiony produktów odzwierzęcych
vegetable
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
herbivore
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami
(żartobliwie) wegetarianin, weganin

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
herbivorous phytophagous
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rośliny n
plant
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
skewer spit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
Northern Pintail northern pintail
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
mercury quicksilver
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubaszny ruˈbaʃnɨ adj
robust bawdy coarse earthy
prosty, dosadny, bezceremonialny, swobodny w sposobie zachowania, poufale żartobliwy, frywolny

rubel ˈrubɛl n
rouble ruble
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubiadyna n
rubiadin
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący naturalnie w roślinach z rodziny marzanowatych;

rubid ˈrubʲit n
rubidium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubież ˈrubʲjɛʃ n
borderline
(podniośle) strefa pograniczna, obszar przygraniczny
line
(wojskowość, wojskowy) pas terenu, na którym odbywają się operacje wojenne

rubin ˈrubʲĩn n
ruby
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
ruby
mający kolor rubinu

ruch rux n
move movement
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka
movement motion
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
traffic movement
sposób poruszania się na drodze

ruch jednostajny n
uniform motion
(fizyka, fizyczny) ruch, w którym ciało fizyczne porusza się ze stałą szybkością;

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
resistance movement
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;

ruch posuwisto-zwrotny ˈrux ˌpɔsuvʲistɔ‿ˈzvrɔtnɨ n
reciprocating motion reciprocating movement to-and-fro motion
(fizyka, fizyczny) ruch prostoliniowy o niezmiennym kierunku i cyklicznie zmiennym zwrocie;

ruch społeczny n
social movement
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma zbiorowego, spontanicznego działania ludzi, która posiada wspólny cel wywołania określonej zmiany w społeczeństwie;

ruch uliczny ˈrux uˈlʲiʧ̑nɨ n
traffic
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw

ruchliwy adj
active
będący w nieustannym ruchu
busy
charakteryzujący się wzmożonym ruchem

ruchomość ruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
chattel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić;

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
mobile
dający się przenosić
moving locomotive
poruszający się

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
moving sidewalk moving walkway travelator autowalk moving pavement travolator
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

ruda ˈruda n
ore
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

ruda darniowa n
bog iron
skała osadowa o niewielkiej zawartości żelaza, powstająca na torfowiskach i innych podmokłych terenach;

rudawiec ruˈdavʲjɛʦ̑ n
hardpan
(geologia, geologiczny) twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni;

rudera ruˈdɛra n
ruin shanty
stary, zniszczony, walący się budynek

rudowłosy ˌrudɔvˈwɔsɨ adj
redheaded redhead
mający rude włosy

rudy ˈrudɨ adj
ginger red-head redhead rufous
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)
w kolorze rdzy

rudzik ˈruʥ̑ik n
robin
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
stern aft
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rugby rugby football
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
ruin
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla

rujnować rujˈnɔvaʨ̑ v
ruin
burzyć, niszczyć, doprowadzać do ruiny
doprowadzać do katastrofy finansowej
niszczyć czyjeś zdrowie fizyczne lub psychiczne

rukiew wodna n
watercress yellowcress
(botanika, botaniczny) Nasturtium officinale W. T. Aiton, jadalna roślina z rodziny kapustowatych;

rukola ruˈkɔla n
arugula rocket rucola
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa

rulez interjection
rulez
(slangowo) składnik fraz wykrzyknikowych z rzeczownikiem, oznaczających czyjeś przekonanie o wyjątkowości czegoś, o byciu najlepszym w swojej kategorii

rulon n
roll
cylindryczny zwój z czegoś płaskiego
rouleau
walec z umieszczonych obok siebie monet czy innych okrągłych rzeczy

rum rũm n
rum
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumak ˈrũmak n
courser steed
rasowy koń

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
camomile chamomile chamomilla
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;
chamomile tea
napar z rumianku (1.1)

rumiany rũˈmʲjãnɨ adj
ruddy
mający czerwony lub różowy kolor

rumieniec n
blush flush blushing
czasowe różowe zabarwienie policzków

rumienić v
brown
przypiekać lub przysmażać na złocistobrązowo

rumowisko n
rubble
nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały
(geologia, geologiczny) odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki

rumpel n
tiller
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej

rumpologia n
rumpology
(ezoteryka) pseudonaukowa metoda wróżenia z pośladków

rumsztyk n
rump steak rumpsteak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek z mięsa wołowego;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
Romanian
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
Romanian
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rundi n
Kirundi Rundi
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;

runianka japońska n
Japanese pachysandra carpet box
(botanika, botaniczny) Pachysandra terminalis, zimozielona roślina krzewinkowa z rodziny bukszpanowatych pochodząca z Chin i Japonii;

runiczny adj
runic
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami

runo leśne ˈrũnɔ ˈlɛɕnɛ n
groundcover
(leśnictwo) najniższe, przyziemne piętro roślin i grzybów w lesie; splątana warstwa roślin i korzeni, która pokrywa dno lasu;

runąć v
collapse
gwałtownie zawalić się
o planach: gdy nagle stają się niewykonalne
plummet
gwałtownie upaść w wyniku działania siły ciężkości

rupia ˈrupʲja n
rupee
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rupiecie ruˈpʲjɛ̇ʨ̑ɛ n
junk
zbiór starych, zniszczonych i nieprzydatnych rzeczy

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
junker
stary, zepsuty przedmiot

rura ˈrura n
pole stripperpole
słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych
tube pipe
przewód do transportu płynów;

rurarz ˈruraʃ n
pipelayer
osoba produkująca rury
osoba układająca rury

ruraż ˈruraʃ n
pipelaying
czynność układania rur
efekt układania rur

rurki ˈrurʲci n
skinny jeans slim-fit pants
(potocznie, potoczny) obcisłe spodnie z nieposzerzanymi nogawkami

rurociąg ruˈrɔʨ̑ɔ̃ŋk n
pipeline
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

rurownia n
pipe shop tube works
(technologia, technika, techniczny) wydział produkcyjny zakładu, gdzie wytwarza się rury

rusałka pawik n
European peacock peacock butterfly
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais io L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych, o dużych, wielokolorowych plamkach na końcach skrzydeł („pawie oczka”);

rusałka pokrzywnik n
small tortoiseshell
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;

rusałka żałobnik n
Camberwell beauty mourning cloak
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Nymphalis antiopa L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;

rusiński adj
Rusyn Ruthenian
związany z Rusinami

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
Russophobia
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

rustyka n
rustication
dekoracyjne wykończenie ściany okładziną z chropowato ociosanego kamienia na wzór naturalnego łomu kamiennego;

rustykalność n
rusticity
(książkowy) cecha tego, co rustykalne

rusycyzm ruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
russianism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
russification
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

ruszać ˈruʃaʨ̑ v
move
wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu
(potocznie, potoczny) powodować silne emocje
move on start
rozpoczynać działanie
start
(potocznie, potoczny) dotykać
touch
(potocznie, potoczny) uszczuplać zasoby

ruszać się jak mucha w smole ˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈmuxa ˈf‿smɔlɛ v
go as slow as a snail go slow as molasses in January
robić coś bardzo wolno, leniwie, ospale

ruszt ruʃt n
beam grid
(budownictwo) płaski układ konstrukcyjny, złożony z krzyżujących się belek
grate grill
część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
scaffold scaffolding
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruszyć z kopyta ˈruʃɨʨ̑ s‿kɔˈpɨta v
hit the ground running
przystąpić do czegoś od razu, coś zaczęło się natychmiast

ruta ˈruta n
rue
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
ruthenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherford
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) pozaukładowa jednostka aktywności źródła promieniotwórczego
rutherfordium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rutyna ruˈtɨ̃na n
rutin rutoside sophorin
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego;

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
sciatica
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;

rwać rvaʨ̑ v
tear
szarpiąc dzielić coś na części
wydobywać, wyrywać

rwetes n
hustle
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
fish
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

ryba psuje się od głowy ˈrɨba ˈpsujɛ‿ɕɛ ɔd‿ˈɡwɔvɨ proverb
a fish rots from the head down
korupcja (albo inne niekorzystne zjawisko) zaczyna się na szczytach władzy

ryba świętego Piotra ˈrɨba ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈpʲjɔtra n
st. Peter's fish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tilapia nilowa przyrządzana w okolicach Jeziora Galilejskiego i serwowana jako regionalna atrakcja turystyczna

rybacki rɨˈbaʦ̑ʲci adj
fishing jack-boot
związany z rybactwem i rybakami, dotyczący rybactwa i rybaków

rybaczek srokaty n
pied kingfisher
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

rybaczki n
pedal pushers
spodnie z nogawkami skróconymi pod kolanami

rybak ˈrɨbak n
fisherman fisher
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybie oko ˈrɨbʲjɛ ˈɔkɔ n
fish eye
(dosłownie) oko należące do ryby
fisheye fisheye lens
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
tern
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rybitwa białowąsa n
whiskered tern
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida, gatunek ptaka z rodziny mewowatych

rybny ˈrɨbnɨ adj
finny
(książkowy) obfitujący w ryby, pełen ryb, rybodajny
fish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem
fish fish shop fish store fishmonger’s fishmonger’s shop
związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
riboflavin
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rybosom n
ribosome
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
osprey
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rybołów zwyczajny n
osprey fish eagle fish hawk river hawk sea hawk
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;

rybołówstwo n
fishing fishery
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerski rɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
knightly
związany z rycerzem i rycerstwem
chivalrous
zachowujący się w sposób przypisywany średniowiecznemu rycerstwu
świadczący o rycerstwie, rycerskości

rycerskość rɨˈʦ̑ɛrskɔɕʨ̑ n
gallantry
cecha tego, co/kto rycerskie/rycerski

rycerstwo n
chivalry knighthood
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
knight cavalier ritter
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rycerz zielonego stolika n
knight of the green baize knight of the green cloth
(przestarzałe, przestarzały) (środowiskowy) (termin karciany) (żartobliwie) gracz w karty

rycina rɨˈʨ̑ĩna n
print
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;

ryczeć ˈrɨʧ̑ɛʨ̑ v
roar
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

rycząca czterdziestka rɨˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛstka n
Mrs. Robinson tigercow
(potocznie, potoczny) dojrzała kobieta ubierająca i zachowująca się jak nastolatka, próbująca ukryć upływ czasu

ryczące czterdziestki n
Roaring Forties
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pas wód oceanicznych na półkuli południowej między 40°–50°, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry i panuje sztormowa pogoda;

rydwan ˈrɨdvãn n
chariot
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

rydz rɨʦ̑ n
camelina false flax gold-of-pleasure
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista z gatunku Camelina sativa (L.) Crantz, lnicznik siewny
red pine mushroom saffron milk cap
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;

ryfampicyna n
rifampicin rifampin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

ryft n
rift
(geologia, geologiczny) rów tektoniczny o znacznej długości i głębokości;

rygiel n
bolt
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla
nog nogg nogging nogging-piece
(budownictwo) pręt konstrukcyjny poziomy albo pochyły, który łączy słupy drewnianego szkieletu budowlanego lub belka dzieląca szkielet ściany na mniejsze części czy też wydzielająca w niej otwory okienne albo drzwiowe

rygor ˈrɨɡɔr n
rigor rigour
ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów

rygorystycznie adv
stringently
w sposób rygorystyczny

rygorystyczny adj
rigorous
przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny

ryj rɨj n
snout
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt

ryjówka n
shrew
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

rykoszet rɨˈkɔʃɛt n
ricochet
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;

rykowisko n
rutting season
(łowiectwo, łowiecki) czas godów u jeleni

rylec n
stylo stylus
(historia, historyczny, historycznie) starożytny przyrząd do pisania na tabliczkach

rym rɨ̃m n
rhyme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rymarz ˈrɨ̃maʃ n
saddler
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry

rymowanka n
nursery rhyme
(potocznie, potoczny) prosty, krótki wiersz rymowany

rymować rɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
rhyme
tworzyć rymy

rynek ˈrɨ̃nɛk n
market
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
market marketplace
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rynek pieniężny ˈrɨ̃nɛk pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ n
money market
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;

rynkowy adj
market traded
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

rynna ˈrɨ̃nːa n
gully
(geologia, geologiczny) długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody;
gutter
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

ryno-
rhin- rhino-
pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z nosem

rynologia n
rhinology
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

rysa n
crack
podłużne pęknięcie powierzchni
scratch
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

rysik n
lead refill
pręcik stanowiący wkład do ołówka lub kredki
stylus
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;

ryski ˈrɨsʲci adj
Rigan
związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
draw pencil
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia
scratch
robić rysy na jakiejś twardej powierzchni

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
drawer draughtsman
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
drawing cartoon
to, co zostało narysowane;

rysunek techniczny n
technical drawing
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;

ryt n
engraving
(sztuka) rycina
(sztuka) rysunek wyryty w twardym materiale
rite
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej;
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie

rytm rɨtm̥ n
rhythm
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytmicznie adv
rhythmically
w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem

rytmiczny adj
rhythmic rhythmical
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo
utrzymany w rytmie

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ritual
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
ritual
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rytuksymab n
rituximab
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek immunologiczny (immunosupresyjny i przeciwnowotworowy) do terapii niektórych chłoniaków, białaczek i chorób autoimmunizacyjnych; przeciwciało monoklonalne będące chimerą ludzko-mysią

rywal n
rival competitor opponent challenger contestant contester
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
competition contest rivalry
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka
rivalry
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie

rywalizować v
compete vie
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

rywaroksaban n
rivaroxaban
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) doustny lek przeciwkrzepliwy, bezpośredni inhibitor czynnika Xa

ryza ˈrɨza n
ream
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom;

ryzalit n
avant-corps
(architektura, architektoniczny) fragment budynku wysunięty z lica elewacji na całej jego wysokości, od fundamentu po dach

ryzosfera n
rhizosphere
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzykant rɨˈzɨkãnt n
risktaker
ktoś lubiący podejmować ryzyko

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
risk
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
risk
narażać coś cennego na utratę

ryzykowny ˌrɨzɨˈkɔvnɨ adj
chancy risky
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu

ryć rɨʨ̑ v
dig burrow churn
kopać, robić doły w ziemi
engrave incise
wyrzynać coś w płycie, kamieniu, drewnie, metalu
grind away
(środowiskowy) uczyć się
(środowiskowy) uczyć się

ryś rɨɕ n
lynx
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś euroazjatycki n
Eurasian lynx
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś euroazjatycki (1.1)

ryś iberyjski n
Iberian lynx
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś iberyjski (1.1)

ryś kanadyjski n
Canada lynx Canadian lynx
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku ryś kanadyjski (1.1)

ryś rudy n
bobcat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
bobcat red lynx
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku rysi rudych (1.1)

ryż rɨʃ n
rice
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ugotowane nasiona ryżu (1.1)

ryż jaśminowy n
jasmine rice
(spożywczy) rodzaj białego ryżu pochodzącego z Tajlandii

ryżanin rɨˈʒãɲĩn n
Rigan
mieszkaniec Rygi

rzadki ˈʒatʲci adj
rare unique
zachodzący rzadko
thin watery semi-fluid
półpłynny, mający półpłynną konsystencję

rzadko ˈʒatkɔ adv
seldom rarely
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami
sparsely
o elementach w zbiorze: daleko od siebie

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
rarity
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzec ʒɛʦ̑ v
say
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) mówić, odzywać się, komunikować coś
tell say
(książkowy) powiedzieć, odezwać się, zakomunikować coś

rzecz ʒɛʧ̑ n
problem
sprawa, problem, zagadnienie
subject
temat, treść, wątek
thing
wytwór materialny, przedmiot

rzecz gustu ˈʒɛʤ̑ ˈɡustu idiom
matter of taste
zwrot wyrażający, że coś jest zależne od czyichś upodobań, od tego, co komuś się podoba

rzecznictwo n
advocacy
występowanie jako obrońca bądź rzecznik kogoś lub czegoś, popieranie jakiejś sprawy

rzeczniczka n
spokeswoman
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
spokesman
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzecznik prasowy ˈʒɛʧ̑ʲɲik praˈsɔvɨ n
spokesman
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
fluvial
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
noun substantive noun substantive
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownik odczasownikowy ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik ˌɔṭʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ n
gerund
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
proper noun
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego

rzeczownik zbiorowy ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ zbʲjɔˈrɔvɨ n
collective noun
(gramatyka) rzeczownik, który określa zbiór przedmiotów jednostkowych

rzeczownikowo adv
substantively
w sposób właściwy rzeczownikowi

rzeczownikowy adj
nominal substantive
(gramatyka) odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

rzeczowy adj
material
odnoszący się do rzeczy (a nie osób)
pertinent relevant
dotyczący treści (a nie strony formalnej)

rzeczoznawca n
expert
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
reality
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeczywisty ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
real actual
mający miejsce naprawdę

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ adv
actually really indeed truly certainly genuinely
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
is that so
w formie pytania: wyraża wątpliwość

rzeka ˈʒɛka n
river
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzekomo
allegedly ostensibly professedly purportedly reportedly reputedly
tak, że coś przypomina, ale jest niewiarygodne lub nieprawdziwe

rzekomy adj
supposed alleged ostensible professed pseudo purported
niebędący takim, za jakiego się go uważa

rzemienica ˌʒɛ̃mʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
leatherwood
(botanika, botaniczny) Eucryphia lucida, rodzaj krzewów lub drzew z rodziny radziliszkowatych rosnących na Tasmanii

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
artisan craftsman
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
craft handicraft
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności
technique
umiejętności warsztatowe artysty, obejmujące technikę tworzenia i znajomość formy dzieła
trade
(potocznie, potoczny) zawód, profesja, zajęcie

rzep ʒɛp n
bur burr
owoc łopianu, pokryty małymi haczykami, łatwo czepiający się ubrań i futer
velcro
(potocznie, potoczny) zapięcie z tkaniny velcro

rzepa n
turnip
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepak ˈʒɛpak n
colza rape
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

rzepka n
kneecap patella
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzesza ˈʒɛʃa n
crowd multitude throng
mnóstwo, duża liczba ludzi

rzeszoto ʒɛˈʃɔtɔ n
riddle
sito o dużych otworach

rzetelność n
thoroughness
cecha dokładnego wypełniania obowiązków

rzetelny ʒɛˈtɛlnɨ adj
reliable honest fair
należycie wykonujący swoje obowiązki

rzewny adj
wistful
żałosny, tęskny, pełen smutku

rzezimieszek ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk n
mugger robber thief
(książkowy) złodziej, rabuś, bandzior

rześki adj
brisk
świadczący o wigorze, gotowości do działania
fresh
pełen orzeźwienia, świeżości
refreshed
pełen chęci do działania

rzeź ʒɛɕ n
massacre slaughter bloodbath carnage shambles
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk idiom
massacre of the innocents slaughter of the innocents
(żartobliwie) sprawdzian, egzamin, którego większość uczestników nie zdaje

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk n
massacre of the innocents slaughter of the innocents
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela;

rzeźba ˈʒɛʑba n
architecture
ukształtowanie budynku
lie
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) ukształtowanie terenu;
sculpture
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną
sculpture carving
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;

rzeźbiarski adj
sculptor's
(sztuka) związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
sculptor
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźbienie ʒɛʑˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
sculpturing
(rzeczownik odczasownikowy) od rzeźbić

rzeźbić ˈʒɛʑbʲiʨ̑ v
sculpt
(sztuka) wycinać w czymś, nadając określony kształt

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
butcher's shop
(dawniej, dawny) jatki, w których sprzedaje się mięso
slaughterhouse abattoir
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
butcher
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym
gopher guppy
(środowiskowy) dialekt traderów forex para GBP/JPY

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
cardamine cuckooflower lady's smock
(botanika, botaniczny) niejadalna roślina zielna z rodziny kapustowatych (Cardamine L.);
cress garden pepper cress pepper grass pepperwort poor man's pepper
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżucha wodna ʒɛˈʒuxa ˈvɔdna n
watercress
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potoczna nazwa rukwi wodnej

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
gonorrhea gonorrhoea
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzeżączkowy adj
gonorrheal
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

rzodkiew n
radish
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
radish
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)

rzucawka n
eclampsia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) napad drgawek

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
break up
(potocznie, potoczny) zrezygnować ze związku z kimś
cast throw fling
wywoływać chwilowy lot przedmiotu

rzucać mięsem ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈmʲjɛ̃w̃sɛ̃m v
to drop the F-bomb
(potocznie, potoczny) przeklinać, używać wulgaryzmów, zwłaszcza dosadnych

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
cast pearls before swine
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzucać się w oczy ˈʒuʦ̑aʨ̑‿ɕɛ ˈv‿ɔʧ̑ɨ idiom
stand out be conspicuous stick out
być bardzo widocznym, razić, zwracać na siebie uwagę

rzucić w diabły ˈʒuʨ̑iʥ̑ ˈv‿dʲjabwɨ v
let go to hell
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający chęć porzucenia czegoś nagle, pozbycia się kogoś, czegoś

rzut ʒut n
throw
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą

rzut beretem adv
stone's throw
(żartobliwie) niedaleko, w pobliżu, bardzo blisko

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
discus throw
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
penalty kick
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
hammer throw
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oka ˈʒut ˈɔka n
glance peek
zerknięcie, szybkie spojrzenie

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
javelin throw
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
corner kick corner
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzutka ˈʒutka n
dart
(potocznie, potoczny) strzałka, lotka

rzutki ˈʒutʲci adj
energetic go-ahead
energiczny, pomysłowy, przedsiębiorczy

rzutnik ˈʒutʲɲik n
projector
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
gargoyle
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
barf puke throw up upchuck
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Roman
mieszkaniec Rzymu

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
Roman
mieszkanka Rzymu (miasta)

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
Roman
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
Roman Catholic
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
government administration
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
order
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby
row line
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
puppet state
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
governmental government
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządy n
reign
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
rule reign
sprawować władzę, panować

rzępolić ʒɛ̃mˈpɔlʲiʨ̑ v
rasp
(lekceważąco, lekceważący) grać nieumiejętnie na jakimś instrumencie, zwłaszcza strunowym

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
duckweed
(botanika, botaniczny) Lemna L., rodzaj roślin unoszący się na powierzchni wody;
eyelash
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

rzęsorek mniejszy n
Mediterranean water shrew Miller's water shrew Southern water shrew
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys milleri Mottaz, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych;

rzęsorek rzeczek n
Eurasian water shrew water shrew
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys fodiens Pennant, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych, żyjącego nad czystymi wodami lub na terenach bagiennych;

rzęsówka rzęsowa n
small china-mark
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cataclysta lemnata L., gatunek niewielkiego motyla wodnego z rodziny wachlarzykowatych;

rzęzić v
rattle ruckle splutter wheeze
wydawać charakterystyczny dźwięk podczas oddychania wskutek choroby dróg oddechowych

rzężenie suche n
dry rale
(medycyna, medyczny) szmer oddechowy objawiający się świstami, szmerami tchawiczymi, furczeniem

résumé n
résumé
podsumowanie, streszczenie

ród rut n
family house
duża, wielopokoleniowa rodzina

róg ruk n
angle
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu
corner
miejsce styku dwóch ulic
(sport, sportowy) miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym
horn
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
powder horn
(dawniej, dawny) pojemnik z rogu (1.7), np. na tytoń, sól, proch strzelniczy

róg alpejski ˈruk alˈpɛjsʲci n
alphorn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument dęty przypominający trombitę;

róg mgłowy ˈruk ˈmɡwɔvɨ n
foghorn
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
cornucopia horn of plenty
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i n
cornucopia horn of plenty
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ułamany róg kozy Amaltei nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich: Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche oraz emblemat bogactwa i dostatku;

rój ruj n
swarm
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

rów ruf n
butt crack
(wulgarnie, wulgaryzm) wgłębienie między pośladkami
ditch
podłużny dół wykopany w ziemi

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
peer age-mate
osoba w tym samym wieku

równanie ruvˈnãɲɛ n
equation
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
equation of state
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

równać ˈruvnaʨ̑ v
flatten equal
być takim samym co do wartości, liczby, ilości itp.

równie ˈruvʲɲɛ adv
equally
w taki sam sposób

również ˈruvʲɲɛʃ particle
also too as well either neither nor
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
equator
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
celestial equator
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
ecuatorial equatorial
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem
ecuatorial rain forest
(geografia, geograficzny) charakterystyczny dla obszarów znajdujących się w pobliżu równika ziemskiego

równina ruvʲˈɲĩna n
plain
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
alluvial plain
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;

równo ˈruvnɔ adv
equally
jednakowo, równomiernie
evenly
gładko
exactly precisely sharp
dokładnie
regularly steadily
regularnie
straight
prosto

równoboczny adj
equilateral
(geometria) mający wszystkie boki równe

równoczesny adj
simultaneous
odbywający się w tym samym czasie

równocześnie ˌruvnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
simultaneously at the same time concurrently
w tym samym czasie; jednocześnie

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
parallel
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
parallelogram
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
parallelepiped
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
parallel
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek
(geometria) o płaszczyznach, półpłaszczyznach: mające ten sam kierunek prostych prostopadłych

równoleżnik n
parallel
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równomiernie adv
levelly
w sposób równomierny, równo

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
equinox
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
autumnal equinox
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
spring equinox vernal equinox
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równonocny adj
equinoctial
(astronomia, astronomiczny) związany z równonocą, dotyczący równonocy

równoramienny adj
isosceles
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równorzędny adj
coordinate equivalent well-matched
o takiej samej wartości pod jakimś względem

równouprawnienie n
equality equal rights
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
equilibrium balance
stabilny stan jakiegoś układu

równowartościowy adj
equivalent
równy pod względem wartości

równoważny adj
equivalent tantamount
mający równe znaczenie, równą wartość

równoważyć v
balance equipoise even
utrzymywać w równowadze
balance
utrzymywać się w równowadze z czym innym

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
equality
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

równy ˈruvnɨ adj
equal
posiadający identyczną wartość
even
posiadający gładką powierzchnię

rózga ˈruzɡa n
rod switch twig birch stick
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

róż ruʃ n
pink
kolor różowy
rouge blusher
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;

róża ˈruʒa n
rose
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

róża alpejska n
Alpen rose Alpine rose
(botanika, botaniczny) Rosa pendulina, gatunek krzewu należący do rodziny różowatych;

róża dzika ˈruʒa ˈʥ̑ika n
dog rose
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;

róża francuska ˈruʒa frãnˈʦ̑uska n
French Rose Gallic Rose Rose of Provins
(botanika, botaniczny) Rosa gallica, gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie;

róża herbaciana ˈruʒa ˌxɛrbaˈʨ̑ãna n
tea rose
(botanika, botaniczny) odmiana róży zazwyczaj o bladożółtych kwiatach, wydzielających zapach podobny do zapachu herbaty

róża karnawałowa n
carnival rose
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) różopodobne ciastko;

róża wiatrów ˈruʒa ˈvʲjatruf n
compass rose wind rose
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)
wind rose plot
(meteorologia, meteorologiczny) diagram obrazujący statystyki kierunków i prędkości wiatrów w danym punkcie

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
rosary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różany ruˈʒãnɨ adj
rose rosy
odnoszący się do róż, wykonany z róż

różdżka ˈruʃʧ̑ka n
divining fork divining rod dowsing fork dowsing rod fork
przedmiot wskazujący radiestecie ukryte źródło wody lub pokłady minerałów
wand
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
difference
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różniczka ruʒʲˈɲiʧ̑ka n
differential
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

różniczkowalny ˌruʒʲɲiʧ̑kɔˈvalnɨ adj
differentiable
(matematyka, matematyczny) o funkcji: mający pochodną w danym punkcie

różnić ˈruʒʲɲiʨ̑ v
differ
być różnym, innym od czegoś pod jakimiś względami

różnorako adv
multifariously sundrily
w sposób składający się z elementów różnego gatunku, różnorodnie, różnie, rozmaicie

różnorodnie adv
diversely variously
w sposób różnorodny; składając się z różnych rodzajów, walorów, itp., nierzadko przeciwstawnych

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
diversity variety multiplicity diversification plurality
cecha tego, co jest różnorodne

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
diverse
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różny ˈruʒnɨ adj
different
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech

różowawy ˌruʒɔˈvavɨ adj
pinkish
w kolorze podobnym do różowego

różowo adv
pinkly rosily
z użyciem różowej barwy, z obecnością różu

różowoskrzydły ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
pink-winged
taki, który ma różowe skrzydła

różowy ruˈʒɔvɨ adj
pink rosy
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;
rose
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zgodny z planami, zamierzeniami
rosy
taki, który się zarumienił

różyca ruˈʒɨʦ̑a n
erysipeloid
(medycyna, medyczny) groźna dla ludzi zakaźna choroba świń wywoływana przez Erysipelothrix rhusopathiae, włoskowca różycy;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
rubella German measles
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

rąbać ˈrɔ̃mbaʨ̑ v
chop
ścinać przy pomocy siekiery, topora lub maczety
chop wood
dzielić na części przy pomocy siekiery, topora lub maczety
gobble up wolf wolf down
(potocznie, potoczny) jeść

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
handle grip handgrip
uchwyt, rękojeść

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
castor oil plant
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
hands up
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręce opadają
words fail someone
… wyrażająca bezsilność, rezygnację lub dezaprobatę: nie wiadomo, co robić; nic (już) nie można poradzić; odechciewa się wszystkiego

ręcznie ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
manually
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
towel
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
handmade
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)
manual
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny

ręczyć ˈrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
avouch vouch
odpowiadać za coś lub za kogoś

rędzina n
rendzina
(geologia, geologiczny) płytka gleba powstająca na skałach wapiennych;

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
arm
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce
hand arm
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

ręka Fatimy ˈrɛ̃ŋka faˈtʲĩmɨ n
hamsa hand of Fatima
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol używany w krajach arabskich;

ręka rękę myje
you scratch my back and I'll scratch yours
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
oven bag roasting bag
(gastronomia) rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy
sleeve
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
glove
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
handle
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
manuscript script autograph longhand
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;

rżeć rʒɛʨ̑ v
heehaw hee-haw
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) śmiać się głośno, hałaśliwie
neigh whinny whicker
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabat ˈsabat n
Sabbat Sabbath
(ludowy) tajemny zlot czarownic

sabatarianizm ˌsabatarʲˈjä̃ɲism̥ n
sabbatarianism
przekonanie, że dniem świętowanym ku czci Boga powinna być sobota

sabaudzki adj
Savoyard
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

sabot ˈsabɔt n
sabot
(obuwnictwo, obuwniczy) drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotage
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
sabotage
stosować sabotaż

sabra ˈsabra n
Sabra
(etnografia, etnograficzny) (środowiskowy) Żyd, rdzenny mieszkaniec Izraela

sacharyd n
saccharide
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan

sad sat n
orchard
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sad jabłoniowy n
apple orchard
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie

sadcom n
sadcom
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) komedia poruszająca poważne tematy, np. problemy psychiczne, życiowe porażki, nałogi itp.

sadhu n
sadhu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;

sadomasochistyczny adj
sadomasochistic
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

sadownik n
orchardist
osoba, która uprawia sad

sadysta n
sadist
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystycznie ˌsadɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
sadistically
w sposób sadystyczny

sadystyczny adj
sadistic
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

sadyzm n
sadism
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

sadza ˈsaʣ̑a n
soot
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzawka n
pool
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

sadzać v
seat
umieszczać na miejscach siedzących

sadzeniak saˈʣ̑ɛ̃ɲak n
seed potato
(rolnictwo, rolniczy) bulwa ziemniaka przeznaczona do sadzenia

sadzenie saˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
planting
(rzeczownik odczasownikowy) od sadzić

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
plant
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

sadzonka saˈʣ̑ɔ̃nka n
seedling
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina
set
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu

safari saˈfarʲi n
safari
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

saffloryt n
safflorite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

safian ˈsafʲjãn n
Morocco leather morocco saffian
cienka, wyprawiona, kolorowo barwiona skóra kozia;

saficki adj
Sapphic
związany z Safoną, dotyczący Safony
sapphic
(książkowy) związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej

saga ˈsaɡa n
saga
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

saganaki ˌsaɡãˈnaci n
saganaki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej

sagging n
sagging
moda na noszenie nisko opuszczonych spodni

sago n
sago
mączka otrzymywana z m.in. sagowców, także jej zamienniki z mąki np. kartoflanej;

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
Saharan
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sahib ˈsaxʲip n
sahib
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
spring roll egg roll pancake roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

sajmiri n
saimiri
(zoologia, zoologiczny) mała małpa występująca w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej;

sajmiri wiewiórcza n
common squirrel monkey
(zoologia, zoologiczny) Saimiri sciureus Linnaeus, rodzaj ssaka naczelnego z rodziny płaksowatych;

sake ˈsakɛ n
sake saké
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

sakmar ˈsakmar n
Sakmarian
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sacrament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

sakramentalia n
sacramental
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

sakramentalnie saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ adv
sacramentally
na mocy sakramentu

sakramentalny saˈkrãmɛ̃ntalnɨ adj
sacramental
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

sakramentarz n
sacramentary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saxophone sax
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
saxophonist
muzyk, który gra na saksofonie

sakura n
sakura
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;

sala ˈsala n
hall room chamber concourse
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

sala chorych ˈsala ˈxɔrɨx n
sickroom
(medycyna, medyczny) szpitalne pomieszczenie przeznaczone dla chorych

sala królestwa n
Kingdom Hall
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;

salabhasana n
salabhasana
jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry

salada saˈlada n
sallet
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu;

salam ˈsalãm interjection
salaam salam
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

salamancki adj
Salamancan
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamander
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salamandra plamista n
fire salamander
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;

salami saˈlãmʲi n
salami
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salceson salˈʦ̑ɛsɔ̃n n
brawn head cheese
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

saldo ˈsaldɔ n
balance
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;

saletra n
saltpetre
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salezjanin n
Salesian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;

salicyl saˈlʲiʦ̑ɨl n
salicyl
(chemia, chemiczny) grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego

salicylan n
salicylate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu salicylowego;

salicylowy adj
salicylic
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

salicyna n
salicin
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

salina saˈlʲĩna n
saltern salt pan
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

salmonella ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa n
salmonella
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

salmonelloza n
salmonellosis
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk n
Judgment of Solomon
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron

salon ˈsalɔ̃n n
salon living room
główny, dzienny pokój w mieszkaniu

salonka saˈlɔ̃nka n
saloon coach
(kolejnictwo) ekskluzywny wagon kolejowy z salonem;

salonowiec ˌsalɔ̃ˈnɔvʲjɛʦ̑ n
salonard
(książkowy) bywalec salonów, człowiek wyrobiony towarzysko

salowa n
hospital ward
(medycyna, medyczny) kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

salpingektomia n
salpingectomy
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salsa ˈsalsa n
salsa
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

salsefia salˈsɛfʲja n
salsafy salsify vegetable oyster
jadalny korzeń salsefii (1.1)
salsify vegetable oyster salsafy
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;

salto ˈsaltɔ n
somersault
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

salto mortale n
salto mortale
(książkowy) ryzykowne posunięcie
(sport, sportowy) niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem

salwa ˈsalva n
salvo
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
Salvadoran
odnoszący się do państwa Salwador

salwatorianin n
Salvatorian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;

salzburski adj
Salzburgian
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

sam sãm pronoun
alone single
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny
just very
właśnie taki (a nie inny)
oneself
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny

sam tego chciałeś, Grzegorzu Dyndało ˈsãm ˈtɛɡɔ ˈxʲʨ̑awɛʑ ɡʒɛˈɡɔʒu dɨ̃nˈdawɔ idiom
'tis your own fault, George Dandin
zwrot przytaczany, gdy poszkodowany sam jest przyczyną własnych kłopotów

sam w sobie adj
in and of itself in and of oneself in itself
oceniany niezależnie od okoliczności, bez porównania z czymś innym

samar ˈsãmar n
samarium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samaryjski adj
of Samaria
odnoszący się do Samarii, związany z Samarią

samarytanin n
Samaritan
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

samarytański adj
Samaritan
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;

sambal n
sambal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry indonezyjski sos chili;

sambar n
sambar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;

samica sãˈmʲiʦ̑a n
female
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
male
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samijski adj
Samean Samian Samiot
związany z Samos, dotyczący Samos

samizdat n
samizdat
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
Samoan
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobieżny adj
automotive
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
suicide
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczy ˌsãmɔˈbujʧ̑ɨ adj
suicidal
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
suicide
zabicie samego siebie;

samobójstwo przez policję n
copicide death by cop suicide by cop suicide by police
(kryminologia, kryminologiczny) prowokacyjne zachowanie straceńca zmierzające de facto do wykonania na sobie zabójstwa rękami policji

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
automotive car motor
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochodzik ˌsãmɔˈxɔʥ̑ik n
toy car
samochód-zabawka

samochwalstwo n
boast
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
car automobile
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samochód dostawczy sãˈmɔxud ːɔˈstafʧ̑ɨ n
light commercial vehicle pickup
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków

samoczynnie sa.mɔˈt͡ʂɨn.ɲɛ adv
automatically
w sposób samoczynny

samodzielnie ˌsãmɔˈʥ̑ɛlʲɲɛ adv
alone
samotnie, bez innych
on one's own by oneself
bez cudzej pomocy, o własnych siłach

samodzielność n
independence self-reliance
niezależność, uniezależnienie

samodzielny ˌsãmɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
independent
radzący sobie bez cudzej pomocy
oddzielny, wyłączony z reszty

samogwałt n
self-abuse
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
vowel
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
ocean sunfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samoistny adj
self-contained
będący odrębną całością, niezwiązaną z niczym
spontaneous
istniejący sam z siebie; powstały niezależnie od przyczyn zewnętrznych

samokontrola n
self-control
kontrolowanie własnych działań; kontrola nad sobą

samokrytycyzm ˌsãmɔkrɨˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
self-criticism
(książkowy) umiejętność krytycznego i obiektywnego oceniania siebie

samokrytyczny adj
self-critical
zdolny do krytycznej oceny samego siebie

samoleczenie n
self-medication
samodzielne leczenie samego siebie

samolot sãˈmɔlɔt n
aeroplane airplane plane aircraft
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolub n
egoist swellhead
egoista myślący tylko o sobie

samolubnie adv
selfishly
w sposób samolubny, egoistycznie

samolubny adj
egoistic
charakterystyczny dla samoluba

samoniszczący adj
autodestructive self-destroying
potrafiący dokonać zaplanowanego samozniszczenia

samoobrona n
self-defence self-defense
(książkowy) obrona samego siebie

samoobsługa n
self-service
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
self-service
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego

samoocena n
self-appraisal self-assessment self-evaluation
(psychologia, psychologiczny) ocenianie, postrzeganie samego siebie; ogólna postawa do siebie

samookaleczenie ˌsãmɔːkalɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
self-harm self-mutilation
celowe okaleczenie samego / samej siebie;

samopoczucie ˌsãmɔpɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
mood state of being
nastrój, humor

samopompujący adj
self-inflating
taki, który samoczynnie napełnia się powietrzem

samopowtarzalny adj
semiautomatic
ładujący automatycznie kolejny pocisk

samorodny adj
autogenous natural
wynikający z natury
born spontaneous
nieposiadający wykształcenia w danej dziedzinie, choć w niej działający
original self-generated
taki, który nikogo nie naśladuje

samorzecznik n
self-advocate
osoba autystyczna lub niepełnosprawna, która mówi we własnym imieniu o swoich prawach i potrzebach

samorząd n
council organization self-government union
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny

samorządowy adj
council
(administracja) związany z samorządem

samosa n
samosa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
self-immolation
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
self-determination
decydowanie o własnym losie

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
alone lonesomely
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
retirement solitude
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi
solitude loneliness
uczucie braku bliskich osób

samotny sãˈmɔtnɨ adj
lonesome
taki, który jest sam, żyje samotnie

samouczek ˌsãmɔˈ<sup>w</sup>uʧ̑ɛk n
tutorial
podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
autodidact self-taught
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

samowar sãˈmɔvar n
samovar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowola n
arbitrariness arbitrary behaviour self-will
postępowanie jedynie według własnej woli, bez liczenia się z innymi czy lekceważąc prawo

samowolny adj
arbitrary self-willed wilful
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami
lawless unauthorized
świadczący o samowolnej (1.1) postawie

samowystarczalny adj
self-sufficient self-contained
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
self timer self-timer
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozatrudnienie n
self-employment
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samozwańczy adj
self-proclaimed
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
self-awareness self-consciousness
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samożywność n
autotrophism autotrophy
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

samożywny adj
autotrophic
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

sampler ˈsãmplɛr n
sampler
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;

samplować sãmˈplɔvaʨ̑ v
sample
umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych zapisane w postaci cyfrowej w jednym utworze

samsara sãmˈsara n
samsara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);

samum ˈsãmũm n
simoom
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;

samuraj sãˈmuraj n
samurai
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

san sãn n
san
obecnie nieużywana litera alfabetu greckiego;

sanacja n
sanation
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
zander pike perch
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandal Jesus sandal Jesus shoe ankle-strap evening sandal toe-strap
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;
sandalwood
(botanika, botaniczny) (zobacz) sandałowiec
(potocznie, potoczny) aromatyczne drewno z drzewa sandałowca

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
sandalwood
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

sandboarding n
sandboarding
rozrywka polegająca na zjeżdżaniu deską po piaszczystej powierzani, np. wydmy;

sandwicz n
sandwich
złożona podwójnie kanapka z wędliną i/lub serem

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
luge sledging tobogganing
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

saneczkarz sãˈnɛʧ̑kaʃ n
luger
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający saneczkarstwo

sangha n
sangha
wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

sango n
Sango Sangho
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
sanguine red chalk
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

sanidyn n
sanidine
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

sanie ˈsãɲɛ n
sleigh sledge sled
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
ambulanceman paramedic
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
paramedic
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitarny adj
sanitary
związany z utrzymaniem higieny i zdrowia

sankcja n
assent sanction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję
sanction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sankcjonować ˌsãŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
accept allow sanction
aprobować, przyzwalać na coś, uznawać za dopuszczalne
approve authoritatively sanction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową

sanki ˈsãnʲci n
sled sledge toboggan
małe sanie do zaprzęgu

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
holy of holies sanctuary
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor
shrine sanctum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
Sanscrit Sanskrit
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
Sanskrit
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

santon ˈsãntɔ̃n n
Santonian
(geologia, geologiczny) czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy;
santon
w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie

sapać v
chug
o lokomotywie parowej: wydawać charakterystyczny odgłos przy wypuszczaniu pary
pant snuffle gasp
oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy

saper ˈsapɛr n
sapper
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

sapioseksualizm n
sapiosexuality
(seksuologia, seksuologiczny) preferencja seksualna, w której główną rolę zajmuje intelekt

saponina n
saponin
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;

saprofag n
saprophage
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

saprofit n
saprophyte
(ekologia, ekologiczny) (dawniej, dawny) organizm niezwierzęcy odżywiający się martwą materią organiczną
(ekologia, ekologiczny) roślina odżywiająca się martwą materią organiczną (dzięki mikoryzie)

sapropteryna n
sapropterin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii

saprotrof n
saprotroph
(biologia, biologiczny) organizm odżywiający się martwą materią organiczną;

sarabanda n
saraband sarabande
(choreografia, choreograficzny) żywy taniec hiszpański;

saragoski adj
Saragossan Zaragozan
związany z Saragossą, dotyczący Saragossy

sarajewianin ˌsarajɛˈvʲjä̃ɲĩn n
Sarajevan
mieszkaniec Sarajewa

sarajewski ˌsaraˈjɛfsʲci adj
Sarajevan
odnoszący się do miasta Sarajewo

sardela sarˈdɛla n
anchovy
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardoniczny adj
sardonic
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardine
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie lub produkt spożywczy z sardynek (1.1)

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
Sardinian
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sari ˈsarʲi n
sari saree
tradycyjny indyjski strój kobiecy;

sarin n
sarin
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

sarisa n
sarissa
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;

sarkastycznie adv
sarcastically
w sposób sarkastyczny

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
sarcastic
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarcasm
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarknąć ˈsarknɔ̃ɲʨ̑ v
grumble
narzekać, wyrażać niezadowolenie, utyskiwać

sarkofag sarˈkɔfak n
sarcophagus
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
sarcoidosis
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
sarcopenia
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarkopeniczny adj
sarcopenic
(medycyna, medyczny) związany z sarkopenią

sarna ˈsarna n
roe deer deer
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
venison
mięso sarny

sasanka n
pasqueflower pasque flower
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pulsatilla Mill., rodzaj rośliny z rodziny jaskrowatych o pojedynczych kwiatach barwy od białej do fioletowej, pokrytej srebrzystymi włoskami

saski ˈsasʲci adj
Saxon
związany z Sasami (dynastią Sasów), dotyczący Sasów

satanista n
satanist Satanist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanistycznie adv
satanically
na sposób satanistyczny

satanistyczny adj
satanic
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

satanizm n
Satanism
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
satellite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(potocznie, potoczny) telewizja satelitarna;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satelitarny adj
satellite
związany z satelitą

sati n
sati
dawna hinduska praktyka pogrzebowa, polegająca na samospaleniu wdowy na stosie ciałopalnym męża;

satrapa n
satrap
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
satrapy
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

saturacja n
saturation
(chemia, chemiczny) proces nasycania cieczy gazem

satyna saˈtɨ̃na n
satin sateen
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

satyr ˈsatɨr n
satyr
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyra saˈtɨra n
satire pasquinade
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyrowy possessiveAdjective
satyric
należący do satyra

satyrycznie adv
satirically
w sposób satyryczny

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
satiric
związany z satyrą, dotyczący satyry

satysfakcja ˌsatɨˈsfakʦ̑ʲja n
satisfaction
(książkowy) uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
satisfy
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

saudyjskoarabski adj
Saudi Arabian
dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sauté adj
sauté
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki

savasana n
shavasana
jedna z asan; podstawowa pozycja leżąca

sawanna n
savanna savannah
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
jam salad
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) taśma filmowa zaplątana w kamerze lub projektorze
lettuce
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałata lodowa n
iceberg lettuce
(botanika, botaniczny) (spożywczy) pospolita nazwa sałaty kruchej, tj. odmiany sałaty siewnej

sałatka saˈwatka n
salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka Caprese n
Caprese salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka pochodząca z południowych Włoch, w skład której wchodzą pokrojone w plastry pomidory oraz mozzarella, polane sosem z oliwy lub kremem balsamicznym, udekorowane liśćmi bazylii;

sałatka Cezar n
Caesar salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, której głównymi składnikami są sałata rzymska, grzanki i parmezan, a często także grillowany kurczak;

sałatka grecka n
Greek salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki;

sałatka nicejska n
Niçoise salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, w skład której wchodzą sałata rzymska, tuńczyk, jajko, czerwona cebula, czarne oliwki, anchois i kapary, czasem też papryka, fasola szparagowa, pomidory lub pomidorki koktajlowe

sałatka szopska n
shopska salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;

sałatka ziemniaczana n
potato salad
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scareware n
scareware
(informatyka, informatyczny) fałszywe oprogramowanie udające antywirus, które bazując na strachu, wyłudza pieniądze fałszywymi informacjami o wirusach komputerowych

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
scene stage
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne
stage scene
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

scena łóżkowa ˈsʦ̑ɛ̃na wuʃˈkɔva idiom
sex scene
scena erotyczna w filmie

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
screenplay
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
screenwriter scenarist
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

sceniczny adj
scenic acting scenical stage stagy theatrical
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru

scenograficznie adv
scenographically
na sposób scenograficzny

scenograficzny adj
scenographic scenographical
związany ze scenografią, dotyczący scenografii

scenopis sʦ̑ɛ̃ˈnɔpʲis n
screen play
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) lista ujęć filmowych rozpisana na podstawie scenariusza;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
skepticism scepticism
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
incredulous sceptical sceptic skeptical skeptic
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
skeptic sceptic
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

schab sxap n
pork loin
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;

schabowy sxaˈbɔvɨ n
pork chop
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób;

schadzka ˈsxaʦ̑ka n
clandestine meeting tryst
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków

schemat ˈsxɛ̃mat n
plan scheme
ogólny plan albo szkic

schematycznie adv
schematically
w sposób schematyczny

schematyczny adj
conventional
(pejoratywnie, pejoratywny) mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem
schematic
przedstawiający coś w sposób uproszczony

schematyzm n
schematism
postępowanie lub myślenie schematyczne

scherzo ˈskɛrʦ̑ɔ n
scherzo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny;

schistosomatoza n
schistosomiasis
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizma n
schism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
schizophrenia
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
schizophrenic
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schlebiać v
flatter
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schnąć v
dry
stawać się suchym; tracić wilgotność
pine away
(potocznie, potoczny) marnieć z powodu stanu uczuciowego
wither
marnieć z braku wody

schodkowy sxɔtˈkɔvɨ adj
step
taki, który ma kształt schodków
związany ze schodkiem, dotyczący schodka

schody ˈsxɔdɨ n
stairs staircase
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
escalator
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schodzić ˈsxɔʥ̑iʨ̑ v
come down come out descend get down walk down
iść w dół
move over
ustępować miejsce

schodzić na psy ˈsxɔʥ̑iʨ̑ na‿ˈpsɨ idiom
go to the dogs
psuć się, zmieniać się na gorsze

schola ˈsxɔla n
schola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) parafialny zespół śpiewaczy

scholastycznie adv
scholastically
na sposób scholastyczny

scholastyczny adj
scholastic
(filozofia, filozoficzny) związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

scholastyk n
scholastic
(filozofia, filozoficzny) zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej

scholastyka n
scholasticism
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;

schorzenie sxɔˈʒɛ̃ɲɛ n
illness sickness disease affliction ailment disorder
stan chorobowy lub nieprawidłowe funkcjonowanie danego organu

schowek ˈsxɔvɛk n
clipboard
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami
stash
miejsce, gdzie coś można schować

schron sxrɔ̃n n
bunker
(wojskowość, wojskowy) rodzaj betonowej budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu militarnym;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
refuge shelter asylum retreat hide-away
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
home
miejsce, w którym można się schronić
shelter
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

schronisko dla zwierząt n
animal shelter
placówka opieki nad bezpańskimi zwierzętami;

schrystianizować v
Christianize Christianise
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzić chrześcijaństwo

schwytać ˈsxfɨtaʨ̑ v
catch capture
(książkowy) złapać

schylać ˈsxɨlaʨ̑ v
bend over
zginać w pasie ku ziemi samego siebie

schyłek ˈsxɨwɛk n
downturn regress
tendencja zniżkowa
end decadence decadency end-stage to-fall twilight
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

scjentologia n
Scientology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scjentologiczny adj
Scientological
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii

scjentyzm n
scientism
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;

scordatura n
scordatura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przestrojenie instrumentu strunowego, np. skrzypiec czy gitary, dla osiągnięcia szczególnego wirtuozerskiego efektu;

scrapbooking n
scrapbooking
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;

scrollować v
scroll
(neologizm) przewijać zawartość ekranu na urządzeniu elektronicznym

scyntygrafia n
scintigraphy
(medycyna, medyczny) obrazowa metoda diagnostyczna polegająca na graficznym przedstawieniu rozpadu wprowadzonych do organizmu radioizotopów;

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci adj
Scythian
związany ze Scytią lub Scytami, odnoszący się do Scytii lub Scytów

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci n
Scythian
(historia, historyczny, historycznie) indoeuropejski język, używany przez plemiona Scytów;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
pocketknife penknife clasp-knife
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

sczesać v
brush off brush-off
czesząc, usunąć

sczesywać v
brush off brush-off
usuwać coś za pomocą szczotki lub grzebienia

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

sec ˈsɛkãw̃s symbol
sec
= (matematyka, matematyczny) secans

secesja n
art nouveau
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;
secession
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

secesjonizm n
secessionism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa

sedan ˈsɛdãn n
sedan
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;

sedes ˈsɛdɛs n
toilet seat
muszla klozetowa razem z pokrywą lub bez niej

sedno ˈsɛdnɔ n
essence crux gist
(książkowy) istota czegoś

sedymentacja n
sedimentation
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy
(geologia, geologiczny) opadanie materiału mineralnego lub szczątków organicznych prowadzące do powstania osadów

segment n
segment
(geometria) część koła ograniczona łukiem oraz jego cięciwą

segowijski adj
Segovian
związany z Segowią (Segovią) (miastem w Hiszpanii)

segregacja n
segregation
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię
sorting segregation
dzielenie czegoś na grupy według określonego kryterium

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
racial segregation
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
binder ring binder
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych;
file cabinet filing cabinet
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;

segregować ˌsɛɡrɛˈɡɔvaʨ̑ v
segregate sort
układać według określonego porządku

seitan n
seitan gluten meat wheat meat
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
safe
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejm sɛjm n
diet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa parlamentu albo jednej z izb parlamentu

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
seismic
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmochronograf n
seismochronograph
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów

sejsmogeneza n
seismogenesis
(geologia, geologiczny) proces, który wywołuje trzęsienia ziemi

sejsmograf n
seismograph seismometer
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmografia n
seismography
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi
(geologia, geologiczny) sejsmologia

sejsmograficzny adj
seismographic
(geologia, geologiczny) związany z sejsmografią, dotyczący sejsmografii lub sejsmografu

sejsmogram n
seismogram
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem);

sejsmokardiografia n
seismocardiography
(medycyna, medyczny) nieinwazyjne zbieranie z klatki piersiowej odczytów drgań powodowanych przez skurcze serca

sejsmokardiograficzny adj
seismocardiographic
związany z sejsmokardiografią, wykorzystujący sejsmokardiografię

sejsmolog n
seismologist
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
seismology
nauka o trzęsieniach ziemi;

sejsmometryczny adj
seismometric
związany z sejsmometrią, dotyczący sejsmometrii

sejsmonastia n
seismonasty thigmonasty
(botanika, botaniczny) reakcja rośliny lub grzyba na bodziec mechaniczny (dotyk, wstrząs) wywołana zmianą turgoru

sejsmonastyczny adj
seismonastic
związany z sejsmonastią

sejsmostetoskop n
seismostethoscope
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela

sejsmoterapia n
seismotherapy
zabieg fizykoterapeutyczny w którym ciało lub tylko jego część poddaje się działaniu równomiernych, szybkich, ale niezbyt silnych drgań, wywoływanych ręcznie lub z pomocą odpowiednich urządzeń

sekator sɛˈkatɔr n
loppers shears
(ogrodnictwo, ogrodniczy) nożyce o wygiętych ostrzach używane w ogrodzie;

sekciarski sɛcˈʨ̑arsʲci adj
sectarian
dotyczący sekt religijnych
zasklepiający się w obrębie wąskiej grupy, najczęściej politycznej lub ideologicznej

sekciarz n
cultist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek sekty religijnej

sekcja ˈsɛkʦ̑ʲja n
autopsy
(medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych
section
dział urzędu, organizacji, towarzystwa, związku itp.
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania
(wojskowość, wojskowy) część plutonu

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
autopsy necropsy
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;

sekretariat ˌsɛkrɛˈtarʲjat n
secretariat
dział danej instytucji, firmy bądź organizacji, który zajmuje się obsługą bieżących spraw, zwłaszcza w kontakcie z interesantami;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
secretary
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
secretary
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
Secretary Bird Secretarybird
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

sekretny sɛˈkrɛtnɨ adj
secret confidential
trzymany w sekrecie

seks sɛks n
sex
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks bez zabezpieczenia n
unprotected sex
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
oral sex
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksafera ˌsɛksaˈfɛra n
sex scandal
(publikatory) (potocznie, potoczny) określenie wydarzeń związanych z zarzutami molestowania seksualnego przez osoby publiczne i z dochodzeniem w tej sprawie

seksapil sɛksaˈpʲil n
sex appeal
atrakcyjność seksualna

seksbomba sɛɡzˈbɔ̃mba n
sex bomb
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
sexist
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sexism sex discrimination
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksoholik n
sexaholic
mężczyzna uzależniony od uprawiania seksu; mężczyzna, dla którego seks stał się rodzajem chorobliwego nałogu

seksować sɛˈksɔvaʨ̑ v
sex
określać płeć zwierząt, głównie piskląt hodowlanych

seksowny sɛˈksɔvnɨ adj
sexy
atrakcyjny seksualnie, ponętny

seksta n
sixth
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;

sekstant ˈsɛkstãnt n
sextant
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;

sekstet n
sextet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;
sextet hexad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół sześciu muzyków lub śpiewaków;

seksturystyka ˌsɛkstuˈrɨstɨka n
sex tourism
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej

seksualizacja ˌsɛksu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
sexualization sexualisation
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
sexually
w sposób dotyczący seksu, seksualności

seksualność n
sexuality
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sexual
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
sexologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
sexology
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
sect
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sektor ˈsɛktɔr n
sector
wydzielona część jakiejś przestrzeni

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
secularization
(kościelny) przejście osoby duchownej do stanu świeckiego
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką

sekunda sɛˈkũnda n
second
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;
(potocznie, potoczny) krótka chwila
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między dwoma kolejnymi dźwiękami skali;

sekundant sɛˈkũndãnt n
second
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi

sekwencja n
sequence
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji
sequence succession
(książkowy) występowanie czegoś jedno po drugim

sekwoja sɛˈkfɔja n
redwood sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju sekwoja (1.1)
sequoia redwood
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;

seldżucki adj
Seljuk
związany z Seldżukami, odnoszący się do Seldżuków

seledyn n
celadon
blada, delikatna zieleń

seledynek n
green honeycreeper
Chlorophanes spiza, gatunek ptaka z rodziny tanagr;

seledynowy ˌsɛlɛdɨ̃ˈnɔvɨ adj
celadon pale green
mający jasnozielony kolor;

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
selection
dobór dokonywany poprzez eliminację

selekcjoner n
selector
(sport, sportowy) trener który ustala skład drużyny którą zarządza

selektywny adj
selective
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji

selen ˈsɛlɛ̃n n
selenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seleno- sɛˈlɛ̃nɔ
seleno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Księżycem

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
selenography
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;

selenologia ˌsɛlɛ̃nɔˈlɔɟja n
selenology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) nauka o Księżycu

seler ˈsɛlɛr n
celeriac celery
(spożywczy) korzeń lub liście selera (1.1)
celery celeriac
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

self made man n
self made man
ktoś, kto samodzielnie, tylko dzięki sobie zyskał popularność lub odniósł sukces

selfie n
selfie
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

seligmannit n
seligmannite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków;

semafor sɛ̃ˈmafɔr n
semaphore
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
semantic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
semantics
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
semester term
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
Semitic Shemitic semitic shemitic
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

semickość n
Semiticness Semitism
cecha tego, co semickie; semicki charakter czegoś

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminar
(studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych
publiczna konferencja z udziałem przedstawicieli różnych środowisk i dziedzin
seminary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

seminarzysta n
seminarian seminarist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego

semiolog n
semiologist
osoba zajmująca się semiologią (specjalista w dziedzinie komunikacji za pomocą znaków)

semiotyka n
semiotics
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;

semolina ˌsɛ̃mɔˈlʲĩna n
semolina
(spożywczy) mąka otrzymywana z pszenicy twardej (pszenicy durum);

sen sɛ̃n n
dream
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
sleep dream
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
sen
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna w niektórych krajach Azji, m.in. 1/100 jena japońskiego lub 1/100 ringgita malezyjskiego; w Japonii obecnie nieużywana

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
hibernation
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senacki adj
senatorial
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
college senate university college
(edukacja, edukacyjny) kolegialny organ uczelni;
senate
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senator
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senatorski adj
senatorial
związany z senatorem lub senatorami, odnoszący się do senatora lub senatorów

sencha ˈsɛ̃n͇ʧ̑a ˈsɛ̃ɲʨ̑a n
sencha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści;

sendżed n
senjed
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) owoc oliwnika wąskolistnego mający zastosowanie spożywcze i ziołolecznicze

senegalka n
Senegal parrot
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku afrykanka ognistobrzucha;

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
Senegalese
odnoszący się do państwa Senegal

senet n
senet
(historia, historyczny, historycznie) staroegipska gra planszowa;

senior ˈsɛ̃ɲɔr n
senior
starsza osoba (wiekiem lub rangą)

seniorat n
seniority
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;

senioraż sɛ̃ˈɲɔraʃ n
seigniorage
(ekonomia, ekonomiczny) zysk z emisji pieniądza i wpuszczania go do obrotu (np. wynikający z wyższej ceny sprzedaży monet kolekcjonerskich przez bank centralny od ich nominałów)

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
drowsiness sleepiness somnolence
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
sleepy drowsy
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu

sens sɛ̃w̃s n
meaning purport
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
point
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
sense
sposób rozumienia czegoś

sensacja n
sensation bombshell ripsnorter sockdolager socksologer spanker
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie

sensacyjny adj
detective
(sztuka) pełen napięcia emocjonalnego ze względu na wartką akcję i tematykę
sensational
wywołujący sensację

sensoryczny adj
sensorial
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwalny zmysłami

sensownie sɛ̃w̃ˈsɔvʲɲɛ adv
sensibly
w sposób sensowny

sentencja sɛ̃nˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
sentence
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy
sententia
zwięzłe sformułowanie pewnej ogólnej myśli, np. filozoficznej;

sentyment sɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
affection sentiment
poczucie przywiązania i sympatii

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
sentimentally
w sposób sentymentalny

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sentimental corny gooey maudlin mawkish
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separacja n
separation
(książkowy) oddzielenie od czegoś
separation estrangement repudiation splitsville
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
separatist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
separatist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

separatyzm rasowy n
racial separatism
(eufemistycznie) rasizm

separować v
isolate separate
oddzielać od czego lub kogo
separate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński
remain detached stay aloof
odsuwać siebie od innych

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
lisp
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepsa ˈsɛpsa n
sepsis
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;
toilet
(slangowo) ubikacja

septet n
septet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół siedmiu muzyków

sepulka sɛˈpulka n
Specjalna:Książki/0156849054 scrupt
(książkowy) w twórczości Stanisława Lema: tajemniczy twór o nieznanym przeznaczeniu odgrywający ważną rolę w fikcyjnej cywilizacji Ardrytów;

sequel n
sequel
dalszy ciąg jakiegoś dzieła, najczęściej filmu lub książki;

ser sɛr n
cheese
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
seraphic
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły

serafin n
seraph
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

seraj n
seraglio serail
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana
kobieca część tradycyjnego domu muzułmańskiego

serak n
serac
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
Serbian Serb
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
Serbian
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
clapper
część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk
heart
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
hearts
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach

serce karczocha ˈsɛrʦ̑ɛ karˈʧ̑ɔxa n
artichoke heart
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne dno kwiatowe karczocha

serce płucne n
cor pulmonale
(medycyna, medyczny) chorobliwy przerost lub rozstrzeń prawej komory serca na skutek nadciśnienia płucnego;

serce z kamienia ˈsɛrʦ̑ɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
heart of stone
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej

sercowaty adj
heart-shaped cordate
przypominający kształtem serce

sercowy adj
cardiac
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu
love
dotyczący uczuć zakochania i miłości

serdak n
jerkin
(krawiectwo) ciepła kamizelka, zwykle z kożucha

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
cordially heartily warmly
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cordiality dearness heartiness hospitality nearness warmth
czułość
cordiality heartiness hospitality warmth dearness nearness
życzliwość, serdeczny stosunek

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
cordial hearty warm bosom
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
ring finger gold-finger
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serek ˈsɛrɛk n
V-neck
(krawiectwo) dekolt w kształcie trójkąta

serek topiony n
cheese spread
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kremowy produkt mleczny o półpłynnej konsystencji służący do smarowania kanapek

serenada n
serenade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

seria ˈsɛrʲja n
series
elementy lub wydarzenia następujące po sobie

serial ˈsɛrʲjal n
serial
film składający się z przynajmniej kilku odcinków

serio ˈsɛrʲjɔ adv
seriously in earnest really
poważnie, bez żartów, prawdziwie, szczerze

sernik ˈsɛrʲɲik n
cheesecake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

sernik na zimno ˈsɛrʲɲik na‿ˈʑĩmnɔ n
cold cheesecake no-bake cheesecake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sernika, który jest przygotowywany bez pieczenia i podawany schłodzony

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
serology
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
serotonin
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serotyp n
serotype
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;

serowar sɛˈrɔvar n
cheese maker
rzemieślnik wyrabiający sery

serpentologia ˌsɛrpɛ̃ntɔˈlɔɟja n
serpentology
(zoologia, zoologiczny) nauka o wężach

serpentyn sɛrˈpɛ̃ntɨ̃n n
serpentine
(geologia, geologiczny) minerał, uwodniony krzemian magnezu;

serpentyna ˌsɛrpɛ̃nˈtɨ̃na n
streamer
rzucana i rozwijana na imprezach, spiralnie nawinięta wąska taśma papierowa
switchback
kręta droga, ścieżka;

serwal sawannowy n
serval
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku serwal sawannowy (1.1)

serwatka n
whey
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
server
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwerownia n
server room
(informatyka, informatyczny) specjalne, wydzielone pomieszczenie, w którym znajdują się serwery;

serweta sɛrˈvɛta n
tablecloth
ozdobny obrus do nakrywania stołu

serwetka n
napkin serviette
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwicyzacja ˌsɛrvʲiʦ̑ɨˈzaʦ̑ʲja n
servitization servitisation
(ekonomia, ekonomiczny) zwiększenie proporcji usług w strukturze badanego zjawiska;

serwilizm n
servility
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;

serwis ˈsɛrvʲis n
crockery set
komplet naczyń stołowych;
information service news bulletin
zestaw materiałów informacyjnych zebranych w określonym celu lub regularnie dostarczanych
serve
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)
service
obsługa w zakresie napraw i konserwacji czegoś
(informatyka, informatyczny) moduł oprogramowania świadczący usługi dla innych modułów
warsztat i zespół osób wykonujący takie usługi

serwować sɛrˈvɔvaʨ̑ v
serve
podawać coś (zwykle o jedzeniu)
wybijać zza linii boiska lotkę lub piłkę na pole przeciwnika

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
serial
następujący w serii, jeden po drugim
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru

seryjny morderca n
serial killer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna, który dokonał wielu morderstw

sesja ˈsɛsʲja n
session
powtarzający się cyklicznie okres, w którym odbywają się posiedzenia, obrady, itp.
(fotografia) spotkanie przeznaczone na robienie serii zdjęć
posiedzenie poświęcone określonej sprawie

sesja zdjęciowa n
photo session photo shoot
(fotografia) spotkanie zorganizowane w celu zrobienia serii zdjęć

sesterc n
sestertius
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

sestet n
sestet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ostatnie sześć wersów sonetu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) strofa sześciowersowa;

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
Seychellois
odnoszący się do Seszeli (państwa lub wysp)

set sɛt n
set
gra karciana polegająca na znajdywaniu trójek kart
partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa

seter szkocki ˈsɛtɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
Gordon setter
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie seterów;

sex shop n
sex shop
(handel, handlowy) sklep z artykułami erotycznymi;

sexy adj
sexy
(potocznie, potoczny) (zobacz) seksowny

sezam ˈsɛzãm n
sesame
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(botanika, botaniczny) Sesamum L., rodzaj roślin z rodziny połapkowatych;
sesame sesame seed
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)

sezamina n
sesamin
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym

sezon ˈsɛzɔ̃n n
season
(handel, handlowy) pora roku
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.

sezon ogórkowy n
gooseberry season silly season
(publikatory) okres w porze letniej, gdy w mediach dominują błahe tematy i zmyślone newsy;

sezonowanie n
seasoning
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) leżakowanie alkoholi

sezonowo adv
seasonally
zgodnie z sezonem

sezonowość n
seasonality
(książkowy) cecha bycia sezonowym; występowanie w określonej porze

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
seasonal
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

señorita n
senorita señorita
(grzecznościowy) hiszpański zwrot grzecznościowy, seniorita

sfaleryt n
sphalerite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfatygowany ˌsfatɨɡɔˈvãnɨ adj
raddled worn out
zniszczony przez długie używanie

sfera ˈsfɛra n
sphere
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sferoida n
spheroid
(matematyka, matematyczny) bryła lub powierzchnia zbliżona do elipsoidy;

sferoidalny adj
spheroidal
w kształcie sferoidy

sferyczny sfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
spherical
dotyczący sfery
spherical globular orbicular
mający kształt odcinka sfery

sfigmomanometr n
sphygmomanometer
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego;

sfinks sfʲĩŋks n
Sphynx
(zoologia, zoologiczny) bezwłosa rasa kota;
sphinx
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

sfora ˈsfɔra n
pack kennel
duże stado psowatych (psów, wilków)

sfrustrowany ˌsfrustrɔˈvãnɨ adj
frustrate
taki, który przeżywa frustrację

sgraffito n
sgraffito
(sztuka) technika dekoracyjna (najczęściej ścian) polegająca na tworzeniu ozdobnego wzoru poprzez zdrapywanie warstw tynku;

shader n
shader
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę,

shantung ˈʃãntũŋk n
shantung
rodzaj ciężkiej tkaniny zawierającej surowy jedwab

shemale n
she-male shemale
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transseksualna lub transgenderyczna kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;

sherry n
sherry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj hiszpańskiego wina;

shih tzu n
Chinese lion dog shih tzu Shih Tzu chrysanthemum dog
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
Shintoism Shinto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

shoarma n
shawarma shoarma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bliskowschodnia potrawa, której podstawą są okrawki pieczonego na pionowych rusztach mięsa, serwowane na talerzu lub zawinięte w pieczywo;

shogi n
shogi
tradycyjna japońska gra planszowa, podobna do szachów; japońskie szachy;

shunga n
shunga
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) japońska sztuka erotyczna popularna zwłaszcza w XVII-XIX wieku;

shōnen n
shōnen
(środowiskowy) typ mangi lub anime przeznaczonych dla chłopców

siad ɕat interjection
sit
polecenie skierowane do psa, aby usiadł

siad ɕat n
sit position
pozycja siedząca

siadać ˈɕadaʨ̑ v
sit down sit
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

sianie ˈɕä̃ɲɛ n
sowing
(rzeczownik odczasownikowy) od siać

siano ˈɕãnɔ n
hay
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
haymaking
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana;

siara ˈɕara n
colostrum
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczan ˈɕarʧ̑ãn n
sulfate sulphate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego;

siarczek srebra n
silver sulfide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
sulfite sulphite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarczyście adv
coarsely vulgarly
(książkowy) z użyciem wulgaryzmów
livelily spiritedly
(książkowy) żywo i energicznie
severely strongly
z dużym natężeniem

siarka ˈɕarka n
sulfur sulphur brimstone
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
hydrogen sulfide hydrogen sulphide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
sulfuric sulphuric
zrobiony z siarki

siatka ˈɕatka n
mesh net
rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici
net
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
network
układ krzyżujących się ze sobą linii, np. ulic lub przewodów

siatkarz ˈɕatkaʃ n
volleyball player volleyballer
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkowaty adj
reticulate reticular retiform
mający kształt lub wygląd siatki, przypominający siatkę

siatkówka ɕatˈkufka n
retina
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
volleyball
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
beach volleyball
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siatkówkowy adj
retinal
(anatomia, anatomiczny) związany z siatkówką, dotyczący siatkówki

siać ɕäʨ̑ v
sow
rzucać nasiona w glebę

sic sʲik interjection
sic
tak, zgodnie z oryginałem

sideromancja n
sideromancy
(ezoteryka) wróżenie z opiłków żelaza

sidło n
snare
(łowiectwo, łowiecki) wnyk z drutu lub sznura używany do łapania zwierzyny

siebie ˈɕɛbʲjɛ pronoun
himself myself oneself yourself
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem

sieczka n
chaff
(rolnictwo, rolniczy) pocięta drobno słoma na paszę;

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
seven
liczba 7

siedem grzechów głównych n
seven deadly sins
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemnasta n
5 PM
godzina 17, godzina piąta po południu

siedemnastokąt n
heptadecagon
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnastościan n
heptadecahedron heptakaidecahedron
(geometria) wielościan o siedemnastu ścianach

siedlisko n
habitat
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;
hotbed
miejsce pochodzenia i wylęgania zarazków
settlement
(antropologia, antropologiczny) miejsce bytowania, zamieszkania

siedmiobitowy ˌɕɛdmʲjɔbʲiˈtɔvɨ adj
7-bit
(informatyka, informatyczny) taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości siedmiu bitów
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera siedem bitów

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
heptathlon
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji

siedmiogodzinny ˌɕɛdmʲjɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
seven hour old
będący w wieku siedmiu godzin
seven hour seven hour long
trwający siedem godzin

siedmiogrodzki adj
Transylvanian
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedmiokrotnie ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtʲɲɛ adv
sevenfold
siedem razy

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
heptagon
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmiomasztowiec ˌɕɛdmʲjɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
seven-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający siedem masztów

siedmiomasztowy ˌɕɛdmʲjɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
seven-masted
o żaglowcu: mający siedem masztów

siedmioraki ˌɕɛdmʲjɔˈraci numeral
of seven way kind type sevenfold
dotyczący siedmiu typów, rodzajów

siedmiorako ˌɕɛdmʲjɔˈrakɔ adv
in seven way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → siedmioraki

siedmiościan n
heptahedron
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedzenie ɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
seat
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1)
(eufemistycznie) część ciała poniżej pleców
sitting
(rzeczownik odczasownikowy) od siedzieć

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
dwelling
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa
headquarters seat
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
be in for something do time serve time
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
sit
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siedzieć jak na szpilkach ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈjak na‿ˈʃpʲilkax v
be like a cat on a hot tin roof
bardzo się denerwować, niecierpliwić

siedzieć jak na tureckim kazaniu ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈjak ˌna‿tuˈrɛʦ̑ʲcĩm kaˈzãɲu v
not make head or tail of something not make heads or tails of something
(potocznie, potoczny) nie rozumieć nic z toczącej się rozmowy, nie wiedzieć, o czym mowa

siedzieć na ogonie ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌna‿ɔˈɡɔ̃ɲɛ v
tailgate
jechać lub lecieć za kimś bardzo blisko

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
sit cross-legged
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze

siedzieć z założonymi rękami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi v
sit on one's hands
nic nie robić, przyglądać się czemuś biernie

siedzieć za kratkami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌza‿kratˈkãmʲi v
be behind bars
odsiadywać karę pozbawienia wolności, być w więzieniu

siedzący adj
seat
służący do siedzenia
sedentary
taki, który wymaga siedzenia

sieja ˈɕɛ̇ja n
whitefish gwyniad lavaret powan schelly
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach;

siekacz n
incisor
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekać ˈɕɛkaʨ̑ v
chop chop up
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
axe
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sielankowy adj
idyllic pastoral
pełen spokoju, pogody, beztroski

sielawa n
European cisco vendace
Coregonus albula, gatunek ryby łososiokształtnej z rodziny łososiowatych;

siema ˈɕɛ̃ma interjection
hi sup wassup yo
(slangowo) forma powitania

siemię lniane ˈɕɛ̃mʲjɛ ˈlʲɲãnɛ n
flax seed
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego

siemka ˈɕɛ̃mka interjection
hiya
(slangowo) powitanie

siena ˈsʲjɛ̃na n
Siena
(motoryzacja) samochód marki Fiat;

sieneńczyk n
Sienese
współczesny mieszkaniec miasta Sieny

sieneński adj
Sienese
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną

siennik ˈɕɛ̇̃ɲːik n
strawbed
duży płócienny worek wypełniony słomą (sieczką) lub sianem, służący za materac do spania;

sienny adj
vestibular
(dawniej, dawny) związany z sienią, dotyczący sieni

sieroctwo n
orphanhood
bycie sierotą

sierota ɕɛˈrɔta n
orphan
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu

sierp ɕɛrp n
hook
(sport, sportowy) w boksie: uderzenie zadane półkolistym ruchem ręki
sickle reaping hook
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierpiec ˈɕɛrpʲjɛʦ̑ n
Barrow's Goldeneye Barrow's goldeneye
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
August
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpodudek n
wood hoopoe
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Phoeniculidae;

sierpowaty adj
falciform falcate
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierpówka n
Eurasian collared dove Eurasian collared-dove collared dove
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
fur
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
sergeant
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siew n
sowing
(rolnictwo, rolniczy) umieszczanie nasion w przygotowanej ziemi i przykrywanie ich warstwą gleby

siewca n
sower
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
European golden plover
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
seed drill seeder
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

siewny adj
sowing
(rolnictwo, rolniczy) związany z siewem

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
Web network
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
net
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;
net chain
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
net fishnet
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
network system
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
spiderweb cobweb spider's web web
pajęczyna
supply
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) elektroenergetyczna
trap
(przenośnie, przenośnia) pułapka

sieć pokarmowa n
food web
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami

sień ɕɛ̇̃ɲ n
hall hallway
pomieszczenie prowadzące do wnętrza domu

sigma ˈsʲiɡma n
sigma
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sika ˈɕika n
sika deer spotted deer
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus

sikać ˈɕikaʨ̑ v
pee urinate piss
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikh sʲikx n
Sikh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sikhizmu

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
Sikhism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
tit
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
great tit
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
Blue Tit
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

sikora północna ɕiˈkɔra puwˈnɔʦ̑na n
siberian tit
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;

sikora sosnówka ɕiˈkɔra sɔsˈnufka n
coal tit
(ornitologia, ornitologiczny) Parus ater Linnaeus, ptak z rodziny sikor;

siku ˈɕiku n
pee
(potocznie, potoczny) czynność sikania, oddawania moczu

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
sildenafil
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;

silikon n
silicone
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silikonowy ˌɕilʲikɔ̃ˈnɔvɨ adj
silicone
wykonany z silikonu

silnia ˈɕilʲɲa n
factorial
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnie ˈɕilʲɲɛ adv
strongly
z dużą siłą, mocno

silnik ˈɕilʲɲik n
engine motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
turboprop
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego

silny ˈɕilnɨ adj
strong
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
intensywnie działający

simens n
siemens
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;

singel n
singel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;

singiel n
bachelor single
człowiek stanu wolnego, niebędący w związku
single
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (zobacz) singel
single-speed bicycle
rower singlespeed, rower jednobiegowy nie posiadający przerzutek, dodatkowych zębatek i innych form zmiany biegów

singielstwo n
singledom singlehood
(neologizm) bycie singlem lub singielką; stan singla

singleton sʲĩŋɡˈlɛtɔ̃n n
singleton
(informatyka, informatyczny) klasa posiadająca tylko jeden egzemplarz obiektu
(termin karciany) pojedyncza karta w kolorze, singel

singulare tantum n
singulare tantum
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej;

siniak ˈɕĩɲak n
bluing bolete cornflower bolete
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Gyroporus cyanescens (Bull.) Quél., piaskowiec modrzak, żółtawoszary, mięsisty grzyb jadalny siniejący po uszkodzeniu
bruise contusion ecchomosis
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinobrody ˌɕĩnɔˈbrɔdɨ adj
bluebeard
taki, który ma siny zarost na brodzie

sinojapoński adj
Sino-Japanese
japoński, ale ukształtowany pod wpływem chińskiego

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinus ˈsʲĩnus n
sine
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
sinusoid
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus

sinusoidalny adj
sinusoidal
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy)

sio ɕɔ interjection
shoo
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci

siodlarz n
saddler
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się siodlarstwem – wyrobem i naprawą siodeł

siodło ˈɕɔdwɔ n
saddle
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siorbać ˈɕɔrbaʨ̑ v
slurp
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia

siostra ˈɕɔstra n
sister nurse
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
zakonnica
pielęgniarka

siostrzany adj
sisterly sororal sororial
właściwy siostrze

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
niece
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
nephew
syn siostry

sipaj n
Sepoy
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz indyjski w XVIII-wiecznej armii francuskiej lub brytyjskiej w Indiach;

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
sirocco
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego;

sistrum n
sistrum systrum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

sita-barana idiom
piggyback
(gwara, gwarowe) sposób noszenia kogoś na grzbiecie, na barana

sitatunga ˌsʲitaˈtũŋɡa n
marshbuck sitatunga
(zoologia, zoologiczny) Tragelaphus spekii, gatunek średniej wielkości antylopy;

sitcom n
sitcom
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;

sitko ˈɕitkɔ n
dredger rose strainer
małe sito, używane w kuchni

sito ˈɕitɔ n
sieve
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu;

sitowie n
rush bulrush reed mace
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju sitowie (1.1)
scirpus
(botanika, botaniczny) (systematyka) Scirpus L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych o płaskich i szorstkich liściach, kwiatostanach typu kłos;

siusiak ˈɕüɕak n
willy
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski

siusiu ˈɕüɕu n
sissy
(infantylnie) sikanie, oddawanie moczu

siwizna n
frostiness hoar
srebrzysta lub białoszara barwa włosów, przejaw starzenia lub zaburzeń tworzenia barwnika

siwy ˈɕivɨ adj
grey
(fryzjerstwo, fryzjerski) o włosach: mający naturalny białoszary kolor, najczęściej ze starości

siódma n
seven o'clock
godzina 7 rano lub wieczorem

siąść w kucki ˈɕɔ̃w̃ɕʨ̑ ˈf‿kuʦ̑ʲci v
hunker squat
siąść na zgiętych nogach, kucnąwszy

się ɕɛ pronoun
-self herself
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków
it
…używany jako forma bezosobowa
one you they
…używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność

sięgać ˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
reach
mieć określony zasięg
starać się uzyskać coś, osiągnąć coś
refer
o twórcy, pisarzu: zapożyczać
strive
próbować dostać się do czegoś, wyciągać rękę, żeby dotknąć czegoś

siła ˈɕiwa n
force
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
power strength force
energia, zdolność do wysiłku
strength force
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła elektromotoryczna n
EMF electromotive force
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;

siła odśrodkowa n
centrifugal force
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła robocza n
manpower workforce labor force labour force
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
act of God force majeure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siłowanie na rękę n
arm wrestling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;

siłownia ɕiˈwɔvʲɲa n
engine room
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;
gym
(sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni

siły n
forces
zorganizowana grupa ludzi walczących przeciwko czemuś

siły powietrzne n
air force
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

siły zbrojne n
armed forces
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;

sjena ˈsʲjɛ̃na n
sienna
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu

skaber n
Atlantic stargazer
(ichtiologia, ichtiologiczny) Uranoscopus scaber Linnaeus, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca w północnym Atlantyku od Portugalii do Maroka, w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym;
stargazer
(ichtiologia, ichtiologiczny) Astroscopus Brevoort, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca u wybrzeży obu Ameryk

skakanka skaˈkãnka n
jump rope
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy;

skakać ˈskakaʨ̑ v
jump
zmieniać się w sposób nieciągły
jump leap
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)

skala ˈskala n
scale
(książkowy) wielkość, zakres czegoś
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym)

skala Beauforta n
Beaufort scale
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;

skalar ˈskalar n
angelfish
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;
scalar
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny;
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł;

skald skalt n
skald
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
feldspar
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skaling ˈskalʲĩŋk n
scaling
zabieg usunięcia kamienia nazębnego;

skalisty adj
rocky
pokryty skałami
utworzony ze skał

skalniak n
rock-wallaby
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) torbacz z rodziny kangurowatych;

skalnica n
rock sole
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lepidopsetta bilineata Ayres, ryba przydenna z rodziny flądrowatych
saxifrage
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;

skalny ˈskalnɨ adj
made of rock rupestrian
zrobiony ze skały
rock dove saxicoline
(biologia, biologiczny) żyjący wśród skał
rocky
właściwy terenom pokrytym skałami

skalp skalp n
scalp
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga;

skalpel ˈskalpɛl n
scalpel
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skalpować v
scalp
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
fossil
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skamienieć skãˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇ʨ̑ v
freeze
znieruchomieć

skand skãnt n
scandium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandal ˈskãndal n
scandal
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje
oburzenie i zgorszenie wywołane skandalem (1.1)

skandalicznie adv
outrageously scandalously shockingly
w sposób skandaliczny

skandaliczny ˌskãndaˈlʲiʧ̑nɨ adj
scandalous
stanowiący skandal, mający cechy skandalu

skandować v
chant
rytmicznie wypowiadać słowa, dzieląc je na sylaby

skandynawistyka n
Scandinavian studies
nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Półwysep Skandynawski;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
Scandinavian
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
scanner
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skaningowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ adj
scanning
(technologia, technika, techniczny) taki, którego zasada działania polega na przemiataniu przestrzeni i czytaniu wartości punkt po punkcie

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
scanning tunneling microscope
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą;

skanować skãˈnɔvaʨ̑ v
scan
wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera
(technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie

skapolit skaˈpɔlʲit n
scapolite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów

skaraboid n
scaraboid
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) niewielka, owalna pieczęć wykonana z kamienia, w starożytnym Egipcie w kształcie skarabeusza, później również z wizerunkiem innych zwierząt

skarb skarp n
treasure
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarb państwa n
treasury treasure
(ekonomia, ekonomiczny) państwowe zasoby finansowe

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
treasury
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarbonka n
offertory box
skrzynka na datki, np. kościelne
piggy bank money box penny bank
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarbowy skarˈbɔvɨ adj
fiscal
związany ze Skarbem Państwa, zwłaszcza podatkami

skarga ˈskarɡa n
complaint
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś

skarpa n
buttress
(architektura, architektoniczny) murowana stroma podpora na zewnątrz budowli, wysoka przypora;
scarp
(wojskowość, wojskowy) usypana wysoka zapora przeciwczołgowa;
spadzisty stok, stroma ściana wału, nasypu lub wykopu, np. koryta rzeki;

skarpeta skarˈpɛta n
sock
okrycie (ubiór) stopy;

skaryfikacja n
scarification
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata;

skarżypyta ˌskarʒɨˈpɨta n
sneak
(potocznie, potoczny) ktoś (zwykle dziecko), kto skarży na kogoś

skarżyć v
sue
występować ze skargą
tell on
powiadamiać kogo o czyimś niewłaściwym postępowaniu
complain grumble
wyrażać słownie swoje skargi

skatol ˈskatɔl n
skatole
(chemia, chemiczny) związek organiczny, metylowa pochodna indolu;

skaut skawt n
scout
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skauting n
scouting
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach

skazaniec n
convict
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skazywać skaˈzɨvaʨ̑ v
condemn
sprawiać, że kogoś doświadczy zły los
sentence
wydawać wyrok skazujący

skała ˈskawa n
rock
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
rock cliff
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

skałka ˈskawka n
flint flintrock
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia
rock
(zdrobniale) skała

skałoczep skaˈwɔʧ̑ɛp n
limpet
(zoologia, zoologiczny) mięczak żyjący na skałach

skażenie n
contaminating
(rzeczownik odczasownikowy) od skazić

skecz n
sketch
krótka, zabawna scenka stanowiąca zamkniętą całość

skejt skɛjt n
roller skate skateboarder
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance

skeleton skɛˈlɛtɔ̃n n
skeleton
(sport, sportowy) dyscyplina sportu
(sport, sportowy) jednoosobowe sanki sportowe, na których zawodnik leży na brzuchu;

sketchnoting n
sketchnoting
(edukacja, edukacyjny) notowanie wizualne, zapis treści np. słuchanego wykładu w formie haseł, symboli, kształtów, strzałek, ikon itp.

sketchnotka n
sketchnote
(edukacja, edukacyjny) notatka wizualna

skiba ˈsʲciba n
ridge
wąski pas gleby podcięty przez pług, odwrócony i odłożony na bok w czasie orki
slice
grubo ukrojona kromka chleba

skierowanie ˌsʲcɛrɔˈvãɲɛ n
committal referral
rodzaj pisemnego polecenia przyjęcia kogoś przez określoną placówkę

skierować sʲcɛˈrɔvaʨ̑ v
direct send draw
nadać czemuś określony kierunek; wysłać coś w jakimś kierunku, w określoną stronę
make one's way
udać się dokądś

skimmer n
skimmer
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej
osoba dokonująca nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej

skin sʲcĩn n
skin
członek subkultury skinhead

skinhead n
skinhead
kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków;
skinhead skin
męski członek kontrkultury skinhead (1.1)

skinienie sʲcĩˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nod
nieznaczne kiwnięcie głową, ręką lub palcem na znak czegoś, (rzeczownik odczasownikowy) od skinąć

skinąć v
nod
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;

skiofit n
sciophyte skiophyte
(botanika, botaniczny) roślina preferująca miejsca ocienione

skipass ˈsʲcipas n
lift pass lift ticket
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług

skit sʲcit n
skeet shooting
(sport, sportowy) konkurencja strzelecka polegająca na strzelaniu (najczęściej śrutem z broni myśliwskiej) do małych obiektów rzucanych w powietrze

sklep sklɛp n
shop store
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
liquor store off-licence bottle shop package store
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol

sklep ogrodniczy n
garden shop
(handel, handlowy) sklep, w którym sprzedaje się artykuły do wyposażenia i pielęgnacji ogrodów

sklep rybny ˈsklɛp ˈrɨbnɨ n
fishmonger's
sklep, w którym sprzedaje się ryby i owoce morza

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vault arch
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

sklepik ˈsklɛpʲik n
corner shop
(handel, handlowy) mały sklep

sklepowy sklɛˈpɔvɨ adj
shop store
(przymiotnik) od: sklep

sklero- ˈsklɛrɔ
sclero-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

sknera n
miser niggard piker skinflint
ktoś skąpy, chciwiec

sknerowaty adj
stingy tight-fisted illiberal
skłonny do sknerstwa

sknerstwo n
stinginess cheeseparing
(potocznie, potoczny) niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skobel ˈskɔbɛl n
hasp
(technologia, technika, techniczny) zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, na który zakłada się rodzaj listwy z płaskim otworem w celu zawieszenia kłódki lub założenia kołka

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
jumper
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków
knight
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skocznia n
ski jump
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skocznia narciarska n
ski jumping hill
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skocznie adv
livelily
w sposób skoczny

skoczny adj
leaping
potrafiący skakać
lively
zachęcający do skoków, do tańca

skojarzenie ˌskɔjaˈʒɛ̃ɲɛ n
association connotation
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych

skok skɔk n
jump skip
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry
czynność skakania, wyskakiwania, wskakiwania itp.

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
pole vault
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
long jump broad jump
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
high jump
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skoki narciarskie n
ski jumping
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skolioza skɔˈlʲjɔza n
scoliosis
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała;

skomleć v
whimper whine
(pogardliwie, pogardliwy) żałośnie prosić o coś
yelp howl whine
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
complicated
składający się z wielu elementów

skonanie n
decease
zakończenie życia przez człowieka

skop skɔp n
wether
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran

skopek n
wether
(zootechnika, zootechniczny) wytrzebione jagnię

skopijczyk skɔˈpʲijʧ̑ɨk n
Skopjan
mieszkaniec Skopja

skopijski skɔˈpʲijsʲci adj
Skopjan
odnoszący się do miasta Skopje

skoro ˈskɔrɔ conjunction
since if
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego
when
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
scorpion
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
break glass
kawałek rozbitego naczynia ceramicznego
carapace shell hull
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
putamen
(anatomia, anatomiczny) część mózgowia
shell crust
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
Earth's crust
(geologia, geologiczny) zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery;

skorupiak skɔˈrupʲjak n
crustacean
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skory ˈskɔrɨ adj
apt prone quick to
(książkowy) chętny
(książkowy) skłaniający się (ku czemuś), skłonny (do czegoś)

skotnik n
cowboy
(dawniej, dawny) (rolnictwo, rolniczy) wypasacz bydła

skotopaska n
eclogue idyll bucolic
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki
shepherdess
(dawniej, dawny) pasterka

skowron n
hoopoe-lark
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak z rodziny skowronków

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
skylark lark
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skowroniak n
thick-billed lark
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphocoris clotbey Bonaparte, gatunek małego ptaka z rodziny skowronków, występującego w północnej Afryce oraz Bliskim Wschodzie;

skowyczeć skɔˈvɨʧ̑ɛʨ̑ v
whine
o ludziach: jęczeć, skarżyć się żałośnie
o psie lub innym ssaku psowatym: wydawać urywane, żałosne dźwięki

skołowany ˌskɔwɔˈvãnɨ adj
dizzy
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany

skończony skɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
absolute downright
całkowity, pełny, kompletny
finished
niespodziewający się niczego dobrego, niemogący liczyć na sukces; przegrany
finite
(matematyka, matematyczny) nieosiągający plus/minus nieskończoności
(matematyka, matematyczny) o liczbie elementów wyrażonej liczbą naturalną;

skośnooki ˌskɔɕnɔˈːci adj
slanty-eyed
mający skośne oczy, niekoniecznie w typie azjatyckim

skośny ˈskɔɕnɨ adj
oblique diagonal pleated slanting sloping
taki, który tworzy z jakąś płaszczyzną lub linią kąt ostry

skradać v
creep up on sneak up on
podkradać się niezauważonym

skraj skraj n
edge
brzeg jakiejś płaszczyzny, jakiegoś obszaru
verge brink
(przenośnie, przenośnia) granica

skrajna lewica ˈskrajna lɛˈvʲiʦ̑a n
extreme left far-left
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee lewicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
extreme right far-right
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajnie adv
extremely
w sposób skrajny, wielce, bardzo

skrajny ˈskrajnɨ adj
extreme
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skraplanie skraˈplãɲɛ n
condensation
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na ciekły;

skreczować skrɛˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
scratch
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: poddać mecz bez walki

skrobać v
scratch
trąc czymś ostrym, zdrapywać wierzchnią warstwę czegoś
(potocznie, potoczny) drapać coś lub po czymś

skrobia n
starch amylum
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skrobia kukurydziana n
corn starch cornstarch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) skrobia otrzymywana z pręcików kukurydzy

skrobiowy adj
farinaceous starchy
związany z skrobią, dotyczący skrobii; zawierający skrobię

skrolować v
scroll
(neologizm) przewijać zawartość ekranu na urządzeniu elektronicznym

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
modestly
w sposób skromny

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
modesty coyness
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
chaste demure
w prostym stylu, pozbawionym ozdób
modest decent
niemający potrzeby wyróżniania się
modest slender
niewielki

skroń skrɔ̃ɲ n
temple
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
repentance penitence
żal za popełnione błędy, krzywdy

skrupulatnie adv
conscientiously fastidiously meticulously painstakingly punctiliously scrupulously
w sposób bardzo dokładny i staranny

skrupulatny adj
meticulous
drobiazgowo, pedantycznie dokładny
wykonywany z drobiazgową, pedantyczną dokładnością, wyjątkowo dokładnie

skrupuł n
qualm
stan psychiczny człowieka mającego wątpliwość natury etycznej

skrwawić ˈskr̥favʲiʨ̑ v
bloodstain
zbroczyć, splamić krwią

skryba ˈskrɨba n
scribe
(historia, historyczny, historycznie) ten, który przepisywał księgi lub dokumenty

skrycie ˈskrɨʨ̑ɛ adv
confidentially covertly secretly
w tajemnicy przed kimś, ukradkiem

skryptorium n
scriptorium
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
P.O. Box PO Box PO box post-office box postal box
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skrytobójstwo n
assassination
morderstwo popełnione z ukrycia, tak, by sprawca pozostał nieznany

skryty adj
secret
utrzymywany w tajemnicy
secretive
niechętnie ujawniający własne przeżycia

skrywać v
conceal
czynić niewidocznym
hide
trzymać w niewidocznym miejscu
keep secret
utrzymywać w tajemnicy
hide oneself
znajdować bezpieczne miejsce

skrzat n
gnome imp
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bajkowy ludek

skrzek n
spawn
(herpetologia, herpetologiczny) skupisko płazich jaj;

skrzele ˈskʃɛlɛ n
gill
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzelowy adj
branchial
związany ze skrzelami, dotyczący skrzeli

skrzydełko n
wing
(spożywczy) skrzydło drobiowe jako produkt spożywczy
winglet
(zdrobniale) od: skrzydło
małe skrzydło

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
winged wingy
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
wing
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
(wojskowość, wojskowy) lotnicza jednostka wojskowa złożona z kilku dywizjonów;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłokwiat n
peace lily spath
(botanika, botaniczny) Spathiphyllum, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;

skrzydłoszpon n
screamer
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhimidae;

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ adj
wing winger
piłka nożna: taki, który dzieje się w bocznej części boiska piłkarskiego

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
winger outside forward
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
flugelhorn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego;

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
box chest
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
gearbox
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
box
mała skrzynia
mailbox
(informatyka, informatyczny) wirtualne konto na korespondencję elektroniczną;
mailbox post box
metalowy, pocztowy pojemnik na korespondencję

skrzynka pocztowa n
mailbox collection box drop box post box
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
horsetail
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
common horsetail field horsetail
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
violinist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
violin fiddle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
violinist fiddler
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzypieć v
creak squeak crunch
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
crossing
(rzeczownik odczasownikowy) od skrzyżować
intersection crossroads crossing junction
miejsce połączenia dwóch dróg;
mixture
produkt skrzyżowania (1.1) dwóch rzeczy

skrzętność n
assiduity thrift
cecha osoby, która dokładnie wypełnia swoje obowiązki

skrócić v
abridge abbreviate compress condense edit
uczynić krótkim, zwięzłym
compress condense
ograniczyć czas trwania
reduce
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek
turn up
zmniejszyć długość

skrót skrut n
abbreviation
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;
shortcut
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;

skrót myślowy ˈskrut mɨɕˈlɔvɨ idiom
mental shortcut
(książkowy) uproszczenie wypowiedzi poprzez przedstawienie jej w postaci niekompletnej lub zastąpienie jej innym, krótszym określeniem, czasem prowadzące do nieporozumień

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
acronym abbreviation initialism
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skręcać ˈskrɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
turn
zmieniać kierunek poruszania się

skręt skrɛ̃nt n
roach
(slangowo) skręt (1.1) zawierający marihuanę

skręt żołądka n
twisted stomach gastric torsion
(weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ciężka choroba psów polegająca na obrocie żołądka wokół własnej osi i zablokowaniu go;

skud n
scudo
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota lub srebrna moneta;

skunks skũŋks n
skunk
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skunks zwyczajny n
striped skunk
(zoologia, zoologiczny) Mephitis mephitis Schreber, ssak z rodziny skunksowatych, występujący w Ameryce Północnej;

skupiać v
concentrate
koncentrować, zwiększać zagęszczenie
focus
(optyka, optyczny) o soczewce: kierować światło w jeden punkt (tzw. ognisko)
gather assemble
zbierać w jednym miejscu
assemble gather
gromadzić się w grupie
focus
koncentrować się

skupienie n
concentration aggregation
(książkowy) nagromadzenie się w jednym miejscu
concentration focus
stan skoncentrowania myśli i uwagi

skupiony skuˈpʲjɔ̃nɨ adj
condensed
ścieśniony, zwarty
rapt
pełen skupienia, wewnętrznej zadumy

skupisko skuˈpʲiskɔ n
accumulation cluster
nagromadzenie czegoś w jednym miejscu
cluster
miejsce nagromadzenia czegoś lub kogoś

skupić v
agglomerate gather
zebrać coś w jednym miejscu, blisko siebie
concentrate
skoncentrować coś
assemble cluster cluster together converge gather
zebrać się, znaleźć się w jednym miejscu
focus
skoncentrować się, myśleć intensywnie

skurcz skurʧ̑ n
cramp
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;
shrinkage
zmniejszenie się objętości lub skrócenie się czegoś

skurczowy adj
systolic
dotyczący skurczu, charakteryzujący się skurczami

skurczybyk skurˈʧ̑ɨbɨk n
scamp son of a gun
gałgan, łotr, nicpoń

skurwiel ˈskurvʲjɛl n
son of a bitch creep fuckhead
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) o mężczyźnie

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
son of a bitch S.O.B. sonofabitch
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
efficiently
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
efficiency efficacy effectivity
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
effective efficacious efficient effectual resultful
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
effect result
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skutek prawny ˈskutɛk ˈpravnɨ n
legal effect
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;

skuter ˈskutɛr n
scooter
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skuterzysta n
scooter driver
osoba poruszająca się skuterem

skutkiem ˈskutʲcɛ̃m preposition
as a consequence of as a result of on account of owing to
w wyniku, konsekwencji czegoś, z jakiegoś powodu

skuwka ˈskufka n
ferrule
blaszka zawinięta w tuleję, która coś wzmacnia, łączy jakieś części lub zabezpiecza

skyr n
skyr
(spożywczy) islandzki, tradycyjny produkt mleczny, rodzaj kwaszonego mleka;

skyrmion n
skyrmion
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
leather hide
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
rind crust
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp.
skin leather
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;

skóra i kości ˈskura i‿ˈkɔɕʨ̑i idiom
skin and bones
o kimś bardzo chudym, mizernym

skórka ˈskurka n
skin
(informatyka, informatyczny) wygląd strony internetowej, programu, aplikacji itp.;

skórka pomarańczowa ˈskurka ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔva n
orange peel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) skórka otaczająca pomarańczę
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) cellulit

skórny ˈskurnɨ adj
cutaneous dermal
dotyczący skóry

skórowaczka n
skinning machine
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) maszyna do zdejmowania skór zwierzęcych

skórowarka n
skinning machine
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do usuwania izolacji z kabli

skórzany skuˈʒãnɨ adj
leather
dotyczący wyrobów ze skóry
leather leathern
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skórzasty adj
leathery
podobny do skóry, np. twardością, fakturą, zapachem itp.

skąd skɔ̃nt pronoun
from where
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
where from whence
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skądinąd particle
besides by the way
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją

skądinąd pronoun
from somewhere else
z innego miejsca lub źródła niż to, o którym była mowa, i to, które mówiący lub słuchacz miał na myśli

skądś pronoun
from somewhere
z jakiegoś (nieokreślonego lub nieznanego) miejsca

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
scrooge
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

skąpiradło n
cheapskate skinflint miser nithing tightwad
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
miserly parsimonious mean
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze
scanty
(potocznie, potoczny) bardzo mały, o małej objętości

skąpy dwa razy traci ˈskɔ̃mpɨ ˈdva ˈrazɨ ˈtraʨ̑i proverb
buy cheap, buy twice
przesadna oszczędność może przyczynić się raczej do poniesienia strat niż zysku

skład skwat n
line-up
(sport, sportowy) zbiór wszystkich zawodników jednej drużyny podczas meczu

składanie skwaˈdãɲɛ n
assembly fold lay egg sacrifice
(rzeczownik odczasownikowy) od składać

składany adj
collapsible foldable folding foldaway telescopic
dający się składać
fold-up foldup
złożony z części
folded
złożony w fałdy

składać ˈskwadaʨ̑ v
assemble
budować coś z elementów, łączyć w jedną całość dwie lub więcej części
collect
gromadzić coś, zbierać
fold
zginać, załamywać coś, robiąc to mniejszym
consist
mieć coś za swoje części

składka n
collection
sposób opłacenia czegoś przez wiele osób, służącego wszystkim tym osobom, gdy każda z nich ponosi część kosztu (zwykle równą)
contribution
wielkość części każdej osoby uczestniczącej w składce (1.1)
due fee
(urzędowy) (administracja) obowiązkowa opłata związana z przynależnością do jakiejś organizacji lub instytucji najczęściej opłacana w regularnych odstępach czasu
section
zadrukowany arkusz papieru złożony zazwyczaj wielokrotnie, tworzący część książki

składnia ˈskwadʲɲa n
syntax
(informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania
(językoznawstwo, językoznawczy) dział lingwistyki badający reguły konstrukcji zdań;
(językoznawstwo, językoznawczy) funkcja wyrazu w zdaniu
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw reguł rządzących budową zdań w danym języku

składnica harcerska skwadʲˈɲiʦ̑a xarˈʦ̑ɛrska n
scout shop
(harcerski) sklep z umundurowaniem i akcesoriami harcerskimi

składnik ˈskwadʲɲik n
addend
(matematyka, matematyczny) jeden z obiektów dodawanych dający sumę
ingredient
część składowa czegoś

składowa n
constitutent
część składowa

składowy skwaˈdɔvɨ adj
component
będący częścią całości
storage
dotyczący składowania czegoś

skłaniać v
cause dispose get impel induce make
wpływać na czyjąś decyzję
incline
przybierać ukierunkowanie, tendencję, nabierać przekonania

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
bias leaning penchant
upodobanie do czegoś
disposition inclination
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
disposed inclined willing
taki, który zgadza się z czymś, ma chęć na coś
prone susceptible
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś

slajd slajt n
slide
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slalomista ˌslalɔ̃ˈmʲista n
slalom racer
(sport, sportowy) zawodnik startujący w slalomie

slam slãm n
poetry slam
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów

slang slãŋk n
slang
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;

slawistyka slaˈvʲistɨka n
Slavic studies slavistics
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slawizacja ˌslavʲiˈzaʦ̑ʲja n
Slavization
poddawanie czegoś wpływom słowiańskim, proces przyswajania lub narzucania kultury słowiańskiej

slawizm ˈslavʲism̥ n
Slavism
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;

slip slʲip n
slipway
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;

slipy ˈslʲipɨ n
briefs
męskie, obcisłe majtki;

slogan ˈslɔɡãn n
slogan
oklepany zwrot

slow food n
slow food
idea i styl życia, których celem jest ochrona tradycyjnej regionalnej kuchni, promocja produktów nieprzetworzonych, wytworzonych w tradycyjny sposób

slumlord n
slumlord
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz

slums n
slum shanty town shantytown
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
sloop
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok;

slut-shaming n
slut-shaming
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) praktyka zawstydzania i krytykowania ludzi, zwłaszcza kobiet i dziewcząt, postrzeganych jako naruszających czyjeś oczekiwania dotyczące zachowania i wyglądu, poprzez porównanie ich do prostytutek, „dziwek” itp.

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
enjoy your meal bon appétit
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
tasty delicious
mający dobry smak; dobrze smakujący

smagać v
lash
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtownie napierać; ostro uderzać
whip
uderzać czymś długim oraz wiotkim
flagellate oneself
smagać siebie samego
hit each other
smagać siebie nawzajem

smagły ˈsmaɡwɨ adj
swarthy
o oliwkowej cerze, ciemnej karnacji

smak smak n
taste flavour
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;

smakosz n
gourmet
ktoś lubiący wykwintne dania

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
taste
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smakołyk n
titbit tidbit
coś smacznego

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
lard
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;

small business n
small business
niewielka działalność gospodarcza

smar smar n
grease lubricant
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smardz stożkowaty n
black morel
(dawniej, dawny) (mikologia, mikologiczny) Morchella conica Pers., gatunek grzyba z rodziny smardzowatych;

smarkacz ˈsmarkaʧ̑ n
snot-nosed
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie

smarowanie ˌsmarɔˈvãɲɛ n
lubrication
(rzeczownik odczasownikowy) od smarować

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
apply butter spread paste
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną
lubricate grease oil
(mechanika) dostarczać do ruchomych części smar
oil grease palm
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę
scribble
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) gryzmolić, pisać

smarowidło ˌsmarɔˈvʲidwɔ n
lubricant spread
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
smartphone
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smartwatch n
smartwatch
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;

smażenie smaˈʒɛ̃ɲɛ n
frying
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obróbka termiczna żywności w gorącym tłuszczu;
(rzeczownik odczasownikowy) od smażyć

smażony adj
fried
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
fry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia
być poddawanym działaniu wysokiej temperatury

smerf smɛrf n
smurf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (żartobliwie) policjant

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
nipple teat
nasadka na butelkę, dzięki której małe dzieci mogą z niej ssać;
pacifier dummy binky soother
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smoczyca smɔˈʧ̑ɨʦ̑a n
dragoness
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smog smɔk n
smog
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi;

smok smɔk n
dragon
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smokey eye n
smokey eye
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zwykle w lm rodzaj makijażu, którego głównym celem jest mocne zaakcentowanie oczu, wykonanego przy użyciu kilku odcieni zwykle kolorów czarnego lub brązowego, płynnie przchodzących;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
tuxedo dinner jacket dinner suit
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smokobójca n
dragon slayer
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) zabójca smoka

smolny ˈsmɔlnɨ adj
tarry
nasiąknięty smołą, zawierający smołę

smolt n
grilse smolt
(ichtiologia, ichtiologiczny) młody łosoś albo młoda troć w okresie od rozpoczęcia wędrówki ku morzu do pierwszych dni pobytu w przybrzeżnych wodach morskich

smoothie n
smoothie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji

smoła ˈsmɔwa n
tar
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smrodliwy sm̥rɔˈdlʲivɨ adj
fetid foul
o przykrym zapachu, woni

smrodzić ˈsm̥rɔʥ̑iʨ̑ v
fart
(potocznie, potoczny) wydalać przez odbyt cuchnące gazy
stink
wypełniać atmosferę smrodem

smród sm̥rut n
stench stink pong reek foulness
przykry zapach

smucić v
sadden
być powodem czyjegoś smutku

smuga ˈsmuɡa n
trail streak
wąski pasek dymu, światła, cienia, piany lub ognia

smukłość n
flexibility slenderness
cecha tego, co smukłe

smukły ˈsmukwɨ adj
slender svelte
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością

smutek ˈsmutɛk n
sadness sorrow
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutna prawda n
sad truth
stan rzeczy, fakt, który kogoś rozczarowuje, z którym niełatwo się pogodzić; niepożądane realia – takie, które ktoś chciałby aby były inne

smutno adv
sadly dully piteously ruefully wistfully
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
sad brokenhearted rueful
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
lanyard
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu
lead leash
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
bow
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

smykałka smɨˈkawka n
knack
(potocznie, potoczny) zdolność do czegoś, umiejętność

smółka ˈsmuwka n
meconium
(medycyna, medyczny) pierwsze stolce w życiu noworodka;

smętnie adv
dolefully
w sposób smętny

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
doleful
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii

snack bar n
snack bar
(gastronomia) rodzaj bufetu z gorącymi daniami i przekąskami

snack-bar n
snack-bar
(gastronomia) rodzaj bufetu z gorącymi daniami i przekąskami

snajper ˈsnajpɛr n
sniper
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;

snapować snaˈpɔvaʨ̑ v
snap
(neologizm) (potocznie, potoczny) wysyłać zdjęcia, filmy i wiadomości, z użyciem aplikacji Snapchat

snappassa n
snapstreak
(neologizm) funkcja w aplikacji Snapchat wskazująca liczbę dni, przez jaką dwaj użytkownicy nieprzerwanie wymieniają ze sobą snapy

snob snɔp n
snob
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
snobism
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne

snookerzysta ˌsnukɛˈʒɨsta n
snooker player
(sport, sportowy) (neologizm) zawodnik grający w snooker

snop snɔp n
bunch sheaf
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;

snopowiązałka ˌsnɔpɔvʲjɔ̃w̃ˈzawka n
binder reaper-binder
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do zautomatyzowanego koszenia zboża, traw nasiennych i rzepaku, układania skoszonego materiału w snopy i wiązania ich sznurkiem;

snorkeling n
smorkelling snorkeling
(sport, sportowy) forma obserwacji życia podwodnego, w której nurek unosi się na powierzchni wody z zanurzoną twarzą i wyposażony jest w maskę, fajkę umożliwiającą oddychanie oraz płetwy;

snowarka snɔˈvarka n
warping machine
maszyna włókiennicza do nawijania osnowy tkackiej

snowboard n
snowboard
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

snowboarding n
snowboarding
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈʥ̑ista n
snowboarder
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie

snoza n
skewer
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster

snurek ˈsnurɛk n
snorkeller
(potocznie, potoczny) osoba uprawiająca snorkeling

snus snus n
snus
używka na bazie tytoniu, zażywana doustnie przez umieszczenie jej pod dolną lub górną wargą;

snycerski snɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
woodcarving
(książkowy) dotyczący snycerstwa lub snycerza

snycerstwo snɨˈʦ̑ɛrstfɔ n
woodcarving
(książkowy) sztuka, artystyczne rzemiosło rzeźbienia w drewnie

snycerz ˈsnɨʦ̑ɛʃ n
woodcarver
(książkowy) rzemieślnik lub artysta zajmujący się rzeźbieniem w drewnie, snycerstwem

soap opera ˈsɔwp ˈɔpɛra n
soap opera
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) (zobacz) telenowela

soba ˈsɔba n
soba
(spożywczy) japoński cienki makaron z mąki gryczanej;

sobie ˈsɔbʲjɛ pronoun
himself myself yourself
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem

soboli adj
sable
związany z sobolem, dotyczący sobola

sobota sɔˈbɔta n
Saturday
szósty dzień tygodnia;

sobowtór sɔˈbɔftur n
doppelganger double lookalike
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
sable
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

sobór n
Zemsky Sobor
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie przedstawicieli stanów w dawnej Rosji;
cathedral catholicon katholikon sobor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) większa świątynia prawosławna;
church council
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stała rada biskupów przy patriarsze w prawosławiu;
ecumenical council general council oecumenical council
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie biskupów całego Kościoła;

sobą ˈsɔbɔ̃w̃ pronoun
himself myself yourself
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem

socjal n
welfare
(potocznie, potoczny) pomoc socjalna

socjaldemokracja ˌsɔʦ̑ʲjaldɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
social democracy
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
socialist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistycznie adv
socialistically
na sposób socjalistyczny, zgodnie z duchem socjalizmu

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
socialist
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
socialism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjalizować v
favour favor socialism
być entuzjastą socjalizmu
socialise socialize
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać własność środków produkcji z prywatnej na społeczną
poddawać procesowi socjalizacji
mingle socialise socialize
podlegać procesowi socjalizacji

socjalny adj
social
związany z zaspokojeniem potrzeb bytowych członków społeczeństwa

socjolekt n
sociolect
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolinguistics
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sociologist
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sociology
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
sociological
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

socjopatia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈpatʲja n
sociopathy
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości podobne do psychopatii, przejawiające się nierespektowaniem podstawowych norm moralnych oraz wzorców zachowań w społeczeństwie;

socrealizm n
socialist realism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;

socynianin ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
Socinian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
Socinian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
lentil
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
lens
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
contact lens
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;

soczewkowaty adj
lenticular
taki, który ma kształt soczewki

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
juicy succulent fruity
zawierający dużo soku, pełen soku

soczyście adv
succulently
w soczysty sposób

soda ˈsɔda n
soda
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu

sodalicja n
sodality
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bractwo religijne, pobożne stowarzyszenie

sodalicja mariańska n
sodality of Our Lady
(kościelny) (dawniej, dawny) katolickie stowarzyszenie, które propaguje kult Matki Boskiej;

sodomita n
sodomite
człowiek oddający się sodomii

sofa ˈsɔfa n
sofa
rodzaj niskiej kanapy

sofijczyk sɔˈfʲijʧ̑ɨk n
Sofian
mieszkaniec Sofii

sofijski sɔˈfʲijsʲci adj
Sofian
odnoszący się do miasta Sofia

sofistykowany ˌsɔfʲistɨkɔˈvãnɨ adj
sophisticated
wyrafinowany, zaawansowany

softshell n
softshell
(włókiennictwo) termoaktywna, wiatroodporna i w pewnym stopniu wodoodporna tkanina;

sogdyjski adj
Sogdian
związany z Sogdianą, dotyczący Sogdiany

soja ˈsɔja n
soy soya soybean soya bean
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojowina n
soy jerky vegan jerky
(spożywczy) wegański zamiennik suszonej wołowiny przygotowany na bazie teksturatu białka sojowego

sojowy sɔˈjɔvɨ adj
soy
zrobiony z soi

sojuszniczy adj
allied friendly
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
ally
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
juice cordial
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
gastric juice gastric acid
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych;

sokolnictwo n
falconry
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
falconer
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
juicer
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw

sokownik n
steam juice extractor steam juicer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do domowego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw pod wpływem działania pary wodnej;

sokół ˈsɔkuw n
falcon hawk
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
peregrine falcon duck hawk peregrine
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

sola ˈsɔla n
sole
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solanka n
brine
(chemia, chemiczny) woda naturalnych zbiorników o dużym stężeniu soli
solyanka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna zupa chłopska z terenów Ukrainy i Rosji;

solarium sɔˈlarʲjũm n
solarium
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stanowisko, kabina do opalania się światłem innym niż słoneczne

solarpunk n
solarpunk
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rodzaj fantastyki naukowej, który przedstawia optymistyczną wizję przyszłości świata, który rozwija się w sposób zrównoważony w oparciu o energię słoneczną, z poszanowaniem przyrody, bez nierówności społecznych

solastalgia n
solastalgia
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym

sold sɔlt n
soldo
(jednostka monetarna) (historia, historyczny, historycznie) dawna drobna moneta włoska;

solenizant ˌsɔlɛ̃ˈɲizãnt n
birthday boy jubilarian
(książkowy) osoba, która obchodzi swoje imieniny lub urodziny

solenizantka ˌsɔlɛ̃ɲiˈzãntka n
birthday girl jubilarian
kobieta, która obchodzi swoje urodziny lub imieniny

solenoid ˌsɔlɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
solenoid
(fizyka, fizyczny) każda cewka indukcyjna bez rdzenia;

solidarnie adv
jointly
w sposób solidarny, bratersko

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
solidarity
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solidarny adj
solidary
wykazujący się solidarnością

solidny sɔˈlʲidnɨ adj
decent stout
o silnej budowie, strukturze

solilokwium ˌsɔlʲiˈlɔkfʲjũm n
soliloquy
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii

solipsystyczny adj
solipsistic
związany z solipsyzmem

solipsyzm n
solipsism
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

solista sɔˈlʲista n
soloist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo

soliter n
solitaire
samotnik, jednoosobowa gra logiczna, rodzaj łamigłówki
(dawniej, dawny) odludek
(jubilerstwo, jubilerski) duży kamień szlachetny (najczęściej brylant, diament) w oprawie, niekiedy otoczony drobnymi tego samego rodzaju
(przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) pasjans
tapeworm
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;

soliton sɔˈlʲitɔ̃n n
soliton
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
salt
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
salt cellar standing salt
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli
salt shaker salt cellar
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

solowy adj
solo
wykonywany lub przeznaczony do wykonania przez jedną osobę

solver n
solver
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) funkcja w kalkulatorach naukowych i programach komputerowych umożliwiająca rozwiązywanie równań;

somali n
Somali
(językoznawstwo, językoznawczy) język somalijski

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
Somali
odnoszący się do państwa Somalia

somatologia ˌsɔ̃matɔˈlɔɟja n
somatology
(biologia, biologiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka o budowie ciała człowieka

somatyczny adj
somatic
dotyczący somy – ciała

sombrero sɔ̃mˈbrɛrɔ n
sombrero
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;

sommelier sɔ̃ˈmɛlʲjɛr n
sommelier
doradca w zakresie win
specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina
wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina

somnambulik ˌsɔ̃mnãmˈbulʲik n
sleepwalker
(medycyna, medyczny) osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk

somnolencja ˌsɔ̃mnɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
drowsiness somnolence
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;

somnologia n
somnology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) dziedzina nauki zajmująca się snem – jego fizjologią, zaburzeniami, przebiegiem;

sonata sɔ̃ˈnata n
sonata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
sonatina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata;

sonda ˈsɔ̃nda n
probe
(astronomia, astronomiczny) bezzałogowy statek kosmiczny wykorzystywany do eksplorowania miejsc w kosmosie, gdzie bezpośredni dostęp człowieka jest niemożliwy;

sondaż n
poll survey inquiry
badanie opinii publicznej
sondage
badanie i pomiar wykonywane za pomocą sondy

sondowanie n
sondage
(rzeczownik odczasownikowy) od sondować

sondować v
canvass poll probe sound out
zgłębiać informacje, przeprowadzać sondaż
fathom plumb
(technologia, technika, techniczny) dokonywać pomiarów / określać głębokość przy pomocy sondy

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonnet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sonoforeza n
sonophoresis
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) masaż ultradźwiękowy

sopel ˈsɔpɛl n
icicle
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sopran ˈsɔprãn n
soprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

sopranik n
soprano treble
(zdrobniale) cichy i delikatny sopran

sopranista ˌsɔprãˈɲista n
sopranist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) chłopiec lub kastrat, który śpiewa sopranem

sopranistka ˌsɔprãˈɲistka n
soprano
kobieta, która śpiewa sopranem

sorani pn
Sorani
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z kurmandżi oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;

sorbent ˈsɔrbɛ̃nt n
sorbent
(chemia, chemiczny) substancja pochłaniająca w procesie sorpcji

sorgo ˈsɔrɡɔ n
sorghum
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;

sorpcja ˈsɔrpʦ̑ʲja n
sorption
(chemia, chemiczny) ogólne pojęcie obejmujące procesy: adsorpcji i absorpcji

sorrentyński adj
Sorrentine
związany z Sorrento, dotyczący Sorrento

sortować sɔrˈtɔvaʨ̑ v
sort
dzielić na grupy według przyjętych kryteriów
układać w kolejności według pewnej rosnącej lub malejącej wartości

sos sɔs n
sauce
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos mornay n
Mornay sauce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos na bazie beszamelu z dodatkiem startego sera (np. gruyère), stosowany m.in. w kuchni francuskiej do zapiekania potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
soy sauce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
tartar sauce tartare sauce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sos teriyaki ˈsɔs tɛrʲjˈːäci n
teriyaki teriyaki sauce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
sauce-boat gravy-boat
(gastronomia) naczynie z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu;

sosna ˈsɔsna n
pine pine tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sosnowy sɔsˈnɔvɨ adj
pine
będący częścią sosny
składający się z sosny
wykonany z drewna lub innej części sosny
odnoszący się do sosny, mający związek z sosną

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
soteriology
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

soteriologiczny adj
soteriological
(teologia, teologiczny) związany z soteriologią, dotyczący soteriologii

soto ˈsɔtɔ n
soto sōtō
jedna z dwóch głównych szkół japońskiego buddyzmu zen;

soul n
soul
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z gatunków muzycznych;

soundbar n
soundbar
(elektronika, elektroniczny) rodzaj głośnika o bardzo szerokiej i wąskiej obudowie;

sowa ˈsɔva n
owl
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
Arctic Owl Great White Owl Snowy Owl
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
sovkhoz
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
Soviet soviet
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sowietolog n
Sovietologist
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii

sowietologia n
Sovietology
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

sowietyzacja ˌsɔvʲjɛtɨˈzaʦ̑ʲja n
Sovietization
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym

sowio adv
owlishly
na sposób sowi

sownik n
owlet-nightjar
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak z rodziny zmierzchników prowadzący nocny tryb życia

sozologia ˌsɔzɔˈlɔɟja n
environmental science sozology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;

sołtys n
headman
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
walk stroll
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
walk stroll
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
space bar
(informatyka, informatyczny) klawisz służący do wstawiania spacji (1.1)
space blank
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami

spad spat n
bleed
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;

spadająca gwiazda n
falling star shooting star
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) meteor
shooting star
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem

spadać ˈspadaʨ̑ v
fall
lecieć bezwładnie w dół

spadać na drzewo v
go fly a kite
(potocznie, potoczny) iść precz, zostawiać kogoś w spokoju, odczepiać się

spadek ˈspadɛk n
dip fall
obniżanie się poziomu, wartości itp.; upadek, regres
obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.)
inheritance
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
heir inheritor successor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadkodawca ˌspatkɔˈdafʦ̑a n
testator legator
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba pozostawiająca spadek

spadkownica n
Atwood machine
(fizyka, fizyczny) urządzenie używane do demonstracji ruchu jednostajnie przyspieszonego, zbudowane z bloczka, na którym zawieszone na nici są dwa obciążniki o znanych masach;

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
parachute
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
parachutist paratrooper sky-diver
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spadówa interjection
buzz off get lost
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie

spadź spaʨ̑ n
honeydew
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
spaghetti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spajać v
bond
jednoczyć kogoś
bond join
trwale łączyć ze sobą różne elementy

spalanie spaˈlãɲɛ n
burning
(rzeczownik odczasownikowy) od spalać

spalinowóz ˌspalʲĩˈnɔvus n
diesel locomotive
lokomotywa z napędem spalinowym;

spaliny spaˈlʲĩnɨ n
fumes
mieszanina gazów powstała w efekcie spalania paliwa;

spalić ˈspalʲiʨ̑ v
burn
poddać coś działaniu ognia, zniszczyć ogniem

spalić za sobą mosty ˈspalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
burn bridges
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie

spalony n
offside
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spam spãm n
spam
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spanakopita ˌspãnakɔˈpʲita n
spanakopita
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek szpinakowy – tradycyjny grecki, z ciasta filo, przekładany szpinakiem, czasem również serem feta

spanie ˈspãɲɛ n
bed kip
posłanie; miejsce, w którym można spać
sleep sleeping
(rzeczownik odczasownikowy) od spać

spaniel ˈspãɲɛl n
spaniel
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spartanin n
Spartan
mieszkaniec Sparty; osoba z tego miasta

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
Spartan
dotyczący Sparty, związany ze Spartą
spartan
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością

sparysoma n
parrot-fish parrotfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma Swainson, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;

sparysoma kreteńska n
Mediterranean parrotfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma cretense Linnaeus, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych, występująca m.in. w Morzu Śródziemnym;

sparysoma szmaragdowa n
stoplight parrotfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma viride Bonnaterre, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;

spasanie n
graze
(ekologia, ekologiczny) bezpośrednie zjadanie organizmów żywych
(rolnictwo, rolniczy) karmienie / tuczenie zwierząt

spastyka n
spasticity
(medycyna, medyczny) utrzymujący się stan zwiększonego napięcia mięśni

spawacz ˈspavaʧ̑ n
welder
robotnik zajmujący się spawaniem

spawać ˈspavaʨ̑ v
weld
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania

spazm n
spasm
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni

spazmatycznie adv
spasmodically
gwałtownie, w połączeniu z łkaniem

spać spaʨ̑ v
sleep
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy
sleep be asleep
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości

spać jak kamień ˈspaʨ̑ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ v
sleep like a log
spać bardzo głęboko

spać jak suseł ˈspaʨ̑ ˈjak ˈsusɛw v
sleep like a log
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić

spać na waleta ˈspaʨ̑ ˌna‿vaˈlɛta idiom
sleep top and tail
spać w dwie osoby na jednym łóżku tak, że głowa jednej osoby znajduje się w nogach drugiej

spać snem sprawiedliwego ˈspaʨ̑ ˈsnɛ̃m ˌspravʲjɛdlʲiˈvɛɡɔ v
sleep of the just
spać głęboko, mocno i spokojnie

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
specialist pundit
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalistyczny adj
specialist
dotyczący specjalisty, fachowy

specjalizacja n
specialisation specialization specialism
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań

specjalizować się v
specialize
być znawcą, profesjonalistą w danej dziedzinie; zajmować się czymś profesjonalnie

specjalna operacja wojskowa n
special military operation
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.

specjalne prawa ciągnienia n
special drawing rights SDR
(ekonomia, ekonomiczny) (jednostka monetarna) międzynarodowa jednostka obrachunkowa i umowna jednostka monetarna utworzona przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
especially
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny
specially
umyślnie, z określony zamiarem, celowo, trafnie

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
specialty speciality
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
special
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby
mający szczególne, wyjątkowe właściwości

specjał ˈspɛʦ̑ʲjaw n
specialty
bardzo smaczna lub wyszukana potrawa

specyficzny ˌspɛʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
peculiar special distinctive strange unique unusual
wyróżniający się na tle innych
specific characteristic peculiar
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)

specyfik n
remedy specific
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) sposób na coś
specific
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm

specyfika n
specificity specific specific nature specificness
zespół cech wyróżniających

specyfikacja n
datasheet data sheet spec specification
(handel, handlowy) szczegółowy spis informacji zawarty w dokumencie dołączanym do towaru

spektakl ˈspɛktakl̥ n
show
(przenośnie, przenośnia) popis, efektowne przedstawienie
spectacle
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
spectacular
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
spectrometry
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;

spekulacja n
gambling profiteering speculation venture
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż
speculation
myślenie oderwane od rzeczywistości, niedające się sprawdzić

spekulacyjny adj
speculative
(ekonomia, ekonomiczny) związany z spekulacją, dotyczący spekulacji

spekulować v
speculate
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) kupować coś i sprzedawać drożej w celu zarobkowym

speleolog n
speleologist
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
speleology
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

spelunka n
dive
licha knajpa

sperma ˈspɛrma n
semen sperm spunk
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermacet n
spermaceti
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) półpłynna substancja występująca w głowie kaszalota;

spermatogeneza n
spermatogenesis
(fizjologia, fizjologiczny) proces tworzenia plemników w jądrach

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
spermatozoon zoosperm spermatozoid
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin

spermidyna ˌspɛrmʲiˈdɨ̃na n
spermidine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, ochrania DNA plemników przed kwasowym środowiskiem pochwy, reguluje laktację ssaków;

spermina spɛrˈmʲĩna n
gerontine musculamine neuridine spermine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;

spessartyn spɛsˈːartɨ̃n n
spessartine
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy granatów;

spełniać ˈspɛwʲɲäʨ̑ v
carry out fulfill
robić to, czego wymagają obowiązki, obietnice, czyjeś polecenia

spichlerz ˈspʲixlɛʃ n
granary
(rolnictwo, rolniczy) budynek służący za magazyn zbóż

spichrz spʲixʃ n
granary
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż;

spiekota n
heat scorching weather
(meteorologia, meteorologiczny) dotkliwy upał przy dużym nasłonecznieniem

spieniacz ˈspʲjɛ̇̃ɲaʧ̑ n
frother
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do robienia piany, np. z mleka lub kawy

spieprzać ˈspʲjɛpʃaʨ̑ v
fuck off piss off
(potocznie, potoczny) uciekać

spieprzyć ˈspʲjɛpʃɨʨ̑ v
muck up
(potocznie, potoczny) źle coś wykonać

spierać v
clobber donder knock about swinge whale into
bić dotkliwie
wash off wash out
usuwać nieczystości, farbę, kolor z tkaniny poprzez pranie
come off wash off wash out
poddawać się usuwaniu brudu, plam, farby, koloru
argue dispute dissert feud feod haggle higgle stickle
prowadzić spór

spierdalać spʲjɛrˈdalaʨ̑ v
fuck off
(wulgarnie, wulgaryzm) pospiesznie oddalać się z jakiegoś miejsca

spierdolić spʲjɛrˈdɔlʲiʨ̑ v
fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) zepsuć
(wulgarnie, wulgaryzm) zrobić źle

spijać śmietankę ˈspʲijäʨ̑ ɕmʲjɛˈtãnkɛ v
take the credit
(przenośnie, przenośnia) czerpać korzyści wynikające z działania, które zostało już wykonane

spiker ˈspʲikɛr n
speaker
osoba zapowiadająca programy w radio lub telewizji lub czytająca przygotowane teksty

spin spʲĩn n
spin
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki;

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
paperclip paper clip clip
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spinać v
clip
łączyć za pomocą spinacza, klamerki

spinel ˈspʲĩnɛl n
spinel
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego spinelu (1.1)

spinka ˈspʲĩnka n
stud
często zdobiony przedmiot do spinania czegoś, np. włosów, krawata, kołnierzyka lub mankietu

spinka do włosów ˈspʲĩnka dɔ‿ˈvwɔsuf n
barrette hairpin bobby pin
(fryzjerstwo, fryzjerski) zdobiony przedmiot do spinania włosów, najczęściej dla kobiet

spinning n
spin fishing
(rybołówstwo, rybacki) metoda wędkowania polegająca na ustawicznym rzucaniu i wybieraniu sztucznej przynęty;

spirala spʲiˈrala n
coil intrauterine device
(potocznie, potoczny) domaciczna wkładka antykoncepcyjna
escalation
sytuacja ciągłego, niebezpiecznego wzrost np. przemocy, zbrojeń
heating coil
(elektryczność) opornik zwinięty w helisę w którym zachodzi przemiana energii elektrycznej w ciepło
spiral
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
spiral glide
(lotnictwo, lotniczy) figura wyższego pilotażu, która polega na ruchu samolotu po linii śrubowej ze stopniowym zmniejszaniem wysokości;

spiralny spʲiˈralnɨ adj
spiral
taki, który ma kształt spirali

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
spironolactone
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
spirulina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
spiritualist
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu

spirytus spʲiˈrɨtus n
spirit
(spożywczy) (chemia, chemiczny) wysokoprocentowy roztwór wodny alkoholu etylowego;

spis spʲis n
list
lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
table of contents
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
conspiracy plot collusion
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiskować v
conspire plot machinate
knuć, planować spisek

spiskowiec n
conspirator plotter
uczestnik spisku

spiskowy adj
conspiratorial
właściwy spiskowi

spisywać spʲiˈsɨvaʨ̑ v
list transcribe
sporządzać zapiski lub listę
write up
odtwarzać w formie pisanej jakąś historię ze wspomnień i źródeł materialnych

spiłować spʲiˈwɔvaʨ̑ v
file
przytępić ostre krawędzie za pomocą pilnika

spiż spʲiʃ n
gunmetal
(chemia, chemiczny) stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem;

spiżarka n
pantry
pomieszczenie przykuchenne do przechowywania żywności

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
pantry storeroom buttery
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splenektomia n
splenectomy
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

splot splɔt n
convolution
(matematyka, matematyczny) rodzaj działania określonego dla dwóch funkcji, konwolucja;
plexus
(anatomia, anatomiczny) połączenie nerwów

splunąć v
spit
wyrzucić z ust ślinę bądź coś, co się tam znajduje

spluwa n
bucky gun gut shooter strally tool
(potocznie, potoczny) broń krótka palna (np. pistolet, rewolwer)

spluwaczka n
spittoon
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spocznij interjection
at ease
(wojskowość, wojskowy) komenda zwalniająca ze stania na baczność

spoczynek n
repose rest
stan bezczynności celem nabrania sił po pracy
rest
(fizyka, fizyczny) stan, w którym ciało nie zmienia położenia
retirement
okres emerytury
sleep
stan snu, którego celem jest regeneracja

spoczywać v
rest
być czyimś obowiązkiem
rest lie
(podniośle) być pochowanym, mieć miejsce swojego pochówku

spod spɔt preposition
from under
z miejsca poniżej czegoś

spode łba adv
askance
groźnie, z uwagą

spodek ˈspɔdɛk n
saucer
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
trousers pants
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spodumen spɔˈdũmɛ̃n n
spodumene
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
expect
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie

spoina n
joint
(budownictwo) wypełniona zaprawą szczelina między płytkami ceramicznymi, cegłami lub innymi materiałami budowlanymi
weld
(technologia, technika, techniczny) miejsce połączenia dwóch zespawanych metalowych fragmentów konstrukcji

spoistość n
cohesiveness compactness
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości

spoiwo n
binder bond bonding agent
materiał łączący składniki całości
social lubricant
(podniośle) czynnik łączący daną grupę

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
look glance gaze
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
look glance have a glance lay eyes
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spojówka spɔˈjufka n
conjunctiva
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spojówkowy adj
conjunctival
(anatomia, anatomiczny) związany z spojówką, dotyczący spojówki

spoko ˈspɔkɔ interjection
easy safe
(potocznie, potoczny) spokojnie, zachowaj spokój, nie denerwuj się

spoko ˈspɔkɔ particle
OK cool kk no problem rad
(potocznie, potoczny) przyzwolenie lub aprobata; tak (potwierdzenie), w porządku, dobrze, zgoda

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
calmly quietly coolly gently mildly unhurriedly
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji
easily
bez problemu, z łatwością, na pewno
leisurely
bez wydarzeń, które mogłyby zakłócić spokój
monotonnie, jednostajnie

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ interjection
take it easy
nawoływanie do spokoju

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
calm peaceful placid
o morzu, wodzie: niezmącony
calm placid peaceful at ease
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokrewniony adj
cognate related
mający wspólne pochodzenie

spokój ˈspɔkuj n
peace
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek
cisza, brak hałasu, rumorów

spolegliwie adv
acquiescently
(potocznie, potoczny) z uległością, ze skłonnością do kompromisu

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
acquiescent
(potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy
reliable
godny zaufania; taki, na którym można polegać

sponsor ˈspɔ̃w̃sɔr n
sponsor
osoba, która finansuje jakieś przedsięwzięcie, wydarzenie kulturalne itp.

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvaʨ̑ v
sponsor
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
spontaneously
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
spontaneous
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
sporadically hardly ever
(odprzymiotnikowy) → sporadyczny

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
sporadic intermittent occasional
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sporny ˈspɔrnɨ adj
contentious
będący przedmiotem sporu

sporo ˈspɔrɔ indefinitePronoun
a good deal
jako określenie czasownika: dość dużo, niemało
quite a lot pretty much many quite a bit
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało

sporofit n
sporophyte
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
sport sports
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
national sport
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
athlete sportsman
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
sports
dotyczący sportu, związany ze sportem
sporing sportsmanlike
przestrzegający fair play

sportsmenka n
sportswoman
(sport, sportowy) zawodniczka sportowa

spory ˈspɔrɨ adj
considerable respectable
całkiem duży, pokaźny; dość istotny

sporządzić spɔˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
draw up make
(książkowy) wykonać, przygotować coś

sposobić spɔˈsɔbʲiʨ̑ v
arrange prepare
(przestarzałe, przestarzały) urządzać, przygotowywać coś
educate teach
(przestarzałe, przestarzały) uczyć, kształcić kogoś do czegoś
educate yourself teach
(przestarzałe, przestarzały) czynić samego siebie czymś lub jakimś

sposobność n
opportunity occasion opening room
sprzyjające warunki ku czemuś

spostrzegawczy ˌspɔsṭʃɛˈɡafʧ̑ɨ adj
observant perceptive
szybko i łatwo zauważający szczegóły

spostrzegać v
become aware realize
zdawać sobie sprawę
notice
patrząc, zwracać uwagę na coś lub kogoś
become aware realize
zdawać sobie sprawę

spostrzeżenie ˌspɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
observation remark
obserwacja, uwaga na dany temat

sposób ˈspɔsup n
way method
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spot spɔt n
spot
krótki film reklamowy lub reklama w radiu

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
match meeting
rozgrywka sportowa
meeting date
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spotykać spɔˈtɨkaʨ̑ v
meet
napotykać kogoś, widywać

spowalniać v
stunt
zmniejszać tempo; czynić wolniejszym

spowiadać v
hear confession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi
confess
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawać grzechy w spowiedzi

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
confessor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
confession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
society
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛʧ̑na ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔʑʥ̑ bʲizˈnɛsu n
corporate citizenship corporate responsibility corporate social performance corporate social responsibility responsible business sustainable responsible business
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy

społecznie adv
socially
pod względem społecznym

społeczno-gospodarczy adj
socio-economic socioeconomic
związany ze społeczeństwem i gospodarką

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
community
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
social
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spośród ˈspɔɕrut preposition
from among from amongst
przyimek komunikujący, że to, o czym mowa w zdaniu, dotyczy wyróżnionej części jakiegoś zbioru
from from between
przyimek informujący o ruchu z miejsca pomiędzy jakimiś obiektami

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
consumption
(rzeczownik odczasownikowy) od spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja

spożywanie ˌspɔʒɨˈvãɲɛ n
consumption intake
jedzenie albo picie czegoś

spożywać spɔˈʒɨvaʨ̑ v
consume take
(książkowy) jeść albo pić coś

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
comestible edible groceries
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały
food
związany z żywnością lub spożyciem

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
grocer's grocer's shop grocery
sklep z artykułami spożywczymi (1.1)

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
eager
chcący czegoś
thirsty
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprasowanie n
compact compress press squeeze
ściśnięcie, spłaszczenie czegoś w prasie, pod ciężarem

sprasować v
press squeeze compact compress
ścisnąć, spłaszczyć coś w prasie, pod ciężarem

sprasowywanie n
compact compress press squeeze
ściskanie, spłaszczanie czegoś w prasie, pod ciężarem

sprawa ˈsprava n
affair business issue
to, co jest dla kogoś ważne
case
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne

sprawca ˈsprafʦ̑a n
actor agent artificer creator doer generator
ten, który dokonuje czego
perpetrator culprit delinquent injurer instigator malfeasant
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot powodujący niepożądane zdarzenia

sprawczość n
agency
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie

sprawdzalny adj
verifiable
taki, który da się sprawdzić, możliwy do weryfikacji

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
check verify examine control inspect revise
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe

sprawdzenie n
verification call screening test
(rzeczownik odczasownikowy) od sprawdzić

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
class test school-test test
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
criterion test
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test

sprawiać ˈspravʲjäʨ̑ v
buy purchase
(przenośnie, przenośnia) kupować
cause give
powodować, by coś się stało

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
fairly justly
w sposób sprawiedliwy

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
justice
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;
(potocznie, potoczny) władza sądownicza

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
just fair
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości

sprawność ˈspravnɔɕʨ̑ n
effectiveness efficiency
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie

sprawny ˈspravnɨ adj
able agile efficient proficient self-assured
o człowieku dobrze wykonujący jakieś czynności
able-bodied capable
o człowieku lub części ciała o pełnej zdolności ruchowej
agile efficient
o instytucji dobrze zorganizowany
operational roadworthy serviceable
o urządzeniu taki, który działa lub działa prawidłowo (zgodnie z przeznaczeniem)

sprawowanie ˌspravɔˈvãɲɛ n
behaviour conduct
(rzeczownik odczasownikowy) od sprawować

sprawować spraˈvɔvaʨ̑ v
hold exercise fill perform wield
wypełniać obowiązki, pełnić funkcję
behave
zachowywać się w określony sposób

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
report account
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

sprawozdawczy ˌspravɔˈzdafʧ̑ɨ adj
accounting reporting
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie

sprawunek n
shopping
zakup

spray sprɛj n
spray
płyn rozpylany strumieniem drobnych kropli, przechowywany w pojemniku pod ciśnieniem;

spread n
bid-ask spread spread
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
sprint
(potocznie, potoczny) szybki bieg
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);
(zarządzanie) (informatyka, informatyczny) odcinek czasu (zwykle dwutygodniowy) na początku którego wybiera się zadania a na końcu demonstruje ich wykonanie

sprostać v
to be up to
dorównać komuś lub czemuś

sprowadzać v
bring
wywoływać określone następstwa
import bring fetch
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego
reduce
powodować ograniczenie wypowiedzi
switch
powodować zmianę położenia
take down
pomagać zejść z góry na dół
amount boil down
przestawać różnić się od czegoś, ograniczać się do czego
move
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się

sprośnie adv
lewdly
w sposób sprośny

sprośny ˈsprɔɕnɨ adj
lewd obscene ribald
cechujący się brakiem przyzwoitości, wstydu; śmiały w dziedzinie seksu

spryt n
cleverness ingeniousness shrewdness
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach
cunning shrewdness
zdolność wychodzenia z korzyścią z każdej sytuacji zwykle w sposób nieuczciwy

sprytny ˈsprɨtnɨ adj
smart clever
pomysłowy, wykazujący praktyczną inteligencję, umiejący sobie radzić

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
objection
aktywne wyrażenie braku zgody na coś

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
oppose
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś)

sprzeczać się ˈspʃɛʧ̑aʨ̑‿ɕɛ v
argue have an argument
mieć sprzeczkę, spór, drobną kłótnię z kimś, spierać się

sprzeczka n
quarrel
ostra, energiczna wymiana zdań między osobami niezgadzającymi się ze sobą

sprzeczność n
contradiction inconsistency incompatibility clash conflict contrariety
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzeczny ˈspʃɛʧ̑nɨ adj
contradictory conflict inconsistent
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny

sprzed spʃɛt preposition
from before
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś starszego niż określony czas lub momentu zajścia zdarzenia wcześniej niż określony czas temu
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś wcześniejszego niż określone zdarzenie lub momentu zajścia zdarzenia wcześniejszego niż określone zdarzenie
służy do wyrażania, że dana osoba lub obiekt przestał być przed danym miejscem

sprzedajny adj
corruptible
taki, który zrobi wiele i w sposób niegodziwy za korzyści materialne

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
sell vend
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
sell
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
salesman shop assistant salesclerk sales assistant
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedawczyk n
sell-out sellout
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba zdradzająca swoje przekonania, ojczyznę

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
sale
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzedażowy adj
sales
związany ze sprzedażą, dotyczący sprzedaży

sprzej n
gear
(potocznie, potoczny) sprzęt

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
embezzle misappropriate
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie

sprzyjający adj
advantageous favourable
tworzący odpowiednie warunki

sprzyjać ˈspʃɨjäʨ̑ v
favour favor foster
być nastawionym serdecznie, przychylnie, życzliwie, przyjaźnie wobec kogoś lub czegoś

sprzączka ˈspʃɔ̃n͇ʧ̑ka n
buckle
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania;

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtaʧ̑ka n
cleaning lady
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń

sprzątanie spʃɔ̃nˈtãɲɛ n
cleaning cleanup
przywracanie porządku i czystości

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
clean tidy up
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

sprzęg spʃɛ̃ŋk n
coupling
(technologia, technika, techniczny) urządzenie złączające pojazdy szynowe;

sprzęgać ˈspʃɛ̃ŋɡaʨ̑ v
connect couple
łączyć coś z czymś, stykać coś z czymś; zespalać

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
clutch
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprzęt spʃɛ̃nt n
apparatus implement
przedmiot, zazwyczaj urządzenie, używany w określonym celu
equipment gear
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności

sprzężenie zwrotne n
feedback
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;

sprzężenie zwrotne dodatnie n
exacerbating feedback positive feedback self-reinforcing feedback
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem potęgującym takie odchylenie;

sprzężenie zwrotne ujemne n
balancing feedback negative feedback
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem niwelującym takie odchylenie;

spróchniały adj
decayed
(stomatologia, stomatologiczny) zniszczały od próchnicy
rotten
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rozkładający się w próchno

sprężać ˈsprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
hasten hurry
robić coś szybciej
compress
kompresować, zmniejszać objętość (o gazie), ściskać, zgniatać (przedmiot)

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
spring
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
(przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu

sprężystość sprɛ̃w̃ˈʒɨstɔɕʨ̑ n
springiness
cecha tego, co sprężyste

sprężysty adj
efficient dynamic
taki, który działa sprawnie i szybko
elastic resilient springy
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej
nimble springy
charakteryzujący się lekkością w ruchu

spust spust n
trigger
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;

spuszczać ˈspuʃʧ̑aʨ̑ v
bring down lower
o cenie: obniżać
drop lower
o głowie: pochylać
flush
o wodzie w toalecie: spłukiwać nią sedes
launch
o łodzi: wodować
let out
o cieczy lub gazie: wypuszczać
lower
opuszczać na dół
unleash
o psie: uwalniać ze smyczy
cum
(wulgarnie, wulgaryzm) mieć ejakulację (o mężczyźnie)
lower oneself
opuszczać się na dół

spycharka spɨˈxarka n
bulldozer
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spychologia n
let George do it attitude
(potocznie, potoczny) zwalanie pracy na innych

spód sput n
bottom
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę
underside undersurface
dolna lub odwrotna strona czegoś

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
skirt
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta będąca obiektem pożądania

spójnik ˈspujɲik n
conjunction
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
coherence cohesion coherency
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego

spór spur n
controversy argument conflict
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielczy adj
cooperative co-operative
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
cooperative
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
consonant
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółgłoskowy adj
consonantal
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze spółgłoską, dotyczący spółgłoski

spółka ˈspuwka n
company
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
public limited company joint-stock company
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
general partnership
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
limited partnership
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
partnership limited by shares
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
limited liability company
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

spółka zależna ˈspuwka zaˈlɛʒna n
subsidiary
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu

spółkować spuwˈkɔvaʨ̑ v
mate
mieć stosunek płciowy

spóźniać się ˈspuʑɲäʨ̑‿ɕɛ v
be late
być za późno, nie przychodzić na czas
lose
o zegarze wskazywać czas opóźniony w stosunku do rzeczywistego

spóźnienie n
delay arrearage tardiness
brak wykonania czegoś w porę
delay lag lateness late arrival
przybycie po ustalonym czasie

spędzać ˈspɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
round up
zaganiać/zbierać ludzi lub zwierzęta w jedno miejsce
spend
być w towarzystwie kogoś
przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas
wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś

spłacać v
discharge liquidate pay off repay
płacić stopniowo komu, wywiązując się w ten sposób z jakiegoś zobowiązania

spłaszczyć v
flatten
uczynić coś płaskim
oversimplify
odnieść się do czegoś (zagadnienia, sprawy) w sposób zbytnio uproszczony

spławny adj
navigable
nadający się do żeglugi; żeglowny

spłonka n
primer priming element
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;

spłoszyć v
scare away scare off
spowodować ucieczkę

spłuczka n
flush water closet
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

spłukany adj
broke skint
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa

spływ spwɨf n
confluence
ujście rzeki do innej rzeki

spływać v
drain flow
płynąć w dół (o cieczy)
drift float
płynąć z prądem, w dół rzeki, potoku
shove off vamoose
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) odchodzić, odczepiać się, zostawiać w spokoju

spływać jak po kaczce ˈspwɨvaʨ̑ ˈjak pɔ‿ˈkaʧ̑ʦ̑ɛ v
be like water off a duck's back
coś przykrego nie robi na kimś wrażenia, nie wywiera na kogoś wpływu; ktoś się czymś nie przejmuje

squash n
squash
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

squat n
squat
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

squatter n
squatter
osoba mieszkająca na squacie

sraczka ˈsraʧ̑ka n
shit
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie

sranie w banię ˈsrãɲɛ ˈv‿bãɲɛ interjection
bullshit
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację

srać sraʨ̑ v
shit crap
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srać w gacie ˈsraʥ̑ ˈv‿ɡaʨ̑ɛ idiom
shit one's pants
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) być bardzo zdenerwowanym, bać się, odczuwać silny strach

srebrne gody n
silver wedding silver anniversary
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrne wesele n
silver wedding silver anniversary
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrnik n
shekel sheqel
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) moneta żydowska;

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
silver silvern
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra
silvery
przypominający kolor srebra

srebrny ekran n
silver screen
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) kino w ogólności, film kinowy
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ekran kinowy

srebro ˈsrɛbrɔ n
silver
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

srebrzysty srɛˈbʒɨstɨ adj
silvery
mający barwę i połysk srebra
o głosie lub śmiechu mający czyste, wysokie i wyraźne brzmienie

sriracha n
sriracha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pikantny tajski sos z przetartych papryczek chili z dodatkiem czosnku, octu, cukru i soli używany jako przyprawa;

srogi ˈsrɔɟi adj
harsh
surowy, bez litości, niewyrozumiały

srogo adv
cruelly dourly hardly severely
bezlitośnie, surowo

srogość ˈsrɔɡɔɕʨ̑ n
sternness
cecha tego, kto jest srogi

sroka ˈsrɔka n
magpie
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srokaty srɔˈkatɨ adj
piebald
w czarno-białe łaty, cętki (głównie o maści konia)

srom srɔ̃m n
shame
(przestarzałe, przestarzały) (dziś (książkowy)) wstyd, zniewaga
vulva fanny
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

sromotnik bezwstydny n
common stinkhorn
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Phallus impudicus, gatunek grzyba niejadalnego z rodziny sromotnikowatych;

sromotny srɔ̃ˈmɔtnɨ adj
shameful
okrywający wstydem lub hańbą, przynoszący hańbę albo wstyd

ssak sːak n
mammal
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssaki n
mammal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mammalia, gromada zwierząt należących do kręgowców;

ssanie ˈsːãɲɛ n
sucking suction
(rzeczownik odczasownikowy) od ssać

ssać sːaʨ̑ v
suck
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
odprowadzać płyn (gaz i ciecz) lub drobne przedmioty za pomocą podciśnienia
suck blow give head
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny

sss interjection
sss
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji

stabilizacja n
stabilization
przywrócenie równowagi w gospodarce
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
stability constancy
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
stable
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu
stable permanent
niezmieniający się przez dłuższy czas

staccato n
staccato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
disk drive drive
(informatyka, informatyczny) urządzenie do odczytu wymiennych nośników danych
petrol station
(motoryzacja) punkt sprzedaży paliwa samochodom
station
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wyspecjalizowany ośrodek badawczy i naukowy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
gas station petrol station filling station fueling station
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
railroad station railway station train station
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;

stacja kosmiczna ˈstaʦ̑ʲja kɔsˈmʲiʧ̑na n
space station
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów;

stacja sanitarno-epidemiologiczna n
sanitary inspectorate sanitary-epidemiological station
(zobacz) sanepid

stacja telewizyjna n
television station
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;

stacyjka n
ignition lock ignition switch starter lock ignition
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza

stacyjny adj
stational
odbywający się stacjami
stanowiący stację

stacz kolejkowy ˈstaʧ̑ ˌkɔlɛjˈkɔvɨ n
line stander queue stander
osoba, która za wynagrodzeniem zajmuje się staniem za kogoś w kolejce;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stadium
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stadium ˈstadʲjũm n
stage phase leg
część procesu, część czasu rozwoju

stadnie adv
gregariously
(zoologia, zoologiczny) stadem, w stadzie

stadnina n
stud stud farm
(zootechnika, zootechniczny) ośrodek zajmujący się hodowlą lub reprodukcją koni;

stadny adj
gregarious
odbywający się stadem, dotyczący stada

stado ˈstadɔ n
flock shoal group
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) gromada podobnych do siebie obiektów
herd crowd multitude swarm throng
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy)
herd pack flock swarm mob troop
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagflacja stakfˈlaʦ̑ʲja n
stagflation
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
stagnation
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajenka staˈjɛ̃nka n
crib nativity scene
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami

stajenny n
groom hostler ostler stableman
pracownik zajmujący się końmi i stajnią

stajnia ˈstajɲa n
stable
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
Augean stables
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
steel
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stal kortenowska n
corten steel weathering steel COR-TEN steel
(technologia, technika, techniczny) stal konstrukcyjna o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne, na której powierzchni tworzy się samoczynnie ochronna warstwa tlenków, również o walorach dekoracyjnych

stalag n
stalag
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki obóz dla jeńców wojennych (szeregowych i podoficerów) podczas II wojny światowej;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
stalagmite
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalaktyt staˈlaktɨt n
stalactite
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stale ˈstalɛ adv
constantly permanently continually
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas

stalinista ˌstalʲĩˈɲista n
Stalinist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
Stalinism
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalinizować v
Stalinize
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm

stalinowski adj
Stalinist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina

stalker n
stalker
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia

stalking ˈstacĩŋk ˈstɔcĩŋk n
stalking
(socjologia, socjologiczny) (kryminologia, kryminologiczny) złośliwe i powtarzające się nagabywanie, naprzykrzanie się czy prześladowanie, zagrażające czyjemuś bezpieczeństwu;

stalownia n
steel plant
(technologia, technika, techniczny) (hutnictwo, hutniczy) dział huty zajmujący się wytapianiem stali;

stalowy staˈlɔvɨ adj
steel
wykonany ze stali
związany ze stalą, dotyczący stali

stalówka staˈlufka n
nib
końcowa, robocza część pióra;

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
from there thence
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas

stan stãn n
state
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;
(dawniej, dawny) państwo
ilość, wielkość czegoś
state condition as at
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
marital status
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stan nadzwyczajny n
state of emergency
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;

stan podgorączkowy ˈstãn ˌpɔdɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ n
subfebrile
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka wynosi od 37,1 do 38 stopni;

stan prawny n
legal standing legal status
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół okoliczności wpływających na określenie stosunku do przepisów danego podmiotu

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
martial law
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
state of emergency
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;

stand-up n
stand-up comedy
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy występ sceniczny w formie monologu;

standard ˈstãndart n
standard
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
conventional typical
typowy, przeciętny, mało oryginalny
standard
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)

stangret n
coachman driver
prywatny woźnica powożący końmi

stanowczo stãˈnɔfʧ̑ɔ adv
decidedly firmly
w sposób stanowczy, zdecydowanie

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
determined firm definite outright unyielding
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości

stanowisko ˌstãnɔˈvʲiskɔ n
position
pozycja w hierarchii zawodowej
punkt widzenia, sposób rozumienia czegoś
workplace
miejsce wykonywania czynności, miejsce postoju, pobytu

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
constitute make
składać się na coś, tworzyć coś

stanowy adj
state
(administracja) związany ze stanem

stanąć ˈstãnɔ̃ɲʨ̑ v
build erect
o budowlach: zostać zbudowanym gdzieś
confront
trafić na wyzwanie
get up stand up
o człowieku, zwierzętach: powstać, dźwignąć się na nogi
stop
zatrzymać się, przestać się poruszać, przestać działać

stanąć dęba ˈstãnɔ̃ɲʥ̑ ˈdɛ̃mba v
rear
o zwierzęciu czworonożnym, np. koniu wspiąć się na tylne kończyny

stara n
boss
(potocznie, potoczny) przełożona, szefowa
dutch
(potocznie, potoczny) małżonka
old dear old lady old woman
(potocznie, potoczny) stara kobieta

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɲɛ‿rʣ̑ɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
old love dies hard
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu

stara panna n
spinster old maid
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

stara śpiewka n
same old story
(ironicznie) stary, oklepany frazes

staranie staˈrãɲɛ n
effort endeavour
działanie w kierunku realizacji pewnego zamiaru, pragnienia

starannie staˈrãɲːɛ adv
carefully neatly
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły

staranność n
care
cecha bycia starannym

staranny staˈrãnːɨ adj
conscientious
taki, który wykonano ze starannością, pietyzmem, dokładnie

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
attempt apply for seek to strive for take step to try to
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś
struggle to
przykładać się do czegoś, być gorliwym

starcie ˈstarʲʨ̑ɛ n
abrasion
powierzchowna rana skóry
clash
epizod walki zbrojnej
cleaning erase remove
usunięcie czegoś ścierając
fight
(sport, sportowy) część walki sportowej
ostra wymiana zdań

starczać v
be enough suffice
być w wystarczającej ilości albo liczbie

starczowzroczność n
presbyopia
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starczy ˈstarʧ̑ɨ adj
old-age senility
właściwy starcowi

starczy ˈstarʧ̑ɨ interjection
that will do
używany do przerwania czyjegoś działania

staro-cerkiewno-słowiański n
Old Church Slavonic Old Church Slavic Old Slavic Old Slavonic
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;

starochrześcijański adj
palaeochristian paleochristian
odnoszący się do czasów pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

staroczesny adj
vintage
(przestarzałe, przestarzały) charakterystyczny dla dawnych czasów

starodrzew n
ancient forest old-growth forest
(leśnictwo) drzewostan o końcowej żywotności

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
Old French
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

staromiejski adj
old-town
dotyczący najstarszej części miasta, dzielnicy

staromodnie adv
dowdily old-fashionedly
w sposób staromodny, według dawnej mody, niemodnie

staromodny adj
old-fashioned oldfangled outdated
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staronordyjski n
Old Norse
(językoznawstwo, językoznawczy) język staronordyjski;

staroobrzędowiec n
Old Believer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;

staroruski n
Old East Slavic
(językoznawstwo, językoznawczy) obecnie wymarły wschodniosłowiański język używany na Rusi między X a XV wiekiem;

starorzecze ˌstarɔˈʒɛʧ̑ɛ n
oxbow lake
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta;

starosaksoński adj
Old Saxon
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka starosaksońskiego (1.1)

starosaksoński n
Old Saxon
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci adj
Old Turkic
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci n
Old Turkic the Old Turkic language
język staroturecki (1.2), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski;

staroturkijski adj
Old Turkic
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;

staroturkijski n
Old Turkic the Old Turkic language
język staroturkijski (1.1), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski;

staroświecki adj
old-fashioned antiquated fusty groovy old-world stuffy
wywodzący się ze starych czasów, obecnie niemodny, niepopularny

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
age old age
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
antiquity
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;
dawne, zamierzchłe czasy
artefakty z epoki starożytnej
dawność czegoś

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
ancient
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

starszy ˈstarʃɨ adj
elderly
w wieku dojrzałym, niemłody

starszy kapral ˈstarʃɨ ˈkapral n
chief corporal
(wojskowość, wojskowy) podoficerski stopień wojskowy, w hierarchii pomiędzy kapralem a plutonowym ;

starszy szeregowy ˈstarʃɨ ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
lance corporal
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy, wyższy od szeregowego, niższy od kaprala;

start start n
go
komenda wydawana do rozpoczęcia czegoś
start
miejsce, w którym coś zaczyna się
start beginning
chwila, w której coś zaczyna się

start-up n
start-up
(ekonomia, ekonomiczny) nowo założone przedsiębiorstwo z szansą na szybki i dochodowy rozwój;

startować starˈtɔvaʨ̑ v
begin start hold run
rozpoczynać jakąś działalność
compete
stawać do zawodów, wyborów
start
rozpoczynać bieg, wyścig lub inną konkurencję sportową
take off
o statku latającym lub pilocie: rozpoczynać lot

staruszek staˈruʃɛk n
elderly man old man
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) z sympatią lub współczuciem o starym mężczyźnie

staruszka staˈruʃka n
old lady old woman
starsza kobieta

stary ˈstarɨ adj
old
mający wiele lat, niemłody
old expire
nieaktualny, nieważny
old expire stale
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia

stary ˈstarɨ n
bro buddy mate
(potocznie, potoczny) tylko w wołaczu, poufale: sposób zwracania się do dobrego znajomego

stary jak świat ˈstarɨ ˈjäc ˈɕfʲjat adj
as old as the hills
bardzo stary; istniejący od niepamiętnych czasów

starzec ˈstaʒɛʦ̑ n
old man
stary mężczyzna

starzenie staˈʒɛ̃ɲɛ n
age get old
(rzeczownik odczasownikowy) od starzeć
ageing aging
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
age grow old become old
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym
go out of date
tracić aktualność

starzyzna n
old stuff
ogół starych, używanych przedmiotów, ubrań przeznaczonych zwykle do handlu

starówka staˈrufka n
old town
(turystyka, turystyczny) zwykle najstarsza, zabytkowa część miasta;

stateczny adj
matronly staid
zrównoważony, poważny i odpowiedzialny; (także, też) świadczący o takich cechach

statek ˈstatɛk n
ship craft
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
ship vessel boat craft
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
spacecraft craft spaceship space ship
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek pasażerski n
passenger ship
(marynarka) statek przeznaczony do przewozu ludzi;

statek pożarniczy n
fireboat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;

statki n
battleship
popularna gra logiczna dla dwóch osób;

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
statue
okazała rzeźba postaci ludzkiej

status ˈstatus n
status
położenie, pozycja (np. społeczna)

statut ˈstatut n
by-law bylaw
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
stable
niepodatny na zmiany
w stanie równowagi
static
będący w bezruchu
(fizyka, fizyczny) dotyczący statyki

statyna n
hypothalamic inhibiting hormone
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon podwzgórza hamujący uwalnianie hormonów przysadki
statin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek obniżający poziomy lipidów i poprawiający stan układu krążenia

statystycznie ˌstatɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
statistically
w sposób związany ze statystyką

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
statistical
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
statistic
(matematyka, matematyczny) funkcja, która danemu rozkładowi z próby przypisuje liczbę rzeczywistą;
statistics
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)
(fizyka, fizyczny) model opisujący zbiorowe zachowanie obiektów fizycznych, np. cząstek

statyw ˈstatɨf n
tripod
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych

staurolit n
staurolite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;

staw staf n
joint articulation
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
pond
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw kowadełkowo-młoteczkowy ˈstaf ˌkɔvadɛwkɔvɔ‿mwɔtɛʧ̑ˈkɔvɨ n
incudomalleolar articulation
(anatomia, anatomiczny) staw łączący kosteczki słuchowe ucha środkowego;

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
sacroiliac joint
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
temporomandibular joint
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
elbow
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawać ˈstavaʨ̑ v
become
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś
happen
tylko w (aspekt dokonany): wydarzyć się, mieć miejsce, nastąpić

stawać na nogi ˈstavaʨ̑ na‿ˈnɔɟi v
get back on one’s feet
(dosłownie) szybko wstać, podnieść się, zerwać się
wracać do zdrowia; zdrowieć
wychodzić z niedostatku

stawać na własne nogi ˈstavaʨ̑ na‿ˈvwasnɛ ˈnɔɟi v
stand on one's own two feet
osiągać niezależność (najczęściej materialną, finansową)

stawać przed sądem v
stand trial
zostawać oskarżanym o jakiś czyn i sądzonym za niego

stawianie chochoła n
straw man strawman
metoda manipulacji polegająca na atakowaniu, wyśmiewaniu lub podważaniu poglądów przeciwnika, których przeciwnik nigdy nie wyraził

stawiać ˈstavʲjäʨ̑ v
bet
określać przedmiot swojego zakładu
build erect
budować
buy
kupić coś komuś, dawać za darmo – najczęściej alkohol
place put
umieszczać coś gdzieś
stake
określać sumę pieniędzy, którą wnosi się do zakładu
stand
tak przemieszczać przedmiot, by stał
appear
przybywać na żądanie
oppose
(potocznie, potoczny) dawać opór

stawiać sprawę na ostrzu noża ˈstavʲjäʨ̑ ˈspravɛ na‿ˈɔsṭʃu ˈnɔʒa v
bring matters to a head
żądać kategorycznie

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjäʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
throw a hail Mary pass
ryzykować wszystko

stawiennictwo n
appearance
(urzędowy) przybycie gdzieś ((na przykład) do sądu) po uprzednim wezwaniu; stawienie się

stawka ˈstafka n
rate
ustalona jednostka, według której liczy się wysokość zarobków, opłat, świadczeń itp.
stake
kwota zakładu, którą można zyskać lub stracić w grze hazardowej

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
arthropod
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

staza n
stasis
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach)
tourniquet
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie

stać staʨ̑ v
run
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) działać (o programie lub serwerze)
stand
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu

stać nad grobem ˈstaʨ̑ nad‿ˈɡrɔbɛ̃m v
have one foot in the grave
być bardzo starym, chorym, bliskim śmierci

stała ˈstawa n
constant
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stałocieplny adj
warm-blooded
(biologia, biologiczny) utrzymujący stałą temperaturę niezależnie od temperatury otoczenia

stałoogniskowy adj
prime
(fotografia) o obiektywie: posiadający stałą, niezmienną ogniskową; pozbawiony zoomu

stałość ˈstawɔɕʨ̑ n
constancy permanence permanency stability
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

stały ˈstawɨ adj
constant permanent steady
ciągły
direct
(elektryczność) o prądzie: nie zmieniający swojego napięcia z upływem czasu
fixed stable steady
niezmieniający się
regular
bywający gdzieś często
odbywający się regularnie
solid
(fizyka, fizyczny) o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować

stały związek n
long-term relationship
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność

staż n
practice
(urzędowy) próbny okres pracy przed objęciem samodzielnego stanowiska, praktyka

stearynowy adj
stearic
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę

stebnować v
quilt stitch
(krawiectwo) szyć ozdobnie widocznym ściegiem po wierzchu materiału, tworząc pojedynczą, nieprzerwaną linię

stek stɛk n
steak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stekowiec n
monotreme
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku

stela n
stela stele
(sztuka) pionowo ustawiona płyta nagrobna;
stele
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy
(botanika, botaniczny) środkowa część korzeni i łodyg

stempel ˈstɛ̃mpɛl n
postmark stamp
znak odbity przez stempel (1.1) na papierze, w laku
prop
słup stanowiący podporę stropu, np. wyrobiska w kopalni;
stamp
przyrząd, który służy do odbijania wzoru lub tekstu;

stemplować stɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
shore
wstawiać stempel (podporę) pod strop
stamp
przystawiać stempel (pieczątkę) do dokumentu, listu

steniczny adj
sthenic
(psychologia, psychologiczny) silny, mocny, aktywny

steno- prefix
steno-
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski zakres tolerancji na dany czynnik

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
shorthand stenography
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

stenograficzny adj
stenographic
związany z stenografią; wykonany metodą stenografii

stenoza n
stenosis stricture
(medycyna, medyczny) zwężenie

step stɛp n
steppe veld
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;
tap dance
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca;

stepowy adj
of steppe
związany ze stepem, dotyczący stepu

ster stɛr n
rudder helm
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterburta n
starboard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób

sterczeć ˈstɛrʧ̑ɛʨ̑ v
stick out
wystawać poza jakąś powierzchnię, stać na sztorc

stereo stɛˈrɛɔ adj
stereo
stereofoniczny

stereofoniczny adj
stereophonic
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereometryczny adj
stereometric
(matematyka, matematyczny) związany z stereometrią, dotyczący stereometrii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
stereotype
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
(informatyka, informatyczny) adnotacja grupująca inne adnotacje

stereotypizacja ˌstɛrɛɔtɨpʲiˈzaʦ̑ʲja n
stereotypization
sprowadzanie czegoś do stereotypu, tworzenie stereotypu

sternik n
coxswain cox
(sport, sportowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglarz kierujący danym obiektem pływającym
helmsman
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień

sternit ˈstɛrʲɲit n
sternutator sternutatory agent
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych;

sterowanie ˌstɛrɔˈvãɲɛ n
steering
(rzeczownik odczasownikowy) od sterować

sterowanie numeryczne ˌstɛrɔˈvãɲɛ ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɛ n
numerical control
(informatyka, informatyczny) sterowanie programowe umożliwiające bezpośrednie wyzyskanie przez układ sterujący informacji liczbowych zakodowanych na taśmach magnetycznych, kartach dziurkowanych itp.

sterować stɛˈrɔvaʨ̑ v
control
kontrolować pracę urządzenia
control manage administer direct
kierować jakimiś działaniami, wpływać na coś, rządzić czymś
cox steer
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczać kierunek za pomocą steru

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
airship dirigible zeppelin blimp
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
controller
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem
driver
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

sterta ˈstɛrta n
pile heap stack
zbiór leżących na sobie przedmiotów

steryd n
steroid
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizacja n
sterilization
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych

sterylizować v
neuter
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pozbawiać płodności
sterilize
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stetoskop n
stethoscope
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

steward ˈstʲju<sup>w</sup>art n
steward
(lotnictwo, lotniczy) (morski) członek załogi statku lub samolotu obsługujący pasażerów;

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
flight attendant stewardess
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

stewia ˈstɛvʲja n
stevia
(botanika, botaniczny) Stevia Cavanilles, jeden z rodzajów roślin z rodziny astrowatych;
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)

stigma ˈstʲiɡma n
stigma
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;

stilbit n
stilbite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia;

stilus n
digital pen stilus pen
(rzadki, rzadko używany) (informatyka, informatyczny) narzędzie graficzne do ekranów dotykowych, kształtem przypominające długopis;
stylo stylus
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj rylca do pisania po woskowej tabliczce

stoa ˈstɔa n
stoa
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;

stochastyczny adj
stochastic
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
dockyard shipyard
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stoczniowiec n
shipworker shipyard worker
pracownik stoczni

stodoła stɔˈdɔwa n
barn
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stoik n
Stoic
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu

stojak ˈstɔjak n
stand
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać

stojan ˈstɔjãn n
stator
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik

stok stɔk n
slope
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stokrotka stɔˈkrɔtka n
daisy
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)

stokłosa n
brome bromegrass
(botanika, botaniczny) bromus L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

stolarka n
carpentry woodwork
(potocznie, potoczny) rzemiosło stolarskie
woodwork
(budownictwo) ogół drewnianych elementów budowlanych

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
carpentry
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
carpenter joiner
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
capital capital city
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stolik ˈstɔlʲik n
table
(gastronomia) stół z siedzeniami przygotowany dla klientów w restauracji, barze

stolnica n
kneading board pastry board
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża drewniana podkładka do wyrabiania, wałkowania i krojenia ciasta;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
stomatology
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
stomatological
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii

stomia n
stoma
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione;

stonka ˈstɔ̃nka n
Colorado-beetle
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãna n
potato beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
centipede
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;
millipede
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży

stop stɔp interjection
stop
= stój(cie), zatrzymaj(cie) się

stop stɔp n
alloy
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
foot
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)

stopa okopowa n
trench foot
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;

stoper ˈstɔpɛr n
ear plug earplug
zatyczka do ucha chroniąca przed hałasem
stopper
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha
stopwatch timer
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
degree
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
rank
czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych
step
każda z części schodów uniesiona do góry

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
superlative
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
military rank
(wojskowość, wojskowy) tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej;

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
comparative
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopka ˈstɔpka n
boat sock footie liner sock shoe liner
krótka skarpetka przykrywająca zaledwie stopę i prawie nie wystająca z buta
footer
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę
presser foot
(technologia, technika, techniczny) (krawiectwo) część maszyny do szycia dociskająca szytą tkaninę do płytki ściegowej

stopniowanie n
comparison
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy
gradation
stopniowe zwiększanie nasilenia czegoś

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
gradually step by step little by little bit by bit by degrees
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
gradual
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stos stɔs n
pyre
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego
stack
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;
stack pile
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosowanie ˌstɔsɔˈvãɲɛ n
application usage use
używanie czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach

stosowany adj
applied
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) mający służyć potrzebom praktycznym

stosować stɔˈsɔvaʨ̑ v
apply
używać czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
suitable appropriate apt fitting opportune adequate
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek stɔˈsũnɛk n
relation
zależność między różnymi elementami

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
sexual intercourse
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
relatively comparatively
w stosunku do czego lub kogo

stout n
stout
(spożywczy) mocne, ciemne piwo górnej fermentacji, rodzaj ale;

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
association affiliation
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;

stołowy stɔˈwɔvɨ adj
table
dotyczący stołu, związany ze stołem

stołp n
bergfried
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią średniowiecznego zamku, przeznaczona wyłącznie do celów obronnych, niezamieszkała w czasie pokoju;

stołówka stɔˈwufka n
canteen cafeteria
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
cone
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

stożkowy stɔʃˈkɔvɨ adj
conical conic
taki, który ma kształt stożka

stracciatella n
stracciatella
(spożywczy) (cukiernictwo) rodzaj włoskich lodów na bazie mleka z wiórkami czekolady;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;

stracenie straˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
capital punishment execution
egzekucja, wykonanie kary śmierci; (także, też) kara śmierci
loss
(rzeczownik odczasownikowy) od stracić

strach strax n
fear awe
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
scarecrow
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
cowardly skittish
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi

stracić głowę ˈstraʨ̑iʥ̑ ˈɡwɔvɛ idiom
lose one's head
(dosłownie) ulec zniszczeniu poprzez zdekompletowanie i oddzielenie głowy
stracić panowanie nad sobą

stracić rozum ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɔzũm v
go insane go out of one's mind lose one's mind
zachowywać się nierozsądnie, irracjonalnie

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
lose face
stracić honor, mieć powody do wstydu

stracony straˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
lost
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci

stragan ˈstraɡãn n
stall booth
(handel, handlowy) prowizoryczne lub przenośne miejsce handlu, np. na targowisku

straganiarz n
costermonger fruitmonger stallholder
(potocznie, potoczny) właściciel straganu

strajk strajk n
strike
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajk głodowy n
hunger strike
głodówka podjęta w ramach protestu;

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
work-to-rule
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
strike be on strike
uczestniczyć w strajku

straponten n
folding seat tip-up seat
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach

straszliwie adv
damnably horrendously horrifically murderously
wywołując strach
direly terribly
w znacznej mierze

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
horrendous
(potocznie, potoczny) ogromny
horrendous horryfying
coś bardzo strasznego, przerażającego
horrible
(potocznie, potoczny) bardzo zły, kiepski

strasznie ˈstraʃʲɲɛ adv
terribly desperately
(potocznie, potoczny) bardzo, niezmiernie, nadzwyczaj
terribly dreadfully
bardzo źle, okropnie

straszny ˈstraʃnɨ adj
terrible horrible
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
terrible horrible awful
okropny, nieprzyjemny
terrible horrible frightful horrific
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszydło straˈʃɨdwɔ n
eyesore
osoba o brzydkim, dziwacznym wyglądzie

straszyć v
frighten scare
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
loss
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strateg ˈstratɛk n
strategist
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi

strategia straˈtɛɟja n
strategy
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategicznie adv
strategically
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

strategiczny adj
strategic
zgodny z określoną strategią

stratny adj
dissipative
(dawniej, dawny) przynoszący stratę

stratosfera n
stratosphere
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

stratosferyczny adj
stratospheric
(geofizyka) związany z stratosferą, dotyczący stratosfery; znajdujący się w stratosferze

stratowulkan n
stratovolcano
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;

stratyfikacja n
stratification
(geologia, geologiczny) układanie się skał osadowych warstwami
(meteorologia, meteorologiczny) układ warstwowy mas powietrza
(rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze
(socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.

straż straʃ n
guard watch
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem
sentry
osoba albo grupa osób strzegąca lub pilnująca kogoś, czegoś

straż graniczna n
border guard
(wojskowość, wojskowy) formacja mundurowa administracji państwowej powołana do ochrony granic;
(wojskowość, wojskowy) jednostka lub grupa funkcjonariuszy straży granicznej (1.1)

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
fire brigade fire department fire station
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

straż przednia n
vanguard
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły

straż przybrzeżna n
coast guard coastguard
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic

straż tylna n
rearguard
(wojskowość, wojskowy) oddział zabezpieczający tyły przemieszczającego się wojska

strażacki adj
fire firefighting
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
fireman firefighter
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
watchtower
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
guard
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
zone area region belt
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa Złotowłosej n
Goldilocks zone habitable zone
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
erogenous zone
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

strefowy adj
zonal
związany ze strefą, dotyczący strefy

stres strɛs n
stress
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
summarise
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
summary abstract
wyciąg, skrót

stretching n
stretching
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń fizycznych polegający na rozciąganiu mięśni celem ich uelastycznienia

stringi ˈstrʲĩŋʲɟi n
thong G-string
(krawiectwo) rodzaj majtek, których tylną część stanowi bardzo wąski pasek materiału;

strit strʲit n
straight
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stroboskop n
strobe stroboscope
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

strofa ˈstrɔfa n
stanza verse strophe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów

strofantyna n
strophanthin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) glikozyd otrzymywany ze strofantu stosowany jako lek nasercowy

stroficzny strɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
strophic
podzielony na strofy

strofować strɔˈfɔvaʨ̑ v
chide
dawać komuś wyraźnie do zrozumienia, że jest się niezadowolonym z jego zachowania

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛl n
tuner
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
reed
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
adorn deck decorate embellish
ubierać ozdobnie, odświętnie
deck out overdress
(pogardliwie, pogardliwy) przesadnie ubierać
trim tune
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku

strojnica włoska n
minstrel bug striped bug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Graphosoma lineatum Linnaeus, owad z rzędu pluskwiaków;

strojnoczub amazoński strɔjˈnɔʧ̑up ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci n
Amazonian umbrellabird
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bławatników;

strojny adj
dressy decorated
elegancko ubrany

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
steep
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
page side
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
party
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
side page
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
voice
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
passive voice
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie;

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
active voice
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
web page website
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stronić v
shun
trzymać się z dala

stronnictwo n
club party
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów

stronniczy adj
partial
kierujący się tylko określonym interesem; pozbawiony obiektywizmu

stront strɔ̃nt n
strontium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strop strɔp n
ceiling
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;
roof
(geologia, geologiczny) górna powierzchnia ograniczająca warstwę skalną

strucla z makiem n
poppy seed roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

strudel ˈstrudɛl n
strudel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;

strug struk n
plane
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struga ˈstruɡa n
stream
(geografia, geograficzny) mała rzeczka
stream spurt
ciecz płynąca wąskim pasmem; płynąca, lejąca się woda, ciecz

strugarka struˈɡarka n
planer planing machine
(maszynoznawstwo) obrabiarka do obróbki skrawaniem płaszczyzn,

strugać ˈstruɡaʨ̑ v
plane sharpen
obrabiać drewno poprzez ścinanie podłużnych wiór
play
(potocznie, potoczny) udawać kogoś

strugać wariata ˈstruɡaʥ̑ varʲˈjata v
play the fool
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi

struktura strukˈtura n
structure
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

struktura spinki do włosów n
hairpin
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par

strukturalizm n
structuralism
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;

strukturalnie adv
structurally
w sposób odnoszący się do struktury

strukturalny adj
structural
dotyczący struktury

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
brook stream brooklet
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;
stream
(informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet

strumyczek n
rill
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (zdrobniale) od: strumień

strumyk ˈstrũmɨk n
creek streamlet
mały strumień

struna ˈstrũna n
string
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
vocal cord vocal fold voice reed
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strunowy strũˈnɔvɨ adj
string
(przymiotnik) od struna

strup strup n
scab crust
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

strusia polityka n
ostrich policy ostrich politics
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji

struś struɕ n
ostrich
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strych strɨx n
attic loft
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
strychnine
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strychulec strɨˈxulɛʦ̑ n
strickle
deseczka do usuwania nadmiaru towarów sypkich, np. zboża, poprzez przesuwanie jej po krawędzi naczynia - miary
ochraniacz zakładany na pęciny zwierzętom pociągowym i wierzchowym dla zapobieżenia kaleczeniu („strychowaniu”)

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
noose
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie

stryj strɨj n
uncle paternal uncle
brat ojca;

strzaskać v
shatter
z dużą siłą rozbić na kawałki
rozbić się na kawałki w wyniku uderzenia

strzał sṭʃaw n
shot
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
arrow
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
antinode
(fizyka, fizyczny) najwyższy punkt fali stojącej
arrow
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce
(matematyka, matematyczny) w teorii kategorii: morfizm
arrow of time
(fizyka, fizyczny) strzałka czasu: kierunek upływu czasu
arrowhead
(botanika, botaniczny) Sagittaria L., rodzaj roślin z rodziny żabieńcowatych;
blaze
pasek białej sierści na czole konia
dart
rzutka do gry w lotki
fibula
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) kość strzałkowa;
frog
każda z dwóch bruzd w kopycie konia
needle
(metrologia, metrologiczny) wskazówka pokazująca wartość mierzonej wielkości fizycznej
sagitta
(geometria) strzałka łuku: odcinek stanowiący różnicę promienia koła prostopadłego do cięciwy ograniczającej odcinek koła oraz wysokości trójkąta wyznaczonego przez ramiona kąta środkowego i tę cięciwę;

strzałkowy adj
sagittal
(anatomia, anatomiczny) biegnący od przodu ku tyłowi
związany ze strzałką, mający postać strzałki

strzec sṭʃɛʦ̑ v
guard watch over
mieć pod opieką, pilnować, dozorować, opiekować się kimś lub czymś

strzecha ˈsṭʃɛxa n
thatch
(przenośnie, przenośnia) bujne, zmierzwione włosy
pokrycie dachu wykonane ze słomy lub trzciny;

strzelanie sṭʃɛˈlãɲɛ n
fire shoot
oddawanie strzału z broni

strzelanina n
shooting shootout gunfight firefight
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelanka n
shooter
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
shoot
oddawać strzał z broni
(fotografia) wykonywać zdjęcie

strzelba ˈsṭʃɛlba n
shotgun
długa, palna broń myśliwska;

strzelba potokowa n
Eurasian minnow common minnow minnow
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
rifleman fusilier gunner
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyspecjalizowany w strzelaniu
scorer kick
(sport, sportowy) zawodnik, który strzelił bramkę
shooter
(sport, sportowy) zawodnik specjalizujący się w strzelaniu z ręcznej broni palnej
shooter shot
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą

strzelecki adj
rifle shooting small-arms
odnoszący się do strzelectwa (sztuki strzelania, dyscypliny sportowej), związany ze strzelectwem

strzelnica sṭʃɛlʲˈɲiʦ̑a n
shooting range
(wojskowość, wojskowy) miejsce ćwiczeń w strzelaniu do celu
shooting-gallery
jarmarczne miejsce rozrywki, w którym wygrywa się nagrody w zamian za trafne strzały z wiatrówki

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
stirrup
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
better safe than sorry
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzyc v
cut barber crop trim
skracać włosy, brodę lub sierść
fleece shear
obcinać futro zwierząt na wełnę
mow trim
przycinać rośliny, np. trawę, gałęzie
have a haircut
poddawać się strzyżeniu

strzygonia choinówka n
pine beauty
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Panolis flammea, owad z rodziny sówkowatych;

strzykawka n
syringe hypodermic
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzykwa n
sea cucumber holothurian
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea, zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;

strzyż n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

strzyżal n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

strzyżarka sṭʃɨˈʒarka n
trimmer
(zootechnika, zootechniczny) maszyna do strzyżenia wełny, futer

strzyżoń n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej

strzyżyczek n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku

strzyżyk n
wren
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję

strzyżyk karoliński n
Carolina wren
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;

strzyżyki n
wren
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;

strzęp sṭʃɛ̃mp n
shred scrap tatter snatch
poszarpana resztka czegoś
snippet
paproch

strój struj n
attire
określony rodzaj ubioru
tune accordatura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego

strój kąpielowy n
swimsuit
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

strój równomiernie temperowany n
equal temperament
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów;

stróż struʃ n
watchman
osoba pilnująca np. budynku

stróż bezpieczeństwa ˈstruʒ ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa idiom
peacekeeper
(przenośnie, przenośnia) policjant

strąk strɔ̃ŋk n
husk pod hull legume
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

stręczyciel n
molester pimp procurer
człowiek trudniący się ułatwianiem nierządu

stręczycielka n
bawd pander
kobieta ułatwiająca nierząd

stręczycielstwo n
pimping proxenetism
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;

stręczyć v
procure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ułatwiać nierząd, namawiać do nierządu

strętwa n
electric eel
(ichtiologia, ichtiologiczny) Electrophorus electricus, gatunek słodkowodnej ryby z rodzaju Electrophorus o podłużnym kształcie i zdolności rażenia prądem elektrycznym;

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
student
przeznaczony dla studentów
typowy dla studentów

student ˈstudɛ̃nt n
student undergraduate
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studia ˈstudʲja n
studies
(edukacja, edukacyjny) kształcenie się na uczelni wyższej, zakończone dyplomem
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina badań naukowych

studio ˈstudʲjɔ n
studio
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
study
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studnia ˈstudʲɲa n
well
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

studnia artezyjska n
artesian well
studnia zasilana wodą z podpowierzchniowej warstwy wodonośnej w sposób samoczynny;

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
quantum well
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni;

studniówka stuˈdʲɲufka n
prom
(edukacja, edukacyjny) bal, zabawa odbywająca się na ok. 100 dni przed egzaminem maturalnym

stuk stuk interjection
knock
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) wyraz naśladujący odgłos stukania

stukać v
clatter clink knock rap
powodować charakterystyczny dźwięk, uderzając w twardą powierzchnię

stuknięty adj
crazy nuts nutty wacky
(potocznie, potoczny) niezrównoważony psychicznie

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
centenary a hundredth anniversary
setna rocznica

stulejka stuˈlɛjka n
phimosis
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;

stuptut n
gaiter
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;

stuła n
stole
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
MS multiple sclerosis
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
create
powoływać do istnienia
create make
stawać się przyczyną czegoś

stwierdzać v
affirm attest certify
mówić z przekonaniem
ascertain find verify write
dochodzić do wniosku

stwierdzenie stfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
affirmation statement
wypowiedź stwierdzająca coś, wypowiedź wyrażająca przekonanie o czymś

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
creation
(rzeczownik odczasownikowy) od stworzyć
creature being
zwierzę lub człowiek

stwór stfur n
creature
dziwna, często odrażająca istota

stwórca n
creator
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)
creator maker
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
January
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczna n
tangent
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;

stycznik ˈstɨʧ̑ʲɲik n
contactor
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

styczność n
contact
zetknięcie się z kimś lub czymś
osculation
(geometria) posiadanie wspólnej stycznej

styczny adj
osculatory tangent tangential
stykający się w jednym punkcie; taki, który przylega do czegoś

stygijski stɨˈɟijsʲci adj
stygian
(poetycki, poetycko) związany ze Styksem, dotyczący Styksu

stygmat ˈstɨɡmat n
stigma
(przenośnie, przenośnia) piętno, znamię, oznaka

stygmatyk n
stigmatic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba ze śladami ran Chrystusowych na ciele

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzaʦ̑ʲja n
social stigma
proces nadawania, często negatywnych, określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym

styksowy adj
Stygian
(mitologia grecka) odnoszący się do Styksu, dotyczący Styksu

stykówka stɨˈkufka n
contact sheet
(fotografia) odbitka fotograficzna służąca do uzyskania wglądówek, wykonana przez naświetlenie papieru światłoczułego przez negatywy położone bezpośrednio na tym papierze

styl stɨl n
style
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
(informatyka, informatyczny) wygląd elementu strony HTML, nadawany za pomocą CSS
stylus style
rodzaj starożytnego przyrządu do pisania, rylec

styl życia n
lifestyle
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylistyczny adj
stylistic
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylistyka n
style
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (architektura, architektoniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) styl charakterystyczny dla danego twórcy lub dzieła
stylistics
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych

stylizowany ˌstɨlʲizɔˈvãnɨ adj
stylized
posiadający cechy pewnego stylu, przedstawiony lub sformułowany na wzór określonego stylu

stylowy adj
stylish
taki, który jest w dobrym stylu

stymulacja n
stimulation
pobudzanie do aktywności, rozwoju
(biologia, biologiczny) wywoływanie stanu pobudzenia w organizmie przez bodziec zewnętrzny

stymulator n
stimulator
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant

stynka ˈstɨ̃nka n
smelt
(ichtiologia, ichtiologiczny) Osmerus eperlanus, mała ryba o dużych łuskach;

stypa n
funeral meal
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie;

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
scholarship grant stipend bursary burse fellowship
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stypulacja ˌstɨpuˈlaʦ̑ʲja n
stipulation
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie

stypulować ˌstɨpuˈlɔvaʨ̑ v
stipulate
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać

styraks n
benzoin
żywica pozyskiwana z drzew z rodzaju styrak (Styrax L.)

styropian n
styrofoam
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;

stóg stuk n
heap pile stack rick
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły

stójkowy stujˈkɔvɨ n
flatfoot
(historia, historyczny, historycznie) policjant w stopniu szeregowca w Rosji i w zaborze rosyjskim

stół stuw n
table
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stół sekcyjny n
mortuary table
stół, na którym wykonuje się sekcje zwłok; najczęściej ceramiczny, betonowy lub stalowy

stąd stɔ̃nt pronoun
from here hence away
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
hence therefore hereof that's why thence
z tego powodu

stąpać ˈstɔ̃mpaʨ̑ v
step stride tread
stawiać kroki

stąpać po cienkim lodzie v
walk on thin ice
podejmować ryzyko, narażać się na niebezpieczeństwo, uszczerbek, szkodę

stęchlizna stɛ̃w̃xˈlʲizna n
mustiness
zapach odczuwany w wilgotnych, niewietrzonych lub zagrzybionych pomieszczeniach

stęchły adj
stale
o zapachu pleśni, długo niewietrzonych pomieszczeń

stękać v
moan
wydawać ciężkie westchnienia

stęp n
tarsus
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca stopę z golenią;
walk
(jeździectwo, jeździecki) czterotaktowy, najwolniejszy chód konia, osła i muła;
(zoologia, zoologiczny) czterotaktowy wzór chodu zwierzęcia czworonożnego;

stępka ˈstɛ̃mpka n
keel
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
bracing
(budownictwo) element konstrukcyjny zapewniający usztywnienie konstrukcji budowlanej;
concentration
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

stężenie liczbowe n
number cocentration
(chemia, chemiczny) liczba cząstek (np. atomów, jonów, cząsteczek) zawartych w jednostce objętości

stężenie masowe n
mass concentration
(chemia, chemiczny) stosunek masy substancji do objętości mieszaniny;

stężenie molalne n
molality molal concentration
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w roztworze odniesiona do masy rozpuszczalnika;

stężenie molowe n
molarity amount concentration amount-of-substance concentration molar concentration substance concentration
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny;

stężenie normalne n
normality equivalent concentration normal concentration
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;

stężenie powierzchniowe n
surface concentration
(chemia, chemiczny) ilość substancji zaadsorbowana na danej powierzchni;
(chemia, chemiczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni

stężenie procentowe n
percent concentration
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie (stężenie) wyrażona w procentach;

stężenie procentowe masowe n
mass percent mass percentage percentage by mass weight percent weight percentage
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach;

stężenie procentowe molowe n
mole percent mole percentage percentage by mole
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach;

stężenie procentowe objętościowe n
percentage by volume volume percent volume percentage
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do objętości mieszaniny wyrażony w procentach;

stężenie śmiertelne n
LC LCt lethal concentration
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku;

stłuc stwuʦ̑ v
beat smash
zbić kogoś
break
zniszczyć jakąś kruchą rzecz, rozbijając ją na kawałki

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
Swahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subalpejski ˌsubalˈpɛjsʲci adj
subalpine
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny

subarktyczny adj
subarctic
związany z obszarem wokół Arktyki, dotyczący obszaru wokół Arktyki

subha n
subha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański sznur modlitewny, rodzaj różańca

subiekt ˈsubʲjɛkt n
subject
(przestarzałe, przestarzały) sprzedawca w sklepie

subiektywnie adv
subjectively
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
subjective
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

subkarabinek ˌsupkaraˈbʲĩnɛk n
subcarbine
długa broń palna wyposażona w krótką, krótszą niż karabinek lufę

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
subcontinent
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
subculture
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

subletalny adj
sublethal
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) osłabiający znacznie żywotność organizmu, ale nie powodujący natychmiastowej śmierci

sublimacja n
sublimation
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

sublimat subˈlʲĩmat n
corrosive sublimate
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa chlorku rtęci(II);

subordynacja n
subordination
podporządkowanie się dyscyplinie, zdyscyplinowanie

subordynacjonizm n
subordinationism
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;

subsaharyjski adj
Sub-Saharan sub-Saharan
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami

subskrybować v
subscribe
(urzędowy) zobowiązywać się do kupna czegoś, np. akcji, publikacji
skorzystać, korzystać z subskrypcji

subskrypcja n
subscription
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
substance
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
active ingredient
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;

substytucja ˌsupstɨˈtuʦ̑ʲja n
substitution
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;
przeniesienie pełnomocnictwa na inną osobę
wzajemna zastępowalność dóbr o podobnych właściwościach
zastąpienie jednych rzeczy, pojęć, usług itp. innymi

substytut n
substitute ersatz good succedaneum
coś stosowanego zastępczo

subsydiarność ˌsupsɨˈdʲjarnɔɕʨ̑ n
subsidiarity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;

subsydium supˈsɨdʲjũm n
subsidy
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
nuance subtlety
niewielka, drobna różnica
subtlety delicacy subtleness
cecha tego, co subtelne

subtelny supˈtɛlnɨ adj
sophisticated
wnikliwy, biorący pod uwagę szczegóły
subtle
o niewielkim natężeniu, nieznaczny
odznaczający się delikatnością (o człowieku)
subtle tactful
taktowny

subtropik n
subtropic
(geografia, geograficzny) strefa geograficzna i klimatyczna na Ziemi położona między tropikiem i strefą umiarkowaną, równolegle na południe oraz na północ od równika

subwencja subˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
subvention
pomoc finansowa, dotacja, stypendium

subwoofer sabˈwufɛr n
subwoofer
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;

suchar ˈsuxar n
dad joke
(slangowo) nieśmieszny żart
zwieback rusk rusk bread twice-baked bread
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania

sucho adv
drily
bez wilgoci
drily dryly
(przenośnie, przenośnia) w sposób pozbawiony emocji, oschle

suchodrzew Purpusa suˈxɔḍʒɛf purˈpusa n
shrubby honeysuckle winter honeysuckle
(botanika, botaniczny) Lonicera × purpusii, mieszaniec dwóch chińskich gatunków wiciokrzewu

suchogrzybek oprószony n
matte bolete
(mikologia, mikologiczny) Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

suchogrzybek złotopory n
red cracking bolete
(mikologia, mikologiczny) Xerocomellus chrysenteron (Bull.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;

suchość n
dryness
cecha tego, co suche

suchy ˈsuxɨ adj
dry
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci
skinny
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) szczupły

suchy zębodół ˈsuxɨ zɛ̃mˈbɔduw n
dry socket
(stomatologia, stomatologiczny) powikłanie po ekstrakcji zęba związane z zapaleniem zakończeń nerwowych znajdujących się w zębodole;

sucuk n
sucuk sujuk
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sucha, pikantna kiełbasa wołowa (niekiedy z baraniny lub koniny), tradycyjnie wyrabiana w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej

sudecki suˈdɛʦ̑ʲci adj
Sudeten Sudetan Sudetian Sudetic Sudetish
związany z Sudetami, dotyczący Sudetów

sudeckoniemiecki adj
Sudeten German
związany z Niemcami sudeckimi lub z Krajem Sudetów, dotyczący Niemców sudeckich lub Kraju Sudetów

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufi ˈsufʲi n
Sufi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański

suficki suˈfʲiʦ̑ʲci adj
Sufi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sufizmem

sufiks ˈsufʲiks n
suffix
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufit ˈsufʲit n
ceiling
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
Sufism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
prompter
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sufragan n
suffragan
(kościelny) biskup diecezji sufragalnej;

sufrażystka n
suffragette
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
suggest
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku
suggest allude hint
czynić aluzję
suggest hint
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

sugestia suˈɡɛstʲja n
suggestion
przekonywanie kogoś;

sugestywnie adv
evocatively suggestively
w sposób sugestywny

sugestywny ˌsuɡɛˈstɨvnɨ adj
suggestive
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący

sugilit suˈɟilʲit n
luvulite sugilite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suhak n
saiga
(zoologia, zoologiczny) kopytny z rodzaju suhaków (1.1)

suicydolog n
suicidologist
ekspert w dziedzinie suicydologii, specjalista od badania i zapobiegania samobójstwom

suicydologia ˌsu<sup>j</sup>iʦ̑ɨdɔˈlɔɟja n
suicidology
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;

suita n
suite
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suk suk n
souk
(handel, handlowy) bazar w krajach Bliskiego Wschodu lub handlowa dzielnica muzułmańska, często pod dachem;

suka ˈsuka n
bitch
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
success
korzystny wynik
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

sukcesor n
heir
osoba dziedzicząca tron
successor
osoba przejmująca stanowisko po kimś

sukcesywnie adv
successively consecutively
w sposób sukcesywny

sukcesywny adj
gradual successive
taki, który dokonuje się etapami

sukienka suˈcɛ̃nka n
dress frock
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukiennice n
cloth hall
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) dawny miejski budynek z podcieniami, gdzie handlowano m.in. suknem;

sukka ˈsukːa n
succah sukkah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
succubus
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

sukmana sukˈmãna n
sukmana
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;

suknia ˈsucɲa n
dress gown
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukno ˈsuknɔ n
cloth
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana;

sukralfat suˈkralfat n
sucralfate
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu ochronnym na śluzówkę żołądka i jelit, jak również przeciwdziałający hiperfosfatemii w mocznicy

sukraloza n
sucralose
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;

sukub ˈsukup n
succubus
(etnografia, etnograficzny) demon, który pod postacią kobiety obcuje z mężczyzną podczas snu

sukulent suˈkulɛ̃nt n
succulent
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;

sukurs ˈsukurs n
succor succour
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie

suletyjski n
Souletin Zuberoan
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Soule

sulfadiazyna n
sulfadiazine
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki

sum sũm n
catfish sheatfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
sum
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
pewna ilość pieniędzy

sumak ˈsũmak n
sumac sumach
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumatrzański ˌsũmaˈṭʃãj̃sʲci adj
Sumatran
dotyczący Sumatry, związany z Sumatrą, pochodzący z Sumatry

sumeryjski n
Sumerian
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
conscience
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

sumiennie adv
faithfully
z wielką starannością w działaniu

sumienność n
conscientiousness
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki

sumienny adj
conscientious scrupulous
wykonywany dokładnie, rzetelnie
conscientious scrupulous dutiful faithful
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków

sumik błękitny n
blue catfish
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Ictalurus furcatus Valenciennes, gatunek sumokształtnych ryb słodkowodnych z rodziny sumikowatych;

sumik karłowaty n
brown bullhead
(ichtiologia, ichtiologiczny) Ameiurus nebulosus Lesueur, ryba z rodziny sumikowatych;

sumita n
sumotori
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający sumo

sumo ˈsũmɔ n
sumo
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sundajski adj
Sundanese
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków

sundajski n
Sundanese
(językoznawstwo, językoznawczy) język sundajski;

sunnicki sũɲˈːiʦ̑ʲci adj
Sunni
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sunnitami lub sunnizmem

sunnita sũɲˈːita n
Sunni Sunnite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

super ˈsupɛr adj
excellent
(potocznie, potoczny) wspaniały, świetny, doskonały

superarbiter n
superarbiter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sędzia przewodniczący sądowi polubownemu, wybierany przez arbitrów obu stron sporu

superatom n
superatom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) klaster atomów mający takie same właściwości, jak atom pewnego innego pierwiastka chemicznego

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
superhero
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supergromada n
supercluster
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie ogromnej liczby grup i gromad galaktyk;

superheterodyna n
superheterodyne receiver
radioodbiornik, który wykorzystuje zasadę przemiany częstotliwości poprzez mieszanie sygnału wielkiej częstotliwości z sygnałem lokalnego generatora;

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
supercontinent
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu;

superksiężyc n
supermoon super moon
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;

superlatyw n
superlative
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermarket
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supermodelka n
supermodel
bardzo znana modelka

supernatant ˌsupɛrˈnatãnt n
supernatant
górna, płynna warstwa znad osadu; roztwór znad osadu

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
supernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

supersieć suˈpɛrʲɕɛ̇ʨ̑ n
superlattice
(fizyka, fizyczny) periodyczna struktura krystaliczna, najczęściej składająca się z następujących po sobie studni kwantowych

superspektakl n
superspectacle
efektowne, bogate widowisko, spektakl

superwtorek n
Super Tuesday
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w USA: dzień (wtorek) na początku lutego lub marca w roku wyborów prezydenckich, kiedy w największej liczbie stanów odbywają się prawybory;

superżywność n
superfood
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie

supeł n
knot
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd.

suplement n
supplement
(przestarzałe, przestarzały) uzupełnienie czegoś, dodatek do czegoś

suport ˈsapɔrt n
bottom bracket
(technologia, technika, techniczny) pedał rowerowy wraz z osią;
helpdesk technical assistance technical support
grupa specjalistów świadcząca wsparcie dla pracowników
opening act supporting act warm-up act
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
supremacy
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś

supremum n
supremum
(matematyka, matematyczny) najmniejsza liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej mniejsze lub równe

supresja n
suppression
(biologia, biologiczny) ogół procesów zachodzących w komórce, które prowadzą do zniesienia lub osłabienia skutków mutacji
(biologia, biologiczny) zniesienie lub osłabienie zdolności komórek organizmu do produkowania przeciwciał pod wpływem antygenu
(książkowy) zniweczenie, zniesienie czegoś, powstrzymywanie
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na świadomym odwróceniu uwagi od świadomej treści psychicznej, wskutek czego staje się przedświadoma; hamowanie impulsów i pragnień nieakceptowanych przez superego

sura ˈsura n
sura
w islamie: rozdział Koranu;

surdut ˈsurdut n
frock coat
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka;

surfer n
surfer
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing

surfing n
surfing
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej

surfować v
navigate
(informatyka, informatyczny) przeglądać strony internetowe
surf surfride
(sport, sportowy) uprawiać surfing

surogacja n
surrogacy surrogation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udostępnianie przez kobietę własnego łona zapłodnionej in vitro komórce jajowej innej kobiety lub utrzymanie dziecka w fazie prenatalnej i urodzenie go dla innych osób
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastępowanie jednego składnika majątku innym

surogat n
substitute surrogate
rzecz zastępcza

surojadek n
raw foodist
mężczyzna odżwiający się pokarmem nie poddanym obróbce termicznej w wysokiej temperaturze

surowica n
serum
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi

surowiczy adj
serous
związany z surowicą, dotyczący surowicy

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
raw material commodity
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowiec wtórny n
secondary raw material
materiał wysortowany ze śmieci lub odpad, który można ponownie wykorzystać do produkcji

surowo adv
harshly rigidly sternly
nie uznając żadnych wytłumaczeń i okoliczności łagodzących
inclemently strictly stringently
bezwzględnie wymagająco
raw
w sposób nieprzetworzony, prosto z natury
ruggedly
w sposób pozbawiony ozdób lub wygód

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
austerity inclemency severity
cecha tego, co jest surowe
rigidity rigour
cecha tego, kto jest surowy

surowy suˈrɔvɨ adj
austere severe
taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód
crude raw coarse rough
o surowcach: niepoddany obróbce
raw uncooked
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
severe harsh
o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze
severe strict harsh stern
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
surrealist
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
surreal
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surrealism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

surykatka ˌsurɨˈkatka n
meerkat suricate
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce;

surówka suˈrufka n
salad
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzana z surowych warzyw lub owoców;

suseł ˈsusɛw n
gopher ground squirrel
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

sushi ˈsuʃʲi n
sushi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

suspendować v
suspend
udzielać kary suspensy

suspens ˈsuspɛ̃w̃s n
suspense
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot

suspensa n
suspension
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;

susz konferencyjny ˈsuʃ ˌkɔ̃nfɛrɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ n
conference snack
(środowiskowy) ciastka, paluszki itp. podawane podczas przerw kawowych w trakcie konferencji, szkoleń itp.

susza ˈsuʃa n
drought
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
drainer rack
konstrukcja, na której coś zawiesza się lub kładzie, by obeschło
dryer drier
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza
radar gun
(żartobliwie) ręczny radar policyjny do pomiaru prędkości pojazdów

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
hairdryer blowdryer
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

suszony adj
dried
taki, który przeszedł proces suszenia

suszoodporny adj
drought-resistant drought-tolerant
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odporny na suszę

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
dry
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody
stawać się suchym

sutanna suˈtãnːa n
cassock soutane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutasz n
soutache
rękodzielnicza technika wykonywania ozdób i biżuterii z zaplatanych, kolorowych sznurków, koralików i kamieni ozdobnych

sutek ˈsutɛk n
nipple
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

sutener suˈtɛ̃nɛr n
pimp procurer
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
basement basement apartment
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych

sutra ˈsutra n
sutra sūtra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami;

suw suf n
stroke
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym

suwak n
barn door fly
(potocznie, potoczny) zamek błyskawiczny
ram
(technologia, technika, techniczny) ruchomy element przyrządu przesuwający się w prowadnicy
scrollbar slider
(informatyka, informatyczny) pasek przesuwania

suwak logarytmiczny n
slide rule
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
souvenir
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
sovereignty
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
independent
niezależny od innego państwa lub władzy

suwmiarka suvˈmʲjarka n
caliper
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
suzerain
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem

sułtan n
sultan
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanate
państwo rządzone przez sułtana;

sułtański adj
sultanic
związany z sułtanem, dotyczący sułtana

swami n
swami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: honorowy tytuł duchownych obojga płci

swap n
swap
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych;
idea wymieniania się niepotrzebnymi rzeczami, głównie ubraniami

swapcja ˈsfapʦ̑ʲja n
swaption
(ekonomia, ekonomiczny) opcja na wejście w swap;

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
swastika
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

swat sfat n
matchmaker
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego

swawola n
frolic
(książkowy) lekkomyślna zabawa

swańska sól n
Svan salt Svanetian salt
(spożywczy) tradycyjna przyprawa kuchni gruzińskiej o korzennym smaku, będąca mieszanką soli kamiennej, ziół i suszonych jarzyn

sweter ˈsfɛtɛr n
sweater jumper
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

swing swʲĩŋk n
swing
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny w rytmie swinga (1.2)

switch n
switch
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową;

swoboda sfɔˈbɔda n
ease
naturalna łatwość zachowywania się lub robienia czegoś
freedom
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą

swobodnie sfɔˈbɔdʲɲɛ adv
at ease
w sposób nieograniczony, nieskrępowany

swobodny sfɔˈbɔdnɨ adj
casual informal uninhibited
zachowujący się w sposób naturalny; (także, też) cechujący zachowanie takiej osoby
free
niepodlegający przymusowi ani ograniczeniom
free unconstrained
mający niezajęty czas w danej chwili

swoisty sfɔˈ<sup>j</sup>istɨ adj
peculiar
charakterystyczny, specyficzny, nietypowy, właściwy dla siebie samego

swój sfuj pronoun
her their his its
należący do wykonawcy czynności

swąd n
stench stink
niemiła woń

swędzić ˈsfɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
itch
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania

sybaryta ˌsɨbaˈrɨta n
sybarite
(książkowy) człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek oraz luksusy

sybarytyzm n
sybaritism
(książkowy) zamiłowanie do wygód i zbytku;

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
Siberian
(przymiotnik) od Syberia

syberyjskotatarski adj
Siberian Tatar
odnoszący się do Tatarów syberyjskich

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
Sicilian
od Sycylia

syczenie n
hissing sizzle
wydawanie dźwięku przypominającego przeciągłe wymawianie spółgłoski s

syczeć ˈsɨʧ̑ɛʨ̑ v
hiss
emitować dźwięk przypominający głoskę s
mówić ze złością, z pasją

syderyczny ˌsɨdɛˈrɨʧ̑nɨ adj
sidereal
(astronomia, astronomiczny) gwiazdowy

syf sɨf n
jumble tumble
(potocznie, potoczny) (pospolicie) brak ładu i porządku

syfiarz n
slob pig
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę

syfilityk n
syphilitic
(medycyna, medyczny) chory na syfilis

sygnalista ˌsɨɡnaˈlʲista n
whistleblower
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;

sygnalizacyjny adj
signal signalling
dotyczący sygnału, używany jako sygnał

sygnalizator ˌsɨɡnalʲiˈzatɔr n
invigilator signal signalling device signalling equipment
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi
flagman signaller signalman
osoba dająca sygnał

sygnalizować v
signal
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnatariusz ˌsɨɡnaˈtarʲjuʃ n
signer
strona podpisująca daną umowę, oświadczenie lub memoriał

sygnał ˈsɨɡnaw n
signal beacon
znak informacyjny lub ostrzegawczy

sygnet n
signet signet ring
(jubilerstwo, jubilerski) męski pierścień z herbem lub monogramem

sygnować sɨɡˈnɔvaʨ̑ v
sign
podpisywać lub oznaczać coś odpowiednim znakiem

syjamski adj
Siamese
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

syjamski n
Siamese
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski;

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
Zionistic Zionist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
Zionism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

syk sɨk n
hiss
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”

sykatywa ˌsɨkaˈtɨva n
dryer siccative
(chemia, chemiczny) środek przyspieszający schnięcie farb olejnych i olejów;

sykl n
shekel
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

sykstyński adj
Sistine
związany z papieżem Sykstusem IV

sylaba sɨˈlaba n
syllable
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylabariusz n
syllabary
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom

sylabiczny adj
syllabic
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzący sylabę
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bazujący na określonej liczbie sylab

sylabotoniczny adj
accentual - syllabic
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie

sylf sɨlf n
sylph
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;

sylogizm n
syllogism
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylur ˈsɨlur n
Silurian
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej;

sylwanit sɨlˈvãɲit n
sylvanite
(mineralogia, mineralogiczny) stalowoszary, cynowobiały lub brązowożółty minerał o dużej łupliwości

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
New Year's Eve
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
New Year's Eve party
zabawa lub bal urządzane w noc z 31 grudnia na 1 stycznia na przywitanie Nowego Roku;

sylwetka sɨlˈvɛtka n
silhouette figure profile
kształt, zarys postaci lub rzeczy

sylwin n
sylvite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbiocen n
symbiocene
postulowana, futurystyczna epoka rozwoju Ziemi, w której ludzie będą żyli w harmonii z naturą, we wzajemnym powiązaniu życia ze wszystkimi istotami

symbiont n
symbiont
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
symbiosis
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
symbol
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
symbolically
w sposób symboliczny

symboliczny ˌsɨ̃mbɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
symbolic
taki, w którym występują symbole
symbolic emblematic
związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje
symbolic nominal token
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu

symbolika n
symbolism imagery
ogół symboli używanych w dana dziedzinie

symbolizacja n
symbolization symbolisation
nadawanie czemuś charakteru symbolu

symbolizm n
symbolism
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;
symboliczny charakter czegoś

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
symbolize symbolise
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
symmetry
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;
(potocznie, potoczny) właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem

symetrycznie adv
symmetrically
zgodnie z symetrią

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
symphony
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
symphonic
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symonia n
simony barratry
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
boyfriend girlfriend
osoba, którą się lubi lub kocha
liking
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
nice likeable friendly kind
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy

sympatyk sɨ̃mˈpatɨk n
sympathizer
osoba, która z czymś lub z kimś sympatyzuje

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
sympathize sympathise
darzyć sympatią coś lub kogoś

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
symposium
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
symptom
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

symulacja n
simulation
odtworzenie w sposób sztuczny określonego obiektu lub zjawiska
udawanie (zazwyczaj objawów choroby) celem wprowadzenia w błąd i oszukania otoczenia

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
simulacrum
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
simulacrum simulacre
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
malingerer
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

symulować ˌsɨ̃muˈlɔvaʨ̑ v
feign
świadomie wprowadzać w błąd poprzez udawanie

symultana ˌsɨ̃mulˈtãna n
simultaneous exhibition simultaneous display
(szachy, pojęcie szachowe) sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)

syn sɨ̃n n
son
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
prodigal son
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał;

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
synagogue shul
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synagogalny adj
synagogal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z synagogą

synantrop n
synanthrope
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi

synantropijny adj
synanthropic
(biologia, biologiczny) zawleczony przez człowieka

synantropizacja ˌsɨ̃nãntrɔpʲiˈzaʦ̑ʲja n
synanthropisation synanthropization
(ekologia, ekologiczny) proces przekształcania się fauny i flory na skutek działalności człowieka

synantropizm n
synanthropy
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
synapse
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
synchrony
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie

synchroniczny adj
synchronic synchronous
(książkowy) odbywający się w tym samym czasie

synchrotron sɨ̃nˈxrɔtrɔ̃n n
synchrotron
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu

syncytialny adj
syncytial
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syncytium n
symplasm syncytium
(biologia, biologiczny) komórka zawierająca wiele jąder komórkowych, powstała poprzez połączenie się pojedynczych komórek jednojądrowych;

syndet n
syndet
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek myjący w formie kostki, zawierający sztuczne detergenty, stosowany jako zamiennik mydła lub szamponu

syndrom n
syndrome
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych

syndrom Downa n
Down syndrome Down's syndrome
(rzadki, rzadko używany) (medycyna, medyczny) zespół Downa

syndrom Stendhala n
Stendhal syndrome
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
sick building syndrome
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);

syndrom grupowego myślenia ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɡrupɔˈvɛɡɔ mɨɕˈlɛ̃ɲa n
groupthink
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem

syndrom jerozolimski ˈsɨ̃ndrɔ̃mʲ ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci n
Jerusalem syndrome
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
honeymoon syndrome
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
Paris syndrome
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
Stockholm syndrome
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

syndykacja ˌsɨ̃ndɨˈkaʦ̑ʲja n
syndication
konsolidacja

syndykalizm n
syndicalism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

syndykat n
syndicate
(ekonomia, ekonomiczny) związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia

syneczek n
sonny
(zdrobniale) od: syn

synek ˈsɨ̃nɛk n
sonny
(zdrobniale) od: syn

synekologia n
synecology
dział ekologii, zajmujący się badaniem grup organizmów (jako całości) w biocenozach oraz zależności między zbiorowiskami organizmów a ich siedliskiem

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
sinecure
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
synergy
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

synestezja n
synaesthesia synesthesia
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

syngaleski n
Sinhalese
(językoznawstwo, językoznawczy) język syngaleski;

synklina n
syncline
(geologia, geologiczny) wklęsły fałd warstw skalnych;

synklinalny adj
synclinal
(geologia, geologiczny) związany z synkliną, dotyczący synkliny

synkretyczny adj
syncretic
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

synkretyzm n
syncretism
łączenie w jedną całość różnych elementów

synod ˈsɨ̃nɔt n
synod
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synogarlica n
Barbary dove ring dove ringed turtle dove
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲiʦ̑a ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
laughing dove
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
synonym
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimia n
synonymy
(językoznawstwo, językoznawczy) bliskoznaczność wyrazów

synonimicznie adv
synonymously
w sposób synonimiczny

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
synonymous
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny

synoptyczny adj
synoptic
(meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody
taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości

synowa sɨ̃ˈnɔva n
daughter-in-law
żona syna

synowektomia ˌsɨ̃nɔvɛkˈtɔ̃mʲja n
synovectomy
(medycyna, medyczny) wycięcie błony maziowej;

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
syntagma
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
synthetic
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
synthesis
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

syntezator n
synthesizer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;

syntonizacja ˌsɨ̃ntɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
syntonization
proces dostrajania częstotliwości jednego urządzenia (zazwyczaj oscylatora) do częstotliwości drugiego

synuś n
sonny
(zdrobniale) od: syn

sypać ˈsɨpaʨ̑ v
grass on inform on
(potocznie, potoczny) donosić
it's snow
o śniegu: padać
make
o okopach, wałach, itp. budować przez sypanie
pour
o sypkich substancjach przemieszczać
shower
pieniędzmi, podarunkami, pochwałami: dostarczać w dużych ilościach
fall apart
psuć się
inform on each other
(potocznie, potoczny) donosić na siebie wzajemnie

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
bedroom chamber
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

sypki ˈsɨpʲci adj
crumbly granular powdery
złożony z bardzo drobnych, suchych i niezespolonych ze sobą cząstek, łatwo rozsypujący się

syrakuzanin n
Syracusan
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta

syrakuzański adj
Syracusan
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrena sɨˈrɛ̃na n
siren
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;
kobieta uwodząca, kusicielka
siren mermaid
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;

syreni possessiveAdjective
siren sirenic
charakterystyczny dla syreny, dotyczący syreny, odnoszący się do syreny

syrofenicki adj
Syrophoenician
odnoszący się do Syrofenicji, związany z Syrofenicją
charakterystyczny dla Syrofenicji lub Syrofenicjan, mający cechy lub właściwości przypisywane Syrofenicji lub Syrofenicjanom

syrop ˈsɨrɔp n
syrup
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop glukozowy n
glucose syrup
(spożywczy) roztwór wodny o dużej zawartości glukozy oraz maltozy i dekstryn;

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
maple syrup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
Syrian
odnoszący się do państwa Syria

sysadmin n
sysadmin
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) administrator systemów komputerowych;

system ˈsɨstɛ̃m n
system
układ urządzeń współpracujących ze sobą;
sposób rozwiązywania, obsługi czegoś
ustrój, sposób organizacji życia

system hippodamejski n
grid system
(urbanistyka, urbanistyczny) system urbanistyczny rozpowszechniony przez Hippodamosa z Miletu, zakładający m.in. rozwój miasta poprzez wyznaczenie geometrycznej i regularnej siatki ulic oraz budynków;

system liczbowy n
numeral system
(matematyka, matematyczny) zbiór reguł jednolitego zapisu i nazewnictwa liczb;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
operating system
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
file system filesystem
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;

systematycznie ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
continually
stale przez dłuższy czas
regularly
regularnie, powtarzalnie
systematically
(biologia, biologiczny) pod względem systematyki

systematyczny ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
careful
wykonywany starannie
diligent
systematycznie wykonujący swoją pracę, systematycznie uczący się, pilny
methodical
wykonany metodycznie, w sposób uporządkowany, według schematu
regular systematic
wykonywany lub zdarzający się regularnie
systematic
(biologia, biologiczny) dotyczący systematyki roślin lub zwierząt

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
systematics
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć
układ (system) przedmiotów lub pojęć danej nauki

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
systematization systematisation
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowo adv
systemically
w sposób systemowy

systemowy adj
systemic
odnoszący się do systemu

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
satiety
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
situation
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

sytuacja patowa ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja paˈtɔva n
stalemate
sytuacja bez wyjścia, bez możliwości opanowania, rozwiązania

sytuacjonista ˌsɨtu<sup>w</sup>aʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
situationist
zwolennik sytuacjonizmu

sytuacyjnie adv
situationally
uwzględniając sytuację

sytuacyjny adj
situational
dotyczący pewnej sytuacji

syty adj
full satiated
taki, który zaspokoił głód, najadł się

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
Sisyphean task
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów

syzyfowy adj
Sisyphean sisiphic sisyphean sisyphic
bezcelowy, skazany na niepowodzenie

szabat ˈʃabat n
Sabbath
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabeltas n
sabretache
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);

szaber ˈʃabɛr n
looting
grabież mienia porzuconego w wyniku wojny, katastrofy itp.

szabla ˈʃabla n
sabre saber
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szabla śnieżna n
snow anchor snow picket
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) lekki, zaostrzony drążek z metalowego kątownika służący do asekuracji w twardym śniegu i lodzie podczas wspinaczki i wędrówki w górach

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
avocet pied avocet
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;

szablon ˈʃablɔ̃n n
stencil
przyrząd służący do mechanicznego odtwarzania liter, kształtów lub całych rysunków
stencil graffiti
(sztuka) technika street artu wykorzystująca do malowania wycięte matryce;
template
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szabrownictwo n
looting
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej

szabrownik ʃaˈbrɔvʲɲik n
looter plunderer
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się szabrem

szach ʃax interjection
check
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
check
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
shah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachista ʃaˈxʲista n
chess player
osoba grająca w szachy

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
chessboard
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachowy adj
chess
związany z szachami, dotyczący szachów

szachy ˈʃaxɨ n
chess
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacowanie ˌʃaʦ̑ɔˈvãɲɛ n
estimation evaluation
(rzeczownik odczasownikowy) od szacować

szacować v
estimate assess
podawać wartość lub wielkość w przybliżeniu

szacun interjection
based
(potocznie, potoczny) wykrzyknik wyrażający uznanie

szacun n
respect
(potocznie, potoczny) swoiste uznanie i względy okazywane komuś lub czemuś

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
estimate estimation
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś
przybliżona wartość, liczebność, wielkość lub ilość czegoś
respect esteem awe reverence
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś

szadź ʃaʨ̑ n
rime
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
closet wardrobe cupboard
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;
rack
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych

szafa grająca n
jukebox
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze

szafarz n
minister
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba uprawniona do udzielania sakramentu;

szafir ˈʃafʲir n
sapphire
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirek ʃaˈfʲirɛk n
grape hyacinth
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Muscari botryoides (L.) Mill., szafirek drobnokwiatowy; ozdobna roślina cebulowa kwitnąca w warunkach naturalnych wczesną wiosną

szafirek armeński n
Armenian grape hyacinth garden grape-hyacinth
(botanika, botaniczny) Muscari armeniacum, gatunek rośliny cebulowej z rodziny szparagowatych;

szafirowy adj
sapphire
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru

szafka ˈʃafka n
locker
mała szafa

szafka nocna n
nightstand
niski mebel ustawiany przy łóżku

szafot ˈʃafɔt n
scaffold
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafować ʃaˈfɔvaʨ̑ v
squander
używać czegoś nieoszczędnie; trwonić coś

szafran ˈʃafrãn n
saffron
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
saffron
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
shagreen
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej;

szagrynowy ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ adj
shagreen
zrobiony z szagrynu

szahada ʃaˈxada n
shahada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szahid n
shaheed shahid
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański męczennik;

szajba n
craziness
(potocznie, potoczny) mania, obłęd, szał, szaleństwo, wariactwo, dziwactwo

szajbus n
crank wacko
(potocznie, potoczny) zwariowany mężczyzna

szajka n
brigade ring
zorganizowana grupa przestępcza

szakal ˈʃakal n
jackal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;
bloodsucker
(przenośnie, przenośnia) człowiek pasożytujący na nieszczęściu innych

szakal złocisty n
golden jackal
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szakszuka n
shakshouka shakshuka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szakłak ˈʃakwak n
buckthorn
drzewo lub krzew z rodzaju szakłak (1.1)

szakłak pospolity n
European buckthorn common buckthorn purging buckthorn
(botanika, botaniczny) Rhamnus cathartica L., gatunek pospolitego krzewu lub drzewa z rodziny szakłakowatych, o własnościach leczniczych i trujących;

szal ʃal n
scarf shawl muffler wrap
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szalanda n
dump barge
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża barka do transportu urobku pogłębiarki

szalbierstwo n
sleight of hand
(książkowy) wykorzystanie czyjejś niewiedzy dla uzyskania korzyści

szalej ˈʃalɛj n
hemlock
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
daredevil
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo
lunatic madman loony
osoba obłąkana, chora umysłowo

szalet n
chalet
domek górski, domek alpejski
public lavatory
budynek mieszczący publiczną ubikację

szaleć ˈʃalɛʨ̑ v
rage
tracić panowanie nad sobą

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɔ adv
madly
w sposób szalony

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
craziness
głupota, wariactwo, nieodpowiedzialne/irracjonalne zachowanie
insanity
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje
insanity madness
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
madness craziness insanity
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy

szalik ˈʃalʲik n
scarf neckerchief
pas materiału służący do owijania szyi

szalka ˈʃalka n
scale bowl pan
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalom interjection
shalom
pozdrowienie żydowskie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
crazy dotty wild
charakterystyczny dla osób szalonych (1.1-2)
crazy frantic wild
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
szybki (np. pościg, ruch)
crazy mad
nieszablonowy, dziwny
crazy mad wild crazy like a fox delirious excited
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
insane mad as mad as a March hare as mad as a hatter hare barking barking mad
chory umysłowo

szalotka ʃaˈlɔtka n
shallot
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebulek tej rośliny

szalupa ʃaˈlupa n
lifeboat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;

szaman ˈʃãmãn n
shaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
shamanism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szamański ʃãˈmãj̃sʲci adj
shamanic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami

szambo ˈʃãmbɔ n
cesspit septic tank
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szamerować ˌʃãmɛˈrɔvaʨ̑ v
braid
obszywać coś galonem, sznurem itp. w celach dekoracyjnych

szampan ˈʃãmpãn n
champagne
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;
butelka, kieliszek szampana (1.1)

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
shampoo
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
look after take care
chronić coś przed zniszczeniem, dbać o coś
respect esteem
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem
have self-respect
żyć w zgodzie z własnym sumieniem, mieć poczucie własnej godności
respect each other
darzyć kogoś wzajemnym szacunkiem

szanowny adj
dear
przymiotnik dodawany w zwrotach grzecznościowych
honourable
(podniośle) wzbudzający szacunek, godny szacunku, poważania, czci

szansa ˈʃãw̃sa n
chance
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności

szanta n
chantey chanty shanty
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska
hoarhound horehound
(botanika, botaniczny) bylina z rodzaju szant (1.1)

szantaż ˈʃãntaʃ n
blackmail extortion
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
blackmail
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
blackmailer
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szara eminencja ˈʃara ˌɛ̃mʲĩˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
grey eminence eminence grise gray eminence éminence grise
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
grey economy informal economy informal sector
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);

szarawary n
shalwar
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;

szarawy ʃaˈravɨ adj
grayish
w kolorze podobnym do szarego

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
locust
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szarfa n
sash
szeroka ozdobna wstęga służąca jako ozdoba stroju, munduru

szariat ˈʃarʲjat n
sharia shariah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
charlatan mountebank
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarlataneria n
quackery
działania, praktyki szarlatana

szarlotka ʃarˈlɔtka n
charlotte apple-pie
(cukiernictwo) kruche ciasto z jabłkami;

szarmancko adv
cavalierly
w sposób szarmancki

szarogłaz n
greywacke
(geologia, geologiczny) szara lub zielonkawa skała osadowa, zawierająca ziarna kwarcu, skaleni, łyszczyków i okruchy innych skał

szaroniebieski adj
battleship grey saxe-blue
koloru szarego o odcieniu niebieskim

szaroskrzydły ˌʃarɔˈskʃɨdwɨ adj
gray-winged grey-winged
taki, który ma szare skrzydła

szarotka alpejska n
edelweiss
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale Huet, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;

szarozielony adj
mignonette
zielony o szarym odcieniu

szarość ˈʃarɔɕʨ̑ n
grey
szary kolor

szarpać ˈʃarpaʨ̑ v
convulse
o dolegliwościach: nasilać się
tear
odrywać kawałek czegoś
yank
pociągać coś gwałtownie
jerk
o maszynach: ostro ruszać

szary ˈʃarɨ adj
drab grey
bez światła słonecznego, niepogodny, zamglony, przygnębiający
grey drab
niezmienny, nieurozmaicony, bez wyrazu
grey drab gray
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szarytka ʃaˈrɨtka n
Daughter of Charity
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo;
Marsh Tit marsh tit
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z gatunku sikora uboga;

szarłat zwisły n
foxtail amaranth love-lies-bleeding pendant amaranth tassel flower velvet flower
(botanika, botaniczny) Amaranthus caudatus, gatunek rośliny z rodziny szarłatowatych;

szarża ˈʃarʒa n
charge
(wojskowość, wojskowy) gwałtowne natarcie kawalerii
rank
przesadzanie w czymś

szaser n
chasseur
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
shashlik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szata ˈʃata n
dress robe vestment apparel garment vesture
(książkowy) podniośle o ubraniu
odświętny ubiór
livery
rzeczy tworzące powłokę lub zewnętrzny wygląd

szatan ˈʃatãn n
Satan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu

szatański adj
satanic
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatkownica ˌʃatkɔvʲˈɲiʦ̑a n
shredder
przyrząd do szatkowania jarzyn

szatnia ˈʃatʲɲa n
cloakroom coatroom checkroom dressing room locker room changing room
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
cloakroom attendant
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;

szatobriand n
chateaubriand
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuska pieczeń wołowa

szatyn ˈʃatɨ̃n n
brown-haired
mężczyzna o ciemnych, brązowych, kasztanowatych włosach

szatynka ʃaˈtɨ̃nka n
brown-haired
kobieta o brązowych włosach

szał ʃaw n
fury insanity
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
shawm
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałas ˈʃawas n
hovel shack shed shelter
tymczasowe, prymitywne schronienie zbudowane z lokalnie dostępnego materiału, np. z liści i gałęzi;

szałwia ˈʃawvʲja n
sage salvia
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczapa ˈʃʧ̑apa n
billet log
kawałek odłupanego lub porąbanego siekierą drewna
scrag
(potocznie, potoczny) bardzo wychudzona osoba

szczaw ʃʧ̑af n
sorrel dock
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczawa n
natural mineral water
(chemia, chemiczny) woda z dużą zawartością dwutlenku węgla

szczawian n
oxalate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczawik ˈʃʧ̑avʲik n
wood sorrel wood-sorrel woodsorrel
roślina dwuliścienna z rodzaju Oxalis L.;

szczawik zajęczy n
wood sorrel common wood sorrel
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczawiówka ʃʧ̑aˈvʲjufka n
sorrel soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa szczawiowa;

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
piss leak
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz

szczebel ˈʃʧ̑ɛbɛl n
rung
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie

szczecina n
bristle
(zoologia, zoologiczny) sztywne włosy na ciele świniowatych;
bristles
(przenośnie, przenośnia) sztywne i gęste owłosienie u ludzi, zwłaszcza zarost

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
particularly especially specially
zwłaszcza
particularly singularly specifically
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
special exceptional
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę
taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie

szczegółowo adv
in detail
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
particular detailed
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
bark
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczekuszka ʃʧ̑ɛˈkuʃka n
pika
(zoologia, zoologiczny) Ochotona, niewielki, skoczny ssak;

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
crack slot slit
wąski, podłużny otwór

szczelinomierz ˌʃʧ̑ɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ n
feeler gauge
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin;

szczelinowy adj
crevicular
odnoszący się do szczeliny
fricative
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia

szczelny adj
airtight watertight hermetic impermeable tight leakproof
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczenić się v
whelp
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) o samicach, zwykle psowatych wydawać potomstwo

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
puppy whelp pup
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych

szczep ʃʧ̑ɛp n
scion
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina powstała w wyniku szczepienia;

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vaccination
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności

szczepienny adj
vaccinal
związany z szczepieniem, dotyczący szczepienia

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
vaccine
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
vaccinate
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerba ˈʃʧ̑ɛrba n
chip gap jag notch
ubytek powstały w wyniku odpadnięcia, wyłamania fragmentu czegoś; miejsce wyszczerbione

szczerbaty ʃʧ̑ɛrˈbatɨ adj
gap-toothed
(potocznie, potoczny) pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich
jagged
posiadający szczerbę

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
sincerity sincereness frankness
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
sincere frank
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
frankly sincerely
od: szczery

szczerze mówiąc
to be honest
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)

szczeżuja wielka n
swan mussel
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Anodonta cygnea L., gatunek małża z rodziny skójkowatych;

szczodrobliwość n
benefaction
bycie hojnym

szczodrobliwy adj
generous
hojny, szczodry

szczodrość n
generosity largesse liberality munificence generousness
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
generous munificent bounteous open-handed prodigal
hojny, dający coś obficie

szczodrze adv
bounteously
w sposób szczodry

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
toothbrush
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
brush
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
hairbrush
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczudłak ˈʃʧ̑udwak n
stilt
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;

szczujnia n
scandal sheet
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) medium (stacja telewizyjna, gazeta, serwis internetowy itp.) postrzegane jako stronnicze i propagujące nienawiść polityczną lub społeczną, niekiedy wobec konkretnych osób

szczupak ˈʃʧ̑upak n
diving header
(potocznie, potoczny) długi skok
pike
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
slim
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃʧ̑ur n
rat
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczur lądowy n
landlubber
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) osoba nieobeznana z morzem, nieumiejąca żeglować

szczuroskoczek n
kangaroo rat
(zoologia, zoologiczny) Dipodomys J.E. Gray, mały gryzoń północnoamerykański z rodziny karłomyszowatych;

szczurołap ʃʧ̑uˈrɔwap n
rat-catcher
człowiek zajmujący się łapaniem szczurów;

szczurzy ˈʃʧ̑uʒɨ adj
rat-like
charakterystyczny dla szczura, posiadający cechy szczura

szczuć ʃʧ̑uʨ̑ v
sic
pobudzać psa do ataku

szczwół plamisty n
hemlock poison hemlock wild hemlock
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
goldfinch
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczyny ˈʃʧ̑ɨ̃nɨ n
piss
(pospolicie) mocz

szczypawka ʃʧ̑ɨˈpafka n
earwig
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skorek (owad)

szczypać v
pinch
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę
smart
powodować odczucie szczypania

szczypce ˈʃʧ̑ɨpʦ̑ɛ n
pincers
(zoologia, zoologiczny) dwudzielny narząd chwytny i obronny niektórych stawonogów;
pincers pliers
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion

szczypior ˈʃʧ̑ɨpʲjɔr n
chive
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) źdźbła cebuli używane jako dodatek do potraw

szczypta ˈʃʧ̑ɨpta n
pinch
niewielka ilość jakiejś substancji sypkiej, taka jaką można ująć końcami palców
(przenośnie, przenośnia) niewielka ilość jakiejś niematerialnej cechy

szczyt ʃʧ̑ɨt n
gable
(architektura, architektoniczny) trójkątne zamknięcie elewacji pomiędzy dwoma połaciami dachu
(architektura, architektoniczny) ozdobne, zwężające się ku górze, zwieńczenie portalu, ryzalitu lub innego elementu architektonicznego
peak maximum
(przenośnie, przenośnia) godziny największego nasilenia ruchu lub poboru energii
summit
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
summit top peak apex
najwyższy punkt góry

szczytowanie n
climax climaxing
(seksuologia, seksuologiczny) przeżywanie orgazmu
climaxing
(rzeczownik odczasownikowy) od szczytować

szczątki ˈʃʧ̑ɔ̃ntʲci n
remains
pozostałości ciała człowieka lub zwierzęcia

szczątkowy adj
vestigial residual
pozostały jako szczątek czegoś

szczęk ʃʧ̑ɛ̃ŋk n
clang clank
odgłos powstający przy uderzeniu o siebie metalowych lub szklanych przedmiotów

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
jaw
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby
maxilla
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch kości ludzkiej czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby;

szczękościsk n
lockjaw trismus
(medycyna, medyczny) mocne zwarcie szczęk i niemożność ich rozwarcia wskutek skurczu mięśni żwaczy;

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
lucky guy lucky man
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
happiness luck
uczucie radości i zadowolenia
luck fortune
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęście w nieszczęściu n
blessing in disguise
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne, jak się wydawało

szczęścić v
favor favour
o Bogu, losie (i tym podobne, i temu podobne): darzyć kogoś szczęściem, pomyślnością
prosper
powodzić się

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
Happy New Year
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
bon voyage have a good journey have a good trip
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwie adv
fortunately aptly felicitously happily successfully
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem
fortunately luckily mercifully thankfully
na szczęście
joyfully
w szczęściu i radości

szczęśliwość ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
happiness
uczucie silnego zadowolenia

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
fortunate lucky
korzystny
happy
odczuwający szczęście
lucky fortunate happy
przynoszący szczęście

szczęść Boże interjection
God bless
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie pozdrowienie

szef ʃɛf n
boss chief
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
sheikh sheik
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej
shake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój mleczny z różnymi dodatkami smakowymi (owocami, czekoladą)

szejkanat n
sheikdom
jednostka administracyjna podlegająca władzy szejka

szekel ˈʃɛkɛl n
shekel sheqel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

szekla n
shackle
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element metalowy do łączenia części takielunku;

szekspirolog n
Shakespearean
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira

szekspirowski adj
Shakespearean Shakespearian
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira

szelak n
shellac
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;

szelest ˈʃɛlɛst n
rustle
onomatopeja, cichy dźwięk towarzyszący poruszaniu się liści, kartek papieru, sztywnych tkanin itp.

szelf ʃɛlf n
shelf
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szelka ˈʃɛlka n
braces suspenders
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szelma n
rascal rogue cur imp knave prankster
osoba cwana, bez skrupułów

szelmowski adj
skittish
świadczący o skłonności do figli, żartów

szelmowsko adv
pertly skittishly
na sposób szelmy

szeląg n
farthing penny shilling
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;

szemranie n
murmuring
(rzeczownik odczasownikowy) od szemrać

szemrany ʃɛ̃mˈrãnɨ adj
suspicious
podejrzany, nieuczciwy, nieczysty

szenti n
schenti
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj staroegipskiej przepaski biodrowej lub spódniczki

szept n
susurration susurrus
niegłośny dźwięk czegoś znajdującego się w stałym, jednostajnym ruchu
whisper
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szept sceniczny n
stage whisper stage-whisper
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) ostentacyjny, dobrze słyszalny szept

szeptanka n
voice-over
mówienie, rozmawianie szeptem

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
whisper
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk indefinitePronoun
a number of
(książkowy) zaimek informujący o dużej liczbie kogoś lub czegoś

szereg ˈʃɛrɛk n
row line
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej
series
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników

szereg homologiczny ˈʃɛrɛk ˌxɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
homologous series
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych;

szeregowiec n
private
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) żołnierz najniższy rangą;

szeregowo adv
in series sequentially
w szeregu, kolejno

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
private
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szermierczy ʃɛrˈmʲjɛrʧ̑ɨ adj
fencing
(sport, sportowy) odnoszący się do szermierki lub szermierza

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
fencing swordplay fence swordsmanship
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
advocate
(przenośnie, przenośnia) bojownik za jakąś sprawę czy ideę
fencer swordsman
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
człowiek władający lekką białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
wide broad
mający określony wymiar poprzeczny

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
wide
na określony wymiar w poprzek
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek

szerokokątny ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ adj
wide-angle
(fotografia) charakteryzujący się szerokim kątem widzenia, obejmujący szerokie pole widzenia

szerokopasmowy adj
broadband
(elektronika, elektroniczny) wykorzystujący szerokie pasmo częstotliwości wytwarzane przez modem

szerokopyszczek n
broad-nosed bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju szerokopyszczków (1.1)

szerokotorowy ˌʃɛrɔkɔtɔˈrɔvɨ adj
broad-gauge
(kolejnictwo) dostosowany do szerokiego toru
(kolejnictwo) mający szerzej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe

szerokości, przyczepności interjection
stay loaded
(środowiskowy) pozdrowienie kierowców przez CB-radio

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
latitude
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna
width breadth
poprzeczny wymiar obiektu

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑʥ̑ ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑na n
latitude
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;

szerokość połówkowa ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ ˌpɔwufˈkɔva n
FWHM full width at half maximum
(matematyka, matematyczny) odległość między dwoma punktami krzywej, w których funkcja opisująca tą krzywą przyjmuje wartość równą połowie wartości maksymalnej;

szerpa n
sherpa
tragarz i przewodnik wysokogórski

szerpijski adj
Sherpa
związany z Szerpami, dotyczący Szerpów

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
hornet
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szeryf ˈʃɛrɨf n
sheriff
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;
serif
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;

szerzyć ˈʃɛʒɨʨ̑ v
spread
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne

szesnasta n
4 PM
godzina 16, godzina czwarta po południu

szesnastka ʃɛsˈnastka n
semiquaver sixteenth note demiquaver
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;

szesnastkowy adj
hexadecimal
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
of sixteen year
trwający szesnaście lat
of sixteen sixteen-year-old
mający szesnaście lat

szesnastościan n
hexadecahedron hexakaidecahedron
(geometria) wielościan o szesnastu ścianach

szew ʃɛf n
seam
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny
surgical suture suture
(medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich;
suture
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;

szew mężowski n
husband stitch daddy stitch husband's knot husband's stitch vaginal tuck
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji

szewc ʃɛfʦ̑ n
shoemaker cobbler
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;
orphan
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;

szewiotowy adj
cheviot
(włókiennictwo) wykonany z szewiotu

szewnica n
ermine
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku szewnica miętówka

szewnica miętówka n
white ermine
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku szewnica miętówka (1.1)
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Spilosoma lubricipeda Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;

szewska pasja idiom
drive up the wall
(potocznie, potoczny) gwałtowny gniew, złość, wściekłość

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
chaise longue
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
cube
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześcienny adj
cubic cube
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi

sześciogodzinny ˌʃɛɕʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
six hour old
będący w wieku sześciu godzin
six hour six hour long
trwający sześć godzin

sześciojęzyczny ˌʃɛɕʨ̑ɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
hexalingual
posługujący się sześcioma językami

sześciokrotnie ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
sixfold
sześć razy

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
hexagon
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
hexagonal
mający sześć kątów
zbliżony kształtem do sześciokąta

sześciomasztowiec ˌʃɛɕʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
six-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający sześć masztów

sześciomasztowy ˌʃɛɕʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
six-masted
o żaglowcu: mający sześć masztów

sześciopak ʃɛɕˈʨ̑ɔpak n
six pack six-pack sixpack
(handel, handlowy) paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha

sześcioraki ˌʃɛɕʨ̑ɔˈraci numeral
of six way kind type sixfold
dotyczący sześciu typów, rodzajów

sześciorako ˌʃɛɕʨ̑ɔˈrakɔ adv
in six way kind type
(przysłówek) od przymiotnika → sześcioraki

sześciościan n
hexahedron
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)

sześć ʃɛɕʨ̑ cardinalNumeral
six
liczba 6

sześćdziesięcioczwórka n
sixty-fourth note hemidemisemiquaver
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;

sześćdziesięciolatek ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
sexagenarian
osoba w wieku 60-69 lat

sześćdziesięciościan n
hexacontahedron hexecontahedron
(geometria) wielościan o sześćdziesięciu ścianach

szintoista n
Shintoist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca shinto/szintoizmu

szisza ˈʃʲiʃa n
hookah shisha
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkalować v
slander
rozgłaszać fałszywe informacje; rzucać oszczerstwa

szkandela n
bed warmer
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
scapular
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) medalik z wizerunkiem Matki Boskiej

szkaradnica n
stonefish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Synanceia verrucosa, jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

szkaradnie adv
hideously
ze szkaradnością, wstrętnie

szkaradny ʃkaˈradnɨ adj
hideous
(książkowy) wyjątkowo zły; budzący odrazę pod względem moralnym

szkarłat n
scarlet
szkarłatny kolor

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
scarlet
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkic ʃʲciʦ̑ n
sketch draft
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
sketch draw scribble
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
sketch outline adumbrate sketch out rough out
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
skeleton
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szkier ʃʲcɛr n
skerry
(geografia, geograficzny) skalista wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec;

szkiełko zegarkowe n
watch glass
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;

szklanka ˈʃklãnka n
glass
szklane naczynie, z którego się pije;

szklany ˈʃklãnɨ adj
glass
zrobiony ze szkła

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
greenhouse
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
glazier
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkliwiak n
ameloblastoma
(stomatologia, stomatologiczny) miejscowo złośliwy nowotwór wywodzący się z ameloblastów;

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
enamel
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
Scottish Scotch
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoda ˈʃkɔda n
damage harm loss
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
pity what a pity
być żal, być przykro

szkoda całkowita n
total loss
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji

szkoda wielkiej pracy, kędy mała zmoże ˈʃkɔda ˈvʲjɛlʲcɛ̇j ˈpraʦ̑ɨ ˈkɛ̃ndɨ ˈmawa ˈzmɔʒɛ proverb
a stitch in time saves nine
należy planować zadania, aby oszczędzać siły i nie pracować nadaremnie

szkodliwie adv
harmfully
w sposób szkodliwy

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
harmfulness harm
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
harmful damaging injurious deleterious noxious harming
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
malware
(informatyka, informatyczny) program, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;
pest vermin
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;
damage-doer troublemaker wrecker
osoba wyrządzająca szkody

szkodzić ˈʃkɔʥ̑iʨ̑ v
be bad
źle wpływać na kogoś lub coś
be detrimental
działać na czyjąś niekorzyść

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
training coaching
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności

szkoleniowy adj
instructional
związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia

szkolić ˈʃkɔlʲiʨ̑ v
train
dokształcać w określonej dziedzinie

szkolniak n
schoolchild
(rzadki, rzadko używany) dziecko w wieku szkolnym

szkolnictwo n
education
ogół zagadnień związanych ze szkołami i nauczaniem

szkolnie adv
scholastically
w sposób szkolny

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
school scholastic
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkop ʃkɔp n
Kraut Jerry
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

szkorbut n
scurvy
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
school
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
elementary school primary school
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła wyższa n
college
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkoła średnia ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa n
high school secondary school
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa

szkuner ˈʃkũnɛr n
schooner
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkutnik ˈʃkutʲɲik n
shipwright
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rzemieślnik budujący i naprawiający łodzie

szkwał n
squall gust
silny powiew wiatru nad akwenem

szkółka ˈʃkuwka n
nursery
(zdrobniale) od szkoła

szkło ʃkwɔ n
glass
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szkło powiększające n
magnifying glass
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu

szlaban ˈʃlabãn n
barrier boom gate
(motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów

szlachar ˈʃlaxar n
red-breasted merganser Red-breasted Merganser
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachcic ˈʃlaxʲʨ̑iʦ̑ n
nobleman
członek szlachty

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
noble
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
noble
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szlachta ˈʃlaxta n
nobility
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa;

szlachtować ʃlaxˈtɔvaʨ̑ v
slaughter
(przestarzałe, przestarzały) zarzynać bydło
(potocznie, potoczny) mordować ludzi

szlafmyca n
nightcap
(dawniej, dawny) miękka czapka męska nakładana do spania; używana też jako poranne nakrycie głowy

szlafrok ˈʃlafrɔk n
bathrobe dressing gown negligee
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlagmetal n
Dutch gold Dutch metal schlagmetal
(sztuka) imitujący złoto, srebro lub brąz materiał dekoracyjny w postaci cienkich płatków, stosowany w malarstwie, rzeźbie i sztuce użytkowej

szlak ʃlak n
route way trail
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
trail
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;

szlam n
silt brown nose ooze slime slurry
osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych
sludge
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych

szlama ˈʃlãma n
mudblood
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;

szlauch ʃlawx n
hose
(potocznie, potoczny) bardzo długa rura gumowa

szlaufwaga n
water level
(regionalizm, regionalny) (potocznie, potoczny) poziomica wężowa

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
grinder grinding machine
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
angle grinder
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;

szlifowanie ˌʃlʲifɔˈvãɲɛ n
sanding
(rzeczownik odczasownikowy) od szlifować

szlifować ʃlʲiˈfɔvaʨ̑ v
polish
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować

szloch n
sob
krótkie, urwane odgłosy gwałtownego płaczu

szlochać v
sob
płakać, wydając krótkie, urywane dźwięki

szlug ʃluk n
fag
(potocznie, potoczny) papieros

szmaragd ˈʃmarakt n
emerald
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmata ˈʃmata n
rag
kawałek tkaniny, zwykle brudnej
scumbag
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) (wulgarnie, wulgaryzm) człowiek bezwartościowy
slut
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) kobieta rozwiązła seksualnie

szmatogłowy n
raghead towelhead
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (potocznie, potoczny) muzułmanin z Bliskiego Wschodu lub Afryki Północnej

szmer ʃmɛr n
murmur purl whisper
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
cardiac murmur heart murmur murmur
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny

szmergiel n
emery
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
lipstick
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

szmira ˈʃmʲira n
trash
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz

szmizjerka n
shirtdress
sukienka podobna w kroju do męskiej koszuli

szmonces n
Jewish joke
dowcip lub skecz kabaretowy oparty na humorze żydowskim;

szmugiel ˈʃmuɟɛl n
smuggling
(potocznie, potoczny) nielegalne przewożenie towarów

szmuglować v
smuggle
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby

sznaucer ˈʃnawʦ̑ɛr n
schnauzer
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec

sznur ʃnur n
aiguillette
noszona na ramieniu pleciona ozdoba będąca częścią munduru galowego
cord
(potocznie, potoczny) izolowany przewód zasilający urządzenie elektryczne
rope cord string
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;
string
grupa ludzi, zwierząt lub przedmiotów ustawionych jeden za drugim

sznurek ˈʃnurɛk n
twine cord string tape
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
shoelace shoestring
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
schnitzel veal cutlet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

szo n
sho
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";

szodon n
chaudeau
(cukiernictwo) gorący sos do deserów składający się z ubitych żółtek, cukru i białego wina

szofar ˈʃɔfar n
shofar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szofer n
chauffeur
zawodowy kierowca

szogun n
shogun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
shock
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szokować v
shock
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać

szop ʃɔp n
raccoon
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
raccoon
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem;

szopa ˈʃɔpa n
shed
lekki, drewniany budynek gospodarczy lub magazynowy
thatch
(potocznie, potoczny) nieuporządkowana, wzburzona czupryna

szopka ˈʃɔpka n
crib
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami
nativity play
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem
small shed
(zdrobniale) od: szopa

szorować ʃɔˈrɔvaʨ̑ v
scrub
trąc czymś, czyścić jakąś powierzchnię

szorski n
Shor
(językoznawstwo, językoznawczy) język szorski

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
coarse abrupt
o człowieku: przykry, nieprzyjemny w obejściu
coarse rough
mający niegładką, chropawą powierzchnię
hoarse
o dźwiękach, odgłosach: nieczysty, brzmiący przenikliwie

szorty ˈʃɔrtɨ n
shorts
krótkie spodnie o sportowym kroju

szosa ˈʃɔsa n
road highway
rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy

szot n
sheet
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru

szowinista n
chauvinist jingo jingoist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinistyczny adj
chauvinist
wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
chauvinism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
speciesism
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpada n
épée
(dawniej, dawny) broń boczna kłująca

szpadel ˈʃpadɛl n
spade
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpagat ˈʃpaɡat n
split the splits
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;
twine
rodzaj mocnego sznurka z juty

szpak ʃpak n
starling common starling
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpakowate ˌʃpakɔˈvatɛ n
starling
(zoologia, zoologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

szpara n
gap
wąska, długa przerwa między elementami położonymi obok siebie

szparag ˈʃparak n
asparagus
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szparagowa n
asparagus soup
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa ze szparagów, zwykle w postaci kremu

szpatułka n
spatula tongue depressor
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła

szpetny ˈʃpɛtnɨ adj
unsightly
(książkowy) wyglądający nieestetycznie, ohydnie, odrażająco

szpic fiński ˈʃpʲiʦ̑ ˈfʲĩj̃sʲci n
Finnish spitz
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;

szpic japoński ˈʃpʲiʦ̑ʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
Japanese spitz
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów do towarzystwa z Japonii;

szpicel n
informant mole nark sleuth snoop
(pogardliwie, pogardliwy) tajny agent, szpieg

szpicruta n
crop horsewhip
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
pointed
mający ostre, wąskie zakończenie

szpieg ʃpʲjɛk n
spy
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
espionage spying
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegostwo przemysłowe n
industrial espionage
potajemne zdobywanie tajemnic handlowych pewnego przedsiębiorstwa i przekazywanie ich zleceniodawcy

szpiegować v
spy on sleuth sleuthhound
(potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego
spy sleuth sleuthhound
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
marrow bone marrow
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
pin
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
stiletto
(obuwnictwo, obuwniczy) kobiecy but ze szpilką (1.2)
stiletto heel
(obuwnictwo, obuwniczy) cienki i wysoki obcas w bucie

szpinak ˈʃpʲĩnak n
spinach
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpinet n
spinet
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

szpital ˈʃpʲital n
hospital
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
field hospital
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szpital psychiatryczny n
mental hospital psychiatric hospital
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
hospital
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

szpon ʃpɔ̃n n
talon
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych;

szponiastonóg zbrojny n
double-spurred spurfowl
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla Linnaeus, ptak z rodziny kurowatych, występujący w zachodniej i północno-zachodniej Afryce;

szprotka n
brisling sprat
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
spritzer
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową

szprycha ˈʃprɨxa n
spoke
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

szpulka ˈʃpulka n
spool
walec, na który nawija się np. nić

szrapnel ˈʃrapnɛl n
shrapnel shrapnel shell
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szron ʃrɔ̃n n
frost
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

sztab ʃtap n
staff
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

sztaba n
bar
wąska, gruba płyta metalowa
ingot
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztabka ˈʃtapka n
bar
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie

sztacheta n
pale
wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu

sztafaż ˈʃtafaʃ n
staffage
(książkowy) elementy i środki zastosowane np. w dziele literackim, teatralnym czy w sytuacji życiowej, nie najistotniejsze dla idei dzieła lub w danej sytuacji, a jedynie uzupełniające lub ozdabiające coś

sztafeta n
relay
(przenośnie, przenośnia) seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły
relay race
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami

sztag n
stay
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;

sztaksel n
staysail
rodzaj żagla, przeważnie w kształcie trójkątnym, rozpinanego na sztagu

sztaluga n
easel
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
banner standard
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu;

sztanga ˈʃtãŋɡa n
barbell
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

sztangista ʃtãŋʲˈɟista n
weightlifter
(sport, sportowy) sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

sztetl n
shtetl
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
adit groove
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;

sztorm ʃtɔrm n
storm
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal

sztormowy adj
squally
związany z sztormem, dotyczący sztormu

sztos ʃtɔs n
stroke
(sport, sportowy) uderzenie kijem kuli bilardowej

sztrajmel n
shtreimel
(żydowski) tradycyjna futrzana czapka wykonana z trzynastu skórek, zwykle sobolowych, stanowiąca część oficjalnego bądź odświętnego stroju niektórych grup ortodoksyjnych Żydów;

sztrandowanie n
beaching
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) celowe wprowadzenie statku na przybrzeżną mieliznę w celu ratowania statku lub załogi;

sztruks n
corduroy
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana;

sztruksy n
corduroys
spodnie uszyte ze sztruksu

sztubak ˈʃtubak n
freshman sophomore
(przestarzałe, przestarzały) uczeń szkoły średniej

sztuciec ˈʃtuʨ̑ɛʦ̑ n
a piece of cutlery
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka;

sztuczka n
trick
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.
popis zręczności sprawnie wykonywanych

sztuczna inteligencja n
artificial intelligence
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
dentures false teeth dental plate denture
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia

sztuczne ognie ˈʃtuʧ̑nɛ ˈɔɟɲɛ n
fireworks
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;

sztucznie ˈʃtuʧ̑ʲɲɛ adv
artificially
bez udziału natury
in a fake way
w udawany sposób, nienaturalnie

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
artificial
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
art
(sztuka) twórczość artystyczna
art ability
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
piece item
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element
play piece
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie

sztuka walki n
martial art
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

sztukamięs n
meatlug
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana wołowina jako danie

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
fine arts
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

sztuki plastyczne n
plastic arts
(sztuka) dział sztuk pięknych obejmujący dziedziny wizualnej twórczości artystycznej;

szturchać v
nudge poke
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący
nudge each other
szturchać jeden drugiego

szturm n
assault attack
(wojskowość, wojskowy) atak zbrojny

szturmak n
burgonet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;

szturmowiec n
stormtrooper
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen”

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
cutlery
komplet sztućców

sztybel n
shtiebel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skromne pomieszczenie modlitewne chasydów, stanowiące również miejsce nauki i centrum życia społecznego wspólnoty;

sztylet ˈʃtɨlɛt n
dagger poniard
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
rigid
(przenośnie, przenośnia) nieumiejący się bawić lub wyluzować
stiff
(potocznie, potoczny) nieżywy
stiff rigid
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
gallows gibbet
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szufelka n
dustpan
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)

szufla n
shovel
łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T

szuflada ʃufˈlada n
drawer
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
seek, and ye shall find
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu

szukać ˈʃukaʨ̑ v
search seek look for
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać dziury w całym ˈʃukaʥ̑ ˈːurɨ ˈf‿ʦ̑awɨ̃m v
be nit-picky
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
needle in a haystack
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szukać zwady v
be spoilling for a fight
(książkowy) szukać pretekstu by rozpocząć bójkę, bijatykę, kłótnię

szuler ˈʃulɛr n
cardsharp
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty

szum ʃũm n
image noise
(fotografia) plamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru;
noise
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szum uszny n
tinnitus
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;

szumidło n
jammer
(slangowo) urządzenie zabezpieczające przed podsłuchem

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇ʨ̑ v
hum sough swoosh
powodować szum

szumowina ˌʃũmɔˈvʲĩna n
scum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) piana zbierająca się na powierzchni gotowanych płynów
(potocznie, potoczny) osoba o podłym charakterze

szumówka n
skimmer
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szwa n
schwa
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];

szwabski ˈʃfapsʲci adj
Swabian Swabish
dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią

szwaczka ˈʃfaʧ̑ka n
seamstress
kobieta zawodowo szyjąca w szwalni

szwadron n
squadron
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brother-in-law
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
sister-in-law
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
Swiss
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwankować v
act up be on the fritz
(potocznie, potoczny) źle funkcjonować

szwarc, mydło i powidło n
everything from soup to nuts
o wielu, bardzo różnych, niepasujących do siebie rzeczach w jednym miejscu, zwłaszcza o towarach w sklepie, w którym jest po trochu wszystkiego

szwargot n
gibberish
(potocznie, potoczny) niezrozumiała, nieprzyjemnie brzmiąca mowa, zwłaszcza w języku niemieckim

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
Swedish
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
Swedish
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szwedzki stół ˈʃfɛʦ̑ʲci ˈstuw n
smorgasbord
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;

szwendać się v
gad about gad around
(pejoratywnie, pejoratywny) chodzić, jeździć w różne miejsca bez konkretnego celu

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
swindle
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes

szyb ʃɨp n
furnace shaft
pionowa komora grzejna pieca
shaft oil rig pithead
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac
well shaft
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

szyba ˈʃɨba n
pane glass windowpane
płyta ze szkła;

szyber ˈʃɨbɛr n
baffle damper
zasuwa w kominie regulująca przepływ powietrza

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
sunroof
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybka kolej miejska n
S-train
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby

szybki ˈʃɨpʲci adj
fast quick
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
quickly fast
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
speed
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybolet n
shibboleth
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
glider sailplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szycie ˈʃɨʨ̑ɛ n
sewing
(rzeczownik odczasownikowy) od szyć, nazwa czynności

szyderczo adv
mockingly
w sposób szyderczy, ironicznie

szyderczy adj
derisive sardonic mocking snide barbed derisory
wyrażający kpinę, szyderstwo

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
mockery derision sneer
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
crochet-hook crochet-needle
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvaʨ̑ v
crochet
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

szydełkowy ˌʃɨdɛwˈkɔvɨ adj
crochet
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany szydełkiem, związany z robótkami wykonywanymi szydełkiem

szydzić ˈʃɨʥ̑iʨ̑ v
jeer mock scorn
wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić się z pogardą

szydło ˈʃɨdwɔ n
awl
ostry kolec na trzonku;

szyfon ˈʃɨfɔ̃n n
chiffon
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.

szyfoniera n
chiffonier chiffonnier
(branża meblarka, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;

szyfr ʃɨfr̥ n
cipher code
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;

szyfrant ˈʃɨfrãnt n
coder
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem

szyfrogram n
ciphertext
zaszyfrowana wiadomość;

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
encryption scrambling
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować

szyfrować ʃɨfˈrɔvaʨ̑ v
encipher
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) zapisywać lub przekazywać informacje za pomocą szyfru

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲci adj
Shiite Shia Shiah Shiitic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
Shiite Shi'ite Shia Shiah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyizm n
Shia Shia islam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;

szyja ˈʃɨja n
neck
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
cervix neck of the uterus
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyjny adj
jugular
związany z szyją, dotyczący szyi

szyk ʃɨk n
array
określony porządek – rzeczy, osób lub pojęć
chic
elegancja w stroju i zachowaniu

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
shilling
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;
(historia, historyczny, historycznie) moneta angielska;

szylkret n
tortoiseshell
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
chimpanzee chimp
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szyna ˈʃɨ̃na n
bus
(informatyka, informatyczny) wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane
rail
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;
splint
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa

szynk n
taproom
(przestarzałe, przestarzały) (gastronomia) miejsce sprzedaży i degustacji napojów alkoholowych;

szynka ˈʃɨ̃nka n
ham
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynobus ʃɨ̃ˈnɔbus n
railcar diesel multiple unit railbus
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;

szynowód n
busbar
(technologia, technika, techniczny) pasek metalu przewodzący energię elektryczną

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
chinchilla
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szynszyla mała ʃɨ̃w̃ˈʃɨla ˈmawa n
chinchilla
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla lanigera, zwierzę z rodziny szynszylowatych;

szypułka ʃɨˈpuwka n
pedicel pedicle
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat;

szyszka ˈʃɨʃka n
cone pine cone
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
pineal gland
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyć ʃɨʨ̑ v
sew
robić ubrania
stitch sew
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósta n
six o'clock
godzina 6 rano lub wieczorem

szóstka ˈʃustka n
six
nazwa cyfry 6

szósty ˈʃustɨ adj
sixth
od 6

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
sixth sense
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodium natrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
jay Eurasian jay
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sójka kanadyjska n
Canada jay camp robber gray jay grey jay whiskeyjack whisky jack
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus canadensis Linnaeus, średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych występujący w tajdze Ameryki Północnej;

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
Siberian jay
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;

sól sul n
salt
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sól bambusowa n
bamboo salt jugyeom
(spożywczy) koreańska sól o fioletowej barwie, uzyskiwana przez kilkukrotne wypalanie soli morskiej w bambusowych tykwach, stosowana głównie do celów spożywczych, niekiedy kosmetycznych i w naturoterapii

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
physiological solution saline saline solution
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;

sól kamienna n
rock salt rocksalt
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu
(spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
salt of the earth
najbardziej wartościowi ludzie

sówka ˈsufka n
owlet
mała lub młoda sowa

sączyć v
exude
wydobywać z siebie
wydzielać wolno ciecz
sip
pić powoli, małymi porcjami
decant
nalewać powoli; wlewać małymi porcjami
filter
oddzielać osad z zawiesiny; przepuszczać ciecz przez filtr
ooze
wydobywać się powoli
seep
ciec powoli, kroplami, małymi porcjami

sąd sɔ̃nt n
court
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sądownictwo n
judiciary
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji wymiaru sprawiedliwości
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
judicial
związany z sądem (instytucją)

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
judge
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
consider think deem
mieć o czymś jakieś zdanie

sąg sɔ̃ŋk n
chord woodpile
stos drewna o objętości 4 m³;

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
neighbour neighbor
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadować ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvaʨ̑ v
neighbour
być położonym obok czegoś

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
adjacent adjoin
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący
neighbour next
położony niedaleko
next
leżący najbliżej

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
neighbourhood
osoby mieszkające nieopodal
vicinity proximity nearness
to, co znajduje się w pobliżu

sąsiek ˈsɔ̃w̃ɕɛk n
huche
(rolnictwo, rolniczy) wydzielona część stodoły, w której magazynuje się siano, zboże lub słomę

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
fathom
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
judge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
referee
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sędzia przysięgły n
juror
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) członek ławy przysięgłych, powołany do udziału w rozpoznawaniu konkretnej sprawy karnej i orzekaniu o winie oskarżonego

sędziować v
judge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pełnić funkcję sędziego w sądzie
referee
(sport, sportowy) być sędzią na zawodach sportowych

sędziowski adj
judicial
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sędziwy sɛ̃ɲˈʥ̑ivɨ adj
elderly grey-headed venerable
bardzo stary

sęk sɛ̃ŋk n
knot
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna;

sęk w tym idiom
the snag is the thing is
problem polega na tym; trudność tkwi w tym

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
gnarled knotty
pokryty sękami

sęp sɛ̃mp n
vulture
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

sępnik czarny n
black vulture
(ornitologia, ornitologiczny) Coragyps atratus Bechstein, gatunek padlinożernego ptaka z rodziny kondorowatych;

sępnik różowogłowy n
turkey vulture
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku sępnik różowogłowy (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛʨ̑ n
weaker sex
(książkowy) kobiety

słabeusz n
weakling
(lekceważąco, lekceważący) ktoś słaby fizycznie
(lekceważąco, lekceważący) ktoś o słabej konstrukcji psychicznej

słabnąć v
die down diminish ease off
tracić intensywność
weaken
tracić siły, stawać się słabszym

słabo ˈswabɔ adv
faintly feebly
niewyraźnie, mało intensywnie, nieznacznie
poorly
kiepsko
weakly
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii
z niewielką siłą

słabostka n
foible
czyjaś niewielka wada, zwykle jakieś przyzwyczajenie

słabowity adj
frail
mający skłonność do słabego zdrowia

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
vulnerability
brak odporności na zniszczenie
weakness flakiness
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona
weakness frailty
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
weakness soft spot
skłonność ku czemuś

słaby ˈswabɨ adj
feeble mediocre poor
mający niewielką wartość, niskiej jakości, marny, kiepski
submissive
uległy, nie posiadający silnej woli, psychiki
weak
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;
weak faint frail
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny
weak unsound
posiadający niewielką siłę fizyczną

sława ˈswava n
fame glory
wielki rozgłos

sławić v
glorify laud praise
(podniośle) głosić czyjąś sławę, wychwalać kogoś

sławny ˈswavnɨ adj
famous renowned
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słać swaʨ̑ v
make the bed
rozkładać pościel, przygotowywać miejsce do spania, także: składać pościel po spaniu
send
(książkowy) wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś

słodkawy adj
sweetish
całkiem słodki, trochę słodki

słodki ˈswɔtʲci adj
fresh
o wodzie: niezawierający soli
sweet
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie

słodko ˈswɔtkɔ adv
sweetly
od: słodki

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
freshwater
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich
zawierający wody słodkie

słodkość ˈswɔtkɔɕʨ̑ n
sweetness
cecha tego, co słodkie

słodowanie n
malting
kontrolowany proces kiełkowania ziarna, w wyniku którego powstaje słód;

słodować v
malt
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

słodownia n
maltery malthouse malt house
wydział produkcyjny w browarze lub gorzelni
malthouse
zakład lub pomieszczenie, w którym wytwarza się słód

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
sweetness
słodki smak
sweet
(cukiernictwo) wyrób cukierniczy o słodkim smaku

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
candy sweet
coś słodkiego

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
sweetener
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słodzić ˈswɔʥ̑iʨ̑ v
sweeten
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
jar
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
straw
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
grass widow
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas

słomiany wdowiec swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
grass widower
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas

słomka ˈswɔ̃mka n
straw drinking straw
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
źdźbło słomy

słomkowy swɔ̃mˈkɔvɨ adj
straw
żółty o odcieniu słomy; jasnożółty

słonecznica n
sunbittern
(ornitologia, ornitologiczny) Eurypyga helias, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
sunflower
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słonecznik zwyczajny n
common sunflower
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawianej w wielu rejonach świata;

słoneczność n
sunshine
wielka jasność pochodząca ze Słońca

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
solar
związany ze słońcem
sunny
pełen słońca

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
elephant
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
fatback salo
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniopodobny adj
elephant-like
podobny do słonia

słoniowacizna n
elephantiasis
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słoniątko swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ n
baby elephant
młode słonia

słonka ˈswɔ̃nka n
woodcock
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słono adv
saltily
w sposób smakujący solą

słonowodny adj
saltwater
zawierający wody słone

słony ˈswɔ̃nɨ adj
salty briny
mający smak soli

słowa ˈswɔva n
lyrics
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
Slovak Slovakian
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
Slovak Slovakian
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
Slovenian Slovene
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
Slovene
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
Slavic Slavonic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
nightingale
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
nightingale common nightingale rufous
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik syberyjski ˈswɔvʲik ˌsɨbɛˈrɨjsʲci n
Rufous-tailed Robin Swinhoe's Robin Whistling Nightingale
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia sibilans, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, występujący od północno-wschodniej Azji po Mongolię, zimujący w południowo-wschodniej Azji i południowych Chinach;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
Thrush Nightingale
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słowiński swɔˈvʲĩj̃sʲci adj
Slovincian
dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców

słownictwo swɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
vocabulary lexis
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów

słownie adv
in words
zapisując za pomocą słów
say
poprzez wypowiedź

słownik ˈswɔvʲɲik n
dictionary vocabulary
spis słów z tłumaczeniami na inny język
dictionary wordbook
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
vocabulary
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości

słownik wyrazów bliskoznacznych n
dictionary of synonyms thesaurus
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii

słownik wyrazów obcych n
dictionary of foreign words foreign language dictionary
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka pochodzących z innych języków

słownikarski adj
lexicographic
związany z słownikarstwem, dotyczący słownikarzy lub słownikarstwa

słownikarz n
lexicographer
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki

słowność n
reliability dependability
cecha tych, którzy są słowni, dotrzymujący danego słowa, złożonej obietnicy

słowny ˈswɔvnɨ adj
verbal
wyrażony za pomocą słów

słowo ˈswɔvɔ n
word
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
word promise
obietnica, przyrzeczenie

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
word of honor
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słowotok swɔˈvɔtɔk n
logorrhea logorrhoea
(medycyna, medyczny) zaburzenie w komunikacji objawiające się bezładną, szybką mową;

słowotwórstwo ˌswɔvɔˈtfurstfɔ n
word formation
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o budowie i tworzeniu wyrazów

słoń swɔ̃ɲ n
elephant
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słoń nadepnął na ucho ˈswɔ̃ɲ naˈdɛpnɔw na‿ˈuxɔ v
have a tin ear
(przenośnie, przenośnia) o kimś niemuzykalnym, nie mającym słuchu

słoń w salonie ˈswɔ̃ɲ f‿saˈlɔ̃ɲɛ idiom
elephant in the room
powszechnie znany problem, który jest przez wszystkich ignorowany

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
sun
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny
sun sunshine
Słońce widziane jako tarcza na niebie

słuch swux n
ear hearing
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków
hearing audition
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
absolute pitch perfect pitch
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchacz n
listener
osoba, która słucha kogoś lub czegoś

słuchawka swuˈxafka n
receiver handset
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;
stethoscope
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego;

słuchawki swuˈxafʲci n
earphones headphones
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
listen
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę
obey
być posłusznym

słuchowisko ˌswuxɔˈvʲiskɔ n
radio play
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;

słuchowy swuˈxɔvɨ adj
auditory aural auricular otic
dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem
aural auricular
dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu

sługa ˈswuɡa n
courtier
(staropolski) dworzanin
servant minion
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje
servant slave
(seksuologia, seksuologiczny) osoba podległa w układzie sadomasochistycznym

słup swup n
column pillar pole post pylon neck
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
pillar
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
strawperson
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

słup ogłoszeniowy n
Morris column advertising column
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;

słup słoneczny n
sun pillar
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;

słup świetlny n
light pillar
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;

słupek ˈswupɛk n
bar column
prostokątny element wykresu
bollard post rail stake
(zdrobniale) od: słup
column
(fizyka, fizyczny) ciecz w pionowej rurce, np. termometru
(matematyka, matematyczny) pionowy rząd liczb, zwłaszcza do zsumowania
goalpost
(sport, sportowy) boczny element bramki
pistil
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;

słusznie ˈswuʃʲɲɛ adv
equitably justly with reason
w uzasadniony sposób, sprawiedliwie, mając podstawę do czegoś, mając prawo do czegoś
right rightly
właściwie, zgodnie ze stanem faktycznym, trafnie

słusznie ˈswuʃʲɲɛ interjection
that's right
oznaczający zgodę

słuszność n
advisability correctness
trafny, właściwy pogląd czy sprawa
equitability equity justness righteousness
zgodność z prawdą
validity
uzasadniona opinia

słuszny ˈswuʃnɨ adj
correct
sensowny, trafny
correct proper right
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
fair
godziwy, duży, uczciwy
legitimate justified
zgodny z prawem, uzasadniony

służalczy adj
servile obsequious subservient
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba ˈswuʒba n
duty
działanie dla jakiejś idei
service
służenie komuś

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
security service
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju

służba wojskowa n
military service
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych

służba zdrowia n
health service
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli;

służbowo adv
on business
z tytułu pracy

służbowy swuʒˈbɔvɨ adj
business company official
(przymiotnik) od służba

służbówka swuʒˈbufka n
servant's room
skromne pomieszczenie mieszkalne dla służby, służących

służebnie adv
menially
w sposób służebny

służebność n
servitude
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości;

służebny adj
menial
związany ze służeniem, służbą

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
agree
(przestarzałe, przestarzały) dobrze wpływać na kogoś lub na coś
offer provide
dawać, ofiarować coś
serve
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

służąca swuˈʒɔ̃nʦ̑a n
maid servant
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

służący swuˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
servant
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem

słychać ˈswɨxaʨ̑ v
be audible be heard
daje się usłyszeć
people say there be news there is talk
(przenośnie, przenośnia) wiadomo z plotek, ze słyszenia

słyszalny adj
audible hearable
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
hear
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malt
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

ta ta pronoun
this
zaimek wskazujący, rodzaj żeński

tabaka taˈbaka n
snuff
sproszkowany tytoń zażywany przez nos;

tabakiera n
snuffbox snuff-box
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabakowy adj
tobacco
związany z tabaką, dotyczący tabaki

tabasco n
Tabasco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki;
tabasco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nazwa kilku gatunków pieprzu, z których robi się sos tabasco (1.1)

tabela taˈbɛla n
table
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
tabernacle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tabi n
tabi
tradycyjne japońskie skarpety z osobnym palcem;

tabin n
tabinet tabbinet
(dawniej, dawny) (włókiennictwo) gatunek tkaniny jedwabnej, złocista mora

tabla ˈtabla n
tabla
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;

tablet ˈtablɛt n
digitizer graphics tablet
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;
tablet tablet computer
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

tabletka taˈblɛtka n
tablet pill
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲiʦ̑a n
array
(informatyka, informatyczny) kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza;
blackboard chalkboard
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)
board notice board noticeboard pin board pinboard
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji
switchboard
(elektryczność) miejsce łączenia obwodów elektrycznych i służące do umieszczania elementów sterowniczych
table
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów
whiteboard
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)

tablica interaktywna taˈblʲiʦ̑a ˌĩntɛrakˈtɨvna n
interactive whiteboard
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
license plate registration plate vehicle registration plate
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
logarithmic tables
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej

tabliczka taˈblʲiʧ̑ka n
table
mała tablica, płyta z określonym napisem

tabliczka czekolady taˈblʲiʧ̑ka ˌʧ̑ɛkɔˈladɨ n
chocolate bar bar of chocolate
prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
multiplication table
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

tabliczka znamionowa taˈblʲiʧ̑ka ˌznãmʲjɔ̃ˈnɔva n
nameplate
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
tabloid
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

taboret taˈbɔrɛt n
stool taboret tabouret
rodzaj krzesła bez oparcia

taboryta n
Taborite
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tabu ˈtabu n
taboo
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

tabule n
tabbouleh
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtaʦ̑a n
collection
(kościelny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej
tray
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;
(technologia, technika, techniczny) wysuwany element odtwarzacza CD i DVD

tachi n
tachi
rodzaj długiego miecza japońskiego;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
tachycardia
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

tacker n
staple gun
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże

tacos n
taco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;

taczka ˈtaʧ̑ka n
wheelbarrow
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadelakt n
tadelakt
(budownictwo) ozdobny stiuk pochodzący z okolic Marrakeszu w Maroku

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci adj
Tajik
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
Tajik
język urzędowy Tadżykistanu;

taekwondo tɛˈkwɔ̃ndɔ n
taekwondo tae kwon do
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate

tafta ˈtafta n
taffeta
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tag tak n
tag
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;

tagalski n
Tagalog
(językoznawstwo, językoznawczy) język tagalski;

tagliatelle ˌtalʲjaˈtɛlːɛ n
tagliatelle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;

tahini taˈxʲĩɲi n
tahini
(spożywczy) pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

tahitański adj
Tahitian
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tailgate adj
tailgate
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący stosowania glissand w grze na puzonie

taić v
conceal
ukrywać, nie wyjawiać, (zobacz) zatajać

tajać v
thaw
topnieć, roztapiać się

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
mystery
rzecz tajemna, niewytłumaczalna
secret
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemnica handlowa n
trade secret
(ekonomia, ekonomiczny) informacja mająca wartość gospodarczą dla przedsiębiorstwa ze względu na to, że nie jest powszechnie znana lub łatwa do odkrycia

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
open secret secret of Polichinelle
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczo ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔ adv
mysteriously secretively
w sposób tajemniczy

tajemniczość ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔɕʨ̑ n
mystery
cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
mysterious
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajemny adj
secret mysterious
skryty, owiany tajemnicą

tajfun ˈtajfũn n
typhoon
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
taiga
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
Thai Tai
odnoszący się do Tajlandii

tajniak ˈtajɲak n
plain-clothes man
(potocznie, potoczny) tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu

tajny ˈtajnɨ adj
secret
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
Thai
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
Taiwanese
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
as this way
w ten sposób
so that this
używany do podkreślania cechy przymiotnika
używany do podkreślania cechy przysłówka

tak tak particle
yes yep ay right
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak czy owak ˈtak ˈʧ̑ɨ ˈɔvak idiom
anyway
niezależnie od okoliczności; mimo wszystko

tak jest interjection
yes sir yessa
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) deklaracja podwładnego względem przełożonego wyrażająca posłuszeństwo, pełne zrozumienie treści polecenia i bezwarunkową obietnicę jego wykonania

tak samo ˈtak ˈsãmɔ adv
equally similarly
podobnie, w tym samym stopniu
in the same way
w ten sam sposób

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
for no reason
bez powodu, przyczyny
so-so
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
so-called
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
so
…do wzmocnienia przymiotnika
such
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
such so
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
identical
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam

taki sobie ˈtaci ˈsɔbʲjɛ adj
middling so-so
średni, przeciętny; ani dobry, ani zły

takielunek n
rigging
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) system lin na żaglowcu oraz ruchomy osprzęt służący do ich obsługi

takin ˈtacĩn n
takin
(zoologia, zoologiczny) Budorcas taxicolor, himalajski ssak z rodziny krętorogich;

taklować v
rig
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)

takowy pronoun
such
(dawniej, dawny) (książkowy) taki

takson ˈtaksɔ̃n n
taxon
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
taxonomy
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
taxidermy
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taxi taxicab
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taxi driver cabbie
kierowca taksówki

takt takt n
bar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;

taktownie adv
tactfully
w sposób taktowny, z taktem

taktowny takˈtɔvnɨ adj
tactful
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny

taktycznie adv
tactically
w sposób taktyczny

taktyczny takˈtɨʧ̑nɨ adj
tactical
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką

taktyka ˈtaktɨka n
tactics
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
thallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
thaler taler
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
thalassemia Mediterranean anemia
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
talent
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
cymbal plate
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;
plate dish
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
platter
(informatyka, informatyczny) element dysku twardego komputera

talia ˈtalʲja n
pack of card
(termin karciany) komplet kart do gry
tackle
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wielokrążek;
waist
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talib ˈtalʲip n
Taliban Talib
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;

talibski adj
Taliban
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów

talizman taˈlʲizmãn n
talisman
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talk talk n
talc
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;
talc talcum powder
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry

talliński talˈlʲĩj̃sʲci adj
Tallinner
odnoszący się do miasta Tallinn

talmudyczny adj
Talmudic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie

tam tãm pronoun
there over there
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam i nazad ˈtãm i‿ˈnazat idiom
back and forth
tam i z powrotem

tam i z powrotem idiom
back and forth
o chodzeniu: w kółko, bezsensownie

tam, gdzie diabeł mówi dobranoc ˈtãm ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛw ˈmuvʲi dɔˈbrãnɔʦ̑ idiom
middle of nowhere
(lekceważąco, lekceważący) o miejscu bardzo odległym, oddalonym od skupisk ludzkich

tam-tam n
tam-tam tom-tom
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów;

tama ˈtãma n
dam
(budownictwo) budowla zatrzymująca i spiętrzająca wodę;

tamada n
tamada
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty

tamagotchi n
tamagotchi
japońska zabawka elektroniczna, substytut zwierzęcia domowego, w postaci małego urządzenia z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym, na którym ukazuje się postać zwierzątka, którym trzeba „opiekować się;”

tamagoyaki n
tamagoyaki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński omlet, który powstaje poprzez zwijanie kilku warstw ubitych jajek smażonych na prostokątnej patelni, porcjowany przed podaniem

tamanu n
tamanu oil
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) olej pozyskiwany poprzez wytłoczenie na zimno pestek owoców drzewa tamanu (1.1)

tamaryndowiec n
tamarind
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych

tamaryndowiec indyjski n
tamarind
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;

tamaryszka n
moustached warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków;

tamaszek tãˈmaʃɛk n
Tamasheq Tuareg language
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;

tamburmajor ˌtãmburˈmajɔr n
drum major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrygent orkiestry marszowej

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
tambourine marine
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;

tamburynista ˌtãmburɨ̃ˈɲista n
tambourine man tambourinist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na tamburynie

tamilski adj
Tamil
dotyczący Tamilów

tamilski n
Tamil
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tamować v
block stem
utrudniać swobodny ruch (zwykle przemieszczanie) lub działanie
stem
powstrzymywać upływ krwi

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tampon
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
that
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tamto pronoun
that
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
dancer
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu

tandem ˈtãndɛ̃m n
tandem
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób

tandeta tãnˈdɛta n
rubbish trash
rzecz źle wykonana, słabej jakości

tandetnie adv
cheesily shoddily
w sposób tandetny

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
chaffy cheesy tacky tawdry trashy trumpery
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości

taneczny tãˈnɛʧ̑nɨ adj
dance
związany z tańcem, dotyczący tańca

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tangent
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
cheap inexpensive
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dance
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
belly dance
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

taniec godowy n
mating dance
(zoologia, zoologiczny) zespół typowych zachowań zwierząt w okresie rozrodczym, który ma na celu zdobycie partnerki lub partnera: prezentację własnych walorów i zniechęcenie konkurentów albo stymulację seksualną

taniec na rurze ˈtãɲɛʦ̑ na‿ˈruʒɛ n
pole dance
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca wykonywanego na pionowo zamocowanej rurze;

taniec słońca n
sun dance sundance
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół ceremonii religijnych u Indian północnoamerykańskich związany z przesileniem letnim;

taniec towarzyski n
ballroom dance
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki polegająca na tańczeniu w parach;

taniec śmierci ˈtãɲɛʦ̑ʲ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
dance macabre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi;

tanina n
tannin
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanio ˈtãɲɔ adv
cheaply
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tankietka n
tankette
(wojskowość, wojskowy) mały, lekki czołg najczęściej bez wieży;

tankini tãŋʲˈcĩɲi n
tankini
damski strój plażowy, składający się z fig i topu

tankować tãŋˈkɔvaʨ̑ v
fill up with petrol refuel
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) napełniać bak paliwem

tanoreksja n
tanorexia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tanorektyczny adj
tanorexic
(rzadki, rzadko używany) związany z tanoreksją

tanorektyk n
tanorexic
mężczyzna cierpiący na tanoreksję

tantal ˈtãntal n
tantalum tantalium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
tanzanite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

tao ˈtaɔ n
Dao Tao dao
(filozofia, filozoficzny) w taoizmie i ogólnie filozofii chińskiej: naturalna droga, którą podąża wszechświat

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
Taoist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
Taoism taoism daoism Daoism
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

taon n
tau tauon
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, mająca ujemny ładunek elektryczny;

tapczan ˈtapʧ̑ãn n
couch divan
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
wallpaper
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;

tapicer n
upholsterer
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem obić, pokrywaniem tkaninami mebli, kanap, foteli samochodowych itp.

tapioka n
tapioca cassava
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
tapir bouffant
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

tapir anta n
South American tapir anta
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej;

tapir czaprakowy n
Malayan tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;

tapir malajski n
Malayan tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;

tapiseria n
tapestry
(sztuka) jednostronna tkanina o różnorodnej dekoracji, służącą do dekoracji ścian;

tapnięcie n
tapping
(rzeczownik odczasownikowy) od tapnąć

tapnąć v
tap
(informatyka, informatyczny) dotknąć palcem (w odniesieniu do urządzeń dotykowych)

tar himalajski n
Himalayan tahr
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hemitragus jemlahicus, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący naturalnie w Himalajach

tara ˈtara n
tare
(handel, handlowy) waga opakowania

taramosalata ˌtarãmɔsaˈlata n
taramosalata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ikry, tradycyjna grecka potrawa wielkopostna;

taranować v
batter ram
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozbijać, niszczyć lub wyważać coś przy użyciu taranu
ram
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uderzyć własnym pojazdem, okrętem albo samolotem obiekt wroga w celu jego uszkodzenia albo zniszczenia;

tarantowaty adj
spotted
(hipologia, hipologiczny) o koniu: biały w plamy gniade, kare lub kasztanowate

tarantula ˌtarãnˈtula n
tarantula
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka;

taras ˈtaras n
terrace deck
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;

tarcie ˈtarʲʨ̑ɛ n
bad blood friction
zwykle w liczbie mnogiej: sprzeczki, niesnaski, nieporozumienia
friction
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu

tarcza ˈtarʧ̑a n
face
cyferblat, część zegara / zegarka
plate
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony prostopadle do mniejszego wymiaru
shield
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
shield escutcheon
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
target shooting target
tektura lub tablica z narysowanymi koncentrycznymi okręgami przeznaczona do zawieszenia na strzelnicy (sportowej/wojskowej / policyjnej) jako cel do ostrzelania

tarcza antyrakietowa ˈtarʧ̑a ˌãntɨracɛˈtɔva n
ballistic missile defense
(potocznie, potoczny) amerykański wielonarodowy i wielowarstwowy system obrony antybalistycznej;

tarcza ostrzegawcza ˈtarʧ̑a ˌɔsṭʃɛˈɡafʧ̑a n
semaphore signal
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość;

tarcza sterująca ˈtarʧ̑a ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑a n
swashplate
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;

tarcznik niszczyciel ˈtarʧ̑ʲɲic ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
San José scale
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Quadraspidiotus perniciosus, gatunek owada z rodziny tarcznikowatych, będącego szkodnikiem drzew owocowych

tarczownik n
esquire shield bearer
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) piechur osłaniający swą tarczą innych żołnierzy

tarczyca n
thyroid gland thyroid
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
thyroid
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

tarencki adj
Tarentine
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu

tarentyjczyk n
Tarentine
mieszkaniec Tarentu

targ tark n
market
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży
kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia

targać v
ruffle
(fryzjerstwo, fryzjerski) burzyć ułożenie
tug tweak
gwałtownie pociągać
lug
nieść z wysiłkiem

target ˈtarɡɛt n
target group
(środowiskowy) (handel, handlowy) grupa docelowa, np. klientów, odbiorców

targi ˈtarʲɟi n
fair exhibition industry show trade exhibition trade fair trade show
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

targować v
bargain haggle higgle
(handel, handlowy) prowadzić pertraktacje handlowe w celu uzyskania najdogodniejszej ceny
haggle higgle
(potocznie, potoczny) prowadzić spór

targowisko n
market
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe

targum n
targum
(biblijny) przekład Starego Testamentu lub jego fragmentów na język aramejski;

targumiczny adj
targumic
(biblijny) związany z targumem, dotyczący targumu

tarka ˈtarka n
grater
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie
radula
(zoologia, zoologiczny) chitynowy fałd na dnie gardzieli mięczaków pokryty rzędami ząbków służący do ścierania pokarmu;
washboard
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny zbudowany na wzór tarki (1.1)

tarlisko n
breeding ground breeding-ground
(ichtiologia, ichtiologiczny) miejsce tarła

tarnina tarʲˈɲĩna n
blackthorn sloe
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory

tarnopolski adj
Ternopil
odnoszący się do Tarnopola, związany z Tarnopolem

tarpan ˈtarpãn n
tarpan
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;

tarragoński adj
Tarragonan
związany z Tarragoną, dotyczący Tarragony, pochodzący z Tarragony (miasta w Hiszpanii)

tarta ˈtarta n
tart
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
sawmill
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartaletka n
tartlet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miniaturowa tarta wielkości kilku centymetrów

tartan ˈtartãn n
tartan
tradycyjny szkocki deseń w kratę;

tartinka n
open sandwich
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pojedyncza kanapka, na jednej kromce lub krakersie;

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartrazine
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

taryfa n
hack
(potocznie, potoczny) taksówka
tariff
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

tarzać ˈtaʒaʨ̑ v
roll wallow
ciągnąć coś po czymś, co brudzi lub pyli

tarło ˈtarwɔ n
spawning
(ichtiologia, ichtiologiczny) okres godowy u ryb;

taser interjection
taser
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych

taser n
taser
rodzaj paralizatora o dużym zasięgu rażenia, wystrzeliwującego elektrody na odległość

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
tapeworm
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;

tasować taˈsɔvaʨ̑ v
shuffle
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą

tasza ˈtaʃa n
lumpsucker lumpfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska poławiana w celach spożywczych;

taszczyć ˈtaʃʧ̑ɨʨ̑ v
cart lug tote
(potocznie, potoczny) nieść, ciągnąć z trudem coś (rzadziej kogoś), ciężkiego lub niewygodnego

taszlich n
tashlikh
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;

tasznik pospolity n
shepherd's purse
(botanika, botaniczny) Capsella bursa-pastoris L., gatunek jednorocznej rośliny z rodziny kapustowatych;

tata ˈtata n
dad daddy
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarak zwyczajny n
sweet flag muskrat root sway
(botanika, botaniczny) Acorus calamus L., gatunek byliny błotnej z rodziny tatarakowatych;

tatarski taˈtarsʲci adj
Tatar Tartar tartare
związany z Tatarami

tatarski taˈtarsʲci n
Tatar Tartar
(potocznie, potoczny) język tatarski

tatersal n
Tattersalls
(dawniej, dawny) targowisko koni w miejscu zamkniętym (budynku); wydzielone publiczne miejsce handlu końmi, także powozami;

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tattoo
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
tattoo artist tattooist
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
tattoo
wykonywać tatuaż

tatuś ˈtatuɕ n
daddy dad
(zdrobniale) tata

tau taw n
tau
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

tautogram n
tautogram
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautology
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautological
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

tawerna taˈvɛrna n
tavern
(książkowy) knajpa portowa

taxi ˈtaksʲi n
taxi
(potocznie, potoczny) taksówka

tałes n
tallit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dance
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
tape ribbon
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
film stock
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma izolacyjna n
electrical tape insulating tape
(technologia, technika, techniczny) taśma służąca do izolowania przewodów elektrycznych;

taśma magnetyczna n
magnetic tape
(technologia, technika, techniczny) rodzaj nośnika danych w postaci cienkiego paska;

taśma miernicza n
tape measure
(technologia, technika, techniczny) taśma z podziałką centymetrową służąca do mierzenia długości

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
punched tape paper tape
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

taśmociąg taɕˈmɔʨ̑ɔ̃ŋk n
conveyor belt
(technologia, technika, techniczny) układ przenośników taśmowych;

tażin n
tajine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
trachea windpipe
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
coward chicken
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
polecat fitch
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórz zwyczajny n
European polecat black polecat fitch forest polecat foumart
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius, gatunek małego, drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
cowardly gutless craven
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
cowardice recreancy
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

te tɛ n
de te
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) taoistyczna wewnętrzna natura przedmiotu, istota tej rzeczy, jej przeznaczenie, zdatność;

team n
team
(sport, sportowy) zwykle drużyna sportowa, niekiedy inny zespół

teaser n
teaser
reklama mająca na celu jedynie wzbudzenie zainteresowania;

teatr ˈtɛatr̥ n
theatre theater
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);

teatr anatomiczny n
anatomical theatre
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
theatrical
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

tebanka n
Theban
mieszkanka Teb

tebańczyk n
Theban
mieszkaniec Teb

tebański adj
Theban Thebæan
odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

technet ˈtɛxnɛt n
technetium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczne uzbrojenie pracy tɛxʲˈɲiʧ̑nɛ ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ ˈpraʦ̑ɨ n
technical devices
(ekonomia, ekonomiczny) liczba jednostek kapitału przypadających na jednostkę pracy

technicznie adv
technically technologically
w sposób odnoszący się do techniki

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
technical technological
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technik ˈtɛxʲɲik n
technician
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym

technika ˈtɛxʲɲika n
technique
sposób wytwarzania, produkcji
technology
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;

technika analogowa n
analogue electronics
(technologia, technika, techniczny) zespół metod i środków służących do wytwarzania i przesyłania sygnałów analogowych, czyli takich, które mają postać wielkości fizycznej zmieniającej się w sposób ciągły

techno ˈtɛxnɔ n
techno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

technoglobalizm ˌtɛxnɔɡlɔˈbalʲism̥ n
technoglobalism
(ekonomia, ekonomiczny) proces globalizacji technologii

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
technocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
technocrat
zwolennik technokracji

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
technocratic
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technolog tɛxˈnɔlɔk n
technologist
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
technology
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś
technology engineering
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
technological
związany z technologią, dotyczący technologii

technoparty n
techno party
impreza przy muzyce techno

technopolis ˌtɛxnɔˈpɔlʲis n
technopolis
okręg, skupiający ośrodki działające w zakresie rozwoju najnowszej techniki, m.in. parki technologiczne i parki naukowe;

teczka ˈtɛʧ̑ka n
briefcase portfolio
prostokątna torba z uchwytem
folder
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.

teff tɛf n
teff
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eragrostis tef, miłka abisyńska

tego ˈtɛɡɔ pronoun
that one's
(dopełniacz) od: ten

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
there are plenty of fish in the sea there are plenty more fish in the sea
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza - najczęściej ze strony kobiety)

tego lata adv
this summer
latem bieżącego roku

tegoroczny ˌtɛɡɔˈrɔʧ̑nɨ adj
this year 's
dotyczący bieżącego roku

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
theist
osoba wyznająca teizm

teistyczny adj
theistic
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
theism
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tek tɛk n
teak
(botanika, botaniczny) tropikalne drzewo;

teknival n
teknival
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) festiwal tekno, zwykle spontanicznie organizowany na otwartej przestrzeni

tekno n
free tekno hardtek tekno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek szybkiej, rytmicznej muzyki elektronicznej;

teksański adj
Texan
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

tekst tɛkst n
text
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

teksturat n
TVP texturized vegetable protein texured vegetable protein
(spożywczy) półprodukt spożywczy z surowców roślinnych (ziaren soi, grochu itp.) w procesie teksturacji, po której otrzymują fakturę podobną do mięsa

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
textile linen
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
tectonic
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektura n
cardboard paperboard
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

tekturowy ˌtɛktuˈrɔvɨ adj
cardboard
zrobiony z tektury

tele- ˈtɛlɛ prefix
tele-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją

teledysk n
music video clip video video clip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

teleewangelista n
televangelist
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję

telefaks n
fax
(telekomunikacja) faks

telefax n
fax
(przestarzałe, przestarzały) faks

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
call
(telekomunikacja) połączenie wykonane za pomocą telefonu (1.1)
telephone phone
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
mobile phone cell phone
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefon zaufania n
crisis hotline
usługa telefoniczna z pomocą psychologiczną terapeuty

telefonia ˌtɛlɛˈfɔ̃ɲja n
telephony
(telekomunikacja) system odbioru i przesyłania na odległość dźwięków mowy za pomocą telefonów

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
telephonic
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
telephonist telephone operator
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
telephone ring call
rozmawiać z kimś przez telefon

telegeniczny adj
telegenic
wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telegraph
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
telegraph
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
telegrapher telegraphist
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze

telegram tɛˈlɛɡrãm n
telegram
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie

telekomunikacja n
telecommunication
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość
telecommunications
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość
telecommunications telecoms
dział gospodarki związany z przekazywaniem sygnałów na odległość

telekonferencja n
teleconference
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

telekonwerter n
teleconverter
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;

telemarketer n
telemarketer
(handel, handlowy) osoba oferująca sprzedaż czegoś poprzez środki telekomunikacji, najczęściej poprzez rozmowę telefoniczną

telemetryczny adj
telemetric
związany z telemetrią, dotyczący telemetrii, pomiarów dokonywanych zdalnie

telenowela ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla n
soap opera
wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska;

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
telephoto lens
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

teleologiczny adj
teleological
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepathy
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatycznie adv
telepathically
w sposób telepatyczny, za pomocą telepatii

telepatyczny adj
telepathic
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
teleportation
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

telepraca n
telework telecommuting
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

teleprompter n
teleprompter
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;

telerecording n
kinescoping telerecording
(technologia, technika, techniczny) dawna metoda zapisu obrazu telewizyjnego na taśmie filmowej, wykorzystywana przed wynalezieniem magnetowidu;
telerecorder
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do telerecordingu (1.1)

teleskop tɛˈlɛskɔp n
telescope
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

teleskopowy adj
telescopic
(technologia, technika, techniczny) dotyczący teleskopu, związany z teleskopem
(technologia, technika, techniczny) zbudowany z zachodzących na siebie, rozsuwanych i wsuwanych rur lub walców

teletekst tɛˈlɛtɛkst n
teletext
(telewizja, telewizyjny) system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku;
(telewizja, telewizyjny) transmitowane razem z sygnałem telewizyjnym treści systemu teletekstu (1.1)

teleturniej ˌtɛlɛˈturʲɲɛ̇j n
game show
konkurs odbywający się w studio telewizyjnym

telewidz n
viewer
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
television TV
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
TV TV set
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
television
związany z telewizją

tell n
tell
(archeologia, archeologiczny) typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozistałości osad ludzkich;

tellur ˈtɛlːur n
tellurium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

telluryczny adj
telluric
(chemia, chemiczny) związany z tellurem
(książkowy) związany z Ziemią

telomer n
telomer
(chemia, chemiczny) polimer zdolny do dalszej polimeryzacji;
telomere
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;

telugu n
Telugu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy południowowschodniej rodziny języków drawidyjskich;

temat ˈtɛ̃mat n
root
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki
subject topic theme matter
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematycznie adv
thematically
zgodnie z tematem

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
thematic topical
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

tematyka n
matter subject subject area subject matter issue thematics
ogół zagadnień

temblak ˈtɛ̃mblak n
sling
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę

temperament ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt n
temperament
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
temperature
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
absolute temperature
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
room temperature ambient temperature
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperatura wrzenia ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˈvʒɛ̃ɲa n
boiling point
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
pencil sharpener sharpener
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
Templar
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
tempo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego
tempo speed rate
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

tempomat n
cruise control
(motoryzacja) automatyczny system utrzymywania stałej prędkości samochodu na drodze

temporalizacja n
temporalization
(psychologia, psychologiczny) odniesienie aktualnego przeżycia do dawniejszego

tempura tɛ̃mˈpura n
tempura
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;

temu ˈtɛ̃mu preposition
ago
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten tɛ̃n pronoun
this
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten jedyny n
the one
wybranek serca, partner życiowy

ten sam ˈtɛ̃n ˈsãm adj
the same
taki, który jest identyczny z obiektem, o którym mowa lub dokładnie ten obiekt

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
he who laughs last, laughs best
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tencel n
tencel
(włókiennictwo) tkanina z włókien otrzymywanych z masy celulozowej przy użyciu przędzenia na mokro, odporna na gniecenie

tendencja tɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
proclivity propensity
skłonność do czegoś
tendency trend
trend, moda
trend
(statystyka, statystyczny) trend, jednostajność wzrostu lub spadku

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
tendentious
stronniczy

tender ˈtɛ̃ndɛr n
coal-car tender
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla;

tenes n
tennessine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ts i liczbie atomowej 117;

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tennis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
table tennis
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
tennis player
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

tenisówka ˌtɛ̃ɲiˈsufka n
tennis shoe
(obuwnictwo, obuwniczy) lekki, sportowy but z tkaniny

tenno n
tenno
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) cesarz japoński

tenrek ˈtɛ̃nrɛk n
tenrec
(zoologia, zoologiczny) madagaskarski ssak przypominający jeża;

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
tensor
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;

teocentryczny adj
theocentric
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu
charakterystyczny dla teocentryzmu

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
theodolite
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodozjański adj
Theodosian
związany z osobą o imieniu Teodozjusz, jak np. cesarze rzymscy Teodozjusz I i Teodozjusz II

teodramatyczny adj
theodramatic
(teologia, teologiczny) dotyczący teodramatu

teodycea n
theodicy
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
theophany
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teoforyczny adj
theophoric theophorous
zawierający w sobie imię bóstwa

teokracja n
theocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
theologian
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
theology
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)

teologia moralna n
moral theology
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia;

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
theological
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoremat n
theorem
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu

teoretycznie adv
theoretically
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
theoretical
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii
mało prawdopodobny

teoretyk n
theoretician theorist
naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną

teoria tɛˈɔrʲja n
theory
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
(potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki

teoria strun n
string theory
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;

teoria względności n
theory of relativity
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
theosophic
związany z teozofią

tequila n
tequila
mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

teraflop n
teraflop
(informatyka, informatyczny) jednostka mocy obliczeniowej komputera równa 1012 (bilion) flopów

teraherc n
terahertz
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa bilionowi herców

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
therapist
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeuta zajęciowy n
occupational therapist
(medycyna, medyczny) osoba prowadząca terapię zajęciową

terapeutycznie adv
therapeutically
za pomocą terapii

terapia tɛˈrapʲja n
therapy treatment
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

terapia zajęciowa n
occupational therapy
(medycyna, medyczny) seria spotkań terapeutycznych z zajęciami polepszającymi stan zdrowia;

teratogenność n
teratogenesis teratogenicity
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

teratogenny adj
teratogenic
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
teratology
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teraz ˈtɛras adv
now
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
present here and now
czas obecny; to, co dzieje się teraz

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
present
odbywający się teraz
(gramatyka) dotyczący czasu teraźniejszego

terb tɛrp n
terbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

tercjarski adj
tertiary
dotyczący tercjarstwa, właściwy tercjarstwu, związany z tercjarstwem, należący do tercjarstwa

tercjarz n
tertiary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);

tere-fere kuku, strzela baba z łuku interjection
tere fere bow wow gramma shoots from a bow
fragment kilku wyliczanek lub rymowanek dziecięcych; (zobacz) też rymowanki dziecięce w Wikicytatach

terekia tɛˈrɛca n
Terek sandpiper
(ornitologia, ornitologiczny) Xenus cinereus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

teren ˈtɛrɛ̃n n
area
pewien określony obszar ziemi

terenówka ˌtɛrɛ̃ˈnufka n
jeep
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych

terezjański adj
Theresian
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarzowej Marii Teresy Habsburg

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrier
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier bostoński n
Boston terrier
(kynologia, kynologiczny) amerykańska rasa krępego, mniejszego psa;

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
Brazilian terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
Aberdeen terrier Scottish terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
theriology therology
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami;

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
theriological therological
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii

terkot n
chatter jabber
(lekceważąco, lekceważący) monotonne szybkie mówienie
clanging clanking clatter jangling
(potocznie, potoczny) odgłos wytwarzany poprzez jednostajne miarowe uderzanie

termiczny adj
thermal heat
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

termin ˈtɛrmʲĩn n
term
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu
term date
czas przeznaczony na wykonanie czegoś

terminator ˌtɛrmʲĩˈnatɔr n
apprentice
uczeń pobierający nauki rzemiosła pod okiem mistrza
terminator
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);
(biologia, biologiczny) odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminology
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
terminological
dotyczący terminologii

terminowy adj
prompt
pilnujący danego terminu, wykonujący coś na czas
term terminable
odbywający się w wyznaczonym terminie

termistor tɛrˈmʲistɔr n
thermistor
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
termite
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
thermite
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

termitiera n
termite mound
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi

termoaktywny adj
thermoactive
(odzieżownictwo) o tkaninach, odzieży itp.: mający właściwość utrzymywania optymalnej temperatury i wilgotności ludzkiego ciała

termobaryczny adj
thermobaric
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
thermodynamic
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
thermodynamics
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termogeneza n
thermogenesis
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termojądrowy adj
thermonuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
thermometer
przyrząd do pomiaru temperatury;

termomodernizacja n
thermomodernization
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania budynku na energię cieplną

termopauza ˌtɛrmɔˈpawza n
thermopause
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery;

termoplastyczny adj
thermoplastic
(technologia, technika, techniczny) o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu

termopunktura n
moxibustion
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;

termoregulacja n
thermoregulation
(fizjologia, fizjologiczny) regulacja temperatury w organizmie żywym;

termostat n
thermostat
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terofit n
therophyte
(botanika, botaniczny) roślina jednoroczna

terpentyna n
turpentine
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
terrarium
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

terror ˈtɛrːɔr n
terror
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terrorist
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
terrorist
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terroryzować v
terrorize terrorise
przymuszać do czegoś używając terroru

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
territorial
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
territory
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

terytorium autonomiczne ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
autonomous area
fragment obszaru państwa, cieszący się pewną niezależnością od władzy centralnej

tesla ˈtɛsla n
tesla
(fizyka, fizyczny) (jednostka miary) jednostka indukcji magnetycznej;

test tɛst n
test
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania
(edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
pregnancy test
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testament last will will
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

tester ˈtɛstɛr n
tester
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, przyrząd do testowania
(informatyka, informatyczny) osoba weryfikująca działanie oprogramowania
(medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosterone
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

testowanie ˌtɛstɔˈvãɲɛ n
testing
(rzeczownik odczasownikowy) od testować

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
test
badać z wykorzystaniem testu
sprawdzać

tetra- prefix
quadri- tetr- tetra-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny

tetrachlorometan ˌtɛtraxlɔrɔ̃ˈmɛtãn n
carbon tetrachloride tetrachloromethane
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;

tetrahydrobiopteryna n
tetrahydrobiopterin
(biochemia, biochemiczny) kofaktor niektórych enzymów (głównie hydroksylaz aminokwasów aromatycznych) uczestniczący w konwersji aminokwasów do prekursorów neuroprzekaźników

tetrahydrokannabinol n
tetrahydrocannabinol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetrakozaktyd ˌtɛtrakɔˈzaktɨt n
tetracosactide
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon, analog ludzkiej kortykotropiny

tetralogia n
tetralogy
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
tetraplegia quadriplegia
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
tetraplegic
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tetrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;

tetroda n
tetrode
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;

tetryk n
grump
człowiek zgryźliwy, zgorzkniały, zrzędliwy

tetum ˈtɛtũm n
Tetum
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;

teurgia n
theurgy
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;

teutoburski adj
Teutoburg
związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga)

teutoński adj
Teutonic Teutonick
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami

teza n
thesis
twierdzenie dla którego należy przedstawić uzasadnienie

tezaurus tɛˈzawrus n
thesaurus
(książkowy) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
mother-in-law
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
father-in-law
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan tg
= (matematyka, matematyczny) tangens

thali n
thali
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;

thatcheryzm taˈʧ̑ɛrɨsm̥ n
Thatcherism
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;

theravada n
Theravada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;

theremin n
theremin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

thermidor n
Thermidor
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym (okres 19 lipcem a 17 sierpniem);

think tank n
think tank
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;

thulit ˈtulʲit n
thulite rosaline
(mineralogia, mineralogiczny) różowa lub różowoczerwona odmiana zoisytu lub klinozoisytu;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
thiamine thiamin
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tiara ˈtʲjara n
tiara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tibia n
tibia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (starożytność) starorzymski flet

tik tʲik n
twitch
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)

tik-tak interjection
tick-tock tic-tac
onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

tiktoker n
TikToker
twórca treści w serwisie TikTok

tilapia n
tilapia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z tilapii (1.1)
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;

tilapia nilowa n
Nile tilapia
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;

tilbury n
tilbury
(historia, historyczny, historycznie) lekki powóz dwukołowy, zwykle jednokonny używany w Anglii, popularny również we Włoszech i w Portugalii

timokracja ˌtʲĩmɔˈkraʦ̑ʲja n
timocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi;

tioarsenian ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn n
thioarsenate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego;

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
thioether sulfide
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;

tipi ˈtʲipʲi n
teepee tepee tipi
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;

tips tʲips n
artificial nails
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuczny paznokieć, płytka przyklejona do prawdziwego paznokcia;

tiramisu n
tiramisu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tirańczyk tʲiˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Tiranan
mieszkaniec Tirany

tiul n
tulle
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
weaving
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkaʧ̑ n
weaver
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkanina tkãˈɲĩna n
fabric cloth
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
tissue
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka mięśniowa n
muscle tissue
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka zbudowana z włókien mięśniowych;

tkanka nerwowa n
nervous tissue
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka składająca się z neuronów i komórek glejowych;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
adipose tissue
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkanka łączna n
connective tissue
(anatomia, anatomiczny) tkanka wypełniająca przestrzeń między innymi tkankami i je spajająca;

tkać tkaʨ̑ v
weave
sporządzać tkaninę

tkwić v
be sitting be sticking be stranded be stuck reside rivet
zostawać nadal w tym samym miejscu, przedtem tam wpadłszy, przybywszy czy będąc wetkniętym
inhere in lie reside in
mieć początek w czymś, być istotą czego

tlen tlɛ̃n n
oxygen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
oxide
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
dimethylene oxide epoxyethane ethylene oxide oxacyclopropane oxirane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;

tlenek potasu ˈtlɛ̃nɛk pɔˈtasu n
potassium monoxide potassium oxide
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
carbon monoxide
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

tlenoterapia n
oxygen therapy
(medycyna, medyczny) leczenie poprzez podawanie choremu tlenu;

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
oxygenic
związany z tlenem, dotyczący tlenu

tlić się ˈtlʲiʨ̑‿ɕɛ v
glow smolder smoulder
lekko się palić bez płomienia

to tɔ conjunction
then
…oznaczający wynikanie lub przyzwolenie

to tɔ pronoun
this
…wskazujący, rodzaj nijaki
it this
…występujący w funkcji podmiotu

to jest
that is
wprowadza wyjaśnienie dla wcześniejszych treści

to samo pronoun
the same the same thing
coś, co jest tożsame z czymś wskazanym do porównania

to znaczy conjunction
i.e. that is
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa

to znaczy particle
that is to say to wit
ma za zadanie nadać lżejszy ton przed chwilą przywołanej, bardziej dosadnej wypowiedzi lub sprecyzować zbyt ogólnikową czy niesprawiedliwą treść

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
lavatory toilet rest room
ubikacja w miejscu publicznym

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
dresser dressing table
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.;

toast ˈtɔast n
toast
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tobołek n
bundle
niewielki tobół

tobół n
bundle
spory pakunek owinięty w materiał

tocharski adj
Tocharian
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

tocharski n
Tocharian
(językoznawstwo, językoznawczy) język tocharski

toczek n
equestrian helmet
(jeździectwo, jeździecki) ochronna czapka jeździecka, zapinana pod brodą, zwykle z małym daszkiem;

toczeń n
lupus
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
conduct battle be at war campaign carry on feud
czynić coś, prowadzić
draw tap
pobierać płyn i wypuszczać go
eat through
niszczyć coś, zwłaszcza drewno, poprzez drążenie w nim otworów
eat up
o negatywnych uczuciach: dawać się we znaki, trawić, powodować negatywny stan
roll
przesuwać obracając po ziemi
formować jakąś masę w kulkę
turn
nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce
nadawać kształt wyrobom ceramicznym na kole garncarskim
wrack
o chorobach: wyniszczać organizm
coast freewheel tootle trundle
o pojeździe kołowym: powoli się poruszać (celowo)
flow
o cieczy: płynąć, zwykle w dużych ilościach
go on be under way run
dziać się
roll bowl rumble
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie)
waddle
(potocznie, potoczny) powoli, ociężale iść

toffi ˈtɔffʲi n
toffee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciągnący się cukierek mleczny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast

tofu ˈtɔfu n
tofu bean curd
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

tofucznica n
scramble tofu tofu scramble
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegańskie danie przypominające jajecznicę, lecz bazujące na pokruszonym tofu zamiast jajek

tofurnik n
tofu cheesecake
wegański deser lub ciasto na bazie tofu, który przypomina sernik

toga ˈtɔɡa n
toga
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

togijski tɔˈɟijsʲci adj
Togolese
odnoszący się do państwa Togo

toi toi ˈtɔj ˈtɔj n
portable toilet
(potocznie, potoczny) wolno stojąca przenośna ubikacja

tojad ˈtɔjat n
aconite monkshood wolfsbane
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tojadowy ˌtɔjaˈdɔvɨ adj
wolfsbane
otrzymany z tojadu

tojeść n
loosestrife
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;

tok tɔk n
course
przebieg wydarzeń, zdarzeń
train
kierunek pewnych działań czy myśli

tok pisin ˈtɔk ˈpʲisʲĩn n
Tok Pisin Melanesian Pidgin English Neo-Melanesian New Guinea Pidgin
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków kreolskich używany w Papui-Nowej Gwinei;

tokaj n
Tokay
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;

tokamak tɔˈkãmak n
tokamak
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;

tokarka tɔˈkarka n
lathe
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarz ˈtɔkaʃ n
turner
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

token ˈtɔkɛ̃n n
token
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;

toki pona n
Toki Pona
sztuczny język zaprezentowany w roku 2001;

tokijczyk tɔˈcijʧ̑ɨk n
Tokyoite
mieszkaniec Tokio

tokijski tɔˈcijsʲci adj
Tokyoite
odnoszący się do miasta Tokio

toko n
hornbill
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców;

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tocopherol
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

tokofobia n
tocophobia tokophobia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem

tokowisko n
lek tooting-ground
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) miejsce zbiorowych toków ptasich

toksafen n
toxaphene
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C10H10Cl8, pochodna kamfenu

toksoplazmoza n
toxoplasmosis
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
toxicity
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
toxic
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
toxicologist
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
toxicology
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
toxicological
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksykomania n
drug dependence substance dependence toxicomania
(medycyna, medyczny) okresowe lub systematyczne świadome narażanie swojego organizmu na szkodliwe działanie różnych substancji: narkotyków, leków, rozpuszczalników, używek i innych potencjalnie szkodliwych substancji

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toxin
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
tolar
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
tolerance
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;
(biologia, biologiczny) odporność organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe;

tolerancyjnie adv
tolerantly
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
tolerant
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
tolerate
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

tolperyzon n
tolperisone
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek podobny do lidokainy, zmniejszający napięcie mięśni szkieletowych

toluen n
toluene
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tom tɔ̃m n
volume tome
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tombak ˈtɔ̃mbak n
pinchbeck tombac
(metaloznawstwo, metalurgia) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto;
tonbak
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kielichowaty bęben, perska odmiana darbuki

tombola n
raffle tombola
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

tombolo tɔ̃mˈbɔlɔ n
tombolo
(geografia, geograficzny) wąski pas lądowy łączący wyspę z lądem albo wyspy ze sobą;

ton tɔ̃n n
intonation
intonacja
pitch
dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;
jednostka odległości na skali dźwieku
tone
charakter brzmienia dźwięku

tona ˈtɔ̃na n
tonne
jednostka masy równa 1000 kilogramów

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
key
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

tonalit n
tonalite
(geologia, geologiczny) kwaśna skała magmowa;

tondo n
tondo
(sztuka) obraz lub płaskorzeźba w kształcie koła;

toner ˈtɔ̃nɛr n
toner
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

tonfa ˈtɔ̃nfa n
tonfa
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

tongijski tɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
Tongan
odnoszący się do państwa Tonga

toniczny adj
tonic
(biologia, biologiczny) odnoszący się do napięcia tkanek

tonik ˈtɔ̃ɲik n
tonic water quinine water tonic
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonika n
tonic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne
tonic chord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwszy stopień skali w systemie dur-moll

tonka n
tonka tonka bean
(spożywczy) aromatyczne ziarno tonkowca wonnego używane jako przyprawa oraz dodatek aromatyzujący kosmetyki i tytoń

tonsillektomia n
tonsillectomy
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
tonsure
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

tonący brzytwy się chwyta tɔ̃ˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈbʒɨtfɨ‿ɕɛ ˈxfɨta proverb
a drowning man will clutch at a straw desperate times call for desperate measures drowning men clutch at straws
człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
drown
tracić życie w wodzie, topić się
sink
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

tonąć w długach ˈtɔ̃nɔ̃ɲʥ̑ ˈv‿dwuɡax v
debt-laden drown in debt
mieć dużo długów, być bardzo zadłużonym

top tɔp n
top
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka

topaz ˈtɔpas n
topaz
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topi n
topi
(zoologia, zoologiczny) Damaliscus lunatus, gatunek antylopy z rodziny krętorogich;
tradycyjne, męskie nakrycia głowy w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Afganistanie, występujące w różnych odmianach

topielec tɔˈpʲjɛlɛʦ̑ n
drown man
zwłoki osoby, która utopiła się
kelpie
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód

topinambur ˌtɔpʲĩˈnãmbur n
girasol girasole
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

topić v
drown
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym
melt liquefy liquify
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie
throw
sprawiać, że coś przemieszcza się pod powierzchnię cieczy albo w głąb ciała
drown
tracić życie w płynie lub czymś grząskim
melt
przybierać postać płynną

topless ˈtɔplɛs n
topless
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi

topliwy adj
meltable
odznaczający się topliwością

topnienie tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fusion
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury;

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇ʨ̑ v
melt
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury

topograf tɔˈpɔɡraf n
topographer
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topography
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
topographic topographical
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
poplar cottonwood
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topola czarna n
black poplar
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus nigra L., gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topology
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
toponym
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

toponimia ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja n
toponymy
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;

toponomastyka ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
toponymy
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych

topos n
topos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) powtarzający się motyw literacki

topór ˈtɔpur n
axe
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
lane
(sport, sportowy) wydzielona część bieżni, basenu itp. przeznaczona dla jednego zawodnika
racetrack
(sport, sportowy) konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów
residual rock tor
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica;
thorium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
track
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;
track trajectory path course
trasa ruchu;

torako- tɔˈrakɔ
thoraco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową

torakochirurg ˌtɔrakɔˈxʲirurk n
thoracic surgeon
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami klatki piersiowej;

torakochirurgia n
cardiothoracic surgery
(medycyna, medyczny) chirurgia klatki piersiowej

torba ˈtɔrba n
bag
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy

torbacz n
marsupial
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torbiel n
cyst
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

torbiel rzekoma n
pseudocyst
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;

toreador ˌtɔrɛˈadɔr n
toreador torero
(etnografia, etnograficzny) każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador);

torebka tɔˈrɛpka n
bag sachet
mała torba
bagful
zawartość torebki (1.2)
capsule boll follicle pouch seed-vessel
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory
purse bag hangbag
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
peat
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
peatland
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

torfowisko niskie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ ˈɲisʲcɛ n
fen
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;

torfowisko przejściowe ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ pʃɛjɕˈʨ̑ɔvɛ n
intermediate mire poor fen
teren podmokły, o cechach pośrednich między torfowiskiem wysokim a niskim;

torfowisko wysokie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ vɨˈsɔcɛ n
raised bog
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym;

torii n
torii
(architektura, architektoniczny) brama wskazująca drogę do japońskiej świątyni sintoistycznej lub podobnego obiektu kultu;

tornado tɔrˈnadɔ n
tornado twister
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
knapsack
(wojskowość, wojskowy) czworokątna sztywna torba noszona na plecach;
satchel schoolbag
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

toroid n
toroid
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;

toroidalny adj
toroidal
(geometria) mający kształt toroidu

toromistrz n
trackman
(kolejnictwo) pracownik kolei nadzorujący stan techniczny torów

torpeda tɔrˈpɛda n
torpedo
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedować v
torpedo
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
torpedo undermine
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

tors tɔrs n
torso
(anatomia, anatomiczny) górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa

tort tɔrt n
cake torte
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortellini n
tortellini
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami

tortilla tɔrˈtʲilːa n
Spanish omelette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni hiszpańskiej: omlet bez lub z jakimkolwiek nadzieniem
tortilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;

tortura tɔrˈtura n
torment torture
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort
torture
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
torture
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

tory ˈtɔrɨ n
track
tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych

toryczny adj
toric
(geometria) dotyczący torusa, związany z torusem, w kształcie torusa

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
Tuscan
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toskijski n
Tosk
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt toskijski języka albańskiego

tost tɔst n
toast
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;

toster ˈtɔstɛr n
toaster
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
totalitarian
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitarystyczny ˌtɔtalʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
totalitarian
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarianism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totalnie tɔˈtalʲɲɛ adv
totally
w sposób totalny

totalny adj
total complete all-out complete and utter full-out
obejmujący wszystko
total totalitarian
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący totalizmu

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
so thus
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

touchpad n
touchpad
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

towar ˈtɔvar n
merchandise commodity
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarowy adj
commodity department store freight traffic freight transport trade trade in goods
związany z towarem, dotyczący towaru
freight freight lift freight wagon goods lift
służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
sociable social matey
dobrze czujący się w obecności innych osób

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
company
obecność przy kimś
society
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

towarzystwo wzajemnej adoracji ˌtɔvaˈʒɨstfɔ vzaˈjɛ̃mnɛj ˌadɔˈraʦ̑ʲji idiom
circlejerk mutual admiration society
(ironicznie) grupa osób popierających się nawzajem, prawiących sobie wzajemnie komplementy

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
comrade
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
partner companion
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas

towarzysz broni n
battle buddy brother-in-arms comrade in arms
(wojskowość, wojskowy) osoba, która wspólnie z kimś walczy lub walczyła

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
accompany
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

toyota n
Toyota
(motoryzacja) samochód marki Toyota

tołstojowski adj
Tolstoyan
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja

toń tɔ̃ɲ n
depths
względnie głęboka część jeziora, rzeki, morza

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identity
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem
identity sameness
identyczność, brak różnic

tożsamość płciowa n
gender identity
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej

tracheo- traˈxɛɔ prefix
tracheo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tchawicą

tracheostomia ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja n
tracheostomy
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym;

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
execute
wymierzać komuś karę śmierci
lose
przestawać posiadać jakąś rzecz

tracić panowanie nad sobą ˈtraʨ̑iʨ̑ ˌpãnɔˈvãɲɛ nat‿ˈsɔbɔ̃w̃ v
lose one's temper
ulegać emocjom, bardzo się denerwować

tracki adj
Thracian
związany z Tracją, dotyczący Tracji
(historia, historyczny, historycznie) związany z Trakami, dotyczący Traków

trackpoint n
pointing stick trackpoint
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;

traczyk ˈtraʧ̑ɨk n
dovekie
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
tradition
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalista n
traditionalist
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycjonalizm n
traditionalism
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
traditionally
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
traditional
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

trafika ˈtrafʲika n
tobacconist
(przestarzałe, przestarzały) sklep z wyrobami tytoniowymi;

trafić ˈtrafʲiʨ̑ v
come
(potocznie, potoczny) przypadkiem zjawić się w jakimś szczególnym momencie
come across run into
(potocznie, potoczny) przypadkiem spotkać kogoś lub coś
find one's way get
znaleźć drogę i dotrzeć gdzieś
find oneself
znaleźć się gdzieś (raczej niecałkowicie to kontrolując)
hit miss
o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel
o pocisku, nożu, ręce, piłce, itp.: uderzyć w cel
happen
(potocznie, potoczny) zdarzyć się niespodziewanie

trafiła kosa na kamień traˈfʲiwa ˈkɔsa na‿ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ proverb
diamond cut diamond it takes one to know one
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie

trafiło się ślepej kurze ziarno traˈfʲiwɔ‿ɕɛ ˈɕlɛpɛj ˈkuʒɛ ˈʑarnɔ proverb
even a blind pig finds a truffle sometimes even a blind squirrel finds a nut once in a while even a blind squirrel finds an acorn sometimes
przypadkowo udało się komuś zdobyć coś/trafić na coś, czego normalnie by nie uzyskał (w ten sposób)

trafnie ˈtrafʲɲɛ adv
accurately relevantly rightly
od: trafny

trafny adj
apt fitting apposite felicitous fit incisive
o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość
spot-on
docierający do celu

tragakanta n
tragacanth
żywica traganka gumodajnego;

tragarz n
porter
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragedy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragicznie adv
tragically
w sposób tragiczny

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
tragic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
tragic calamitous
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

tragik ˈtraɟik n
tragedian
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor grający role tragiczne
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba pisząca tragedie

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragicomedy
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
trajectory
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

trakt trakt n
road
(książkowy) droga, szlak

traktat ˈtraktat n
treatise treaty
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;
treaty
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

traktor ˈtraktɔr n
tractor agrimotor
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
tractor driver
kierowca traktora, ciągnika rolniczego

traktowanie ˌtraktɔˈvãɲɛ n
treatment ill-treatment
(rzeczownik odczasownikowy) od traktować

traktować trakˈtɔvaʨ̑ v
cover
omawiać coś
treat
odnosić się do kogoś lub czegoś w określony sposób
działać czymś na kogoś lub coś

traktura trakˈtura n
action
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechanizm w organach przenoszący ruch klawiszy na wentyle otwierające dopływ powietrza do piszczałek;

tralka ˈtralka n
baluster
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna

tramadol trãˈmadɔl n
tramadol
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;

tramp trãmp n
tramp
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat

trampolina n
parachute tower
wieża służąca skoczkom spadochronowym do wykonywania skoków
springboard
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody
trampoline
(informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;
(sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tram streetcar
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tramwajowy ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ adj
tram
odnoszący się do tramwaju, związany z tramwajem

tran n
fish oil
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

trans trãw̃s n
trance
(przenośnie, przenośnia) pełne poświęcenie się danej czynności powodujące brak kontaktu z otoczeniem
stan obniżonej świadomości;

transakcentacja n
displaced accent
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza;

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja trãw̃ˈzakʦ̑ʲja n
transaction
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem

transakcyjny adj
transactional
związany z transakcją, dotyczący transakcji

transatlantycki adj
transatlantic
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transatlantyk n
ocean liner
(marynarka) duży transatlantycki statek pasażerski;

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
transcendence
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony;

transcendentalizm n
transcendentalism
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transept ˈtrãw̃sɛpt n
transept
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;

transfer n
transfer
(sport, sportowy) przejście zawodnika do innego klubu

transfobia n
transphobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
transformation transition
przemiana, przekształcanie czegoś

transformata ˌtrãw̃sfɔrˈmata n
transform
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformer
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transfuzja n
infusion
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) podanie kroplówki
transfusion
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego

transgenderowy adj
transgender
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej

transgenderyzm n
transgender transgenderism
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem

transgeniczny adj
transgenic
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku

transgresja trãw̃zˈɡrɛsʲja n
transgression
przekroczenie granic, norm

transkluzja trãw̃sˈkluzʲja n
transclusion
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;

transkontynentalny adj
transcontinental
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

transkrybować v
transcribe
dokonywać transkrypcji

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
transcription
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein;

transkryptom trãw̃sˈkrɨptɔ̃m n
transcriptome
(biologia, biologiczny) ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;

translacja n
translation
(biologia, biologiczny) proces w biosyntezie białka polegający na utworzeniu łańcucha peptydowego na podstawie sekwencji aminokwasów powstałej w wyniku transkrypcji;

translator trãw̃sˈlatɔr n
translator
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące tłumaczeń w sposób automatyczny
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
transliteration
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transliterować v
transliterate
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu

translokacja n
translocation
przemieszczenie obiektu z pewnego miejsca do innego

transmigracja n
transmigration
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
transmission telecast
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transmitować v
transmit
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

transmutacja ˌtrãw̃smuˈtaʦ̑ʲja n
transmutation
(chemia, chemiczny) przekształcenie jednego pierwiastka chemicznego w inny
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego
(książkowy) przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja

transoceaniczny adj
transoceanic
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transpersonalny adj
transpersonal
taki, który dotyczy stanów istniejących poza normalną ludzką świadomością

transplantacja n
grafting
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie nowych odmian na starych drzewach
transplantation
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki

transport ˈtrãw̃spɔrt n
transport
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transporter opancerzony trãw̃sˈpɔrtɛr ˌɔpãnʦ̑ɛˈʒɔ̃nɨ n
armoured personnel carrier
(wojskowość, wojskowy) opancerzony pojazd służący do transportu piechoty i sprzętu na polu walki;

transportować v
transport
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

transportowy adj
transport transportation
dotyczący transportu

transpłciowy adj
transgender
związany z transpłciowością, dotyczący transpłciowości

transseksualista ˌtrãw̃sːɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
transsexual
ktoś żyjący lub pragnący żyć, jako osoba płci przeciwnej

transseksualny adj
transsexual
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu

transsubstancjacja n
transubstantiation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transwalski adj
Transvaalian
związany z Transwalem, dotyczący Transwalu

transwestytyzm n
transvestism transvestitism
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

transza n
block
(handel, handlowy) partia towaru stanowiąca część większej całości
tranche
(finanse, finansowy) część pożyczki państwowej lub kredytu bankowego, puszczona w obieg;

transzeja n
trench
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;

tranzycja trãw̃ˈzɨʦ̑ʲja n
transition
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzystor polowy trãw̃ˈzɨstɔr pɔˈlɔvɨ n
field-effect transistor
tranzystor, w którym za pomocą pola elektrycznego steruje się przewodnością kanału, wytworzonego z półprzewodnika o jednym typie przewodnictwa;

tranzyt n
transit
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

trap trap n
accommodation ladder gangboard gangplank gangway
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przenośna kładka do wchodzenia na statek
trap
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, podgatunek hip-hopu charakteryzujący się agresywnym brzmieniem, wykorzystaniem automatu perkursyjnego Roland TR-808, a także wielowarstwowym zastosowaniem syntezatorów i brzmień instrumentów smyczkowych, budzących skojarzenia z muzyką filmową;

traper n
trapper
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;
hiking boot
rodzaj zamkniętego skórzanego wiązanego buta turystycznego lub zimowego

trapez ˈtrapɛs n
trapeze
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;
trapezium trapezoid
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;

trapić v
worry
przyprawiać o zmartwienie
be worry worry
odczuwać przygnębienie, smutek, troskę z pewnego powodu

trasa ˈtrasa n
route
szlak, droga, arteria
określona droga wyznaczona do przejechania

trasować traˈsɔvaʨ̑ v
route
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich

traszka ˈtraʃka n
newt triton
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

traszka górska ˈtraʃka ˈɡurska n
Alpine newt
(zoologia, zoologiczny) gatunek płaza z rodziny salamandrowatych;

tratować traˈtɔvaʨ̑ v
override trample
niszczyć lub uszkadzać coś przez przebiegnięcie po czymś

tratwa ˈtratfa n
raft
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trauma ˈtrawma n
trauma
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciała lub organu wskutek obrażenia ciała
(psychologia, psychologiczny) zmiana w psychice powstała wskutek gwałtownego, ciężkiego przeżycia

traumatolog n
trauma surgeon traumatologist
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się leczeniem schorzeń narządów ruchu, stawów, wiązadeł, a czasami także mięśni, ścięgien oraz kości uszkodzonych w skutek urazu

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
traumatology
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
traumatic
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
grass
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
weed grass
(potocznie, potoczny) marihuana

trawers ˈtravɛrs n
traverse
(geografia, geograficzny) pokonywanie zbocza góry w poprzek lub w skos
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) poruszanie się statku lub samolotu w tym kierunku

trawersować ˌtravɛrˈsɔvaʨ̑ v
traverse
o szlaku: biec w poprzek zbocza
pokonywać zbocze w poprzek

trawertyn n
travertine
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawestować ˌtravɛˈstɔvaʨ̑ v
travesty
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
digestion
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
abomasum maw
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
digest
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawnik ˈtravʲɲik n
lawn yard
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trawożerny adj
graminivorous
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trał n
trawl trawl net
(rybołówstwo, rybacki) sieć rybacka niczym duży worek, ciągniona za statkiem po dnie morza

trałować v
trawl
(rybołówstwo, rybacki) łowić ryby za pomocą trału

trałowiec n
minesweeper minehunter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt do stawiania i poławiania min;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
trebuchet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥
of clubs
należący do trefli (1.1)

trefl trɛfl̥ n
club
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trekkie n
Trekkie Trekker
(potocznie, potoczny) fan serii filmów „Star Trek” i ich uniwersum

trekking ˈtrɛcĩŋk n
trek trekking
forma turystyki (pieszej lub rowerowej) uprawiana w trudnych warunkach;

trele-morele ˌtrɛlɛ‿mɔˈrɛlɛ n
mumbo jumbo
(potocznie, potoczny) zmyślone, nieprawdziwe opowieści

trema n
stage fright
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);
tréma
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);

tremolit trɛ̃ˈmɔlʲit n
tremolite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, z grupy amfiboli;

tren trɛ̃n n
threnody
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;
train trail
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;

trencz trɛ̃n͇ʧ̑ n
trench coat
luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej

trend trɛ̃nt n
trend
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;
(finanse, finansowy) systematyczny wzrost lub spadek wartości instrumentu finansowego w czasie
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;

trendy ˈtrɛ̃ndɨ adj
trendy
modny, na czasie

trener ˈtrɛ̃nɛr n
coach trainer
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trenerski adj
trenerski
związany z trenerem, dotyczący trenera

trening ˈtrɛ̃ɲĩŋk n
training
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;

trenować v
train
(sport, sportowy) kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca
train coach teach
podnosić czyjeś umiejętności
train work out
(sport, sportowy) ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie

trepan ˈtrɛpãn n
trepan trephine
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne kształtu cylindrycznego, którego koniec ma kształt okrężnej piły, służące do wywiercania okrągłego otworu w kości lub w innej tkance przez ucisk z jednoczesnym obracaniem;

treser ˈtrɛsɛr n
handler
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta

tresować v
train school
uczyć zwierzęta samodzielnego wykonywania konkretnych czynności

tretynoina n
tretinoin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;

treść trɛɕʨ̑ n
contents matter
istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie
essence substance
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki

tri trʲi n
trichloroethylene TCE Tricky Trike tri trichlor
(chemia, chemiczny) handlowa nazwa trichloroetenu

triadyczny adj
triadic
dotyczący triady

triak trʲjak n
triac TRIAC
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

trial n
observed trial tral
(sport, sportowy) (motoryzacja) obserwowany rajd terenowy, np. rowerowy, motocyklowy, samochodowy

trias trʲjas n
Triassic
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

triaż n
triage
(medycyna, medyczny) procedura oceny zdrowia i selekcji ofiar masowego wypadku;

tribal ˈtrʲibal n
tribal
abstrakcyjny lub symboliczny wzór tatuażu stylizowany na etniczny

trichotillomania n
trichotillomania hair pulling disorder trichotillosis
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

tricykl ˈtrʲiʦ̑ɨkl̥ n
tricycle
(historia, historyczny, historycznie) rower z trzema kołami wynaleziony w 2. połowie XIX w.;

triduum n
triduum
trzy dni

triera n
trireme
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

trijodotyronina n
triiodothyronine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

trik trʲik n
ploy trick
sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu

trimaran trʲĩˈmarãn n
trimaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;

trimer n
trimer
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z trzech merów;

trio ˈtrʲi<sup>j</sup>ɔ n
trio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny

trioda ˈtrʲjɔda n
triode
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca trzy elektrody;

triolet n
triolet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

triskaidekafobia ˌtrʲiska<sup>j</sup>idɛkaˈfɔbʲja n
triskaidekaphobia
obawa przed liczbą 13; wiara, że trzynastka przynosi pecha;

triskelion n
triskelion triskeles
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trismegistos n
trismegistus
przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”

trisomia n
trisomy
(medycyna, medyczny) obecność trzeciego chromosomu w danej parze homologicznej;

trisomia 21 n
trisomy 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumf trʲjũw̃f n
triumph
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;
(przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) atut
radość ze zwycięstwa, sukcesu
wspaniałe zwycięstwo, sukces
zwycięstwo jednej idei nad drugą

triumfalny adj
triumphal
związany z triumfem, dotyczący triumfu, wyrażający triumf

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
triumvirate
trójka osób, które rządzą razem;

trochej n
trochee
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stopa metryczna złożona z dwóch sylab: długiej i krótkiej;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
a bit a little some few
w niewielkiej ilości

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
sawdust
drobne odpady po obróbce drewna;

trockista trɔʦ̑ʲˈcista n
Trotskyite trot
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik trockizmu

trockistowski adj
Trotskyite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów

trockizm n
Trotskyism
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trofeum trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm n
trophy
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;
(przestarzałe, przestarzały) (sztuka) motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.

troficzny adj
trophic
(ekologia, ekologiczny) pokarmowy, związany z odżywianiem

troglodycki adj
troglodytic
związany z troglodytą, dotyczący troglodyty

trojaki trɔˈjäci numeral
of three way kind type threefold
dotyczący trzech typów, rodzajów

trojako trɔˈjakɔ adv
in three way kind type
(odprzymiotnikowy) → trojaki

trojański adj
Trojan
związany z Troją, dotyczący Troi

trojka ˈtrɔjka n
troika
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego

trok trɔk n
strap
krótki sznurek, rzemień, taśma do troczenia – przywiązywania czegoś;

trolejbus trɔˈlɛjbus n
trolleybus trackless trolley
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

troll trɔl n
troll
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze

troll patentowy ˈtrɔl ˌpatɛ̃nˈtɔvɨ idiom
patent troll
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu

trolling ˈtrɔlʲĩŋk n
trolling
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;

trombita trɔ̃mˈbʲita n
trembita
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;

tromtadracja ˌtrɔ̃mtaˈdraʦ̑ʲja n
flashiness show up showiness
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści

tron trɔ̃n n
throne
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

trop trɔp n
trail track
ślad odciśniętych stóp
trope
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zwrot o znaczeniu przenośnym;

tropiciel n
pathfinder tracker
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę
stalker
(przenośnie, przenośnia) szpicel
tracker
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
tropical equatorial tropic
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

tropikamid n
tropicamide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek cholinolityczny stosowany w diagnostyce i przygotowaniach do zabiegów okulistycznych w celu rozszerzenia źrenicy;

tropić ˈtrɔpʲiʨ̑ v
hound down quest spoor stalk track trail
iść za kimś lub za czymś po jego śladach – tropach, zapachu

tropowiec n
scent hound scenthound
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

troska ˈtrɔska n
care
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

troskliwie adv
caringly with care
z troską, dbałością, oddaniem

troskliwość n
thoughtfulness attentiveness
bycie troskliwym w opiece lub zajmowaniu się czymś

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
attentive caring thoughtful solicitous
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

troszczyć się ˈtrɔʃʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
look after care for
wykazywać troskę o kogoś lub coś

troszkę adv
a little
bardzo mało

trotyl n
TNT trinitrotoluene
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

trubadur n
troubadour
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucht n
jogging
wolny, nieśpieszny bieg małymi krokami o prędkości między 5 a 10 km/h

truciciel n
poisoner
ktoś, kto kogoś truje lub otruł

trucizna truˈʨ̑izna n
poison
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trud trut n
toil
ciężka praca, duży wysiłek

trudnić się ˈtrudʲɲiʨ̑‿ɕɛ v
be into do for a living
(książkowy) zajmować się, pracować przy/w czymś w celach zarobkowych

trudno ˈtrudnɔ adv
hard
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
difficulty trouble hassle snag
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
difficult hard
niełatwy do zrozumienia
difficult tough hard
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

trudzić v
bother
zmuszać do trudu
toil
wykonywać z trudem; pracować z dużym wysiłkiem

trufla ˈtrufla n
truffle
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
(spożywczy) cukierek czekoladowy z suchym nadzieniem, najczęściej o smaku rumowym

truflowy trufˈlɔvɨ adj
truffle
związany z truflą

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
truism
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trująco adv
poisonously
w sposób trujący

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
poisonous venomous
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
coffin casket pall
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trunek ˈtrũnɛk n
intoxicant liquor
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
clunker
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód
corpse cadaver
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

trupa ˈtrupa n
troupe
(przestarzałe, przestarzały) grupa artystów teatralnych lub cyrkowych

trupi ˈtrupʲi adj
cadaverous
odnoszący się do trupa, związany z trupem

trupia czaszka ˈtrupʲja ˈʧ̑aʃka n
skull and crossbones
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci

trupożerca n
scavenger
(biologia, biologiczny) zwierzę żerujące na padlinie

trupożerny adj
necrophagous
odżywiający się ciałami zmarłych lub padliną

truskawka truˈskafka n
strawberry
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
strawberry
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
drone
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

trutka ˈtrutka n
poison
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników

truć v
poison
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
(potocznie, potoczny) powodować niepokój, przygnębienie
prattle
(pogardliwie, pogardliwy) mówić rozwlekle, natrętnie prosić
poison oneself take poison
zażywać truciznę
worry
(potocznie, potoczny) ulegać złym przemyśleniom

trwale adv
permanently constantly
niezmiennie, permanentnie

trwanie ˈtr̥fãɲɛ n
duration
(rzeczownik odczasownikowy) od trwać

trwać tr̥faʨ̑ v
last
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

trwała ˈtr̥fawa n
perm
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) trwała ondulacja

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
constancy durability endurance longevity permanence persistence
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały

trwały ˈtr̥fawɨ adj
durable lasting permanent
taki, który nie ulega większym zmianom
fixed
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność

trwoga ˈtr̥fɔɡa n
anxiety
lęk, obawa przed czymś, co ma się wydarzyć
fright fear
intensywny strach, przerażenie

trwonić v
waste squander
tracić coś na byle co, zbytecznie

tryb trɨp n
gear
koło zębate, szczególnie duże;
grammatical mood
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;
mode
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy
mode procedure mechanism
procedura lub ustalony wariant jej wykonania

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
indicative mood
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
conditional
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
imperative
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryb samolotowy n
airplane mode
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
conjunctive subjunctive mood
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;

trybadyzm n
tribadism
(seksuologia, seksuologiczny) homoseksualizm kobiecy

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
tribalism
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trybula trɨˈbula n
chervil
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

trybularz n
thurible
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;

trybun n
tribune
(historia, historyczny, historycznie) urząd wojskowy w starożytnym Rzymie, oficer;
tribune tribune of the people tribune of the plebs
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;

trybuna trɨˈbũna n
tribune
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

trybunał n
tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;

trybunicyjny adj
tribunitial
związany z trybunem i rolą, postawą trybuna, dotyczący trybuna i jego roli

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
trichology
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
triphthong
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
trigonometry
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonometric
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryk trɨk n
ram tup
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

tryktrak ˈtrɨktrak n
backgammon
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

tryliard ˈtrɨlʲjart n
sextillion
liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;

trylobit trɨˈlɔbʲit n
trilobite
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły morski stawonóg paleozoiczny;

trylogia n
trilogy
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
trimester
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

trymować trɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
trim
(kynologia, kynologiczny) usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych

trynitarz n
Trinitarian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;

tryplikat n
triplicate
(rzadki, rzadko używany) trzecia sztuka lub kopia danego dokumentu

tryptofan n
tryptophan tryptophane
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

tryskawka n
spiracle spiraculum
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;
wash bottle washing bottle
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

tryskać ˈtrɨskaʨ̑ v
come out erupt exude gush play spout
wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie

trytytka n
cable tie
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;

tryumfalny adj
triumphal
związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf

trywializować ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
trivialise trivialize
sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej

trywialnie trɨˈvʲjalʲɲɛ adv
trivially
w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
trivial
(książkowy) niewyszukany, pospolity

tryśnięcie n
gush
wylanie się nagłym i mocnym strumieniem

trzask n
clack crackle
suchy, gwałtowny, urwany odgłos

trzaskać v
bang click hit slam smack
uderzać mocno, wywołując trzask
crackle
wydawać charakterystyczny krótki odgłos podczas rozpadania, pękania
snap
(potocznie, potoczny) robić coś w szybkim tempie i w dużej liczbie

trzasnąć v
bang
uderzyć mocno w coś, wywołując krótki, głośny dźwięk

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
cane
materiał otrzymywany z trzciny (1.1)
reed cane
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
sugarcane sugar cane
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzciniak zwyczajny n
great reed warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

trzeba ˈṭʃɛba v
it be necessary to one ought to one should
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzeci ˈṭʃɛʨ̑i adj
third
od 3

trzecia wojna światowa ˈṭʃɛʨ̑a ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
World War III
(historia, historyczny, historycznie) hipotetyczny ogólnoświatowy konflikt zbrojny

trzeciaczka n
tertian tertian fever
(medycyna, medyczny) odmiana malarii o lżejszym przebiegu, charakteryzująca się powtarzaniem się napadów choroby co trzecią dobę

trzeciej możliwości nie ma
no third possibility is given
wyrażenie charakteryzujące sytuację, w której są tylko dwie możliwości

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
Tertiary
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
carpet beater
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;
whisk
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;

trzepaczka do dywanów n
carpet beater carpetbeater carpet duster carpet whip clothes-beater dust beater
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepak ˈṭʃɛpak n
carpet beating rack carpet beating stand carpet hanger
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;

trzepot n
flutter
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

trzepotanie przedsionków n
atrial flutter
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę

trzepotać v
flutter
poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer
poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki
poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer
slap about
poruszać się szybko, gwałtownie i chaotycznie, aby uwolnić się, wydostać się skądś

trzeszczeć v
crackle creak
wydawać odgłos przypominający trzask lub skrzypienie

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
shoebill whalehead
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
grate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę
rub chafe
naciskając, pocierać
rub
pocierać sobą o coś

trzeźwo adv
soberly
nie będąc pod wpływem alkoholu

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
sober
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzeźwy jak świnia ˈṭʃɛʑvɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
sober as a judge
(pospolicie) (żartobliwie) całkowicie, zupełnie trzeźwy

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
bumblebee humble-bee
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielina n
euonymus
(botanika, botaniczny) Euonymus L., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;

trzmielina zwyczajna n
European spindle common spindle
(botanika, botaniczny) Euonymus europaeus L., gatunek silnie trującego krzewu z rodziny dławiszowatych;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
honey buzzard
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel ˈṭʃnadɛl n
yellowhammer
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
yellowhammer
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzoda ˈṭʃɔda n
flock
(zootechnika, zootechniczny) gromada zwierząt hodowlanych

trzon ṭʃɔ̃n n
core
(architektura, architektoniczny) układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną
najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu

trzonek ˈṭʃɔ̃nɛk n
handle
uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia

trzonowiec n
molar
(anatomia, anatomiczny) tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

trzos ṭʃɔs n
purse
(dawniej, dawny) pas z kieszeniami na pieniądze

trzustka ˈṭʃustka n
pancreas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzustkowy adj
pancreatic
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
three
liczba 3

trzy czwarte ˈṭʃɨ ˈʧ̑fartɛ
three quarters
część całości równa trzem ćwiartkom, ¾

trzyczęściowy adj
tripartite
składający się z trzech części, podzielony na trzy części

trzydniowy ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ adj
three-day
trwający trzy dni

trzydziestodwójka n
thirty-second note demisemiquaver
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestą drugą całej nuty;

trzydziestominutowy adj
thirty minute thirty minute long
trwający trzydzieści minut

trzydziestościan n
triacontahedron
(geometria) wielościan o trzydziestu ścianach

trzygodzinny ˌṭʃɨɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
three hour old
będący w wieku trzech godzin
three hour three hour long
trwający trzy godziny

trzyjęzyczny ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
trilingual
napisany w trzech językach
posługujący się trzema językami

trzykrotka ṭʃɨˈkrɔtka n
spiderwort
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju trzykrotka (1.1)

trzymacz n
supporter
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto trzyma

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
hold keep
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
keep
zatrudniać

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
hold one's tongue
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzymać kciuki ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈcʨ̑üci v
cross one's fingers
życzyć komuś powodzenia, czasem zaciskając przy tym palce

trzymać rękę na pulsie ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈrɛ̃ŋkɛ na‿ˈpulʲɕɛ v
be in the swim in have one's finger on the pulse of
śledzić wypadki, rozwój czegoś, być dobrze zorientowanym, uważnym; być na bieżąco

trzynasta n
1 PM
godzina 13, godzina pierwsza po południu

trzynastokąt n
tridecagon
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynastoletni ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
of thirteen year thirteen-year
trwający trzynaście lat
of thirteen thirteen-year-old
mający trzynaście lat

trzynastościan n
tridecahedron
(geometria) wielościan o trzynastu ścianach

trzypoziomowy adj
three level three-tiered
z trzema poziomami, mający trzy poziomy

trzódka n
little flock
(przenośnie, przenośnia) wspólnota wiernych

trząść v
judder
powodować podrzucanie zawartości podczas jazdy
keep a firm grip on
(potocznie, potoczny) podporządkowywać sobie wszystko
shake
wykonywać ruchy drgania, szarpania
(potocznie, potoczny) wywoływać silne emocje
shiver
poddawać się drganiom

trzęsawisko n
swamp
podmokły i grząski teren, zwykle porośnięty szuwarami

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
earthquake quake
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trój- truj
tri- three-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

trójatomowy adj
triatomic
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z trzech atomów

trójboczny adj
three-sided threeside
(geometria) mający trzy boki

trójca ˈtrujʦ̑a n
trinity
rzecz, byt o troistej naturze
trzy osoby

trójdzielny trujˈʥ̑ɛlnɨ adj
three-part tripartite
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części

trójdźwięk n
triad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

trójdźwięk durowy n
major triad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej

trójdźwięk molowy n
minor triad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej

trójdźwięk zmniejszony n
diminished triad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych

trójdźwięk zwiększony n
augmented triad
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich

trójgliceryd n
triglyceride
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów;

trójjedyny ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ adj
triune
(środowiskowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden w trzech osobach

trójka ˈtrujka n
C
ocena dostateczna w szkole
three
nazwa cyfry 3
trinity
trzy osoby, troje zwierząt, lub, rzadziej, trzy przedmioty

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
ménage à trois threesome threeway
(potocznie, potoczny) trzy osoby pozostające w uczuciowych lub seksualnych relacjach ze sobą
triangle
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójkąt ostrokątny n
acute angled triangle
(geometria) trójkąt o wszystkich kątach wewnętrznych ostrych

trójkąt prostokątny n
right triangle right-angle triangle
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych prostym;

trójkąt rozwartokątny n
obtuse triangle
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych rozwartym

trójkąt równoboczny n
equilateral triangle
(geometria) trójkąt o wszystkich bokach tej samej długości;

trójkąt równoramienny n
isosceles triangle
(geometria) trójkąt o co najmniej dwóch bokach tej samej długości;

trójkątnie adv
triangularly
na sposób trójkątny

trójkątny trujˈkɔ̃ntnɨ adj
triangular
mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)
triangular triangulate
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)

trójlistkowy adj
trifoliate
(botanika, botaniczny) posiadający trzy listki

trójmasztowiec ˌtrujmaˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
three-masted ship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek posiadający trzy maszty

trójmasztowy ˌtrujmaˈʃtɔvɨ adj
three-masted
o żaglowcu: mający trzy maszty

trójnóg ˈtrujnuk n
tripod trivet
przedmiot, sprzęt o trzech nogach

trójpłat ˈtrujpwat n
triplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych;

trójrożny adj
three-cornered
mający trzy rogi

trójskok ˈtrujskɔk n
triple jump
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójstyk n
tripoint
(geografia, geograficzny) zetknięcie granic trzech państw

trójwarstwowy ˌtrujvarˈstfɔvɨ adj
three layer three-ply
liczący trzy warstwy, składający się z trzech warstw

trójwartościowy adj
trivalent
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
three-dimensional 3D
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójwzgórze n
trimount
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
trident
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trójścian ˈtrujɕʨ̑ãn n
trihedron
(matematyka, matematyczny) bryła ograniczona przez trzy nierównoległe płaszczyzny

trąba ˈtrɔ̃mba n
trunk
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);
tuba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia
vortex whirlwind
gwałtowny wir powietrza;

trąba powietrzna n
whirlwind
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbić ˈtrɔ̃mbʲiʨ̑ v
trumpet
wydawać dźwięk trąbką lub trąbą
wydawać dźwięk podobny do dźwięku trąbki lub trąby

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trumpet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąbka słuchowa n
Eustachian tube auditory tube pharyngotympanic tube
(anatomia, anatomiczny) kanał, który łączy jamę bębenkową ucha środkowego z górną częścią gardła;
ear trumpet hearing trumpet
(technologia, technika, techniczny) dawny aparat słuchowy w kształcie rożka, trąbki

trącać ˈtrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
jostle
szturchać, lekko uderzać

trącić ˈtrɔ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
smell
wydzielać lekki zapach, raczej nieprzyjemny

trąd trɔ̃nt n
leprosy
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
acne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
rosacea
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
leper
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd

tsampa n
tsampa tsamba
(spożywczy) tybetańska gruboziarnista mąka z prażonego jęczmienia;

tsundoku n
tsundoku
kompulsywne kupowanie książek, z których większość pozostaje nieprzeczytana zalegając w stosach

tu tu pronoun
here
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu i tam adv
here and there
będąc obecnym licznie w różnych miejscach

tu i ówdzie ˈtu i‿ˈuvʲʥ̑ɛ adv
here and there
tu i tam

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
that's the snag that's where the shoe pinches therein lies the rub
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
Tuareg
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

tuba ˈtuba n
tuba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, basowy lub kontrabasowy;

tubylczy adj
indigenous native autochthonic native-born
związany z tubylcami, dotyczący tubylców

tubylec tuˈbɨlɛʦ̑ n
native
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

tucznik n
porker
(zootechnika, zootechniczny) zwierzę, zwykle świnia, obficie karmione i przeznaczone na ubój;

tuf tuf n
tuff
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tugrik ˈtuɡrʲik n
tögrög
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tuj, cel, pal interjection
ready, aim, fire
(dawniej, dawny) gotów, cel, pal

tukan ˈtukãn n
toucan
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tukan toko n
toco toucan
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, duży ptak z rodziny tukanowatych występujący w Ameryce Południowej;

tukan tęczodzioby ˈtukãn ˌtɛ̃n͇ʧ̑ɔˈʥ̑ɔbɨ n
keel-billed toucan
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos sulfuratus, kilkudziesięciocentymetrowy ptak z wielkim wielokolorowym dziobem, zamieszkujący Amerykę Południową i Amerykę Środkową;

tukan wielki n
common toucan giant toucan toco toucan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku tukan wielki (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych, występujący w Ameryce Południowej;

tul tul n
thulium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tularemia n
tularemia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tuleja tuˈlɛja n
bushing
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca

tulipan tuˈlʲipãn n
tulip
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tulipanowiec n
tulip tree tuliptree
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Liriodendron L., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;

tulić v
cuddle
pieszczotliwie przyciskać do siebie
pieszczotliwie przyciskać się do kogoś

tuliłezka n
Roridula dewstick fly bush
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin (Roridula) z rodziny tuliłezkowatych;

tuman ˈtũmãn n
dumbbell
(potocznie, potoczny) człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący

tumult ˈtũmult n
tumult
sytuacja zamętu

tumulus n
tumulus
(archeologia, archeologiczny) kopiec ziemny usypany nad grobowcem

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tunnel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
Tunisian
odnoszący się do państwa Tunezja

tunguski adj
Tungusic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami tunguskimi
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

tunika tũˈɲika n
tunic
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

tupaja n
treeshrew
(zoologia, zoologiczny) Tupaia, rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych;

tupet ˈtupɛt n
cheek
zbytnia pewność siebie, granicząca z bezczelnością, zuchwałość

tupolew n
Tupolev
(lotnictwo, lotniczy) samolot marki Tupolew

tur tur n
auroch aurochs ure urus
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

turban ˈturbãn n
turban
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
turbine
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turbot n
turbot
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scophthalmus maximus, gatunek ryby z rodziny nagładowatych

turbulencja n
turbulence
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
Turkic
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;
Turkish
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
Turkish the Turkish language
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
turtledove turtle
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkijski adj
Turkic
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkizacja n
Turkization
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud tureckiej kultury, obyczajów i języka

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
Turkmen
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
Turkmen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkolog n
Turkologist
specjalista w dziedzinie turkologii

turkologia n
Turkology
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkologiczny adj
Turkological
związany z turkologią, dotyczący turkologii

turkus ˈturkus n
turquoise
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turquoise
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turmalin turˈmalʲĩn n
tourmaline
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

turnica n
grandala
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku Grandala coelicolor

turniej n
tournament
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie;

turon ˈturɔ̃n n
Turonian
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnej kredy, trwający 93,5 – 89,3 milionów lat temu;

turyngeński adj
Thuringian
związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

turysta tuˈrɨsta n
tourist
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
touristic
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
tourism touring
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turystyka aborcyjna n
abortion tourism
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji;

turzyca n
sedge carex
(botanika, botaniczny) Carex L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

tusz tuʃ n
ink Indian ink
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
mascara
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tusza n
carcass
(spożywczy) korpus zwierzęcia rzeźnego po sprawieniu
obesity
otyłość

tutek n
tut tutorial
(środowiskowy) tutorial

tutor ˈtutɔr n
tutor
opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

tutorial tuˈtɔrʲjal n
tutorial
samouczek;

tuwalski tuˈvalsʲci adj
Tuvaluan
odnoszący się do państwa Tuvalu

tuwiński adj
Tuvan
odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców

tuwiński n
Tuvan Tuvinian
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
dozen
(jednostka miary) 12 sztuk

tułaczy adj
wandering
właściwy tułaczowi

tułać v
wander
przenosić się z miejsca na miejsce

tułów ˈtuwuf n
barrel
(zoologia, zoologiczny) odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem)
trunk torso
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
tuna tunny tunnyfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
almost just right
prawie, blisko

twarda sztuka ˈtfarda ˈʃtuka n
tough cookie
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice

twarda waluta n
hard currency
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) silna waluta narodowa łatwo wymienialna na inne waluty;

twardnieć v
harden
stawać się twardym

twardo adv
firmly hard
(przenośnie, przenośnia) w sposób zdecydowany; z upartością
firmly sternly
(przenośnie, przenośnia) w sposób bezwzględny i surowy
hard
odpornie na odkształcenia

twardość n
hardness
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
hard adamant
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
o koniecznościach, warunkach (i tym podobne, i temu podobne) wymagający wyrzeczeń lub trudu

twardy orzech do zgryzienia ˈtfardɨ ˈɔʒɛγ ˌdɔ‿zɡrɨˈʑɛ̇̃ɲa n
a hard nut to crack
trudna sprawa

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
tough-guy
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy
monadnok
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające
heartwood duramen
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa
rhinoscleroma scleroma
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłego, swoistego zapalenia górnych dróg oddechowych wytwarzającego twarde jak chrząstka nacieki;

twardówka n
sclera
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twardówkowy adj
scleral sclerotic
(anatomia, anatomiczny) związany z twardówką, dotyczący twardówki

twarz tfaʃ n
face
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzoczaszka ˌtfaʒɔˈʧ̑aʃka n
facial cranium facial skeleton splanchnocranium viscerocranium
(anatomia, anatomiczny) część czaszki człowieka i naczelnych;

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
face to face
bezpośrednio

twaróg ˈtfaruk n
cottage cheese quark
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
stronghold fortress
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
proposition assertion claim theorem
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
assert maintain claim allege contend make an allegation
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

twindemia n
twindemic
(neologizm) (medycyna, medyczny) jednoczesne wystąpienie dwóch różnych epidemii na tym samym obszarze

twink n
twink
(slangowo) gejowski atrakcyjny młody mężczyzna w wieku od kulkunastu do dwudziestu kilku lat, o młodzieńczym wyglądzie

twist twʲist n
twist
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
creation formation
(rzeczownik odczasownikowy) od tworzyć

tworzywo tfɔˈʒɨvɔ n
material plastic
materiał do tworzenia czegoś

tworzywo sztuczne n
plastic
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
create
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)
form constitute
być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt

twój tfuj pronoun
your yours
2. (osoba) lp

twór tfur n
creation formation
element kosmosu, przyrody nieożywionej
creation work
wytwór, efekt czyjejś pracy
creature
żywe stworzenie

twórca ˈtfurʦ̑a n
creator architect
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
creativity creativeness
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
creative formative originative
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
you thou
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tyberiadzki adj
Tiberian
odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
Tibetan
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
Tibetan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tyczkarz ˈtɨʧ̑kaʃ n
pole-vaulter
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
week
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tyfus plamisty n
epidemic typhus
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna wywoływana przez niektóre riketsje, charakteryzująca się powstawaniem krwawych wybroczyn na ciele chorego;

tygiel ˈtɨɟɛl n
crucible
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.
melting pot
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.

tygodnik tɨˈɡɔdʲɲik n
weekly
czasopismo ukazujące się co tydzień

tygodniowo ˌtɨɡɔdʲˈɲɔvɔ adv
weekly
w ciągu tygodnia; dotyczy ilości czegoś

tygodniowy adj
weekly
zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tiger tigress
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrys azjatycki n
tiger
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;

tygrys sumatrzański n
Sumatran tiger
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
tigress
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
tick
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

tykwa n
calabash gourd
(botanika, botaniczny) roślina o dyniowatych owocach, uprawiana w tropikach

tylda ˈtɨlda n
tilde
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

tyle ˈtɨlɛ pronoun
so many so much
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

tylenol n
tylenol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) handlowa nazwa paracetamolu

tylko ˈtɨlkɔ particle
only just
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tylne światło n
taillight
lampa sygnalizacyjna umieszczona z tyłu pojazdu

tylny ˈtɨlnɨ adj
back
znajdujący się z tyłu czegoś

tym tɨ̃m adv
the
…wskazujący na większy stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy w podanych okolicznościach

tym razem ˈtɨ̃m ˈrazɛ̃m adv
this time
w tym wypadku, obecnie, teraz

tym samym
consequently thus
wprowadza ekwiwalencję

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m adv
meanwhile in the meantime in the mean time
w tym samym czasie, o którym była mowa

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m interjection
so long
forma pożegnania na krótki okres

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m particle
in contrast
sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą

tymczasowo adv
temporarily provisionally
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
interim temporary provisional
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
thyme
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tymol n
thymol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
tympanum
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

tympanoskleroza n
tympanosclerosis
(medycyna, medyczny) odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;

tynk n
plaster
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
plasterer
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
plaster
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

tynktura tɨ̃ŋkˈtura n
tincture
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

typ tɨp n
phylum
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt;
type model
rodzaj, wzorzec
character fellow guy
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
typography
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typograficzny adj
typographic
związany z typografią, zgodny z zasadami typografii

typologia n
typology
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin

typologiczny adj
typological
związany z typologią

typowo adv
typically
od: typowy

typowy tɨˈpɔvɨ adj
typical
często spotykany
będący charakterystyczną cechą określonego typu
będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę

typranawir n
tipranavir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do leczenia zakażeń retrowirusowych, hamujący powstawanie dojrzałych, zakaźnych cząstek HIV-1; inhibitor proteazy aspartylowej HIV

tyran ˈtɨrãn n
tyrant
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę
kingbird
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Tyrannus

tyrania n
tyranny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
tyrannosaurus
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

tyrański adj
tyrannical tyrannic tyrannous
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym

tyrańsko adv
tyrannically
w sposób tyrański

tyroksyna n
thyroxine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
Tyrolean Tyrolese
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tyrozyna n
tyrosine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

tyrs tɨrs n
thyrsus
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;

tyrystor n
thyristor
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
thousand
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
millennium
tysiąc lat
thousandth anniversary
rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛtʲɲi adj
millenarian
trwający tysiąc lat
thousand-year-old
mający tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titan
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;
titanium Titan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
sphene titanite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytanomachia ˌtɨtãnɔ̃ˈmaxʲja n
Titanomachy
(mitologia grecka) walka tytanów z bogami olimpijskimi;

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
tobacco
dotyczący tytoniu (rośliny)
dotyczący tytoniu (używki)

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tobacco
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytularny adj
nominal titular
posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem

tytuł ˈtɨtuw n
title
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
title heading
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
entitle
nadawać czemuś tytuł, nazwę

tyć tɨʨ̑ v
gain weight
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

tył tɨw n
back
część czegoś najdalej od przodu

tyłek ˈtɨwɛk n
bottom backside bum
(potocznie, potoczny) pośladki

tête-à-tête adv
tête-à-tête
(książkowy) sam na sam

tête-à-tête n
tête-à-tête tete-a-tete
(książkowy) spotkanie dwóch osób

tąpnięcie n
bump rock burst
(górnictwo, górniczy) oberwanie się skał w kopalni, połączone z silnym wstrząsem;

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
rainbow
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczowy most n
rainbow bridge
metaforyczne określenie miejsca przejścia ukochanych zwierząt domowych w zaświaty

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
iris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
this way
tą drogą (bliską od osoby wskazującej)

tęgi ˈtɛ̃ŋʲɟi adj
stout
dobrze zbudowany, postawny, otyły

tępak ˈtɛ̃mpak n
blockhead dimwit dunderhead
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna

tępić ˈtɛ̃mpʲiʨ̑ v
dull
czynić tępym
exterminate
masowo zabijać (stworzenia żywe)

tępo adv
bluntly
tak, że coś nie ma ostrego końca lub krawędzi
dully stupidly
w sposób świadczący o niskiej zdolności umysłowej

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
blunt dull stupid dense foolish
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
dull blunt
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
miss yearn
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
longing yearning
chęć osiągnięcia, pozyskania czegoś
yearning nostalgia homesickness
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
wistful
pełen tęsknoty, nostalgii

tętent ˈtɛ̃ntɛ̃nt n
clop
odgłos uderzających o ziemię kopyt biegnącego zwierzęcia

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
aneurysm
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɨ adj
arterial
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tętno n
pulse
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;

tężcowy adj
tetanic
(medycyna, medyczny) związany z tężcem, dotyczący tężca

tężec n
tetanus lockjaw
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tężeć ˈtɛ̃w̃ʒɛʨ̑ v
coagulate solidify
zmieniać stan skupienia z ciekłego na stały

tężnia n
graduation tower
budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance;

tło twɔ n
background
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłoczyć v
press
(technologia, technika, techniczny) pozyskiwać coś za pomocą prasy, zgniatania
force
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego
crowd
być w tłoku; zbijać się w tłum

tłok twɔk n
piston
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;
throng
napierająca, duża masa ludzi

tłokowy adj
piston
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)

tłuc v
break smash
powodować uderzeniami powstawanie kawałków czegoś; uszkadzać w wielu miejscach
smash
(potocznie, potoczny) mocno uderzać
break smash
ulegać stłuczeniu, rozbiciu
fight scrap
(potocznie, potoczny) mocno bić jeden drugiego
drift
(potocznie, potoczny) przemieszczać się bez celu, włóczyć się

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
pestle pounder tenderizer
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłuczek do mięsa ˈtwuʧ̑ɛɡ dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
meat hammer meat mallet meat pounder meat tenderizer
(zobacz) [[tłuczek, do, mięso]]

tłuczek do ziemniaków ˈtwuʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
potato masher
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu

tłuczeń n
crushed stone
(budownictwo) kruszywo budowlane z kamienia łamanego ze skał;

tłum twũm n
crowd
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
interpreter
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej
translator interpreter
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
translation
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
explain
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
translate interpret
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
muffler
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej
silencer
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
quash quell
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów
smother
ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś
suppress
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć

tłumnie adv
en masse multitudinously
w dużej grupie osób

tłumny adj
multitudinous crowded
taki, w którym jest lub uczestniczy dużo ludzi

tłumok n
bundle
(potocznie, potoczny) duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.
quad
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba uważana za głupią i niezdolną

tłusto adv
greasily
bogato w tłuszcz

tłusty ˈtwustɨ adj
fat
(pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku lub zwierzęciu: otyły
zawierający dużo tłuszczu
greasy oily
pokryty tłuszczem albo będący w dotyku jak tłuszcz

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
Fat Tuesday Shrove Tuesday
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃʧ̑ n
fat
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;
(biologia, biologiczny) (potocznie, potoczny) tkanka tłuszczowa składająca się w dużym stopniu z tłuszczów (1.1)
fat grease
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

tłuszczak n
lipoma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;
oilbird
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;

tłuszczak amerykański n
oilbird
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, gatunek południowoamerykańskiego ptaka z rodziny tłuszczakowatych, znany z wykorzystywania echolokacji

tłuszczowy twuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
fat fatty adipic adipose greasy lipid
dotyczący tłuszczu, związany z tłuszczem

tłuścioch n
fatso porker
(obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek z nadwagą

u u preposition
at
…osobę związaną ze sprawą
at by
…umiejscowienie w bliskości
of
…bycie częścią całości
…przynależność

uakari n
uakari
(zoologia, zoologiczny) Cacajao, rodzaj ssaka naczelnego;

uaktualniać v
bring up to date bring up-to-date keep up-to-date update
czynić znów aktualnym

ubarwienie n
colouration coloration
wygląd powłok ciała w odniesieniu do barwy
colouring coloring
czynność pokrycia barwą; uczynienie barwnym

ubaw n
great fun
(potocznie, potoczny) stan wesołości

ubaw po pachy ˈubaf pɔ‿ˈpaxɨ n
fun on a bun
(przenośnie, przenośnia) doskonała, wyśmienita rozrywka, zabawa

ubezpieczać v
insure
zawierać umowę o odszkodowanie w losowym przypadku

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
insurance assecuration
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
life insurance
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubezwłasnowolnienie ˌubɛzvwasnɔvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
incapacitation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie zdolności do czynności prawnych;

ubiegać v
anticipate forestall
zrobić coś wcześniej niż ktoś inny
apply for a job run for president seek asylum solicit
dążyć do uzyskania czegoś, próbować coś uzyskać

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
last
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
dress clothe wear
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubijać v
level
bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego
slay
(potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć
whip beat churn
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie

ubikacja kucana ˌubʲiˈkaʦ̑ʲja kuˈʦ̑ãna n
squat squat toilet
rodzaj ubikacji, w której brak muszli i wymagającej korzystania w pozycji kucznej;

ubiór ˈubʲjur n
attire clothes outfit garb get-up raiment
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ubocze n
fringe periphery
spokojne miejsce pozbawione ruchu i zgiełku, oddalone od skupisk ludzkich i szlaków komunikacyjnych

uboczny adj
by- side
powstający przy okazji jakiegoś działania
extrinsic fringe incidental peripheral
mający drugorzędne znaczenie

ubogi uˈbɔɟi adj
poor
posiadający mało dóbr materialnych

ubranie uˈbrãɲɛ n
clothes attire
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubrany adj
dressed
noszący odzież

ubrać w słowa v
put into words
wyrazić jakąś myśl w mowie lub w piśmie

ubuntu n
ubuntu
(filozofia, filozoficzny) subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu;

ubychski adj
Ubykh
odnoszący się do nieistniejącego już narodu Ubychów

ubychski n
Ubykh
(językoznawstwo, językoznawczy) język ubychski

ubytek uˈbɨtɛk n
cavity
(stomatologia, stomatologiczny) fragment zęba zaatakowany próchnicą

ubój n
slaughter
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

ubój rytualny ˈubuj ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ n
ritual slaughter
w judaizmie i islamie metoda zabicia zwierzęcia gospodarskiego poprzez przecięcie przełyku i arterii jednym cięciem noża bez uprzedniego ogłuszenia, prowadząca do śmierci przez wykrwawienie

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
adore
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać zachwytem
deify
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ubóstwo uˈbustfɔ n
paucity poorness
(przenośnie, przenośnia) brak różnorodności

ucha ˈuxa n
ukha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych

uchatka n
sea lion
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;

ucho ˈuxɔ n
ear
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna
handle
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki

ucho igielne n
needle eye
(krawiectwo) wąski otworek w igle służący do nawlekania nici

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
inner ear
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
middle ear
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodzić uˈxɔʥ̑iʨ̑ v
debouch disembogue
(geografia, geograficzny) o cieku wodnym: mieć ujście, wpadać gdzieś
escape get away run away
(przestarzałe, przestarzały) oddalać się, uciekać
pass for
być uznawanym / uważanym za kogoś lub za coś

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
refugee
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchwalać v
pass
podejmować uchwałę; postanawiać coś w wyniku obrad zbiorowych

uchwała uˈxfawa n
resolution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;

uchwyt ˈuxfɨt n
grasp grip
(technologia, technika, techniczny) część służąca do umocowania czegoś
handle
część przedmiotu służąca do chwytania go ręką

uchybienie n
affront disparagement
zachowanie obrażające
blunder faux pas indiscretion solecism
wykroczenie przeciw normom, konwenansom, zwyczajom (i tym podobne, i temu podobne)
breach infringement misconduct
niewypełnienie zobowiązania
fault flaw shortcoming
niedopracowanie

uchylać v
crack crack open open a little
częściowo odsłaniać lub otwierać
quash overrule repeal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić nieważnym, nieobowiązującym
crack open
być częściowo odsłanianym lub otwieranym
duck a blow
pochylając się, unikać czegoś
evade
umyślnie nie wykonywać czegoś

uchylenie n
discharge repeal reversal revocation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uczynienie nieważnym, niemającym już mocy prawnej

uchylić rąbka tajemnicy v
spill the beans spill the tea
częściowo ujawnić prawdę o czymś skrywanym

uchylny adj
tilt tilting
taki, który da się uchylać

uciec grabarzowi spod łopaty ˈuʨ̑ɛʣ̑ ˌɡrabaˈʒɔvʲi ˌspɔd‿wɔˈpatɨ v
escape a close call
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) wyzdrowieć po ciężkiej, poważnej chorobie

uciecha uˈʨ̑ɛxa n
delight joy
(potocznie, potoczny) uczucie zadowolenia wywołane czymś radosnym, śmiesznym
pleasure
(potocznie, potoczny) coś, z czego ktoś się cieszy

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
escape flight getaway defection elopement
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
escape run away flee skedaddle
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

uciekinier ˌuʨ̑ɛ̇ˈcĩɲɛr n
fugitive runaway
ktoś, kto uciekł lub ucieka

ucieleśnienie n
incarnation embodiment
to, co uzyskuje realny kształt

ucinać v
cut short
przerywać nagle wypowiedź
scotch
przerywać raptownie coś nieprzychylnego
truncate chop chop off cut cut off sever
oddzielać coś od całości, tnąc to

ucisk n
oppression
ograniczanie czyjejś wolności
pressure
oddziaływanie pewną siłą na coś

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
constrict
wywierać ucisk na coś
oppress
prześladować, ograniczać czyjąś wolność

uciszać v
silence
powodować, że ktoś lub coś cichnie
die down
tracić na sile; stawać się mniej intensywnym
fall silent
stawać się niesłyszalnym

uciążliwie adv
arduously onerously
w sposób uciążliwy

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
severe inconvenient oppressive tedious
męczący, dokuczliwy
troublesome onerous burdensome bothersome toilsome uphill
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
honestly
w sposób uczciwy, dobry, czysty

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
honesty
uczciwe zachowanie
honesty probity integrity rectitude
cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
aboveboard honest
zgodny z przyjętymi zasadami
honest
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczcić v
venerate
(książkowy) oddać komuś cześć, hołd, okazać uznanie, szacunek

uczelnia uˈʧ̑ɛlʲɲa n
academy university college
szkoła wyższa

uczelniany adj
academic
związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni

uczenie uˈʧ̑ɛ̃ɲɛ adv
learnedly
w sposób uczony

uczenie uˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
teaching
przekazywanie innym wiedzy

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
schoolgirl
forma żeńska od: uczeń

uczestnictwo ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʦ̑tfɔ n
participation
fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
participate partake take part
brać udział

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
participant
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
disciple acolyte
kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości
pupil student schoolboy apprentice
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
educated
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie
learned scholarly
poparty lub nacechowany wiedzą

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
scholar
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

uczta ˈuʧ̑ta n
feast
duże, wystawne przyjęcie

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
affection
miłość, przyjaźń
feeling
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczuciowo adv
emotionally
w sposób dotyczący uczuć

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
affectionate affective sentimental
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy

uczynek uˈʧ̑ɨ̃nɛk n
deed
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
teach
przekazywać komuś wiedzę
learn
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
attend
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

udany uˈdanɨ adj
successful
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udar ˈudar n
stroke
(medycyna, medyczny) porażenie

udar mózgu ˈudar muzɡu n
stroke
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;

udar słoneczny n
sunstroke
(medycyna, medyczny) porażenie spowodowane nadmiernym nasłonecznieniem głowy i karku;

udaremniać v
foil thwart baffle scotch stifle
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawany adj
feigned
stwarzający pozór czegoś

udawać uˈdavaʨ̑ v
pretend feign pose
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności
be a success
odnosić dobry, właściwy, pomyślny, pozytywny skutek

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
play dumb
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej

uderzająco adv
strikingly
w sposób niezwykle wyraźny

uderzać w kimono v
hit the hay
(zobacz) uderzyć w kimono

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
blow stroke hit
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
strike hit beat
zadać komuś cios

udmurcki adj
Udmurt
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udmurcki n
Udmurt
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki

udo ˈudɔ n
thigh
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udomowić v
domesticate
przystosować do życia w ludzkim środowisku

udon n
udon
(spożywczy) gruby japoński makaron z mąki pszennej;

udoskonalenie ˌudɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ n
improvement
(rzeczownik odczasownikowy) od udoskonalić

udowadniać v
prove show kithe kythe make out a case
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

udręka n
torment agony
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie

udział ˈuʥ̑aw n
dividend
(finanse, finansowy) zysk z tytułu udziału (1.2)
holding share stock
(finanse, finansowy) wkład kapitału do przedsięwzięcia finansowego, dokonany przez jego uczestnika
dokument potwierdzający udział (1.2)
part share
przypadająca część własności po podziale
participation contribution take part
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu

udziałowiec n
shareholder stakeholder
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
haunch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

udzielać uˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
give
pożyczać, dostarczać, użyczać czegoś
be infectious infect
o nastroju, idei: roznosić się z osoby na osobę

ufać ˈufaʨ̑ v
trust
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

uff ufː interjection
phew
wykrzyknik wyrażać wyrażający ulgę

ufnie adv
trustingly
w ufny sposób

ufny ˈufnɨ adj
confident trustful trusting credent hopeful reliant
mający lub wyrażający zaufanie

ufologia n
ufology
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

uformować ˌufɔrˈmɔvaʨ̑ v
create form
powołać do istnienia
form
ustawić grupę w danym porządku
wyrobić w kimś lub czymś określone przymioty lub postawy
form mould mold
nadać formę

ufortyfikowany ˌufɔrtɨfʲikɔˈvãnɨ participleAdjective
fortified
przystosowany do zadań obronnych

ugali uˈɡalʲi n
ugali
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsta papka z mąki kukurydzianej na wodzie lub uformowane z niej kluski; specjalność kuchni afrykańskiej

ugarycki adj
Ugaritic
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
Ugaritic
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

ugniatać v
knead
gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś

ugoda uˈɡɔda n
settlement agreement compromise conciliation covenant
porozumienie, które kończy spór;

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
Finno-Ugric
dotyczący Ugrofinów

ugrupowanie ˌuɡrupɔˈvãɲɛ n
camp formation group grouping
grupa ludzi o podobnych przekonaniach i/lub ze wspólnym celem

ugryjski adj
Ugric
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami ugryjskimi: chantyjskim, wogulskim i węgierskim

ugryźć ˈuɡrɨɕʨ̑ v
bite
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

ugryźć się w język ˈuɡrɨɕʨ̑‿ɕɛ ˈvʲ‿jɛ̃w̃zɨk v
bite one's tongue
(przenośnie, przenośnia) powstrzymać się w ostatniej chwili od powiedzenia czegoś

ugrzęznąć v
flounder
(przenośnie, przenośnia) być zablokowanym
get stuck
(przenośnie, przenośnia) przymusowo przedłużyć swój pobyt
get stuck sink
nie móc się dalej poruszać

ugór ˈuɡur n
fallow
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

ujarzmiać v
conquer subjugate
pokonywać kogoś i zdobywać władzę nad kimś
harness
pozbawiać niszczycielskiej siły
harness tame
przejmować kontrolę nad czymś

ujarzmienie n
subjugation enslavement
pokonanie kogoś

ujawniać v
give
podawać do wiadomości

ujednolicenie n
unification uniformity uniformization
nadanie jednolitej formy

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
disambiguation
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
negative
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
Uyghur
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
Uyghur
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujmować v
endear
pozyskiwać czyjąś przychylność
grasp
chwytać ręką lub narzędziem
clasp
chwytać siebie nawzajem

ujmujący adj
charming winsome
budzący sympatię

ujrzeć ˈujʒɛʨ̑ v
behold see
zobaczyć
see oneself
zobaczyć własne odbicie

ujęcie uˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
capture
złapanie, zatrzymanie, schwytanie
intake
miejsce pobierania wody spod ziemi, gazu składowiskowego, ropy itp.
shot
fragment filmu nakręcony bez wyłączania kamery

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
mouth
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
stoning lapidation
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
stone lapidate
zabić kogoś poprzez ukamienowanie – obrzucając go kamieniami

ukaz ˈukas n
ukase
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

ukazywać ˌukaˈzɨvaʨ̑ v
depict portray
(książkowy) pokazywać, sprawiać, że coś jest widoczne
appear come out
stawać się widocznym

ukierunkowywać ˌucɛrũŋkɔˈvɨvaʨ̑ v
direct steer
nadawać kierunek czemuś, precyzować, określać zakres

ukleja ukˈlɛja n
bleak ablet
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukochana n
beloved sweetheart
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie

ukochany ˌukɔˈxãnɨ adj
beloved
będący obiektem czyjejś miłości

ukochany ˌukɔˈxãnɨ n
darling sweetheart
osoba, którą ktoś kocha

ukojenie ˌukɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
alleviation relief consolation solace
(rzeczownik odczasownikowy) od ukoić

ukoronować v
crown
dokonać aktu koronacji
end off
dokonać czegoś najznakomitszego w swojej działalności; stać się najwybitniejszym osiągnięciem

ukos n
bevel
ukośna powierzchnia

ukończenie ˌukɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
completion graduation
(rzeczownik odczasownikowy) od ukończyć

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
complete end finish
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości
graduate
przerobić w całości materiał/program kursu/szkoły i zdać wymagane egzaminy

ukośnie adv
diagonally
w sposób ukośny, na ukos

ukośny uˈkɔɕnɨ adj
diagonal
nachylony w stosunku do czegoś pod kątem ostrym

ukradkiem uˈkratʲcɛ̃m adv
furtively stealthily
tak, żeby nie zwrócić niczyjej uwagi

ukrainizacja n
Ukrainization
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
Ukrainian
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
Ukrainian
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukraińskojęzyczny ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Ukrainian language
spisany, stworzony w języku ukraińskim
Ukrainian speaking
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ukraińskim
taki, który posługuje się językiem ukraińskim

ukrwienie n
blood perfusion blood supply
(anatomia, anatomiczny) (fizjologia, fizjologiczny) dopływ krwi

ukrwiony adj
supplied with blood
(anatomia, anatomiczny) taki, który ma wyraźny dopływ krwi

ukrycie uˈkrɨʨ̑ɛ n
concealment hide
(rzeczownik odczasownikowy) od ukryć
hideout
miejsce niewidoczne, służące do schowania czegoś

ukryty uˈkrɨtɨ adj
hidden
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
conceal
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego
hide
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
crucifixion
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

ukształtować ˌukʃtawˈtɔvaʨ̑ v
form mould mold
nadać kształt

ukształtowywanie ˌukʃtawtɔvɨˈvãɲɛ n
shaping
(rzeczownik odczasownikowy) od ukształtowywać

ukwiał n
sea anemone
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

układ ˈukwat n
agreement treaty
porozumienie
system configuration set
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

układ immunologiczny n
immune system
(medycyna, medyczny) układ narządów umożliwiających działanie mechanizmom odporności;

układ krążenia n
circulatory system
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;

układ moczowy n
urinary system urinary tract
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów produkujących mocz i odprowadzających go z organizmu

układ nerwowy n
nervous system
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ oddechowy n
respiratory system
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
periodic table
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
periodic table periodic table of the chemical elements
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
planetary system
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ pokarmowy n
digestive system
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;

układ przeciwpoślizgowy ˈukwat ˌpʃɛʨ̑ifpɔɕlʲizˈɡɔvɨ n
ABS anti-lock braking system
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;

układ przywspółczulny n
parasympathetic nervous system
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;

układ równań n
system of equations
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
integrated circuit
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

układ trawienny n
digestive system
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;

układ współrzędnych n
coordinate system
(geometria) funkcja przypisująca każdemu punktowi zestaw liczb zwanych współrzędnymi, pozwalający ten punkt jednoznacznie identyfikować;

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
collective agreement
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami

układanka ˌukwaˈdãnka n
jigsaw puzzle
zabawka z wielu fragmentów, z których składany jest obrazek

układać ukˈwadaʨ̑ v
arrange compose lay
tworzyć całość z określonych elementów
compose
komponować, tworzyć utwór
look on
o ubraniu: przybierać na kimś określony kształt
negotiate
negocjować
turn out
o wydarzeniach, sytuacji: rozwijać się

ukłuć v
prick stick
zranić za pomocą spiczastego przedmiotu

ul ul n
beehive hive
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulegać uˈlɛɡaʨ̑ v
be subject to undergo
być poddawanym procesom
give in yield
nie być w stanie czemuś się oprzeć

ulegle adv
acquiescently compliantly docilely submissively
w sposób uległy

uległość n
submission compliance
cecha tego, co uległe; cecha tych, którzy są ulegli

uległy adj
compliant conformable
będący wyrazem uległości
docile malleable obedient tractable acquiescent amenable
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

ulepszać uˈlɛpʃaʨ̑ v
improve
udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

ulepszenie ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ n
improve
(rzeczownik odczasownikowy) od ulepszyć

ulewa uˈlɛva n
downpour
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
reduction allowance
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
relief solace
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulgowy adj
concessionary discounted reduced special-treatment
związany z ulgą, dotyczący ulgi

ulica uˈlʲiʦ̑a n
street
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uliczka uˈlʲiʧ̑ka n
alley lane
krótka lub wąska ulica

ulicznica ˌulʲiʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
streetwalker whore
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka

uliczny uˈlʲiʧ̑nɨ adj
street
dotyczący ulicy, związany z ulicą
odbywający się na ulicy

ulizać uˈlʲizaʨ̑ v
lick sleek
(potocznie, potoczny) gładko uczesać

ulotka uˈlɔtka n
flyer leaflet handbill
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ulotny uˈlɔtnɨ adj
fugitive passing transitory
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały

ulpan n
ulpan
(edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) szkoła lub kurs intensywnej nauki języka hebrajskiego, w szczególności dla migrantów w Izraelu

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ultimatum
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultimogenitura ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura n
ultimogeniture
dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie

ultrabook n
ultrabook
(informatyka, informatyczny) lekki, smukły komputer przenośny, rodzaj laptopa o małej wadze, ale wysokiej wydajności;

ultradźwięk n
ultrasound
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultradźwiękowy ˌultraʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
ultrasonic
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ultraviolet
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultramaryna n
ultramarine
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;

ultrasonografia n
diagnostic sonography medical ultrasound ultrasonography
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;

ultrastruktura n
ultrastructure
(optyka, optyczny) struktura obiektu mogąca być obserwowana tylko za pomocą mikroskopu elektronowego

ulubieniec n
favorite favourite blue-eyed boy
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś
pet
o zwierzęciu domowym

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
favourite
najbardziej lubiany

ululany adj
blind drunk crocked dead drunk fuddled paid plotzed
(potocznie, potoczny) zupełnie pijany

ulung ˈulũŋk n
oolong
półfermentowana herbata z Chin oraz północnej i północno-wschodniej części Tajwanu;

ulęgałka ˌulɛ̃ŋˈɡawka n
snow pear
(botanika, botaniczny) dzika grusza o małych, zielonych owocach nadających się do jedzenia dopiero po uleżeniu się
owoc ulęgałki (1.1)

umacniać v
fortify
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe
strengthen
czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie
strengthen consolidate
czynić coś trwalszym
be strengthened strengthen
stawać się odporniejszym na zniszczenie
fortify oneself
(wojskowość, wojskowy) wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych

umami ũˈmãmʲi n
umami
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;

umarł król, niech żyje król ˈũmarw̥ ˈkrulʲ ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ ˈkrul proverb
the King is dead, long live the King
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję

umarła n
deceased
kobieta, która nie żyje, nieboszczka

umaszczenie ˌũmaʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
animal coloration
kolor sierści zwierzęcia;

umawiać ũˈmavʲjäʨ̑ v
go out
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku

umbra ˈũmbra n
European mudminnow
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych;
(ichtiologia, ichtiologiczny) osobnik z gatunku umbra (1.3)
umber
(geologia, geologiczny) ilasta skała koloru czerwono-brązowego
(sztuka) brązowawy pigment używany w malarstwie, glinka farbiarska;
umbra
(astronomia, astronomiczny) wewnętrzny cień Ziemi obserwowany na powierzchni Księżyca;

umbryjski adj
Umbrian
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umbryjski n
Umbrian
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

umbundu n
Mbundu Umbundu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Angoli;

umiak ˈũmʲjak n
oomiac oomiak umiac umiak umialak umiaq
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umiar n
restraint moderation
brak przesady, powściągliwość

umiarkowanie ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ adv
mildly moderately
w sposób umiarkowany

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
moderate
taki, który nie jest ani zbyt duży, ani zbyt mały

umiejętnie adv
skillfully capably competently handily
w sposób umiejętny

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
ability
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umieranie ˌũmʲjɛˈrãɲɛ n
dying
(rzeczownik odczasownikowy) od umierać

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
die pass away decease
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umieszczać ũˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
place
stawiać, kłaść kogoś lub coś w określonym miejscu; umiejscawiać

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
can be able
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umilać v
amuse beguile brighten
powodować, że coś staje się miłe

umięśniony adj
muscular
mający silnie rozwinięte mięśnie

umiłowany adj
beloved
będący obiektem czyjegoś umiłowania

umiłowany n
beloved
osoba, którą ktoś umiłował

umlaut ˈũmlawt n
umlaut
(językoznawstwo, językoznawczy) przegłos
znak przegłosu – dwie kropki nad literą

umniejszać v
abate diminish belittle denigrate detract lessen
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie

umocnienie ˌũmɔʦ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fortification
(wojskowość, wojskowy) fortyfikacja budowana na polu walki
reinforcement
nasyp zabezpieczający brzeg rzeki
reinforcement strengthen
(rzeczownik odczasownikowy) od umocnić

umocowywać v
fasten
trwale łączyć coś z czymś

umorzenie n
discontinuance quashing
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zamknięcie postępowania sądowego w danej sprawie
extinction remission remitting
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (finanse, finansowy) dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem

umowa ũˈmɔva n
agreement deal
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈpraʦ̑ɛ n
employment contract work contract
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;

umowny ũˈmɔvnɨ adj
contractual of contract
dotyczący umowy
conventional
wymyślony, nierzeczywisty

umożliwiać ˌũmɔʒˈlʲivʲjäʨ̑ v
make possible allow
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
die pass away
skończyć życie

umundurowanie ˌũmũndurɔˈvãɲɛ n
uniform
mundury noszone przez członków danej organizacji
prawnie wyznaczony strój członków danej organizacji;

umysł ˈũmɨsw̥ n
mind
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umysłowo ˌũmɨˈswɔvɔ adv
mentally intelectually
w sposób dotyczący umysłu, umysłowości

umysłowość n
mentality
stan możliwości umysłowych

umysłowy ˌũmɨˈswɔvɨ adj
mental
charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą

umywalka ˌũmɨˈvalka n
washbasin sink
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywalnia ˌũmɨˈvalʲɲa n
washroom
miejsce, w którym można się umyć

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
wash one's hands
nie brać odpowiedzialności za coś

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
deliberately on purpose intentionally advisedly knowingly purposely
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem

umyślny adj
deliberate intentional studious
będący przejawem czyjegoś zamierzenia

umówić ũˈmuvʲiʨ̑ v
agree
ustalić, uzgodnić, postanowić, określić wraz z kimś
make an appointment
uzgodnić, zaplanować spotkanie z kimś

uncja n
ounce oz
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
union
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;
(informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;

unicestwiać v
annihilate
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć

uniemożliwiać ˌũɲɛ̃mɔʒˈlʲivʲjäʨ̑ v
make impossible preclude prevent
sprawiać, że coś jest niemożliwe lub bardzo trudne do zrobienia; znacznie coś utrudniać

uniesienie n
elation passion
stan wzmożonej aktywności emocjonalnej lub uczuciowej

unieważniać v
annul cancel invalidate nullify overturn revoke
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić coś nieobowiązującym, pozbawiać ważności

unieważnienie ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
annulment cancellation abolition abrogation
zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe

uniewinnianie n
acquittal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːäʨ̑ v
acquit
oczyszczać z zarzutów

uniform ũˈɲifɔrm n
uniform
ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej;

unikalny adj
unique
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

unikanie ˌũɲiˈkãɲɛ n
avoidance
(rzeczownik odczasownikowy) od unikać

unikanie podatków ˌũɲiˈkãɲɛ pɔˈdatkuf n
tax avoidance
podejmowanie działań zgodnych z prawem w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego

unikat ũˈɲikat n
unique
rzecz szczególna, niepowtarzalna, jedyna w swoim rodzaju

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
unique
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
avoid
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

unit ˈũɲit n
dalton
(chemia, chemiczny) jednostka masy atomowej, równa w przybliżeniu 1,66 · 10⁻²⁴ g, (oficjalnie) dalton
dental machine dental unit
(stomatologia, stomatologiczny) wieloczynnościowy aparat

uniwerek ˌũɲiˈvɛrɛk n
uni
(potocznie, potoczny) uniwersytet

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
universal
obejmujący całość

uniwersał n
proclamation
(historia, historyczny, historycznie) odezwa władzy zwierzchniej wystosowana do ludu;

uniwersjada n
Universiade
(sport, sportowy) akademickie zawody sportowe;

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
university academic collegiate
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
university college
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

unosić ũˈnɔɕiʨ̑ v
carry
utrzymywać na sobie, przenosić pewien ciężar, wytrzymywać jego nacisk
elevate lift raise
dźwigać kogoś lub coś w górę, podnosić, wznosić, dźwigać, podciągać
inspire move seize
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć
kidnap
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce
float float over
dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś
get angry take offence
być owładniętym przez uczucie, wzburzyć się
rise
wzlatywać w powietrze

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
ununbium
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
ununhexium
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
ununoctium
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

ununpentium ˌũnũnˈpɛ̃ntʲjũm n
ununpentium
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
ununquadium
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow

ununseptium ˌũnũnˈsɛptʲjũm n
ununseptium
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);

ununtrium ũˈnũntrʲjũm n
ununtrium
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;

unununium ˌũnũnˈũɲũm n
unununium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Uuu i liczbie atomowej 111;

uogólniać v
generalise generalize
obejmować całość czegoś lub niemal wszystkie albo liczne aspekty czegoś

uogólnienie n
generalisation generalization
twierdzenie rozszerzające na ogół czegoś wnioski wyciągane z badań poszczególnych zjawisk i danych

uosabiać v
embody
nadawać cechy ludzkie obiektom lub zjawiskom
epitomise epitomize
być wyobrażeniem pewnych przymiotów
be embodied
przybierać cechy danej osoby

uosobienie ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
personification
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp.

upadać uˈpadaʨ̑ v
collapse
tracić na znaczeniu, kończyć się niepowodzeniem
decline
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób
fall fall down
momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą
opaść, zlecieć; szybko przemieścić się w locie z góry na dół

upadek uˈpadɛk n
decay
pogorszenie się stanu, pozycji, znaczenia
fall falling
spadnięcie
misstep trip
przewrócenie się

upadłość n
bankruptcy insolvency
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika

upalnie adv
hot scorchingly sweltering
bardzo gorąco

upalny uˈpalnɨ adj
scorching
o porach dnia, roku itp.: odznaczający się wysoką temperatura powietrza

upamiętniać v
commemorate mark memorialise memorialize
zachowywać dla pamięci

upamiętnić v
commemorate memorialize
uczynić pamiętanym

uparcie uˈparʲʨ̑ɛ adv
obstinately stubbornly
w sposób uparty

uparty uˈpartɨ adj
stubborn obstinate
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

uparty jak kozioł uˈpartɨ ˈjak ˈːɔʑɔw adj
stubborn as a mule
bardzo uparty, nieustępliwy

uparty jak muł uˈpartɨ ˈjak ˈmuw adj
stubborn as a mule
o człowieku bardzo upartym, nieustępliwym

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
stubborn as a mule
bardzo uparty

upał ˈupaw n
heat wave heat heatwave
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upaństwawiać v
nationalise nationalize
(ekonomia, ekonomiczny) przejmować na własność państwa

upaństwowić v
nationalise nationalize
(ekonomia, ekonomiczny) przejąć na własność państwa

upcykling n
upcycling
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
kill two birds with one stone
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upierać się v
insist persist
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania

upierzenie ˌupʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
plumage
pióra na ciele ptaków, pierze

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
drink
brać łyka z wierzchu
inebriate intoxicate
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego
get canned tipple to get drunk tope
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym

upiorny adj
ghastly
budzący przerażenie

upiór ˈupʲjur n
spectre phantom spook vampire
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
embellish beautify
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje

upodobanie n
fancy take a liking
(rzeczownik odczasownikowy) od upodobać
predilection preference inclination appetite bent delight
zainteresowanie, skłonność, sympatia do kogoś lub czegoś

upodobnienie ˌupɔdɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
assimilation
(językoznawstwo, językoznawczy) dostosowanie brzmienia głoski do brzmienia głosek ją otaczających;

upojny adj
intoxicating stunning
(książkowy) taki, który wywołuje upojenie

upokarzać ˌupɔˈkaʒaʨ̑ v
humiliate mortify
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność

upokorzenie n
humiliation abasement indignity debasement
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upolitycznienie n
politicisation politicization
uczynienie czegoś politycznym, nadanie czemuś politycznego charakteru

upominać v
admonish rebuke
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się
claim want
zwracać się do kogoś o coś, przypominając; ponownie prosić lub zarządać
speak up
(potocznie, potoczny) brać kogoś w obronę czy wstawiennictwo

upominek n
gift present lagniappe lagnappe souvenir
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś

upomnienie ˌupɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
rebuke reprimand reproof
karcąca uwaga
reminder
(administracja) pismo przypominające albo zawierające ostrzeżenie czy naganę

uporczywie ˌupɔrˈʧ̑ɨvʲjɛ adv
stubbornly
w sposób uporczywy; uparcie, zawzięcie

uporczywość ˌupɔrˈʧ̑ɨvɔɕʨ̑ n
insistence persistence pertinacity
cecha tego, co jest długotrwałe, powtarzalne i trudne do przezwyciężenia

uporządkowanie n
alignment systematisation systematization
(rzeczownik odczasownikowy) od uporządkować

uporządkowany adj
ruly
taki, który wykazuje porządek wewnętrzny, dyscyplinę, dobrą organizację siebie
tidy
taki, który wykazuje porządek, ład, dobrą organizację

uporządkowywać v
clean tidy
doprowadzać do ładu
order sort
układać według określonego planu, np. w określonej kolejności

upoważniać v
authorise authorize
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych

upowszechniać v
commonise commonize popularise popularize
czynić powszechnym, ogólnie stosowanym lub znanym
become widespread
stawać się ogólnie stosowanym lub znanym

upośledzać v
handicap
doprowadzać do upośledzenia, naruszać sprawność funkcjonowania czegoś
stawiać w gorszej sytuacji, utrudniać lub uniemożliwiać działanie czegoś

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
handicap
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności

upośledzony adj
disabled handicapped impaired
wykazujący niedorozwój umysłowy jakiegoś stopnia

upragniony adj
coveted desired longed-for welcome
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprasowanie n
ironing ironing out
wygładzenie zagnieceń na tkaninie gorącym żelazkiem

upraszczać v
simplify
sprawiać, że coś staje się prostsze, tłumaczyć coś prosto, w przystępny sposób

uprawa uˈprava n
cropping cultivation tillage
zespół zabiegów potrzebnych do zasiewu lub sadzenia

uprawianie ˌupraˈvʲjä̃ɲɛ n
cultivation do play sports
(rzeczownik odczasownikowy) od uprawiać

uprawiać uˈpravʲjäʨ̑ v
cultivate
zajmować się uprawą rośliny lub ziemi
practise
zajmować się regularnie jakąś czynnością

uprawiać własny ogródek uˈpravʲjäʥ̑ ˈvwasnɨ ɔˈɡrudɛk v
tend to one's own garden
zajmować się własnymi sprawami, nie przejawiać zainteresowania czymś

uprawnienie ˌupravʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
authorization entitlement
prawo do wykonywania czegoś przez daną osobę

uprawniony adj
entitled
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czegoś
justified
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający podstawy prawne

uprawny uˈpravnɨ adj
arable cropland cultivated farmland ploughland plowland
o ziemi: nadająca się do uprawy na niej roślin
cultivated cultivable cultivar
o roślinie: nadająca się do wykorzystania w rolnictwie

uproszczenie ˌuprɔʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
simplification
czynienie czegoś prostszym
rezultat uproszczenia (1.1)

uprowadzać v
kidnap abduct lead away
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprowadzić v
abduct hijack kidnap ravish
zmusić kogoś do pójścia ze sobą lub porwać środek lokomocji

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
simplify
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym

uprzedmiotawiać ˌupʃɛdmʲjɔˈtavʲjäʨ̑ v
objectify
sprowadzać człowieka lub zwierzę do roli przedmiotu, traktować jak przedmiot

uprzedmiotowienie ˌupʃɛdmʲjɔtɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
objectification
(rzeczownik odczasownikowy) od uprzedmiotowić

uprzednio adv
ahead of time anteriorly beforehand in advance theretofore
przed danym momentem, wydarzeniem; wcześniej

uprzedzać v
anticipate
robić wcześniej
inform
zawiadamiać zawczasu
warn
powiadamiać o niebezpieczeństwie
become prejudiced
stawać się niechętnym, źle nastawionym

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
prejudice
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmie uˈpʃɛjmʲjɛ adv
affably kindly
w sposób uprzejmy

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
kindness courtesy civility gentleness amenity amiability
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi
pleasantry
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
polite courteous amiable suave
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprzemysłowienie n
industrialization
(ekonomia, ekonomiczny) zwiększenie udziału przemysłu w gospodarce narodowej
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego
proces zwiększenia możliwości wytwórczych kraju poprzez rozwinięcie produkcji w fabrykach

uprzywilejowany adj
privileged
mający szczególne przywileje, uprawnienia

uprzywilejować v
privilege
obdarzyć przywilejami, nadać szczególne uprawnienia

uprzątać uˈpʃɔ̃ntaʨ̑ v
clear away
doprowadzać do porządku usuwając coś

uprząż n
harness sling
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
harness tackling trappings
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

ups interjection
oops
(potocznie, potoczny) … wyrażający zakłopotanie bądź zaskoczenie

upust n
discount hook-up knockdown knock-down
(handel, handlowy) obniżenie ceny
extraction
odprowadzanie nadmiaru cieczy, pary lub gazu
vent
(przenośnie, przenośnia) pokazanie skrywanego stanu wewnętrznego

upuszczać v
drop
pozwalać wypaść z rąk

upór n
obstinacy stubbornness obduracy pertinacity
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach

upływ n
lapse passage
o odcinkach czasu: minięcie/mijanie czasu lub wydarzeń trwających w czasie

upływać v
expire go by
trwając, zmierzać do swojego końca

uran ˈurãn n
uranium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
depleted uranium
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

urartyjski adj
Urartian
związany z Urartu, dotyczący Urartu

uratować ˌuraˈtɔvaʨ̑ v
rescue salvage
ochronić, ocalić, pomóc komuś uniknąć nieszczęścia
save
korzystnie zmienić bieg wydarzeń

uraz ˈuras n
injury trauma
uszkodzenie ciała

uraza uˈraza n
grudge
niechęć, żal do kogoś

urażać v
hurt
naruszać wrażliwe, bolące miejsce przez dotknięcie lub przez silniejszy bodziec
wyrządzać przykrość

urbanista ˌurbãˈɲista n
urban planner
projektant przestrzeni miejskiej i rozplanowania zabudowy

urbanistyczny adj
urban urbanistic
dotyczący urbanistyki

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
urbanisation
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;

urdu ˈurdu n
Urdu
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

uregulowanie n
regulation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis prawny

ureterektomia n
ureterectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie części lub całego moczowodu

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
uraeus
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;

urlop ˈurlɔp n
vacation leave leave of absence
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlop macierzyński n
maternity leave
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka

urlop ojcowski ˈurlɔp ɔjˈʦ̑ɔfsʲci n
paternity leave
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
holiday-maker holidayer holidaymaker vacationer vacationist holiday maker
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

urna ˈurna n
ballot box
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy
urn funerary urn funeral urn
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczo adv
charmingly cutely lovelily winsomely
w uroczy sposób, czarująco

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
charming
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
celebration feast ceremony festivity
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

uroczysty ˌurɔˈʧ̑ɨstɨ adj
festive ceremonial gala
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością

uroczyście adv
solemnly ceremonially ceremoniously festively grandly portentously
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności

uroda uˈrɔda n
appearance
wygląd człowieka
beauty
zespół cech wyglądu człowieka, które pociągają, budzą zachwyt

urodlin uˈrɔdlʲĩn n
pawpaw
(botanika, botaniczny) Asimina, rodzaj małych drzew lub krzewów z rodziny flaszowcowatych, asymina;

urodzaj n
abundance
(potocznie, potoczny) obfitość, duża ilość czegoś

urodzajność n
fruitfulness
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: urodzajny

urodzajny adj
fertile fecund productive
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon
good productive
taki, w którym zebrano wysokie plony

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
birth
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
birth
fakt narodzenia się
birthday
rocznica dnia narodzin

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
be born under a lucky star
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urodzony ˌurɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
natural born
(książkowy) taki, który posiada skłonności i zamiłowanie do czegoś

urojenie n
delusion
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
figment figment of the imagination
myśl lub pomysł nie do zrealizowania

urojony adj
imaginary
będący wytworem wyobraźni, a nie rzeczywistości

urok ˈurɔk n
attraction charm
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie
hex spell
(dawniej, dawny) według wierzeń ludowych: negatywna siła magiczna mogąca komuś lub czemuś szkodzić

urolog uˈrɔlɔk n
urologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urology
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
urological urologic
(medycyna, medyczny) związany z urologią

urszulanka n
Ursuline
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z jednego z trzech katolickich zgromadzeń urszulańskich;

uruchamiać ˌuruˈxãmʲjäʨ̑ v
turn on start
włączać jakąś maszynę
use
(bankowość, bankowy) zaczynać wykorzystywać jakieś środki finansowe

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
Uruguayan
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urwis n
rascal scamp mischief pickle gamin imp
chłopiec lubiący płatać figle

urwisko urˈvʲiskɔ n
precipice steep cliff scarp bluff crag
stroma ściana skalna

urynoterapia ˌurɨ̃nɔtɛˈrapʲja n
urinotherapy
(medycyna, medyczny) terapia moczem;

urzeczywistniać ˌuʒɛʧ̑ɨˈvʲistʲɲäʨ̑ v
realize
realizować coś

urzekać uˈʒɛkaʨ̑ v
enchant
wzbudzać podziw

urząd ˈuʒɔ̃nt n
office department
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
device
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urządzenie peryferyjne n
peripheral
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;

urządzić v
arrange establish
ułożyć według planu, uregulować, ustanowić
arrange organize prepare set up stage throw a party
zorganizować jakieś wydarzenie
equip install fit out fit up furnish gear
wyposażyć coś w odpowiednie urządzenia, zorganizować wystrój
set up set up
(ironicznie) (potocznie, potoczny) postawić kogoś w niewygodnym położeniu, źle się przysłużyć komuś
stworzyć komuś odpowiednie warunki
install oneself at in set up as
zagospodarować się, zainstalować się gdzieś

urzędas uˈʒɛ̃ndas n
desk jocker desk jockey paper pusher pencil-neck
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) urzędnik

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
official civil servant officer clerk office worker registrar
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

urzędnik stanu cywilnego n
registrar
(administracja) urzędnik, który prowadzi rejestr o stanie cywilnym, narodzinach, małżeństwie i śmierci obywateli

urzędowanie n
occupying
sprawowanie urzędu; wykonywanie obowiązków urzędnika

urzędować v
work
pełnić obowiązki urzędnika

urzędowy ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
official
oficjalnie przyjęty

urąganie n
reproach
okazywanie złości, ubliżanie komuś

usankcjonować ˌusãŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
sanction
autorytatywnie zatwierdzić, nadać moc prawną lub urzędową

user experience n
user experience
(informatyka, informatyczny) doświadczenia użytkownika z korzystania z programu komputerowego lub serwisu WWW, całość wrażeń, jakich doświadcza użytkownik podczas korzystania z produktu, np. oprogramowania, serwisów internetowych lub urządzeń elektronicznych;

usilny adj
insistent hard
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

usiąść okrakiem na barykadzie v
sit on the fence
nie opowiedzieć się za żadną ze stron

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
attempt effort
(rzeczownik odczasownikowy) od usiłować

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
attempt endeavor endeavour struggle
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś

uskok ˈuskɔk n
dodge
skok do tyłu lub w bok wykonany w celu uniknięcia jakiegoś niebezpieczeństwa
fault
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

uspokajacz n
sedative tranquilizer tranquillizer
(potocznie, potoczny) lek, środek uspokajający

uspokajająco adv
calmingly relaxingly soothingly
w sposób uspokajający

uspokajający participleAdjective
soothing tranquillise tranquillize
taki, który uspokaja

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
calm down
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
quiet silence
skłaniać, nawoływać do ciszy, milczenia, hamować, uciszać
calm down cool down settle
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym

usposobienie n
mood
nastrój, chwilowy stan psychiczny
temperament disposition
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
exculpate
oczyszczać z zarzutów, podawać usprawiedliwienie
justify
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
mouth
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustalać uˈstalaʨ̑ v
determine establish
stwierdzać coś po zbadaniu
establish
czynić niezmiennym
establish fix set settle decide
wybierać, wyznaczać, uzgadniać coś, jakąś wartość dla czegoś
set
pozbawiać chwiejności, usztywniać

ustalenie ˌustaˈlɛ̃ɲɛ n
decision agreement establishment settlement
wynik ustalania, decyzja
finding
ustalenia: wynik stwierdzenia stanu faktycznego

ustanawiać ˌustãˈnavʲjäʨ̑ v
constitute
wprowadzać jako prawo
establish
mianować, powoływać jakiś organ władzy

ustawa uˈstava n
act statute bill constitution enactment legislation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustawać v
cease intermit
(podniośle) przestawać dziać się lub istnieć
stop
(podniośle) przestawać wykonywać coś z powodu zmęczenia

ustawiać uˈstavʲjäʨ̑ v
adjust set set up
powodować określone działanie mechanizmu, urządzenia
align arrange
stawiać w jakimś porządku
order about
(potocznie, potoczny) kierować czyimś postępowaniem
pitch
o namiocie: rozbić
place put
umieszczać kogoś, coś w określonej pozycji

ustawicznie ˌustaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
persistently
ciągle, nieprzerwanie, uporczywie

ustawiczny adj
constant continual incessant
ciągle trwający

ustawienie ˌustaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
arrangement
(rzeczownik odczasownikowy) od ustawić
setting
stan konfiguracji udządzenia lub programu

ustawodawca n
legislator lawmaker
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy

ustawodawczy adj
legislative
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

ustawodawstwo n
lawmaking legislation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowywanie i wydawanie ustaw
legislation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie

ustawowy ˌustaˈvɔvɨ adj
legal
uregulowany ustawą

ustać v
settle
będąc wpierw mętnym, stać się po pewnym czasie klarownym

usterka n
error mistake
niewielki błąd w tekście
fault
nieduża wada w urządzeniu

ustniczek francuzik uˈstʲɲiʧ̑ɛk frãnˈʦ̑uʑik n
gray angelfish
(zoologia, zoologiczny) Pomacanthus arcuatus, gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny pomakantowatych;

ustnie adv
orally verbally
komunikując się słowami wymawianymi

ustnik ˈustʲɲik n
mouthpiece
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;
część papierosa lub fajki trzymana w ustach podczas palenia
część aparatu służącego nurkowi do oddychania

ustny ˈustnɨ adj
oral
dotyczący ust, związany z ustami
oral verbal
wyrażony, przekazany za pomocą ust

ustrojstwo uˈstrɔjstfɔ n
gizmo contraption
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o nieznanym, bliżej nieokreślonym mechanizmie, urządzeniu

ustronny adj
secluded
położony z dala od czegoś lub kogoś

ustrój ˈustruj n
organism
żywy organizm
regime system
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa
system
ogół norm prawnych regulujących procesy gospodarcze w państwie

ustęp n
passage
wydzielony fragment utworu muzycznego
wydzielony fragment tekstu
toilet
(przestarzałe, przestarzały) ubikacja, zwłaszcza gdy publiczna

ustępliwy ˌustɛ̃mˈplʲivɨ adj
pliable
o człowieku, instytucji itp.: taki, który jest skłonny do ustępstw

ustępować v
abate ebb recede retreat subside
przestawać (lub coraz mniej) się objawiać lub występować
acquiesce budge cave in defer relent retreat
pod naciskiem zmieniać postępowanie lub stanowisko
concede give give place give way
dawać wolne miejsce lub drogę

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
concession climb-down
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony

usunięcie ˌusũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
removal
(rzeczownik odczasownikowy) od usunąć

usuwanie ˌusuˈvãɲɛ n
clearance deleting deletion disposal
(rzeczownik odczasownikowy) od usuwać

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
delete
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.
remove
sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było

usychać v
die
(przenośnie, przenośnia) bardzo przeżywać
wither die die back senesce wilt wither away
(botanika, botaniczny) ginąć z braku wody

usypiać uˈsɨpʲjäʨ̑ v
anaesthetize anesthetize
(medycyna, medyczny) poddawać narkozie
fall asleep
zasypiać, zapadać w sen
lull
powodować, że ktoś zasypia
put down
(weterynaria, weterynaryjny) przeprowadzać eutanazję zwierzęcia poprzez podanie mu odpowiedniego środka
put to sleep
(książkowy) osłabiać, tłumić, pozbawiać coś siły

uszanka uˈʃãnka n
ushanka
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszatka zwyczajna n
long-eared owl
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

uszczelniać v
seal seal up
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk

uszczerbek uʃˈʧ̑ɛrbɛk n
detriment damage
(książkowy) poniesiona strata lub szkoda

uszczęśliwiać v
make happy beglad elate
czynić szczęśliwym

uszebti n
ushabti
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antropomorficzna figurka zapewniająca uwolnienie od pracy w świecie pozagrobowym w wierzeniach starożytnych Egipcjan;

uszkadzać v
damage cause damage to impair
psuć coś
harm hurt injure
niszczyć tkankę lub narząd

uszkodzenie ˌuʃkɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
damage
(technologia, technika, techniczny) awaria, usterka
injury
(medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania

uszkodzony adj
damaged
taki, który uległ uszkodzeniu

uszlachetniać v
ennoble
czynić lepszym, podnosić moralnie
enrich
(technologia, technika, techniczny) poprawiać właściwość surowca lub wyrobu
graft
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) tworzyć lepsze odmiany hodowlane

uszny ˈuʃnɨ adj
otic
związany z uchem

usługa uˈswuɡa n
service
okazana pomoc

usługiwać v
valet wait on
pełnić posługi przy kimś

usługowy adj
service servicing tertiary
przeznaczony do zaspokajania ludzkich potrzeb

usłużnie adv
accommodatingly attentively complaisantly
z gorliwym służeniem pomocą

ut ut n
ut
(dawniej, dawny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk „do” (C)

utajony adj
latent delitescent
będący w utajeniu; trudny do zaobserwowania

utalentowany adj
talented gifted
obdarzony talentem

utarty adj
common set wide-spread
powszechnie przyjęty

utleniać v
bleach
(fryzjerstwo, fryzjerski) (potocznie, potoczny) rozjaśniać włosy utleniaczem
oxidise oxidize
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)
be oxidised be oxidized
(chemia, chemiczny) ulegać utlenianiu - łączyć się z tlenem w reakcji chemicznej
bleach
(fryzjerstwo, fryzjerski) (potocznie, potoczny) rozjaśniać sobie włosy utleniaczem

utopia uˈtɔpʲja n
utopia
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utopijnie adv
utopianly
w sposób utopijny

utopijny adj
utopian utopic
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

utopista ˌutɔˈpʲista n
utopian
człowiek mający nierealne pomysły; marzyciel, fantasta

utopizm n
utopianism
skłonność do opierania się na utopiach

utożsamiać ˌutɔʃˈsãmʲjäʨ̑ v
equate identify
stwierdzać tożsamość, identyczność; uznawać za przedstawiciela grupy, za tę samą osobę
identify oneself with relate
…z czymś / kimś / grupą – myśleć, że się jest kimś, członkiem narodu, społeczności, grupy

utracjusz n
profligate spender wastrel
(książkowy) rozrzutny i używający życia mężczyzna

utrakwista n
utraquist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami

utrapieniec n
little perisher nuisance pest
osoba nieznośna, sprawiająca innym kłopoty

utrata uˈtrata n
loss
(książkowy) fakt, że ktoś został pozbawiony kogoś lub czegoś

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
impede
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

utrudnienie ˌutrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
hindrance impediment stymie
to, co utrudnia wykonanie czegoś

utrwalać v
fix
(fotografia) nadawać trwałość zdjęciom poprzez zastosowanie właściwych odczynników
preserve
przedstawiać w formach literatury lub sztuki wycinek rzeczywistości
record
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia
revise review
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał
strengthen consolidate set
nadawać trwałość, utwierdzać, ugruntowywać
be commemorated
stawać się trwalszym, ugruntowywać się, utwierdzać się

utrzeć nosa ˈuṭʃɛʨ̑ ˈnɔsa v
take down a peg
poskromić kogoś, dać komuś nauczkę, ukrócić czyjąś samowolę

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
board
wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu
upkeep keep livelihood
środki, pieniądze niezbędne do życia

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
bimbo kept woman
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka
glass cup holder hand-held tea glass holder tea cup holder
(środowiskowy) (regionalizm, regionalny) (żartobliwie) uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem

utrzymywanie ˌuṭʃɨ̃mɨˈvãɲɛ n
maintenance cultivation
(rzeczownik odczasownikowy) od utrzymywać

utrzymywać ˌuṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
maintain
popierać pogląd, powtarzać jakąś opinię
mieć kogoś lub coś na utrzymaniu

utwardzacz n
hardener hardening agent
substancja, która zmieszana z innymi substancjami może wywołać ich utwardzenie

utwardzać v
harden
czynić twardym, twardszym

utworzenie ˌutfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
creation foundation
zorganizowanie czegoś (stowarzyszenia, instytucji (et cetera))

utwór ˈutfur n
deposit
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę
work piece
dzieło literackie lub muzyczne

utykać v
run aground get stuck
stawać, nie mogąc poruszać się dalej
limp
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

utylitarny ˌutɨlʲiˈtarnɨ adj
utilitarian
taki, który dąży do niesienia praktycznej korzyści, pożytku; jest użyteczny

utylitarystyczny ˌutɨlʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
utilitarianist
(filozofia, filozoficzny) związany z utylitaryzmem, dotyczący utylitaryzmu, właściwy utylitaryzmowi

utylizacja ˌutɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
utilisation
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne;

uwaga uˈvaɡa interjection
attention
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)
caution look out
uwaga! → okrzyk, mający na celu ostrzec przed niebezpieczeństwem

uwaga uˈvaɡa n
attention notice
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
observation remark comment
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś
rebuke reproof
pouczenie, upomnienie; krytyka czyjegoś zachowania

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
concentrate
skupiać się
consider deem find
sądzić coś o kimś lub czymś
consider find deem
uznawać; poczytywać
take care
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym

uważnie uˈvaʒʲɲɛ adv
attentively carefully heedfully intently mindfully
z uwagą, bacznie, ostrożnie

uważny uˈvaʒnɨ adj
attentive observant careful watchful heedful
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwertura ˌuvɛrˈtura n
overture
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwiarygodnić v
give credibility make credible make reliable
sprawić, że coś stało się wiarygodne

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
adore love
otaczać kogoś miłością
like very much
bardzo coś/kogoś lubić

uwierać v
pinch
gnieść, uciskać

uwiąz n
tether
linka lub łańcuch, którym przywiązane jest zwierzę

uwięzić v
jail trap
pozbawić wolności, zamknąć w więzieniu

uwodnienie n
hydration
(chemia, chemiczny) hydratacja, reakcja przyłączania wody do innych substancji

uwodniona krzemionka n
hydrated silica
(chemia, chemiczny) forma dwutlenku krzemu

uwodniony adj
hydrated
(chemia, chemiczny) utworzony przez przyłączenie cząsteczek wody

uwodornianie n
hydrogenation
odwracalna reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu wodoru do cząsteczek związków organicznych

uwodorniony adj
hydrogenated
(chemia, chemiczny) poddany uwodornieniu

uwodornić v
hydrogenate
(chemia, chemiczny) poddać procesowi technologicznemu polegającemu na katalitycznej reakcji wodoru ze związkami organicznymi

uwodziciel ˌuvɔˈʥ̑iʨ̑ɛl n
seducer
mężczyzna uwodzący kogoś

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
seduce
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
liberation
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie

uwolnić uˈvɔlʲɲiʨ̑ v
exempt
oswobodzić kogoś z jakichś ograniczeń lub od czegoś nieprzyjemnego
exonerate
z zarzutów: oczyścić
free liberate set free
wypuścić na wolność, oswobodzić
unbind unchain
usunąć więzy ograniczające ruchy
free oneself
wyrwać się z zamknięcia
get rid
wyzwolić się z jakichś ograniczeń lub od czegoś nieprzyjemnego

uwspólnotowić ˌufspulnɔˈtɔvʲiʨ̑ v
communitise
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenieść w wyłączne kompetencje Unii Europejskiej (o sferach zarządzania państwowego)

uwydatniać v
emphasise emphasize
pokazywać w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać na pierwszy plan
overlay
ujawniać się w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać się na pierwszy plan

uwzględniać v
respect
prośbę, życzenie, wniosek: spełnić, przychylić się do
take into account take into consideration account for
brać pod uwagę

uwłaczający adj
disparaging
przynoszący ujmę

uwłaszczenie n
affranchisement
(historia, historyczny, historycznie) nadanie chłopom na własność użytkowanej przez nich ziemi

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
addiction
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
sex addiction sexual addiction
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzależniony n
addict
osoba, która popadła w nałóg

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
justify motivate excuse found ground substantiate
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzasadnienie ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
explanation justification rationale
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie

uzasadniony adj
well-founded justified founded informed principled reasoned
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci adj
Uzbek
odnoszący się do Uzbeków
odnoszący się do Uzbekistanu lub jego obywateli (Uzbekistańczyków)

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci n
Uzbek
język urzędowy Uzbekistanu;

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
armament arms weaponry
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko
fittings
osprzęt, armatura
rigging
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyposażenie statku żaglowego, składające się z omasztowania, ożaglowania i olinowania

uzbrojony adj
armed gun-toting militarized strapped tooled up
posiadający broń przy sobie
developed
mający wyposażenie służące bytowaniu, przetrwaniu lub rozwojowi

uzbrojony po zęby adj
armed to the teeth
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzda n
bridle
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła;

uzdeczka n
habenula
(anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;

uzdolnienie n
ability aptitude endowment
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie

uzdolniony adj
gifted talented
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami

uzdrowiciel n
healer
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzdrowiciel wiarą n
faith healer
ten, który używa środków duchowych (takich jak modlitwa, nakładanie rąk), aby leczyć innych

uzdrowisko n
spa town health resort
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze

uzgadniać uzˈɡadʲɲäʨ̑ v
adjust coordinate
doprowadzać do zgodności
agree agree on negotiate
doprowadzać do zgody

uznanie uˈznãɲɛ n
acknowledgement recognition
szacunek, poważanie, podziw
discretion
ocena, wyczucie
recognition
przyjęcie za prawdę

uznawać uzˈnavaʨ̑ v
accredit honor honour
potwierdzać czyjeś prawa, pozycję, suwerenność
avow recognise recognize sanction
zgadzać się z czymś
consider
stwierdzać, że ktoś lub coś jest kimś lub czymś innym
stwierdzać, że ktoś lub coś ma określone cechy

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
complement
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje

uzupełnienie ˌuzupɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
addition supplement
to, co jest dopełnieniem, rozwinięciem, dodatkiem do czegoś

uzurpator ˌuzurˈpatɔr n
usurper
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
usurp
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

uzus ˈuzus n
common practice usus
utarty zwyczaj, ustalona praktyka

uzwojenie n
electromagnetic coil winding wire coil
(elektryczność) część obwodu magnetycznego odpowiedzialna za wytwarzanie strumienia magnetycznego

uzyskanie ˌuzɨˈskãɲɛ n
achieve acquire acquisition gain obtain obtainment
(rzeczownik odczasownikowy) od uzyskać

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
obtain
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać

uzębienie n
dentition set of teeth
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika;

ułamek uˈwãmɛk n
fraction
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
fraction part
fragment całości

ułamek masowy n
mass fraction
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny;

ułamek molowy n
mole fraction
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny;

ułamek niewłaściwy n
improper fraction top-heavy fraction
(matematyka, matematyczny) ułamek, w którym licznik jest większy lub równy mianownikowi

ułamek objętościowy n
volume fraction
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem;

ułamek sekundy uˈwãmɛk sɛˈkũndɨ idiom
fraction of a second
bardzo krótki odcinek czasu

ułan ˈuwãn n
uhlan lancer
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułaskawienie ˌuwaskaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
pardon reprieve
(potocznie, potoczny) dokument, którego podpisanie skutkuje ułaskawieniem (1.1)
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
facilitate ease simplify further
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

ułatwienie n
facilitation
to, co sprawia, że coś jest łatwiejsze

ułomność uˈwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
handicap lameness
kalectwo

ułomny adj
disabled handicapped
posiadający wady budowy ciała
imperfect defective
zawierający braki, niedoskonałości

uścisk ˈuɕʨ̑isk n
hug
otoczenie kogoś ramionami i przytulenie

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
smile
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
smile
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uśmiechnięty ˌuɕmʲjɛxʲˈɲɛ̃ntɨ adj
smiling
taki, który się uśmiecha

uśmierzać v
quell
powodować ustępowanie lub zakończenie
soothe mitigate numb relieve
(medycyna, medyczny) zmniejszać bądź usuwać objawy

uśmieszek uˈɕmʲjɛʃɛk n
smirk
niewyraźny uśmiech wyrażający często drwinę, ironię albo pogardę

uświęcać v
sanctify
sprawiać, by ktoś lub coś stawało się święte

użański adj
Uzhanian
związany z Użem (rzeką na Ukrainie i Słowacji)

użycie uˈʒɨʨ̑ɛ n
use usage
skorzystanie z czegoś, zastosowanie, posłużenie się czymś

użyszkodnik ˌuʒɨˈʃkɔdʲɲik n
luser
(slangowo) (informatyka, informatyczny) (żartobliwie) (czasem (pejoratywnie, pejoratywny)) użytkownik

użytecznie adv
usefully
w sposób użyteczny

użyteczność ˌuʒɨˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
usefulness
cecha czegoś, co przynosi pożytek, zaspokaja czyjeś potrzeby
(informatyka, informatyczny) miara wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika w odniesieniu do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych;

użytek uˈʒɨtɛk n
farmland
obszar ziemi będący w uprawie lub nadający się do uprawy
use
użycie, używanie, użytkowanie

użytkowanie ˌuʒɨtkɔˈvãɲɛ n
usufruct
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe;

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
user
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

użytkowy adj
usable useable utility
przeznaczony do użytku, dający się użytkować

używalność n
usability usableness useableness
przydatność do używania

używanie ˌuʒɨˈvãɲɛ n
use
(rzeczownik odczasownikowy) od używać

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
secondhand used pre-owned
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
use
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

używka uˈʒɨfka n
drug stimulant
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki

użyźniać uˈʒɨʑɲäʨ̑ v
fertilize fertilise
czynić glebę bardziej urodzajną, zwiększać jej żyzność

użyźnić v
enrich
zwiększyć urodzajność ziemi

vacatio legis vaˈkaʦ̑ʲjɔ ˈlɛɟis n
vacatio legis
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres pomiędzy uchwaleniem prawa a rozpoczęciem jego stosowania

vagina dentata n
vagina dentata
(psychologia, psychologiczny) mit seksualny traktujący o pochwie pożerającej penisa, utożsamiający męskie lęki wobec kobiet;

van vãn n
van
typ nadwozia samochodu osobowego do przewozu większej ilości osób;

vel vɛl conjunction
AKA alias
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)

vendergood n
Vendergood
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny opracowany przez Williama Jamesa Sidisa

vendémiaire n
Vendémiaire
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

ventôse n
Ventôse
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

verbum deponens ˈvɛrbũm dɛˈpɔ̃nɛ̃w̃s n
deponent verb
(gramatyka) czasownik, który przyjmuje formę strony biernej, ale ma znaczenie czynne lub zwrotne;

via ˈvʲi<sup>j</sup>a preposition
via
…służący do określenia miejscowości, przez którą przebiega trasa podróży lub transportu

vibrato vʲiˈbratɔ n
vibrato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze wibracji dźwięku lub głosu;

vice versa ˈvʲiʦ̑ɛ ˈvɛrsa adv
vice versa
(żartobliwie) wzajemnie
na odwrót, odwrotnie

vipassana ˌvʲipasˈːãna n
vipassana
technika medytacyjna w buddyzmie therawada;

virga ˈvʲirɡa n
virga
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz zmieniający się w parę wodną przed spadnięciem na ziemię;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z dwóch podstawowych znaków notacji neumatycznej;

vis comica n
vis comica
zdolność do wywoływania śmiechu

vivace vʲiˈvaʧ̑ɛ adv
vivace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) żywo, z temperamentem

vivace vʲiˈvaʧ̑ɛ n
vivace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie żywo, z temperamentem;

vlog vlɔk n
vlog
blog złożony z zapisów wideo, najczęściej krótkich filmików, w których autor wypowiada się na aktualne tematy lub opowiada o wydarzeniach ze swojego życia

vloger ˈvlɔɡɛr n
vlogger
autor vloga

vogueing n
vogueing
(choreografia, choreograficzny) housowy taniec imitujący zachowanie modelek na pokazie mody

voguing n
vogue voguing
(choreografia, choreograficzny) stylizowany, nowoczesny taniec house, wywodzący się z późnych lat 80., który wyewoluował ze sceny baletowej Harlemu z lat 60. XX wieku

vostro n
loro vostro
(bankowość, bankowy) rachunek innego banku utrzymywany w naszym banku do celów rozliczeniowych

voyeurystyczny adj
voyeuristic
związany z voyeuryzmem, dotyczący voyeuryzmu

w f v vu n
w
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta ósma litera polskiego alfabetu;

w f v vu preposition
at on
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności
in at
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
into
…określający kierunek czynności

w biały dzień ˈv‿bʲjawɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ adv
in broad daylight
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie

w bród v‿brut indefiniteCardinalNumeral
aplenty
mając czegoś bardzo dużo

w celu ˈf‿ʦ̑ɛlu
in order to
przyłącza określenie celu, w jakim ktoś działa; aby, by

w chuj f‿xuj
shitload
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, całe mnóstwo

w ciągu ˈfʲ‿ʨ̑ɔ̃ŋɡu
for over within
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń

w ciąży adj
pregnant
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w ciąży adv
pregnantly
(fizjologia, fizjologiczny) gdy trwa okres ciąży, typowo dla ciąży

w czepku urodzony ˈf‿ʧ̑ɛpku ˌːrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
born with a silver spoon in one's mouth
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto ma dużo szczęścia

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
in private
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dobie adv
in the day
odnosi omawiane zjawisko do punktu czasowego, albo przedziału czasowego, w którym miało miejsce

w dobrej wierze ˈv‿dɔbrɛj ˈvʲjɛʒɛ idiom
in good faith
robić coś pod wpływem dobrej woli, z przekonaniem o słuszności; mieć dobre intencje

w dodatku adv
moreover on top of that to boot additionally also in addition
ponadto, dodatkowo, poza tym, oprócz tego

w drobny mak ˈv‿drɔbnɨ ˈmak adv
into a fine powder
na bardzo drobne części

w dół
down
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji

w dół adv
adown down downhill downslope downwardly downwards
w kierunku tego, co znajduje się niżej; coraz niżej

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ
in the form
w postaci czegoś

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ adj
fit in fine fettle in good shape in good trim
w dobrej kondycji

w grudniu po południu ˈv‿ɡrudʲɲu ˌpɔ‿pɔˈwudʲɲu adv
when hell freezes over
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) w nieokreślonej, niepewnej przyszłości; nie wiadomo kiedy

w górę ˈv‿ɡurɛ adv
up upwards uphill upward
określenie kierunku powyżej czegoś
upstream
(hydrologia, hydrologiczny) w kierunku źródła

w głównej mierze adv
for the most part
gdy podkreślamy nasz główny motyw, dla którego coś robimy

w imieniu v‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu
in the name of
w czyimś upoważnieniu

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
for the sake of
ze względu na jakąś wartość
in the name of
dla kogoś

w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego interjection
in the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę

w każdym calu ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈʦ̑alu idiom
to the fingertips
pod każdym względem

w każdym razie ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈraʑɛ idiom
in any case
tak czy inaczej, niezależnie od tego, co było powiedziane

w koło adv
all around
w każdą ze stron
all the time
w sposób nieustanny, ciągły
around
dookoła własnej osi
po okręgu

w kształcie
in the shape of
nadając lub przybierając kształt czegoś

w kwiecie wieku ˈf‿kfʲjɛ̇ʨ̑ɛ ˈvʲjɛku idiom
in one's prime
w pełni sił/życia, w najlepszym okresie życia, w rozkwicie

w lewo adv
left to the left
w kierunku, który znajduje się po lewej stronie

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
in a split second in a twinkling in the blink of an eye in the twinkling of an eye
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

w międzyczasie ˌv‿mʲjɛ̃nʣ̑ɨˈʧ̑aɕɛ idiom
meanwhile in the meantime meantime
(potocznie, potoczny) między jednym wydarzeniem a drugim

w moich oczach ˈv‿mɔ<sup>j</sup>ix ˈɔʧ̑ax adv
in my eyes
moim zdaniem, według mojej opinii

w najgorszym wypadku
at worst
…wskazująca na to, że coś będzie gorsze od pozostałych możliwości, nawet jeśli nie byłoby złe

w najlepszym wypadku
at best
…wskazująca na to, że nawet jeśli coś jest złe, to będzie lepsze od innych możliwości

w nocy adv
by night
gdy jest ciemno

w nocy wszystkie koty są czarne ˈv‿nɔʦ̑ɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈʧ̑arnɛ proverb
all cats are grey in the dark at night all the cats are black
gdy nie zna się sytuacji, można się łatwo pomylić w ocenie

w obliczu
in the face of up against
(podniośle) wskazuje na zaistniałą, niejako przymusową okoliczność

w obrębie
within
wskazuje na zakres, dziedzinę

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
at all
z przeczeniem: zupełnie, nic a nic
generally in general
ogólnie, w sumie, podsumowując

w pierwszej kolejności ˈf‿pʲjɛrfʃɛj ˌkɔlɛjˈnɔɕʨ̑i idiom
in the first place
najpierw

w pizdu f‿pʲizˈdu
shitload
(wulgarnie, wulgaryzm) dużo

w pocie czoła ˈf‿pɔʨ̑ɛ ˈʧ̑ɔwa adv
in the sweat of one's brow
z wielkim wysiłkiem

w poprzek
across over
przyimek wskazujący, że coś znajduje się lub porusza prostopadle do długości danego obiektu

w poprzek adv
crosswise crossways
prostopadle do dłuższego boku

w porządku interjection
OK all right
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś
OK all right okay
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe

w postaci
in the form of
w formie czegoś

w przeciwieństwie do ˌf‿pʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfʲjɛ ˈdɔ
as opposed to unlike
przeciwnie w porównaniu do czegoś, inaczej niż coś

w przeciwnym razie
else elsewise if not otherwise
łączy dwie części wypowiedzi, sugerując, że jeśli coś nie będzie spełnione, to wyniknie z tego coś często nieprzychylnego

w przybliżeniu adv
about approximately or so approximatively in the ball park somewhere around
blisko, ale niedokładnie tak

w przód adv
onward
w kierunku przed obserwatorem

w ramach
as part of
w określonym przedziale; nie wykraczając poza określone normy, przedziały, dyrektywy itp.

w razie
in case of
wskazuje na warunek

w rzeczywistości ˌv‿ʒɛʧ̑ɨvʲiˈstɔɕʨ̑i adv
in reality
naprawdę, w istocie, istotnie, faktycznie, rzeczywiście

w sosie własnym adv
in brine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w naturalnej zawiesinie z danego mięsa

w sposób adv
in a way
w jakimś stylu

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
against to toward towards
wobec, do, względem
in comparison with
w porównaniu z

w sumie f‿sũmˈjɛ adv
total
na moment zakończenia jakiegoś przedsięwzięcia

w swoim czasie ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ˈʧ̑aɕɛ adv
at the right time
w odpowiednim, właściwym momencie

w szczególności adv
in particular particularly specifically notably
szczególnie, zwłaszcza

w tym f‿tɨ̃m adv
including
włącznie z
therein
połączenie w + to

w ukryciu adv
doggo in secret ulteriorly
tak, by inni nie wiedzieli

w wyniku
accordingly as a result of
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia

w zależności od vza.lɛʐˈnɔɕ.t͡ɕi ɔt
depending on
wskazuje na czynniki, od których zależy stan opisywany; wykładnik zależności

w zamian adv
in exchange in return
dając albo otrzymując coś za coś

w zasięgu ręki adv
within arm's reach within reach
(przenośnie, przenośnia) coś jest łatwo dostępne, łatwo osiągalne
coś jest w pobliżu, niedaleko, na wyciągnięcie ramienia

w związku z ˈvzvjɔw̃s.ku s
in connection with
wskazuje na okoliczność powiązaną z treścią zdania; wykładnik przyczyny

w związku z czym
and therefore
…używana w budowie współrzędnego zdania wynikowego

w ślad za ˈfʲ‿ɕlad ˈza
following
(idąc, podążając) za kimś

w ślimaczym tempie fʲ‿ɕlʲĩˈmaʧ̑ɨ̃m ˈtɛ̃mpʲjɛ adv
at a snail's pace
bardzo wolno

w środku
at the dead of in the dead of in the middle of
wskazuje na moment w połowie jakiegoś okresu
in the centre in the center
wskazuje na położenie w centralnym punkcie lub części

w środku adv
inside in the middle
we wnętrzu czegoś

w żywe oczy idiom
bald-faced unblushingly
bezpośrednio, wprost

w żółwim tempie ˈv‿ʒuwvʲĩm ˈtɛ̃mpʲjɛ adv
at a turtle's pace
bardzo wolno - tak wolno, jak porusza się żółw

wabić v
lure attract
działać przyciągająco
be call
o zwierzętach: nazywać się

wacha ˈva.xa n
wahoo
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
fan
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
range fan
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność

wachlarzowaty adj
fan-shaped
przypominający wachlarz, mający kształt wachlarza

wachta n
watch
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) grupa marynarzy pełniących służbę
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) służba pełniona przez marynarza na statku

wacik ˈvaʨ̑ik n
swab cotton ball
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu

wada ˈvada n
fault flaw
ujemna cecha charakteru

wadery vaˈdɛrɨ n
waders
(łowiectwo, łowiecki) (rybołówstwo, rybacki) rodzaj ochronnego ubrania z nieprzemakalnego materiału mającego formę butów połączonych ze spodniami sięgającymi pod pachy i używanego przez myśliwych i rybaków

wadi n
wadi
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;

wadliwie vaˈdlʲivʲjɛ adv
faultily
w sposób wadliwy, nieprawidłowy

wadliwy vaˈdlʲivɨ adj
faulty
mający wady, usterki, defekty, braki lub błędy

wafel n
wafer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko złożone z kilku warstw wafla (1.1), przełożonych określonym nadzieniem
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę

waga ˈvaɡa n
importance weight
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość
scales balance
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
weight
(potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2)

waga ciężka n
heavyweight
(sport, sportowy) najwyższa kategoria wagowa w sportach walki;

wagabunda ˌvaɡaˈbũnda n
vagabond
(książkowy) człowiek lubiący się włóczyć

wagarować v
ditch skip skip off skip school
opuszczać zajęcia szkolne samowolnie, bez uzasadnionej przyczyny

wagarowicz n
truant
(edukacja, edukacyjny) uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje

wagarowiczka n
truant
(edukacja, edukacyjny) uczennica chodząca na wagary, opuszczająca lekcje

wagary vaˈɡarɨ n
truancy jigging wagging
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;

waginoplastyka n
vaginoplasty
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny mający na celu utworzenie lub odtworzenie pochwy;

wagnerowiec n
Wagnerite
(wojskowość, wojskowy) członek Grupy Wagnera, prywatnej firmy wojskowej powiązanej z Federacją Rosyjską

wagon ˈvaɡɔ̃n n
wagon car carriage
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagon restauracyjny n
dining car buffet car
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji

wagon sypialny n
sleeping car
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla sypialni

wagonownia n
car barn depot
(kolejnictwo) pomieszczenie do postoju, remontów i konserwacji wagonów;

wagotonia n
vagotonia
(medycyna, medyczny) stan wzmożonego napięcia nerwu błędnego lub układu przywspółczulnego

wagowy adj
ponderal
(fizyka, fizyczny) związany z wagą, dotyczący wagi

wahabicki ˌwaxaˈbʲiʦ̑ʲci adj
Wahhabi Wahabi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z wahhabizmem

wahabita ˌwaxaˈbʲita n
Wahabi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik wahhabizmu

wahadło n
pendulum
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wahadłowiec ˌvaxadˈwɔvʲjɛʦ̑ n
space shuttle shuttle
(astronautyka, astronautyczny) statek kosmiczny zdolny do wielokrotnego startu i powrotu na Ziemię;

wahanie vaˈxãɲɛ n
fluctuation
zmienność określonej wielkości (cen, temperatur) w określonych granicach
hesitation
brak zdecydowania
swing
ruch okresowy zbliżony do ruchu wahadła

wahać ˈvaxaʨ̑ v
hesitate
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią

waka ˈwaka n
waka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryki, klasyczna poezja japońska

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
vacation holiday
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

wakame n
wakame
(spożywczy) rodzaj jadalnych glonów morskich z gatunku undaria pierzastodzielna, składnik kuchni dalekowschodnich

wakat ˈvakat n
vacancy
wolna posada, nieobsadzone stanowisko

wakeboard n
wakeboard
(sport, sportowy) szeroka deska używana do płynięcia po wodzie w wakeboardingu

wakeboarding n
wakeboarding
(sport, sportowy) dyscyplina sportu wodnego, polegająca na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;

wakuola n
vacuole
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym;

wal val n
whale
(zoologia, zoologiczny) nazwa niektórych gatunków wielorybów

wal grenlandzki n
Greenland right whale bowhead whale
(zoologia, zoologiczny) Balaena mysticetus Linnaeus, wieloryb występujący w morzach arktycznych i subarktycznych;

walabia n
wallaby
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Wallabia Trouessart, rodzaj torbacza z podrodziny kangurów;

walatka n
egg fight egg tapping
(etnografia, etnograficzny) wielkanocny zwyczaj stukania się jajkami;

walc valʦ̑ n
waltz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walc wiedeński n
Viennese waltz
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;

walcowaty adj
cylindrical
taki, który przypomina kształtem walec

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
fight struggle
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walczyć z wiatrakami ˈvalʧ̑ɨʥ̑ ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi v
tilt at windmills
walczyć z wytworami własnej wyobraźni

walec ˈvalɛʦ̑ n
cylinder
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)
roller road roller
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;

waleczność vaˈlɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
bravery prowess
wyjątkowe poświęcenie walce, odwaga; cecha tego, kto jest waleczny

waleczny vaˈlɛʧ̑nɨ adj
brave
odznaczający się męstwem, odwagą w walce

walencja n
valency connotation
(językoznawstwo, językoznawczy) zdolność otwierania pozycji w wyrazie, które mogą być zajęte przez inne elementy gramatyczne lub leksykalne;

walenie vaˈlɛ̃ɲɛ n
pounding
(rzeczownik odczasownikowy) od walić

walentynka ˌvalɛ̃nˈtɨ̃nka n
valentine
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji
osoba obdarowana z okazji walentynek

walet ˈvalɛt n
jack knave
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

waleń ˈvalɛ̃ɲ n
whale
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do rzędu waleni

waleń biskajski n
North Atlantic right whale
(zoologia, zoologiczny) Eubalaena glacialis Müller, duży morski ssak z rodziny walowatych, występujący w północnym Atlantyku;

walgancyklowir n
valganciclovir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) farmaceutyk przeciwwirusowy używany do leczenia i zapobiegania cytomegalii; prolek gancyklowiru (jego ester L-walinowy)

walidator ˌvalʲiˈdatɔr n
validator
(informatyka, informatyczny) program sprawdzający poprawność dokumentu o określonej składni;

walina n
valine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kwas aminoizowalerianowy;

walizka vaˈlʲiska n
suitcase valise
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić ˈvalʲiʨ̑ v
fire shoot
(potocznie, potoczny) strzelać z broni
punch
(potocznie, potoczny) mocno coś lub kogoś uderzać

walić głową o mur ˈvalʲiʥ̑ ˈɡwɔvɔ̃w̃ ɔ‿ˈmur idiom
beat one's head against a stone wall
bezskutecznie próbować dokonać czegoś; walczyć z przeciwieństwami niemożliwymi do pokonania

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
wank jerk off fap beat one's meat frig whack off
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walić po głowie v
scold
(żartobliwie) karcić kogoś

walka ˈvalka n
fight
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego
fight struggle
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu
struggle
(przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś

walka z wiatrakami ˈvalka ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi idiom
tilting at windmills
walka z czymś nierealnym, urojonym
wild-goose chase
walka beznadziejna, bez szans na powodzenie

walkiria n
valkyrie
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walkman ˈwɔkmɛ̃n n
walkman
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;

walkower valˈkɔvɛr n
W.O. walkover
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;

walny ˈvalnɨ adj
decisive
mający decydujące znaczenie

walor ˈvalɔr n
value quality virtue advantage
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna

waloński adj
Walloon
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
Walloon
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waltornia valˈtɔrʲɲa n
French horn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

waltornista n
hornist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na waltorni

waluta vaˈluta n
currency
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wamp vãmp n
vamp
demoniczna, uwodzicielska kobieta

wampir ˈvãmpʲir n
vampire
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
vampire bat vampire
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wampirzyca n
vampiress
kobieta-wampir

wampirzyca piekielna n
vampire squid
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Vampyroteuthis infernalis, gatunek głębinowego głowonoga z rodziny wampirzycowatych;

wanad ˈvãnat n
vanadium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
vandal
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalski adj
Vandal Vandalic
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wandalami, dotyczący Wandalów

wandalski n
Vandal
(językoznawstwo, językoznawczy) język wandalski, wymarły język germański;

wandelia vãnˈdɛlʲja n
candiru
(ichtiologia, ichtiologiczny) Vandellia cirrhosa, pasożytnicza ryba z dorzecza Amazonki i Orinoko

wanderlust n
wanderlust
zamiłowanie do włóczęgi, tęsknota za podróżami, pociąg do podróżowania

wanilia vãˈɲilʲja n
vanilla
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanillin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
bathtub bath
duże naczynie do kąpieli

wanta ˈvãnta n
shroud
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;

waper n
vaper
(slangowo) (zobacz) e-palacz

wapiennik n
lime kiln limekiln
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;

wapienny adj
limestone
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
limestone
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapiti n
wapiti
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;

wapno n
lime burnt lime quicklime slaked lime
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapno sodowane n
soda lime
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;

wapń vapʲɲ̊ n
calcium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

warajski n
Waray
(językoznawstwo, językoznawczy) język austronezyjski używany w trzech filipińskich prowincjach;

waran ˈvarãn n
monitor lizard goanna biawak
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

waran z Komodo n
Komodo dragon
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;

warcab n
piece
pionek w grze w warcaby

warcaba n
piece
pionek warcabowy

warcabiarz n
checkers player draughts player
osoba grająca w warcaby

warcabista n
checkers player draughts player
osoba grająca w warcaby

warcabnica ˌvarʦ̑abʲˈɲiʦ̑a n
chessboard
plansza do warcabów

warcaby n
checkers draughts
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
piglet pigling shoat shote
młode świni domowej w pierwszym roku życia
piglet pigling shoat shote squeaker
młode dzika w pierwszym roku życia;

warczeć v
growl snarl gnar gnarr
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku
snap
(potocznie, potoczny) mówić opryskliwie
throb whirr whir
o urządzeniach wydawać niskie dźwięki przy pracy

warenik n
varenik varenyk
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowany pierożek, tradycyjnie przygotowywany w kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;

wareski adj
Varangian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Waregami, dotyczący Waregów

warfaryna n
warfarin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
lip
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

warga sromowa n
labium
(anatomia, anatomiczny) każdy z czterech parzystych fałdów skórnych u wejścia do kobiecej pochwy;

wargowy adj
labial
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust

wariacko varʲˈjaʦ̑kɔ adv
madly
w sposób wariacki, szalony

wariancja varʲˈjãnʦ̑ʲja n
variance
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;

wariant ˈvarʲjãnt n
variant
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
lunatic fool madman loony
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

wariograf n
polygraph
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

wariować v
freak out freak
(potocznie, potoczny) zachowywać się nieobliczalnie, szalenie, nienormalnie; tracić zmysły
go mad go crazy go doolally go insane
(potocznie, potoczny) zapadać na chorobę psychiczną
diddle
(potocznie, potoczny) być hałaśliwym w zachowaniu lub zabawie

warknięcie n
snarl
odgłos wydawany przez zezłoszczonego psa

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
braid
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)
braid plait plat
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warkoczyk varˈkɔʧ̑ɨk n
pigtail
(zdrobniale) od: warkocz

warna ˈvarna n
varna
klasa społeczna w tradycyjnym indyjskim podziale społecznym, dzieląca się dalej na kasty;

warownia n
fortress
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem

warowny vaˈrɔvnɨ adj
fortified
umocniony w celu przetrwania oblężenia

warroza n
varroosis
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);

warstwa ˈvarstfa n
layer
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn
grupa społeczna wyróżniona ze względu na pewną hierarchię;
stratum layer
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych;

warstwownica ˌvarstfɔvʲˈɲiʦ̑a n
coal gate
(technologia, technika, techniczny) element kotła rusztowego regulujący wysokość warstwy dostarczanego do kotła paliwa

warstwowo adv
in layers
warstwami, jedna na drugiej

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
stratified lamellar laminal laminar layered stratal
złożony z warstw

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
Varsovian man of Warsaw
mieszkaniec Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
Varsovian Warsaw
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warsztat ˈvarʃtat n
bench
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
workshop
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi

warsztat tkacki n
loom
(włókiennictwo) proste urządzenie do wytwarzania tkanin nazywane również krosnem ręcznym;

wart vart adj
worth
posiadający pewną wartość

warta ˈvarta n
sentry
straż pełniona przez jedną lub kilka osób;

wartki ˈvartʲci adj
lively rapid swift
szybko płynący

warto ˈvartɔ v
worth
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające)

wartować v
keep watch stand guard stand watch
(potocznie, potoczny) pełnić wartę

wartownia varˈtɔvʲɲa n
guardroom
pomieszczenie dla wartowników

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
valuable precious worthful
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
value
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
value principle
zwykle lm zasada moralna, przekonanie
value worth
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
value worth merit
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny

wartość własna n
eigenvalue
(matematyka, matematyczny) skalar, dla którego istnieje pewien niezerowy wektor, którego obraz przez dane przekształcenie liniowe równy jest iloczynowi tego skalara i tego wektora;

waruj ˈvaruj interjection
down
komenda dla psa, aby ten przywarł do ziemi w pozycji oczekującej

warunek vaˈrũnɛk n
condition requirement
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warunki n
conditions terms
stan rzeczy

warunkować v
condition
stanowić warunek czego; wpływać na przebieg
determine
modyfikować zachowanie

warunkowo adv
conditionally
w zależności od warunków

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
conditional
(przymiotnik) od: warunek

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
variscite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

warzelnia n
brewhouse
zakład zajmujący się warzeniem piwa, soli lub innych produktów spożywczych lub użytkowych

warzucha n
scurvy-grass
(botanika, botaniczny) Cochlearia L., niska roślina należąca do rodziny kapustowatych;

warzucha tatrzańska n
Tatra scurvy-grass
(botanika, botaniczny) Cochlearia tatrae Borbás, gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, endemit tatrzański;

warzywna n
vegetable soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa na warzywach

warzywnia warzywna n
açaí palm
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych;

warzywniak vaˈʒɨvʲɲak n
greengrocer's
mały sklep, budka lub stragan z warzywami i owocami

warzywny vaˈʒɨvnɨ adj
vegetable
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw

warzywo vaˈʒɨvɔ n
vegetable
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

warzyć ˈvaʒɨʨ̑ v
brew
przygotowywać piwo

warząchew vaˈʒɔ̃w̃xɛf n
ladle
(gastronomia) duża łyżka kuchenna, zwykle drewniana

wasabi n
wasabi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych

wasal ˈvasal n
vassal
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;

wasalizacja n
vassalisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzależnienie, uczynienie poddanym

wasz vaʃ pronoun
your yours
2. (osoba) lm

waszyngtończyk ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Washingtonian
mieszkaniec Waszyngtonu, stołecznego miasta Stanów Zjednoczonych

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
candyfloss cotton candy
(zobacz) wata cukrowa
cotton wool absorbent cotton cotton batting glass wool surgical cotton wool
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
candy floss cotton candy fairy floss
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wataha vaˈtaxa n
pack
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików;

waterboarding n
waterboarding
tortura polegająca na polewaniu wodą głowy więźnia, przywiązanego z głową poniżej reszty ciała, co daje odczucie topienia się

watomierz n
wattmeter
(elektryczność) miernik elektryczny wskazujący moc czynną badanego urządzenia lub obwodu;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
laurel
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie
laurel laurus
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

waza ˈvaza n
soup tureen
duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu;
vase
duże, wysmukłe i ozdobne naczynie z ceramiki, kamienia albo metalu

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasectomy
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vaseline petrolatum petroleum jelly white petrolatum
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazon ˈvazɔ̃n n
vase
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wał vaw n
rampart
rodzaj nasypu, usypisko z ziemi, naturalne lub sztuczne
roller
narzędzie w kształcie walca osadzonego w ramie na osi, służące do ugniatania i wyrównywania gruntu, nawierzchni dróg itp.

wałach ˈvawax n
gelding
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałaski adj
Vlachic
odnoszący się do Wałachów, związany z Wałachami

wałek ˈvawɛk n
roller
przedmiot przypominający cylinder

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
rolling pin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

wałkoń n
idler lazybones sluggard dawdler loafer dead-beat
osoba, której nie chce się pracować

wałęsać się v
knock about knock around
(potocznie, potoczny) chodzić bez celu

ważka ˈvaʃka n
dragonfly dragon-fly
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważka płaskobrzucha n
broad-bodied chaser broad-bodied darter
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Libellula depressa L., gatunek latającego owada z rodziny ważkowatych, o ciele krępym i spłaszczonym;

ważniak n
big wig bigwig
(potocznie, potoczny) osoba zarozumiała

ważnie adv
validly
mając moc prawną, obowiązując

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
importance
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie
validity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) cecha tego, co ważne, mające moc prawną

ważny ˈvaʒnɨ adj
high-powered
mający odpowiedzialne stanowisko, duże wpływy
important germane
mający duże znaczenie
valid
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
weigh
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
take up
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) mieć rozmiar
weigh
mieć jakiś ciężar, masę

wbijać ˈvbʲijäʨ̑ v
drive hammer nail plunge sink
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk

wbić nóż w plecy ˈvbʲiʨ̑ ˈnuʃ ˈf‿plɛʦ̑ɨ v
stab someone in the back
zdradzić kogoś, w podstępny, haniebny sposób przyczynić się do czyjejś klęski, do czyjegoś niepowodzenia

wbrew vbrɛf preposition
against contrary to
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś

wcale ˈfʦ̑alɛ adv
fairly quite
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom
not at all
…używany z przeczeniem „nie”, komunikujący, że jakiś stan nie dotyczy wspomnianego obiektu

wcale ˈfʦ̑alɛ particle
but
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej
not at all
…(potocznie, potoczny) zaprzeczająca sądowi wyrażonemu przez rozmówcę

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
enter go into
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.

wchodzić w grę ˈfxɔʥ̑iʥ̑ ˈv‿ɡrɛ idiom
enter the equation
być branym pod uwagę; uczestniczyć, stanowić część jakiegoś przedsięwzięcia

wchodzić w paradę v
get in the way
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przeszkadzać, wtrącać się

wchodzić w skład idiom
be part of belong to form part of
zawierać się w czymś; być na liście czegoś

wchodzić w życie idiom
become effective come into force enter into force
zaczynać obowiązywać, stawać się stosowanym, używanym

wchłaniać v
absorb
czynić częścią większej całości, np. grupy
absorb take in
wciągać w siebie, chłonąć, wsysać
soak in
być wciąganym, wsysanym

wcielenie n
embodiment incarnation
(rzeczownik odczasownikowy) od wcielić

wcinać ˈfʲʨ̑ĩnaʨ̑ v
cut in
(potocznie, potoczny) natrętnie przerywać komuś rozmowę

wciskać v
force
(potocznie, potoczny) zmuszać do przyjęcia czegoś
palm off on palm off onto
(potocznie, potoczny) namawiać nachalnie do kupna
pull
wkładać z trudem coś ciasnego
push
naciskać przycisk, jakiś mechanizm dźwigniowy
squeeze
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wlewać do czegoś wyciskany sok
thrust
przyciskając, umieszczać w czymś ciasnym lub tam, gdzie jest mało miejsca
squeeze
dostawać się z trudem

wcisnąć gaz do dechy ˈfʲʨ̑isnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ v
put the pedal to the metal
(potocznie, potoczny) nacisnąć pedał gazu do oporu, maksymalnie zwiększając szybkość

wciągać ˈfʲʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
absorb
o książce, filmie, grze: absorbować
breathe in
wprowadzać do płuc oddechem
draw into a trap
wprowadzić kogoś w kłopotliwą sytuację
lift pull up
ciągnąc coś, unosić to do góry
pull in
ciągnąc coś, wprowadzić to do wewnątrz czegoś

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
continuously keep do
powtarzając jakąś czynność wiele razy
still
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
holiday vacation
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
early
taki, który jest u swojego początku
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory

wcześniactwo fʧ̑ɛɕˈɲaʦ̑tfɔ n
premature birth preterm birth
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży

wcześniak ˈfʧ̑ɛɕɲak n
preemie preterm baby preterm infant
dziecko urodzone w wyniku przedwczesnego porodu

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
early
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
ago
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
yesterday
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
yesterday
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
yesterday
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdech n
inhalation inspiration breath indrawn breath
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego

wdowa ˈvdɔva n
black widow black widow spider widow spider
(zoologia, zoologiczny) Latrodectus, rodzaj pająków z rodziny omatnikowatych;
widow
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu

wdowi grosz ˈvdɔvʲi ˈɡrɔʃ n
widow's mite
(książkowy) niewielka kwota przekazana kosztem wyrzeczeń przez osobę niezamożną

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
widower widowed
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
widowhood widowerhood
bycie wdową lub wdowcem

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
inhale breathe
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdziać v
enrobe
o rzeczy zakładanej na siebie założyć

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
gratitude thankfulness gratefulness
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
graceful
pełen wdzięku, gracji
grateful thankful
pełen wdzięczności

wdzięk vʲʥ̑ɛ̃ŋk n
charm cuteness grace gracefulness
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
webinar
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

weduta vɛˈduta n
veduta
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta;

wedutysta n
vedutista
(sztuka) malarz miejskich krajobrazów: twórca wedut

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
Vedic
dotyczący wedyzmu

według ˈvɛdwuk preposition
according to accordingly
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
weekend
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegan veganist
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganina n
plant-based meat vegan meat
(potocznie, potoczny) (spożywczy) wegański zamiennik mięsa

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganism
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

weganizować v
veganise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) opracowywać wegańską wersję potrawy tradycyjnie zawierającej składniki pochodzenia zwierzęcego

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
cruelty-free
(rzadki, rzadko używany) stworzony bez użycia produktów pochodzenia zwierzęcego, (także, też) nietestowany na zwierzętach
vegan
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu
vegan plant-based
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)

wege ˈvɛɡɛ adj
veg
(potocznie, potoczny) wegetariański, (także, też) wegański

wegeburger n
veggie burger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegański lub wegetariański kotlet przygotowany (na przykład) z ciecierzycy, kaszy jaglanej, fasoli, soczewicy itd.

wegetacja n
vegetating
(przenośnie, przenośnia) życie człowieka bez aspiracji i perspektyw rozwoju
vegetation
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny

wegetacyjny adj
vegetative
związany z wegetacją, odnoszący się do wegetacji

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
vegetarian
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vegetarianism
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
vegetarian
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wegetariańsko adv
in a vegetarian manner
w sposób wegetariański

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
vegetative
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu

wegetować v
vegetate
(przenośnie, przenośnia) ledwo bytować, bez perspektywy lepszej przyszłości

wehikuł vɛˈxʲikuw n
vehicle conveyance
(żartobliwie) środek transportu

wehikuł czasu vɛˈxʲikuw ˈʧ̑asu n
time machine
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie;

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
entrance
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć

wek n
Weck jar
słoik z pokrywką ze szkła, szczelnie zamykany za pomocą gumowej uszczelki i metalowego zacisku, przeznaczony do przechowywania przetworów

weksel ˈvɛksɛl n
bill of exchange
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;

weksylolog n
vexillologist
specjalista w dziedzinie weksylologii, czyli nauki o flagach, sztandarach i chorągwiach

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vexillology
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

weksylologiczny adj
vexillologic
dotyczący weksylologii

wektor ˈvɛktɔr n
vector
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
(informatyka, informatyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie
(informatyka, informatyczny) tablica jednowymiarowa;
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;

wektor własny n
eigenvector
(matematyka, matematyczny) niezerowy wektor, którego obraz przez przekształcenie liniowe równy jest temu wektorowi pomnożonemu przez skalar (tzw. wartość własną);

wektorowy ˌvɛktɔˈrɔvɨ adj
vector
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) mający oprócz wartości liczbowej kierunek i zwrot
(matematyka, matematyczny) składający się z wektorów, uwzględniający własności wektorów

welin ˈvɛlʲĩn n
vellum
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

welocyped ˌvɛlɔˈʦ̑ɨpɛt n
velocipede
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;

welodrom n
velodrome
(sport, sportowy) owalny tor do wyścigów w kolarstwie torowym

welomobil n
velomobile bicycle car
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

welur ˈvɛlur n
velour
(włókiennictwo) tkanina osnowowa z krótkim włosem tworzącym okrywę runową, rodzaj pluszu

welurowy adj
velour velours
(rzemiosło, rzemieślniczy) (włókiennictwo) wykonany z weluru

wena ˈvɛ̃na n
afflatus
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia
vein
(dawniej, dawny) (anatomia, anatomiczny) żyła

wendeta n
vendetta
(etnografia, etnograficzny) zasada prawa zwyczajowego, że przestępstwo dokonane przez członków jednej grupy na osobach z innej grupy tej samej społeczności wymaga krwawego odwetu na sprawcy tego aktu lub na jego krewnych, aby zmazać hańbę

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
Venetian
mieszkaniec Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
Venetian Venetan
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
Venetan Venetian
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
venereologist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
venereology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

weneryczny adj
venereal
(medycyna, medyczny) przenoszony drogą płciową

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
Venezuelan
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wenlafaksyna n
venlafaxine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2

wentyl n
valve
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole)

wentylacja n
ventilation
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach

wentylacyjny adj
ventilation ventilatory
związany z wentylacją

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
fan ventilator exhauster
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wenusjański adj
Venusian
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

weranda vɛˈrãnda n
porch piazza stoop stoep veranda verandah
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbalny adj
verbal
wyrażony przy pomocy słów

werbel ˈvɛrbɛl n
snare drum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;

werbena n
verbena vervain
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju werbena (1.1)

werbena pospolita n
common verbena common vervain
(systematyka) (botanika, botaniczny) Verbena officinalis L., gatunek rośliny z rodziny werbenowatych;

werbista n
Verbite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena;

werbować v
recruit
namawiać kogo do udziału w czymś
pozyskiwać zwolenników
recruit enlist
(wojskowość, wojskowy) zaciągać do wojska

werdykt ˈvɛrdɨkt n
verdict
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp.

wermiszel n
angel-hair pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) makaron krajany na bardzo cienkie nitki

wermut n
vermouth
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
vernacular
rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)
nieliteracki, niestandardowy, terytorialny, ludowy – w odniesieniu do odmiany języka;
zwyczajowy, potoczny, popularny, nienaukowy – w odniesieniu do nazewnictwa biologicznego;

weroński adj
Veronese
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony

wers vɛrs n
line
podstawowa jednostka wersyfikacyjna, najczęściej złożona z jednej linijki tekstu

wersalka vɛrˈsalka n
sofa bed
rozkładane łóżko, które po złożeniu tworzy kanapę

wersja ˈvɛrsʲja n
version
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wersor ˈvɛrsɔr n
versor
(matematyka, matematyczny) wektor o długości równej 1, zwykle stanowiący bazę przestrzeni (określający układ współrzędnych);

wertykał vɛrˈtɨkaw n
vertical circle
(astronomia, astronomiczny) półokrąg koła wielkiego lub koło wielkie sfery niebieskiej przechodzące przez zenit i nadir, prostopadłe do horyzontu;

weryfikacja n
screening vetting
sprawdzenie kwalifikacji czy przydatności
verification
sprawdzenie zgodności z prawdą

weryfikowalny adj
verifiable
taki, który da się zweryfikować, możliwy do sprawdzenia

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
verify check
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś

wesele vɛˈsɛlɛ n
wedding reception
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

weselny vɛˈsɛlnɨ adj
wedding
dotyczący wesela, przyjęcia z okazji ślubu

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
amusement park funfair
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
merrily amusingly gaily jauntily
w pogodnym nastroju

wesołość vɛˈsɔwɔɕʨ̑ n
cheerfulness
(książkowy) wesoły nastrój, dobra atmosfera; radość, beztroska

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
cheerful merry
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
lively
taki, który wprawia w dobry humor

westalka n
vestal virgin
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
sigh gasp
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

western ˈwɛstɛrn n
western
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;

westfalski adj
Westphalian
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku

westybul n
vestibule
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie poprzedzające główną klatkę schodową
(architektura, architektoniczny) reprezentacyjny przedsionek

wesz vɛʃ n
louse sucking louse
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

wet za wet ˈvɛd za‿ˈvɛt idiom
tit for tat
(książkowy) wzajemnie, w ten sam sposób (zwykle złem za zło)

weteran vɛˈtɛrãn n
veteran
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
veterinary
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
veterinarian vet
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

weto ˈvɛtɔ n
veto
protest lub sprzeciw wobec czegoś;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
inside
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
intrauterine
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy

wewnątrznerkowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃnɛrˈkɔvɨ adj
intrarenal
dziejący się wewnątrz nerki, dotyczący wnętrza nerki, obowiązujący wewnątrz nerki

wewnątrzstanowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃstãˈnɔvɨ adj
intrastate
dziejący się wewnątrz stanu, dotyczący wnętrza stanu, obowiązujący wewnątrz stanu

wewnątrztrynitarny adj
intertrinitary
(teologia, teologiczny) dziejący się wewnątrz Trójcy Świętej, obowiązujący wewnątrz Trójcy Świętej

wewnętrznie adv
internally
w sposób dotyczący wnętrza, środka; w środku, do środka

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
internal interior
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
vesuvianite idocrase
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
call appeal calling exhortation
apel, odezwa
subpoena summons citation
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp.

wezwać na dywanik ˈvɛzvaʨ̑ ˌna‿dɨˈvãɲik v
call on to the carpet
wezwać podwładnego na rozmowę, zwykle przykrą

wezyr ˈvɛzɨr n
vizier
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
wool
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sztuczny surowiec przypominający wełnę (1.1)

wełna mineralna ˈvɛwna ˌmʲĩnɛˈralna n
mineral wool rock wool stone wool
(budownictwo) materiał izolacyjny wytwarzany z surowców mineralnych;

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
woolen
wykonany z wełny

wełnisty adj
wooly
porosły wełną

wgląd n
insight inspection
sposobność własnej obserwacji, bezpośredniego badania czegoś

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
hollow pit
wklęsłość, dołek
recess
wnęka, nisza

whisky n
whisky whiskey
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

whistleblower n
whistleblower
informator, który zdradza informacje o wewnętrznych nadużyciach w jakiejś grupie i przełamuje zmowę milczenia

wiadomo vʲjaˈdɔ̃mɔ modal
it goes without saying it is a well-known fact it is a common knowledge needless to say
w wypowiedziach twierdzących: jest pewne, oczywiste, jasne
nobody knows there is no knowing there is no saying there is no telling
w wypowiedziach twierdzących, przeczących i pytających: znane są szczegóły, jest rzeczą znaną

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
knowledge
jakiś obszar wiedzy
news
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
message advice information
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
bucket pail
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viaduct overpass
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiano ˈvʲjãnɔ n
bride price
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;
(przestarzałe, przestarzały) posag, wyprawa panny młodej

wiara ˈvʲjara n
faith
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie
faith belief confidence trust
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
credibility reliability
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
reliable credible
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny

wiata ˈvʲjata n
canopy
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;

wiatr vʲjatr̥ n
wind
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
solar wind
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatraczek vʲjaˈtraʧ̑ɛk n
pinwheel windmill
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one;

wiatrak ˈvʲjatrak n
fan
(potocznie, potoczny) wentylator ze śmigłem
windmill
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrochron n
windbreak
(rolnictwo, rolniczy) szpaler drzew, żywopłot lub ogrodzenie chroniące uprawy przed wiatrem
tkanina na palikach chroniąca ludzi od wiatru na plaży

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
weather vane weathervane
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatrowy adj
wind
związany z wiatrem

wiatrołap n
mudroom
nieduże pomieszczenie, często dobudowane, oddzielające wnętrze budynku od wejścia

wiatrołom n
windfall
drzewa powalone wiatrem;

wiatrówka vʲjaˈtrufka n
air-gun
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) karabinek lub pistolet pneumatyczny;
chicken pox chickenpox varicella
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) ospa wietrzna
windbreaker windcheater
(odzieżownictwo) lekka kurtka chroniąca przed wiatrem

wiatyk n
viaticum
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wiać vʲjäʨ̑ v
blow
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)

wibracja n
vibe
pobudzenie odczuwane i wzmacniane poprzez kontakt z czymś lub kimś
vibration
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibrator
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wibro-
vibro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem

wibrować vʲiˈbrɔvaʨ̑ v
vibrate
drgać bardzo szybko, falować
o głosie, dźwięku: zmieniać się rytmicznie; brzmieć raz wyżej, raz niżej
wprawiać coś w drgania wibratorem

wibrys ˈvʲi.brɨs n
whisker vibrissa
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;

wice-
vice-
…tworzący określenia osób będących czyimś zastępcą

wicehrabia n
viscount
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
viscountess
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

wicekról n
viceroy
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;

wicentyński adj
Vicentine
związany z Vicenzą, dotyczący Vicenzy

wiceprezydent n
deputy mayor
(administracja) zastępca prezydenta miasta
vice-president vice president
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

wicher n
gale
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60–75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta;

wichura vʲiˈxura n
gale
silny, porywisty wiatr

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
honeysuckle
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.;

wiciokrzew przewiercień vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf pʃɛˈvʲjɛrʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
honeysuckle italian honeysuckle italian woodbine perfoliate honeysuckle
(botanika, botaniczny) Lonicera caprifolium, roślina pnąca z rodzaju wiciokrzewów;

wiciokrzew siny vʲiˈʨ̑ɔkʃɛfʲ ˈɕĩnɨ n
blue-berried honeysuckle sweetberry honeysuckle
(botanika, botaniczny) Lonicera caerulea, gatunek krzewu należący do rodziny przewiertniowatych;

widać ˈvʲidaʨ̑ v
apparently
widocznie, zapewne, pewnie

widelczyk vʲiˈdɛlʧ̑ɨk n
cocktail fork
mały widelec (używany np. do jedzenia śledzi lub ciasta)

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
fork
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
carving fork
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideo n
video
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
music video
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widełki n
cradle
miejsce w telefonie gdzie odkłada się słuchawkę
fork
(środowiskowy) (szachy, pojęcie szachowe) jednoczesny atak na dwie figury, także szach z jednoczesnym atakiem na figurę

widmo ˈvʲidmɔ n
phantom
niematerialna postać lub złudzenie takiej postaci;
spectre
perspektywa czegoś złego mogącego nastąpić w przyszłości
spectrum
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;

widnieć ˈvʲidʲɲɛ̇ʨ̑ v
be visible
być widocznym, dawać się widzieć
break
(rzadki, rzadko używany) stawać się widnym, jasnym; jaśnieć

widny adj
bright light
(książkowy) rozświetlony

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ adv
clearly markedly notably visibly
dostrzegalnie, istotnie, wyraźnie

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ particle
apparently evidently
… wprowadzająca wniosek, który mówca uważa za prawdopodobne wyjaśnienie

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
visible
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
view sight
widziana przestrzeń, krajobraz

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
picture postcard picture post-card
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku;

widowisko ˌvʲidɔˈvʲiskɔ n
show spectacle
impreza artystyczna lub rozrywkowa, która jest przeznaczona do oglądania przez publiczność
spectacle
zdarzenie, na które ktoś patrzy

widownia vʲiˈdɔvʲɲa n
audience
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia
auditorium
miejsce w teatrze, kinie, stadionie itp. przeznaczone dla widzów

widz vʲiʦ̑ n
spectator onlooker
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzenie vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
visit
odwiedziny więźnia w więzieniu

widzialny vʲiˈʥ̑alnɨ adj
visible
taki, który widać, który jest dostrzegalny

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
see
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widzieć białe myszki v
see pink elephants
mieć zwidy w upojeniu alkoholowym

widzimisię n
caprice whim
(potocznie, potoczny) czyjś pogląd nieliczący się z niczym

widłak n
lycopodium
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
copepod
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy;

widły ˈvʲidwɨ n
pitchfork
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wiec n
rally
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne zgromadzenie polityczne;
veche
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;

wiech n
slang
(językoznawstwo, językoznawczy) potoczny styl językowy;

wiecha n
panicle
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu, w którym na osi pędu wykształcają się odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich kwiaty;

wieczerza Pańska n
Lord's Supper
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

wieczna lampka ˈvʲjɛʧ̑na ˈlãmpka n
sanctuary lamp
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czerwone światełko w kościele wskazujące miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu

wieczna zmarzlina n
permafrost
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczne pióro n
fountain pen
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
always perpetually constantly continuously permanently
nieustannie, ciągle, bez przerwy
eternally forever evermore
bez ograniczenia w czasie

wieczniezielony adj
evergreen sempervirent
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nietracący liści

wiecznozielony adj
evergreen sempervirent
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eternity perpetuity
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
eternal
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczny szach ˈvʲjɛʧ̑nɨ ˈʃax n
perpetual check
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;

wieczny śnieg n
perpetual snow
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg, który nie topnieje całkowicie i który utrzymuje się na szczytach gór lub w strefach polarnych przez przynajmniej kilka lat

wieczorek n
evening bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju wieczorków (2.1)

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
in the evening
gdy zapada zmierzch

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
evening tonight
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczorowy ˌvʲjɛʧ̑ɔˈrɔvɨ adj
evening
o stroju, fryzurze, makijażu: odpowiedni na eleganckie wydarzenia odbywające się zwykle wieczorem
o studiach, szkole, nauce: odbywający się wieczorami

wieczorynka ˌvʲjɛʧ̑ɔˈrɨ̃nka n
bed-time cartoon
(potocznie, potoczny) program telewizyjny dla dzieci emitowany wieczorem;

wieczysty adj
imperishable
(poetycki, poetycko) podniośle: który trwa wiecznie, który nie przemija

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
evening eve
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
bachelor party stag party pre-marriage party
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
Viennese
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
knowledge
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
know
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
witch
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
witcher
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiejadło vʲjɛ̇ˈjadwɔ n
winnowing fan winnowing fork
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne narzędzie do oddzielania plew od ziarna w formie szufli, wideł lub płaskiego kosza;

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
rural rustic
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiejsko adv
rurally rustically
charakterystycznie dla wsi

wiek vʲjɛk n
age
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
pewna charakterystyczna epoka
century
sto lat;

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
retirement age pensionable age retiring age
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;

wiek poborowy n
military age
(wojskowość, wojskowy) (administracja) wiek życia, w którym osiąga się zdolność do pełnienia służby wojskowej

wieko ˈvʲjɛkɔ n
lid
wierzchnia część skrzyni, trumny lub walizki stanowiąca jej zamknięcie

wiekowy vʲjɛˈkɔvɨ adj
aged
o człowieku: bardzo stary, liczący wiele lat

wielbiciel vʲjɛlˈbʲiʨ̑ɛl n
fan admirer
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś

wielbić ˈvʲjɛlbʲiʨ̑ v
adore
otaczać kogoś uwielbieniem i miłością
worship
(przestarzałe, przestarzały) czcić, oddawać cześć

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
camel
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłąd dwugarbny n
Bactrian camel
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

wielbłądnik n
camel driver camel-driver
poganiacz wielbłądów

wielce adv
much greatly very amain big time extremely
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
much a lot of lots of
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
much many a lot of lots of
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielebny adj
reverend
przydomek stosowany do grzecznościowego tytułowania osób duchownych

wielebny n
reverend
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ksiądz, duchowny

wielka koalicja n
grand coalition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;

wielka płyta n
plattenbau
(budownictwo) technologia wznoszenia budynków z żelbetonowych, prefabrykowanych elementów konstrukcyjnych – gotowych ścian, stropów, biegów schodów itp.;

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ adj
Easter
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
great
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
great big
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielki piec n
blast furnace blastfurnace
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza

wielkie księstwo n
grand duchy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;
grand principality
(historia, historyczny, historycznie) rządzone przez wielkiego księcia (magnus princeps) państwo lub jego część;

wielkoduszność n
magnanimity generosity
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
magnanimous
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielkomiejski adj
metropolitan
taki, który jest charakterystyczny dla wielkiego miasta

wielkopostny adj
Lenten of Lent
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście

wielkorówninny adj
Great Plains
związany z północnoamerykańskimi Wielkimi Równinami, dotyczący Wielkich Równin

wielkouch n
bilby
(zoologia, zoologiczny) Macrotis J. Reid, torbacz z rodziny wielkouchowatych;

wielkouch króliczy n
bilby greater bilby
(zoologia, zoologiczny) Macrotis lagotis J. Reid, australijski torbacz z rodziny wielkouchowatych;

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
size
rozmiary czegoś

wielmożny adj
honorable
(dawniej, dawny) przydomek stosowany do grzecznościowego tytułowania osób wysoko postawionych

wielo- ˈvʲjɛlɔ
multi- poly-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem

wielobarwny adj
multicoloured
mający wiele barw, złożony z elementów różnego koloru

wielochorobowość n
multimorbidities multiple morbidities
(medycyna, medyczny) stan pacjenta, w którym współistnieją dwie lub więcej choroby przewlekłe;

wielodotykowy ˌvʲjɛlɔdɔtɨˈkɔvɨ adj
multi-touch
(informatyka, informatyczny) o urządzeniach wskazujących: taki, który reaguje na wiele jednoczesnych dotknięć

wielogryfowy adj
multi-neck
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) posiadający wiele gryfów

wielojęzyczność n
multilingualism
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
multilingual polyglot
posługujący się wieloma językami
napisany w wielu językach

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
multicellular
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
repeatedly time and again
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
multiple
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokrotny ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɨ adj
multiple
występujący więcej niż raz, powtarzający się

wielokrążek ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
tackle
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;

wielokształtny adj
multiform
taki, który ma wielorakie kształty

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
multiculturalism
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
multicultural
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
polygon
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielokąt foremny n
regular polygon
(geometria) wielokąt o wszystkich bokach równej długości i kątach tej samej miary;

wielokątny adj
multangular polygonal
(geometria) mający wiele kątów

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
long-standing long-term perennial
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polynomial
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielomiliardowy adj
multi-billion
liczący wiele miliardów czegoś; mający wartość wielu miliardów

wielonarodowy adj
multinational multiethnic
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wielonarządowy adj
multiorgan
dotyczący wielu narządów jednocześnie

wielonienasycony ˌvʲjɛlɔ̃ɲɛ̃nasɨˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
polyunsaturated
(chemia, chemiczny) o kwasach tłuszczowych: mający dwa lub więcej podwójnych wiązań między atomami węgla w łańcuchu kwasu tłuszczowego

wielooczny adj
many-eyed
taki, który ma wiele oczu

wieloowocowy ˌvʲjɛlɔːvɔˈʦ̑ɔvɨ adj
made with various fruit multi-fruit
złożony z wielu owoców lub ich produktów

wielopokoleniowy ˌvʲjɛlɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ adj
multigenerational
składający się z wielu pokoleń

wielopoziomowy ˌvʲjɛlɔpɔʑɔ̃ˈmɔvɨ adj
multi-level multilevel
taki, który ma wiele poziomów

wieloprocesorowy adj
multiprocessor
(informatyka, informatyczny) mający wiele procesorów

wieloraki adj
multiple
mający wiele form

wielorodzinny adj
multi-family
przeznaczony do użytku dla wielu rodzin

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
whale
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybiątko n
calf cub
(zdrobniale) od: wielorybię (młode wieloryba)

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
whaling
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wielorybnik n
whaler whaleman
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów
whaler
(marynarka) statek wielorybniczy

wieloródka ˌvʲjɛlɔˈrutka n
multigravida
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz

wielosił n
Jacob's ladder
(botanika, botaniczny) Polemonium L., rodzaj roślin z rodziny wielosiłowatych o pierzasto podzielonych liściach i dzwonkowatych kwiatach;

wieloskładnikowy adj
multicomponent
składający się z wielu składników

wielostopniowy adj
multistage multistaged
mający wiele stopni, zachodzący etapami

wielostronny adj
multifaceted
mający wiele stron, aspektów; dotyczący wielu zagadnień
multilateral
podejmowany przez wiele stron

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
multicystic polycystic
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wieloużytkownikowy adj
multi-user multiuser
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać wielu użytkowników na raz

wielowarstwowo adv
in many layers
wieloma warstwami

wielowarstwowość n
multilayeredness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielowarstwowe; cecha tych, którzy są wielowarstwowi

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
centuries-old
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków

wielowodzie n
polyhydramnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;

wielowyznaniowy adj
interfaith multidenominational
złożony z przedstawicieli wielu wyznań

wieloznacznie adv
ambiguously polysemously
w sposób wieloznaczny

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznaʧ̑nɔɕʨ̑ n
polysemy
cecha tego, co ma wiele znaczeń;

wieloznaczny adj
ambiguous
mający liczne znaczenia

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
polyhedron
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościan foremny n
Platonic solid
(geometria) wielościan, którego wszystkie ściany są przystającymi wielokątami foremnymi oraz wszystkie kąty wielościenne są równe;

wielościenny adj
polyhedral polyhedric polyedric
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
wreath
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wieniec adwentowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ n
advent wreath
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
laurel wreath
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprz vʲjɛpʃ n
hog
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec świni
swine
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) tęgi mężczyzna

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
pork
(spożywczy) mięso ze świni;

wieprzowy vʲjɛˈpʃɔvɨ adj
pork
(przymiotnik) od wieprz

wiercenie vʲjɛrˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
drilling
wykonywanie otworu przy użyciu wiertarki;

wierchuszka vʲjɛrˈxuʃka n
top brass
(potocznie, potoczny) grupa ludzi sprawujących władzę w państwie, jakiejś organizacji, instytucji

wiercić ˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
drill
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki
fidget wriggle
(potocznie, potoczny) nie móc usiedzieć lub leżeć w jednej pozycji, poruszać się niespokojnie

wiercić dziurę w brzuchu v
keep on at nag
ciągle molestować kogoś o coś

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
accurately
w sposób wierny, dokładny
faithfully
w sposób wierny, oddany, lojalny

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
faithfulness fidelity
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
faithful
wykazujący się wiernością, lojalnością
faithful true
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły

wierny jak pies ˈvʲjɛrnɨ ˈjak ˈpʲjɛs adj
loyal as a dog
bardzo wierny, lojalny; całkowicie komuś oddany

wiersz vʲjɛrʃ n
line
linia tekstu
poem verse
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
row
każda z części rubryk tabeli
verse
charakterystyczny układ graficzny tekstów poetyckich

wiersz częstochowski ˈvʲjɛrʃ ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci idiom
doggerel
nieudolny, banalny wiersz

wierszokleta n
rhymester balladmonger poetaster poetiser poetizer rhymer versifier
(pogardliwie, pogardliwy) osoba tworząca nijakie wiersze; lichy poeta

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
dentist's drill
przyrząd dentystyczny o napędzie elektrycznym służący do oczyszczania zębów z próchnicy
drill
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
drill bit
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
willow
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba biała n
white willow
(botanika, botaniczny) Salix alba, gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;

wierzba pięciopręcikowa n
bay willow
(botanika, botaniczny) Salix pentandra, gatunek krzewu lub drzewa z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
weeping willow
(botanika, botaniczny) Salix alba L. (Tristis), odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzba wawrzynkowa ˈvʲjɛʒba ˌvavʒɨ̃ŋˈkɔva n
daphne willow violet willow
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych;

wierzba zielna n
dwarf willow least willow snowbed willow
(botanika, botaniczny) Salix herbacea L., mała, płożąca się krzewinka występująca w Polsce w Sudetach, Tatrach i na Babiej Górze;

wierzch vʲjɛʃx n
surface top back upper
górna lub zewnętrzna powierzchnia czegoś

wierzchni ˈvʲjɛʃxʲɲi adj
outer
(książkowy) znajdujący się na wierzchu czegoś, umieszczony na górze, stanowiący zewnętrzną warstwę czegoś; górny, zewnętrzny

wierzchowiec vʲjɛʃˈxɔvʲjɛʦ̑ n
mount
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
apex
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzchołek góry lodowej vʲjɛʃˈxɔwɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
tip of the iceberg
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska

wierzenie vʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
belief
pogląd przyjmowany bez dowodu, zwłaszcza religijny
believe
(rzeczownik odczasownikowy) od wierzyć

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
creditor
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
believe
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię
believe trust
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację

wierzący n
believer
osoba wyznająca jakąś religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
evening primrose
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wiesiołek dwuletni n
common evening-primrose
(botanika, botaniczny) Oenothera biennis L., roślina o żółtych kwiatach, należąca do rodziny wiesiołkowatych;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
coat hanger cloth hanger
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;
hallstand rack
mebel zaopatrzony w kilka wieszaków (1.1)

wieszać v
hang
umieszczać coś w taki sposób, że punkt zaczepienia znajduje się ponad jego środkiem ciężkości
zabijać kogoś poprzez zawiązanie na jego szyi pętli zaciskającej się pod jego ciężarem

wieszcz vʲjɛʃʧ̑ n
bard poet
natchniony, wybitny poeta
seer prophet
osoba przepowiadająca przyszłość narodu

wieszczek n
soothsayer
(dawniej, dawny) człowiek przepowiadający przyszłość
Alpine chough
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wieszczy adj
poetic
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poetycki
prophetic oracular
związany z wieszczeniem, dotyczący wieszczenia

wieszczyć v
foretell
(książkowy) albo (podniośle) przepowiadać przyszłość

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
Vietnamese
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietrzeć v
weather
(geologia, geologiczny) (o skałach i minerałach) rozpadać się i kruszyć wskutek działania czynników chemicznych lub atmosferycznych

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
windy breezy
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wietrzyk ˈvʲjɛṭʃɨk n
breeze
lekki wiatr

wiewióra kremowa n
cream-coloured giant squirrel pale giant squirrel
(zoologia, zoologiczny) Ratufa affinis Raffles, gatunek nadrzewnego ssaka z rodziny wiewiórkowatych, który występuje w Azji Południowo-Wschodniej;

wiewiórczak n
squirrel
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus Gray, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków występujący w Azji Południowo-Wschodniej;

wiewiórczak trójbarwny n
Asian tri-colored squirrel Prevost's squirrel
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus prevostii Desmarest, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków, zamieszkujący Azję Południowo-Wschodnią;

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
squirrel
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieńcowy adj
coronary
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce

wieś vʲjɛ̇ɕ n
countryside
tereny pozamiejskie
village country
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
hick redneck
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) prostak, człowiek prymitywny
peasant
człowiek mieszkający na wsi

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ n
news tiding
(książkowy) nowina, wiadomość

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ v
lead
(książkowy) prowadzić

wieża ˈvʲjɛʒa n
rook castle
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
stereo
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element elektronicznego sprzętu odtwarzającego muzykę
tower rook castle
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
turret
(wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
Tower of Babel
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Eiffel Tower
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
water tower
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieża spadochronowa n
parachute jump tower
stalowa konstrukcja z wysięgnikiem służąca do treningu skakania ze spadochronem;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
skyscraper tower block
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wigilia vʲiˈɟilʲja n
christmas eve
tradycyjna, uroczysta wieczerza w wigilię (1.1) Bożego Narodzenia
eve
(książkowy) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem

wigor ˈvʲiɡɔr n
vigour brio verve
energia objawiająca się w chęci do pracy i zabawy oraz w szybkości i sprawności w działaniu

wigwam ˈvʲiɡvãm n
wigwam
(etnografia, etnograficzny) rodzaj nieprzenośnej chaty Indian Ameryki Północnej;

wihajster vʲiˈxajstɛr n
thingamajig doohickey thingy whachamacallit
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie

wihara vʲiˈxara n
vihara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski

wikariusz n
vicar
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wikary n
vicar
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;

wiki- ˈvʲici prefix
wiki-
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki

wikiholik ˌvʲiciˈxɔlʲik n
wikiholic
(potocznie, potoczny) osoba uzależniona od Wikipedii, Wikisłownika, itp., poświęcająca im dużo czasu

wiking ˈvʲicĩŋk n
Viking
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
Wikipedian
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikiprojekt n
wikiproject
(neologizm) projekt realizowany przez społeczność wikipedystów

wikisłownikarz n
Wiktionarian
(środowiskowy) autor współtworzący Wikisłownik

wikitekst vʲiciˈtɛkst n
wiki markup wikitext
(informatyka, informatyczny) tekst napisany w języku programowania Wikitext Markup Language;

wikiński adj
Viking
związany z wikingami, dotyczący wikingów

wikkański adj
Wiccan
związany z religią wicca, dotyczący religii wicca

wiklina vʲikˈlʲĩna n
wicker
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie;
wickerwork
przedmioty z wikliny (1.2)

wikt n
board
(przestarzałe, przestarzały) żywność, zaopatrzenie

wikt i opierunek ˈvʲikt ˌi‿ɔpʲjɛˈrũnɛk n
board and lodging room and board
posiłki i zakwaterowanie

wiktoria vʲikˈtɔrʲja n
victoria
(botanika, botaniczny) Victoria Lindl., rodzaj roślin wodnych z rodziny grzybieniowatych, o charakterystycznych pływających liściach;

wiktoriański adj
Victorian
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wiktuały n
victual
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) żywność, prowiant

wiktymologia ˌvʲiktɨ̃mɔˈlɔɟja n
victimology
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii;

wikunia n
vicuña vicuna
(zoologia, zoologiczny) Vicugna vicugna Molina, południowoamerykański ssak parzystokopytny o gęstej, puszystej sierści;

wilajet n
vilayet
(historia, historyczny, historycznie) prowincja w imperium osmańskim
wilayah
(administracja) jednostka administracyjno-terytorialna najwyższego stopnia w niektórych krajach muzułmańskich

wilamowski ˌvʲilãˈmɔfsʲci adj
Vilamovian Wilamowicean Wymysorys
dotyczący Wilamowic koło Bielska-Białej

wilczarz n
wolfhound
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski używany do polowania na wilki

wilczy ˈvʲilʧ̑ɨ adj
wolf-
związany z wilkiem, dotyczący wilka
wolf -like
charakterystyczny dla wilka, posiadający cechy przypisywane wilkowi

wilczy apetyt ˈvʲilʧ̑ɨ aˈpɛtɨt n
ravenous appetite wolfish appetite
bardzo duży apetyt

wilczy bilet ˈvʲilʧ̑ɨ ˈbʲilɛt n
blacklist
dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej;

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
she-wolf wolfess
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wildagliptyna n
vildagliptin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwcukrzycowy z grupy związków poprawiających czynność wysepek Langerhansa, silny wybiórczy inhibitor dipeptydylopeptydazy 4

wilec ziemniaczany n
sweet potato camote
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wilga ˈvʲilɡa n
golden oriole oriole
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotno adv
damply humidly moistly
w sposób wilgotny, o zauważalnym poziomie wilgotności

wilgotność n
humidity dampness wetness
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
humid moist
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
humidity moisture
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
wolf
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;
meat grinder
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża maszyna do rozdrabniania mięsa;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
seadog
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk szary n
gray wolf timber wolf
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canis lupus Linnaeus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku wilk szary (1.1)

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
wolf in sheep's clothing
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilk workowaty n
thylacine
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylacinus cynocephalus Harris, gatunek wymarłego torbacza z rodziny wilkoworowatych, zamieszkującego niegdyś Australię, zwłaszcza Tasmanię oraz Nową Gwineę;

wilkołak vʲilˈkɔwak n
werewolf lycanthrope
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wimperga vʲĩmˈpɛrɡa n
wimperg
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej

wina ˈvʲĩna n
guilt fault
czyn niezgodny z normami postępowania
veena
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument szarpany z rodziny lutni pochodzący z południowych Indii

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
lift elevator
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windsurfer n
windsurfer
(sport, sportowy) osoba uprawiająca windsurfing

windsurfing n
windsurfing
(sport, sportowy) sport wodny, odmiana żeglarstwa uprawiana przy użyciu deski z niewielkim żaglem;

windykacja n
debt collection
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przejmowanie majątku na drodze prawnej

windziarz ˈvʲĩɲʥ̑aʃ n
liftman
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsługujący windę

wine pairing n
wine and food pairing wine pairing
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) umiejętność właściwego dobierania win do potraw

winegret vʲĩnɛˈɡrɛt n
vinaigrette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos sałatkowy przygotowany z oliwy i octu (najlepiej winnego) z dodatkiem soli, cukru, musztardy, cytryny i innych przypraw;

winglet n
winglet
(lotnictwo, lotniczy) krótkie skrzydełko na końcu skrzydła nośnego, ustawione pod pewnym kątem, poprawiające parametry aerodynamiczne samolotu;

wingsuit n
wingsuit
(sport, sportowy) kombinezon do wingsuitu (1.1)
wingsuit flying wingsuiting
(sport, sportowy) rodzaj sportu ekstremalnego, w którym sportowcy skaczą w specjalnych kombinezonach z dużych wysokości, a następnie szybują, ślizgając się w powietrzu;

winiak n
brandy
(spożywczy) wódka destylowana z wina, głównie gronowego;

winian n
tartrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winiarnia n
wine bar
(handel, handlowy) lokal, gdzie serwuje i sprzedaje się wino
winery
wytwórnia wina

winiarz n
vintner
(dawniej, dawny) właściciel winiarni
winemaker vintner
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winietowanie ˌvʲĩɲɛtɔˈvãɲɛ n
vignetting
(fotografia) (fizyka, fizyczny) zjawisko optyczne polegające na niedoświetleniu narożników kadru wynikające z niskiej jakości optyki, spowodowane zakłóceniem brzegów toru optycznego innymi elementami urządzenia (np. osłoną obiektywu) lub nieodpowiednim oświetleniem;

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
vineyard
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
guilty
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
wine
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
ice wine
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

wino owocowe n
fruit wine
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wyrabiane z innych owoców niż winogrona;

wino, kobiety i śpiew ˈvʲĩnɔ kɔˈbʲjɛtɨ i‿ˈɕpʲjɛf idiom
wine women and song
(żartobliwie) wyrażenie nawiązujące do swobodnego życia mężczyzn, do rozrywek uważanych za typowo męskie

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
grape harvest vine harvest vintage
okres zbierania winogron
vintage grape harvest grape picking
zbiór owoców winorośli

winogrodnictwo ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
viticulture
(rolnictwo, rolniczy) uprawa i hodowla winorośli;

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
viticulturist winegrower
osoba zajmująca się uprawą winnicy
specjalista w zakresie winogrodnictwa

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
grape
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
grapevine vine
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

winowajca ˌvʲĩnɔˈvajʦ̑a n
culprit wrongdoer
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego

winszować vʲĩw̃ˈʃɔvaʨ̑ v
congratulate gratulate
składać gratulacje
felicitate give one’s best wishes wish wish the best
składać życzenia

winyl n
vinyl
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płyta winylowa

wio vʲjɔ interjection
giddyup gee up giddap giddup giddy up giddyap
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
cello violoncello
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
violoncellist cellist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiorsta n
verst
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenne porządki n
spring cleaning
sprzątanie po zimie

wiosennie adv
vernally
typowo dla wiosny

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
spring vernal
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wioska ˈvʲjɔska n
little village
niewielka wieś

wioska olimpijska n
Olympic Village
(sport, sportowy) obszar, na którym mieszkają uczestnicy igrzysk olimpijskich

wiosna ˈvʲjɔsna n
spring springtime springtide
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosną ˈvʲjɔsnɔ̃w̃ adv
in spring
w czasie trwania wiosny

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
oar paddle
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosło dwupióre ˈvʲjɔswɔ dvuˈpʲjurɛ n
paddle
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosło o dwóch piórach, używane w kajakach

wiosłować v
row paddle oar scull
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wiosłowy adj
rowing
poruszany wiosłami

wiotki adj
flabby flaccid
pozbawiony jędrności, napięcia

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
oarswoman rower
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje
water flea
(zoologia, zoologiczny) drobny skorupiak słodkowodny mający dwuczęściową skorupkę i rozwiniętą drugą parą czułków służących do pływania;

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
rowing
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
oarsman rower oar
(sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo
rower
ktoś, kto wiosłuje
indoor rower rowing machine
(sport, sportowy) (środowiskowy) przyrząd treningowy, na którym ćwiczy się w sposób przypominający wiosłowanie

wir vʲir n
whirl
(przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania
poruszanie się po drodze kolistej lub obracanie się wokół własnej osi
whirlpool eddy
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wir podkowiasty n
horseshoe vortex
(meteorologia, meteorologiczny) chmura powstająca, gdy prąd wstępujący cumulusa oddziałuje z otaczającym powietrzem w warunkach silniejszej wirowości w dolnych i środkowych partiach troposfery

wiremia vʲiˈrɛ̃mʲja n
viremia
(medycyna, medyczny) obecność wirusów we krwi;

wirginał n
virginal virginals
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;

wirnik ˈvʲirʲɲik n
rotor
(mechanika) obracająca się część maszyny wirującej;

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
rotorcraft
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;

wirować vʲiˈrɔvaʨ̑ v
centrifuge
(potocznie, potoczny) suszyć pranie w wirówce
swirl twirl whirl
poruszać się ruchem obrotowym

wirowy adj
rotational
związany z wirowaniem, ruchem wokół osi

wirtualnie adv
virtually
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
virtual
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
virtuoso
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach)

wirtuozeria n
virtuosity
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirtuozka n
virtuoso
(rzadki, rzadko używany) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta wirtuoz

wirus ˈvʲirus n
virus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusolog n
virologist
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie wirusologii

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virology
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego ˌvʲiruˈsɔvɛ ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ pʃɛˈvɔdu ˌpɔkarmɔˈvɛɡɔ n
gastroenteritis gastric flu gastro infectious diarrhea stomach bug stomach flu
(medycyna, medyczny) choroba układu pokarmowego;

wirusowy adj
viral
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wirówka vʲiˈrufka n
centrifuge
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina;
extractor
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra
spin dryer
domowe urządzenie do suszenia prania w szybkoobrotowym bębnie

wisielczy humor n
gallows humor
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile

wisienka na torcie n
icing on the cake
coś, co jest dodatkiem do czegoś dobrego i sprawia, że jest to jeszcze lepsze

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
hang
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
umierać na szubienicy
hang loosely
(potocznie, potoczny) być zbyt luźnym (o odzieży)
hang be feel
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
owe
(potocznie, potoczny) być winnym (pieniądze itp.)

wisior ˈvʲiɕɔr n
pendant
(książkowy) spory, okazały wisiorek

wiskacza vʲiˈskaʧ̑a n
viscacha
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;

wiskoza n
rayon
(włókiennictwo) tkanina z wiskozy (1.2)
viscose
(włókiennictwo) włókno wyprodukowane z wiskozy (1.1)

wist vʲist n
whist
(termin karciany) rodzaj gry w karty;

wiszer n
blending stump tortillon
(plastyka) narzędzie do rozcierania zmiękczania kreski rysunku wykonane np. z ciasno zrolowanego i zaostrzonego papieru;

witaj interjection
welcome
zwrot używany jako powitanie

witaj w klubie ˈvʲitaj ˈf‿klubʲjɛ interjection
join the club welcome to the club
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) zwrot używany w stosunku do kogoś, kto ma podobne doświadczenia

witalista n
vitalist
zwolennik witalizmu

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
vitality viability
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witamina A n
vitamin A
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) witamina odgrywająca istotną rolę utrzymaniu m.in. jakości widzenia i skóry;

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
vitaminic
związany z witaminami

witanolid n
withanolide
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny z grupy laktonów steroidowych występujących głównie w roślinach z rodziny psiankowatych;

witarianin n
raw foodist
osoba praktykująca witarianizm

witarianizm n
rawism
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
welcome greet
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
whiting
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka;

witraż ˈvʲitraʃ n
stained glass
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witrektomia n
vitrectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;

witruwiański adj
Vitruvian
związany z Witruwiuszem, dotyczący Witruwiusza, zgodnie z Witruwiuszem

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
display case
rodzaj przeszklonej szafki, w której wystawia się coś, np. ozdobną zastawę lub bibeloty;
display window vitrine
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;
site
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego

wiwarium n
vivarium
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
vivianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiwisekcja n
vivisection
(weterynaria, weterynaryjny) operacja, doświadczenie przeprowadzane in vivo, na żywym, nieuśmierconym uprzednio organizmie zwierzęcym;

wiza ˈvʲiza n
visa
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
image picture
pierwowzór, odbicie, obraz

wizja n
vision
widzenie, przywidzenie
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni

wizjonerstwo ˌvʲizʲjɔ̃ˈnɛrstfɔ n
visionary
widzenie, przeżywanie wizji

wizowy adj
visa
dotyczący wizy

wizualizować v
visualise visualize
przedstawiać w postaci obrazu; prezentować graficznie

wizualny adj
video visual
dostrzegalny wzrokiem

wizygocki adj
Visigothic
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów

wizyta vʲiˈzɨta n
visit call
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizyta domowa n
home call home visit house call
(medycyna, medyczny) zbadanie chorego w jego własnym mieszkaniu

wizytacja n
visitation
przeprowadzenie wizyty kontrolnej w instytucji lub obiekcie;

wizytować v
conduct visitation inspect
przeprowadzać wizytację
pay a visit
składać oficjalną wizytę

wizytownik n
card case cardcase cardholder
(biurowość, biurowy) etui lub segregator do przechowywania wizytówek;

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
business card visiting card visiting-card
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi
v-card
dołączana do wiadomości e-mail informacja o danych osobowych lub firmowych nadawcy

wiór n
swarf
(technologia, technika, techniczny) spiralne pasemko powstałe jako odpad przy obróbce wiórowej;

wiórek ˈvʲjurɛk n
shred
mały, podłużny kawałek czegoś, zazwyczaj starty lub zestrugany

wiórki kokosowe n
grated coconut
(spożywczy) półprodukt kulinarny z utartego miąższu kokosa

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
elm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
cord
(pospolicie) coś, co służy do wiązania
ligament
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)

wiązanie vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
binding
splatanie czegoś poprzez tworzenie węzłów

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
chemical bond
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów;

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈʦ̑ɨjnɛ n
covalent bond
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego;

wiązanka vʲjɔ̃w̃ˈzãnka n
bouquet
pęk związanych razem kwiatów

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
link relate
tworzyć ciąg logiczny prowadzący od czegoś do czegoś, kojarzyć
tie bind bundle
splatać, tworząc węzeł

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
make ends meet
dawać radę finansowo

wiązać stułą ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈstuwɔ̃w̃ v
tie the knot
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) udzielać ślubu kościelnego

wiązka ˈvʲjɔ̃w̃ska n
beam
światło lub cząstki biegnące w jednym kierunku
bundle
pewna liczba jednakowych, zwykle podłużnych przedmiotów, ułożonych razem i związanych;

wiązówka błotna n
mead wort meadowsweet
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;

wić się jak piskorz ˈvʲiʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈpʲiskɔʃ v
weasel out
sprytnie, zręcznie wykręcać się od odpowiedzi, nie odpowiadając wprost na pytania

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
therefore so
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
well
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

więcej szczęścia jest w dawaniu aniżeli w braniu ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈjɛzd v‿daˈvãɲu ˌãɲiˈʒɛlʲi ˈv‿brãɲu proverb
it's better to give than to receive
egoizm nie daje szczęścia

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
fade wither
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
majority most
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
ligament
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzadło głosowe n
vocal cord vocal fold voice reed
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;

więzadło krzyżowe przednie n
ACL anterior cruciate ligament
(anatomia, anatomiczny) wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego o budowie dwupęczkowej; jego uszkodzenie jest jedną z najczęstszych kontuzji u sportowców;

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
prison jail
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więziennictwo ˌvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲˈːiʦ̑tfɔ n
penology
(urzędowy) system odbywania kary pozbawienia wolności, także ogół zakładów karnych;

więzienny vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̃nːɨ adj
carceral prison
dotyczący więzienia

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
prisoner
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
political prisoner
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więzień sumienia n
prisoner of conscience
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne, społeczne, religijne itp.;

więzić v
confine detain imprison jail
trzymać kogoś w więzieniu (także przenośnie)

więzy n
bonds ties
to, co wiąże; relacja zażyłości
fetters
rzeczy, którymi się krępuje co lub kogo
to, co komu przeszkadza

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
blood relationship blood relation consanguinity
stosunek pokrewieństwa między osobami

więź n
bond togetherness
stan posiadania czegoś wspólnego
link tie attachment connection connexion kinship
to, co łączy jednostki ze sobą

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
cherry
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
cherry sour cherry cherry-tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
cerise cherry
mający kolor dojrzałych owoców wiśni

wjazd n
entrance slip road access ramp
miejsce, przez które można dokądś wjechać
entry
fakt wjechania dokądś, przybycia do jakiegoś miejsca

wjeżdżać v
drive into go into ride into
jadąc, dostawać się dokądś
hit run into
jadąc, wpadać na jakiś obiekt

wklęsły adj
concave
(matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się pod styczną w każdym punkcie
concave dished intaglio re-entrant sunken
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkraplacz n
addition funnel dropping funnel
(chemia, chemiczny) przyrząd służący do precyzyjnego dozowania jakiegoś płynu i wlewania go do naczynia, w którym zachodzi reakcja chemiczna

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
soon shortly
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkręcać v
screw in
kręcąc czymś, wsadzać to w coś, umocowywać w czymś
wangle a position
(potocznie, potoczny) wprowadzać kogoś do jakiegoś środowiska używając protekcji
become entangled
ulegać wciągnięciu przez obracające się elementy mechanizmu
screw in
być wkręcanym
worm one way into
podstępem dostawać się gdzieś

wkręt fkrɛ̃nt n
screw
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;

wkurwiać ˈfkurvʲjäʨ̑ v
piss off
(wulgarnie, wulgaryzm) wyjątkowo kogoś denerwować, drażnić
get pissed off
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew

wkurwiony fkurˈvʲjɔ̃nɨ adj
pissed pissed off
(wulgarnie, wulgaryzm) odczuwający gniew, duże zdenerwowanie

wkurzony adj
pissed off
(potocznie, potoczny) taki, który poczuł złość

wkuźwiać v
piss off
(wulgarnie, wulgaryzm) wyjątkowo kogoś denerwować, drażnić
get pissed off
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew

wkład fkwat n
contribution
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wkładać ˈfkwadaʨ̑ v
insert put place
umieszczać w środku czegoś
invest contribute
o pieniądzach: inwestować
put on
ubierać się w coś

wkładać w usta ˈfkwadaʥ̑ ˈv‿usta v
put words in someone's mouth twist someone's words
twierdzić, że ktoś coś powiedział, że wyraził jakiś pogląd

wkładka ˈfkwatka n
filler
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia wkładana między inne części w celu uszczelnienia, zabezpieczenia ich przed tarciem itp.
insert insertion
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś
insert inset pull-out
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek
interleaf
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) niezadrukowany kawałek papieru, znajdujący się między kartkami książki, mający chronić ilustracje w niej zawarte przed uszkodzeniem

wkładka do butów ˈfkwatka dɔ‿ˈbutuf n
insole
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.

wlec vlɛʦ̑ v
drag
ciągnąć po ziemi

wlewać ˈvlɛvaʨ̑ v
pour in pour
lejąc, wprowadzać ciecz do wnętrza czegoś

wlot n
admission entry inlet
początkowa część rzeczy, do której coś wlatuje, wpada, wpływa lub wjeżdża

wnet adv
shortly
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu

wnikać v
delve
zgłębiać jakąś kwestię, próbować ją zrozumieć
penetrate
przedostawać się do środka, przenikać

wnikliwość vʲɲikˈlʲivɔɕʨ̑ n
discernment
cecha tego, kto wnikliwy, dociekliwy, uważny

wnikliwy adj
insightful
zgłębiający coś dokładnie, przenikający głęboko

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
conclusion
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania
proposal suggestion request
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu

wnioskodawca ˌvʲɲɔskɔˈdafʦ̑a n
applier proposer
ten, kto wnioskuje, składa wniosek

wnioskować v
conclude deduce gather infer presume
wywodzić wniosek
put forward a motion
starać się oficjalnie o coś

wnosić ˈvnɔɕiʨ̑ v
bring
mieć swój wkład w czymś; dodawać (treści), uzupełniać
przemieszczać coś w górę lub w pewne miejsce
infer
wyciągać wnioski

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
granddaughter
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
grandson grandchild
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
interior inside
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

wnętrzności vnɛ̃nˈṭʃnɔɕʨ̑i n
bowels entrails intestines
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia

wobec ˈvɔbɛʦ̑ preposition
in front of in the face of in the presence of
przed, w obliczu, naprzeciw
in relation to in that case take into consideration
(w odniesieniu) do; biorąc pod uwagę; uwzględniając, razem, wspólnie
in relation to to towards
względem

wobler n
wobbler
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska na ryby drapieżne przypominająca wyglądem i ruchem ich pokarm;

woda ˈvɔda n
water
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda gazowana n
fizzy water sparkling water carbonated water seltzer
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
eau de Cologne cologne
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
aqua regia
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda kwiatowa ˈvɔda kfʲjaˈtɔva idiom
floral flower water flower-scented water
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) perfumy o lekkim zapachu kwiatów

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
mineral water
naturalna woda lecznicza;

woda na młyn n
grist for the mill
coś, co sprzyja planom danej osoby, często niepożądanym

woda ognista n
firewater
(książkowy) wódka

woda po goleniu n
aftershave after-shave
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu

woda sodowa n
soda water
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda szara n
gray water graywater grey water greywater
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;

woda słodka n
fresh water
woda pozbawiona lub zawierająca stosunkowo niewielkie ilości soli

woda święcona n
holy water
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

woder ˈvɔdɛr n
wader
długi, wodoszczelny but gumowy, sięgający po pachwinę;

wodewil vɔˈdɛvʲil n
vaudeville
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodniak jądra n
hydrocele
(medycyna, medyczny) nagromadzenie płynu między osłonkami jądra;

wodnica n
waterline
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krzywa wyznaczona na kadłubie przez poziom spokojnej wody, przy określonym stopniu załadowania jednostki pływającej;

wodniczka n
aquatic warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
vodyanoi vodyanoy
(mitologia słowiańska) występująca w baśniach postać mieszkająca w rzekach i zbiornikach wodnych;
water rail
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodnisty adj
watery
zawierający zbyt dużo wody

wodnosamolot n
seaplane
(lotnictwo, lotniczy) samolot przystosowany do startowania z powierzchni wody i wodowania;

wodny ˈvɔdnɨ adj
aquatic water
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
żyjący w wodzie lub na wodzie
aqueous
(chemia, chemiczny) o roztworze: rozcieńczany wodą
water
nawiązujący do wody lub innych cieczy
poruszający się po wodzie
poruszany wodą lub inną cieczą

wodobrzusze n
ascites
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) gromadzenie się przesięku w jamie otrzewnej;

wodogłowie n
hydrocephalus
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
hydrofoil
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
waterproof
odporny na działanie wody

wodopój vɔˈdɔpuj n
waterhole
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorek n
hydride hydruret
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;

wodorost vɔˈdɔrɔst n
seaweed
(botanika, botaniczny) miękka roślina rosnąca w wodzie;

wodorotlenek n
hydroxide
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodorotlenek berylu ˌvɔdɔrɔˈtlɛ̃nɛɡ bɛˈrɨlu n
beryllium hydroxide hydrated beryllia
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, toksyczny wodorotlenek amfoteryczny;

wodorowęglan ˌvɔdɔrɔˈvɛ̃ŋɡlãn n
bicarbonate
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
waterfall cataract
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodosytka płaskogłowa n
water-holding frog
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ranoidea platycephala, gatunek żaby dość powszechnie spotykanej w Australii, znanej z magazynowania wody pitnej

wodoszczelny ˌvɔdɔˈʃʧ̑ɛlnɨ adj
watertight
nie przepuszczający wody

wodowanie ˌvɔdɔˈvãɲɛ n
ship launching
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opuszczanie statku do wody po zbudowaniu lub remoncie;
water landing ditching splashdown water alighting
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;

wodowstręt n
hydrophobia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wody ˈvɔdɨ n
health resort spa
(przestarzałe, przestarzały) kurort leczniczy
waters
(zobacz) wody płodowe

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
territorial waters
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;

wodzionka n
bread soup
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z czerstwego chleba, czosnku, tłuszczu zwierzęcego oraz wrzątku;

wodzirej vɔˈʥ̑irɛj n
bellwether ringleader
człowiek, który prowadzi tańce na weselach i balach

wodzić rej ˈvɔʥ̑iʨ̑ ˈrɛj v
hold sway
przewodzić, rządzić, dyrygować, panować gdzieś, nad kimś

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
lead by the nose
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
hydrogen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojak ˈvɔjak n
meadowlark
(ornitologia, ornitologiczny) Sturnella, ptak z rodziny kacykowatych;

wojażer n
voyager
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
war
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
voivode province governor
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa

wojewódzki ˌvɔjɛˈvuʦ̑ʲci adj
capital of province provincial provincial capital
(przymiotnik) od województwo

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
voivodeship province
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

województwo dolnośląskie n
Lower Silesian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz we Wrocławiu;

województwo kujawsko-pomorskie n
Kuyavian-Pomeranian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej części centralnej Polski, z siedzibą wojewody w Bydgoszczy;

województwo lubelskie n
Lublin Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego we wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Lublinie;

województwo lubuskie n
Lubusz Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w zachodniej Polsce, z siedzibą wojewody w Gorzowie Wielkopolskim;

województwo mazowieckie n
Masovian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w środkowowschodniej Polsce, z siedzibą władz w Warszawie;

województwo małopolskie n
Lesser Poland Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Krakowie;

województwo opolskie n
Opole Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz w Opolu;

województwo podlaskie n
Podlaskie Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północno-wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Białymstoku;

województwo pomorskie n
Pomeranian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej Polsce, z siedzibą władz w Gdańsku;

województwo warmińsko-mazurskie n
Warmian-Masurian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej Polsce, z siedzibą władz w Olsztynie;

województwo wielkopolskie n
Greater Poland Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w zachodniej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Poznaniu;

województwo zachodniopomorskie n
West Pomeranian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północno-zachodniej Polsce, z siedzibą władz w Szczecinie;

województwo łódzkie n
Łódź Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w centralnej Polsce, z siedzibą władz w Łodzi;

województwo śląskie n
Silesian Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Katowicach;

województwo świętokrzyskie n
Świętokrzyskie Voivodeship
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;

wojna ˈvɔjna n
war warfare
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna chemiczna n
chemical warfare
(wojskowość, wojskowy) wojna prowadzona z użyciem broni chemicznej

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
civil war
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
religious war
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
Trojan War
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojowniczość n
belligerence belligerency
cecha zachowania tj. skłonność do bójek
warlike spirit
skłonność grupy ludzi do wszczynania walk

wojowniczy adj
bellicose
skłonny do walki

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
warrior
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
army force the military
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie
military service
(potocznie, potoczny) obowiązkowa służba militarna obywateli, przeszkolenie bojowe
troop
(potocznie, potoczny) grupa żołnierzy

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
military
związany z wojskiem, dotyczący wojska

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
serviceman soldier
żołnierz

wojujący ˌvɔjüˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
warring
zaciekle walczący o swoje ideały

wok vɔk wɔk n
wok
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;

wokalista ˌvɔkaˈlʲista n
vocalist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak, nauczyciel śpiewu

wokalny adj
vocal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wokanda vɔˈkãnda n
cause-list
spis spraw sądowych, ułożony według kolejności ich rozpatrywania w danym dniu

wokół ˈvɔkuw preposition
around among
ze wszystkich stron

wola ˈvɔla n
will
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wolant ˈvɔlãnt n
yoke
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości;

wole n
craw crop croup ingluvies
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu
goiter goitre
(medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem
struma
(medycyna, medyczny) powiększony, obrzmiały gruczoł

wolej ˈvɔlɛj n
volley
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
prefer
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
would like
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć

wolfram ˈvɔlfrãm n
tungsten wolfram
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolframian vɔlˈfrãmʲjãn n
tungstate
(chemia, chemiczny) sól kwasu wolframowego

wolicjonalny ˌvɔlʲiʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
volitional volitive
(psychologia, psychologiczny) dotyczący woli, zależny od niej

wolna miłość n
free love
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolne n
leisure
(potocznie, potoczny) czas wolny od pracy, zajęć

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
free software
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;

wolno ˈvɔlnɔ adv
free
swobodnie, w sposób luźny
slowly slow
w sposób wolny, powoli, bez pośpiechu

wolno ˈvɔlnɔ v
be allow
jest dozwolone, można, nie jest zabronione, mieć pozwolenie

wolnomularski adj
freemasonic
związany z wolnomularstwem, dotyczący wolnomularstwa

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
mason
członek stowarzyszenia wolnomularskiego

wolnomyśliciel n
freethinker
mężczyzna głoszący wolnomyślność
(filozofia, filozoficzny) zwolennik wolnomyślicielstwa
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) człowiek wolno myślący, nierozgarnięty

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
freethought
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego;

wolnorynkowy ˌvɔlnɔrɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
free-market
(ekonomia, ekonomiczny) związany z wolnym rynkiem

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
freedom liberty
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem
freedom liberty independence
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
liberty freedom
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
freedom of speech
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
free
mogący postępować zgodnie z własną wolą
(informatyka, informatyczny) będący wolnym oprogramowaniem
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś
single free
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki
slow
odbywający się bez pośpiechu

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
free market free-market
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariat n
volunteering
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
volunteer
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych

wolt vɔlt n
volt
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

wolta ˈvɔlta n
volte
(jeździectwo, jeździecki) figura jeździecka; wykonanie konno pełnego, szerokiego koła;

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
voltmeter
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

woluta vɔˈluta n
volute
ozdobny ornament lub detal architektoniczny, czy rzeźbiarski w kształcie spirali albo zwoju;

wombat ˈvɔ̃mbat n
wombat
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;

womitorium n
vomitorium
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie, przejście dla publiczności w murze cyrku
(architektura, architektoniczny) tunelowe przejście przez trybuny stadionu lub innej budowli amfiteatralnej

won vɔ̃n interjection
beat it
nieuprzejme wezwanie do oddalenia się

woonerf n
woonerf
(urbanistyka, urbanistyczny) rodzaj ulicy w mieście zaprojektowanej w celu zwiększenia bezpieczeństwa przede wszystkim pieszych i rowerzystów, którzy mają priorytet przed samochodami;

word n
Wordian
(geologia, geologiczny) drugi wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 268 – 265,8 milionów lat temu;

worek ˈvɔrɛk n
panhandle salient spur
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
sack bag
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek stomijny n
stoma bag
(medycyna, medyczny) woreczek umieszczany wokół wyłonionej stomii w celu kontroli wypróżnień lub oddawania moczu

worek treningowy n
boxing bag punchbag punching bag
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
punchbag punching bag
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa

wortal n
vortal
(informatyka, informatyczny) portal internetowy zajmujący się jedną określoną tematyką;

wosk vɔsk n
wax
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
beeswax
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
earwax cerumen
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;

woskowy adj
waxen
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

woskówka n
cere
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) miękka skóra pokrywająca nasadę dzioba (występuje u ptaków drapieżnych, sów, gołębi, a także u innych grup ptaków);

wotować v
vote
(dawniej, dawny) głosować

wotum n
ex-voto votive
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni;

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕʨ̑i n
motion of no confidence vote of no confidence
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.;

wotywny adj
votive
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum

wow interjection
wow
…(potocznie, potoczny) wyrażający zachwyt, uznanie itp.

wozić ˈvɔʑiʨ̑ v
carry transport drive keep in the car
przemieszczać coś przy pomocy jakiegoś pojazdu

wozić drewno do lasu v
carry coals to Newcastle
wykonywać niepotrzebną pracę

wozić żyto na Zawiśle ˈvɔʑiʥ̑ ˈʒɨtɔ ˌna‿zaˈvʲiɕlɛ v
carry coals to Newcastle
wykonywać niepotrzebną pracę

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
vocative vocative case
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołaczowy adj
vocative
(gramatyka) związany z wołaczem, dotyczący wołacza

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
call
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
nazywać kogoś
shout
przekazywać coś krzykiem

wołchw n
volkhv
szaman, kapłan w religii słowiańskiej;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
beef
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wołowy vɔˈwɔvɨ adj
beef
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wołowiny, zawierający wołowinę
odnoszący się do krowy lub wołu

woń vɔ̃ɲ n
fragrance
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
coachman charioteer carter teamster wagoner
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpadać ˈfpadaʨ̑ v
contrive
domyślać się, sprawnie rozumować
drop in
przychodzić z nieformalną wizytą
fall in love
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zakochiwać się
fall fall down rush into
przemieszczać się do wnętrza czegoś
fly into
ulegać działaniu silnych emocji
run across
spotykać się niespodziewanie
run into
popadać w kłopotliwy stan
zderzać się z kimś lub czymś

wpadka ˈfpatka n
gaffe screw-up screwup
(potocznie, potoczny) pomyłka, błąd, gafa, faux pas

wpatrywać się fpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
gaze
uważnie i długo patrzeć

wpaść jak śliwka w kompot v
be up shit creek without a paddle
(potocznie, potoczny) znaleźć się w kłopotliwej sytuacji, w położeniu bez wyjścia

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
jump out of the frying pan and into the fire
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpis n
entry
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
umieszczenie zapisu w jakimś tekście
fee registration fee
opłata ponoszona przy przystępowanie do jakiejś grupy
teacher's signature
(edukacja, edukacyjny) umieszczenie w dokumencie podpisu poświadczającego zaliczenie nauczanego przedmiotu

wpisać ˈfpʲisaʨ̑ v
inscribe
(geometria) umieścić bryłę w wielościanie tak, aby dotykała jego wszystkich ścian
(geometria) umieścić figurę w wielokącie tak, aby dotykała jego wszystkich boków
inscribe write in
dopisać w zeszycie, księdze
enter one's name register
dopisać swoje nazwisko na listę
register write down
umieścić osobiste pozdrowienia w pamiętniku, księdze pamiątkowej

wporzo acronym
k ok
(slangowo) (zobacz) w porządku

wprasowanie n
iron on
wprowadzenie substancji w jakiś materiał lub umocowanie czegoś na powierzchni jakiegoś materiału w wyniku prasowania

wprasować v
iron on
prasując, wprowadzić substancję w jakiś materiał lub umocować coś na powierzchni jakiegoś materiału
press into
napierając na coś, wcisnąć to w coś lub docisnąć do czegoś

wprasowywanie n
iron on
wprowadzanie substancji w jakiś materiał lub mocowanie czegoś na powierzchni jakiegoś materiału w wyniku prasowania

wprawa ˈfprava n
skill
biegłość w wykonywaniu czegoś, nabyta w wyniku ćwiczeń, powtarzania jakiejś czynności

wprawdzie ˈfpravʲʥ̑ɛ
admittedly even though while it is true that
składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania

wprawiać v
accustom teach train
ćwiczeniami wdrażać kogoś, coś do czegoś
fix set
umocowywać coś w czymś
improve one skill practice
ćwiczyć, aby nabyć wprawy

wprost fprɔst adv
directly straight
bezpośrednio
frankly openly outright
szczerze, otwarcie, bez ogródek
simply
wręcz

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
enter input
(informatyka, informatyczny) umieszczać dane w programie, pamięci komputera
introduce initiate
wtajemniczać kogoś w coś

wprowadzenie ˌfprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
introduction
wstęp, prolog ((na przykład) w utworze literackim)

wpuszczać v
let in
pozwalać czemuś lub komuś dostać się gdzieś
tuck
wkładać coś do wnętrza czegoś

wpychać v
push into
pchając, umieszczać w czymś
crash gatecrash
(potocznie, potoczny) dostawać się gdzieś bez zaproszenia, na siłę, podstępem
push in push into
pchając się, wchodzić w ciasne lub zatłoczone miejsce

wpół fpuw adv
half
przy podawaniu czasu: pół godziny przed pełną godziną

wpół- fpuw prefix
half-
w połowie

wpędzić do grobu v
drive someone to an early grave
przyczynić się do czyjejś śmierci, przyśpieszyć czyjąś śmierć

wpłata n
deposit
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
influence
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
arrive come in
(urzędowy) o poczcie, pieniądzach, wnioskach itp.: zostawać dostarczonym
influence affect bias
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ
sail into swim into
płynąc dostawać się na teren jakiegoś obszaru
flow into
o ciekach wodnych: mieć ujście

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
influential
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
return come back
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio

wrak vrak n
wreck shipwreck
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrap rap n
wrap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem;

wraz vras preposition
in conjunction with together with
(książkowy) razem, wspólnie (z kimś)

wraz z
along with alongside together with
(o osobach, obiektach) razem, wspólnie, łącznie z kimś / czymś

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
impression sensation
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrażliwość vraʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
sensitivity
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
delicate fragile
taki, który ma słabą odporność
sensitive
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji

wrednie adv
evilly
w sposób wredny, perfidnie

wredny ˈvrɛdnɨ adj
mean spiteful
(potocznie, potoczny) pełny podłości, fałszu

wrestling ˈrɛstlʲĩŋk n
pro wrestling professional wrestling
(sport, sportowy) amerykańska odmiana zapasów z elementami popisów;

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
finally eventually after all ultimately
nareszcie, w końcu

wrodzona łamliwość kości n
brittle bone disease osteogenesis imperfecta
(medycyna, medyczny) uwarunkowana genetycznie choroba objawiająca się nadmierną kruchością kości;

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
innate inborn native natural
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
hostile adverse antagonistic inimical malevolent negative
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrogo ˈvrɔɡɔ adv
hostilely inimically
w sposób wrogi

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
hostility
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

wrona ˈvrɔ̃na n
crow
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrona siwa n
hooded crow
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

wrota ˈvrɔta n
gate
wielkie drzwi frontowe

wrotka ˈvrɔtka n
attribution line
(informatyka, informatyczny) (slangowo) informacja w treści listu elektronicznego o autorze cytowanego fragmentu;
roller
(sport, sportowy) podeszwa przyczepiana do buta, wyposażona w kółka, umożliwiająca jazdę;

wrotkarz ˈvrɔtkaʃ n
skater
(sport, sportowy) ktoś, kto jeździ na wrotkach, uprawia wrotkarstwo

wrotycz ˈvrɔtɨʧ̑ n
tansy
(botanika, botaniczny) Tanacetum L., roślina z rodziny astrowatych o dużych, pierzastych liściach i kwiatach zebranych w koszyczki;

wrrr vrːː interjection
grrr
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa

wrzask n
shout
bardzo głośny krzyk

wrzawa ˈvʒava n
agitation excitement
(przenośnie, przenośnia) wzburzenie, zamieszanie
hubbub rumpus turmoil
hałas, gwar różnych zmieszanych głosów lub dźwięków

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
spindle
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzenie n
boiling vaporization
(fizyka, fizyczny) przechodzenie ze stanu ciekłego w gazowy
buzz ferment
oznaki niezadowolenia lub buntu

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
September
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeszczeć ˈvʒɛʃʧ̑ɛʨ̑ v
shout scream bawl yell bluster
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie

wrzeć vʒɛʨ̑ v
boil
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca

wrzodowy adj
ulcerous
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów

wrzos vʒɔs n
heather ling
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosiec n
heath
(botanika, botaniczny) Erica (Ericaceae) L., krzew z rodziny wrzosowatych o zimozielonych liściach;

wrzosowate n
heath heather
(systematyka) (botanika, botaniczny) rodzina roślin krzewinkowych, krzewiastych lub drzew z rzędu wrzosowców;

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
heath moor heathland moorland
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzucać ˈvʒuʦ̑aʨ̑ v
throw throw in
rzucając, umieszczać coś w czymś
upload
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) umieszczać materiały w internecie

wrzutka ˈvʒutka n
snapback
w go sposób zabicia grupy kamieni poprzez postawienie ich w atari kamieniem, który sam jest w atari

wrzutnia ˈvʒutʲɲa n
drop box
udostępniany przez instytucję publiczną zasobnik umożliwiający ludności zdawanie określonych obiektów, bez możliwości ich samodzielnego wyjęcia

wrzód vʒut n
abscess
(potocznie, potoczny) ropień
boil
(potocznie, potoczny) czyrak
ulcer
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wrzód na dupie ˈvʒut na‿ˈdupʲjɛ n
pain in the ass
(wulgarnie, wulgaryzm) osoba lub rzecz, która jest niepożądana, ponieważ sprawia kłopot albo jest dokuczliwa

wrzątek ˈvʒɔ̃ntɛk n
boil water
ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę)

wróbel ˈvrubɛl n
sparrow
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróbel krótkopalcowy n
pale rock sparrow pale rockfinch
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny wróblowatych;

wróbelek vruˈbɛlɛk n
little sparrow
(zdrobniale) wróbel

wróg vruk n
enemy foe
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wróg publiczny n
public enemy
osoba, której działania są postrzegane jako przestępstwa, uważana za zagrożenie dla społeczności i napiętnowana przez nią

wróż n
foreteller
(ezoteryka) mężczyzna przepowiadający przyszłość

wróżba n
augury omen
zjawisko uznawane za zapowiedź czegoś
divination prediction prophecy vaticination fortune-telling prognostication
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarski adj
divinatory
związany z wróżbiarstwem, dotyczący wróżbiarstwa

wróżbiarstwo n
augury
próby przepowiadania przyszłości za pomocą specjalnych przedmiotów i technik;

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
diviner soothsayer fortune teller foreteller fortuneteller
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżbita n
diviner fortune teller fortuneteller fortune-teller psychic soothsayer
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem

wróżebny adj
divinatory mantic
(ezoteryka) związany z wróżbą, dotyczący wróżby

wróżenie vruˈʒɛ̃ɲɛ n
divination fortune-telling
(rzeczownik odczasownikowy) od wróżyć; (ezoteryka) przepowiadanie przyszłości

wróżka ˈvruʃka n
fairy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;
fortuneteller
(ezoteryka) kobieta przepowiadająca przyszłość

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
foretell augur bode portend
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ adv
openly straight
bezpośrednio, otwarcie

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
downright even
…podkreślająca znaczenie wyrazu lub natężenie cechy

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
present give hand in
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

wręg vrɛ̃ŋk n
frame
wycięcie lub załamanie w elemencie konstrukcyjnym, najczęściej drewnianym, służące do spójnego połączenia z innym elementem

wsadzać v
lock up put away
(potocznie, potoczny) zamykać w więzieniu
put
umieszczać gdzieś
pomagać usadowić się

wsadzać nos w nie swoje sprawy ˈfsaʣ̑aʨ̑ ˈnɔz ˈvʲ‿ɲɛ ˈsfɔjɛ ˈspravɨ v
stick one nose into other people's business
interesować się czymś, co nie powinno kogoś zajmować, niepotrzebnie wtrącać się do czegoś, do jakichś spraw

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
east eastern
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
eastern east
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschodnioafrykański adj
East African
odnoszący się do Afryki Wschodniej, związany z Afryką Wschodnią

wschodnioazjatycki adj
East Asian
zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej
związany z Azją wschodnią

wschodniobałtycki adj
Eastern Baltic
odnoszący się do wschodniego Bałtyku, związany ze wschodnim Bałtykiem

wschodnioeuropejski adj
Eastern European East European
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej

wschodnioniemiecki adj
East German
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech

wschodniosłowiański ˌfsxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
East Slavic
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny

wschodniotimorski ˌfsxɔdʲɲɔtʲĩˈmɔrsʲci adj
East Timorese
odnoszący się do Timoru Wschodniego

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
come forth
o roślinach: kiełkować, wychodzić z ziemi
rise come forth
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich)

wschód fsxut n
east
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
germination rise
(rolnictwo, rolniczy) (leśnictwo) proces kiełkowania nasion w glebie
rise east
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wschód słońca n
sunrise
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu

wsiadać ˈfʲɕadaʨ̑ v
board get in get on
wchodzić do środka lokomocji

wsierdzie ˈfʲɕɛrʲʥ̑ɛ n
endocardium
(anatomia, anatomiczny) wewnętrzna warstwa ściany serca;

wskazany adj
desirable
uważany za potrzebny, polecany jako korzystny

wskazać v
indicate intimate mark point
zwrócić czyjąś uwagę na coś
show
pokazać, gdzie ktoś albo coś się znajduje

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
point indicate show
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje
record stand
o przyrządach pokazywać wartość wielkości mierzonej

wskazówka fskaˈzufka n
clue
oznaka czegoś
instruction
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś
needle hand pointer indicator
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
indicator
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości
pointer
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci
długi i cienki przedmiot do wskazywania

wskoczyć ˈfskɔʧ̑ɨʨ̑ v
jump in jump on
skacząc, dostać się na wierzch lub do środka czegoś

wskutek ˈfskutɛk preposition
as a result of in consequence of on account of owing to
(książkowy) (zobacz) na skutek

wspakultura n
back-culture
(neologizm) przeciwieństwo kultury w filozofii Jana Stachniuka;

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
wonderfully magnificently splendidly marvellously
w sposób wspaniały

wspaniałomyślność ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
generosity
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
magnanimous
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspaniałość fspãˈɲawɔɕʨ̑ n
magnificence grandiosity greatness
cecha tego, co wspaniałe

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
wonderful
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
support help
udzielenie pomocy

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
support
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

wspinaczka fspʲĩˈnaʧ̑ka n
climbing
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na pokonywaniu stromych ścian
mountaineering
wyprawa w strome, wysokie góry

wspinać ˈfspʲĩnaʨ̑ v
climb
wznosić siebie samego na coś wysokiego

wspomagać fspɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
support
wspierać urządzenie
support assist help
pomagać, wspierać materialnie; udzielać pomocy materialnej osobie, instytucji

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
mention refer
mówić mimochodem, wzmiankować
remember recall
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
memory recollection remembrance reference reminiscence souvenir
obraz przeszłości w pamięci

wspomożenie n
aid help support
udzielenie pomocy

wspólnik n
accomplice
osoba wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie
associate partner
osoba mająca wspólny udział w czymś

wspólnota fspulˈnɔta n
community fellowship union commonwealth communion
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

wspólnota autonomiczna n
autonomous community
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednostka podziału administracyjnego i politycznego o znacznej autonomii, obejmująca obszary o wspólnych wartościach (w tym język, kulturę) i historii

wspólnota mieszkaniowa fspulˈnɔta ˌmʲjɛʃkãˈɲɔva n
homeowner association
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład danego budynku wielorodzinnego;

wspólny ˈfspulnɨ adj
common
należący lub używany przez kilka osób
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy

współ-
co-
pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na wspólną z kimś cechę, na wspólne działanie itp.

współautor fspuwˈawtɔr n
co-author
jeden z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współautorka ˌfspuwawˈtɔrka n
co-author
kobieta będąca jednym z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współbiesiadnik n
commensal
współuczestnik biesiady

współbrzmienie n
consonance concord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jednoczesne brzmienie dźwięków

współbrzmieć v
harmonize
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać harmonijny dźwięk

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
contemporary present
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
contemporarily
w sposób typowy dla dzisiejszej epoki
w tej samej epoce z kimś lub czymś
today contemporarily in our age in our times modernly recently
w obecnej epoce

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
compassion sympathy empathy
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
sympathise empathise condole feel sorry
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik n
coefficient factor rate
jeden z czynników oddziałujących
coefficient quotient
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego
modulus
(fizyka, fizyczny) wielkość liczbowa określająca pewne właściwości ciał

współczynnik załamania fspuwˈʧ̑ɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
refractive index
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku;

współdziałać v
cooperate
działać razem, współpracować

współgrać ˈfspuwɡraʨ̑ v
harmonise
wzajemnie się dopełniać, działać wspólnie

współistnienie n
coexistence
(rzeczownik odczasownikowy) od współistnieć

współliniowy adj
collinear
leżący na jednej linii
(matematyka, matematyczny) o wektorach leżący na prostej równoległej (w szczególnym przypadku tej samej)

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
roommate flatmate roomie housemate
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współobywatel n
fellow citizen
osoba będąca obywatelem tego samego państwa lub innego terenu, co ktoś inny

współogniskowy ˌfspuwɔɟɲiˈskɔvɨ adj
confocal
(matematyka, matematyczny) (optyka, optyczny) mający wspólne ognisko

współplemieniec n
tribesman
(książkowy) członek jakiegoś plemienia w stosunku do innych członków tego plemienia

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
cooperation co-operation collaboration
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
cooperate
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
collaborator
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem

współprądowy adj
cocurrent parallel-flow parallelflow
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w tym samym kierunku

współrzędna n
coordinate
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni;

współsprawca n
accomplice
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden ze sprawców tego samego przestępstwa

współwięzień n
cellmate celly
ktoś, z kim się jest wspólnie uwięzionym

współwyznawca ˌfspuwvɨˈznafʦ̑a n
coreligionist
wyznawca tej samej religii

współwłaściciel n
co-owner
ktoś, kto posiada coś wspólnie z kimś innym

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
competition
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie

współzałożyciel n
cofounder
osoba mająca współudział w założeniu czegoś

współżycie fspuwˈʒɨʨ̑ɛ n
coexistence cohabitation
obcowanie z kimś, utrzymywanie z kimś kontaktu

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
get up rise
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku
get up stand up rise
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej
recover
stać się zdolnym po chorobie do opuszczania łóżka

wstawiać v
insert
dopisywać do tekstu
put
umieszczać coś w czym, na ogół w pozycji pionowej
put in replace
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części
put on
(potocznie, potoczny) zaczynać gotowanie
get tipsy
(potocznie, potoczny) ulegać upojeniu alkoholowemu
put in a good word for put in a word for
brać w obronę

wstawiennictwo n
intercession
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś, zwykle w kontekście religijnym

wstać lewą nogą ˈfstaʨ̑ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
wake up on the wrong side of bed
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana

wstecz fstɛʧ̑ adv
back backwards
do tyłu (w czasie lub przestrzeni)

wstrzemięźliwie adv
abstemiously temperately
z umiarem

wstrzemięźliwość n
abstemiousness
powstrzymywanie się od czego

wstrzemięźliwy adj
abstemious
świadczący o zachowywaniu umiaru
reserved
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrzykiwać v
inject
(medycyna, medyczny) wprowadzać płyn do ciała za pomocą strzykawki
(technologia, technika, techniczny) wprowadzać płyn lub gaz do czegoś pod ciśnieniem

wstrzymać się od głosu ˈfsṭʃɨ̃maʨ̑‿ɕɛ ɔd‿ˈɡwɔsu idiom
to abstain from voting
nie głosować ani za, ani przeciw

wstrzymywać v
ban belay bring to a halt snarl stop
powodować zatrzymanie czegoś, co ma się poruszać
defer put off withhold
odkładać na później
abstain
nie pozwalać sobie na co
nie wykonywać czegoś przez pewien czas

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
shock
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
silne, gwałtowne drgnięcie

wstrząs anafilaktyczny n
anaphylaxic shock
(medycyna, medyczny) nagła i gwałtownie postępująca, zagrażająca życiu reakcja pojawająca się po narażeniu na czynnik uczulający

wstrząsająco adv
harrowingly shockingly
prowokując mocne wrażenie, powodując wstrząs

wstręt fstrɛ̃nt n
disgust
intensywne uczucie niechęci, odraza;

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
repugnant detestable disgusting foul loathsome awful
wywołujący obrzydzenie

wstyd fstɨt n
shame disgrace
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;
shame embarassment
uczucie onieśmielenia, zażenowania

wstydliwy adj
bashful coy pudibund retiring shy
łatwo odczuwający wstyd
derpy embarrassing shaming toe-curling
powodujący odczucie wstydu
pudibund shy
świadczący o wstydliwości

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
abash be shy
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
enter go in come in drop into stop by
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu
go up mount
zrobić krok na miejsce wyżej położone
join accede affiliate ascend associate connect
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
ribbon
ozdobny, wąski pasek tkaniny
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;

wstęga ˈfstɛ̃ŋɡa n
band
duża (w szczególności szeroka) wstążka

wstęp fstɛ̃mp n
admittance
prawo wejścia dokądś
wejście dokądś
introduction
w tytułach książek i nazwach wykładów: podstawowe zagadnienia
preface
początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść
prelude
początek jakiejś czynności
prelude prologue
początkowa część utworu literackiego lub muzycznego

wstępniak n
editorial
artykuł wstępny

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
preliminary initial
robiony na początku (wstępie)

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ n
ancestor fore-elder forebear forefather
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przodek danej osoby;

wstępować fstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
call by
wejść gdzieś na krótko
join accede
zostawać członkiem jakiejś organizacji, ugrupowania

wstężnica n
ribbon worm nemertean
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;

wsuwać v
scoff tuck in
(potocznie, potoczny) jeść dużo i szybko
slip
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś
sunąc się, dostawać się gdzieś

wszak fʃak particle
question tag
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność

wszakże ˈfʃaɡʒɛ particle
however nevertheless yet
… podkreślająca prawdziwość i oczywistość wypowiedzi

wszawica n
pediculosis
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;

wszczepić v
implant
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej
(medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część
inculcate implant
nauczyć czegoś kogoś

wszech-
all- omni-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na największe nasilenie czegoś
omni- all-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
omnipotence
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
omnipotent
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechmogący adj
all-powerful almighty
(książkowy) mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecność ˌfʃɛxɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
omnipresence ubiquity
obecność, występowanie wszędzie; cecha tego co wszechobecne

wszechobecny adj
omnipresent ubiquitous
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechocean n
Global Ocean World Ocean
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kompleks wszystkich oceanów ziemskiego globu;

wszechpotężny adj
all-powerful omnipotent
(książkowy) taki, który odznacza się nieograniczoną potęgą

wszechstronnie adv
comprehensively
w sposób wszechstronny

wszechstronny adj
comprehensive
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś
versatile
mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś

wszechwiedzący adj
all-knowing omniscient
(książkowy) wiedzący wszystko

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
universe
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszelki ˈfʃɛlʲci pronoun
every all any
dotyczący wszystkich aspektów; każdy; wszystek

wszerz adv
across
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś

wszoł fʃɔw n
chewing louse
(zoologia, zoologiczny) Mallophaga, owad pasożytniczy żyjący na skórze zwierząt; wesz zwierzęca;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
all
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
all
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
all roads lead to Rome
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
all everything
ogół rzeczy i spraw

wszystko jedno ˈfʃɨstkɔ ˈjɛdnɔ adv
all the same
nieistotne, bez znaczenia (ile, jak, gdzie, dokąd itp.)

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
everywhere throughout
w każdym miejscu
do każdego miejsca

wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ ˈdɔbʒɛ ˈalɛ ˈv‿dɔ̃mu najˈlɛpʲjɛ̇j proverb
East or West home is best
najwygodniej każdy czuje się we własnym domu

wtajemniczać ˌftajɛ̃mʲˈɲiʧ̑aʨ̑ v
initiate
sprawiać, że ktoś się o czymś dowiaduje

wtajemniczenie n
initiation
(rzeczownik odczasownikowy) od wtajemniczyć

wtargnąć v
invade
nagle przedostać się gdzieś niezgodnie z oczekiwaniami

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
then at that time
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtem ftɛ̃m adv
suddenly all of a sudden
w sposób nieoczekiwany

wtorek ˈftɔrɛk n
Tuesday
drugi dzień tygodnia

wtrącać ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
cut in
nadmiernie ingerować w cudze sprawy; zajmować się czymś, nie będąc o to proszonym

wtrącać swoje trzy grosze ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈṭʃɨ ˈɡrɔʃɛ idiom
add one's two cents add one's twopenn'orth
wtrącać się do nie swojej sprawy

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
plug connector
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;
plug-in
(informatyka, informatyczny) dodatek do programu komputerowego zwiększający jego funkcjonalność

wtykać ˈftɨkaʨ̑ v
stick
wkładać, wstawiać, wciskać coś między inne rzeczy

wtórny adj
secondary
mniej ważny od czegoś

wu n
double U
nazwa litery w / W

wu shu n
wushu
(sport, sportowy) starochińska sztuka walki;

wucziaping n
Wuchiapingian
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 260,4 – 253,8 milionów lat temu;

wudu n
vodou voodoo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia synkretyczna łącząca rdzenne wierzenia ludów Afryki z elementami katolicyzmu, popularna zwłaszcza na Haiti;

wujek ˈvujɛk n
uncle
brat matki

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
vulgarly
w wulgarny sposób

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
vulgar
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
vulgarism
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
volcano
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
volcanic
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulwektomia n
vulvectomy
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie zewnętrznych kobiecych narządów płciowych;

wulwodynia n
vulvodynia
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wwozić v
bring in
wioząc dostarczyć coś lub kogoś

www acronym
www
(zobacz) hasło WWW

wy vɨ personalPronoun
you
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
forgivable
który można wybaczyć

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
forgive
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybieg ˈvɨbʲjɛk n
catwalk
miejsce, po którym poruszają się modelki podczas pokazu mody

wybiegać v
run out storm out
biegnąc, wydostawać się skądś

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
bleach
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybielać v
bleach whitewash
czynić bielszym

wybieralny adj
choosable
mogący zostać wybranym

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
choose select
dokonywać wyboru
elect choose
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybijać v
beat strike
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego
break
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku
dislocate knock out
(medycyna, medyczny) powodować przemieszczenie narządu lub części ciała poza fizjologiczne miejsce
emboss
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym
stand out
osiągać lepszą, bardziej prestiżową pozycję
take off
(sport, sportowy) skacząc, odrywać się od podłoża

wybitnie vɨˈbʲitʲɲɛ adv
eminently notably
w sposób wybitny, wyborny, pierwszorzędny
extremely notably significantly
bardzo, szczególnie, niezwykle

wybitność vɨˈbʲitnɔɕʨ̑ n
distinction eminence
cecha tego, co wybitne

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
outstanding eminent prominent remarkable
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wybiórczy adj
selective
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) wybierający w sposób selektywny

wybić ˈvɨbʲiʨ̑ v
beat
uderzając, odtworzyć rytm
break
zniszczyć szybę w oknie
emboss
uformować wzór na metalowym obiekcie (lub cały obiekt) uderzeniem w niego
kick the ball out-of-bounds
(sport, sportowy) o piłce: uderzając usunąć skądś (np. z boiska)
kill off
wymordować wszystkie osobniki jakiejś grupy
knock out
zrobić dziurę
strike
o zegarze: biciem oznajmić godzinę
talk out of
spowodować pozbycie się pewnych myśli czy pragnień
stand out
awansować, wyróżnić się
take off
(sport, sportowy) odbić się

wyblakły adj
faded
taki, który stracił intensywność światła lub barw

wyblinka n
clove hitch
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł mocujący cieńszą linę do grubszej albo do drążka;
ratline
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cieńsza lina wiązana na wantach służąca do wspinania się na maszt;

wyboczenie ˌvɨbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
buckling
(technologia, technika, techniczny) zjawisko polegające na niekontrolowanym zginaniu ściskanego elementu,

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
voter elector constituent
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
electoral elective
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybornie vɨˈbɔrʲɲɛ adv
exquisitely perfectly
od: wyborny

wyborny vɨˈbɔrnɨ adj
delicious
(spożywczy) smaczny, smakowity
excellent
wyróżniający się z ogółu, bardzo dobry

wybory vɨˈbɔrɨ n
election
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybrany adj
cherry-picked picked selected
nie taki jak reszta, wyjątkowej klasy, o szczególnym walorze

wybrany n
be'shert
osoba ukochana przez kogoś

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
choosy fastidious finicky squeamish
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybredzać v
sniff
grymasić przy wybieraniu

wybroczyna n
petechia
(medycyna, medyczny) niewielki krwotok powstały wskutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych;

wybryk n
antic
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
coast shore seaside
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybrzuszenie ˌvɨbʒuˈʃɛ̃ɲɛ n
bulge
(rzeczownik odczasownikowy) od wybrzuszyć

wybrzydzać v
sniff
wyrażać niezadowolenie, kaprysić, być wybrednym

wybuch ˈvɨbux n
explosion outburst detonation
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wybuchać v
explode
(chemia, chemiczny) ulegać rozerwaniu pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej
(fizyka, fizyczny) ulegać rozczepieniu pod wpływem gwałtownej reakcji jądrowej
(wojskowość, wojskowy) ulegać detonacji

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
explosive
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej
impulsive
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie / reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie

wybór ˈvɨbur n
choice selection pick
wybranie jednej z wielu możliwości

wycena n
valuation
(handel, handlowy) wyznaczanie ceny czegoś

wyceniać v
appraise
(ekonomia, ekonomiczny) ustalać wartość danego obiektu

wychodek n
outhouse
ubikacja na wsi na zewnątrz domu

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
get married
wstępować w związek małżeński z mężczyzną

wychodzić ze skóry vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ zɛ‿ˈskurɨ v
bend over backwards
(potocznie, potoczny) usilnie się starać, dawać z siebie wszystko

wychodźca n
emigre
ktoś, kto na długo lub na zawsze opuszcza swoją ojczyznę

wychowanek ˌvɨxɔˈvãnɛk n
alumnus
(edukacja, edukacyjny) absolwent jakiejś szkoły
foster child fosterling
osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką; ktoś, kto został wychowany przez osoby nie będące jego rodzicami

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
manners
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania
upbringing parenting
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
physical education education physic
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;

wychowawca ˌvɨxɔˈvafʦ̑a n
counsellor counselor houseparent
osoba opiekująca się dzieckiem lub grupą dzieci (w szkole, przedszkolu, domu dziecka itp.)
form tutor
(edukacja, edukacyjny) nauczyciel opiekujący się klasą w szkole (zarządzający dziennikiem, organizujący spotkania z rodzicami, prowadzący godzinę wychowawczą)
tutor
osoba kształtująca charakter i zachowanie innych

wychowawczy adj
educative
dotyczący wychowania i nauczania

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvaʨ̑ v
educate
nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu
raise bring up
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności
be raise
być wychowywanym (1)

wychudzony ˌvɨxuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
emaciated
bardzo chudy, wątły, mizerny

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
laud praise exalt extol belaud eulogise
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wychwyt zwrotny n
reuptake
(biochemia, biochemiczny) ponowne wchłonięcie neuroprzekaźnika przez neuron presynaptyczny po wysłaniu przezeń impulsu nerwowego przez synapsę;

wychwytywać ˌvɨxfɨˈtɨvaʨ̑ v
catch
łapać, chwytać, wyłapywać

wycie ˈvɨʨ̑ɛ n
howl howling
(rzeczownik odczasownikowy) od wyć

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
excursion trip
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wyciek n
leakage
wydostawanie się płynnie na zewnątrz

wyciek pamięci ˈvɨʨ̑ɛk pãˈmʲjɛ̇̃ɲʨ̑i n
memory leak
(informatyka, informatyczny) alokacja pamięci przez program bez zapewnienia możliwości wykonania jej zwolnienia po przeprowadzeniu na niej wszystkich operacji;

wyciekać vɨˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
leak out
o poufnych danych: wychodzić na jaw, docierać do niepowołanych osób
leak out ooze
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
doormat
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
wiper windshield wiper
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wycierać vɨˈʨ̑ɛraʨ̑ v
wipe dust wipe off
usuwać z czegoś nalot lub osad przez pocieranie
wear out wear through
ulegać zużyciu przez tarcie

wycieńczony adj
drained wasted
krańcowo osłabiony; taki, który stracił niemal wszystkie siły

wycieńczyć vɨˈʨ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
enfeeble
aspekt dokonany od: wycieńczać

wycinanie n
cutting
odłączanie cięciem

wycinanka n
cut-out
(potocznie, potoczny) praca plastyczna wykonana z kawałków papieru

wycinać v
clip crop out cut cut out
wydobywać cięciem kształt z czegoś
cut
(informatyka, informatyczny) pobierać fragment pliku, by wstawiać go w inne miejsce
cut excise exscind exsect
oddzielać od całości, usuwając cięciem
indent
żłobić w czymś znaki

wyciskacz n
squeezer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd do wyciskania soku z owoców lub warzyw

wyciskacz łez n
cryfest hearts and flowers tear-jerker tearjerker weepie
naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których czytelnik lub widz płacze

wyciskać v
impress
odbijać ślad, wklęsły wzór
squeeze wring
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie
(potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność

wyciszenie n
muting
uczynienie cichszym

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
abstract
(potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst
extract abstract
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;
lift
urządzenie lub układ urządzeń do wyciągania czegoś lub kogoś na jakąś wysokość
traction
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne stosowane w ortopedii do nastawiania złamań i zwichnięć, korygowania zniekształceń i wad postawy (np. skrzywienia kręgosłupa);

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
chairlift elevate passenger ropeway
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyciąg narciarski ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk narʲˈʨ̑arsʲci n
ski lift
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów

wyciąg orczykowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌɔrʧ̑ɨˈkɔvɨ n
T-bar T-bar lift
wyciąg narciarski w postaci drążka w kształcie odwróconej litery T przyczepiony do poruszającej się stalowej liny, podtrzymujący narciarza;

wyciąg talerzykowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌtalɛʒɨˈkɔvɨ n
button lift j-bar platter lift platter pull
wyciąg narciarski służący do wciągania narciarzy lub snowboardzistów do góry wzdłuż stoku;

wyciągać vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
do reach
osiągać, uzyskiwać
find out
pytać, uzyskiwać informację
pull out take out
wydobywać, wyjmować coś z czegoś
stretch out
przeciągnąć się, rozprostowywać kości

wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ kaˈʃtãnɨ ˈz‿ɔɟɲa ʧ̑ɨˈ<sup>j</sup>ĩmʲiɕ rɛ̃ŋˈkãmʲi idiom
pull chestnuts out of the fire
używać kogoś do wykonywania czynności, pracy, z której samemu się ma korzyść

wycięcie n
clearing cutting excising excision
czynność mająca za cel usunięcie cięciem jakiejś części z całości
ectomy excision resection
(medycyna, medyczny) usunięcie tkanek lub narządu cięciem chirurgicznym
neck-line
wycięta część z ubioru
opening
miejsce wycięte w czym

wycofywać v
withdraw
zabierać coś, co było uprzednio dane
retire retreat withdraw
rezygnować z czego
retreat move back
opuszczać jakieś miejsce, cofając się

wyczerpanie ˌvɨʧ̑ɛrˈpãɲɛ n
exhaustion
duże zmęczenie, wycieńczenie

wyczerpany adj
exhausted
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości

wyczerpujący adj
exhausting
powodujący wyczerpanie, przynoszący utratę sił
exhaustive
dostarczający wszystkich lub bardzo szczegółowych informacji

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
exhaust
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
run out
kończyć się, zużywać się, tracić swoje właściwości, dobra (np. energię)

wyczucie n
sense feel intuiting sensing
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś
tact
umiejętność stosownego zachowania się w zależności od okoliczności

wyczuwalny adj
noticeable
dający się wyczuć, możliwy do zarejestrowania zmysłami, zwłaszcza dotykiem, węchem lub smakiem

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
deed performance achievement doing effort exploit
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydajność n
efficiency
cecha tego, co wydajne

wydajny adj
efficient
opłacalny, przynoszący zyski lub mniejsze straty albo zużycie, np. prądu elektrycznego

wydalać v
excrete eliminate egest
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii
expel banish expulse
usuwać kogoś niepożądanego

wydalenie n
egesting elimination expulsion
(fizjologia, fizjologiczny) usunięcie na zewnątrz szkodliwych i niepotrzebnych substancji czy bezużytecznych tkanek
expulsion
usunięcie, pozbycie się kogoś z jakiejś zbiorowości

wydalina n
waste product
(fizjologia, fizjologiczny) materia wydalana przez organizm jako zbędny produkt metabolizmu

wydanie vɨˈdãɲɛ n
edition issue publication
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzać się v
happen
stawać się faktem

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
event
to, co się stało
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną

wydarzyć się vɨˈdaʒɨʨ̑‿ɕɛ v
occur come about come up take place
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko

wydatek vɨˈdatɛk n
expense expenditure
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś

wydatnie adv
conspicuously copiously profusely prominently
w sposób mocno zauważalny; wyróżniając się

wydatny vɨˈdatnɨ adj
prominent
duży, wyróżniający się

wydawanie ˌvɨdaˈvãɲɛ n
emission expenditure spend dispensation issuance publication
(rzeczownik odczasownikowy) od wydawać

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
publish
publikować coś
spend
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś
appear seem
sprawiać jakieś wrażenie, przedstawiać się w jakiś sposób

wydawca n
publisher publ.
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu
publisher publishing company publishing house
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
publisher publishing house
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydawniczy adj
publishing
związany z wydawnictwem lub wydawaniem, dotyczący wydawnictwa lub wydawania

wydać na świat ˈvɨdaʨ̑ na‿ˈɕfʲjat idiom
give birth
urodzić dziecko

wydech n
exhaust exhaustion
(technologia, technika, techniczny) wydmuchnięcie poza cylinder mieszaniny gazów, pyłów i spalin
expiration exhalation expulsion of breath
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju

wydma ˈvɨdma n
dune sand dune
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydmuszka vɨˈdmuʃka n
eggshell empty egg
skorupka jajka, którego zawartość została wydmuchana przez małą dziurkę

wydobywać ˌvɨdɔˈbɨvaʨ̑ v
extract
z trudem uzyskiwać od kogoś jakąś informację
extract quarry recover unearth
(górnictwo, górniczy) wydostawać surowce naturalne spod ziemi na powierzchnię
extricate
uwalniać się od problemów, znaleźć się w lepszej sytuacji

wydostawać v
get out
wyciągać skądś
squeeze out
uzyskiwać niełatwo od kogoś
get out
wychodząc lub wyjeżdżając, dostawać się poza obręb czegoś, na zewnątrz

wydra ˈvɨdra n
otter
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;
vixen
(obraźliwie) wredna, przebiegła kobieta

wydruk ˈvɨdruk n
printout
efekt pracy drukarki, telefaksu lub innego urządzenia drukującego

wydrzyk ostrosterny n
parasitic jaeger
(ornitologia, ornitologiczny) Stercorarius parasiticus, gatunek ptaka z rodzaju wydrzyków;

wydział ˈvɨʥ̑aw n
department
dział urzędu obejmujący określony zakres spraw
faculty
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wydziedziczyć ˌvɨʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
disinherit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawić praw do dziedziczenia, do przysługującego spadku

wydzielać vɨˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
ration
dawać komuś pewną część czegoś
emit
być czegoś źródłem (zapachu, substancji)

wydzielina n
discharge exudation rheum
(medycyna, medyczny) wyciek substancji powstających w stanie chorobowym
secretion
(biologia, biologiczny) substancja fizjologiczna produkowana przez komórki gruczołowe

wydzielniczy adj
excretory
związany z wydzielaniem, dotyczący wydzielania

wydłubywać v
gouge out
dłubiąc, wydobywać coś z czegoś

wydłużony adj
elongated lengthened prolate
wyraźnie długi
overlong prolonged protracted
przeciągający się w czasie

wydłużyć vɨˈdwuʒɨʨ̑ v
prolong
uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć
uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż

wyeksploatować ˌwɨɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
exhaust
doprowadzić coś do całkowitego zużycia poprzez używanie przez dłuższy czas
exhaust deplete
pozbawić teren złóż lub innych zasobów naturalnych

wyganiać v
drive off
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca

wygasać v
die out
przestawać się palić
die out die
przestawać być
expire
tracić ważność

wygaśnięcie n
expiration expiry
zakończenie okresu, terminu czegoś
extinction
zakończenie się palenia

wygibas vɨˈɟibas n
contortion hop
dziwaczny ruch
curlicue curlycue squiggle
nienaturalny sposób pisania

wyginać v
bend
nadawać kształt przez gięcie

wyginięcie n
extinction
(rzeczownik odczasownikowy) od wyginąć

wygięty adj
curved curvy
mający zakrzywiony kształt

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
appearance look
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
look look like
mieć dany wygląd
look out
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna

wyglądać jak milion dolarów v
look like a million bucks look like a million dollars
(przenośnie, przenośnia) mieć wyjątkowo atrakcyjny wygląd

wygnaniec n
exile expatriate
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygoda n
comfort coziness
odpowiadające komuś warunki mieszkania, przebywania; to, co zaspokaja czyjeś potrzeby
convenience
coś ułatwiającego wykonywanie jakichś czynności

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
comfortably conveniently comfortingly
w sposób wygodny

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
comfortable
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrana vɨˈɡrãna n
prize
nagroda w jakimś konkursie, zysk w hazardzie
victory triumph
zwycięstwo

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
win
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo
grając w coś, zdobyć wygraną
o losach loteryjnych: gwarantować wygraną

wyguglać vɨˈɡuɡlaʨ̑ v
google
wyszukać za pomocą wyszukiwarki Google

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
boo catcall
wyśmiewać, wyszydzać kogoś; wyrażać niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))
whistle
odtwarzać jakąś melodię za pomocą gwizdania

wygórowany adj
exorbitant excessive extortionate
zbyt duży, nadmierny

wygładzanie ˌvɨɡwaˈʣ̑ãɲɛ n
smoothing
(rzeczownik odczasownikowy) od wygładzać

wygładzać vɨˈɡwaʣ̑aʨ̑ v
polish
(technologia, technika, techniczny) wyrównywać powierzchnię czegoś za pomocą odpowiednich narzędzi polerujących
smooth
czynić gładką powierzchnię czegoś, usuwając nierówności, zmarszczki, itp.

wygłaszać vɨˈɡwaʃaʨ̑ v
declaim give an opinion make a speech make a statement
wypowiadać jakiś tekst głośno

wygłos ˈvɨɡwɔs n
auslaut coda
(językoznawstwo, językoznawczy) pozycja końcowa wyrazu lub sylaby

wygłup ˈvɨɡwup n
antic foolery
niepoważne lub kompromitujące zachowanie

wyhodować v
breed
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) otrzymać w hodowli roślinę lub zwierzę

wyjawiać vɨˈjavʲjäʨ̑ v
reveal unveil
sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy

wyjazd ˈvɨjast n
departure
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
explain get straight
czynić coś zrozumiałym
(matematyka, matematyczny) o zmiennej losowej: mieć określony udział w obserwowanym efekcie.
justify spell out
uzasadniać, usprawiedliwiać, podawać szczegóły

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
explanation clarification
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjebany ˌvɨjɛˈbãnɨ adj
fucking awesome
(wulgarnie, wulgaryzm) super, świetny
fucking exhausted
(wulgarnie, wulgaryzm) zmęczony

wyjec ˈvɨjɛʦ̑ n
howler monkey
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
leave
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce

wyjmować v
collect get out take out unplug
wydostawać z wnętrza

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
exception excerpt
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
the exception confirms the rule the exception proves the rule
…poucza, że reguły w życiu zawsze mają wyjątki; zatem sporadyczne odstępstwo od reguły nie obala jej prawdziwości

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
by way of exception exceptionally
niekiedy, nieczęsto, bardzo rzadko
exceptionally unusually
w sposób szczególny, nadzwyczajny

wyjątkowość n
uniqueness
cecha tego, co jest wyjątkowe

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
exceptional special unique
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjąć ˈvɨjɔ̇̃ɲʨ̑ v
bring out pull out remove from take out of
wydostać, wydobyć coś skądś, z wnętrza czegoś

wyjąć z ust ˈvɨjɔ̇̃ɲʥ̑ ˈz‿ust v
take the words out of someone's mouth
powiedzieć to, co ktoś miał na myśli

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
exit gate
droga lub otwór, którym się wychodzi
exiting
spotkanie towarzyskie poza własnym domem
output
(elektryczność) gniazdo urządzenia podające wynik pracy, dźwięk, sygnał itp.
(informatyka, informatyczny) wynik działania skryptu lub programu

wyjście pożarowe ˈvɨjɕʨ̑ɛ ˌpɔʒaˈrɔvɛ n
fire escape
dodatkowe wyjście z budynku, które umożliwia ewakuację w przypadku pożaru

wyjściowy adj
exit
dotyczący miejsca, z którego się wychodzi
starting output
związany z początkiem

wyjść vɨjɕʨ̑ v
go out exit leave
opuścić jakieś miejsce

wyjść na jaw ˈvɨjɕʨ̑ na‿ˈjaf idiom
come to light
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się

wyjść po angielsku ˈvɨjɕʨ̑ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
take French leave take a French leave
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
to bend over backwards
(potocznie, potoczny) bardzo się starać, robić wszystko co możliwe

wyka n
vetch
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych;

wykastrować v
castrate
usunąć gruczoły rozrodcze

wykaszać v
mow down
usuwać całkowicie przez koszenie

wykaz ˈvɨkas n
list register
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę

wykazać vɨˈkazaʨ̑ v
prove reveal
dowieść, stwierdzić, wykryć
show
przejawić, ukazać, dać wyraz

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
toothpick pick
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykańczać v
bring to the end of one's tether finish off
(potocznie, potoczny) wywoływać osłabienie lub zmęczenie u kogoś
do in
(potocznie, potoczny) powodować znaczny uszczerbek, zniszczenie lub śmierć
polish off
zużywać do końca
put the finishing touches
doprowadzać do końca wykonanie czego
have a nervous breakdown
niszczyć samego siebie
run out
być zużywanym

wykidajło n
bouncer chucker-out
(potocznie, potoczny) pracownik pilnujący porządku w (często podrzędnym) lokalu rozrywkowym lub gastronomicznym

wykiwać v
dribble
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) robiąc zmyłki przeprowadzić piłkę omijając zawodnika przeciwnika
jilt shirk
(przenośnie, przenośnia) oszukać

wykluczać v
exclude preclude
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś

wykluczenie n
exclusion
wyłączenie lub usunięcie z jakiejś zbiorowości

wykluwać się vɨˈkluvaʨ̑‿ɕɛ v
be born
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) rodzić się, formować się, powstawać
hatch hatch out
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydostawać się z jaja

wykoleić ˌvɨkɔˈlɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
derail
spowodować wypadnięcie pojazdu z szyn

wykolejenie ˌvɨkɔlɛˈjɛ̇̃ɲɛ n
derailment
(kolejnictwo) wypadnięcie pojazdu z szyn

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
practicability feasibility
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonalny ˌvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
feasible doable viable
możliwy do wykonania, realizacji, wprowadzenia w życie

wykonanie ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ n
performance
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonać

wykonawca ˌvɨkɔ̃ˈnafʦ̑a n
executor contractor
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn
performer
grający rolę teatralną (lub inną) lub wykonujący utwór muzyczny

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
executive
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykonawczyni ˌvɨkɔ̃nafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
executrix
kobieta wykonawca, realizująca, wcielająca w życie
performer
wykonująca rolę teatralną lub utwór muzyczny

wykonywanie ˌvɨkɔ̃nɨˈvãɲɛ n
execution performing production
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonywać

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
execute perform make
urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku
perform
odtwarzać, grać (role teatralne lub filmowe, utwory muzyczne)
practise
formalnie: spełniać pewne obowiązki
produce
wytwarzać lub produkować coś

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
excavation
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków

wykopki n
potaoes digging potato harvest
(rolnictwo, rolniczy) zbiór roślin okopowych, zwłaszcza wykopywanie ziemniaków;

wykopywać ˌvɨkɔˈpɨvaʨ̑ v
dig
utworzyć dół poprzez kopanie, wydobywanie ziemi
dig out dig up
wydobyć z ziemi coś, co w niej było

wykorzystanie ˌvɨkɔʒɨˈstãɲɛ n
exploitation
niemoralne uzyskanie zysku z cudzego wysiłku, pracy lub cech
usage use utilisation utilization
odniesienie korzyści z czegoś lub kogoś

wykorzystywanie ˌvɨkɔʒɨstɨˈvãɲɛ n
exploitation usage utilisation utilization
(rzeczownik odczasownikowy) od wykorzystywać

wykorzystywanie seksualne dzieci ˌvɨkɔʒɨstɨˈvãɲɛ ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɛ ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i n
child sexual abuse
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie karne i cywilne polegające na wykorzystywaniu dzieci do zaspokojenia seksualnego;

wykorzystywany adj
put-upon
źle traktowany - dla czyichś korzyści
used
przeznaczony do wykorzystywania w czymś, do danego użytku

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
exploit
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby
use
mieć korzyść z czegoś lub kogoś, zrobić użytek z czegoś

wykończenie n
edging trim trimming
ozdobnie wykonany brzeg rzeczy
finish
doprowadzenie do końca robienia czegoś
zużycie do końca
finish finishing touch
nadanie ostatecznego kształtu
goneness
wywołanie skrajnego pogorszenia zdrowia lub czyjejś śmierci

wykończony adj
beat dead beat dog-tired
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykrawacz n
cutter
kształtka z brachy do wykrawania ciastek z ciasta

wykres ˈvɨkrɛs n
chart diagram plot
graficzne przedstawienie danych, zjawisk, zależności;

wykreślać v
cross out scratch out
czynić nieważnym przez przekreślenie
plot out
kreśląc, tworzyć rysunek, wykres

wykroczenie ˌvɨkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
contravention misdemeanor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany;

wykrwawić v
bleed out
umrzeć z powodu utraty krwi

wykrywacz vɨˈkrɨvaʧ̑ n
detector
urządzenie, które coś wykrywa

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
lie detector
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrywać v
discover detect find
stwierdzać obecność czego w czymś poprzez badanie
uncover reveal detect find
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego

wykrzaczyć vɨˈkʃaʧ̑ɨʨ̑ v
crash
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) spowodować krytyczny błąd w programie
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) o programie: przestać działać z powodu błędu krytycznego

wykrzykiwać v
shout out
wypowiadać się, krzycząc
shout shout out
wydawać okrzyki

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
exclamation mark exclamation point
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;
interjection
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykrój n
pattern
(krawiectwo) forma na papierze, według której kroi się materiał na ubranie
shape
zarys liniowy

wykręcać v
crane turn
kręcąc czymś, zmieniać położenie
dial
(telekomunikacja) kręcąc tarczą telefonu lub stukając w jego klawiaturę, nawiązywać łączność z kimś
twist
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) nadwerężać staw na skutek nieodpowiedniego ruchu albo nieprzewidzianej czynności
unscrew
kręcąc czymś, odłączać to od reszty
wring
skręcąjąc coś mokrego, wyciskać płyn z tego
turn
zmieniać kierunek
talk one's way out wriggle out
(potocznie, potoczny) starać się podstępnie uniknąć czegoś
turn turn round
kręcąc się, przybierać inne położenie, zmieniać kierunek ruchu

wykręcać się jak piskorz vɨˈkrɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈpʲiskɔʃ v
weasel out
sprytnie, zręcznie wykręcać się od odpowiedzi, nie odpowiadając wprost na pytania

wykręt n
excuse
zmyślony powód celem wprowadzenia kogoś w błąd, ukrycia prawdy
hedge
celowe posunięcie, by uniknąć czegoś niewygodnego

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
education
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcenie wyższe n
higher education
wykształcenie uzyskane w uniwersytecie, uniwersytecie technicznym (politechnika) lub w innych ośrodkach szkolnictwa wyższego

wykształciuch vɨˈkʃtawʲʨ̑ux n
clever clogs
(publikatory) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek wykształcony;

wykształcić vɨˈkʃtawʲʨ̑iʨ̑ v
educate
sprawić, że ktoś nauczy się czegoś, posiądzie wiedzę, ukończy szkołę itp.
form
nadać czemuś jakiś kształt, uformować coś

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
educated erudite
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykup n
buyback buyout buy-out
(urzędowy) nabycie za opłatą czegoś, często już uprzednio posiadanego

wykupić v
buy out buy up
kupić cały zapas czegoś

wykusz ˈvɨkuʃ n
bay window
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
qualified skilled
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykwintnie adv
elegantly exquisitely opulently poshly
w sposób wykwintny

wykwintny adj
elegant refined
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki

wykwit n
efflorescence
(medycyna, medyczny) zmiana chorobowa na skórze lub śluzówce
(mineralogia, mineralogiczny) skupienie kryształów mineralnych na danej powierzchni

wykład ˈvɨkwat n
lecture
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
cover
wyściełać powierzchnię czegoś
lecture
uczyć czegoś, prowadzić wykłady
put
wyjmować i kłaść gdzieś, rozkładać (przedmioty)

wykładnik n
exponent
(matematyka, matematyczny) liczba y w zapisie potęgowania x^y
indicator
to, co określa, wskazuje, wyraża coś

wykładowca ˌvɨkwaˈdɔfʦ̑a n
lecturer reader
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni

wylatywać v
be fired get the sack
(potocznie, potoczny) zostawać usuniętym, wyrzucanym skądś
escape
(fizyka, fizyczny) unosić się w górę samoczynnie lub będąc wyrzucanym
fall out
(potocznie, potoczny) wypadać skądś
fly
(technologia, technika, techniczny) zostawać wystrzelonym
fly out
(zoologia, zoologiczny) lecąc, opuszczać jakieś miejsce, wydostawać się skądś
take off take to the air
(lotnictwo, lotniczy) rozpoczynać skądś lot celem podróży

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
throw the baby out with the bathwater
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wylew n
cerebral haemorrhage
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu

wylewać vɨˈlɛvaʨ̑ v
fire sack
sprawić, że jakiś płyn wydostał się z czegoś
pour out
lejąc, pozbyć się płynu z naczynia
o płynie: wydostawać się z czegoś

wylewka vɨˈlɛfka n
concrete floor
(budownictwo) surowa podłoga, warstwa betonu lub podobnego materiału na podłodze, kładziona w postaci płynnej lub półpłynnej w celu uzyskania płaskiej, poziomej powierzchni

wylewny adj
demonstrative
skłonny do zwierzeń
effusive
skłonny do okazywania serdecznych uczuć
profuse
świadczący o byciu serdecznym, życzliwym

wyliczać v
calculate
określać poprzez obliczenia
count out
(sport, sportowy) licząc jako sędzia ringowy od 1 do 10, odmierzać czas od otrzymania przez zawodnika obezwładniającego ciosu i po upływie którego uznaje się go za pokonanego przez nokaut
enumerate
wymieniać w pewnej kolejności
account
zdawać przed kimś rachunek z wydanych kwot czy zużytych materiałów

wylogowanie n
logout
(rzeczownik odczasownikowy) od wylogować

wylogowywać ˌvɨlɔɡɔˈvɨvaʨ̑ v
log out log off
(informatyka, informatyczny) zakończyć sesję pracy z systemem informatycznym

wylot ˈvɨlɔt n
departure takeoff
odlot, wylecenie, wylatywanie
exhaust outlet vent
dziura przez którą coś wylatuje
mouth
zakończenie drogi, tunelu, doliny, itp.

wylotek vɨˈlɔtɛk n
beehive entrance
(pszczelarstwo, pszczelarski) otwór w ulu umożliwiający pszczołom opuszczanie ula i powracanie do niego

wyludniać v
depopulate
czynić bezludnym

wyludnienie n
depopulation
depopulacja, spadek liczby ludności

wylądowanie n
landing
(rzeczownik odczasownikowy) od wylądować

wymachiwać v
brandish
machać czymś w sposób mający kogoś zastraszyć
dangle swing
machać czymś z pewną siłą w wielu kierunkach

wymagający adj
challenging testing
taki, który stanowi wyzwanie
demanding discriminate discriminating
taki, który dużo wymaga, nie jest pobłażliwy

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
demand requirement
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
require
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne

wymarcie n
extinction
śmierć do ostatniego osobnika; masowe umarcie

wymarły vɨ̃ˈmarwɨ adj
extinct
taki, który już wymarł, wyginął
ghost city
(przenośnie, przenośnia) opustoszały

wymawiać vɨ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
expostulate
niestosownie zwracać uwagę, czynić wymówki odwołując się do wdzięczności
pronounce spell
wyrażać coś dźwiękowo, słownie

wymaz n
smear
(medycyna, medyczny) próbka materiału biologicznego pobrana w celu wykonania badania morfologicznego, cytologicznego lub mikrobiologicznego;

wymazywać v
blot out
usuwać z umysłu
erase rub out
mażąc, usuwać coś z czegoś

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
exchange
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego
swap
zastąpienie kogoś lub czegoś zamiennikiem

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
dimension
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;
size
wielkość, rozmiar, ilość

wymiarowość n
dimensionality
(geometria) liczba wymiarów

wymienialny ˌvɨ̃mʲjɛ̇̃ˈɲalnɨ adj
exchangeable
dający się wymienić, mogący być zastąpionym

wymieniać vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
exchange change
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego
name
podawać coś z nazwy, wyliczać

wymiennik vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
exchanger
to, co podlega lub służy wymianie
heat exchanger
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła między dwoma ośrodkami, wymiennik ciepła;

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
heat exchanger
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła;

wymienny vɨ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
exchange
polegający na wymianie
exchangeable replaceable
taki, który można wymienić

wymierać v
die off die out
umierać masowo

wymierny adj
mensurable quantifiable rational
dający się określić co do wartości lub znaczenia; możliwy do wymierzenia

wymierzać v
aim
określać cel
deliver
wykonywać cios
inflict assess mete out
określać wielkość czegoś przydzielonego komuś
measure
określać miarę, np. długość

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
vomit vomitus
to, czym się wymiotuje

wymiotny vɨ̃ˈmʲjɔtnɨ adj
emetic
wywołujący wymioty
vomitory
występujący przy wymiotach

wymiotowanie ˌvɨ̃mʲjɔtɔˈvãɲɛ n
vomiting
(rzeczownik odczasownikowy) od wymiotować

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
vomit throw up
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
vomiting vomit
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;

wymizerowany adj
haggard
wyglądający mizernie

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
udder
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymoczek vɨ̃ˈmɔʧ̑ɛk n
weakling
(potocznie, potoczny) mężczyzna blady, słaby, niemęski i wątły, najczęściej młody

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
pronunciation
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymowny adj
meaningful telling
taki, który coś sugeruje; dający do myślenia

wymuszać vɨ̃ˈmuʃaʨ̑ v
extort
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk

wymuszony adj
mirthless voulu
powstały na siłę, jak z przymusu; pozbawiony swobody

wymysł n
exaggeration
coś wymyślonego w przesadzie, powstałe z kaprysu, na ogół zbytkowne
invention
coś wymyślonego, nie znajdującego potwierdzenia w rzeczywistości

wymyślić vɨ̃ˈmɨɕlʲiʨ̑ v
think out
myśląc odkryć coś, wpaść na jakiś pomysł

wymóg n
requirement prerequisite
warunki, jakim coś lub ktoś musi sprostać

wymówka n
pretext excuse
wykrętne usprawiedliwienie
reproach reproof
pretensja wyrażana słownie

wynaczynienie n
extravasation
(medycyna, medyczny) przedostanie się substancji z naczyń do otaczającej je tkanki, zwłaszcza krwi z naczyń krwionośnych

wynagradzać v
compensate guerdon make amends recompense recoup remunerate
wyrównywać stratę, przekazywać odszkodowanie za poniesione krzywdy
give a gratuity gratify reward
ofiarowywać nagrodę, dawać zapłatę
make up requite
okazywać wdzięczność

wynagrodzenie ˌvɨ̃naɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
payment
pensja, wypłata
reward remuneration
rekompensata

wynajem vɨ̃ˈnajɛ̃m n
lease rent
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
hire
przyjąć kogoś do krótkoterminowej pracy
rent
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę
rent let
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
inventor
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
invention
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
invent
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynik ˈvɨ̃ɲik n
result effect
rezultat, skutek

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
result ensue
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek

wyniosłość n
aloofness haughtiness
cecha bycia wyniosłym
elevation rise
miejsce górujące nad otoczeniem

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
lordly
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych

wyniszczać v
devastate
powodować ciężkie straty materialne
doprowadzać do skrajnego wyczerpania; rujnować zdrowie, pozbawiać sił
exterminate
przyczyniać się do całkowitego zniszczenia, wyginięcia

wynocha vɨ̃ˈnɔxa interjection
clear off clear out get off get out
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie

wynosić vɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
amount
osiągać jakąś wartość liczbową
carry away carry out take away take out
podnosić coś i umieszczać poza jakimś obszarem
carry up lift
zabierać ponad Ziemię
get out
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wychodzić (skądś), odchodzić (skądś)

wynosić śmieci vɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑i v
take out the trash
pozbywać się zebranych w domu odpadów poprzez wyniesienie ich do śmietnika na zewnątrz budynku lub do zsypu

wyobcowany ˌvɨɔpʦ̑ɔˈvãnɨ adj
alienated
wyalienowany, zdystansowany w stosunku do innych ludzi

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
imagination
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażalny ˌvɨɔbraˈʒalnɨ adj
imaginable
możliwy do wyobrażenia sobie; dający się zrozumieć, pojąć

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
represent
tworzyć sobą jakiś obraz, symbol
imagine envisage
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
idea notion fancy
obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) stworzony w świadomości na podstawie spostrzeżeń
representation
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
distinguish isolate separate
czynić odrębnym lub wyrazistym

wyolbrzymiać v
exaggerate overstate
przedstawiać coś w sposób przesadny

wypad n
excursion jaunting outing sally
krótkotrwały wyjazd lub wyjście
foray sortie sally
(wojskowość, wojskowy) krótkotrwały atak zbrojny znienacka
lunge
(sport, sportowy) szermierka atak w formie wyprostowania uzbrojonego ramienia z jednoczesnym gwałtownym ruchem do przodu

wypadać vɨˈpadaʨ̑ v
fall out
poruszać się pod wpływem grawitacji na zewnątrz czegoś

wypadek vɨˈpadɛk n
accident
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał
incident
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie

wypadek losowy n
contingence contingency fortuitous event
nieszczęście, któremu nie można było zapobiec

wypalać vɨˈpalaʨ̑ v
bake
otrzymywać coś z jakiegoś surowca, prażąc go w ogniu
brand
wykonywać rozpalonym narzędziem wzór, znak na jakimś materiale, powierzchni
burn
zrobić dziurę za pomocą wysokiej temperatury
fire
strzelać z broni palnej
smoke
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać coś przez palenie
burn out
(przenośnie, przenośnia) wyczerpywać swoje siły, zapał

wyparcie vɨˈparʲʨ̑ɛ n
repression
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny, który polega na usuwaniu ze świadomości myśli lub uczuć wywołujących lęk lub poczucie winy

wypasacz n
feeder
(pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna, który celowo doprowadza partnerkę do stanu chorobliwej otyłości, w którym jej życie i funkcjonowanie jest w pełni od niego zależne

wypasać v
fat
powodować tuczenie
graze pasture
karmić zwierzęta, pasąc je
pasture
żywić się, pasąc na pastwisku

wypchany vɨˈpxãnɨ adj
taxidermied
poddany preparacji przez usunięcie tkanek i wypełnieniu skóry wypełniaczem

wypełniać vɨˈpɛwʲɲäʨ̑ v
fill in
wpisywać dane w pola formularza
fulfill
wykonywać coś, spełniać

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
filling
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba

wypicie n
downing
(fizjologia, fizjologiczny) wprowadzenie płynu do organizmu, połykając go

wypiek ˈvɨpʲjɛk n
baking
produkt spożywczy powstający w wyniku pieczenia

wypiekać v
bake
piekąc, sporządzać coś

wypierdalać ˌvɨpʲjɛrˈdalaʨ̑ interjection
fuck off
kategoryczne wezwanie do opuszczenia przez kogoś zajmowanego miejsca lub stanowiska

wypierdalać ˌvɨpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
fuck out
(wulgarnie, wulgaryzm) wynosić się, opuszczać jakieś miejsce

wypijać v
consume drink drink up
pijąc, opróżniać coś z cieczy

wypisywać ˌvɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
unsubscribe
usuwać z listy/rejestru

wypiętrzenie n
uplift
(geologia, geologiczny) efekt wypiętrzania

wypoczynek ˌvɨpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
rest leisure
regeneracja i odzyskiwanie sił w czasie wolnym od pracy

wypoczynkowy ˌvɨpɔʧ̑ɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
rest
służący do wypoczynku

wypoczywać v
rest
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy

wyposażać v
equip outfit accoutre fit out accouter accessorise
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
equipment fittings furnishings
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wyposażyć ˌvɨpɔˈsaʒɨʨ̑ v
endow
dać posag córce wychodzącej za mąż
equip
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś

wypowiadać ˌvɨpɔˈvʲjadaʨ̑ v
give notice terminate refuse obedience
rozwiązywać umowę
spell utter
wymawiać dźwięki
tell declare war enunciate express put
wyrażać coś słowami, w mowie
speak speak out voice
przedstawiać swoje poglądy na jakąś kwestię

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
dismissal denunciation repudiation sack
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
statement pronouncement saying opinion view voice
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypożyczalnia n
circulation desk
miejsce wypożyczania książek
hire company hire firm rental company renting company
miejsce, z którego można wypożyczyć coś

wypożyczać v
borrow
brać do tymczasowego użytkowania
lend
udostępniać na jakiś czas

wypracowanie n
essay
(edukacja, edukacyjny) pisemna praca ucznia na zadany temat

wyprasowanie n
ironing out
wygładzenie tkaniny za pomocą gorącego żelazka

wyprasować ˌvɨpraˈsɔvaʨ̑ v
iron iron out
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka
press
(rzadki, rzadko używany) wycisnąć, wytłoczyć coś z użyciem prasy

wyprasowywanie n
ironing ironing out
wygładzanie tkaniny za pomocą gorącego żelazka

wyprawa vɨˈprava n
expedition
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych
expedition party
grupa osób wyposażona w odpowiedni ekwipunek udająca się w podróż
party
(potocznie, potoczny) wycieczka
trousseau
(dawniej, dawny) rzeczy, które dostaje od rodziców kobieta wychodząca za mąż

wyprawiać v
celebrate
urządzać uroczyste spotkanie własnym kosztem
do
(potocznie, potoczny) robić coś niestosownego
send
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu
tan
(technologia, technika, techniczny) poddawać obróbce surową skórę na surowiec galanteryjny

wyprawić do grobu v
drive someone to an early grave
(zobacz) wpędzić do grobu

wyprostowywać v
smoothen
sprawiać że coś jest bardziej płaskie, równiejsze
straighten out
(przenośnie, przenośnia) poprawić trudną, zagmatwaną sytuację
straighten straighten out unbend
zmieniać kształt czegoś na bardziej prosty
sit up straight
przyjmować mniej zgarbioną pozycję ciała
straighten out unbend
stawać się mniej powyginanym

wyprowadzać v
derive
dochodzić do czegoś przez rozumowanie
help out lead out
pomagać przezwyciężyć trudną sytuację
lead out take out
prowadząc kogoś lub coś, opuszczać razem określone miejsce
move move out
opuszczać miejsce zamieszkania

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
sale
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
overtaking
(rzeczownik odczasownikowy) od wyprzedzać

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
overtake
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)

wypróbować v
try out shake down test out
poddać próbie

wypukłość n
swelling
wypukły fragment powierzchni

wypukły vɨˈpukwɨ adj
convex
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś
(matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie

wypuszczać vɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
release
wyswobadzać coś lub kogoś, z uwięzienia, zamknięcia, przymocowania

wypytywać v
question
pytając, zbierać informacje od kogo

wypędzać v
cast out drive out
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca

wypłacać vɨˈpwaʦ̑aʨ̑ v
pay
wydawać należne komuś pieniądze
withdraw
pobierać pieniądze z konta

wypłata vɨˈpwata n
payment
wynagrodzenie za wykonaną pracę

wypływ n
efflux
(fizyka, fizyczny) wydostawanie się cieczy lub gazu skądś

wypływać v
come ensue flow follow result spring
być skutkiem czegoś
drain flow out pour
pojawiać się w postaci kropel lub strużki cieczy
emerge surface effuse flow out
wydostawać się na powierzchnię (np. wody)
flow
zaczynać swój bieg, mieć źródło gdzieś
originate
pojawiać się
put to sea set off set sail
płynąc, opuszczać dane miejsce

wyrabiać vɨˈrabʲjäʨ̑ v
apply for have issue
(potocznie, potoczny) uzyskiwać dokument
develop
udoskonalać coś
knead
nadawać ciastu odpowiednią konsystencję
make manufacture produce
tworzyć coś
develop
nabierać w czymś sprawności
wear out
niszczyć się wskutek częstego korzystania
what's go on what's up
dziać się

wyrafinowany ˌvɨrafʲĩnɔˈvãnɨ adj
sophisticated
mający wyszukane maniery, kulturę, zachowanie

wyrak ˈvɨrak n
tarsier
(zoologia, zoologiczny) wyłącznie drapieżny ssak naczelny;

wyrastać v
appear spring up
pojawiać się niespodzianie
develop grow
stawać się większym lub dojrzalszym
grow out outgrow
rosnąc, utracić pewne cechy, upodobania
grow sprout
rozwijając się, pojawić się lub kształtować się na czymś
rise
(o cieście) zwiększać swoją objętość wskutek fermentacji
rise rise above stem tower over
ukazywać się wyraźnie nad powierzchnią
stand up
być budowanym, zakładanym

wyraz ˈvɨras n
expression
przejaw stanu emocjonalnego człowieka, mający odzwierciedlenie w mimice lub rysach twarzy
wymowa / odbicie / uzewnętrznienie, przejaw

wyraz twarzy n
facial expression countenance face facial gesture look
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd

wyrazistość ˌvɨraˈʑistɔɕʨ̑ n
lucidity distinctness
cecha tego, co wyraziste, wyraźne

wyrazisty ˌvɨraˈʑistɨ adj
expressive aquiline incisive
przykuwający uwagę, pełen wyrazu, sugestywnie przedstawiający coś

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
clearly plainly
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia
unmistakeably
w sposób niepozostawiający wątpliwości

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
clear distinct clear-cut conspicuous plain sharp
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty

wyrażanie ˌvɨraˈʒãɲɛ n
expressing
(rzeczownik odczasownikowy) od wyrażać

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
express
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
expression
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość

wyrażenie przyimkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌpʃɨ<sup>j</sup>ĩmˈkɔvɛ n
adpositional phrase
(gramatyka) połączenie przyimka z rzeczownikiem, przysłówkiem, liczebnikiem lub zaimkiem;

wyrażenie ułamkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌuwãmˈkɔvɛ n
fractional expression
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne reprezentujące dzielenie za pomocą ułamka

wyrobnik vɨˈrɔbʲɲik n
peon
(przestarzałe, przestarzały) osoba wynajmująca się do prac fizycznych

wyrocznia n
oracle
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: miejsce kultu, w którym, według ówczesnych wierzeń, bogowie za pośrednictwem kapłanów przepowiadali przyszłość i udzielali rad

wyrok ˈvɨrɔk n
sentence judgment
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wyrosnąć v
grow out of outgrow
stracić pewne cechy ((na przykład) wyglądu czy usposobienia)
grow up
rozwinąć się, pokazując się w swojej okazałości

wyrostek n
hobbledehoy juvenile stripling young shaver
kilkunastoletni chłopak
appendix
(potocznie, potoczny) wyrostek robaczkowy
appendix outgrowth
(anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
appendix vermiform appendix
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrostek soczewkowaty kowadełka vɨˈrɔstɛk ˌsɔʧ̑ɛfkɔˈvatɨ ˌkɔvaˈdɛwka n
lenticular process
(anatomia, anatomiczny) zakończenie odnogi długiej kowadełka, poprzez które kowadełko łączy się ze strzemiączkiem

wyrostkowy adj
appendicular
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z wyrostkiem robaczkowym

wyrozumiałość n
leniency charity clemency forbearance longanimity
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe

wyrozumiały adj
understanding lenient forbearing
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać

wyruszać vɨˈruʃaʨ̑ v
set off
ruszać w drogę

wyrwa n
breach
(książkowy) dziura, wyłom

wyrwać ˈvɨrvaʨ̑ v
extract pull out take away uproot
wyciągnąć na siłę; wyszarpać
pick up seduce
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zdobyć partnera, partnerkę, sympatię

wyrywać v
bolt dart shoot out
gwałtownie ruszyć się z miejsca
pick up
(slangowo) uwodzić kogoś, podrywać kogoś
pull out
siłą wyciągnąć, wydobyć coś z czegoś

wyrzeczenie n
abnegation
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń

wyrzekać v
disown
nie przyznawać się do związku z kimś lub czymś
forswear renounce
ulegać rezygnacji z czegoś

wyrzucać pieniądze przez okno vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ pʃɛz‿ˈɔknɔ v
throw money out of the window
marnować pieniądze

wyrzucać pieniądze w błoto vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ ˈv‿bwɔtɔ v
throw money down the drain
marnować, marnotrawić pieniądze

wyrzucić vɨˈʒuʨ̑iʨ̑ v
chuck dump eject throw away throw out
pozbyć się czegoś
throw out
spowodować, że ktoś wbrew swojej woli opuszcza dane miejsce lub instytucję

wyrzut n
reproach reproof
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane
throw fling
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie
twinge
zewnętrzny sposób wyrażania wyrzutu (1.2)

wyrzut sumienia n
remorse
odczuwanie winy po zrobieniu czegoś złego

wyrzutek n
outcast
osobnik represyjnie wykluczony z danej społeczności

wyrzutnia n
elision
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik samogłoski wygłosowej lub końcowej zgłoski wyrazu przed samogłoską nagłosową kolejnego wyrazu
ellipsis
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pominięcie w wyrażeniu wyrazu albo wyrazów domyślnych w szerszym kontekście
launcher
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do wyrzucania, wystrzeliwania czego

wyrzynarka ˌvɨʒɨ̃ˈnarka n
jigsaw
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie służące do cięcia drewna, metali i tworzyw sztucznych;

wyrób ˈvɨrup n
product
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji
production
wyrabianie

wyrównywać v
equalise equalize
(sport, sportowy) doprowadzać do remisu
even out
czynić jednakowym pod pewnym względem, ujednolicać
pay off
o długu: spłacać
smoothen
czynić coś równym, gładkim, bez nierówności
become regular again
stawać się jednakowym pod pewnym względem, ujednolicać się

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
distinguish
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo

wyróżnienie n
distinction honor honour
uhonorowanie za szczególne osiągnięcie

wysadzać v
blow up
niszczyć poprzez wybuch
drop disembark drop off
zatrzymawszy środek lokomocji, umożliwiać komuś wyjście z niego lub wymuszać to
encrust
(sztuka) (jubilerstwo, jubilerski) ozdabiać drogimi kamieniami czy kruszcem
line
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) sadzić wzdłuż
plant out
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) przenosić do gruntu

wysforować v
take the lead
wyjść, lub wyjechać naprzód, zostawiając innych w tyle

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
alight get off get out leave dismount
opuszczać pojazd, łódź lub samolot

wysiadywać ˌvɨɕaˈdɨvaʨ̑ v
brood
(zoologia, zoologiczny) ogrzewać jaja przed wylęgiem

wysięk n
exudate
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy w jamach surowiczych i w tkankach w przebiegu zapalenia surowiczego;

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
effort
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wyskakiwać ˌvɨskaˈcivaʨ̑ v
jump out of
wykonując skok lub gwałtowny ruch wydobywając się skądś
pop out
(potocznie, potoczny) wyjść lub wyjeżdżać gdzieś na krótko

wysmukły adj
slender
długi, wysoki oraz cienki, szczupły

wysoce adv
eminently highly
w bardzo dużym stopniu

wysoki vɨˈsɔci adj
high
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
high tall
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
tall high
mający duży wymiar pionowy

wysoki jak brzoza, a głupi jak koza vɨˈsɔci ˈjaɡ ˈbʒɔza ː‿ˈɡwupʲi ˈjak ˈːɔza proverb
all brawn and no brain
pogardliwe określenie kogoś nad wiek rozwiniętego fizycznie, ale niezbyt rozgarniętego

wysoki jak topola, a głupi jak fasola vɨˈsɔci ˈjak tɔˈpɔla ː‿ˈɡwupʲi ˈjak faˈsɔla proverb
all brawn and no brain
pogardliwe określenie kogoś nad wiek rozwiniętego fizycznie, ale niezbyt rozgarniętego

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
high voltage
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
high highly
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokociśnieniowy ˌvɨsɔkɔʨ̑iɕɲɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
high-pressure
(technologia, technika, techniczny) działający w wyniku wysokiego ciśnienia
(technologia, technika, techniczny) przeznaczony, przystosowany do wysokiego ciśnienia
(technologia, technika, techniczny) wytwarzający wysokie ciśnienie

wysokoczęstotliwościowy ˌvɨsɔkɔʧ̑ɛ̃w̃stɔtlʲivɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
high-frequency
(technologia, technika, techniczny) dotyczący wysokich częstotliwości

wysokogórski ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci adj
alpestrine
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór

wysokonapięciowy adj
high voltage
(elektryczność) odnoszący się do wysokiego napięcia; wytwarzający lub przewodzący wysokie napięcie, wytrzymujący wysokie napięcie

wysokowęglowodanowy adj
high carb high-carb
o wysokiej zawartości węglowodanów

wysokościowiec n
high-rise high-rise building highrise
(architektura, architektoniczny) bardzo wysoki budynek;

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
altitude height
odległość od pewnego odnośnika, np. gruntu
height
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
island isle
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wyspecjalizowany adj
specialised specialized
ukierunkowany w danej specjalności; o określonym profilu działalności

wyspiarski vɨsˈpʲjarsʲci adj
insular
(książkowy) charakterystyczny dla wyspy lub wysp, odnoszący się do wyspy lub wyspiarzy, mieszkający na wyspie

wyspiarz ˈvɨspʲjaʃ n
islander
mieszkaniec wyspy

wysportowany adj
athletic fit sporty
świadczący o sprawności fizycznej dzięki uprawianiu sportu

wyssać ˈvɨsːaʨ̑ v
suck out suck up
wydobyć lub opróżnić poprzez ssanie

wyssać z mlekiem matki ˈvɨsːaʥ̑ ˈz‿mlɛcɛ̃m ˈːatʲci v
take in with one’s mother’s milk
mieć wrodzoną lub nabytą w dzieciństwie cechę

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
sufficiently
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
sufficient
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystarczyć vɨˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
suffice
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć

wystawa vɨˈstava n
exhibition exposure
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz
shop window
miejsce prezentowania towarów w sklepie

wystawać vɨˈstavaʨ̑ v
jut jut out project protrude poke out
być częściowo widocznym spoza lub z wnętrza czegoś
stick around
stać w jakimś miejscu zbyt długo lub zbyt często

wystawiać vɨˈstavʲjäʨ̑ v
exhibit
kłaść coś na widoku, pokazywać
give
oceniać
put out
umieszczać na zewnątrz
stage
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) o sztuce: grać przed publicznością

wystawienie ˌvɨstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
exposure
położenie lub skierowanie na zewnątrz, poddając jakiemuś oddziaływaniu

wystawić do wiatru v
flake out leave someone high and dry leave stranded
(pospolicie) oszukać kogoś

wystawny vɨˈstavnɨ adj
sumptuous
okazale urządzony lub zorganizowany, świadczący o zamożności

wystrzał n
boomkin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na rufie żaglowca;

wystrój n
decoration bedizen decor décor outfit
(architektura, architektoniczny) całokształt elementów zdobiących obiekt na zewnątrz lub wewnątrz

wystąpienie ˌvɨstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
appearance occurrence
pojawienie się jakiegoś zjawiska
performance speech
wygłoszenie przemówienia przed jakimś audytorium

występ ˈvɨstɛ̃mp n
ledge projection
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś
performance show
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie

występek vɨˈstɛ̃mpɛk n
misdemeanor
(książkowy) czyn niewłaściwy moralnie, niezgodny z normami społecznymi

występnie adv
guiltily
w występny sposób

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
be be found
o gatunkach: zamieszkiwać dany obszar
perform
odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
resign leave
opuszczać jakąś organizację, partię

wysublimować ˌvɨsublʲĩˈmɔvaʨ̑ v
sublimate sublime
nadać czemuś głębszy charakter, wyższą wartość

wysuwać v
exsert outthrust
umieszczać coś lub tego część na zewnątrz, poza jakąś granicę
propound
przedstawiać innym pewne myśli, poglądy
slide
przemieszczać się na zewnątrz, poza obręb

wysypka n
eruption exanthem exanthema rash tetter
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby;

wysypkowy adj
exanthematous
(medycyna, medyczny) związany z wysypką, objawiający się wysypką

wysypywać ˌvɨsɨˈpɨvaʨ̑ v
break out
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) o trądziku, krostach: pojawiać się w dużej ilości

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
send
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu
nadawać, wydawać z siebie; emitować

wysyłkowy ˌvɨsɨwˈkɔvɨ adj
shipping
związany z wysyłką, zajmujący się wysyłką

wyszczególniać v
detail itemise itemize particularise particularize specify
wykazywać szczegółowo

wyszczególnić ˌvɨʃʧ̑ɛˈɡulʲɲiʨ̑ v
detail itemise itemize particularize
wykazać szczegółowo

wyszukany adj
sophisticated refined elaborate fancy recherche
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwanie ˌvɨʃuciˈvãɲɛ n
lookup
(rzeczownik odczasownikowy) od wyszukiwać

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
search engine
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wyszukiwać v
look up search out
szukając z zapałem, wynajdywać coś lub kogoś

wyszło szydło z worka ˈvɨʃwɔ ˈʃɨdwɔ ˈz‿vɔrka proverb
the cat is out of the bag
okazało się, jaka jest prawda, ujawniły się prawdziwe intencje

wysłannik vɨˈswãɲːik n
envoy
osoba wysłana dokądś w określonym celu

wysławiać v
extol
(podniośle) głosić czyjąś sławę; wyrażać wielkie uznanie

wysłuchiwać v
hear out lend an ear to listen to
słuchać do końca
hear listen to
spełniać czyjeś prośby lub żądania

wytaczak vɨˈtaʧ̑ak n
boring cutter
(technologia, technika, techniczny) typ noża tokarskiego do wykonywania otworów i rowków;

wytchnienie n
respite
krótka przerwa w codziennych obowiązkach celem nabrania sił

wytrawny adj
dry savoury
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki
expert sophisticated
szczególnie doświadczony, biegły w czymś

wytrwać v
persevere bear with
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
perseverance tenacity assiduity diligence industriousness obstinacy
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrwały adj
persistent tenacious dogged dour patient pertinacious
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrych n
picklock skeleton key passkey
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
jet blow-out blowout
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃʧ̑ n
exophthalmos
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytrzymać vɨˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
bear stand unbearable
pozostać w pewnym trudnym, uciążliwym stanie

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕʨ̑ n
endurance hardiness toughness
umiejętność zniesienia wielu problemów

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
hardy solid sturdy resistant
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wytrzymywać v
abide endure put up with stand up sustain withstand
nie poddawać się działaniu pewnych sił

wytwarzanie ˌvɨtfaˈʒãɲɛ n
manufacture production
(rzeczownik odczasownikowy) od wytwarzać

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
manufacture
produkować na większą skalę, wydawać

wytworny adj
uptown
pełen elegancji

wytwór ˈvɨtfur n
product
efekt aktywności człowieka lub natury

wytwórca vɨˈtfurʦ̑a n
producer generator maker manufacturer
ten, kto coś wytwarza, produkuje

wytwórnia vɨˈtfurʲɲa n
record label
przedsiębiorstwo lub zakład zajmujące się wytwarzaniem pewnych produktów

wytyczna n
guideline
założenie określające kierunek i sposób działania

wytłoki vɨˈtwɔci n
pomace
pozostałość nasion, owoców, warzyw po wyciśnięciu soku, oleju, oliwy itd.

wytłumaczalny adj
interpretable
dający się wytłumaczyć

wytłumaczenie n
explanation
(rzeczownik odczasownikowy) od wytłumaczyć

wytłumaczyć ˌvɨtwũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
excuse
usprawiedliwić czyjeś postępowanie
explain
wyjaśnić jakieś zagadnienie

wyuzdanie ˌvɨ<sup>w</sup>uzˈdãɲɛ n
licentiousness
nadużywanie swobody seksualnej

wywalczyć v
gain nail win
walcząc, zdobyć lub osiągnąć coś

wyważać otwarte drzwi v
preach to the choir preach to the converted
wymyślać niepotrzebnie to, co zostało już wymyślone lub dowiedzione

wywiad ˈvɨvʲjat n
intelligence
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;
interview
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
(potocznie, potoczny) tekst wywiadu (1.1)

wywiadówka ˌvɨvʲjaˈdufka n
parent-teacher conference parent-teacher interview parents' evening parent-teacher conference parents' night
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) zebranie rodziców organizowane przez szkołę w celu poinformowania ich o wynikach w nauce i zachowaniu się ich dzieci

wywierać vɨˈvʲjɛraʨ̑ v
affect impress
wywoływać określone myśli i odczucia
exert
działać na coś z pewną siłą
impose
oddziaływać na kogoś lub na coś w jakiś sposób albo z określonym skutkiem

wywiercić vɨˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
drill out
wykonać otwór przy użyciu wiertła lub innego obracającego się narzędzia

wywietrznik vɨˈvʲjɛṭʃʲɲik n
ventilator
otwór, który służy do wietrzenia

wywodzić vɨˈvɔʥ̑iʨ̑ v
argue lead out
dochodzić do czegoś przez rozumowanie, wysnuwać wnioski
come from derive
pochodzić z jakiegoś miejsca
derive originate
mieć początek w czymś, w jakimś miejscu

wywoływać ˌvɨvɔˈwɨvaʨ̑ v
call (out) invoke
skłaniać do wyjścia poprzez wołanie
cause arouse trigger start
powodować
develop
(fotografia) oddziaływać w sposób chemiczny na materiał światłoczuły w celu uwidocznienia obrazu
evoke
wracać pamięcią (do czegoś), przypominać sobie

wywracać v
overturn
wywoływać czyjś upadek
turn out
zmieniać stronę czegoś na opak
capsize
ulegać zmianom strony na niepożądaną
fall down tumble
ulegać upadkom

wywrotowy adj
seditious subversive insurgent
mający na celu obalenie istniejącego ustroju lub władzy

wywyższenie n
elevation
nadanie większej wagi

wywód ˈvɨvut n
deduction
dowodzenie czego poparte rozumowymi argumentami; argumentacja

wywóz ˈvɨvus n
export
wywożenie lub wywiezienie czegoś lub kogoś skądś

wywłaszczenie ˌvɨvwaʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
expropriation
sprawienie, że coś przestaje być czyjąś własnością
expropriation compulsory purchase eminent domain
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem

wyziew n
fume
ciała lotne (para, gaz) lub woń wydobywające się skądś lub ulatniające się z czegoś

wyznaczać vɨˈznaʧ̑aʨ̑ v
appoint assign nominate
wskazywać osobę do określonego zadania
assign determine fix set
ustalać warunki, takie, jak termin, miejsce lub cenę
delimit mark out trace
określać granicę, trasę lub zasięg czegoś przy pomocy znaków lub linii
determine
określać wartość czegoś poprzez pomiar lub obliczenia

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
determinant
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
confession declaration
przyznanie się do czegoś
denomination
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego;

wyznanie wiary n
statement of faith confession of faith
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyznaniowy adj
denotative
dotyczący wyznania jako deklaracji
religious
odnoszący się do wyznania jako wiary

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
admit confess declare own profess
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało
believe rely trust
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii

wyznawca vɨˈznafʦ̑a n
adherent
(przenośnie, przenośnia) entuzjasta czyichś poglądów
believer confessor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją;

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
challenge
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią

wyzwisko n
epithet
słowo obraźliwe dla kogoś

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
liberation deliverance
(rzeczownik odczasownikowy) od wyzwolić

wyzwoleniec n
freedman
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyzwoliciel n
liberator
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)

wyzwolić v
free
(książkowy) uwolnić z pęt, ze skrępowania, umożliwiając swobodę ruchów
free liberate
uczynić wolnym, przywrócić wolność
liberate release
wytrącić z jakiegoś związku, substancji
release trigger
spowodować pojawienie się czegoś
be release liberate
wytrącić się z jakiegoś związku, substancji
break free free oneself
odzyskać wolność
emerge
wystąpić, ujawnić się nagle, niespodzianie
free oneself
(przenośnie, przenośnia) pozbyć się, uciec od niechcianych uczuć, cech
uwolnić się z tego, co powstrzymuje ruchy ciała

wyzysk n
exploitation
akcja wyzyskiwania kogoś lub czegoś, eksploatacja, wykorzystywanie

wyzyskiwać v
exploit
stosować coś, by osiągać korzyści
exploit sweat
osiągać korzyści czyimś kosztem

wyzywać v
challenge challenge to a duel take on
proponować walkę
fling an insult at
wzywać siebie nawzajem na pojedynek

wyć vɨʨ̑ v
howl
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości

wyć do księżyca v
bay at the moon
(przenośnie, przenośnia) na próżno protestować, krzyczeć itp.

wyłazić ze skóry vɨˈwaʑiʥ̑ zɛ‿ˈskurɨ v
bend over backwards
(potocznie, potoczny) usilnie się o coś starać, robić wszystko co możliwe, by coś osiągnąć, czegoś dopiąć

wyłom n
breach
otwór, wyrwa

wyłożyć kawę na ławę vɨˈwɔʒɨʨ̑ ˈkavɛ na‿ˈwavɛ v
put one's cards on the table
powiedzieć coś jasno, wprost

wyłudzać v
obtain by false pretences obtain under false pretences wangle
uzyskiwać poprzez podstęp

wyłudzenie podatku ˌvɨwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pɔˈdatku n
tax fraud
(ekonomia, ekonomiczny) działanie w celu otrzymania nienależnego zwrotu podatku

wyłudzić vɨˈwuʥ̑iʨ̑ v
cadge
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
separate
oddzielać (np. sprawę do osobnego rozpatrzenia)
shut down turn off disable
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
exclusively only
wyłączając wszystko inne, wszystkich innych
w całości, bez wyjątku

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
switch
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie
switchgear
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia

wyłączny adj
exclusive sole
należący do kogoś jednego lub przysługujący tylko jednej osobie

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
race
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
sack race
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wyścigi vɨˈɕʨ̑iɟi n
race
współzawodnictwo polegające na przebyciu określonego toru w jak najkrótszym czasie

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
ependymoma
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki

wyśmienicie ˌvɨɕmʲjɛ̇̃ˈɲiʨ̑ɛ adv
excellently
w sposób wyśmienity

wyśmienity adj
excellent exquisite
(książkowy) wyjątkowo dobry, doskonały, znakomity

wyśmiewać v
deride jeer ridicule scout taunt twit
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady
make fun
wystawiać na pośmiewisko

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
display
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyż n
anticyclone high high-pressure area
(meteorologia, meteorologiczny) obszar podwyższonego ciśnienia atmosfery;

wyżeł ˈvɨʒɛw n
pointer
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką;

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
French pointer
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji;

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
superiority
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmaʧ̑ka n
mangle wringer
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
highland
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;

wyżąć v
wring
wycisnąć ciecz (z tkaniny)

wyżłobienie n
groove furrow
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
likewise and the same to you
również, tak samo – w odpowiedzi na czyjeś życzenia
mutually
jeden drugiego, jeden drugiemu

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
mutual reciprocal
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzbierać v
boil over boil up flood well well up
(psychologia, psychologiczny) przybierać na sile; ujawniać się ze znacznym natężeniem
rise surge swell
(hydrologia, hydrologiczny) podnosić się ponad zwykły poziom

wzbogacać v
enrich
czynić bogatszym

wzbogacenie n
enrichment
uczynienie bogatszym

wzbudnica vzbudʲˈɲiʦ̑a n
exciter
(elektryczność) pomocnicza prądnica prądu stałego wytwarzająca napięcie do zasilania uzwojenia wzbudzającego prądnicy głównej prądu stałego;

wzbudzać ˈvzbuʣ̑aʨ̑ v
evoke
wywoływać, powodować

wzburzać v
churn up
wywoływać silne falowanie, kłębienie się
disturb
wywoływać silne emocje, gniew
be disturbed
wpadać w gniew; tracić równowagę psychiczną
become rough
gwałtownie falować, kłębić się; być wzburzanym

wzburzenie n
agitation excitement discomposure perturbation stir turbulence
(rzeczownik odczasownikowy) od wzburzyć

wzburzony adj
disturbed outraged agitated flappable furibund irate
odczuwający lub prezentujący gniew
rough stormy boisterous raging storm-tossed tempestuous
(meteorologia, meteorologiczny) przedstawiający sobą gwałtowne zmiany pogodowe

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
rudd
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
Greek rudd Yliki rudd
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzdychanie vzdɨˈxãɲɛ n
sighing
(rzeczownik odczasownikowy) od wzdychać

wzdychać ˈvzdɨxaʨ̑ v
sigh
głęboko i głośno oddychać, zazwyczaj w celu wyrażenia smutku lub ulgi

wzdęcie n
bloating
(medycyna, medyczny) powiększenie brzucha wskutek nagromadzenia zbytniej ilości gazów w jelitach

wzdłuż vzdwuʃ adv
in length
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość

wzdłuż vzdwuʃ preposition
along alongside
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzdłuż i wszerz ˈvzdwuʃ i‿ˈfʃɛʃ adv
far and wide
wszędzie, gdzie tylko możliwe; w każdym miejscu; we wszystkie strony

wzgląd vzɡlɔ̃nt n
consideration regard respect
branie pod uwagę, liczenie się
reason
(najczęściej w liczbie mnogiej) przyczyny, określone aspekty

względem ˈvzɡlɛ̃ndɛ̃m preposition
against to toward
wobec czegoś lub kogoś
in regard to in relation to regarding relative to
w stosunku, w relacji do czegoś lub kogoś

względnie adv
comparatively rel. relatively
do jakiegoś stopnia

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
relativity
zależność czegoś od różnych czynników

względny ˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
comparative relative
możliwy do zaakceptowania
relative
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy
nieodnoszący się do wszystkiego lub wszystkich, np. ludzi, sytuacji, itp.

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
hill
(geografia, geograficzny) niewielkie wzniesienie (do stu metrów) o zaokrąglonym szczycie;
thalamus
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wziernik n
speculum
(medycyna, medyczny) przyrząd lekarski służący do oglądania jam ciała i wykonywania niewielkich zabiegów

wziewnie adv
inhaled
do układu oddechowego poprzez nos czy usta

wziąć byka za rogi v
grab the bull by the horns take the bull by the horns
podjąć się czegoś ważnego bez wahania się, bez zastanowienia

wziąć dupę w troki ˈvʲʑɔ̇̃ɲʥ̑ ˈdupɛ ˈf‿trɔci v
leave someone high and dry leave someone holding the bag
(wulgarnie, wulgaryzm) uciec, odejść zostawiając komuś jakieś kłopoty, sprawy niezałatwione do końca, uchylić się od odpowiedzialności

wziąć pod swoje skrzydła ˈvʲʑɔ̇̃ɲʨ̑ pɔt‿ˈsfɔjɛ ˈskʃɨdwa v
take under one's wing
chronić kogoś, zajmować, interesować się kimś

wziąć ślub v
get married
zawrzeć związek małżeński

wzięty adj
popular much sought-after
taki, który cieszy się uznaniem i popularnością, będąc dzięki temu często angażowany, zatrudniany

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
ups and downs
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku

wzmacniacz n
amplifier
(fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) przyrząd do zwiększania natężenia lub amplitudy drgań elektrycznych zbudowany z wykorzystaniem tranzystorów lub lamp elektronowych
resonator
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
intensify strengthen reinforce amplify magnify
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze

wzmagać v
increase intensify
czynić mocniejszym, większym
escalate grow stronger intensify
przybierać na sile

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
mention
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzmiankować v
mention allude bring up intimate remark
mówić o czym mimochodem

wzmocnienie vzmɔʦ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
amplification
(elektronika, elektroniczny) stosunek amplitud lub mocy sygnału analogowego wyjściowego do sygnału wejściowego;
peening
(metaloznawstwo, metalurgia) działanie mające na celu korzystną zmianę właściwości czegoś;
reinforcement
(psychologia, psychologiczny) sytuacja lub bodziec pojawiający się w odruchu warunkowym klasycznym po bodźcu warunkowym, a w instrumentalnym po wymaganej reakcji;
reinforcement strenghtening
coś dodające sił, pokrzepiające lub zwiększające możliwości
strenghtening
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny zwiększający wytrzymałość czegoś

wzniecać v
kindle
powodować powstanie ognia lub światła
raise
sprawiać, że coś wznosi się w powietrze
stir up
rozbudzać zachowania, emocje

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
elevation survey uprising
miejsce wyższe od innych w okolicy;

wzniosłość n
sublimity elevation high-mindedness highness loftiness sublime
(książkowy) cecha bycia wzniosłym; wielkość moralna

wzniosły adj
bombastic grandiloquent pompous
podniosły, górnolotny, sugerujący dostojeństwo
elevated sublime winged
odznaczający się szlachetnością dążeń

wznosić ˈvznɔɕiʨ̑ v
erect build raise
budować coś ku górze, coraz wyżej
raise lift
unosić coś do góry
slope up
o drodze: prowadzić pod górę
soar
unosić do góry samego siebie
tower
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą

wzorcownia n
prototyping department
wydział fabryki, w którym sprawdza się produkowane narzędzia
showroom studio
miejsce opracowywania prototypów

wzorować v
pattern upon
opierać się na danym wzorze; kształtować, tworzyć coś według określonego wzoru
pattern oneself upon
brać za wzór; iść za czyimś przykładem

wzorzec ˈvzɔʒɛʦ̑ n
benchmark gauge reference standard
jednostka porównawcza przy wyznaczaniu właściwości
exemplar role model
cechy, osoby warte naśladowania
model blueprint prototype specimen template
wzór wyznaczający normę dla innych przedmiotów i zjawisk;
pattern
powtarzający się układ graficzny lub ciąg zdarzeń

wzrastać ˈvzrastaʨ̑ v
grow up
wychowywać się
increase
powiększać się, rosnąć w górę

wzrok vzrɔk n
eyesight vision
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;
look glance gaze
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie

wzrost vzrɔst n
height
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia
increase grow
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszający adj
touching affecting
wywołujący wzruszenie; powodujący rozrzewnienie

wzruszać v
loosen
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego
move touch
pobudzać czyjąś wrażliwość

wzruszać ramionami ˈvzruʃaʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
shrug one's shoulders
wykonywać charakterystyczny gest ramion świadczący o lekceważeniu, obojętności, lekkiej pogardzie wobec jakiejś sprawy

wzruszenie n
churning shrug
(rzeczownik odczasownikowy) od wzruszyć (wywołać ruch)
emotion affection
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
shrug one's shoulders
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy

wzywać ˈvzɨvaʨ̑ v
call in page
przywoływać do siebie
exhort bid
zwracać się z apelem do kogoś

wzór vzur n
formula
zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny
pattern design model
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)

wzór strukturalny n
structural formula
(chemia, chemiczny) wzór, który odzwierciedla strukturę cząsteczki

wzór sumaryczny n
molecular formula
(chemia, chemiczny) krótkie przedstawienie składu związku chemicznego zawierające informację o liczbie atomów każdego pierwiastka w cząsteczce

wódka ˈvutka n
vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wódz vuʦ̑ n
commander leader
osoba dowodząca dowolną grupą

wójt vujt n
vogt
(administracja) urzędnik samorządowy stojący na czele gminy wiejskiej;

wór n
bag
(potocznie, potoczny) obwisła skóra pod okiem
bag sack
duży worek
ball bag ball basket ball sack sack
(wulgarnie, wulgaryzm) worek mosznowy, jaja

wówczas ˈvufʧ̑as pronoun
then
odsyła do okresu czasu, o którym mowa w danej wypowiedzi
odsyła do sytuacji po spełnieniu określonego warunku

wóz vus n
cart caravan wagon waggon
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wóz Tespisa n
wagon of Thespis
(przenośnie, przenośnia) teatr objazdowy lub tournée aktorskie

wóz albo przewóz idiom
do or die make or break sink or swim
wyrażenie używane w trudnej sytuacji, gdy mając do wyboru dwie możliwości trzeba podjąć ostateczną decyzję

wózek ˈvuzɛk n
cart trolley
mały pojazd kołowy;

wózek dziecięcy n
pram stroller baby carriage perambulator
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wheelchair
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
shopping cart shopping trolley caddie carriage trolley
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
forklift truck fork truck forklift lift truck
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
ox bullock
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
smell sniff
badać zapach nozdrzami

wąchać kwiatki od spodu ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ ˈkfʲjatʲci ɔt‿ˈspɔdu idiom
be food for worms
nie żyć, leżeć w grobie, leżeć na cmentarzu, umrzeć i zostać pochowanym

wągier n
cercocystis
(zoologia, zoologiczny) postać larwy tasiemców, składająca się z główki z haczykami lub przyssawkami, zanurzonej w pęcherzyku wypełnionym płynem

wąglik n
anthrax
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;

wąkrota zwyczajna vɔ̃ŋˈkrɔta zvɨˈʧ̑ajna n
Marsh pennywort
(botanika, botaniczny) Hydrocotyle vulgaris, gatunek rośliny wieloletniej z rodziny araliowatych występująca w prawie całej Europie;

wąkrotka n
Centella
(botanika, botaniczny) rodzaj z rodziny araliowatych

wąs vɔ̃w̃s n
moustache
u ludzi: zarost nad górną wargą;

wąsatka n
bearded tit
(ornitologia, ornitologiczny) Panurus biarmicus, niewielki ptak przypominający sikorę;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
awned
(botanika, botaniczny) mający plewki z ościami
moustachioed mustachioed whiskered whiskery
o człowieku: mający wąsy (zwykle pokaźne)
whiskered whiskery
(zoologia, zoologiczny) z widocznymi włosami czuciowymi

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
narrow
mający niewielką szerokość

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
narrowly tightly
(przysłówek) od: wąski

wąskopyski adj
narrow-mouthed
taki, który ma wąski pysk, mordę, otwór gębowy, twarz

wąskotorowy ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrɔvɨ adj
narrow-gauge
(kolejnictwo) dostosowany do wąskiego toru
(kolejnictwo) mający węziej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe

wąskotorówka ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrufka n
narrow-gauge track
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) kolejka wąskotorowa;

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
bond opus
(architektura, architektoniczny) sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze;
plot thread
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;
thread
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);
(informatyka, informatyczny) ciąg wiadomości internetowych tworzących konwersację;
weft woof
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
doubt
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
doubt
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
doubtful dubious uncertain questionable equivocal
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
liver
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobianka ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka n
liverwurst liver sausage
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana

wątrobowokomórkowy adj
hepatocellular
(medycyna, medyczny) dotyczący komórek wątroby

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
hepatic
(przymiotnik) od wątroba

wątróbka vɔ̃nˈtrupka n
liver
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z wątróbki (1.1)

wątły adj
fragile
zagrożony zniszczeniem
frail delicate asthenic
słabego zdrowia
puny asthenic wispy
słabej budowy
tenuous
niezbyt silny, słabo powiązany

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
ravine gorge gully
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
snake serpent
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
hose hosepipe
giętka rura do transportu wody
snake zigzag
(przenośnie, przenośnia) coś lub ślad po czymś przypominający węża (1.1)
snaking line snaking queue
(przenośnie, przenośnia) długa i wąska kolumna osób, pojazdów

węch vɛ̃w̃x n
olfaction sense of smell
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

węchowy adj
olfactory olfactive
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem

wędka ˈvɛ̃ntka n
fishing rod
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
angling
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
angler fisher fisherman
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
cold meat cold meats cured meat cured meats
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;

wędrować vɛ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
wander
przebywać długą drogę skądś dokądś

wędrowiec n
hiker wanderer
ktoś, kto wędruje, porusza się pieszo

wędrowny vɛ̃nˈdrɔvnɨ adj
itinerant migratory nomadic peripatetic travel
odbywający wędrówkę; zmieniający miejsce pobytu; przenoszący się z miejsca na miejsce

wędrówka vɛ̃nˈdrufka n
hike ramble roam trek trip wander
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) piesze przemieszczanie się połączone z odwiedzaniem kolejnych miejsc

wędzarnia n
smokehouse smokery
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pomieszczenie lub urządzenie do wędzenia

wędzić v
smoke
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu
become smoked
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) być wędzonym (1.1)

wędzony adj
smoked
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
jamb door jamb doorjamb doorpost
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carbon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
charcoal
(sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego
coal carbon
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
brown coal lignite
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgiel drzewny n
charcoal
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;

węgielek n
charcoal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krążek z węgla drzewnego wkładany po rozżarzeniu do trybularza

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
Hungarian
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierskojęzyczny vɛ̃ŋʲˈɟɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Hungarian Hungarian-language
udostępniany, spisany, utrwalony lub stworzony w języku węgierskim
Hungarian-speaking
posługujący się językiem węgierskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem węgierskim

węgieł ˈvɛ̃ŋʲɟɛw n
quoin
(budownictwo) zewnętrzny róg budynku

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
carbonate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
lithium carbonate
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny;

węglarka vɛ̃ŋɡˈlarka n
coal scuttle
metalowy pojemnik z uchwytem, służący do noszenia węgla do pieca
tender
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
coalman
ktoś, kto zajmuje się handlem węglem lub jego dowozem

węgle n
carb
(potocznie, potoczny) węglowodany

węglik n
carbide
(chemia, chemiczny) związek chemiczny węgla z metalem lub półmetalem;

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
collier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
carbohydrate carb carbo
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodorowy ˌvɛ̃ŋɡlɔvɔdɔˈrɔvɨ adj
hydrocarbonic
(chemia, chemiczny) zbudowany głównie z atomów węgla i wodoru

węglowodór n
hydrocarbon
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
carbonic carbon
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla
coal
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
eel
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso węgorza (1.1) lub potrawa z niego

węszyć v
pry snoop
(potocznie, potoczny) usiłować dowiedzieć się czegoś o kimś lub o czymś
snuff
szukać czegoś po zapachu, wyczuwając to węchem

węza n
comb foundation foundation
(pszczelarstwo, pszczelarski) zaczątek plastra z wosku o wyglądzie wafla, umieszczany w ramce i stanowiący podstawę do budowy plastra wosku

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
bud
(botanika, botaniczny) zgrubienie łodygi z którego wyrasta liść
knot
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
knot node
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
knot tie
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
node
(astronomia, astronomiczny) punkt, w którym płaszczyzna orbity ciała niebieskiego przecina się z ekliptyką
node knot
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
lymph node absorbent gland
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
Gordian knot
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

wężyk ˈvɛ̃w̃ʒɨk n
cable release
(fotografia) mechaniczne urządzenie do uruchamiania migawki aparatu fotograficznego z pewnej odległości, bez nacisku na spust;

wężymord czarny korzeń n
black salsify
(botanika, botaniczny) Scorzonera hispanica, gatunek rośliny warzywnej z rodziny astrowatych;

wężówka n
darter
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhingidae;

wężówka afrykańska n
African darter snakebird
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Anhinga rufa Daudin, gatunek ptaka z rodziny wężówek;

władać ˈvwadaʨ̑ v
be master of have good command of
umieć posługiwać się czymś
govern reign rule
o królu, księciu: sprawować nad czymś władzę
manage
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) szefować, kierować

władca ˈvwatʦ̑a n
ruler
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władczo adv
commandingly domineeringly imperiously masterfully
w sposób władczy, dominująco

władczy adj
domineering imperious overbearing
(książkowy) wymagający posłuchu

władza ˈvwaʣ̑a n
government
(zobacz) władze
ludzie, którzy rządzą
power authority
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

władza państwowa n
state power
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) władza funkcjonująca na danym terytorium państwowym

władze ˈvwaʣ̑ɛ n
authorities
ludzie, którzy rządzą

władztwo n
rulership
(książkowy) sprawowanie władzy

włamanie vwãˈmãɲɛ n
burglary
napad rabunkowy połączony z wyłamaniem urządzeń zamykających

włamać v
break in
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające
hack into
(informatyka, informatyczny) bezprawnie odczytać lub zapisać dane w komputerze lub w sieci komputerowej po złamaniu zabezpieczeń

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
burglar
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem

własnoręcznie adv
with your own fair hands
własną ręką, własnymi rękami

własnoręczny adj
autographic oleographic
napisany lub zrobiony własną ręką

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
property
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

własny ˈvwasnɨ adj
own
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa

właz vwas n
hatch scuttle manhole
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

włazić w dupę ˈvwaʑiʥ̑ ˈv‿dupɛ v
kiss someone's ass
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
owner
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
adequately duly accurately appropriately correctly properly
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ particle
actually in fact in point of fact intrinsically
partykuła, komunikująca zmianę treści w stosunku do wcześniejszych wypowiedzi

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
property
cecha, zwykle jakiejś substancji

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
appropriate suitable proper
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
competent
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podporządkowany w sensie jurysdykcyjnym
specific typical
specyficzny, charakterystyczny dla kogoś lub czegoś

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
just right now
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia

właśnie ˈvwaɕɲɛ particle
exactly indeed
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy
indeed quite
…potwierdzająca to, co powiedział rozmówca, dająca do zrozumienia, że mówiący chciał powiedzieć to samo
just precisely
…wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym

włochatka vwɔˈxatka n
boreal owl
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;

włochatka mała n
northern saw-whet owl
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aegolius acadicus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych, zamieszkujący Amerykę Północną

włochaty adj
comose crinite hairy hirsute
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami

włos vwɔs n
hair
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włosień n
Trichinella
(zoologia, zoologiczny) nicień z rodzaju Trichinella, czynnik etiologiczny włośnicy;

włoski ˈvwɔsʲci adj
Italian
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
Italian
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włoskość ˈvwɔskɔɕʨ̑ n
Italianness
typowo włoski charakter czegoś, kogoś

włosy ˈvwɔsɨ n
hair
owłosienie głowy ludzkiej

włoszczyzna n
mirepoix soup greens
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywa używane do przygotowania zupy lub wywaru z warzyw

włośnica ber n
German millet Hungarian millet Italian millet dwarf setaria foxtail bristle-grass foxtail millet
(botanika, botaniczny) Setaria italica, gatunek rośliny zbożowej

włość vwɔɕʨ̑ n
estate manor
(przestarzałe, przestarzały) posiadłość, duży majątek ziemski

włożyć w usta słowa v
put words in someone's mouth
zasugerować, stwierdzić, że ktoś coś powiedział

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
spear
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włócznik n
spearman
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony we włócznię, walczący włócznią
xiphias
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włóczyć ˈvwuʧ̑ɨʨ̑ v
drag
ciągnąć, wlec
wander galavant gallivant knock about knock around meander
chodzić bez celu

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
vagabond wanderer
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych

włókiennictwo ˌvwucɛ̇̃ɲˈːiʦ̑tfɔ n
textile industry
gałąź przemysłu zajmująca się produkcją tkanin, nici, dzianin, itp.

włókniak n
fibroma fibroid
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókniakomięsak n
fibrosarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór wywodzący się z tkanki łącznej włóknistej

włóknina vwucˈɲĩna n
nonwoven fabric
materiał wytwarzany z włókien poprzez ich klejenie i prasowanie bez tkania

włóknisty adj
fibrous stringy fibroid
składający się, zbudowany z włókien

włókno ˈvwuknɔ n
fiber fibre
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;
galaxy filament
(astronomia, astronomiczny) megastruktura budująca wszechświat, o długim kształcie, złożona z galaktyk;

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
include
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru
turn on enable
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej

włącznie particle
inclusive including
… oznaczająca, że pewien element wskazany w zdaniu jako graniczny również należy do przedstawianej całości

wścieklica zwyczajna n
common red ant
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmica rubra L., gatunek bardzo agresywnej mrówki znanej z bolesnych użądleń;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
rabies
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wściekłość ˈfʲɕʨ̑ɛkwɔɕʨ̑ n
fury
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
furious
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony
rabid
o zwierzęciu: chory na wściekliznę

wściekły pies n
mad dog rabid dog
(weterynaria, weterynaryjny) (dosłownie) pies zarażony wścieklizną

wślizg fʲɕlʲisk n
sliding tackle slide tackle
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki

wśród fʲɕrut preposition
among amongst amidst amid
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni)

wżenić się v
marry into
dołączyć do danej rodziny poprzez poślubienie kobiety

yacht club n
yacht club
klub żeglarski

yacht-club n
yacht club
klub żeglarski

yachting n
yachting
żeglarstwo, jachting

yakuza n
yakuza
członek mafii japońskiej;

yale n
Yale lock
typ automatycznego zamka do otwierania drzwi płaskim kluczem

yaoi n
yaoi
(sztuka) podgatunek hentai pokazujący miłość między mężczyznami

yari n
yari
japońska włócznia;

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
maté yerba mate yerba maté
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (głównie Syrii i Libanie);

yeti ˈjɛtʲi n
yeti
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;

youngtimer n
youngtimer
(motoryzacja) samochodowy klasyk popularny 20-30 lat temu, już nieprodukowany i nieco przestarzały, ale wciąż z upodobaniem użytkowany na co dzień

youtuber n
YouTuber
osoba nagrywająca filmiki wideo i umieszczająca je na serwisie internetowym YouTube

yuba n
tofu skin yuba
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;

yuppie n
yuppie
(publikatory) świetnie zarabiający młody człowiek demonstrujący swój wystawny tryb życia

yuri n
yuri
(sztuka) podgatunek hentai pokazujący miłość między kobietami

yuzu n
yuzu
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) niewielkie uprawne drzewo lub krzew z gatunku Citrus × junos Siebold ex Tanaka, należącego do rodziny rutowatych;
(spożywczy) jadalny owoc rośliny yuzu (1.1)

z s z zet particle
about
(potocznie, potoczny) …poprzedzająca liczbę lub określenie czasu, oznaczająca ich przybliżenie

z s z zet preposition
from
…wskazujący źródło
…wskazujący okres
from of
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący przyczynę
…wskazujący składnik, materiał
with
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
Godspeed
rodzaj pożegnania

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
wholeheartedly wholehearted
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia

z dnia na dzień adv
from day to day
nagle, niespodziewanie

z dokładnością do ˌz‿dɔkwadˈnɔɕʨ̑ɔ̃w̃ ˈdɔ adv
with an accuracy of
z błędem nie większym niż

z domu adj
née
nosząca (lub noszący) przed ślubem nazwisko wskazane po tej frazie

z dupy adj
out of one's ass
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) o czymś kiepskim, bezużytecznym lub idiotycznym, absurdalnym i pozbawionym sensu

z dużej chmury mały deszcz ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃʧ̑ proverb
great boast, little roast much cry and little wool
końcowy wynik bywa niewspółmiernie mały w stosunku do oczekiwanego

z dziada pradziada adv
for generations
od pokoleń

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
roughly
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
downhill
z jakiejś wysokości
in advance ahead of time
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem

z hakiem idiom
-odd
(potocznie, potoczny) nieco ponad podaną wartość

z kolei adv
in a row
następując w kolejności
in turn
jako następstwo zdarzeń

z krwi i kości ˈs‿kr̥fʲi ː‿ˈkɔɕʨ̑i adj
flesh and blood
prawdziwy, autentyczny z pochodzenia, z natury; mający charakterystyczne cechy jakiegoś typu

z kąta w kąt adv
back and forth
(przenośnie, przenośnia) bez celu

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
bird's-eye view
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z osobna z‿ɔˈsɔbna adv
individually
oddzielnie, osobno

z otwartymi ramionami ˌz‿ɔtfarˈtɨ̃mʲi ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi adv
with open arms
chętnie, bez protestu
serdecznie

z pewnością adv
certainly assuredly certes
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m adv
with one's head held high
dumnie, zachowując godność

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
yours faithfully yours sincerely yours truly
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
because of due to owing to for on account of through
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
again
znowu przywracając pierwotny stan
back
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z przodu adv
ahead before in front
będąc przed czymś lub kimś
at the front in the front on the front
stanowiąc przedni element czegoś lub kogoś

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
as a rule in principle
zazwyczaj, zwykle

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
cross my heart cross my heart and hope to die
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z tyłu adv
behind
od przeciwnej strony niż przód

z tyłu liceum, z przodu muzeum ˈs‿tɨwu lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm ˈs‿pʃɔdu muˈzɛ<sup>w</sup>ũm idiom
mutton dressed as lamb
(potocznie, potoczny) (ironicznie) osoba wyraźnie niemłoda starająca się odmłodzić swój wygląd

z uwagi na
on account of
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z użyciem
using
w sposób wymagający do osiągnięcia celu wykorzystania pewnego przedmiotu albo metody

z wiatrem ˈz‿vʲjatrɛ̃m adv
downwind
w kierunku, w którym wieje wiatr

z wyjątkiem z‿vɨˈjɔ̃ntʲcɛ̃m
but except apart from bar barring except for
(zobacz) oprócz

z zimną krwią adv
cold-bloodedly coldbloodedly
bez okazywania emocji

z żabiej perspektywy adv
frog's-eye view
(fotografia) (sztuka) patrząc od dołu

za za preposition
at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiana czynność, odnosząca się do całego elementu, została wykonana przez wykorzystanie jego części
o czasie: po
w głosowaniu: zgodnie z pytaniem; popierając kogoś
at because of
…służący do tworzenia wyrażeń, w których wyrażenie za przyimkiem określa przyczynę wykonywania czynności
at for
podczas
at in
zamiast
behind after at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
for at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
in at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie

za Chiny ludowe adv
all the gold in Fort Knox all the money in the universe all the money in the world all the tea in China
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) na pewno nie, nigdy w życiu

za bezcen adv
for a song for next to nothing for peanuts
za bardzo niską cenę, niewspółmierną do wartości nabywanej rzeczy, bardzo tanio

za darmo adv
free gratis for free free of charge complimentarily
bezpłatnie, gratis

za friko za‿ˈfrʲikɔ adv
freebie
(potocznie, potoczny) za darmo

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
abroad
poza granicami kraju

za każdym razem adv
every time
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu

za kratkami ˌza‿kratˈkãmʲi idiom
behind bars
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie

za kółkiem za‿ˈkuwʲcɛ̃m adv
behind the wheel
(potocznie, potoczny) za kierownicą, jako kierowca

za miskę soczewicy adv
for a mess of pottage
(książkowy) oddając coś cennego w zamian za coś o znacznie mniejszej wartości

za młodu adv
in his her youth
kiedy ktoś był młody

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
not for the world
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę

za pobraniem ˌza‿pɔˈbrãɲɛ̃m adv
cash on delivery
o płatności za paczkę, przesyłkę: forma opłacenia zamówionych towarów dopiero przy ich odbiorze

za to
on the other hand
fraza wprowadzająca element kontrastujący natomiast, jednak, lecz

za wszelką cenę idiom
at all costs at any cost at any expense at any price boots and all by hook or by crook
bez względu na wszystko, tak aby osiągnąć cel, nie bacząc na poniesione wysiłki i straty

za żadne skarby świata za‿ˈʒadnɛ ˈskarbɨ ˈɕfʲjata adv
not for all the tea in China not for love or money not for world
kategoryczna odmowa na czyjąś propozycję

zaangażowanie ˌzaãŋɡaʒɔˈvãɲɛ n
involvement engagement
postawa osoby, która się w coś angażuje

zaangażowany adj
engaged committed
mający udział w tworzeniu czegoś, oddany sprawie

zaangażować v
hire
zatrudnić, przyjąć do pracy
involve
włączyć kogoś lub coś w działania
get involved
zainwestować w coś dużo czasu lub energii

zaaprobować ˌzaːprɔˈbɔvaʨ̑ v
approve
wyrazić aprobatę, uznać coś za słuszne, godne poparcia

zaawansowany adj
advanced sophisticated
będący w dalszej fazie rozwoju

zaawansowany n
advanced learner
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie

zabarwienie ˌzabarˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
tinge
barwa, koloryt
tinge tone
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś

zabarwić zaˈbarvʲiʨ̑ v
tint
nadać czemuś barwę

zabawa zaˈbava n
game play fun
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawiać v
dwell stay
spędzać czas
entertain
uprzyjemniać czas, dostarczając rozrywki

zabawka zaˈbafka n
toy plaything
rzecz służąca do zabawy;

zabawnie adv
amusingly funnily humorously wittily
w sposób zabawny

zabawny zaˈbavnɨ adj
amusing entertaining funny
o wesołym usposobieniu
funny amusing entertaining
wywołujący rozbawienie, śmiech

zabezpieczać ˌzabɛˈspʲjɛʧ̑aʨ̑ v
guard insure protect
zapewniać ochronę przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym
provide
zapewniać utrzymanie się czegoś w dotychczasowym stanie
safeguard secure
czynić bezpiecznym
protect oneself
zapewniać sobie ochronę przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym

zabezpieczenie ˌzabɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
precaution protection
coś, co chroni przed czymś

zabicie zaˈbʲiʨ̑ɛ n
board
zamknięcie czegoś przy pomocy młotka i gwoździ
kill
(przenośnie, przenośnia) przerwanie jakiejś czynności lub zjawiska
odebranie życia człowiekowi lub zwierzęciu

zabieg ˈzabʲjɛk n
procedure
(medycyna, medyczny) czynność wykonywana przez lekarza lub pielęgniarkę służąca pomocy pacjentowi,

zabiegać v
strive court solicit
czynić starania

zabierać zaˈbʲjɛraʨ̑ v
take
brać coś od kogoś, pozbawiać kogoś czegoś
idąc lub jadąc dokądś, brać coś lub kogoś ze sobą
prowadzić kogoś gdzieś bez jego woli
przenosić coś w inne miejsce, usuwać coś z jakiegoś miejsca
be about to do
zaczynać coś robić, przygotowywać się do robienia czegoś

zabijanie ˌzabʲiˈjä̃ɲɛ n
kill
(rzeczownik odczasownikowy) od zabijać

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
kill
pozbawiać życia
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) zakończyć działanie programu w sposób wymuszony
nail up
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ
commit a suicide kill oneself
odebrać sobie życie, popełnić samobójstwo

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
kill the time
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre

zabity zaˈbʲitɨ participleAdjective
boarded up nailed shut
zamknięty przez przybicie gwoździ
jammed
miejsce z utrudnioną możliwością dojścia / dojechania
killed
pozbawiony życia przez kogoś lub coś

zabić kurę znoszącą złote jajka v
kill the goose that lays the golden eggs
sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie

zabić na miejscu ˈzabʲiʨ̑ na‿ˈmʲjɛ̇jsʦ̑u idiom
kill on sight
zabić natychmiast, od razu, nie czekając

zabobon n
superstition
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zaborczo adv
acquisitively invasively possessively
w sposób zaborczy

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
prohibit forbid ban disallow
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabrać dupę w troki ˈzabraʥ̑ ˈdupɛ ˈf‿trɔci v
leave someone high and dry
(wulgarnie, wulgaryzm) uciec, odejść zostawiając komuś jakieś kłopoty, sprawy niezałatwione do końca, uchylić się od odpowiedzialności

zabroniony adj
forbidden prohibited disallowed illicit interdicted off-limits
taki, który jest objęty zakazem

zabudowa ˌzabuˈdɔva n
closet
szafy, półki, szafki montowane w pomieszczeniu na stałe
development housing
ogół budynków znajdujących się na określonym obszarze

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
disorder disturbance
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabytek zaˈbɨtɛk n
cultural property monument ancient monument artifact heritage site historic building
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;

zabytkowy ˌzabɨtˈkɔvɨ adj
antique
(przymiotnik) od zabytek

zabójca zaˈbujʦ̑a n
killer assassin assassinator
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójczo zaˈbujʧ̑ɔ adv
lethally
w sposób zabójczy, pozbawiający życia

zabójczy zaˈbujʧ̑ɨ adj
brill brilliant cool
(potocznie, potoczny) świetny, wystrzałowy
deadly lethal fatal
powodujący śmierć

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
murderess
(książkowy) kobieta, która kogoś zabiła lub zabija

zabójstwo zaˈbujstfɔ n
homicide
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) morderstwo;

zabójstwo honorowe n
honor killing honour killing
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zabłądzić zaˈbwɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
get lost
stracić orientację w terenie i nie móc znaleźć dalszej drogi

zachcianka n
caprice whim fantasy
nagła silna chęć na coś

zachmurzenie ˌzaxmuˈʒɛ̃ɲɛ n
cloudiness
(meteorologia, meteorologiczny) stopień pokrycia nieba przez chmury;

zachmurzony adj
cloudy overcast
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami
frowning
(przenośnie, przenośnia) o niewesołym obliczu

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
Western
dotyczący Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
Western western
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioafrykański adj
West Africa
związany z Afryką Zachodnią; tam położony

zachodnioantarktyczny adj
West Antarctic
odnoszący się do Antarktyki Zachodniej, związany z Antarktyką Zachodnią

zachodnioazjatycki adj
West Asian
zamieszkujący, występujący w Azji zachodniej
związany z Azją zachodnią

zachodniobałtycki adj
Western Baltic
odnoszący się do zachodniego Bałtyku, związany z zachodnim Bałtykiem

zachodnioeuropejski adj
Western European West European
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodnioflamandzki adj
West Flemish
związany z Flandrią Zachodnią, dotyczący Flandrii Zachodniej
związany z dialektami Flandrii Zachodniej

zachodnioflamandzki n
West Flemish
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt (język) zachodnioflamandzki;

zachodnioniemiecki adj
West German
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony

zachodniopomorski zaˈxɔdʲɲɔpɔ̃ˈmɔrsʲci adj
west Pomeranian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza Zachodniego; pochodzący z Pomorza Zachodniego;
(geografia, geograficzny) związany z województwem zachodniopomorskim;

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
West Slavic Western Slavic
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny

zachodzić zaˈxɔʥ̑iʨ̑ v
drop in
odwiedzać kogoś przy okazji
occur
zdarzać się, odbywać się, mieć miejsce
overlap
częściowo przykrywać lub pokrywać się
set
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą

zachodzić w głowę zaˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈv‿ɡwɔvɛ v
cudgel one's brain rack one's brain
zastanawiać się nad czymś intensywnie

zachorowalność n
morbidity morbidity rate
liczba zachorowań na daną chorobę, częstotliwość zachorowań

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
fall ill
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
behaviour behavior
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachowawczy ˌzaxɔˈvafʧ̑ɨ adj
conservative
taki, który ma na celu zachowanie dotychczasowego stanu czegoś

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
keep calm keep one's cool
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji

zachowek n
legitime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gwarantowana część spadku, która przysługuje osobom najbliższym spadkodawcy, niezależnie od jego woli;

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
keep
być ciągle w posiadaniu czegoś (także w pamięci)
preserve
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś
preserve keep
pozostawiać coś w niezmienionej postaci; w niezmienionym stanie
behave
postępować w jakiś sposób

zachwycający adj
admirable marvellous
wywołujący zachwyt

zachwycać zaˈxfɨʦ̑aʨ̑ v
delight enthral
wprawiać kogoś w stan zachwytu; być powodem/obiektem czyjegoś zachwytu

zachwycony ˌzaxfɨˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
delight rapt thrilled
odczuwający zachwyt, pełen zachwytu

zachwyt ˈzaxfɨt n
admiration rapture awe
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem

zachód ˈzaxut n
set sunset
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
west West
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód księżyca n
moonset
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
sunset sundown
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachęcać zaˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
encourage
próbować wzbudzić w kimś chęć do czegoś

zachęta zaˈxɛ̃nta n
encouragement incentive
czynnik zachęcający

zachłannie adv
greedily
w sposób zachłanny

zachłanność zaˈxwãnːɔɕʨ̑ n
greed cupidity
nienasycenie w pożądaniu czegoś, żądza posiadania lub doznawania czegoś ponad rzeczywiste potrzeby

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
greedy voracious avid avaricious grasping ravenous
pragnący więcej niż potrzebuje

zaciek ˈzaʨ̑ɛk n
waterstain
odbarwienie powstałe po wyschnięciu cieczy

zaciekły adj
ferocious fierce
toczony z zawziętością
fierce
wyrażający postawę bezwzględnego dążenia do czego, determinację
unrelenting
dążący do czegoś za wszelką cenę

zaciemniać v
cloud confuse fudge
(przenośnie, przenośnia) czynić niejasnym, niezrozumiałym
obfuscate obscure shadow
zasłaniać źródło światła lub ograniczać jego dostęp, czyniąc dane miejsce ciemniejszym

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
shadow
tworzyć nad czymś cień

zacier n
mash
(spożywczy) półprodukt, fermentująca mieszanina do produkcji wódki;

zacisk n
chuck
(technologia, technika, techniczny) uchwyt mocujący, przytrzymujący coś
clamp
(elektryczność) punkt, w którym zewnętrzny obwód prądu zostaje dołączony do źródła prądu
clamp clamper
(technologia, technika, techniczny) przyrząd zaciskający rurę w celu regulacji przepływu cieczy lub gazu
cleat
(technologia, technika, techniczny) element łączący kilka części czegoś ze sobą
clench
czynność zaciskania

zaciskarka n
crimper crimping tool
(informatyka, informatyczny) (elektryczność) urządzenie służące do zaprasowywania, zaciskania końcówek lub złączek w przewodach elektrycznych

zaciskać v
tighten
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym
tighten up
ściśle przywierać

zaciąg n
enlistment recruitment conscription the draft
werbowanie osób chętnych do wojska lub pracy

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
enlist
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska
inhale
paląc tytoń, wciągać dym do płuc

zacny ˈzaʦ̑nɨ adj
virtuous worthy
(przestarzałe, przestarzały) godny szacunku i zaufania, szlachetny, rzetelny, uczciwy, prawy, szacowny, szanowny, czcigodny
worthy
(przestarzałe, przestarzały) właściwy komuś takiemu

zacofanie ˌzaʦ̑ɔˈfãɲɛ n
backwardness retardation underdevelopment
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd.

zacofany adj
backward behind the times hidebound
opóźniony w rozwoju
diehard
nieufny lub przeciwny postępowi

zaczepiać v
accost
zatrzymywać kogoś, podejmując relację
attack
rozpoczynać agresywną prowokację czy bójkę
grapple
zawadzać o coś podczas ruchu
hitch hook
mocować coś na czymś wystającym
catch hold
chwytać za coś, przytrzymywać się czego
catch catch on
zatrzymywać się lub zawisać, zahaczywszy o coś
gain a foothold
(potocznie, potoczny) znajdować tymczasowe mieszkanie lub pracę

zaczepny adj
pugnacious truculent
zdolny prowokować i wszczynać kłótnię

zaczerpywać v
draw
uzyskiwać wiadomości
have
nabierać powietrza, by poczuć się dobrze
lade ladle scoop up
nabierać coś płynnego lub sypkiego
take
brać skądś, aby wykorzystać do jakiegoś celu

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
start begin
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zad zat n
rump
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia czworonożnego zwierzęcia
(potocznie, potoczny) szerokie i tłuste pośladki człowieka

zadanie zaˈdãɲɛ n
task job chores errand
coś, co należy wykonać

zadarty adj
snub
skierowany na końcu ku górze

zadaszyć v
roof
wznieść dach nad czymś

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
ask a question
o pytaniach: wypowiadać w celu uzyskania odpowiedzi
deal deliver inflict
sprawiać komuś coś złego
give set
nakazywać komuś coś robić

zadowalająco adv
satisfyingly
w sposób zadowalający

zadowalający adj
satisfactory
wystarczająco dobry

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
satisfy
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
satisfaction contentment gladness complacence
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
content pleased glad
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadość ˈzadɔɕʨ̑ adv
enough
(książkowy) wystarczająca ilość czegoś, zaspokajająca pewną potrzebę

zadrapanie n
scratch
rysa na powierzchni

zaduch n
frowst stuffiness
nieświeże powietrze, nie do oddychania

zaduma zaˈdũma n
muse
głębokie zamyślenie

zadupie zaˈdupʲjɛ n
middle of nowhere
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.

zadyma n
brawl riot
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna

zadyszka n
breathlessness panting
chwilowe trudności ze złapaniem tchu spowodowane najczęściej zbyt dużym wysiłkiem lub zmęczeniem

zadzierać zaˈʥ̑ɛraʨ̑ v
get torn
nadrywać coś, zaczepiwszy tym czymś o coś innego
perk pull up
unosić coś ku górze
fall foul
(przenośnie, przenośnia) narażać się komuś

zadziwiający adj
surprising
wywołujący podziw, zdumienie

zadziwiać v
astound strike with wonder
powodować podziw lub zdumienie
be surprised be taken with surprise
okazywać podziw albo zdumienie

zadżumiony adj
plague-ridden plague-stricken
dotknięty dżumą, taki który choruje na dżumę lub w którym panuje dżuma

zadżumiony n
plague-ridden plague-stricken
osoba chora na dżumę

zafałszować ˌzafawˈʃɔvaʨ̑ v
adulterate
sprawić, że produkt stał się gorszej jakości poprzez dodanie do niego mniej wartościowych składników
falsify
przekształcić lub przedstawić coś w taki sposób, że stało się niezgodne z prawdą

zagadka zaˈɡatka n
enigma riddle
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
riddle puzzle
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;
riddle puzzle conundrum
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne

zagadkowość n
ambiguity incomprehensibility
cecha tego, co zagadkowe

zagadkowy ˌzaɡatˈkɔvɨ adj
enigmatic
tajemniczy, pełen sekretów

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
issue problem
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zagajnik n
coppice
(leśnictwo) młody, niewielki las

zagardlenie n
strangulation
(medycyna, medyczny) gwałtowne uduszenie na skutek przerwania dopływu powietrza przez ściśnięcia narządów szyi od zewnątrz;

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
missing lost disappear
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni

zaginiony w akcji adj
missing in action
(wojskowość, wojskowy) o żołnierzu, który zaginał na polu walki, a jego śmierci nie potwierdzono

zaginąć v
perish
zniknąć bez śladu; przepaść bez wieści

zagięcie n
fold
miejsce, gdzie coś jest zagięte

zaglądać do butelki zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿buˈtɛlʲci v
hit the bottle
pić alkohol, popijać

zaglądać do kieliszka zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈlʲiʃka v
hit the bottle
popijać, pić często alkohol

zagorzały ˌzaɡɔˈʒawɨ adj
ardent
gorliwy, zawzięty, żarliwy, zdecydowany w poglądach
fierce staunch
zażarty, odznaczający się gwałtownością

zagracać v
clutter clutter up
zastawiać gratami; umieszczać gdzieś zbyt wiele przedmiotów

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
abroad overseas foreign land
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
foreign alien overseas
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrać ˈzaɡraʨ̑ v
play
udać coś lub kogoś
wykonać czynność związaną z grą (np. uderzyć piłkę, położyć kartę, wykonać ruch)
wykonać utwór na instrumencie muzycznym
wziąć udział w grze

zagrażać zaˈɡraʒaʨ̑ v
endanger threaten
stwarzać sytuację niebezpieczną, narażać na ryzyko

zagroda zaˈɡrɔda n
pen corral
wydzielony ogrodzeniem teren dla zwierząt

zagrozić v
endanger
zacząć stanowić zagrożenie
threaten
zasugerować groźne skutki

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
threat menace
coś, co jest niebezpieczne

zagrożony adj
endangered
taki, któremu coś grozi

zagubiony adj
confused lost misguided mixed-up
taki, który nie wie, co czynić dalej, jak postępować w niejasnych dlań okolicznościach
misplaced
trudny do odnalezienia; z niełatwym sposobem dotarcia

zagęstnik n
thickening agent thickener
substancja, która ma właściwość zagęszczania czegoś

zagęszczać v
thicken
zwiększać gęstość

zagłada zaˈɡwada n
extermination
(książkowy) całkowite wyniszczenie, unicestwienie

zagłosować v
vote
oddać głos, dokonać wyboru w czasie głosowania

zagłębienie n
depression hollow
obniżenie w jakiejś powierzchni

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronoun
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
possessive pronoun
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zaimek pytajny n
interrogative pronoun
(gramatyka) zaimek tworzący pytanie

zaimek względny n
relative pronoun
(gramatyka) zaimek, który zastępuje wyraz określający obiekt lub jego właściwości

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
interest
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
interested
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
interested
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa

zainteresować v
interest
wzbudzić w kimś zainteresowanie
become interest in
wzbudzić w sobie zainteresowanie

zair n
zaire
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;

zairski adj
Zairean Zairian
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków

zaiste zaˈ<sup>j</sup>istɛ particle
indeed
(dawniej, dawny) partykuła podkreślająca prawdziwość wypowiadanego sądu

zajad n
angular cheilitis cheilosis
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) nadżerka skórna w kąciku ust spowodowana infekcją bakteryjną lub grzybiczną

zajadać v
tuck in
(potocznie, potoczny) jeść z apetytem, ze smakiem

zajadle zaˈjadlɛ adv
vehemently
w sposób zajadły

zajadły zaˈjadwɨ adj
bitter
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy

zajazd ˈzajast n
arrive by vehicle or on horseback
(przestarzałe, przestarzały) przybycie pojazdem lub konno
blind railway track
(kolejnictwo) ślepe odgałęzienie toru kolejowego zakończone odbojnicą
domestic fight
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zbrojna egzekucja praw, często samowolna
inn road house
(przestarzałe, przestarzały) droga, którą podjeżdża się pod dom
(przestarzałe, przestarzały) plac, na którym zatrzymują się podjeżdżające pod dom pojazdy
karczma ze stajnią i wozownią dla koni i powozów, a współcześnie parkingiem

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
badass fanfuckingtastic fucking awesome kick-ass shit-hot
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
distrain
przejmować mienie w celu wyegzekwowania należności
fill take
zapełniać sobą przestrzeń, powierzchnię lub czas
occupy engage interest
zainteresować czymś
occupy take up
użytkować pomieszczenie
reserve book keep
rezerwować miejsce
be engage be occupy work
pracować nad czymś
take care
opiekować się kimś

zajrzeć ˈzajʒɛʨ̑ v
look peek
popatrzeć do środka czegoś

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
hare
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zając bielak n
alpine hare mountain hare snow hare white hare Irish hare blue hare
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych;

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
leveret
mały lub młody zając
(zdrobniale) od: zając

zajęcia zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑a n
activity class
(edukacja, edukacyjny) systematyczne lekcje, wykłady, ćwiczenia

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
distraint
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) areszt nałożony na czyjąś własność
occupation job activity
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś

zajęczak n
bushman hare bushman rabbit riverine rabbit
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bunolagus monticularis Thomas, gatunek z rodzaju zajęczak (1.1)

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
busy occupied
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zajść zajɕʨ̑ v
happen
wydarzyć się
pop in
wstąpić gdzieś
set
(potocznie, potoczny) zajść w ciążę

zakalec zaˈkalɛʦ̑ n
sad layer sad slack-baked soggy bread sad slack-baked soggy cake
nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto;

zakapior n
brawler ruffian thug
agresywny człowiek skłonny do zaczepek, bójek

zakarpacki zaˈkarˈpaʦ̑ʲci adj
Transcarpathian
związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia

zakasać rękawy zaˈkasaʨ̑ rɛ̃ŋˈkavɨ v
roll up one's sleeves
zabrać się energicznie do robienia czegoś

zakaz ˈzakas n
prohibition ban interdiction
zabronienie czegoś komuś

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
forbidden fruit
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakazywać ˌzakaˈzɨvaʨ̑ v
prohibit suppress
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności

zakaźny adj
infectious contagious septic zymotic
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie
infectious isolation
odnoszący się do zakażeń

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
infect
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
infection
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zaklinać zaˈklʲĩnaʨ̑ v
cast a spell jinx
rzucać czar na kogoś
plead
prosić o przebaczenie, pomoc

zaklęcie n
charm spell incantation magic spell magical spell
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc
entreaty
(książkowy) żarliwa prośba

zakochanie n
infatuation crush
rozwinięcie uczucia miłości

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
in love infatuated
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany po uszy adj
madly in love
bardzo zakochany

zakochiwać się v
fall in love fall for
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakolanówka n
over-the-knee sock overknee sock thigh high
długa skarpetka sięgająca ponad kolana

zakon ˈzakɔ̃n n
order
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakon żebraczy ˈzakɔ̃n ʒɛˈbraʧ̑ɨ n
mendicant order
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest;

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
nun religious
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnie adv
monastically
w sposób właściwy dla zakonu

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
monk friar religious
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakonny zaˈkɔ̃nːɨ adj
religious monastic
związany z zakonem, odnoszący się do zakonu

zakonodawca n
founder
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel wspólnoty zakonnej
lawgiver
(przestarzałe, przestarzały) prawodawca

zakopać topór wojenny zaˈkɔpaʨ̑ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
bury the hatchet
przestać o coś z kimś walczyć

zakos n
bend hairpin bend
ostry zakręt

zakończenie ˌzakɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
NT network termination
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (telekomunikacja) fizyczny punkt, w którym abonent otrzymuje dostęp do publicznej sieci telekomunikacyjnej;
completion end surcease
(rzeczownik odczasownikowy) od zakończyć
end ending finale epilogue
ostatnia część jakiejś czynności, działań, opowieści, utworu literackiego, muzycznego, filmu
ending
wystający fragment jakiegoś przedmiotu

zakończony adj
-ended -tipped tipped
posiadający koniec, zakończenie, brzeg

zakrawać zaˈkravaʨ̑ v
sound like verge
być do czegoś podobnym, przypominać coś

zakres ˈzakrɛs n
area range scope
granice zasięgu jakiegoś zjawiska
extent scope
obszar działania, zainteresowań, aktywności itp.

zakreślacz zaˈkrɛɕlaʧ̑ n
highlighter
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
sacristy vestry
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

zakrystian n
sacristan
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrywać zaˈkrɨvaʨ̑ v
cover
zasłaniać, przesłaniać, nie pokazywać

zakrzep n
thrombus
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie

zakrzepica n
thrombosis
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakrzepica żył głębokich n
deep vein thrombosis
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na powstaniu zakrzepów w żyłach głębokich, zwykle w jednej z kończyn dolnych;

zakrzywiony ˌzakʃɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
curved bent
mający wygięty kształt

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
bend turn
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
turn
zmiany kierunku ruchu

zakulisowo adv
underhandly
w sposób zakulisowy

zakup ˈzakup n
purchase shopping
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie

zakupoholik n
shopaholic
osoba uzależniona od robienia zakupów

zakupoholizm n
shopaholism
(potocznie, potoczny) nałogowe robienie zakupów, kompulsywne kupowanie

zakupy zaˈkupɨ n
shopping
czynność kupowania

zakurzony adj
dusty
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu

zakuwać zaˈkuvaʨ̑ v
hit the books
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bardzo intensywnie się uczyć

zakwas n
sourdough
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa;

zakwaszać v
acidify
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) nasycać kwaśnymi związkami chemicznymi
leaven
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać ciasto zwykle krótkotrwałej fermentacji
pickle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać dłuższej fermentacji
acidify
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) ulegać zakwaszeniu
become pickled ferment
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji

zakwaterowanie n
accommodation lodging
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakwitać v
be in bloom be in blossom bloom blossom
zaczynać kwitnąć; rozwijać się z pąka w kwiat; okrywać się kwiatami
fly high
zaczynać czas pomyślnego rozwoju

zakąska zaˈkɔ̃w̃ska n
snack appetizer
potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki

zakątek zaˈkɔ̃ntɛk n
nook corner
miejsce położone na uboczu

zakład ˈzakwat n
bet wager
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność
plant
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi

zakład pogrzebowy n
funeral home funeral parlour funeral parlor funeral undertaking undertaker
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakład przemysłowy n
industrial plant
przedsiębiorstwo zajmujące się produkowaniem;

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
assume suppose presume
przypuszczać
found establish set up
organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp.
put on
ubierać się w coś, ozdabiać się czymś
bet
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia

zakładka zaˈkwatka n
bookmark
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
hostage
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zakłamany ˌzakwãˈmãnɨ adj
mendacious disingenuous
o człowieku: nieszczery, fałszywy, obłudny

zakłopotanie n
embarrassment
poczucie braku pewności siebie w kłopotliwej sytuacji

zakłopotany adj
embarrassed at fault disconcerted self-conscious
taki, który wyraża zakłopotanie

zakłócać zaˈkwuʦ̑aʨ̑ v
disrupt disturb
naruszać ustalony porządek, równowagę

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
disruption disturbance interference
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

zalać v
inundate
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś

zalecać v
recommend to
przedstawiać coś jako wskazane
court make advances to
próbować zainteresować sobą drugą osobę

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ conjunction
no sooner
spójnik komunikujący, iż zdarzenie opisane w zdaniu podrzędnym wystąpiło bardzo krótko po zdarzeniu opisanym w zdaniu nadrzędnym

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
barely hardly just scarcely merely only
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno
just only just
partykuła podkreślająca, że pewien odcinek czasu jest krótki

zalegać v
be behind fall behind
być niewykonanym, niezapłaconym
linger occupy
zajmować przestrzeń; pokrywać miejsce
occur
(geologia, geologiczny) występować na danym terenie w formie złoża

zaległość zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
arrear
należne komuś pieniądze
backlog
praca, która nie została wykonana w wyznaczonym czasie, a która musi zostać wykonana

zaległość podatkowa zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ ˌpɔdatˈkɔva n
tax arrears
(ekonomia, ekonomiczny) kwota podatku nie zapłacona w terminie

zalesianie ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ n
forestation
(rzeczownik odczasownikowy) od zalesiać

zalesiać zaˈlɛɕäʨ̑ v
forest
o jakimś obszarze: sadzić na nim las

zaleszczotek książkowy n
house pseudoscorpion
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Chelifer cancroides Linnaeus, drobny drapieżny pajęczak ze szczękoczułkami zakończonymi szczypcami, pospolicie występujący w Polsce;

zaleta zaˈlɛta n
advantage merit upside
cecha podwyższająca wartość przedmiotu
virtue asset
dodatnia cecha charakteru

zalew n
bay
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją
flood
niekontrolowany, bardzo duży napływ czego
reservoir
sztuczny akwen

zalewajka n
cream and garlic potato soup with rye flour
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa kartoflana zalewana żurem oraz śmietaną lub mlekiem

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
care about
potrzebować, pragnąć
depend be up to
być uwarunkowanym

zależnie adv
depending
w zależności od czegoś lub kogoś

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
dependence dependency
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym
relation
zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej

zależny zaˈlɛʒnɨ adj
dependent
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika
pod czyjąś władzą lub dużym wpływem
subject
występujący pod pewnymi warunkami

zaliczać zaˈlʲiʧ̑aʨ̑ v
class classify
ujmować do pewnego zbioru, zbiorowości
get any get some
(potocznie, potoczny) odbywać przelotny stosunek seksualny
take
(potocznie, potoczny) zdawać egzamin, sprawdzian lub test

zaliczenie ˌzalʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
credit
wpis w indeksie potwierdzający że student opanował materiał zajęć

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
advance
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności

zalotka zaˈlɔtka n
eyelash curler
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;

zalotnie adv
coquettishly flirtatiously
uwodząco, uwodzicielsko

zalotnik n
suitor wooer
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna zabiegający o względy kobiety, starający się o jej rękę

zaloty zaˈlɔtɨ n
courtship wooing
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach ˈzãmax n
assassination attempt swing
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
coup coup d'état putsch overthrow
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
assassin assassinator attacker iceman
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zamartwica n
asphyxia
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
freeze freeze over
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

zamarznąć v
freeze
(fizyka, fizyczny) przejść ze stanu ciekłego w stan stały

zamek ˈzãmɛk n
castle lock
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
fastener zip zipper
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.
lock
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
zip fastener slide fastener zip zipper
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamek z piasku n
sandcastle
konstrukcja z piasku spojonego wilgocią zbudowana na plaży lub w piaskownicy i przypominająca miniaturowy zamek;

zamglenie zãˈmɡlɛ̃ɲɛ n
mist
(meteorologia, meteorologiczny) obniżona widoczność atmosferyczna w zakresie od 1 do 9 km;

zamiana n
conversion
przejście z jednej postaci w drugą
exchange
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną

zamiar ˈzãmʲjar n
intention
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
instead rather than
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
instead instead of
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
sweep
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamieniać v
change
(zobacz) zmieniać
exchange
(zobacz) wymieniać

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swux v
be all ears
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać

zamienny adj
replaceable spare
nadający się do zamiany

zamierać v
die away fade away fall silent
stawać się cichszym
die wither
tracić życie, żywotność; przestawać funkcjonować
dwine fade wither wither away
przestawać być czynnym, obecnym, zauważalnym
freeze lurch
przestawać się ruszać

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
intend plan to be go to
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamierzony adj
intentional deliberate intended
taki, który jest zgodny z zamiarem

zamieszanie ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ n
confusion
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos

zamieszkanie ˌzãmʲjɛˈʃkãɲɛ n
accommodation domicile home lodging residence
miejsce, gdzie się mieszka
dwelling habitation
wprowadzenie się gdzieś

zamieszkać zãˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
descend prevail
o uczuciach, zjawiskach itp.: ukazać się, pojawić się
settle
wprowadzić się gdzieś, zacząć gdzieś mieszkać

zamieszki zãˈmʲjɛʃʲci n
riot
demonstracje, uliczne manifestacje i starcia wyrażające bunt przeciwko władzy;

zamieć ˈzãmʲjɛ̇ʨ̑ n
blizzard
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
passion liking love
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

zamknij się ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ interjection
shut up
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz!

zamknięcie zãˈmʲcɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
close closure
(rzeczownik odczasownikowy) od zamknąć
closure lock
urządzenie do zamykania czegoś
confinement
zamknięte miejsce

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
closed
bez dostępu, odizolowany

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
close
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
close close out exit shut down
(informatyka, informatyczny) zakończyć działanie (programu, komputera…)
shut up
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamocowywać v
clamp clamper
mocno przyczepiać coś, zwykle na stałe

zamordować v
destroy kill
(przenośnie, przenośnia) zniweczyć coś, pozbawić się czegoś
murder kill
pozbawić kogoś życia, zwłaszcza w okrutny sposób
grapple with
(potocznie, potoczny) zamęczyć, wyniszczyć siebie pracą ponad siły

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
overseas
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
wealthy affluent rich well-off well-to-do opulent
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
freezer
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamrażać v
freeze
(ekonomia, ekonomiczny) wstrzymywać realizację, użytkowanie, sprzedaż czegoś
freeze ice
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia

zamsz zãmʃ n
suede
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamykać na klucz zãˈmɨkaʨ̑ na‿ˈkluʧ̑ v
lock
zamykać za pomocą klucza

zamyślony adj
thoughtful pensive meditative
pogrążony w myślach

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
order commission
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś
ordering
(rzeczownik odczasownikowy) od zamówić
purchase order
druk, formularz z listą zamówionych towarów lub usług

zamówić zãˈmuvʲiʨ̑ v
order
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
aggro muddle unrest whirl
sytuacja zakłócenia porządku

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
married
(o kobiecie) taka, która ma męża

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
married
mający / mająca męża

zaniechać v
desist
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

zaniechiwać v
desist
nie podejmować działania lub ulegać rezygnacji

zanieczyszczać v
pollute contaminate
czynić nieczystym

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
contaminant impurity
substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza
pollution contamination
stan bycia zanieczyszczonym

zanieczyszczony adj
feculent
taki, który nie jest jednorodny ani przejrzysty
foul
taki, który nie jest czysty

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
negligence
(rzeczownik odczasownikowy) od zaniedbać

zaniedbany adj
disheveled dishevelled dowdy dowdyish down-at-the-heel neglected
będący w stanie zaniedbania

zaniedbywać ˌzãɲɛdˈbɨvaʨ̑ v
neglect
nie troszczyć się

zaniepokojenie n
disquiet disquietude
uczucie niepokoju, niepewności

zaniepokojony adj
worried afraid inquiet
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający

zanik ˈzãɲik n
disappearance decline
zanikanie, zamieranie czegoś

zanikać v
disappear die die out dwine lapse vanish
przestawać istnieć
fade out die away disappear wane decline dwindle
stawać się niepostrzegalnym

zanim ˈzãɲĩm conjunction
before prior to by the time
przed jakimś wydarzeniem

zanokcica n
paronychia
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp;

zanokcica murowa n
wall-rue
(botanika, botaniczny) Asplenium ruta-muraria L., gatunek rośliny trwałej, rosnącej w szczelinach skał i murów, z rodziny zanokcicowatych;

zaoceaniczny adj
transoceanic
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za oceanem

zaokrąglać v
round round off
(matematyka, matematyczny) zmniejszyć liczbę miejsc dziesiętnych

zaokrąglony adj
full plump round
o kształcie okrągłym lub zbliżonym do niego

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvaʨ̑ v
equip
wyposażać w coś
furnish cater
stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
supply procurement
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy

zaopatrzony ˌzaɔpaˈṭʃɔ̃nɨ
equipped
taki, który otrzymał zaopatrzenie, wyposażenie; dostał potrzebne środki

zaostrzać v
aggravate
w stosunku do sytuacji, konfliktu, polemiki: wzmacniać ich intensywność
sharpen
czynić ostrym, spiczastym, kłującym
sharpen whet
czynić wyrazistym
tighten
w stosunku do przepisów, reguł, sankcji: czynić mniej liberalnymi, bardziej ograniczającymi lub grożącymi wyższymi karami
intensify
o sytuacji, konflikcie, polemice: wzmacniać intensywność, eskalować
sharpen
o zmysłach: poprawiać swoją czułość

zaoszczędzać v
economise economize save
(ekonomia, ekonomiczny) odkładać jakąś ilość czegoś, gospodarując w sposób rozsądny
spare
nie narażać kogoś na coś przykrego

zapach ˈzapax n
flavour
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom;
odour smell scent fragrance
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapadać zaˈpadaʨ̑ v
collapse
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.

zapadka n
pawl
(technologia, technika, techniczny) drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś

zapadnia n
trapdoor
mechanicznie opuszczana lub podnoszona część podłoża

zapakowywać v
bag pack pack up package package up
wkładać w pakunek (np. w walizkę, kufer) celem podróży albo transportu
pack pack up wrap wrap up
wkładać w opakowanie w celu podarowania komuś lub dla zabezpieczenia

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
inflammation
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
labyrinthitis otitis interna vestibular neuritis
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
myocarditis
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
encephalitis
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie naczyń związane z IgA n
Henoch-Schönlein purpura IgA vasculitis
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna przebiegająca z zapaleniem naczyń krwionośnych, związana z odkładaniem się kompleksów immunologicznych zawierających immunoglobulinę IgA;

zapalenie okrężnicy n
colitis
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
meningitis
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;

zapalenie osierdzia n
pericarditis
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronchitis
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
cystitis inflammation of the bladder urocystitis
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
pneumonia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
dermatitis
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie spojówek n
conjunctivitis
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalenie wyrostka robaczkowego n
appendicitis
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapaleniec ˌzapaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
enthusiast fan hot head
(książkowy) ktoś, kto z zapałem oddaje się jakiemuś hobby, zajęciu czy działalności

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
light kindle ignite strike
wzniecić ogień
start put on switch on
(potocznie, potoczny) uruchomić, np. silnik samochodu, radio, telewizor
turn on switch on
sprawić, że coś zaczyna się świecić, zaczyna dawać światło
start
(potocznie, potoczny) o silniku zacząć pracować
become enthusiastic
(książkowy) nabrać chęci, zapału do jakiegoś przedsięwzięcia
boil grow get heated
(książkowy) o uczuciu opanować kogoś
catch fire ignite light
zacząć się palić, zająć się płomieniem
go on light up
zacząć się świecić

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
lighter
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapalnik n
ignitor
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do odpalania ładunku wybuchowego

zapalny adj
flammable inflammable
o właściwościach zapalających
inflammable
skłonny do nieobliczalnych zachowań
stanowiący zarzewie konfliktu lub mogący nim się stać
inflammatory
(medycyna, medyczny) dotyczący zapalenia

zapalony adj
keen fervent
wykonujący coś z zapałem

zaparcie n
constipation
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja;

zaparzać zaˈpaʒaʨ̑ v
brew infuse
traktować coś wrzątkiem, np. przygotowując napar

zapas ˈzapas n
reserve stock
naddatek ponad niezbędną ilość
spare tyre spare wheel
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) koło zapasowe
wrestling
lm zapasy (sport, sportowy) walka wręcz przez stosowanie chwytów

zapasowy adj
spare
stanowiący zapas (na wszelki wypadek)

zapasy zaˈpasɨ n
wrestling
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;

zapał ˈzapaw n
zeal eagerness ardour ardor
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

zapałka zaˈpawka n
match matchstick
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapaśnik zaˈpaɕɲik n
wrestler
sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl)

zapaść ˈzapaɕʨ̑ n
collapse
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi

zapewne zaˈpɛvnɛ particle
assuredly doubtless undoubtedly
(książkowy) partykuła sygnalizująca, że stwierdzenie jest domysłem mówiącego

zapewniać zaˈpɛvʲɲäʨ̑ v
assure
oświadczać komuś, że coś jest lub będzie na pewno
ensure provide
powodować, że coś będzie się stawać lub sprawiać, że ktoś będzie coś uzyskiwał

zapewnienie n
assurance
(rzeczownik odczasownikowy) od zapewnić

zapiekanka ˌzapʲjɛˈkãnka n
casserole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
button
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis ˈzapʲis n
bequest
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku
entry
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) punkt umowy, ustawy, rozporządzenia
notation
sposób zapisywania
record
trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania
recording
zapisanie, rejestracja czegoś
registration
zapisy: okres czasu, kiedy można zapisać się na pewną listę

zapis nutowy n
staff music notation musical notation stave
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
bequeath
oddawać coś komuś w spadku tworząc testament
note
trwale coś pisać, notować, zwykle krótką informację
prescribe
o lekarzu: wskazywać komuś leki tworząc receptę
register sign up
włączać kogoś na listę uczestników
save
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci
write down
wypełniać coś pismem, literami

zaplanować v
program programme schedule
poczynić plan, postanowić w jakich warunkach coś wykonać

zaplecze n
backstage backroom
pomieszczenie pomocnicze
base
pomocniczy zespół osób lub środków

zapobieganie ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ n
prevention contraception prophylaxis
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać

zapobiegawczo adv
preventively
chcąc zapobiec czemuś

zapobiegawczy adj
preventive
przeznaczony do zapobiegania czemuś niekorzystnemu
prophylactic
(medycyna, medyczny) służący do zapobiegania chorobom

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ v
prevent avert stave off
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

zapobiegliwość n
providence forethought
cecha tego, kto jest zapobiegliwy

zapobiegliwy adj
provident
cechujący się przezornością, zdolnością przewidywania i zapobiegania niekorzystnym sytuacjom

zapoczątkować v
initiate
dać czemuś początek, zainicjować

zapominalski adj
forgetful
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
forget
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapomoga ˌzapɔ̃ˈmɔɡa n
benefit
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej

zapora zaˈpɔra n
barrier
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni
dam
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody;

zaporoski ˌzapɔˈrɔsʲci adj
Zaporizhian
dotyczący Zaporoża, związany z Zaporożem, pochodzący z Zaporoża (miasta)

zapotecki adj
Zapotec
związany z Zapotekami, dotyczący Zapoteków

zapotecki n
Zapotec
(językoznawstwo, językoznawczy) język zapotecki;

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadaʨ̑ v
announce
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
adumbration intro prelude
krótki, wstępny utwór
announcement declaration denouncement denunciation forecast prediction
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść
augury omen presage forerunner harbinger portent
oznaka czegoś zbliżającego się

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
loanword borrowing
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapping n
zapping
bezcelowe, szybkie przełączanie kanałów telewizyjnych za pomocą pilota

zaprasowanie n
crease
usztywnienie fałd, kantów w spodniach, zgięć w złożonym materiale itp. w wyniku prasowania

zaprasować v
crease
prasując utrwalić, usztywnić fałdy, kant w spodniach, zgięcia w złożonym materiale itp.

zaprasowywanie n
crease
usztywnianie fałd, kantów w spodniach, zgięć w złożonym materiale itp. w wyniku prasowania

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
invite
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś

zaprawa n
mortar
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
invitation
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
kartka papieru wyrażająca taką informację

zaprowadzać v
arrange establish implement
zakładać, urządzać, instalować coś
guide
podpowiadać drogę
guide lead
prowadzić do określonego miejsca
lead to result in
doprowadzać do określonego stanu
o pewnej sytuacji lub postępowaniu: stawać się przyczyną czegoś

zaprzeczalność n
deniability
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zaprzeczalne

zaprzeczalny adj
deniable
możliwy do zaprzeczenia

zaprzeczać zaˈpʃɛʧ̑aʨ̑ v
deny negate traverse
kwestionować prawdziwość

zaprzeczenie n
negation denial disclaimer negative
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zaprzyjaźnić się ˌzapʃɨˈjäʑɲiʨ̑‿ɕɛ v
befriend become friends make friends
nawiązać z kimś bliskie, serdeczne stosunki

zaprzysiężenie ˌzapʃɨɕɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
adjuration
ceremonia składania przysięgi

zaprząc ˈzapʃɔ̃nʦ̑ v
gear harness hitch up yoke
przywiązać zwierzę pociągowe do pojazdu za pomocą uprzęży

zaprzęg ˈzapʃɛ̃ŋk n
horse-drawn cart
(motoryzacja) pojazd zaprzężony w konie lub inne zwierzęta pociągowe;

zaprzęgać v
harness
przywiązywać uprzężą w celu przewiezienia kogoś lub wykonania pracy na roli

zapuszczać zaˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
grow
(fryzyjski) nie obcinać, nie strzyc owłosienia

zapuścić korzenie zaˈpuɕʨ̑iʨ̑ kɔˈʒɛ̃ɲɛ v
put down roots
zżyć się z środowiskiem; przyzwyczaić się do jakiegoś miejsca

zapytanie ˌzapɨˈtãɲɛ n
query
(informatyka, informatyczny) fraza powodująca wygenerowanie raportu z bazy danych

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
ask
zadać pytanie

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
fecundate fertilise fertilize impregnate inseminate
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka

zapłakany ˌzapwaˈkãnɨ adj
tearful
o człowieku: ze śladami płaczu na twarzy

zapłata zaˈpwata n
fee remuneration payment wage wages
należność za coś
payment
zapłacenie należnych pieniędzy
reward
odpłacenie się

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fertilization fecundation
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zapłon n
ignition
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) układ umożliwiający zapłon (1.1)

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
earn
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zaradność n
resourcefulness
cecha tego, kto jest zaradny

zaradny adj
resourceful autonomous self-directed self-reliant
umiejący radzić sobie

zarastać zaˈrastaʨ̑ v
overgrow
(o roślinności) pokrywać coś rozrastając się

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
Zoroastrianism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaratusztriański adj
Zoroastrian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zaratusztrianizmem

zaraz ˈzaras particle
soon about to
w krótkim czasie

zarazek n
contagium germ germen
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) mikroorganizm powodujący zakażenie

zarazem zaˈrazɛ̃m particle
at the same time also
partykuła informująca o współwystępowaniu dwóch cech dotyczących tej samej rzeczy lub osoby

zarazić zaˈraʑiʨ̑ v
infect contract to
przenieść na kogoś chorobę
get infect with
przejąć od kogoś chorobę

zaraźliwy adj
contagious communicable
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zardzewiały adj
rusty
zniszczony przez rdzę

zarejestrować v
record
(technologia, technika, techniczny) utrwalić w pamięci urządzenia
register
umieścić na liście, wciągnąć do rejestru

zarobek zaˈrɔbɛk n
earnings gain gainings wages
wynagrodzenie za wykonaną pracę

zarodek zaˈrɔdɛk n
embryo germ bud
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty

zarodkowy adj
germinal
(biologia, biologiczny) związany z zarodkiem, dotyczący zarodka

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
spore
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;

zarost ˈzarɔst n
facial hair
owłosienie w dolnej części twarzy

zarozumialec n
bighead cockscomb prig swank whippersnapper
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały

zarozumiałość ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕʨ̑ n
conceitedness
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
arrogant conceited presumptuous bumptious cocksure
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarośla zaˈrɔɕla n
thicket
gęste skupisko krzewów

zarośnięcie n
atresia
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)

zarwać nockę ˈzarvaʨ̑ ˈnɔʦ̑kɛ idiom
burn the midnight oil pull an all-nighter
(slangowo) nie spać w nocy, pracując lub ucząc się

zarys ˈzarɨs n
outline contour
ogólny kształt jakiegoś obiektu
outline draft sketch
podstawy jakiegoś pomysłu lub zagadnienia

zarysować ˌzarɨˈsɔvaʨ̑ v
key
uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś

zarzucać zaˈʒuʦ̑aʨ̑ v
cast throw
o połowie ryb siecią lub wędką: wrzucać do wody
charge with
posądzać
put on
założyć ubranie na ramiona, nie wkładając rąk w rękawy
skid
o pojeździe: ześlizgnąć się tylnymi kołami w bok

zarzuela n
zarzuela
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;

zarzut ˈzaʒut n
accusation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa
objection reproach reproof
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zarzutka n
bait
(slangowo) prowokacyjny wpis na forum publicznym

zarzynać v
slaughter butcher
zabijać ostrym narzędziem
bring oneself to ruin
(potocznie, potoczny) doprowadzać się do wyczerpania

zarząd ˈzaʒɔ̃nt n
management
zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością instytucji

zarządca n
administrator
osoba zarządzająca czymś

zarządzanie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ãɲɛ n
management
sprawowanie nad czymś zarządu

zarządzać zaˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
manage direct run
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś

zarządzenie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
decree order
polecenie wydane przez zwierzchnika lub instytucję nadrzędną

zarówno zaˈruvnɔ
as well as both and
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu

zaręczyny n
engagement espousal betrothal affiance
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
base alkali
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
principle tenet rule
reguła rządząca czymś

zasadniczo adv
basically in principle
właściwie, na ogół
fundamentally substantially
całkiem, zupełnie, zgoła

zasadniczy ˌzasadʲˈɲiʧ̑ɨ adj
elementary fundamental
podstawowy, najważniejszy
principled
taki, który kieruje się zasadami

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
ambush
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasiadać v
have a seat
piastować urząd; obejmować funkcję; zajmować stanowisko
sit down
siadając, zaczynać coś robić
take a seat
siadać gdzieś na dłużej; zajmować miejsce

zasiać ziarno ˈzaɕäʥ̑ ˈʑarnɔ v
sow the seeds
zapoczątkować czymś drobnym jakąś sytuację brzemienną w skutkach w późniejszym czasie

zasiedlać v
move into
zajmować miejsce mieszkalne
settle
zajmować dany obszar, określone siedlisko

zasiedzenie n
usucaption acquisitive prescription
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

zasiek ˈzaɕɛk n
abatis abattis
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne

zasiew n
sowing
(rolnictwo, rolniczy) czynność zasiania ziarna

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
power supply
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
range reach
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

zasięgnąć języka zaˈɕɛ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɨka v
ask around
wypytać się ludzi o daną rzecz/temat, dowiedzieć się o czymś

zasiłek n
allowance benefit welfare
świadczenie pieniężne przyznawane osobom w trudnej lub szczególnej sytuacji materialnej

zaskakiwać v
baffle boggle catch unawares take by surprise
atakować znienacka
stun take aback
występować nieoczekiwanie
surprise
sprawiać niespodziankę
click into position engage start
(technologia, technika, techniczny) zaczynać prawidłowo działać
get get the message
(potocznie, potoczny) zaczynać rozumieć

zaskakujący adj
surprising astonishing
wywołujący zaskoczenie

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
surprise astonishment
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zaskoczony adj
surprised
taki, który nie spodziewał się

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
grass snake
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zaskroniec zwyczajny n
grass snake
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Natrix natrix Linnaeus, gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych;

zaskórniak zaˈskurʲɲak n
nest-egg
(potocznie, potoczny) pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
blackhead comedo whitehead
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasmażka zaˈsmaʃka n
roux
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;

zasmucać zaˈsmuʦ̑aʨ̑ v
sadden
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
fall asleep drop off
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zasobnie adv
affluently
w sposób zasobny

zasobny adj
affluent opulent plenteous
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

zasolenie n
salinity saltiness
ilość soli (w procentach) w danym zbiorniku wodnym,

zaspa ˈzaspa n
snowdrift
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

zaspać ˈzaspaʨ̑ v
oversleep
obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas

zaspokajacz n
vibrator
(potocznie, potoczny) masturbator, urządzenie/zabawka do masturbowania

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
satisfy content gratify appease assuage attain
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zaspokojenie ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
appeasement fulfilment
(rzeczownik odczasownikowy) od zaspokoić

zastanawiać ˌzastãˈnavʲjäʨ̑ v
puzzle
skłaniać do refleksji
think
myśleć, rozważać coś w myślach

zastaw n
pledge
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu
(ekonomia, ekonomiczny) rzecz, pieniądz stanowiąca zabezpieczenie spłaty długu

zastawa zaˈstava n
coffee set gold plate silverware tableware
(książkowy) komplet naczyń stołowych i sztućców

zastawiać v
block box in encumber incumber obstruct
uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś
cram
pokrywać jakieś miejsce, stawiając tam dużo rzeczy
lay set
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.
pawn pledge hock hypothecate impawn impledge
przekazywać w zastaw

zastawka n
valve
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zastosowanie ˌzastɔsɔˈvãɲɛ n
application
użycie czegoś w jakimś celu, w jakiś sposób

zastraszać v
intimidate terrorize
próbować wzbudzić strach i poczucie zagrożenia

zastrzelić v
shoot
strzelając, pozbawić życia

zastrzeżenie ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
condition stipulation
(rzeczownik odczasownikowy) od zastrzec
reservation
krytyczna uwaga

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
injection
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

zastój n
stagnation dry spell slump stagnancy
długotrwały brak postępu
stasis
(medycyna, medyczny) upośledzony odpływ płynu ustrojowego

zastąpienie n
displacement
umiejscowienie czegoś w zamian tam, gdzie znajdowało się coś innego
replacement
wykonanie obowiązków za kogoś
substitution
wykorzystanie czegoś zamiast innej rzeczy

zastęp ˈzastɛ̃mp n
host
(książkowy) grupa osób, która ma wspólne zadanie, jest w podobnej sytuacji, albo ma podobne zapatrywania

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
substitute replacement
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

zastępczo adv
vicariously
w sposób zastępczy

zastępczy zaˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
substitute
taki, który zastępuje coś albo kogoś

zastępować ˌzastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
replace
zamieniać coś na coś
substitute
pełnić cudzą rolę zamiast tej osoby lub rzeczy

zastępstwo n
replacement
wypełnianie obowiązków za kogoś, w czyimś imieniu

zasuwa n
bolt bar latch
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu
gate valve valve
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulacji przepływu cieczy i gazów

zaszczyt ˈzaʃʧ̑ɨt n
honor credit glory
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie

zaszczytny zaˈʃʧ̑ɨtnɨ adj
honorable honourable
taki, który daje zaszczyt, stanowi wyróżnienie

zaszczyty n
privilege
wysokie stanowiska zawodowe, odznaczenia, honory wraz ze związanymi z nimi przywilejami

zaszyfrowywać v
encipher encode
przekazywać lub zapisywać szyfrem

zasób ˈzasup n
reserve resource
pewien zbiór rzeczy nagromadzonych w celu wykorzystania w przyszłości
resource
(informatyka, informatyczny) obiekt lub inne dobro do którego proces może mieć przez pewien czas wyłączny dostęp

zasób naturalny n
natural resource
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłaniać zaˈswãɲäʨ̑ v
cover shade
czynić niewidocznym, ograniczając pole widzenia

zasłona zaˈswɔ̃na n
curtain
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;
guard
(sport, sportowy) ustawienie się zawodnika drużyny atakującej w celu odgrodzenia drogi obrońcy do zawodnika z piłką;

zasłona dymna n
smoke screen smokescreen
(przenośnie, przenośnia) pozorowane działanie dla odwrócenia uwagi od czegoś istotnego
(wojskowość, wojskowy) chmura dymu służąca do ukrycia własnych działań i dezorientacji przeciwnika;

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
cortinar
(mikologia, mikologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych

zasługa zaˈswuɡa n
merit contribution
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
deserve
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zasłużenie ˌzaswuˈʒɛ̃ɲɛ adv
deservedly justly
zgodnie z czyimiś zasługami, słusznie, tak, jak się komuś należy

zasłużony ˌzaswuˈʒɔ̃nɨ adj
deserve
(książkowy) taki, na który ktoś zasłużył, zapracował sobie; należący się komuś lub czemuś

zatar n
zaatar za'atar
(spożywczy) arabska mieszanka przyprawowa na bazie zmielonego sumaka, sezamu oraz tymianku, majeranku i oregano

zatem ˈzatɛ̃m conjunction
so then thus
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim
thus so then
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.

zatem ˈzatɛ̃m particle
then
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy

zatoczka n
cove
mała zatoka

zatoka zaˈtɔka n
bay gulf bight cove creek inlet
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
lay-by waiting bay
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
sinus
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

zator n
backup block blockage bottleneck congestion hold-up
powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu
embolism
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatroskany adj
worried anxious preoccupied careworn ruthful solicitous
przejęty troską o kogoś lub coś

zatrucie n
poisoning intoxication
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zatrucie pokarmowe n
food poisoning
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrudniać zaˈtrudʲɲäʨ̑ v
employ
dawać komuś pracę

zatrudnienie ˌzatrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
employment
(rzeczownik odczasownikowy) od zatrudnić

zatrudniony adj
employed in employment
mający zatrudnienie

zatrudniony n
employee
człowiek posiadający zatrudnienie

zatruwać v
poison
dodawać substancje toksyczną

zatruć v
poison
dodać substancje toksyczną

zatrzask n
latch spring lock
(technologia, technika, techniczny) automatyczne zamknięcie drzwi; zamek sprężynowy lub magnetyczny działający na zasadzie zapadki
popper press stud snap
(krawiectwo) zapięcie ubrania, składające się z dwóch części wchodzących jedna w drugą

zatrzaśnik zaˈṭʃaɕɲik n
snap hook spring hook
(zobacz) karabińczyk

zatrzymanie ˌzaṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
arrest detention
pozbawienie kogoś wolności
stop
(rzeczownik odczasownikowy) od zatrzymać

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
arrest
aresztować
keep
zachować coś dla siebie
stop halt
unieruchamiać coś

zatrzęsienie ˌzaṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
plenitude redundance
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiar, ogromna ilość czegoś, mnóstwo

zatwardzenie n
constipation obstipation obstruction
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) utrudnione oddawanie stolca

zatwardziały adj
confirmed dyed-in-the-wool hard-core hardshell inveterate
pozostający uparcie przy swoich przekonaniach czy przyzwyczajeniach; świadczący o takiej postawie

zatwierdzać v
confirm
uznawać za obowiązujące

zatwierdzenie n
endorsement indorsement
uznanie za obowiązujące; nadanie mocy prawnej

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
confidence trust
przeświadczenie, że można komuś ufać

zaum n
Zaum
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.

zauważalny adj
noticeable
dający się zauważyć
(przenośnie, przenośnia) znaczny

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
notice
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku
remark notice
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
alleyway
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

zawadiacki adj
rakish reckless
mający tendencję do awanturowania się, wybuchowości

zawadiaka ˌzavaˈdʲjaka n
troublemaker heckler swashbuckler
osoba skłonna do awantur, potyczek

zawadzać v
cumber
stanowić ciężar dla kogoś; przysparzać kłopotu
hinder
utrudniać przemieszczanie się
trip over
przemieszczając się, trącać coś, zahaczać o coś

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
content
ilość jakiegoś składnika w czymś
contents
to, co się w czymś znajduje
subject
treść książki, artykułu itp.

zawarty adj
contained embraced
znajdujący się w czym

zawał ˈzavaw n
cave-in
(geologia, geologiczny) (górnictwo, górniczy) zawalenie się stropu sztolni lub jaskini
heart attack infarct infarction stroke
(medycyna, medyczny) miejscowa martwica tkanek serca lub innego narządu wskutek braku dopływu krwi;

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
heart attack
(medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawczasu adv
beforehand
z wyprzedzeniem, tak, aby zdążyć

zawdzięczać v
owe
powstać, rozwinąć się dzięki komuś lub czemuś

zawetować v
veto
zgłosić weto, formalny sprzeciw zawieszający lub uniemożliwiający wejście w życie aktu prawnego

zawezwać zaˈvɛzvaʨ̑ v
summon
służbowo wezwać kogoś gdzieś

zawiadomienie ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
notification
wypowiedź pisemna zawiadamiająca (pismo, list);

zawiadomić v
apprise apprize
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

zawias n
hinge wicket
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawiaśnica karbobrzega n
serrated hinged terrapin
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Pelusios sinuatus, żółw z rodziny pelomeduzowatych występujący w wodach słodkich wschodnich i południowych obszarów Afryki

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
close ratify conclude enter into make
utworzyć, zawiązać jakieś porozumienie
contain include
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawiesina n
suspension
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;

zawiesić v
hang suspend
powiesić coś wysoko
suspend
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przerwać na jakiś czas wykonywanie działalności gospodarczej w danej formie prawnej
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wstrzymać na jakiś czas wykonywanie danej czynności lub danego postanowienia
formalnie pozbawić na jakiś czas prawa wykonywania zawodu lub sprawowania funkcji
przerwać na jakiś czas formalne spotkanie
przerwać na jakiś czas wykonywanie danej czynności

zawieszać zaˈvʲjɛʃaʨ̑ v
hang append suspend
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej
suspend
wstrzymać, zatrzymać jakieś działanie, by później do niego wrócić

zawieszenie ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
freeze hang
(informatyka, informatyczny) stan programu, systemu lub komputera w którym nie reaguje on na sygnały zewnętrzne
suspension
(motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;
suspension suspended sentence
(rzeczownik odczasownikowy) od zawiesić

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
armistice ceasefire
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;

zawietrzna zaˈvʲjɛṭʃna n
lee
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) burta przeciwna do tej, na którą wieje wiatr

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
lee leeward
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawijać v
cocoon enwrap inwrap pack wrap wrap up
otaczać ze wszystkich stron
roll up
zaginać brzegi lub koniec czegoś
call a harbour call at harbour
wpływać do portu
sinuate
okrywać siebie ze wszystkich stron

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
anemone
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawilec gajowy n
European thimbleweed wood anemone
(botanika, botaniczny) Anemone nemorosa L., bylina z rodziny jaskrowatych kwitnąca na biało;

zawiniątko n
bundle
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistnie zaˈvʲistʲɲɛ adv
enviously
w sposób zawistny

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
envious
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawiązywać v
do lace tie
wiążąc, łączyć końce czego w węzeł, kokardę, pętlę
be struck up
tworzyć się samorzutnie lub być organizowanym
set
(botanika, botaniczny) powstawać jako zawiązek kwiatów, liści, owoców

zawiły zaˈvʲiwɨ adj
abstruse
trudny do zrozumienia
sinuous winding
kręty

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
envy
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

zawodnik zaˈvɔdʲɲik n
player participant
(sport, sportowy) uczestnik zawodów

zawodny adj
deceptive
o marzeniach, planach taki, który może się nie ziścić
unreliable
o człowieku taki, za którego nie jest się pewnym
o rzeczy, mechanizmie taki, który może nie zadziałać, mieć awarię

zawodowiec n
professional
osoba zajmująca się czymś zawodowo

zawodowo adv
professionally
uprawiając lub wykonując coś jako zawód, zajmując się czymś z zawodu

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
professional
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód

zawody zaˈvɔdɨ n
competition
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą

zawody sportowe n
sport competition
(sport, sportowy) zorganizowana impreza sportowa z rozgrywkami w różnych dyscyplinach

zawodzić zaˈvɔʥ̑iʨ̑ v
disappoint
robić rzeczy, które nie są oczekiwane, nie działać sprawnie, nie spełniać się

zawodówka ˌzavɔˈdufka n
vocational school trade school
(potocznie, potoczny) szkoła zawodowa

zaworowy adj
valvate
związany z zaworem, dotyczący zaworu

zawracać v
turn back
zmieniać kierunek swojego ruchu na przeciwny

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
bother bug pester
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju

zawrotny zaˈvrɔtnɨ adj
giddy vertiginous
oszałamiający, godny podziwu lub niezwykły, nieprzeciętny

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
dizziness giddiness vertigo head rush
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawrót głowy ˈzavrud ˈɡwɔvɨ n
giddiness
euforia, zdumienie, oszołomienie, popęd lub nieopanowanie

zawstydzać zaˈfstɨʣ̑aʨ̑ v
abash make shy shy
sprawiać, że ktoś czuje zawstydzenie, wstyd, zakłopotanie

zawstydzenie n
embarrassment
uczucie wstydu

zawstydzony ˌzafstɨˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
ashamed
odczuwający zawstydzenie, wstyd

zawsze ˈzafʃɛ particle
anyway still
mimo wszystko, jednak, tak czy owak

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
always ever constantly
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawzięcie adv
doggedly obstinately headstrongly hotly keenly opinionatedly
z zawziętością

zawziętość zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕʨ̑ n
doggedness
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi
obstinacy
skłonność do oddawania się jakimś zajęciom z wielkim zapałem

zawzięty zaˈvʲʑɛ̃ntɨ adj
determined obstinate
skłonny do oddawania się jakimś zajęciom całym sobą
dogged
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi

zawód ˈzavut n
profession occupation job career
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
valve
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
safety valve pressure safety valve
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zawór motylkowy ˈzavur ˌmɔtɨlˈkɔvɨ n
butterfly valve
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu

zawór sterujący ˈzavur ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
control valve
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu z możliwością regulacji przepływu;

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
envious
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność
jealous
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
envy begrudge
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
envy
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona
jealousy
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

zazdrość o członek n
penis envy
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zazen ˈzazɛ̃n n
zazen
podstawowa forma medytacji w buddyzmie zen;

zaznaczać v
mark
wskazywać co poprzez wykonanie znaku
stress point out
czynić wyraźniejszym
stand out
stawać się wyraźnym

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
usually
w większości przypadków

zaćma ˈzaʨ̑ma n
cataract
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
eclipse
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załadowywać v
load
umieszczać ładunek w środku transportu lub magazynie
umieszczać pocisk w broni palnej
barge in
(potocznie, potoczny) wsiadać do pojazdu

załamanie ˌzawãˈmãɲɛ n
breakdown
osłabienie lub całkowita utrata odporności psychicznej; stan silnego smutku, depresji

załatać v
patch
aspekt dokonany od: łatać

załatwiać v
arrange despatch dispatch do fix get done
podejmować różne działania w celu doprowadzenia czegoś do skutku
attend serve
obsługiwać kogoś
clobber do in hit own whomp
(potocznie, potoczny) pozbawiać możliwości działania lub unicestwiać; wyrządzać komuś krzywdę

załoga zaˈwɔɡa n
crew team
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd
personnel staff
ogół pracowników zakładu, instytucji itp.

załom n
bend curve
linia, wzdłuż której następuje wyraźna zmiana
offset set-back setoff
miejsce załamania lub zagięcia czegoś

założenie ˌzawɔˈʒɛ̃ɲɛ n
assuming
(rzeczownik odczasownikowy) od założyć
assumption
teza stanowiąca punkt wyjścia do dalszych rozważań i dalszego toku rozumowania

założyciel n
founder
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

założycielka n
foundress
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

założyć zaˈwɔʒɨʨ̑ v
assume
uznawać, że coś jest czymś innym; przyjmować coś za coś
put on
włożyć ubranie/okulary

załączać v
attach
dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
addendum attachment
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
attachment enclosure
plik dołączony do wiadomości e-mail

zaś zaɕ conjunction
after afterwards
(Poznań) potem, następnie, później
again
(Górny Śląsk) znowu
whereas while however
natomiast

zaściankowość n
insularism insularity localism parochialism
cecha tego, kto jest zaściankowy; cecha tego, co jest zaściankowe, zacofane

zaślepiony ˌzaɕlɛˈpʲjɔ̃nɨ adj
blinded besotted infatuated
(książkowy) bezkrytyczny wobec czyichś wad, niedostrzegający ewidentnych faktów

zaślubiny z morzem n
wedding to the sea
uczczenie odzyskania dostępu do morza przez kraj, obchodzone przez uroczyste wrzucenie pierścienia do jego wód;

zaświadczać v
attest testify
potwierdzać coś oficjalnie
prove
dawać dowód czegoś; być dowodem czegoś, stawać się świadectwem czegoś

zaświadczenie ˌzaɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
certificate
dokument potwierdzający coś

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
underworld
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli

zażalenie n
complaint
oficjalna skarga

zażarty adj
bitter implacable
nieskory do ustępstw i całą mocą atakujący i broniący swego
fierce
prowadzony z wielką zaciętością

zażenowanie n
embarrassment
poczucie zakłopotania i wstydu

zażenowany adj
embarrassed
taki, który odczuł zażenowanie

zażywać v
have take
korzystać z czegoś przyjemnego
take
przyjmować jakąś substancję

zażyłość n
attachment closeness familiarity
(przenośnie, przenośnia) bardzo bliski stosunek z jakąś rzeczą czy dobrem
intimacy
bardzo bliskie relacje międzyludzkie

zażyły adj
intimate
nacechowany bliskością

zbawczy adj
saving
(książkowy) dający zbawienie

zbawiać v
save
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego
save salvage salve
wyciągać kogoś z opresji, uratować

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
salvation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;
uratowanie w trudnej sytuacji

zbawiennie adv
beneficially salutarily
w sposób zbawienny; przynosząc zbawienie, wybawienie

zbawienny adj
salutary beneficial
niosący zbawienie, ratujący przed czymś

zbawić v
deliver redeem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uchronić przed potępieniem wiecznym
salvage save salve
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować

zbałamucić ˌzbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
mislead
spowodować zamieszanie, wprowadzić w błąd
seduce
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie

zbezcześcić v
defile
potraktować coś bez odpowiedniego szacunku

zbieg zbʲjɛk n
escapee fugitive escaped prisoner run-away
ktoś, kto uciekł, zbiegł
confluence
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych)

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
coincidence concurrence
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiegać v
run away flee
biegnąc, oddalać się
run down
biegnąc, przemieszczać się w dół
concur
odbywać się w jednym czasie
converge
łączyć się w jednym miejscu
flock
biegnąc, zbierać się w danym miejscu
shrink
ulegać skurczeniu jako tkanina

zbiegowisko ˌzbʲjɛɡɔˈvʲiskɔ n
assemblage
spontanicznie zgromadzona grupa ludzi, np. gapiów

zbieranie zbʲjɛˈrãɲɛ n
collect gather
(rzeczownik odczasownikowy) od zbierać

zbieranina n
job lot motley crew omnium gatherum omnium-gatherum ragbag
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

zbierać ˈzbʲjɛraʨ̑ v
collect
kolekcjonować, tworzyć zbiór czegoś
gather
gromadzić
pick pick up
podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy
rally call summon
powodować, że grupa osób znajdzie się w jakimś miejscu
gather
gromadzić się

zbierać śmietankę ˈzbʲjɛraʨ̑ ɕmʲjɛˈtãnkɛ v
cream skim
zbierać śmietankę z powierzchni mleka

zbieżność n
concurrence
posiadanie czegoś wspólnego
convergence convergency
schodzenie się w jednym punkcie

zbieżny adj
concurrent
mający coś wspólnego
convergent
zbiegający się w jednym punkcie

zbijać ˈzbʲijäʨ̑ v
refute
obalać argument, teorię, pogląd
smash
tłuc coś zrobione z kruchej, twardej substancji

zbiorczy adj
aggregate consolidated joint
taki, w którym coś się zbiera

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
tank cistern container vessel
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów

zbiornik wodny n
reservoir
(geografia, geograficzny) zagłębienie naturalne lub sztuczne wypełnione wodą;

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕʨ̑ n
collectivity community
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę;

zbiorowy zbʲjɔˈrɔvɨ adj
group
odnoszący się do pewnej grupy ludzi lub rzeczy, złożony z wielu jednostek

zbir zbʲir n
thug
bandyta, zbój, przestępca

zbity adj
battered
taki, który uległ obrażeniom, pobiciu
compact compressed
mający zwartą konsystencję

zbiór zbʲjur n
collection
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
file
(informatyka, informatyczny) plik
harvest crop
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) zwykle w lm plon
set
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość

zbiórka ˈzbʲjurka n
fundraising
zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu

zbić majątek ˈzbʲiʨ̑ maˈjɔ̃ntɛk v
make a fortune
dorobić się dużych pieniędzy

zbić na kwaśne jabłko v
beat black and blue beat to a pulp smash to a pulp
pobić, zbić bardzo dotkliwie

zblazowany ˌzblazɔˈvãnɨ adj
blasé
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem

zbliżać ˈzblʲiʒaʨ̑ v
approach
podchodzić, przysuwać się do czegoś

zbliżenie zblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
close up zoom
ujęcie filmowe lub fotograficzne z bliskiej odległości;

zbliżony adj
approximate akin close near similar
o podobnych cechach, niewiele różniący się

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
slope dip
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboczenie n
deviation
(rzeczownik odczasownikowy) od zboczyć
perversion deviance deviancy deviation
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
pervert deviant
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboczony zbɔˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
perverted
(potocznie, potoczny) o człowieku lub jego myślach, zachowaniach seksualnych: nienormalny, nieprawidłowy

zborsuczyć się zbɔrˈsuʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
Specjalna:Książki/0-203-98611-3 mongrelize
neologizm (książkowy) nic nie znaczące, absurdalne słowo, wprowadzające do akcji dramatu element groteski

zboże ˈzbɔʒɛ n
cereal grain corn
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbożowy zbɔˈʒɔvɨ adj
cereal corny grain
dotyczący zboża (ziarna), otrzymywany, zrobiony z ziarna
grain
dotyczący zboża (rośliny), związany z uprawą

zbożówka n
roasted grain beverage
(potocznie, potoczny) kawa zbożowa

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
crime
(potocznie, potoczny) czyn moralnie naganny, który spotyka się ze szczególnym potępieniem społecznym
felony
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
Katyn massacre
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia przeciwko ludzkości n
crime against humanity
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
war crime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
criminal felon malefactor
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbrodniczy adj
criminal murderous
dotyczący zbrodni i zbrodniarza

zbroić ˈzbrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
arm
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) powiększać czyiś stan uzbrojenia
reinforce
wzmacniać stawiany budynek stalową kratownicą

zbroja ˈzbrɔja n
armour armor
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
armed
wyposażony w broń
związany z użyciem broni, walką lub wojną

zbrojny ˈzbrɔjnɨ n
man-at-arms
(historia, historyczny, historycznie) uzbrojony rycerz

zbrojówka n
torrent duck
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Merganetta armata, ptak z rodziny kaczkowatych żyjący w Andach

zbrązowieć v
brown
nabrać barwy brązowej

zbudowany adj
buirdly substantial
mający prawidłowo i proporcjonalnie ukształtowaną muskulaturę i sylwetkę
uplifted
odczuwający dumę

zbuk zbuk n
addled egg
zepsute, cuchnące jajko

zbuntowany adj
insurgent mutinous rebellious
wykazujący cechy buntu

zbuntowany n
rebel
człowiek, który uległ buntowi

zbyt zbɨt adv
too
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbyt zbɨt n
sale market
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

zbyteczny zbɨˈtɛʧ̑nɨ adj
superfluous
taki, którego się nie potrzebuje

zbójnictwo n
brigandage
(historia, historyczny, historycznie) proceder zbójniczy

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
redundant superfluous dispensable useless
taki, bez którego można się obyć

zbłaźnić się ˈzbwaʑɲiʨ̑‿ɕɛ v
compromise discredit
o człowieku ośmieszyć się, zaszkodzić swojej reputacji, narazić się na śmieszność lub wstyd

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛʧ̑ka n
lost sheep
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary
o kimś, kto odłączył się od jakiejś grupy, odrzucił jej zasady

zdalnie ˈzdalʲɲɛ adv
distantly remotely
(technologia, technika, techniczny) na odległość, nie bezpośrednio

zdalny ˈzdalnɨ adj
remote
taki, który może być przeprowadzany na odległość

zdanie ˈzdãɲɛ n
opinion
opinia
sentence
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdanie nadrzędne ˈzdãɲɛ naḍˈʒɛ̃ndnɛ n
independent clause main clause
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie samodzielne znaczeniowo, określane przez zdanie podrzędne

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
subordinate clause dependent clause clause
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne

zdanie złożone ˈzdãɲɛ zwɔˈʒɔ̃nɛ n
compound sentence complex sentence
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)

zdarzać ˈzdaʒaʨ̑ v
happen
wydarzać się, trafiać się

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
event
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;
(informatyka, informatyczny) zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji;
event happening
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdatny adj
suitable
(książkowy) nadający się do czegoś

zdawać ˈzdavaʨ̑ v
fail pass
uzyskiwać pozytywną ocenę
give an account report
przedstawiać sprawę
return turn over
przekazywać stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność za coś
take an exam
przystępować do egzaminu lub sprawdzianu
appear seem
odnosić wrażenie, nie będąc jednak pewnym
rely trust
pokładać w kimś zaufanie

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ v
realize awake
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś

zdać zdaʨ̑ v
pass
aspekt dokonany od: zdawać

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲʨ̑ v
die
(pogardliwie, pogardliwy) umrzeć
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie

zdechł pies ˈzdɛxw̥ ˈpʲjɛs idiom
play dead
komenda skierowana do psa polegająca na celowym przewróceniu się zwierzęcia na grzbiet lub na bok (tak, jakby było postrzelone) i pozostaniu nieruchomo w tej pozycji do wyznaczonego przez opiekuna momentu

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
decidedly
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
definite
niebudzący wątpliwości, niewątpliwy
determined firm
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decide
podjąć decyzję

zdejmować zdɛjˈmɔvaʨ̑ v
take down
zabierać coś z jakiegoś miejsca wysoko lub z wieszaka
take off
ściągać ubranie, buty
ściągać nakrycie głowy, okulary

zdenerwowanie ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ n
jitters
rozdrażnienie nerwowe

zdenerwowany ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãnɨ adj
irritated
odczuwający rozdrażnienie, złość
nervous
odczuwający niepokój, niepewność

zdeprawowany adj
depraved
taki, który uległ deprawacji

zderzacz n
collider
urządzenie, które ma za zadanie coś zderzać

zderzak ˈzdɛʒak n
buffer
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;
bumper fender
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zderzać v
collide
uderzać o siebie

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
crash
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
desperate
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją

zdeterminowany adj
determinate
zdecydowany, dążący do osiągnięcia swoich planów

zdezorientowany adj
confused disoriented
świadczący o niezrozumieniu sytuacji lub zakłopotaniu
disoriented confused
taki, który utracił rozeznanie w sytuacji

zdjąć zdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
take off remove
biorąc, usunąć skąd

zdobić ˈzdɔbʲiʨ̑ v
adorn decorate
upiększać coś, dodawać elementy dekoracyjne
grace
służyć jako ozdoba

zdobycie zdɔˈbɨʨ̑ɛ n
achievement acquirement acquisition attainment capture conquest
(rzeczownik odczasownikowy) od zdobyć

zdobycz ˈzdɔbɨʧ̑ n
achievement
osiągnięcia w jakiejś dziedzinie
booty spoils trophy
rzecz, która została zdobyta
prey
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
conquer win
odbierać przemocą
get obtain procure score
uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi
win
zjednywać sobie, pozyskiwać względy
muster summon up
robić coś (dokonywać czegoś), pokonując wewnętrzne opory; odważać się

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
ability aptitude capacity talent gift
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności
capacity facility
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś

zdolność kredytowa n
credit rating
(finanse, finansowy) ocena wiarygodności finansowej pozwalająca ocenić szansę kredytobiorcy na spłatę kredytu lub pożyczki

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
able capable
będący w stanie wykonać określoną czynność
talented clever
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdołać v
manage
dać radę coś zrobić

zdołowany ˌzdɔwɔˈvãnɨ adj
depressed feeling down
(potocznie, potoczny) przygnębiony

zdrada ˈzdrada n
betrayal
odstąpienie od zasad lub wartości
betrayal treason
działanie na szkodę narodu lub kraju
infidelity marital infidelity
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
high treason
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
betray
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały
cheat
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku
reveal
o sekrecie, tajemnicy: wyjawiać, mówić komuś, często niepowołanemu
przedstawiać coś komuś

zdradziecki adj
insidious traitorous treasonable
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

zdradziecko zdraˈʥ̑ɛʦ̑kɔ adv
treacherously traitorously
w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
traitor betrayer
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.

zdrajczyni zdrajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
traitress
forma żeńska od zdrajca

zdrapka ˈzdrapka n
scratch game
loteria w formie kuponu ze zdrapką (1.2)
scratchcard
kupon lub karta z polem zdrapki (1.1)

zdrobniały adj
diminutive
(językoznawstwo, językoznawczy) powstały w wyniku zdrobnienia

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
diminutive
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowaśka zdrɔˈvaɕka n
Hail Mary
(potocznie, potoczny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
health
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
recover get better get well recuperate
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły

zdrowo adv
healthily
w sposób świadczący o zdrowiu

zdroworozsądkowy ˌzdrɔvɔrɔsːɔ̃ntˈkɔvɨ adj
commonsense
zgodny ze zdrowym rozsądkiem

zdrowotny zdrɔˈvɔtnɨ adj
health health care healthcare
dotyczący zdrowia

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
healthy sound able
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
healthy wholesome
dobry dla zdrowia

zdrowy jak ryba adj
healthy as a horse
bardzo zdrowy

zdrowy rozsądek n
common sense saneness sanity
rzeczowe myślenie

zdrzemnąć się v
take a nap
zapaść w drzemkę; przespać się krótko

zdrów jak koń adj
healthy as a fish
bardzo zdrowy

zdrów jak ryba adj
as fit as a fiddle
całkiem zdrowy

zdumienie zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
amazement
(rzeczownik odczasownikowy) od zdumieć, stan zaskoczenia

zdumiewający adj
amazing astounding astonishing
taki, który budzi zdumienie

zdumiewać v
amaze astound
wywoływać zdumienie
be amazed be astounded
przyjmować ze zdumieniem

zdumieć ˈzdũmʲjɛ̇ʨ̑ v
astound
wywołać u kogoś zdziwienie

zdumiony adj
amazed astounded
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie

zdun zdũn n
tile-stove setter
osoba, która buduje i konserwuje piece

zdziczały adj
feral
który zdziczał

zdzierać ˈʑʥ̑ɛraʨ̑ v
tear off
szarpiąc, zdejmować warstwę czegoś

zdziwienie ʑʥ̑iˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
astonishment
stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi

zdziwiony adj
surprised astonished
zdradzający lub okazujący zdziwienie

zdążyć ˈzdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
be in time come in time come too late miss
przybyć na umówioną godzinę
keep pace
dotrzymać komuś kroku

ze zɛ particle
about
(potocznie, potoczny) partykuła poprzedzająca liczbę oznaczająca jej przybliżenie

ze względu na zɛ‿ˈvzɡlɛ̃ndu ˈna
on account of
z uwagi na, biorąc pod uwagę

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
zebra crossing
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych

zebra Grevy'ego n
Grévy's zebra
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, zagrożony wyginięciem gatunek zebry, występujący w Kenii i Somalii;

zebra pręgowana n
Grévy's zebra imperial zebra
(zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, gatunek zebry zagrożonej wyginięciem, występującej w Kenii i Somalii;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
meeting
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebroid zɛˈbrɔ<sup>j</sup>it n
zebroid
(zootechnika, zootechniczny) krzyżówka zebry z innym koniowatym;

zebu ˈzɛbu n
zebu
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zebździć się v
shit
(eufemistycznie) wypróżnić się z kału

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
compositor typesetter
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zechcieć v
deign
zdecydować się na coś
want desire
nabrać ochoty coś zrobić
will have
forma uprzejmego polecenia lub prośby

zefir ˈzɛfʲir n
zephyr
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
clock watch
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar biologiczny ˈzɛɡar ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
body clock
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
sundial
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
watch wristwatch
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
watchmaker clockmaker
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zegarynka ˌzɛɡaˈrɨ̃nka n
speaking clock
(potocznie, potoczny) automat telefonicznie podający czas

zejman n
seaman
człowiek morza, żeglarz, marynarz starszego rocznika

zek n
zek
(historia, historyczny, historycznie) więzień, w szczególności więzień łagru lub gułagu;

zelandzki n
Zeelandic
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa gwar języka niderlandzkiego, używana głównie w holenderskich prowincjach Zelandii i Holandii Południowej;

zelota zɛˈlɔta n
Zealot
(historia, historyczny, historycznie) członek antyarystokratycznego ugrupowania politycznego działającego w Salonikach w latach 1342-1350
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie;
zealot
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii

zelotyzm zɛˈlɔtɨsm̥ n
zealotry
(przestarzałe, przestarzały) żarliwość, gorliwość, fanatyzm

zelżywość zɛˈlʒɨvɔɕʨ̑ n
opprobrium
(staropolski) hańba, dyshonor

zemsta ˈzɛ̃msta n
revenge vengeance retribution
odwet za krzywdy

zemsta Montezumy ˈzɛ̃msta ˌmɔ̃ntɛˈzũmɨ idiom
Montezuma's revenge
(medycyna, medyczny) niedomaganie trawienne objawiające się m.in. biegunką, trwające zwykle dwa dni, którego doznają turyści w Meksyku

zemsta faraona ˈzɛ̃msta ˌfaraˈɔ̃na idiom
Pharaoh's revenge
(medycyna, medyczny) niedomaganie trawienne objawiające się m.in. biegunką, którego doznają turyści w Egipcie i innych krajach Afryki

zen zɛ̃n n
Zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenana zɛ̃ˈnãna n
zenana
kobieca część domu u muzułmanów

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zenith
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zeppelin ʦ̑ɛˈpɛlʲĩn n
zeppelin
sterowiec w kształcie cygara używany w początkach XX w.;

zepsucie n
depravity
rozkład moralności

zepsuty zɛˈpsutɨ adj
demoralised
taki, który posiada cechy moralne niezgodne z ogólnie przyjętymi w społeczeństwie normami
spoil
(o produkcie spożywczym) nienadający się do spożycia

zepsuty do szpiku kości zɛˈpsutɨ dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adj
bad to the bone
całkowicie zdemoralizowany, zły

zepsuć ˈzɛpsuʨ̑ v
mutilate spoil
zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie
break down
o sprzęcie: przestać działać

zeriba zɛˈrʲiba n
zareba
ogrodzenie wykonane z kolczastych krzewów, chroniące przed afrykańskimi drapieżnikami

zero ˈzɛrɔ n
zero
liczba 0;

zero waste n
zero waste
(społeczny) (ekologia, ekologiczny) idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
null
(językoznawstwo, językoznawczy) pusty, nie mający treści
początkowy, wyjściowy
taki, którego wartość wynosi zero
zeroth 0th noughth
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
break up split up
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś
break break off
przerwać coś
tear off tear
oddzielić coś od czegoś, ciągnąć

zerówka zɛˈrufka n
reception class
(edukacja, edukacyjny) najwyższy oddział przedszkola lub funkcjonujący samodzielnie, poprzedzający pójście do szkoły; klasa zero

zespolić zɛˈspɔlʲiʨ̑ v
bring together integrate unite
połączyć trwale kilka części w jedną

zespół ˈzɛspuw n
band group
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa muzyków występująca razem na scenie
company ensemble troupe
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) całość grupy teatralnej w danym teatrze
complex set unit
zbiór jednostek, obiektów stanowiący całość
syndrome complex
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;
team group body
grupa osób realizująca wspólny cel;

zespół Aarskoga n
Aarskog syndrome
(medycyna, medyczny) rzadki zespół wad wrodzonych, na którego obraz kliniczny składają się niskorosłość, cechy dysmorficzne twarzy, wady kośćca i narządów płciowych;

zespół Alporta n
Alport syndrome
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;

zespół Aspergera n
Asperger's syndrome Asperger syndrome
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Downa n
Down syndrome Down's syndrome
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;

zespół Guillaina-Barrégo n
Guillain-Barré syndrome
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zespół Hioba n
Job's syndrome
(medycyna, medyczny) jedna z rzadkich chorób genetycznych;

zespół Sjögrena n
Sjögren’s syndrome
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół hipoplazji lewego serca ˈzɛspuw ˌxʲipɔˈplazʲji lɛˈvɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a n
hypoplastic left heart syndrome
(medycyna, medyczny) wrodzona wada serca polegająca na niewykształceniu prawidłowej lewej komory serca;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
carpal tunnel syndrome
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
generalized anxiety disorder
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół muzyczny n
band musical group
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzycy wspólnie występujący pod daną nazwą, razem tworzący określoną muzykę

zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi n
attention deficit hyperactivity disorder
(psychologia, psychologiczny) zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych powodujący deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość psychoruchową lub impulsywność

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
premenstrual syndrome premenstrual tension
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół opóźnionej fazy snu n
delayed sleep phase disorder delayed sleep phase syndrome
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się;

zespół policystycznych jajników n
polycystic ovary syndrome
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zespół przyspieszonej fazy snu n
advanced sleep phase disorder advanced sleep phase syndrome
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy

zespół złego wchłaniania n
malabsorption
(medycyna, medyczny) stan wynikły z nieprawidłowości w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z przewodu pokarmowego;

zesrać się ˈzɛsraʨ̑‿ɕɛ v
take a shit
(wulgarnie, wulgaryzm) wypróżnić się z kału

zestaw ˈzɛstaf n
set kit suite
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

zestawiać v
compile
przedstawiać dane w formie wykazu
juxtapose
ustalać podobieństwa i różnice
set
(medycyna, medyczny) złączać końce złamanej kości
take down
zdejmując coś, kłaść to niżej

zestawienie n
combination comparison composition list juxtaposition
(rzeczownik odczasownikowy) od zestawić

zeszklić v
saute
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekko podsmażyć, aż nabierze lekko przezroczystego, szklistego koloru, nie doprowadzając przy tym do zarumienienia

zeszyt ˈzɛʃɨt n
fascicle
egzemplarz wydawnictwa ukazującego się cyklicznie lub w odcinkach
notebook exercise book
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
last yester-
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

zet zɛt n
zed zee
nazwa litery „z”, trzydziestej litery polskiego alfabetu

zetta- ˈzɛtːa prefix
zetta-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;

zewangelizowanie n
evangelization
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie ewangelizacji

zewangelizować v
evangelize
zaprowadzić chrześcijaństwo

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
outside
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
external exterior superficial extern extraneous outdoor
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zewsząd ˈzɛfʃɔ̃nt indefinitePronoun
from all side from every direction
(książkowy) ze wszystkich stron

zez zɛs n
squint strabismus
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
statement
dokument zawierający treść zeznania (1.1)
testimony
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami

zezowaty adj
cross-eyed squint
taki, który ma zeza

zezować zɛˈzɔvaʨ̑ v
peek peep
(potocznie, potoczny) zaglądać ukradkiem

zezwalać zɛˈzvalaʨ̑ v
condone
(oficjalnie) wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać

zezwolenie ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
permission authorisation authorization
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda

zgadnąć ˈzɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
guess
aspekt dokonany od: zgadywać

zgadywać v
guess
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
agree allow consent
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś
agree concur
być zgodnym z czymś, mieć podobną opinię

zgaga ˈzɡaɡa n
heartburn
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku

zgar zɡar n
dross
(metaloznawstwo, metalurgia) strata metalu w czasie procesów metalurgicznych, głównie wytapiania

zgiełk n
racket
głośne, uciążliwe dźwięki

zginąć ˈzʲɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
be lost
oddalić się poza zasięg słuchu, wzroku, stracić coś z oczu
die
nagle, tragicznie stracić życie (w odniesieniu do ludzi)
die disappear
przestać istnieć, stracić ważność (o cechach, zjawiskach, wartościach)
get lost
być zagubionym, w trudnej sytuacji
lose one's way
zgubić się, nie znać dalszej drogi

zgiąć zʲɟɔ̇̃ɲʨ̑ v
bend
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie

zgięcie ˈzʲɟɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
bend fold
(rzeczownik odczasownikowy) od zgiąć
miejsce gdzie coś jest zgięte

zgięty adj
bent
taki, który uległ zgięciu; mający zaburzoną oś

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
American foulbrood
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgnilec europejski ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
European foulbrood
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwi pszczelich;

zgnilizna n
decay putrescence rottenness
gnijąca substancja

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
rotten
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło
taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy

zgoda ˈzɡɔda n
concord reconciliation
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie
consent
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się

zgoda buduje, niezgoda rujnuje ˈzɡɔda buˈdujɛ ɲɛˈzɡɔda rujˈnujɛ proverb
united we stand, divided we fall
współpraca i dobre stosunki są warunkiem koniecznym do osiągnięcia wspólnego celu

zgodnie ˈzɡɔdʲɲɛ adv
accordingly
według czegoś, odpowiednio do czegoś
agreeably facilely
w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności
unanimously
jednogłośnie, jednomyślnie

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
compatibility compliance conformity
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne
harmony
brak konfliktów
unanimity
jednomyślność

zgodny ˈzɡɔdnɨ adj
compatible congruent legal
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje
harmonious
taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś
peaceable
taki, który zgadza się na coś, godzi się z czymś, dąży do zgody

zgon zɡɔ̃n n
decease death
(książkowy) śmierć, skonanie

zgrabny ˈzɡrabnɨ adj
graceful
odznaczający się finezją, elegancją; pełen gracji
shapely svelte
proporcjonalnie zbudowany

zgraja ˈzɡraja n
gang bunch band crew flock mob
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
assembly
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgromadzić zɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
accumulate collect gather amass stock up
zebrać coś w jednym miejscu
gather get together
zebrać kogoś w jednym miejscu
zebrać siebie, wraz z grupą innych, w jednym miejscu

zgroza n
horror petrifaction
stan paraliżu psychicznego spowodowanego oburzeniem lub przerażeniem

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
aneurysm
nienaturalne powiększenie się czegoś, rozrost
augmentative
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;

zgryz zɡrɨs n
occlusion
(anatomia, anatomiczny) ustawienie zębów względem siebie

zgryzota zɡrɨˈzɔta n
worry
wielkie zmartwienie

zgryźliwie adv
pungently snappily snappishly spitefully
w sposób przykry dla kogoś, używając złośliwych uwag do tej osoby

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
caustic pungent biting acrid sarcastic snappish
świadczący o zgryźliwości
sharp-tongued acerbic snappy
często dokuczający innym złośliwymi uwagami

zgrzebło n
currycomb curry comb curry-comb
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgrzewka n
multipack
(potocznie, potoczny) (handel, handlowy) opakowanie zbiorcze jakiegoś produktu oklejone w folię

zgrzytać v
gride
powodować zgrzyt

zgrzytać zębami ˈzɡʒɨtaʥ̑ zɛ̃mˈbãmʲi idiom
gnash one's teeth
denerwować się, złościć się; odczuwać irytację, gniew

zguba ˈzɡuba n
loss
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć
ruin
klęska, nieszczęście

zgubiony adj
lost
który poniósł klęskę, który jest bliski zguby
zaginiony; taki, którego ktoś zgubił

zgubić ˈzɡubʲiʨ̑ v
lose mislay
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu
ruin bring to ruin
(przestarzałe, przestarzały) doprowadzić do zguby
get lost lose oneself lose the way
zabłądzić
go astray
o przedmiocie: zostać przez kogoś zgubionym

zgubny ˈzɡubnɨ adj
fatal calamitous destructive disastrous pestilent ruinous
przynoszący zniszczenie
pernicious deleterious malignant baleful baneful malefic
prowadzący do zguby

zgłaszać ˈzɡwaʃaʨ̑ v
declare
zadeklarować w deklaracji celnej lub podatkowej
lodge tender
występować z czymś publicznie, wnosić o coś, postulować, przedstawiać
report
zawiadomić o czymś
answer respond
odzywać się w słuchawce telefonu
appear come show up
przybyć w określone miejsce lub do określonej osoby w określonym celu, stawiać się
apply volunteer
ochotniczo wyrażać chęć udziału w czymś

zgłoszenie n
application delating
formalne powiadomienie o czymś
enrolment entry registration
oficjalna deklaracja o gotowości wzięcia udziału w czymś

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
little strokes fell great oaks many a mickle makes a muckle
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać

ziarno ˈʑarnɔ n
crystallite
krystalit;
grain
cząstka czegoś
grain film grain
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
grain seed
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;

ziarnopłon wiosenny n
lesser celandine
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
herbalism
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

zielarz ˈʑɛlaʃ n
herbalist herbist herborist
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele ˈʑɛlɛ n
herb
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

ziele angielskie n
allspice
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zielenice n
Chlorophyta
(systematyka) (botanika, botaniczny) Chlorophyta Reichenbach, parafiletyczna grupa samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym;

zieleniec n
green schist greenschist
(geologia, geologiczny) rodzaj masywnej skały metamorficznej;
green space green-space greenspace
(architektura, architektoniczny) zwarty przestrzennie teren zieleni o niedużej powierzchni;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
green
zielony barwnik
ubranie w kolorze zielonym
green greenery
zielone części roślin
green greenness
kolor zielony
greenery
skupisko zielonych roślin (trawy, drzew, krzewów)

zieleń Scheelego n
Scheele's green Swedish green
(chemia, chemiczny) toksyczny zielony pigment będący mieszaniną arseninów miedzi;

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
herbarium
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin

zielona fala ʑɛˈlɔ̃na ˈfala idiom
green wave
(potocznie, potoczny) system sterowania sygnalizacją świetlną na kolejnych skrzyżowaniach umożliwiający przejazd ważnym ciągiem komunikacyjnym bez zatrzymywania się

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
green tea
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania
(spożywczy) surowiec w postaci liści herbaty chińskiej poddanych minimalnemu utlenianiu, stosowany do sporządzania napoju

zielona rewolucja ʑɛˈlɔ̃na ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
Green Revolution
(historia, historyczny, historycznie) zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi;

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
greenish
w kolorze podobnym do zielonego

zielone płuca ʑɛˈlɔ̃nɛ ˈpwuʦ̑a idiom
green lungs
tereny zielone (parki, lasy) dostarczające człowiekowi tlenu

zielono adv
greenly verdantly
z użyciem zielonej barwy, z obecnością zieleni

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
green-eyed
(książkowy) taki, który ma zielone oczy

zielonooki potwór n
green-eyed monster
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) zazdrość

zielonoprzylądkowy adj
Cape Verdean
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

zielonoświątkowiec n
Pentecostal Pentecostalist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierny należący do wspólnoty pentekostalnej

zielonoświątkowy adj
Pentecostal
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Zielonymi Świątkami, dotyczący Zielonych Świątek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zielonoświątkowcami, dotyczący zielonoświątkowców

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
green
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ n
environmentalist greenie treehugger
(potocznie, potoczny) człowiek związany z ekologią; działacz na rzecz ochrony środowiska naturalnego

zielony ludzik n
little green man alien green guy space alien
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze

zielsko n
weed
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
ground soil
grunt, podłoże (także w budynku)
land soil
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna

ziemia niczyja n
no man's land no-man's land nobody's land noman's land
(geografia, geograficzny) obszar niezamieszkały, nie należący do nikogo; w czasach kolonialnych – obszar niepodbity

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
promised land
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, szczęśliwy cel

ziemiaństwo n
gentry landed gentry
(socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna, obywatele ziemscy;

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
potato
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
potato
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemnokraska n
ground roller
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Brachypteraciidae;

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
earth earthen ground
związany z ziemią, glebą

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
earthly sublunary temporal worldly
(książkowy) doczesny (zwłaszcza w opozycji do życia pozagrobowego)
earthy mundane ordinary
(książkowy) zwykły, codzienny
landed
dotyczący ziemi ornej, majątku ziemskiego
terrestial
dotyczący planety Ziemi

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
yawn
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziggurat zʲikˈːurat zʲiˈɡurat n
ziggurat
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

zika ˈzʲika n
Zika virus
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;

zikkurat n
ziggurat
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) tarasowa budowla z czasów starożytnej Mezopotamii wznoszona w celach sakralnych;

zima ˈʑĩ.ma n
winter
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna płyta n
cold plate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zestaw wędlin i serów serwowanych na płaskim półmisku jako przekąska lub element bufetu

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Cold War
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
sparkler
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
cold coldly
(przenośnie, przenośnia) w sposób chłodny, obojętny, niechętny
coldly cold
z uczuciem utraty ciepła

zimno ˈʑĩmnɔ n
cold coldness frigidity
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimnokrwisty adj
cold-blooded
(książkowy) świadczący o umiejętności postępowania z zimną krwią
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: wcale nieokazujący emocji
(zoologia, zoologiczny) o zmieniającej się temperaturze ciała pod wpływem zmiany temperatury otoczenia

zimnowojenny adj
Cold War
taki, który dzieje się podczas zimnej wojny

zimny ˈʑĩmnɨ adj
cold
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimny palec ˈʑĩmnɨ ˈpalɛʦ̑ n
cold finger
(technologia, technika, techniczny) (środowiskowy) końcowa część kriostatu, przewodząca zimno do badanego urządzenia

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
kingfisher
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimować v
overwinter
spędzać zimę w określonym miejscu

zimowo adv
wintrily
typowo dla zimy

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
wintry winter
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zimozielony ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
evergreen
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą

zimą ˈʑĩmɔ̃w̃ adv
during the winter in the winter
w czasie trwania zimy

zinstytucjonalizowany adj
institutionalised institutionalized
posiadający cechy, strukturę instytucji

ziomek ˈʑɔ̃mɛk n
compatriot countryman
osoba pochodząca z tego samego kraju lub tych samych okolic
dude homie mate
(slangowo) znajomy, kolega

ziomkostwo ˈʑɔ̃mkɔstfɔ n
homeland association
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;

zioła prowansalskie n
herbes de Provence
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji;

zioło ˈʑɔwɔ n
weed
(potocznie, potoczny) marihuana

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
herbalism phytotherapy botanical medicine herbal medicine herbology medical herbalism
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

ziołosiek n
plantcutter
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Phytotoma

ziołowy ʑɔˈwɔvɨ adj
herbaceous herbal
zrobiony z ziół, składający się z ziół

ziszczalny adj
realizable
(rzadki, rzadko używany) taki, który da się ziścić

ziszczać ˈzʲiʃʧ̑aʨ̑ v
carry out put across
sprawiać, że coś staje się rzeczywistością

ziąb ʑɔ̃mp n
chill cold
przenikliwy, dokuczliwy chłód

zięba ˈʑɛ̃mba n
chaffinch
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięba zwyczajna n
chaffinch common chaffinch
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla coelebs Linnaeus, mały ptak z rodziny łuszczakowatych;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
son-in-law
mąż córki

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
eat eat up consume
połykać jako pokarm

zjadliwie adv
mordaciously mordantly scathingly
sprawiając komuś przykrość; szydząc z kogoś

zjadliwy adj
acrimonious barbed biting caustic incisive mordacious
niezwykle złośliwy
eatable edible
(potocznie, potoczny) raczej niezbyt smaczny, ale nadający się do jedzenia
virulent
(medycyna, medyczny) o dużej zakaźności i niszczycielskim potencjale

zjarany zʲjaˈrãnɨ adj
scorched sun-baked sun-scorched
(potocznie, potoczny) mocno opalony

zjawa ˈzʲjava n
apparition spectre banshee
duch osoby zmarłej

zjawiać v
appear
stawać się obecnym gdzieś
show up turn up
stawiać się gdzieś; przychodzić gdzieś

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
phenomenon
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjawisko Dehnela n
Dehnel phenomenon
(zoologia, zoologiczny) efekt kurczenia się zimą narządów wewnętrznych małych ssaków owadożernych

zjazd zʲjast n
exit ramp
droga pozwalająca zjechać z głównej trasy
reunion
przybycie w jedno miejsce wielu osób z różnych stron

zjebany zʲjɛˈbãnɨ adj
exhausted
(wulgarnie, wulgaryzm) zmęczony, wykończony

zjednoczenie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
unification
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;
union
organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności

zjednoczony adj
united
połączony dla wspólnej sprawy

zjednoczyć zʲjɛdˈnɔʧ̑ɨʨ̑ v
unify unite
dokonać połączenia kilku elementów, zazwyczaj państw
blend together combine merge
połączyć się, tworząc całość
confederate join forces team unite
połączyć się dla wspólnego działania, realizacji wspólnych celów

zjełczały adj
rancid
(spożywczy) pozbawiony wartości spożywczych z powodu utleniania się tłuszczu

zjeść konia z kopytami v
eat a horse
odczuwać ogromny głód

zjeść tę żabę ˈzʲjɛ̇ɕʨ̑ ˈtɛ ˈʒabɛ v
lie in the bed one has made
ponieść niemiłe konsekwencje własnego postępowania

zjeść zęby ˈzʲjɛ̇ʑʥ̑ ˈzɛ̃mbɨ v
cut teeth on
mieć w czymś duże doświadczenie i bardzo dobrze się na tym znać

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
playground slide slide
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlać zlaʨ̑ v
hit
(potocznie, potoczny) sprawić komuś lanie

zlecać v
charge assign commission contract out
powierzać komuś wykonanie zadania

zlecenie n
order
polecenie lub zamówienie wykonania danej czynności lub usługi
ordering
(rzeczownik odczasownikowy) od zlecić

zlecenie stałe n
standing order
(handel, handlowy) złożone bankowi polecenie wykonywania przelewów z własnego konta na inne wskazane konto, zwykle w określonych odstępach czasowych;

zlepek n
blend cluster meld
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części

zlepieniec zlɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
conglomerate
(geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;

zlew zlɛf n
sink kitchen sink
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zlewisko n
basin catchment gathering ground
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z jakiego wody spływają do jednego dużego zbiornika naturalnego

zlewka n
beaker
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

zlewnia n
catchment catchment area catchment basin
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wody spływają do jednego wspólnego zbiornika

zlizywać v
lick off
zbierać coś językiem z danej powierzchni

zlodowacenie n
glaciation
(geologia, geologiczny) okres pokrycia obszaru Ziemi lądolodem;

zmaganie n
wrestle
stawanie naprzeciw problemu; próby przezwyciężenia czegoś

zmagać się ˈzmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
struggle wrestle
walczyć (także (przenośnie, przenośnia))

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
pucker crimp crinkle ruck
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu
wrinkle
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
worry trouble chagrin headache unhappiness
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwiony adj
worried upset afraid distressed
taki, który się czymś martwi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
resurrection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmarła n
deceased
kobieta, która umarła

zmarły ˈzmarwɨ n
dead
osoba, która umarła, nie żyje

zmaza nocna ˈzmaza ˈnɔʦ̑na n
nocturnal emission
(fizjologia, fizjologiczny) (zobacz) polucja

zmiana ˈzmʲjãna n
change
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
shift
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmianowy adj
shift
odnoszący się do zmiany jako czasu pracy jednej załogi

zmianowy n
shift foreman
kierownik zespołu pracowników danej zmiany

zmiażdżenie n
crushing
(historia, historyczny, historycznie) metoda egzekucji i tortur polegająca na obciążaniu ciała skazańca;

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
change
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
change replace swap
zamieniać, zastępować coś czymś innym

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
variable
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmiennie adv
alternatingly capriciously changeably inconstantly unevenly variably
w sposób zmienny

zmiennocieplny adj
cold-blooded poikilotherm
(zoologia, zoologiczny) związany ze zmiennością ciepłoty

zmienność n
changeability fluctuation variability vicissitude volatility
cecha tego, co zmienne
fickleness moodiness whimsicality
cecha kogoś, kto jest zmienny

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
variable
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
variable alternate
ulegający zmianom

zmierzać ˈzmʲjɛʒaʨ̑ v
head for
jechać lub iść w określonym kierunku

zmierzch zmʲjɛʃx n
twilight dusk
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmieszany adj
confused embarrassed
wprawiony w zakłopotanie

zmieszać z błotem v
take apart
naubliżać komuś, zniesławić, oczernić kogoś

zmiotka n
brush
krótka miotła, rodzaj szczotki do zagarniania śmieci

zmiękczać ˈzmʲjɛ̃ŋkʧ̑aʨ̑ v
soften
czynić coś bardziej miękkim

zmiłować się v
have mercy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) darować grzechy
ulitować się, darować

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃaʨ̑ v
decrease lessen reduce
sprawiać, że coś staje się mniej intensywne
reduce decrease lessen
sprawiać, że jakaś wielkość ma mniejszą wartość
reduce scale down shrink
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary

zmniejszenie zmʲɲɛ̇jˈʃɛ̃ɲɛ n
decrease lessen reduce scale down shrink
(rzeczownik odczasownikowy) od zmniejszyć

zmoknąć do suchej nitki ˈzmɔknɔ̃ɲʥ̑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci v
be drench
zostać bardzo przemoczonym

zmora n
nightmare incubus
dręczący, przykry sen lub budząca lęk, uporczywie powracająca myśl

zmotoryzować v
motorize
przeprowadzić motoryzację, zaopatrzyć w motor

zmowa milczenia n
conspiracy of silence
ciche porozumienie przeciwko komuś / czemuś

zmrok zmrɔk n
dusk
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się

zmrużać ˈzmruʒaʨ̑ v
squint
przymykać powieki, przysłaniać nimi oczy

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
force
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmysł zmɨsw̥ n
sense
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowość n
sensuality
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
sensuous sensible sensory
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów
voluptuous lascivious
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
nail polish remover
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
dishwasher
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmywać v
cover up whitewash
(przenośnie, przenośnia) powodować, że coś przykrego przestaje być widoczne, odczuwalne
wash
myjąc coś usuwać z tego brud, zanieczyszczenia
wash wash off
usuwać jakieś zanieczyszczenie za pomocą mycia
wipe off wipe up
o wodzie: usuwać kogoś lub coś z powierzchni

zmyć głowę ˈzmɨʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
call to task
skarcić kogoś

zmyślać v
invent make up fabricate
mówić nieprawdę, koloryzować

zmyślony adj
fanciful imaginary
będący wymysłem, nieprawdą stworzoną w czyjejś głowie

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
fatigue tiredness
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
tired weary
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek ˈznaʧ̑ɛk n
pin button
plakietka przypinana na agrafkę lub szpilkę

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
postage stamp stamp
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
importance weight significance
wartość, ważność czegoś, waga
meaning sense
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
considerably much significantly notably widely
dużo, w dużym stopniu, bardzo

znacznik n
tag
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) sekwencja peptydowa dołączana do białka w celu ułatwienia jego detekcji, oczyszczania lub zwiększenia rozpuszczalności;
(informatyka, informatyczny) znak lub słowo kluczowe przypisywane określonemu fragmentowi tekstu lub plikowi multimedialnemu

znaczny ˈznaʧ̑nɨ adj
considerable substantial
(książkowy) istotny, duży, ważny

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
mark
umieszczać znak na czymś
matter
odgrywać ważną rolę
mean
mieć znaczenie, sens

znacząco adv
considerably significantly
mocno, silnie, istotnie

znaczący znaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
significant
istotny, ważny, odgrywający dużą rolę

znad znat preposition
from above
z miejsca powyżej czegoś

znajda n
foundling
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
find
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
find discover get
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
find query
zdobywać to, czego się szuka
be
być w jakimś miejscu

znajomość znaˈjɔ̃mɔɕʨ̑ n
knowledge
(edukacja, edukacyjny) wiedza na jakiś temat, umiejętność

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
acquaintance
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
sign
(matematyka, matematyczny) dla liczby rzeczywistej informacja, czy jest ona większa od zera, mniejsza od zera, czy równa zeru;
dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji
sign mark symbol
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak astronomiczny ˈznak ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
astronomical symbol
(astronomia, astronomiczny) symbol oznaczający planetę, planetę karłowatą, planetoidę, Księżyc, Słońce, znak zodiaku, gwiazdozbiór zodiakalny, fazę Księżyca itp.;

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
road sign signpost
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak końca dowodu n
halmos tombstone
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
watermark
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
question mark
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
zodiac sign
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) symbol oznaczający znak zodiaku (1.1)

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕʨ̑ n
celebrity
osoba ciesząca się uznaniem
eminence excellence prominence superb quality
cecha tego, co znakomite

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
excellent superb splendid exquisite fabulous
bardzo dobry, doskonały, świetny

znakować v
mark
stawiać na czym znaki; opatrywać znakiem

znalazca n
finder
ten, który coś znalazł

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
find
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znaleźne n
finder's fee finder's reward
nagroda należna znalazcy

znamienny adj
characteristic typical
znamionujący coś lub kogoś; charakterystyczny, właściwy dla kogoś lub czegoś

znamię n
birthmark
plamka, wypukłość na skórze
hallmark mark stigma
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna właściwa czemuś
stigma
(botanika, botaniczny) u niektórych roślin: górna część słupka

znany ˈznãnɨ adj
known
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znawca ˈznafʦ̑a n
expert authority
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś

znać znaʨ̑ modal
know
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
know can
umieć coś, wiedzieć

znać jak swoje dziesięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
know intimately
znać kogoś bardzo dobrze, bardzo dokładnie
know like the back of one's hand
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać jak swoje pięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
know something like the palm of the hand
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać jak własną kieszeń ˈznaʨ̑ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
know like the back of one's hand know something inside out
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać się jak łyse konie ˈznaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈwɨsɛ ˈkɔ̃ɲɛ v
be thick as thieves
znać się bardzo dobrze, rozumieć się doskonale

znicz zʲɲiʧ̑ n
candle light
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
olimpic flame
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady;

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
firecrest
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych;

zniechęcająco adv
despondingly
w sposób odbierający chęć do czegoś

zniechęcać zʲɲɛˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
daunt dishearten disincline dispirit
powodować utratę pozytywnych odczuć wobec czegoś lub kogoś
wywoływać brak ochoty do czynienia czegoś

znieczulać v
anesthetize anaesthetise anaesthetize
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu
desensitise desensitize
czynić nieczułym

zniekształcać v
distort
przedstawiać w sposób niezgodny z rzeczywistością

zniekształcenie n
deformity
nieprzewidziana zmiana kształtu
distortion
przedstawienie czegoś nie tak jak jest

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
out of the blue
nagle i niespodziewanie

zniesienie zʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
abolition cancellation lift raise
(rzeczownik odczasownikowy) od znieść

zniesławiać v
defame
przyczyniać się do złej opinii o kimś, poniżenia go

zniesławienie n
defamation slander
przestępstwo przeciwko czci człowieka;

zniesławić v
defame
zepsuć komuś opinię, mówiąc o nim złe lub nieprawdziwe rzeczy

zniewaga zʲɲɛˈvaɡa n
insult
upokorzenie, obrażenie, znieważenie kogoś poprzez krzywdzące, niesprawiedliwe słowa lub czyn;

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
effeminacy effeminateness
(pogardliwie, pogardliwy) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
effeminate womanish epicene
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy

znikać ˈzʲɲikaʨ̑ v
disappear
przestawać być w jakimś miejscu
disappear dissolve melt away vanish
stawać się niewidocznym

zniknąć jak kamfora v
vanish into thin air
(potocznie, potoczny) zniknąć nagle, bez śladu

znikomo adv
exiguously
w znikomy sposób, ledwie

znikomy adj
remote infinitesimal
niewielki, prawie żaden

zniszczalny adj
destructible
dający się zniszczyć

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destruction
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

zniszczony zʲɲiʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
destroy worn out shot
zużyty, uszkodzony
exhausted raddled run-down shot tired worn out
(przenośnie, przenośnia) zmęczony, wycieńczony, o niezdrowym wyglądzie

zniweczyć v
scupper
zniszczyć coś doszczętnie

zniżka ˈzʲɲiʃka n
discount
obniżenie ceny

znosić ˈznɔɕiʨ̑ v
abolish cancel lift
o nakazie, zakazie, obowiązku, itp. pozbawić mocy obowiązywania
bring down carry down take down
przemieszczać coś własnymi siłami w dół
can't stand
nie znosić: nie cierpieć, nie lubić
collect gather
zbierać w jednym miejscu
endure put up with tolerate
o rzeczach nieprzyjemnych, sprawach problematycznych tolerować, wytrzymywać
take off
powodować zmianę kursu
offset one another
(o przeciwieństwach, czynnikach) doprowadzać do równowagi

znowu ˈznɔvu adv
again
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znudzenie n
boredom
brak zainteresowania

znudzony znuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
bored
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś

znużenie znuˈʒɛ̃ɲɛ n
tiredness weariness lassitude
zmęczenie czymś, znudzenie, uprzykrzenie się czegoś

znużony znuˈʒɔ̃nɨ adj
bored
zmęczony czymś
znudzony czymś

znój n
hardship strenuousness
(książkowy) ciężka praca, wysiłek

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
mistreat abuse batter bully ill-treat misuse
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
see
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś
watch
obejrzeć

zobowiązanie ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
debt
dług

zobowiązać ˌzɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
oblige bind
(książkowy) nałożyć na kogoś obowiązek wykonania jakiejś czynności

zodiak ˈzɔdʲjak n
zodiac
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
zodiacal
(przymiotnik) od zodiak

zofenopryl n
zofenopril
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwnadciśnieniowy z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, stosowany również w niewydolności serca i wczesnej fazie zawału serca

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
zoisite saualpite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
zombie
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;

zombie n
zombie
(zobacz) zombi
(informatyka, informatyczny) komputer przejęty przez hackera
(informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone;

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoocyd n
zoocide zoöcide
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
zoophilia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
zoophobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
zoogeography
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoogeograficzny adj
zoogeographic
związany z zoogeografią, odnoszący się do zoogeografii

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
zoolatry
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoolog zɔˈːlɔk n
zoologist
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoology
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
zoologic
związany z zoologią, dotyczący zoologii

zoom n
zoom lens
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) obiektyw zmiennoogniskowy;

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
zoomorphic
z wyglądu przypominający zwierzę
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu

zoomować v
zoom
(potocznie, potoczny) powiększać zdjęcie / kadr, przybliżać widok za pomocą zoomu

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
zoonym
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonosis
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplankton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zootechniczny adj
zootechnical
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnoszący się do zootechniki, zootechnika

zorganizowany adj
on package
świadczący o tym, że ktoś potrafi właściwie zorganizować się
organised organized
umiejący dobrze zorganizować swój czas, własne sprawy

zoroastrycki ˌzɔrɔaˈstrɨʦ̑ʲci adj
Zoroastrian
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem

zorza ˈzɔʒa n
aurora
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
aurora australis aurora borealis northern lights southern lights
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
be
tylko aspekt dokonany: używany do tworzenia strony biernej o aspekcie dokonanym
become
stawać się kimś/czymś
remain be leave
być pozostałością po czymś, czego już nie ma
stay
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
leave
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą
odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym)
przeznaczać coś dla kogoś po swojej śmierci (najczęściej w aspekcie dokonanym)

zostawić na lodzie v
hang out to dry
pozostawić kogoś samemu sobie w trudnej sytuacji, przestać się kimś interesować, zajmować

zostawić w spokoju zɔˈstavʲiʨ̑ f‿spɔˈkɔju v
leave someone alone leave someone in peace
nie przeszkadzać komuś, nie molestować kogoś

zozulka zɔˈzulka n
okaryna zozulka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) huculski instrument muzyczny, rodzaj okaryny

zołza ˈzɔwza n
shrew
(obraźliwie) kobieta nieuprzejma, kłótliwa, trudna w obyciu

zośka ˈzɔɕka n
footbag
gra polegająca na podbijaniu zośki (1.1) nogą tak, aby nie upadła lub trafianiu nią do określonego celu;
lotka wykonana z pęczka barwnej włóczki obciążonego ołowianym krążkiem albo mała piłeczka wypełniona piaskiem

zrabować v
plunder
(książkowy) zabrać wiele rzeczy z budynku, pokoju lub innego terenu bezprawnie i posługując się przemocą

zraszać v
drizzle spritz
o deszczu: spadać na coś drobnymi kroplami
spritz
spryskiwać rozpylonym płynem

zrażać ˈzraʒaʨ̑ v
alienate discourage antagonize
zniechęcać

zresztą ˈzrɛʃtɔ̃w̃ particle
besides anyway in any case
partykuła wprowadzająca nową informację, nawiązującą do wcześniejszej i uwydatniająca ją

zrezygnowany ˌzrɛzɨɡnɔˈvãnɨ adj
resigned
pełen rezygnacji
taki, który pogodził się ze złą, niekorzystną, przykrą sprawą, sytuacją

zrobienie zrɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
create do make
(rzeczownik odczasownikowy) od zrobić

zrobić dym v
kick up a row
(slangowo) (potocznie, potoczny) zrobić awanturę, namieszać, wszcząć kłótnię lub wywołać zamieszanie

zrobić wielkie oczy ˈzrɔbʲiʥ̑ ˈvʲjɛlʲcɛ ˈɔʧ̑ɨ v
go wide-eyed
zdziwić się

zrost zrɔst n
compound word
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz powstały z połączenia kilku wyrazów, zachowujących swój układ składniowy i postać morfologiczną;

zrozpaczony adj
broken-hearted desolated despairing distraught heartbroken
owładnięty rozpaczą
desperate
wyrażający rozpacz

zrozumiałość n
intelligibility
cecha tego, co zrozumiałe

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
intelligible clear perspicuous tangible
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia
understandable
dający się wytłumaczyć, możliwy do wytłumaczenia

zrozumiały sam przez się ˌzrɔzũˈmʲjawɨ ˈsãm ˈpʃɛsʲ‿ɕɛ adj
self-evident
niebudzący wątpliwości

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
understanding appreciation
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność
wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś

zrywać ˈzrɨvaʨ̑ v
break
kończyć, przerywać
break up
kończyć związek z kimś
pick
o roślinach lub ich owocach zbierać
tear off tear away
odłączać coś silnym szarpnięciem

zrywać boki ze śmiechu ˈzrɨvaʥ̑ ˈbɔci zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
side-splitting
śmiać się bardzo gwałtownie

zrzekać się v
renounce relinquish
odstępować od czegoś z własnej woli

zrzeszenie zʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
association organisation organization
organizacja skupiająca osoby zajmujące się tą samą sprawą

zrzucać ˈzʒuʦ̑aʨ̑ v
drop slough
spychać coś z jakiejś wysokości; sprawić, że coś spada skądś

zrzucić maskę ˈzʒuʨ̑iʨ̑ ˈmaskɛ v
unmask
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter

zrzęda n
grouch grump moaner nag
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrzędliwość n
peevishness
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zrzędliwe; cecha tych, którzy są zrzędliwi

zrób to sam
DIY do it yourself
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu

zrównoważony ˌzruvnɔvaˈʒɔ̃nɨ adj
balanced equable
świadczący o równowadze, związany z równowagą
sustainable
(środowiskowy) zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju

zrównoważony rozwój n
sustainable development
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zróżnicowanie ˌzruʒʲɲiʦ̑ɔˈvãɲɛ n
differentiation diversity
duża różnorodność, wyraźne różnienie się rzeczy od siebie

zręcznie adv
adeptly adroitly astutely cleverly cunningly dexterously
w sprawny sposób

zręczność n
dexterity adroitness craft facility handiness sleight
wysoka sprawność fizyczna, zwinność

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
adroit deft dexterous skillful skilful
zwinny
clever
umiejący dostosować sposób postępowania do okoliczności tak, aby osiągnąć jakieś korzyści

zsiadłe mleko ˈɕːadwɛ ˈmlɛkɔ n
curd curdled milk sour milk
(spożywczy) mleko poddane procesowi fermentacji, o kwaśnym smaku i gęstej konsystencji;

zstępny ˈsːtɛ̃mpnɨ n
descendant
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) potomek danej osoby;

zsyp sːɨp n
chute
wydzielona część wielopiętrowego budynku (bloku mieszkalnego lub biurowca), w której znajduje się przewód zsypowy oraz komory służące do wrzucania śmieci z poszczególnych kondygnacji

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
stapler
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zszywka ˈsʃɨfka n
staple
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza

zuch n
cub cub scout
(harcerski) członek najmłodszej grupy wiekowej harcerstwa;

zuchna n
brownie
(harcerski) dziewczynka zuch

zuchwale adv
audaciously defiantly
w sposób zuchwały

zuchwalstwo n
defiance
zuchwały czyn
impudence brashness hardihood hardiment
cecha bycia zuchwałym; nadmierna pewność siebie

zuchwałość zuxˈfawɔɕʨ̑ n
audacity
zbytnia pewność siebie, zbytnia odwaga

zuchwały zuxˈfawɨ adj
assumptive cheeky impertinent impudent irreverent
o nadmiernej pewności siebie, lekceważący innych
bold audacious bodacious daredevil
skłonny do podejmowania ryzyka, odważny
saucy
śmiały pod względem obyczajowym

zugzwang n
zugzwang
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza;

zuluski zuˈlusʲci adj
Zulu
związany z Zulusami, dotyczący Zulusów, ich kultury, sztuki

zupa ˈzupa n
soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupa dnia n
soup of the day
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa polecana w danym dniu w restauracji

zupa mleczna ˈzupa ˈmlɛʧ̑na n
milky soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj zupy na bazie mleka i produktów zbożowych;

zupa nic ˈzupa ˈɲiʦ̑ n
floating island
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser w postaci słodkiej zupy z mleka, żółtek, cukru i wanilii;

zupa rumfordzka n
Rumford's soup economy soup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) pożywna zupa z prostych składników, wydawana darmowo dla ubogich;

zupełność zuˈpɛwnɔɕʨ̑ n
completeness
cecha tego, co zupełne, całkowicie, kompletne; pełnia

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
complete
obejmujący całość

zupka chińska ˈzupka ˈxʲĩj̃ska n
instant noodle instant noodles instant ramen
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej

zurwanizm n
Zurvanism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zużycie n
consumption wear
(rzeczownik odczasownikowy) od zużyć

zużyty adj
used
taki, który uległ zużyciu
worn
taki, który jest w bardzo złym stanie fizycznym lub psychicznym

zużywać zuˈʒɨvaʨ̑ v
exhaust tire out
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wyczerpywać czyjeś siły
use
spożytkowywać coś, robić z czegoś jakiś użytek
use up use
wyczerpywać zasób czegoś, zmniejszać tego ilość przez używanie
weary
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) tracić siły psychiczne lub fizyczne

zwalczać v
fight control fight off
działać przeciwko komuś lub czemuś
fight each other
działać nawzajem przeciwko sobie

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
abandon leave quit
zostawiać, opuszczać, przestawać zajmować
fire dismiss
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska
free release
wypuszczać kogoś na wolność
loosen slacken
luzować, złagadzać uścisk
slow down slow
zmniejszać prędkość

zwany adj
called hight named
mający określoną, powszechnie stosowaną nazwę

zwarcie ˈzvarʲʨ̑ɛ n
short circuit
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji

zwariowany adj
barmy crazy daft
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwarty ˈzvartɨ adj
cohesive compact dense close coherent taut
złożony z osób, przedmiotów lub innych elementów znajdujących się bardzo blisko siebie, bez przerw
compact
(matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone
(matematyka, matematyczny) o zbiorze: stanowiący przestrzeń topologiczną zwartą (1.3)
occlusive
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłosce: taka dla której w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową

zważać v
consider
zwracać szczególną uwagę

zważywszy na
considering in view of
(książkowy) nadawca mówi, co bierze pod uwagę, rozpatrując to, o czym mowa

zwiad n
reconnaissance
(wojskowość, wojskowy) terenowe zbieranie informacji o działaniach nieprzyjaciela

zwiadowca n
scout
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie;

zwiastować zvʲjaˈstɔvaʨ̑ v
augur herald
(przestarzałe, przestarzały) oznajmić, oznajmiać coś uroczyście; obwieścić albo obwieszczać
harbinger
(książkowy) być zapowiedzią czegoś

zwiastun ˈzvʲjastũn n
messenger
osoba, która przynosi wieść o czymś, zwiastuje, oznajmia coś
trailer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu

zwichnąć v
dislocate
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw

zwiedzanie zvʲjɛˈʣ̑ãɲɛ n
sightseeing
czynność mająca na celu obejrzenie jakiegoś miejsca, zapoznanie się z jego atrakcjami turystycznymi

zwiedzać v
visit tour
przechadzać się i zapoznawać się z jakimś miejscem

zwiedzić ˈzvʲjɛ̇ʥ̑iʨ̑ v
visit go sightseeing sightsee
obejrzeć coś, zapoznać się z czymś spacerując podczas podróży

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
sphincter constrictor
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierciny zvʲjɛrʲˈʨ̑ĩnɨ n
drill cuttings
(geologia, geologiczny) okruchy i miał skalny powstałe podczas wiercenia

zwierzchnictwo n
authority
sprawowanie władzy zwierzchniej

zwierzchnik n
superior
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
game
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
animal
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;
(przenośnie, przenośnia) człowiek nieokrzesany, brutalny
zwierzę (1.1) niebędące człowiekiem

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
domestic animal pet
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzę hodowlane n
breeding animal
(zoologia, zoologiczny) (rolnictwo, rolniczy) zwierzę udomowione lub zwierzę dzikie, które trzymane w odpowiednich warunkach (gospodarstwo rolne, ogród zoologiczny, specjalistyczna ferma), służą jako źródło żywności, materiałów, siły pociągowej, rozrywki lub innego pożytku;

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
animality
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
animal
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

zwierzętarnia n
animal quarter
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) pomieszczenie lub budynek, w którym trzyma się zwierzęta laboratoryjne

zwietrzały adj
flat stale
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)
weathered
o skałach taki, który skruszał pod wpływem czynników atmosferycznych

zwilżać ˈzvʲilʒaʨ̑ v
dampen moisten
sprawiać, że coś staje się wilgotne, mokre

zwinnie adv
agilely nimbly
bardzo sprawnie

zwinność n
nimbleness
cecha bycia bardzo sprawnym

zwinny ˈzvʲĩnːɨ adj
agile nimble adroit dexterous
mający szybkie, zręczne ruchy

zwinąć ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
coil roll up
zmniejszyć obszar zajmowany przez coś rozpostartego lub długość czegoś
nick pinch
(potocznie, potoczny) ukraść
curl up
kulić się

zwinąć się w kłębek ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿kwɛ̃mbɛk v
curl up
o sposobie ułożenia ciała, gdy ktoś lub coś skuli się

zwiotczenie n
flaccidness
stan utraty jędrności

zwisać v
dangle beetle droop hang down overhang sag
opuszczać się wisząc

związany zvʲjɔ̃w̃ˈzãnɨ adj
related connected
dotyczący czegoś, mający związek z czymś lub kimś

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
association federation
sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
connection relation association relationship affiliation
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
relationship
powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
compound chemical compound
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
idiom idiomatic phrase multi-word expression phraseme set expression set phrase
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;

związek małżeński n
matrimony wedlock
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zobacz) małżeństwo

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
inorganic compound
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
organic compound
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;

związek siarkoorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
organosulfur compound organosulphur compound
(chemia, chemiczny) każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka;

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
trade union
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

związek zgody ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˈzɡɔdɨ n
concord
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;

związkowiec zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvʲjɛʦ̑ n
Unionist
członek, działacz związku zawodowego

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
federated
dotyczący związku lub federacji

związywać zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
connect link
tworzyć połączenie emocjonalne, ekonomiczne, itd.
być elementem łączącym
tie bind tie up
trwale łączyć końce sznurka, liny itp.
tie tie up bind
unieruchamiać kogoś przez oplątanie mu rąk i nóg np. sznurem

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
increase
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia
grow increase
stawać się większym

zwiększenie zvʲjɛ̃ŋˈkʃɛ̃ɲɛ n
enhancement escalation expansion increase
(rzeczownik odczasownikowy) od zwiększyć

zwięzłość n
concision
cecha bycia zwięzłym

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
compact
mający zwartą strukturę
concise succinct terse
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów

zwięźle adv
briefly compactly concisely flickeringly pithily succinctly
ujmując wiele treści w niewielu słowach

zwlekać ˈzvlɛkaʨ̑ v
delay linger
opóźniać wykonanie jakiejś czynności przez siebie

zwodniczy adj
deceptive fallacious
wprowadzający w błąd, niespełniający oczekiwań

zwodorowanie n
hydrogenation
(chemia, chemiczny) przyłączenie wodoru do cząsteczek związków organicznych w wyniku reakcji chemicznej

zwodzić v
deceive mislead delude beguile decoy palter
wprowadzać w błąd

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
follower supporter adherent fan
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolnienie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sick leave
dokument potwierdzający zwolnienie (1.1) od czegoś

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
sick leave
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;

zworka ˈzvɔrka n
jumper
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);

zwracać uwagę v
admonish give a sharp reprimand tell off warn
udzielać reprymendy
arrest attention catch attention compel attention keep mind on make oneself conspicuous
starać się zainteresować
bang the drum beat the drum call attention have regard look after pay attention
mieć baczność na co lub na kogo

zwrot zvrɔt n
phrase locution expression
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów;
refund reimbursement
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)
return
oddanie komuś czegoś
reversal
zmiana, odmiana, przemiana w jakiejś dziedzinie
turn
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
switch turnout
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
tropic
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnik Koziorożca n
Southern Tropic Tropic of Capricorn
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;

zwrotnik Raka n
Northern Tropic Tropic of Cancer
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;

zwrotnikowy adj
tropical
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwrotny adj
manoeuvrable maneuverable
zdolny do szybkiej zmiany kierunku
reciprocal
dotyczący zmiany kierunku
reciprocal reflexive
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega
repayable returnable
związany z oddawaniem, zwracaniem czegoś

zwrócić ˈzvruʨ̑iʨ̑ v
give back repay
oddać komuś jego własność, coś, co zostało od niego pożyczone

zwycięski adj
victorious winning triumphant
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięsko zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃skɔ adv
victoriously
w sposób zwycięski; triumfalnie

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
victory win
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
winner victor
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
win conquer
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś
conquer overcome
pokonywać kogoś, wygrywać z kimś

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
custom
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę
habit
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
simply commonly ordinarily
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie

zwyczajność n
commonness
cecha tego, co jest zwyczajne

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
ordinary common normal simple mere
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwyczajowo adv
customarily
zgodnie z przyjętym zwyczajem

zwyczajowy ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɨ adj
customary common law
zgodny ze zwyczajem, oparty na zwyczaju

zwykle ˈzvɨklɛ adv
usually
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwyknąć ˈzvɨknɔ̃ɲʨ̑ v
tend used to
mieć w zwyczaju, zazwyczaj coś robić

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
ordinary common regular casual
niewyróżniający się niczym

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛʦ̑ n
degenerate
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat

zwyrodnieniowy adj
degenerative
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany ze zwyrodnieniem

zwyżka n
cherry picker
pojazd z podnośnikiem koszowym

zwój zvuj n
coil
coś zwiniętego w kłębek, rulon
scroll
postać książki w formie wstęgi nawiniętej na dwa drążki,

zwąchać v
detect get wind of psych out sniff out
(potocznie, potoczny) domyślić się czegoś
fall in with
(potocznie, potoczny) zaznajomić się z kimś złym

zwątpić ˈzvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
despair
stracić wiarę w coś, przekonanie o słuszności, prawdziwości czegoś

zwężać ˈzvɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
narrow taper
czynić węższym
stawać się węższym

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a particle
especially
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie

zwłoka ˈzvwɔka n
delay
zwlekanie z czymś, odkładanie czegoś na później

zwłoki ˈzvwɔci n
corpse body cadaver
ciało martwego człowieka;

zydowudyna n
ZDV zidovudine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu i profilaktyce zakażenia HIV; syntetyczny analog tymidyny

zygospora ˌzɨɡɔˈspɔra n
zygospore
(biologia, biologiczny) wielojądrowa struktura przetrwalnikowa wytwarzana u grzybów podczas gametangiogamii;

zygota n
zygote
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
zigzag
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
zigzag
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się

zyprazydon ˌzɨpraˈzɨdɔ̃n n
ziprasidone
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej

zysk zɨsk n
gain
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
profit
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

zyskać ˈzɨskaʨ̑ v
gain
osiągnąć z czegoś zysk

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
profitable remunerative
taki, który przynosi zysk

zza zːa preposition
from behind
przez coś
spoza czegoś

zziębnąć v
chill freeze
dotkliwie odczuć ziąb

ząb zɔ̃mp n
tooth
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
milk tooth baby tooth deciduous tooth primary tooth temporary tooth milk-tooth
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
wisdom tooth
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

ząbek czosnku ˈzɔ̃mbɛk ˈʧ̑ɔsn̥ku n
garlic clove
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jedna z cząstek wchodzących w skład główki czosnku

zębina n
dentine dentin
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;

zębodołowy adj
alveolar
(anatomia, anatomiczny) związany z zębodołami

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
tooth fairy
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;

zębowy zɛ̃mˈbɔvɨ adj
dental
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów
(językoznawstwo, językoznawczy) wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów

zęza ˈzɛ̃w̃za n
bilge bulge
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższa wewnętrzna część kadłuba statku;

złagodzenie n
alleviation relaxation
uczynienie bardziej łagodnym; uczynienie mniej nasilonym

złamanie zwãˈmãɲɛ n
fracture
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość

złamanie otwarte n
compound fracture open fracture
(medycyna, medyczny) złamanie, w którym dochodzi do przebicia skóry przez kość lub jej fragment;

złamany zwãˈmãnɨ adj
broken
uszkodzony na skutek zgięcia

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
break
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części

złamać serce ˈzwãmaʨ̑ ˈsɛrʦ̑ɛ v
break someone's heart
skrzywdzić kogoś, porzucić kogoś, zrobić komuś przykrość

złe oko n
evil eye
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
evil
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złocień ˈzwɔʨ̑ɛ̇̃ɲ n
asphodel
(botanika, botaniczny) Chrysanthemum L., rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju złocień (1.1)

złocień właściwy n
oxeye daisy dog daisy marguerite ox-eye daisy
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

złocisty adj
golden goldish
posiadający kolor albo połysk złota

złocić v
gild
pokrywać coś warstwą złota lub malować coś na złoty kolor

złoczyńca n
malefactor wrongdoer
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
thief
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złodziej scen n
scene stealer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) aktor, który przyciąga uwagę, gdy ktoś inny powinien być w centrum uwagi

złodziejaszek n
petty thief
złodziej dokonujący drobnych kradzieży

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
power strip
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń

złom zwɔ̃m n
scrap scrap metal
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złomować zwɔ̃ˈmɔvaʨ̑ v
scrap
oddawać na złom (złomowisko), wycofywać z użytkowania

złota alga n
golden alga
(botanika, botaniczny) Chrysophyta, klasa glonów;
(botanika, botaniczny) Prymnesium parvum, gatunek organizmów wodnych;

złota polska jesień ˈzwɔta ˈpɔlska ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
Indian summer Martinmas summer St. Martin's summer
okres żółknięcia liści drzew we wrześniu lub październiku, połączony z piękną i ciepłą pogodą

złota płyta ˈzwɔta ˈpwɨta n
gold record
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) symboliczna nagroda za osiągnięcie określonego regulaminem progu sprzedaży wydawnictwa muzycznego;

złota rybka n
goldfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złota rózga ˈzwɔta ˈruzɡa n
golden rod
(potocznie, potoczny) (ludowy) (botanika, botaniczny) nawłoć pospolita

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
handyman
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić;

złotawy zwɔˈtavɨ adj
goldish
w kolorze podobnym do złota

złote gody n
golden anniversary golden wedding
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złote mleko n
golden milk
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z mleka krowiego lub roślinnego, z dodatkiem kurkumy i przypraw, np. miodu, pieprzu, imbiru, cynamonu itp., podawany na ciepło

złote wesele n
golden anniversary golden wedding
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
goldsmith silversmith
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
gold
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złotoczelny adj
golden-fronted
taki, który ma złote czoło

złotokot afrykański n
African golden cat
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Profelis aurata Temminck, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w zachodniej i centralnej Afryce;

złotonośny adj
auriferous
obfitujący w złoto

złotousty ˌzwɔtɔˈ<sup>w</sup>ustɨ adj
silver-tongued
(książkowy) posiadający talent oratorski, będący świetnym mówcą

złoty ˈzwɔtɨ adj
gold golden
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
golden
mający kolor i połysk złota
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju

złoty ˈzwɔtɨ n
zloty
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
golden calf
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
gold medal
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

złoty spadochron n
golden parachute
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk n
golden mean
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska

złowieszczy adj
sinister portentous dire direful
zapowiadający coś złego

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
malevolent ill-intentioned malicious evil-minded ill-disposed
mający wrogie zamiary
ominous sinister ill-omened
będący oznaką czegoś złego

złowrogość n
hostility malevolence
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

złowróżbnie adv
forebodingly
w sposób złowróżbny

złowróżbny zwɔvˈruʒbnɨ adj
ill-omened inauspicious foreboding portentous sinister
zapowiadający, wróżący coś złego

złościć v
annoy anger
doprowadzać do złości
be angry be annoyed
wpadać w złość

złośliwe oprogramowanie n
malware malicious software
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwie zwɔɕˈlʲivʲjɛ adv
maliciously malignantly malignly meanly mischievously nastily
w sposób złośliwy

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
malice malignity nastiness devilry deviltry maliciousness
cecha tego, kto jest złośliwy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
malicious malignant spiteful
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość
malignant malicious
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu

złość zwɔɕʨ̑ n
anger
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;

złoże ˈzwɔʒɛ n
lode
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej;

złożenie zwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
composition assemblage
coś powstałe w wyniku składania różnych części
compound
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;

złożoność n
complexity
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złożony zwɔˈʒɔ̃nɨ adj
complex
(książkowy) o skomplikowanej budowie, trudny do zrozumienia

złudny adj
illusory deceptive delusive
pozornie prawdziwy

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
illusion
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
angry mad
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
bad
niekorzystny
kiepski, nieznający się
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
bad evil
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
bad poor
niesmaczny
o zdrowiu, zmysłach słaby
niegrzeczny, nieposłuszny
wrong bad
niepasujący, nieodpowiedni

złącze ˈzwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
connector
(elektronika, elektroniczny) zespół złożony z wtyku i gniazdka;
element łączący
joint
miejsce połączenia, złączenia, kontaktu

złączyć ˈzwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
connect
połączyć, dokonać połączenia kilku elementów
conjoin
stworzyć całość

à la a‿ˈla
a la à la
wykonany tak, by przypominał kogoś lub coś

à propos a‿prɔˈpɔ
speaking of apropos as for
(książkowy) …wprowadzająca temat wypowiedzi
by the way
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
figure-eight knot
wspinaczka, (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj węzła;
quaver eight note
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty;

ósemkowy adj
octal
związany z liczbą osiem, dotyczący liczby osiem

ósma n
eight o'clock
godzina 8 rano lub wieczorem

ósmy cud świata ˈusmɨ ˈʦ̑utʲ ˈɕfʲjata n
eighth wonder of the world
coś wyjątkowo zachwycającego

ów uf pronoun
that
ten (o którym już była mowa)

ówczesny ufˈʧ̑ɛsnɨ adj
then
właściwy wcześniej wspomnianym czasom

ówdzie ˈuvʲʥ̑ɛ pronoun
elsewhere
w innym miejscu, nie tutaj

öre ˈɛrɛ n
öre
(ekonomia, ekonomiczny) moneta szwedzka, obecnie setna część korony;

ą-ę adj
la-di-da la-de-da lah-de-dah lah-di-dah
(potocznie, potoczny) o osobie zmanierowanej, mającej o sobie wysokie mniemanie i obnoszącej się z tym

Ćennaj pn
Chennai
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Indiach, stolica stanu Tamilnadu;

ćapati n
chapati
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma ʨ̑ma n
moth
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćmić ʨ̑mʲiʨ̑ v
darken
zmniejszać widoczność, zaciemniać
hurt smart
powodować lekki ból

ćpun ʨ̑pũn n
junkie
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) narkoman

ćwiartka n
quarter
jedna z czterech równych części czegoś

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
exercise instruction
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
practice makes perfect
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwiczenie fizyczne n
exercise
(sport, sportowy) czynność powtarzana dla zdobycia lub ulepszenia sprawności;

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
exercise do exercise rehearse
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
quarter fourth
jedna czwarta, 25%

ćwierćbrogsy n
quarter-brogues
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
quarter-final quarterfinal
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćfunciak n
Quarter Pounder
rodzaj kanapki zawierającej kawałek mięsa o wadze ćwierć funta (113,4 gramów)

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
crotchet quarter note quarternote
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

ćwierćwiecze n
quarter-century
(książkowy) ćwierć wieku, dwadzieścia pięć lat

ćwikła ˈʨ̑fʲikwa n
beet salad with horseradish
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowane lub kiszone buraki ćwikłowe z dodatkiem tartego chrzanu i octu;

ćśśś interjection
shh
…nakazujący milczenie

Łaba ˈwaba pn
Elbe
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Cygnus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Ładoga pn
Lake Ladoga
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lazarus
imię męskie;
(biblijny) postać biblijna

Łemko n
Lemko
(etnografia, etnograficzny) członek wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej żyjącej w rozproszeniu na terenie Polski, Słowacji i Ukrainy;

Łomonosow pn
Lomonosov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Latvia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
Latvian Lett
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łować pn
Lovat
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
Lucy
imię żeńskie;

Ługanda pn
Luganda
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ługańska Republika Ludowa
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Ługańsk

Ługańsk pn
Luhansk
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;

Ługańska Republika Ludowa pn
Luhansk People's Republic
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Luke Lukas
imię męskie;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Lusatia
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

Łużyczanin ˌwuʒɨˈʧ̑ãɲĩn n
Lusatian
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel mniejszości słowiańskiej zamieszkującej Łużyce

Łyśwa pn
Lysva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim;

Łódź wuʨ̑ pn
Lodz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
swan song
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędziątko ˌwabɛ̃ɲˈʥ̑ɔ̃ntkɔ n
cygnet
(zdrobniale) (zoologia, zoologiczny) łabędzię

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
swan pen
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź czarny n
black swan
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ kʃɨkˈlʲivɨ n
whooper swan
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
mute swan
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;

łach wax n
rag
zużyta sztuka odzieży

łachman ˈwaxmãn n
rag
(potocznie, potoczny) stare, zniszczone ubranie

łaciaty waˈʨ̑atɨ adj
patchy
taki, który ma łaty, plamy o innej barwie lub innym odcieniu niż pozostała jego powierzchnia

łacina waˈʨ̑ĩna n
Latin
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina klasyczna n
Classical Latin
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.

łacina kościelna n
Ecclesiastical Latin ecclesiastical Latin
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w liturgii Kościoła

łacinnik waˈʨ̑ĩɲːik n
Latinist
człowiek znający łacinę

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
Latin
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

łacińskość n
Latinity Latinness
łaciński charakter czegoś

ład korporacyjny ˈwat ˌkɔrpɔraˈʦ̑ɨjnɨ n
corporate governance
ogół norm, zasad i dobrych praktyk niezbędnych do właściwego zarządzania organizacją;

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
nicely prettily
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry

ładny ˈwadnɨ adj
pretty nice pleasant
odznaczający się urodą

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
battery charger
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
charge load
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
load
umieszczać przedmioty w jednym miejscu w celu przetransportowania ich gdzieś indziej
load charge
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową

ładunek waˈdũnɛk n
charge
(fizyka, fizyczny) liczba określająca skalę oddziaływania;
load cargo
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;

ładunek elektryczny n
electric charge
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagodnie waˈɡɔdʲɲɛ adv
smoothly
w sposób łagodny; delikatnie lub nieznacznie

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
mellow
stawać się łagodnym

łagodność waˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
mildness gentleness
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
mild
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny
mild placid
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju

łagodny jak baranek waˈɡɔdnɨ ˈjaɡ baˈrãnɛk adj
as gentle as a lamb
wyjątkowo łagodny, spokojny

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
alleviate mitigate appease ease assuage attenuate
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym
soften
czynić mniej kontrastowym, mniej jaskrawym, mniej intensywnym

łajdactwo n
blackguardry roguery skullduggery
nieetyczne prowadzenie się, postępowanie

łajdak ˈwajdak n
scoundrel
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy

łajka jakucka n
Yakutian Laika
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do szpiców;

łajno ˈwajnɔ n
dung
odchody zwierzęce

łajza n
scumbag
(potocznie, potoczny) lump, menel
spaz
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba niezdarna

łakocie n
candy
słodycze, słodkości

łakomstwo n
gluttony gluttonousness gulosity
brak umiarkowania w jedzeniu; chciwość pokarmów
greediness
wykazywanie chciwości do czegoś

łakomy waˈkɔ̃mɨ adj
alluring tempting
budzący chciwość
avaricious covetous greedy
(przenośnie, przenośnia) chciwy
gluttonous greedy
chciwy jedzenia

łamanie chleba n
breaking of bread
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) eucharystia pierwszych chrześcijan

łamaniec wãˈmãɲɛʦ̑ n
jawbreaker
(potocznie, potoczny) o czymś trudnym do wymówienia, niezrozumiałym, skomplikowanym

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
tongue-twister
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać ˈwãmaʨ̑ v
break
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając
break down
pokonywać opór
break breach
nie stosować się do czegoś
wreck
niszczyć komuś życie, karierę
break
o rzeczach mało elastycznych: pękać pod wpływem działania siły
break down
(przenośnie, przenośnia) poddawać się na skutek nacisków psychicznych

łamać sobie głowę ˈwãmaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
rack one's brain
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi

łamigłówka n
puzzle
(przenośnie, przenośnia) problem życiowy niełatwy do rozwiązania
puzzle riddle
zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
blackleg scab strikebreaker
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
fragile brittle breakable frail easily broken
łatwo łamiący się

łan wãn n
cornfield
zboże rosnące na zagonie
feoff fief
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny
field
część ziemi pod zasiew

łania ˈwãɲa n
hind doe
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
paw
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapacz ˈwapaʧ̑ n
catcher
osoba, która coś lub kogoś łapie

łapanie waˈpãɲɛ n
catching
(rzeczownik odczasownikowy) od łapać

łapanka waˈpãnka n
roundup
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej;

łapawica n
mitten
rękawiczka z jednym palcem

łapać ˈwapaʨ̑ v
catch get
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą
catch seize
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone

łapczywie adv
hungrily ravenously
w sposób łapczywy

łapczywy adj
greedy
bez umiaru
cechujący się łakomstwem
nacechowany chciwością, pożądliwością

łapownik n
grafter
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek biorący łapówki

łapówka waˈpufka n
bribe pay-off
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarstwo n
bribery
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek

łapówkarz n
bribetaker grafter
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łasica waˈɕiʦ̑a n
weasel
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łasić się ˈwaɕiʨ̑‿ɕɛ v
fawn
o zwierzętach: ocierać się pieszczotliwie

łaska ˈwaska n
grace
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą
mercy
darowanie lub złagodzenie kary

łaskawość waˈskavɔɕʨ̑ n
clemency graciousness
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy

łaskawy adj
docile tame
oswojony, bez dzikości
favorable favourable
niedokuczliwy, przychylny
gracious
dobry, pełen wielkoduszności
kind
w zwrotach grzecznościowych: zacny, wielmożny

łaski bez interjection
thanks for nothing
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) jeśli czegoś nie chcesz, to nie rób, obejdę się bez twojej pomocy

łaskotać v
tickle titillate
lekko podrażniać miejsca wrażliwe na dotyk

łaskotki n
tickling
delikatne pobudzanie do śmiechu poprzez lekkie drapanie wrażliwych okolic ciała

łata ˈwata n
flank steak
jeden z elementów tuszy wołowej;
level staff levelling rod
przyrząd z podziałką stosowany w geodezji do niwelacji
patch
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym

łatać v
patch
umieszczać łaty

łatgalski n
Latgalian
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniobałtycki używany głównie w Łatgalii;

łatwo ˈwatfɔ adv
easily easy
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwopalność n
inflammability
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne

łatwopalny ˌwatfɔˈpalnɨ adj
flammable inflammable
wykazujący możliwość łatwego zapalenia się

łatwowierność n
credulity gullibility
cecha kogoś, kto ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwowierny adj
gullible credulous
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
easiness facility ease smooth
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łatwy ˈwatfɨ adj
easy
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ława ˈwava n
coffee table
niski stolik, zwykle podłużny

ława przysięgłych n
jury
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób zasiadających w sądzie przysięgłych
jury box
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) miejsce na sali sądowej, które zajmują sędziowie przysięgli

ławka ˈwafka n
bench
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

ławka rezerwowych n
bullpen
(sport, sportowy) ławka dla zawodników będących w rezerwie podczas rozgrywki

ławnik n
juror lay judge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych;

ławra n
lavra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół pustelni anachoretów;
(współcześnie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duży klasztor prawosławny

łazienka waˈʑɛ̃nka n
bathroom bath
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łazik ˈwaʑik n
rover
(astronomia, astronomiczny) pojazd kosmiczny badający powierzchnię obcej planety;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
chain
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
anglosaska miara długości;
range
(geografia, geograficzny) ciąg podłużnych gór i wzgórz wraz z rozdzielającymi je dolinami;
series train of events
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, wynikających jeden z drugiego
string
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków, dane typu tekstowego;

łańcuch górski n
mountain range mountain chain range
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) górotwór fałdowy w postaci długich wstęg; obszar górski złożony z równolegle przebiegających pasm gór wraz z kotlinami i pogórzami

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
food chain
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuchowy adj
chain
związany z szeregiem powiązanych ze sobą ogniw; dotyczący łańcucha

łańcuszek n
chain
(jubilerstwo, jubilerski) element drobnej biżuterii noszonej na szyi
chain stitch
(krawiectwo) typ drobnego ściegu

łaźnia ˈwaʑɲa n
bath baths
budynek lub pomieszczenie do kąpieli w wodzie, parze albo rozgrzanym powietrzu

łeb wɛp n
blockhead head nut
(przenośnie, przenośnia) (pospolicie) głowa człowieka
head
głowa zwierzęcia

łeb w łeb adv
neck and neck
osiągając rezultaty takie same, jak ktoś inny
w taki sposób, że poruszające się z tą samą prędkością obiekty się nie wyprzedają

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
clitoris
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;
nipple nub
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (grubiański, grubiańsko) trackpoint;

łobuz ˈwɔbus n
rascal hoodlum rat roughneck scallywag swine
osoba zachowująca się źle

łobuzerski adj
mischievous
o nastawieniu żartobliwym i figlarnym
pert raffish rascally roguish
o nastawieniu chuligańskim

łochynia wɔˈxɨ̃ɲa n
bog bilberry
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna
(botanika, botaniczny) (spożywczy) (potocznie, potoczny) owoc łochyni (1.1), w medycynie ludowej stosowany jako lek przeciw hemoroidom i żylakom

łodyga wɔˈdɨɡa n
stalk stem
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotok wɔˈjɔtɔk n
seborrhagia
nadmierne wydzielanie łoju na skórze;

łojotokowe zapalenie skóry n
seborrhoea seborrhoeic dermatitis
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokciowy wɔcˈʨ̑ɔvɨ adj
ulnar
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
elbow
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem
ell
(historia, historyczny, historycznie) dawna miara długości (od 0,5 do 0,8 metra)

łom wɔ̃m n
crowbar
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łono ˈwɔ̃nɔ n
womb
wnętrze brzucha kobiety w ciąży

łono Abrahama n
Abraham's bosom bosom of Abraham
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) niebo, miejsce szczęścia wiecznego;

łonowy wɔ̃ˈnɔvɨ adj
pubic
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha)

łopata wɔˈpata n
shovel spade
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
shoulder blade scapula
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łopian ˈwɔpʲjãn n
burdock
(botanika, botaniczny) Arctium L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

łopotać v
flap
(książkowy) poruszać skrzydłami w górę i w dół
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk poprzez szybkie poruszanie przedmiotem
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
salmon
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
salmon
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
Latvian Lettish
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
Latvian
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łotr wɔtr̥ n
villain
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łowca ˈwɔfʦ̑a n
hunter
(łowiectwo, łowiecki) myśliwy

łowca głów n
head hunter headhunter
(etnografia, etnograficzny) wojownik z ludu praktykującego ścinanie i preparowanie głów swoich wrogów
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się pozyskiwaniem wartościowych pracowników dla firmy lub zawodników do klubu sportowego

łowczy adj
hunting
(łowiectwo, łowiecki) związany z łowami

łowczy n
game warden
(łowiectwo, łowiecki) członek związku łowieckiego nadzorujący dany obszar
master of foxhounds
(historia, historyczny, historycznie) (łowiectwo, łowiecki) urzędnik na dworze polskim odpowiedzialny za organizację polowań

łowiecki adj
hunting
(łowiectwo, łowiecki) odnoszący się do łowiectwa i łowcy

łowić ˈwɔvʲiʨ̑ v
angle catch fish hunt snare trap
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
fish in troubled waters
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy

łozówka wɔˈzufka n
marsh warbler
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;

łoś wɔɕ n
elk moose
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoś irlandzki ˈwɔɕ irˈlãnʦ̑ʲci n
Irish elk
(zoologia, zoologiczny) Megaloceros giganteus, gatunek wymarłego ssaka z rodziny jeleniowatych

łoże ˈwɔʒɛ n
saddle
podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka

łoże siewne ˈwɔʒɛ ˈɕɛvnɛ n
seedbed
(rolnictwo, rolniczy) wierzchnia warstwa gruntu przygotowana do siewu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
deathbed
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
bearing
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;
placenta
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;

łożysko przodujące n
placenta praevia placenta previa
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy;

łubin n
lupin lupine
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju łubin (1.1)
lupinus
(botanika, botaniczny) Lupinus L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
archery toxophily
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łuczniczka wuʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
archer
kobieta strzelająca z łuku

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
archer bowman
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

łuczywo wuˈʧ̑ɨvɔ n
torch
(przestarzałe, przestarzały) kawałek smolnego drzewa, używanego dawniej do oświetlania;

łudzić ˈwuʥ̑iʨ̑ v
deceive delude
(książkowy) zwodzić kogoś, dając mu fałszywe nadzieje

ług wuk n
lye
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

łuk wuk n
arc bow
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
arch arc bow
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
bend curve arc
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
bow arc arch
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;

łuna ˈwũna n
glow
silne światło odbite

łup wup interjection
bang
…naśladujący uderzenie, zwykle nagłe i mocne

łup wup n
booty loot spoils
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
slate
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
dandruff
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łupina wuˈpʲĩna n
shell skin husk
skórka albo zdrewniała powłoka okrywająca owoc, korzeń jadalny lub nasiono

łupić v
loot pillage plunder sack spoliate
przywłaszczać bezprawnie
slave-drive
niegodziwie pozbawiać pieniędzy

łuska ˈwuska n
case shell
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki
hull husk
(botanika, botaniczny) okrywa niektórych nasion lub owoców
scale
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuskać v
shell hull
wydobywać z łuski

łuskowiec n
Pine Grosbeak
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny ziarnojadów, Pinicola enucleator,

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
psoriasis
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łuszczycowe zapalenie stawów n
psoriatic arthritis
(medycyna, medyczny) przewlekłe zapalenie stawów u osób z łuszczycą

łuszczycowy adj
psoriatic
(medycyna, medyczny) związany z łuszczycą

łut wut n
lot
dawna jednostka miary masy, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta;
stroke
(przenośnie, przenośnia) mała ilość

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci adj
Lusatian
związany z Łużycami lub Łużyczanami

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
Sorbian
język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
calf
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łydkowy adj
sural
(anatomia, anatomiczny) związany z łydką, dotyczący łydki

łyk wɨk n
swallow gulp
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu

łykać v
have a shot have a slug
(potocznie, potoczny) wypijać alkohol
swallow
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka

łyko n
bast
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.
phloem liber
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;

łypać v
leer
(potocznie, potoczny) spoglądać groźnie lub ukradkiem

łysenkizm n
Lysenkoism
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy;

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
alopecia baldness hair loss
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łysienie androgenowe wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ ˌãndrɔɡɛ̃ˈnɔvɛ n
androgenic alopecia
(medycyna, medyczny) dolegliwość polegająca na nadmiernym wypadaniu włosów dotykająca częściej mężczyzn;

łysina wɨˈɕĩna n
bald patch spot
miejsce na głowie pozbawione włosów

łyska ˈwɨska n
coot
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łyska zwyczajna n
Eurasian coot
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra Linnaeus, ptak wodny z rodziny chruścieli;

łysy ˈwɨsɨ adj
bald
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
teaspoon
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
teaspoon
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
shovel
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich
spoon
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
shoehorn
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
soup-ladle
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łyżkowidelec ˌwɨʃkɔvʲiˈdɛlɛʦ̑ n
spork
rodzaj sztućca, połączenie łyżki i widelca;

łyżnik n
spoon-holder
półeczka z drewna z otworami na sztućce

łyżwa ˈwɨʒva n
ice skate
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
skating ice-skating
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łyżwiarstwo figurowe n
figure skating
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo synchroniczne n
synchronised skating synchronized skating
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łyżwiarstwo szybkie n
speed skating
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
skater
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo;

łza wza n
tear teardrop
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
water
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy

łzawnica n
lachrymatory lacrymatory
(historia, historyczny, historycznie) starożytne naczynie przeznaczone do symbolicznego przechowywania łez przelanych na czyimś grobie

łzawy adj
sappy
(ironicznie) o czymś co przesadnie działa środkami wywołującymi łzy, wzruszenie, żal, współczucie

łódka nabojowa n
stripper clip
(wojskowość, wojskowy) element łączący zestaw nabojów w celu przyśpieszenia ładowania broni palnej;

łódź wuʨ̑ n
boat
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
sebum
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych
tallow suet
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżeczko wuˈʒɛʧ̑kɔ n
cot
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: łóżko; małe łóżko

łóżko ˈwuʃkɔ n
bed
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
bunk bed bunk beds
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łóżko polowe ˈwuʃkɔ pɔˈlɔvɛ n
camp bed
łóżko składane o lekkiej konstrukcji

łącze stałe ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɛ ˈstawɛ n
non-switched line
(informatyka, informatyczny) łącze internetowe nieustannie pracujące

łączenie wɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
join link merge
czynność, podczas której coś jest łączone
join seam splice
miejsce, w którym coś łączono

łączniczka wɔ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
liaison officer
kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest utrzymywanie łączności między placówkami wojskowymi, oddziałem a dowódcą, przekazywanie meldunków, rozkazów

łącznie ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
altogether including inclusive jointly together
razem, ogółem, po zsumowaniu

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
copula
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący
hyphen
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów

łączność ˈwɔ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
communication
działania składające się na utrzymanie kontaktu

łączny adj
accumulative all in all-in combined consolidated cumulative inclusive
wynikły z sumy, połączenia czy uogólnienia
joint conjunctional
taki, który łączy

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
connect associate join
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
connect combine join
spajać elementy za pomocą środków technicznych
unite join merge
jednoczyć, umożliwiać zespolenie

łąka ˈwɔ̃ŋka n
meadow
teren gęsto porośnięty trawami;

łątka dzieweczka n
azure damselfly
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coenagrion puella L., gatunek ważki z rodziny łątkowatych;

łęg n
flood-meadow floodmeadow
(ekologia, ekologiczny) podmokła łąka;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
meniscus
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

ŚDM acronym
WYD
= Światowe Dni Młodzieży;

ŚOZ acronym
WHO
= Światowa Organizacja Zdrowia

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
WCC
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śani ˈɕä̃ɲi n
Shani
(astronomia, astronomiczny) w hinduizmie: nawagraha Saturn, jedna z planet w wedyjskim systemie astrologicznym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg Śani (1.1), zsyłający nieszczęścia i niepowodzenia, jeśli nie zostaje przebłagany

Śiwa ˈɕiva pn
Shiva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silesia
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci n
Cieszyn Silesia Teschen Silesia Těšín Silesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;

Śląsk Opolski n
Opole Silesia Opolian Silesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca centralną część Śląska, położona wokół miasta Opole, nad środkową i górną Odrą;

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
Silesian
mieszkaniec Śląska;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Snow White
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Średnie Państwo n
Middle Kingdom
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
Ash Wednesday Holy Wednesday
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
Middle-earth
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;

Świetlana pn
Svetlana
imię żeńskie

Święta Rodzina pn
Holy Family
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców;

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
International Workers' Day Labor Day May Day
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Święto Reformacji ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲji n
Reformation Day
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze;

Świętowit n
Svantevit Svantovit Sventovit Svetovit
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;

Święty Graal n
Holy Grail
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
Sacred Band
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

Święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj pn
Saint Nicholas
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
Sacred Band
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
wall
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
cell wall cell-wall
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
walls have ears the walls have ears
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieg ɕʨ̑ɛk n
stitch
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu

ściekać v
drip off trickle out
ciec strużkami pionowo w dół

ścieki ˈɕʨ̑ɛ̇ci n
sewage wastewater
płynne odpady

ściemniacz ˈɕʨ̑ɛ̃mʲɲaʧ̑ n
dimmer
regulator np. światła

ścienny ˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ adj
mural wall
znajdujący się w ścianie lub na ścianie budynku, pokoju, sali; przeznaczony do wieszania na ścianie

ścieralność ɕʨ̑ɛˈralnɔɕʨ̑ n
abrasiveness
podatność na ścieranie

ścieralny adj
erasable
taki, który można zetrzeć

ścierać ˈɕʨ̑ɛraʨ̑ v
grate
rozdrabniać poprzez tarcie
graze
usuwać wierzchnią warstwę z czegoś poprzez pocieranie szorstkim przedmiotem
to dust to rub off to wipe off
oczyszczać powierzchnię poprzez tarcie

ściereczka ɕʨ̑ɛˈrɛʧ̑ka n
duster
niewielka ścierka

ścierka ˈɕʨ̑ɛrka n
cloth
szmata służąca do mycia, ścierania czegoś
dishcloth
kawałek materiału do wycierania naczyń

ściernica ɕʨ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
grinding wheel
narzędzie ścierne, składające się z ziaren ściernych i nośnika materiału ściernego;

ściernisko n
stubble
(rolnictwo, rolniczy) pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

ścierw n
carcass
(dawniej, dawny) ciało zwierzęcia w stanie rozkładu

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
bastard
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek zły, podły
carcass
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia
scum
(slangowo) amfetamina

ścieśniać ˈɕʨ̑ɛ̇ɕɲäʨ̑ v
cramp tighten
stłaczać coś, próbując to zmieścić na mniejszej przestrzeni, ściskać

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
path
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
path pathway
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
soundtrack
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku;

ścieżka holownicza n
towpath towing path
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;

ścigać v
hunt
poszukiwać z udziałem organów prawa, poddawać sankcjom karnym
pursue chase
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić
compete race
rywalizować ze sobą w wyścigu

ścinać ˈɕʨ̑ĩnaʨ̑ v
behead
dokonywać egzekucji poprzez dekapitację
coagulate
doprowadzić do koagulacji
cut
(motoryzacja) o zakręcie: pokonywać skracając sobie drogę przez wewnętrzny pas
cut fell chop down cut down
oddzielać coś od całości lub od podstawy za pomocą ostrego narzędzia
smash
(sport, sportowy) w tenisie i siatkówce posyłać piłkę nad siatką szybko i stromo w dół

ścinka ˈɕʨ̑ĩnka n
cuttings
(leśnictwo) wyrąb drzew

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
squeeze
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron

ściszać v
turn down
czynić cichym, mniej głośnym
zmniejszać natężenie

ścisły ˈɕʨ̑iswɨ adj
accurate exact pure
dokładny, precyzyjny
dense strict compact
złożony z ciasno upakowanych elementów

ściółka ˈɕʨ̑uwka n
litter bedding
materiał na posłanie dla zwierząt
mulch
w lesie: martwe szczątki roślin

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
crib sheet cheat sheet
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
crib sheet
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
cheat
odpisywać podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp.
collect
egzekwować podatki lub inne należności
download
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
import
importować coś zza granicy
undress
zdejmować ubranie lub buty
gather
schodzić się, przybywać w jedno miejsce

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
tendon sinew
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
Achilles tendon calcaneal tendon heel cord
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ściśle ˈɕʨ̑iɕlɛ adv
precisely strictly
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny

ściśle mówiąc ˈɕʨ̑iɕlɛ ˈmuvʲjɔ̃nʦ̑ idiom
strictly speaking
(jako zwrot wtrącony) mówić, rozpatrywać coś dokładnie, właściwie, wnikliwie

śirszasana n
shirshasana
jedna z asan; stanie na głowie;

ślad ɕlat n
reminiscence
pozostałość po wydarzeniu lub po obecności kogoś lub czegoś
trace
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;
track
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ścieżka dźwiękowa w urządzeniach i oprogramowaniu służącym do rejestracji dźwięku
track footprint
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
vestige
niewielka ilość

ślad wodny n
water footprint
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr

ślad węglowy n
carbon footprint
suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną jednostkę (osobę, organizację, wydarzenie lub produkt);

ślamazara ˌɕlãmaˈzara n
slowcoach
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba robiąca wszystko powoli, często również nieudolnie

ślamazarny ˌɕlãmaˈzarnɨ adj
slowcoach
powolny, flegmatyczny, mało energiczny

śledczy ˈɕlɛṭʧ̑ɨ adj
investigative
związany ze śledztwem, dotyczący śledztwa

śledczy ˈɕlɛṭʧ̑ɨ n
investigator detective
osoba prowadząca śledztwo

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
spleen milt
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzionowy adj
splenic splenetic
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący śledziony

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
follow spy dog sleuth stalk trace
szpiegować podążając za kimś
look after tail track
obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń

śledztwo n
investigation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;

śledź ɕlɛʨ̑ n
herring
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie ze śledzia (1.1)
tent peg
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

śledź oceaniczny n
Atlantic herring
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Clupea harengus Linnaeus, gatunek ławicowej ryby morskiej z rodziny śledziowatych;

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
cul-de-sac dead end blind alley impasse
uliczka niemająca wylotu
cul-de-sac impasse
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepak ˈɕlɛpak n
blank
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) amunicja do broni palnej bez pocisku

ślepota ɕlɛˈpɔta n
blindness
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie
(przenośnie, przenośnia) niedostrzeganie faktów

ślepota śnieżna n
snow blindness photokeratitis niphablepsia
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
blind
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności

ślepy ˈɕlɛpɨ n
blind
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1)

ślepy pasażer ˈɕlɛpɨ paˈsaʒɛr n
stowaway
(potocznie, potoczny) ukryty pasażer, nieposiadający ważnego biletu; zwykle na statku

ślicznie ˈɕlʲiʧ̑ʲɲɛ adv
beautifully
w śliczny sposób

ślicznotka ɕlʲiʧ̑ˈnɔtka n
beauty
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) bardzo ładna kobieta

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
gorgeous
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje

ślimak ˈɕlʲĩmak n
snail slug escargot
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
cochlea snail
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków;
head scroll
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego
spiral ramp
(urbanistyka, urbanistyczny) trakt komunikacyjny spiralnie pokonujący różnicę wysokości
sweet roll
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli
volute snail
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)
worm
(technologia, technika, techniczny) element przekładni ślimakowej;

ślina ˈɕlʲĩna n
saliva spit
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliniak n
bib
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę

ślinić ˈɕlʲĩɲiʨ̑ v
water lick moisten
zwilżać śliną

ślinowy ɕlʲĩˈnɔvɨ adj
salivary
od: ślina

śliski ˈɕlʲisʲci adj
slippery slick
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
plum
(spożywczy) duży, dorodny owoc śliwy (1.1)
plum prunus
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
plum prune
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
plum
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
slivovitz plum vodka
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślizgawica n
glaze
cienka warstwa lodu na powierzchni nawierzchni ulic

ślub ɕlup n
vow
uroczysta przysięga
wedding marriage
akt zawarcia małżeństwa;

ślubny ˈɕlubnɨ adj
nuptial
dotyczący ślubu

ślubowanie n
oath
uroczyste przyrzeczenie

ślubować v
vow pledge
uroczyście zobowiązywać się do czegoś

śluby zakonne n
profession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych;

ślusarka n
ironwork
(potocznie, potoczny) zawód ślusarza, ślusarstwo

ślusarstwo n
locksmithing
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemiosło ślusarza

ślusarz ˈɕlusaʃ n
locksmith ironworker
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

ślusarzowa n
locksmith 's wife
żona ślusarza

śluz ɕlus n
mucus slime
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
sluice
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śluzowiec n
slime mold slime mould
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;

śluzówkowy adj
mucosal
(biologia, biologiczny) dotyczący śluzówki

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
Silesian
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
laugh
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiać się w kułak v
laugh up one's sleeve
potajemnie wyśmiewać coś lub kogoś

śmiałek n
daredevil
ktoś odważny, kto się niczego nie boi

śmiało ˈɕmʲjawɔ adv
bravely daringly audaciously boldly courageously pluckily
w sposób pewny, bez obawy, bez wątpliwości

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
audacity resoluteness
cecha śmiałego czynu
boldness bravery courage
odwaga, pewność siebie

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
audacious resolute
(książkowy) pewny siebie, czujący się swobodnie w kontaktach z ludźmi
bold brave courageous daring
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ ˈspʃɨja proverb
fortune favors the bold
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
laughter laugh
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
garbage truck
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
dustman
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci

śmieciowe jedzenie n
junk food
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze

śmiercionośny adj
deadly lethal
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmierdziel ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛl n
stinker
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek, który cuchnie i odrażająco wygląda

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
smell stink
o sprawach: wydawać się podejrzanymi
stink smell
wydzielać nieprzyjemny zapach

śmierdzący ɕmʲjɛrˈʣ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
smelly stinking stinky malodorous reeking reeky
taki, który śmierdzi, cuchnie

śmiertelnie adv
deadly
do granic wytrzymałości
deathly
stanowiąc oznakę śmierci
fatally lethally mortally
w sposób powodujący śmierć lub prowadzący do niej

śmiertelnik n
mortal
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmiertelność ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
mortality
podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera
stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
deadly lethal
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie)
mortal
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
death
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
black-headed gull
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy;

śmiesznie adv
comically
wywołując śmiech, wesołość
ridiculously
(pogardliwie, pogardliwy) nie tak, jak należy oczekiwać

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
amusing fancy
oryginalny, dziwny
funny entertaining
wywołujący śmiech
krockdown
(potocznie, potoczny) niewielki, mało znaczący
ridiculous
(pejoratywnie, pejoratywny) zupełnie rozmijający się z oczekiwaniami
(pejoratywnie, pejoratywny) nie dający się potraktować poważnie

śmieszny sklep ˈɕmʲjɛʃnɨ ˈsklɛp n
joke shop
sklep, w którym sprzedawane są zabawne rzeczy

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
cream
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
cream
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
cream crème de la crème jet set the cream of society
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
facial lotion
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk w formie białej emulsji

śmietankowy adj
creamy
przygotowany ze śmietanki
w kolorze śmietanki

śmietankówka n
cream liqueur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) likier na bazie śmietanki

śmietanowiec n
cream cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z bitą śmietaną

śmietnik ˈɕmʲjɛtʲɲik n
dustbin trash can rubbish bin
kubeł, pojemnik na śmieci
mess
(potocznie, potoczny) bałagan, nieporządek
rubbish dump
kontener lub pawilon, w którym stoją kubły na śmieci przygotowane do opróżnienia

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
garbage trash rubbish
coś do wyrzucenia, odpadek
junk
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz bezwartościowa
bastard scum
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) człowiek bez zasad, godny pogardy

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
dare
mieć odwagę, śmiałość

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
propeller
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;
(technologia, technika, techniczny) podobny do śmigła (1.1) element wiatraków i elektrowni wiatrowych wprawiany w ruch obrotowy przez wiatr

śmigłowcowiec ˌɕmʲiɡwɔfˈʦ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
helicopter carrier
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;

śmigłowiec n
helicopter chopper
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
breakfast
poranny posiłek;

śniadanie kontynentalne ɕɲaˈdãɲɛ ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɛ n
continental breakfast
podstawowe śniadanie serwowane zwykle w tańszych hotelach lub pensjonatach składające się z pieczywa (często słodkiego) i dodatków do niego (masła, miodu, dżemu) oraz kawy, herbaty lub soku; czasem wzbogacone o wędliny lub ser, jajecznicę, parówki, bekon itp., zazwyczaj podawane do stołu przez obsługę kelnerską, rzadziej w formie bufetu;

śniadaniówka n
lunchbox
pojemnik na kanapki, owoce itp.

śniadać v
breakfast
(przestarzałe, przestarzały) jeść śniadanie

śniady ˈɕɲadɨ adj
dark swarthy
najczęściej o skórze, cerze człowieka: o barwie jasnobrązowej lub oliwkowobrązowej
swarthy oliveskinned
o człowieku: opalony lub mający ciemniejszą karnację

śnieg ɕɲɛk n
snow
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śniegowiec n
snow boot snowboot
(obuwnictwo, obuwniczy) zimowy wysoki but

śnieć n
blight
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach

śnieżka ˈɕɲɛʃka n
snowball
kulka ulepiona ze śniegu, zwykle używana do zabawy, rzucania w kogoś;
snowfinch
(ornitologia, ornitologiczny) Montifringilla, mały ptak z rodziny wróbli;

śnieżki ˈɕɲɛʃʲci n
snowball fight
zabawa we wzajemne obrzucanie się śniegiem

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
as white as snow snow-white white as snow
biały jak śnieg
snow snowy
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyca ɕɲɛˈʒɨʦ̑a n
snowstorm
intensywny i obfity opad śniegu połączony z silnym wiatrem;

śnieżynka ɕɲɛˈʒɨ̃nka n
snowflake
pojedynczy płatek śniegu

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
snow
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
dream
widzieć sen podczas spania
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
haste makes waste
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
hurry hasten
(książkowy) zdążać dokądś szybko
hurry hurry up rush
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiew ɕpʲjɛf n
singing
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;
warble
przyjemne dla ucha dźwięki wydawane przez niektóre ptaki

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
singer
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
sing
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
song-book
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek

śpiewny adj
melodious
podobny do śpiewu

śpioch ɕpʲjɔx n
sleepyhead late riser lie-abed
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
sleeping bag
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
sleepy drowsy
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
coma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
average
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości
mediocre mean indifferent ordinary
przeciętny, taki sobie
middle medium
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy

średnia n
average mean
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;
mean
(matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach nie mniejszych od minimum argumentów i nie większych od maksimum argumentów;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
diameter
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
semicolon
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio ˈɕrɛdʲɲɔ adv
averagely medially mezzo on average
przeciętnie, zazwyczaj
fair to middling middling
tak sobie; ani dobrze, ani źle

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Middle High German
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);

średnioangielski n
Middle English
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski;

średniodystansowiec n
middle-distance runner
(sport, sportowy) biegacz na średnich dystansach

średniopolski adj
Middle Polish
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka średniopolskiego (1.1)

średniopolski n
Middle Polish
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka polskiego używana między XVI a XVIII wiekiem;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Middle Ages
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
medieval
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

średniówka ɕrɛdʲˈɲufka n
caesura
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;

środa ˈɕrɔda n
Wednesday
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
center centre
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi
inside
wnętrze
measure
coś, co ułatwia działanie

środek antykoncepcyjny n
contraceptive
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek przeciwstukowy ˈɕrɔdɛk ˌpʃɛʨ̑ifstuˈkɔvɨ n
antiknock agent
(chemia, chemiczny) dodatek do paliw stosowanych w silnikach iskrowych;

środek transportu n
common carrier conveyance means of transport
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środek tymczasowy n
interim measure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wezwanie organów danego państwa do powstrzymania się od podejmowania działań będących przedmiotem skargi wniesionej do ETPC, w przypadku, w którym występuje ryzyko poważnego pogwałcenia praw człowieka

środki n
means
(urzędowy) ogół posiadanych zasobów materialnych i finansowych

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
mass media
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środki produkcji ˈɕrɔtʲci prɔˈdukʦ̑ʲji n
means of production
ekonomia marksistowska materialne obiekty używane w procesie produkcji;

środkowa n
median
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
central African
odnoszący się do Republiki Środkowoafrykańskiej, państwa w Afryce

środkowoamerykański adj
Central American
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej

środkowoeuropejski adj
Central European
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środkowoschodni adj
Middle Eastern
(geografia, geograficzny) związany ze Środkowym Wschodem, leżący na Środkowym Wschodzie

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
central
znajdujący się w środku

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
environment
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

środowiskowy ˌɕrɔdɔvʲiˈskɔvɨ adj
environmental
związany ze środowiskiem

śruba ˈɕruba n
bolt screw
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;
propeller
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;
twister screw
(sport, sportowy) w skokach do wody: skok z obrotem wzdłuż pionowej osi ciała

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
screwdriver
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śrut ɕrut n
shot lead shot
ołowiane kulki

śrutować v
bruise kibble
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać śrutę
kibble
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię przedmiotu wykonanego z metalu przy pomocy śrutownicy

śryż ɕrɨʃ n
frazil ice slush ice
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) cząsteczki lodu wymieszane z wodą, tworzące gąbczastą masę, powstające w zbiornikach wodnych po opadnięciu temperatury poniżej 0°C;

śródlądowy ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ adj
landlocked
znajdujący się w środku lądu

śródmiejski adj
downtown inner-city innercity
znajdujący się w śródmieściu

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
downtown city center city centre inner city midtown urban core
centrum; główna, centralna część miasta

śródmiąższowy adj
interstitial
(biologia, biologiczny) dotyczący śródmiąższu

śródoczny adj
intraocular
(anatomia, anatomiczny) znajdujący się wewnątrz gałki ocznej

śródokręcie n
beam midship
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) środkowa część statku;

śródoperacyjnie adv
intraoperatively
(medycyna, medyczny) w trakcie operacji

śródoperacyjny adj
intraoperative
(medycyna, medyczny) odbywający, dziejący się w trakcie operacji

śródręczny adj
metacarpal
(anatomia, anatomiczny) związany z śródręczem, dotyczący śródręcza

śródstopie n
metatarsus midfoot
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródstopny adj
metatarsal
(anatomia, anatomiczny) związany z śródstopiem, dotyczący śródstopia

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
Mediterranean
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadczenie ɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
benefit provision of service
(urzędowy) zobowiązanie przekazywania lub wykonywania czegoś na czyjąś rzecz
meet an obligation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zachowanie się dłużnika zgodne z zobowiązaniem

świadczyć ˈɕfʲjaṭʧ̑ɨʨ̑ v
provide
wykonywać dla kogoś pewną czynność
testify prove
być dowodem

świadectwo ɕfʲjaˈdɛʦ̑tfɔ n
certificate school report birth certificate marriage certificate
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie
testimony
opowieść świadka określonych wydarzeń

świadek ˈɕfʲjadɛk n
witness
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy
witness eyewitness onlooker spectator
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
Jehovah's Witness
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomie ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
consciously
w sposób przemyślany, zaplanowany; celowo

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
consciousness apperception appreciation realization
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
aware conscious alert
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś
conscious
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony

świat ɕfʲjat n
world Earth
cała Ziemia

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
Arab world
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
outlook worldview world view beliefs set of beliefs
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
world global
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
light
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)
lights
(potocznie, potoczny) lm sygnalizacja uliczna

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
photosensitive light-sensitive
wrażliwy na światło

światłolecznictwo n
light therapy
(medycyna, medyczny) dział fizykoterapii obejmujący leczenie podczerwienią, światłem widzialnym i nadfioletem

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
photophobia
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
optical fiber optical fibre
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

światły adj
bright enlightened
wyróżniający się posiadaną wiedzą i doświadczeniem

świder n
auger bit drill bit trepan
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
candle
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli;
sarvangasana shoulder stand shoulderstand
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uniesieniu w górę nóg z leżenia na plecach;

świeca siarkowa n
sulfur candle
specjalna świeca, która spalając się wydziela związki siarki dezynfekujące pomieszczenie i zwalczające owady

świeca standardowa n
standard candle
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny o znanej absolutnej wielkości gwiazdowej;

świeca zapłonowa n
spark plug
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecarz n
chandler
(dawniej, dawny) sprzedawca świec
mine lighter
(historia, historyczny, historycznie) (górnictwo, górniczy) górnik przyświecający kopaczom w kopalni

świecidełko n
bauble brummagem gaud spangle tinsel trinket
coś co błyszczy, połyskująca ozdóbka

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
shine
emitować, produkować światło

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
secular lay
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci n
layman
człowiek niebędący osobą duchowną

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
candlestick candelabrum
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świergot n
twitter
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
twitter warble
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki

świerk ɕfʲjɛrk n
spruce
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
(leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
cricket
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
scabies
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
glow-worm
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;
eyebright
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;
glowstick lightstick snapstick
(potocznie, potoczny) światełka chemiczne w formie patyczków emitujących światło po przełamaniu
skylight
(architektura, architektoniczny) element dachu budynku, który doświetla pomieszczenie;

świetlisty adj
effulgent fulgent lucent luminous
(książkowy) pełen światła; promieniujący światłem

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
light illuminating
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło

świetnie ˈɕfʲjɛtʲɲɛ adv
excellently famously gloriously great splendidly
bardzo dobrze

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
splendid great
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy

świeć Panie nad jego duszą interjection
God rest their soul
…używana jako wtrącenie podczas mówienia o zmarłych

świeżo adv
freshly newly
dopiero co, niedawno
healthy
zdrowo, młodo

świeżo upieczony adj
fledgling
(przenośnie, przenośnia) niedawno awansowany, mianowany, nominowany do obecnej pozycji
freshly baked
(dosłownie) upieczony przed chwilą

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
freshness
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
fresh
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
pig swine
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę

świnia morska n
mereswine
(dawniej, dawny) delfin
(dawniej, dawny) morświn

świniarnia n
piggery swinery
(zootechnika, zootechniczny) budynek do przemysłowej hodowli świń

świniopas ɕfʲĩˈɲɔpas n
swineherd
człowiek, który pasie świnie

świnka ˈɕfʲĩnka n
mumps
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic
piglet
(zdrobniale) od: świnia

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
guinea pig
(zoologia, zoologiczny) Cavia porcellus, gatunek gryzonia hodowanego w domach;
guinea pig cavy
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świnka-skarbonka n
piggy bank
skarbonka w kształcie świnki

świsnąć v
swish
o wietrze, oddechu, głosie, ptaku spowodować lub wydać świst

świst n
whistle
(zoologia, zoologiczny) świst (1.1) wydawany przez niektóre zwierzęta
whistling crack whizz whiz
przenikliwy dźwięk podobny do gwizdu, ale mniej dźwięczny

świstak ˈɕfʲistak n
groundhog marmot
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstak amerykański n
groundhog woodchuck
(zoologia, zoologiczny) Marmota monax, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;

świstać v
whistle
wydawać świst
whizz whiz
wykonywać szybki ruch, wywołując świst

świstun ˈɕfʲistũn n
wigeon
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świszcz n
groundhog woodchuck
(zoologia, zoologiczny) Marmota monax, świstak amerykański

świt ɕfʲit n
dawn
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
dawn daybreak sunrise break of day
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
daylight
światło widoczne o świcie (1.1)

świta ˈɕfʲita n
entourage
otoczenie asystujące przywódcy

świtać v
dawn
o dniu zaczynać się
dawn on
o myśli pojawiać się

świtezianka błyszcząca n
banded demoiselle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Calopteryx splendens Harris, gatunek ważki z rodziny świteziankowatych, o metalicznym ubarwieniu;

świąd n
itch pruritus
(medycyna, medyczny) dotkliwe swędzenie skóry;

świątecznie adv
festally festively
w sposób świąteczny

świąteczny ɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
festive
uroczysty, podniosły
festive festal holiday Christmas Christmassy festival
związany ze świętami, najczęściej ze świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy
festive holiday
przeznaczony na święto, używany w dni świąteczne (1.2), na uroczyste okazje
holiday
przypadający w dzień będący świętem; wolny od pracy, szkoły

świątobliwie adv
saintlily
na sposób świątobliwy

świątobliwość n
holiness
cecha tego kto świątobliwy, tego co jest świątobliwe

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
temple shrine
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święcenia n
ordination holy orders
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;

święcenia kapłańskie n
holy order
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd liturgiczny podczas którego biskup udziela kandydatom sakramentu kapłaństwa;

święcić v
hallow
czynić świętym, nakładać charakter sakralny
celebrate
traktować jako święto, obchodzić uroczyście

święcony adj
holy blessed blest
o charakterze sakralnym; taki, który został poświęcony

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
Christmas Easter
(potocznie, potoczny) Boże Narodzenie lub Wielkanoc

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
sacred cow
(przenośnie, przenośnia) osoba z różnego powodu uprzywilejowana, której się pobłaża i pozwala na zbyt wiele

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
holy war
wojna prowadzona z przyczyn religijnych

święte miasto n
holy city
(peryfrastyczny) miasto o szczególnym statusie dla jakiejś religii

świętej pamięci adj
late
z szacunkiem w kontekście osoby religijnej zmarły, nieboszczyk

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
holiday
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
moveable feast
święto, które co roku wypada w inny dzień

świętokradztwo n
sacrilege
znieważenie lub zbezczeszczenie kogoś lub czegoś uznawanego za święte

świętopietrze n
Peter's pence
(kościelny) katolicka opłata na rzecz papiestwa, wnoszona w średniowieczu przez kraje uznające zwierzchnictwo Kościoła katolickiego, a współcześnie dobrowolnie oddawana przez parafian w niedzielę najbliższą dniowi św. Piotra i Pawła (29 czerwca);

świętoruski adj
Holy Russian
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z koncepcja Świętej Rusi;

świętoszkowato adv
prudishly sanctimoniously
w sposób świętoszkowaty

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
celebrate
obchodzić coś uroczyście

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
holiness
coś otaczane szczególnym kultem i czcią

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
holy saint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
holy sacred
mężczyzna święty (1.1)

święty Marcin ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈmarʲʨ̑ĩn n
saint Martin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miano kilku świętych o tym imieniu;

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Santa Claus Father Christmas Kriss Kringle Saint Nicholas Santa
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świńska łacina n
pig Latin
angielska dziecięca gra słowna oparta na przestawianiu i dodawaniu głosek;

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
porcine pig swine
związany ze świnią, dotyczący świni
dirty filthy
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) mówiący nieprzyzwoicie, wulgarnie na temat seksu
dirty swinish
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) wyjątkowo niegodziwy, nieuczciwy
pig swine
charakterystyczny dla świni, mający cechy świni

świńsko adv
piggishly
niegodnie, źle

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
dirty trick shabby trick
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
Equuleus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
blade
(potocznie, potoczny) liść trawy lub zboża
culm
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);

źle ʑlɛ adv
wrong badly
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
something is rotten in the state of Denmark
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrebić się ˈʑrɛbʲiʨ̑‿ɕɛ v
foal
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
foal colt
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
pupil
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
pupil apple of the eye
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
spring
pochodzący ze źródła (wodnego)

źródło ˈʑrudwɔ n
source
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.
to, co stanowi początek czegoś
tylko w lm, (informatyka, informatyczny) kod źródłowy
source spring
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
spring fountain
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;

źródłosłów ʑrudˈwɔswuf n
etymology
podstawa etymologiczna wyrazu
etymon
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo wyjściowe w etymologii

źródłowy ʑrudˈwɔvɨ adj
source
(o dokumencie) oryginalny; stanowiący podstawę do dalszych badań

ŻW ʒɛd‿ˈvu acronym
MP
= (wojskowość, wojskowy) Żandarmeria Wojskowa;

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Vela
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żar-Ptak n
firebird
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem

Żeleznodorożnyj pn
Zheleznodorozhny
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, w rejonie prawdińskim;

Żeleznogorsk pn
Zheleznogorsk
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;

Żmudź pn
Samogitia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żuraw ˈʒuraf pn
Grus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Żyd ʒɨt n
Jew
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
Jewish Autonomous Oblast
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;

Żygulowsk pn
Zhigulyovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Camelopardalis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Fertile Crescent
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
frog
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaba Darwina n
Darwin's frog
(herpetologia, herpetologiczny) Rhinoderma darwinii, bezogonowy płaz zamieszkujący andyjskie potoki;

żaba dalmatyńska n
agile frog
(herpetologia, herpetologiczny) Rana dalmatina ściśle chroniony gatunek europejskiego płaza należącego do żab brunatnych;

żaba moczarowa n
moor frog
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych;

żaba trawna n
common frog
(herpetologia, herpetologiczny) Rana temporaria Linnaeus, płaz z rodziny żabowatych o szerokim zasięgu występowania w większej części Europy i zachodniej Azji;

żabi skok ˈʒabʲi ˈskɔk idiom
and a jump hop skip
(potocznie, potoczny) bardzo blisko

żabio adv
froglike frogly
na sposób żab, po żabiemu

żabiru afrykański ʒaˈbʲiru ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
Saddle-billed Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus senegalensis Shaw, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru amerykański ʒaˈbʲiru ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
Jabiru
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria Lichtenstein, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru argentyński ʒaˈbʲiru ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci n
Jabiru
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria Lichtenstein, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru czerwononogi ʒaˈbʲiru ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔɟi n
Black-necked Stork
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus asiaticus Latham, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabka ˈʒapka n
breaststroke
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;
clothespin
spinka do przypinania prania do sznurka
froggy
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
angler
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka;

żabogłów n
tadpole fish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Raniceps raninus, gatunek ryby morskiej;

żabojad ʒaˈbɔjat n
frog-eater Froggy
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz

żabot n
jabot ruffle
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;

żachnąć się ˈʒaxnɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ v
bridle up flounce snort
gwałtownym ruchem wyrazić oburzenie, niezadowolenie, sprzeciw, zniecierpliwienie, itp.

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
no none
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
sail canvas
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żagiel łaciński ˈʒaɟɛl waˈʨ̑ĩj̃sʲci n
lateen lateen sail
rodzaj trójkątnego żagla opartego na krótkim maszcie, używany głównie na Morzu Śródziemnym;

żagiew ˈʒaɟɛf n
torch
płonący kawał drewna

żagiew łuskowata ˈʒaɟɛf ˌwuskɔˈvata n
Polyporus squamosus
(mikologia, mikologiczny) gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
sailing ship tall ship
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;
skalar
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) skalar;

żaglowiec wysoki n
Orinoco angelfish altum angelfish deep angelfish
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pterophyllum altum, gatunek ryby słodkowodnej z rodziny pielęgnicowatych, hodowanej również w akwariach;

żaglowy ʒaɡˈlɔvɨ adj
sailcloth
dotyczący żagla, związany z żaglem lub z żaglami
sailing ship
wyposażony w żagle

żaglówka ʒaɡˈlufka n
sailing boat sailboat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;

żak n
fyke net fryke fyke-net
(rybołówstwo, rybacki) sieć rozpięta na obręczach;

żakard n
Jacquard machine
(technologia, technika, techniczny) (włókiennictwo) (środowiskowy) mechanizm przesmykowy umożliwiający sterowanie pojedynczymi nitkami osnowy;

żako ˈʒakɔ n
African Grey Parrot African grey parrot
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

żal ʒal n
regret grief sorrow remorse bitterness compunction
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żaluzja ʒaˈluzʲja n
louver Venetian blind jalousie shutter
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

żandarm ˈʒãndarm n
gendarme
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żandarmeria ˌʒãndarˈmɛrʲja n
military police MP
policja wojskowa

żar ʒar n
ardour fervour passion
(przenośnie, przenośnia) silne emocje, gwałtowne uczucia
ember
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa
heat
gorące powietrze

żararaka n
jararaca
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny grzechotników

żardiniera n
jardiniere
(ogrodnictwo, ogrodniczy) rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
jargon
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żarliwie adv
earnestly fervently
z wielkim zapałem

żarliwość ʒarˈlʲivɔɕʨ̑ n
fervour earnestness
cecha tego, kto jest żarliwy

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
fervent ardent passionate zealous eager fervid
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żarna ˈʒarna n
quern
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej

żarnik n
filament
(elektryczność) drucik w żarówce emitujący światło

żart ʒart n
joke jest
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartobliwie ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ adv
jokingly playfully
humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
tongue-in-cheek jocular
często żartujący

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
joke jest kid
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
joker
ktoś lubiący żartować

żarzenie n
incandescence
(rzeczownik odczasownikowy) od żarzyć

żarówka ʒaˈrufka n
bulb light bulb lightbulb
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;
(potocznie, potoczny) elektryczne źródło światła, które przypomina żarówkę (1.1), bez względu na element świecący.

żarłoczność n
voracity voraciousness
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
gluttonous voracious
odznaczający się ogromnym apetytem

żarłok ˈʒarwɔk n
glutton
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żałoba ʒaˈwɔba n
mourning bereavement
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałobnik n
mourner
uczestnik pogrzebu

żałobny ʒaˈwɔbnɨ adj
funeral mourning
wyrażający żal po śmierci bliskiej osoby

żałosny ʒaˈwɔsnɨ adj
miserable
wyrażający żal, smutek
pathetic
wzbudzający politowanie lub pogardę

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
begrudge
skąpić, niechętnie wydawać na coś pieniądze; niechętnie dawać coś komuś
feel sorry for repent pity
okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł
regret
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym
regret repent
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad

żałośnie ʒaˈwɔɕɲɛ adv
miserably mournfully piteously
w sposób żałosny

żałość n
dolefulness woe
uczucie dojmującego smutku, żalu

żbik ʒbʲik n
wildcat
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;

że ʒɛ conjunction
so that
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym
that
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żeberko ʒɛˈbɛrkɔ n
rib
(spożywczy) porcja mięsa z żebrami

żebractwo n
mendicity mendicancy beggary vagrancy
proszenie w miejscu publicznym o wsparcie materialne w sytuacji biedy

żebraczy adj
mendicant
związany z żebractwem, dotyczący żebractwa

żebrak ˈʒɛbrak n
beggar panhandler
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
beg
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
rib
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żebrowy adj
costal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący żebra lub żeber

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
in order to so that to so as
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeby tylko
provided
wyraża cel, którego minimalnym warunkiem osiągnięcia jest to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

żegadło n
branding iron
narzędzie do piętnowania

żeglarstwo n
sailing
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
yachtsman sailor
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
sail
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu, szczególnie żaglowym

żeglowność ʒɛɡˈlɔvnɔɕʨ̑ n
navigability
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przydatność rzeki, jeziora itp. do ruchu statków

żeglowny adj
navigable
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zdatny do żeglugi; taki, przez który można przepłynąć statkiem

żegluga ʒɛɡˈluɡa n
ship transport
(marynarka) transport wodny

żegnać v
bid farewell say goodbye
wypowiadać słowa, czynić gesty pożegnania rozstając się z kimś

żel ʒɛl n
gel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel do golenia n
shaving gel
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze przed goleniem zmieniająca się w pianę zapobiegającą podrażnieniom

żel po goleniu n
after shave gel
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze po zgoleniu zarostu

żel pod prysznic ˈʒɛl pɔt‿ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
shower gel
mydło w płynie przeznaczone do używania podczas kąpieli pod prysznicem

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gelatin gelatine
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelatyna wybuchowa n
blasting gelatin gelignite gelly
(technologia, technika, techniczny) (górnictwo, górniczy) kruszący materiał wybuchowy stosowany głównie w górnictwie, złożony z nitrogliceryny i bawełny kolodionowej

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
iron clothes iron
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
Iron Curtain
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;
fire curtain safety curtain
(technologia, technika, techniczny) dodatkowa kurtyna zabezpieczająca widownię przed pożarem

żelaznoboki adj
ironside
(historia, historyczny, historycznie) jako przydomek władców → dzielny, odważny

żelaznoboki n
ironside
(historia, historyczny, historycznie) XVII w. członek doborowej jazdy parlamentu uzbrojonej jak arkebuzeria, zorganizowanej przez Crommwella podczas angielskiej wojny domowej pomiędzy stronnikami króla a parlamentem

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
iron
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo
dotyczący żelaza

żelazo ʒɛˈlazɔ n
cold steel
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) broń biała
iron
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelazochrom ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m n
ferrochrome
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością chromu

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
ferrosilicon
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu;

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
ferromanganese
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelazostop ˌʒɛlaˈzɔstɔp n
ferroalloy
(chemia, chemiczny) stop żelaza z innymi pierwiastkami chemicznymi;

żelazowiec ˌʒɛlaˈzɔvʲjɛʦ̑ n
group 8 element
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny z grupy 8 układu okresowego;
iron group element
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny z pierwszej triady VIII grupy pobocznej układu okresowego

żelaźnik ʒɛˈlaʑɲik n
bully tree
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny sączyńcowatych

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
reinforced concrete ferroconcrete
= (budownictwo) żelazobeton;

żelbetowy ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ adj
concrete
wykonany z żelbetu

żeliwiak ʒɛˈlʲivʲjak n
cupola furnace
piec hutniczy stosowany do wytopu żeliwa;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
cast iron
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żelka n
gummi gummi candy
(spożywczy) żelatynowy cukierek;

żenada ʒɛ̃ˈnada n
shame
wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie

żeneta ʒɛ̃ˈnɛta n
genet
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;

żeniszek ʒɛ̃ˈɲiʃɛk n
whiteweed
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny astrowatych;

żenujący adj
embarrassing pathetic
wprawiający w zakłopotanie, krępujący, onieśmielający, zawstydzający

żerdź ʒɛrʲʨ̑ n
pole perch
długa, prosta gałąź lub cienki pień

żeremie ʒɛˈrɛ̃mʲjɛ n
beaver lodge
(zoologia, zoologiczny) siedlisko bobra;

żerować v
go on the bum
(potocznie, potoczny) prowadzić nieuczciwe działania dla swoich korzyści
scavenge
(biologia, biologiczny) zdobywać i spożywać pokarm

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
token token coin
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

żeń-szeń ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ n
ginseng
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
feminine
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
gigolo
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami

żleb ʒlɛp n
couloir
wcięcie w górskim stoku ze stromymi ścianami;

żmija ˈʒmʲija n
viper adder
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żmije właściwe n
viperine
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperinae Oppel, podrodzina węży w obrębie rodziny żmijowatych;

żmijowate n
viper
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperidae Oppel, rodzina węży w obrębie nadrodziny Elapoidea;

żmijowiec zwyczajny ʒmʲiˈjɔvʲjɛʣ̑ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
blueweed viper's bugloss
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji;

żmijówka ʒmʲiˈjufka n
snake wine
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce

żmudny ˈʒmudnɨ adj
arduous
taki, który wymaga dużo czasu, pracy i cierpliwości

żniwa ˈʒʲɲiva n
harvest
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żniwiarz ˈʒʲɲivʲjaʃ n
harvester reaper
osoba pracująca przy żniwach

żniwo ˈʒʲɲivɔ n
death toll toll
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, (także, też) jako zysk materialny
harvest harvest crop yield
(przestarzałe, przestarzały) dojrzałe zboże, gotowe do zżęcia

żona ˈʒɔ̃na n
wife
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
married
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
juggler
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglować v
juggle
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
daffodil jonquil
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żonkilowy ˌʒɔ̃ŋʲciˈlɔvɨ adj
jonquil
mający kolor żółty, taki jak kolor kwiatu narcyza żonkila

żonobijka n
wifebeater
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) męska koszulka na ramiączkach; bezrękawnik męski

żonobójca n
uxoricide
zabójca własnej żony

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
georgette
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołd ʒɔwt n
pay
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę;

żołna n
bee-eater
(ornitologia, ornitologiczny) Meropidae, ptak z rzędu kraskowych

żołnierski adj
military soldier
dotyczący żołnierza, związany z żołnierzem

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
soldier
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
stomach
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
gastric
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
acorn
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
clubs
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach;
glans acorn
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żołędnica n
dormouse
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju żołędnica (1.1)

żołędziowy ˌʒɔwɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
acorn
dotyczący żołędzi, owoców dębu

żreć ʒrɛʨ̑ v
gobble guzzel guzzle
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie

żrący adj
caustic corrosive
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
zouave
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2)
zouaves
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;

żubr ʒupr̥ n
wisent European bison
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żubr europejski n
European bison wisent
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;

żubroń n
zubron
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec żubra z bydłem domowym;

żubrówka n
Bison Grass Vodka zubrowka
(spożywczy) aromatyzowana wódka destylowana na bazie żyta i wywaru z turówki wonnej;
holy grass sweet grass
(botanika, botaniczny) Hierochloë odorata L., gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych;

żuchwa ˈʒuxfa n
mandible jawbone maxilla
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuchwowy adj
mandibular
(anatomia, anatomiczny) związany z żuchwą, dotyczący żuchwy

żujka n
cud
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy

żuk ʒuk n
beetle bug
(potocznie, potoczny) chrząszcz
scarab scarab beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;

żuk gnojowy n
Dor earth-boring dung beetle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Geotrupes stercorarius Linnaeus, chrząszcz z rodziny gnojarzowatych;

żul ʒul ˈʒulɛ n
filcher pilferer hoodlum petty thief
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) chuligan lub drobny przestępca

żulia ˈʒulʲja n
hoodlum
(pospolicie) środowisko żuli, grupa żulików

żuraw ˈʒuraf n
crane
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;
shadoof
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni;

żuraw biały ˈʒurav ˈbʲjawɨ n
Siberian crane
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
cranberry
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żurawina błotna n
bog cranberry small cranberry swamp cranberry
(botanika, botaniczny) Oxycoccus palustris L. = Vaccinium oxycoccos L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych;

żurawiowe n
gruiform
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gruiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, nie posiadających wola;

żurawię n
young crane
pisklak żurawia

żurnal ˈʒurnal n
fashion magazine
czasopismo związane tematycznie z modą

żuwaczka ʒuˈvaʧ̑ka n
insect mandible
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;

żuć ʒuʨ̑ v
chew masticate chomp munch
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żużel ˈʒuʒɛl n
motorcycle speedway speedway
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) sport żużlowy, zawody motocyklowe;
slag
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali;

żużlowiec ʒuʒˈlɔvʲjɛʦ̑ n
speedway rider
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający sport żużlowy

żwacz ʒvaʧ̑ n
masseter
(anatomia, anatomiczny) mięsień żuchwy;
rumen
(zoologia, zoologiczny) jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwawy ˈʒvavɨ adj
lively
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
gravel
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

żwirowiec ʒvʲiˈrɔvʲjɛʦ̑ n
pratincole
(ornitologia, ornitologiczny) ptaki z podrodziny żwirowcowatych;

żwirowiec łąkowy n
collared pratincole common pratincole red-winged pratincole
(ornitologia, ornitologiczny) Glareola pratincola, gatunek średniego ptaka z rodziny żwirowcowatych

żwirownia ʒvʲiˈrɔvʲɲa n
gravel pit
odkrywkowa kopalnia żwiru

żwirowy ʒvʲiˈrɔvɨ adj
gravelly
dotyczący żwiru, związany ze żwirem

żwirówka ʒvʲiˈrufka n
gravel road
(potocznie, potoczny) droga pokryta warstwą ubitego żwiru

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
ryegrass
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
life
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życie społeczne n
social life
(ekologia, ekologiczny) (socjologia, socjologiczny) ogół zjawisk wynikających ze wzajemnych oddziaływań jednostek (zarówno ludzi, jak i innych organizmów) oraz ich zbiorowości przebywających na wyodrębnionej przestrzeni

życiorys ʒɨˈʨ̑ɔrɨs n
memoir
opis czyjegoś życia i czyjejś działalności

życiowy ʒɨˈʨ̑ɔvɨ adj
vital living
związany z życiem, dotyczący życia

życzenia ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa n
greetings wishes
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wish
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

życzliwość ʒɨʧ̑ˈlʲivɔɕʨ̑ n
kindness
przyjazny stosunek do innych

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
benevolent
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
wish
składać życzenia

żyd ʒɨt n
Jew
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydek n
kike yid
(pogardliwie, pogardliwy) lub (żartobliwie) o wyznawcy judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
Jewish
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci n
Yiddish
(język) jidysz

żydowskość ʒɨˈdɔfskɔɕʨ̑ n
Jewishness
ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej

żylak ˈʒɨlak n
varice
(medycyna, medyczny) nadmierne rozszerzenie żyły;

żyletka ʒɨˈlɛtka n
razor blade
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żylny adj
venous
(anatomia, anatomiczny) związany z żyłą, dotyczący żyły

żyrafa ʒɨˈrafa n
giraffe camelopard
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrafiarnia ˌʒɨraˈfʲjarʲɲa n
giraffe house
(zootechnika, zootechniczny) miejsce hodowli żyraf

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
chandelier
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyrant ˈʒɨrãnt n
endorser
(ekonomia, ekonomiczny) osoba poręczająca za kogoś spłatę sumy wekslowej;

żyro ˈʒɨrɔ n
giro
(handel, handlowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) poręczenie zobowiązania przez żyranta;

żyro- ˈʒɨrɔ
gyro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem

żyrobus ʒɨˈrɔbus n
gyrobus
(motoryzacja) autobus czerpiący energię z koła zamachowego,

żyrondysta n
Girondist
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

żyropilot n
iron quartermaster
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie elektromechaniczne, które zastępuje sternika

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
gyroscope
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyroskopowy ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ adj
gyroscopic
(przymiotnik) od żyroskop

żyrować v
endorse countersign indorse
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie
guarantee
(handel, handlowy) poręczać spłatę sumy wekslowej za osobę pożyczającą pieniądze

żytni ˈʒɨtʲɲi adj
rye
dotyczący żyta (Secale L.)
wykonany z ziarna żyta

żyto ˈʒɨtɔ n
rye
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywa pagina ˈʒɨva paˈɟĩna n
catchword running head running title
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);

żywcem adv
alive
tak, że ktoś lub coś żyje podczas pewnej czynności, której jest obiektem

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
quicksilver
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
resin gum
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiciel n
host
(biologia, biologiczny) organizm żywiący pasożyta
provider
ten, kto żywi lub utrzymuje

żywicować v
tap
wydobywać żywicę z drzew iglastych

żywiczarz n
resin burner
(leśnictwo) robotnik leśny żywicujący drzewa

żywiczny adj
resinous
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

żywienie ʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
nutrition
(rzeczownik odczasownikowy) od żywić

żywieniowiec n
dietician dietitian
specjalista w dziedzinie żywienia

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
nutritional
związany z żywieniem, dotyczący żywienia

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
element
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywiołowo adv
zestfully
w sposób żywiołowy

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
food
ogół produktów spożywczych;

żywo adv
animatedly briskly dapperly peartly
w sposób energiczny
beamishly brightly livelily vividly
ukazując jaskrawość, dając blask
keenly strongly
z duży natężeniem

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
comfrey
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

żywokost lekarski n
Quaker comfrey boneset common comfrey consound cultivated comfrey knitbone
(botanika, botaniczny) Symphytum officinale L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny ogórecznikowatych;

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
hedge
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywot ˈʒɨvɔt n
life
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych
(książkowy) życie, istnienie

żywotnik ʒɨˈvɔtʲɲik n
Thuja
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście;

żywotnik zachodni n
eastern white cedar northern white-cedar
(systematyka) (botanika, botaniczny) Thuja occidentalis L., gatunek drzewa z rodziny cyprysowatych;

żywotnikowiec japoński n
hiba
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Thujopsis dolabrata L. f., gatunek drzewa ozdobnego z rodziny cyprysowatych, pochodzącego z wyspy Honsiu

żywy ˈʒɨvɨ adj
alive living
przejawiający oznaki życia
lively vivacious
żwawy, szybki
living alive
będący w użyciu
vivid alive
jasny, jaskrawy, niestonowany

żywy duch n
living soul not a soul
jakakolwiek osoba

żywy inwentarz n
livestock
(rolnictwo, rolniczy) ogół zwierząt hodowlanych w gospodarstwie

żywy obraz n
spitting image
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś

żyzność ˈʒɨznɔɕʨ̑ n
fecundity fertility fruitfulness richness
cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej

żyzny ˈʒɨznɨ adj
fertile fecund rich opulent
(rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów
fruitful fertile fecund opulent rich
(rolnictwo, rolniczy) dający wysokie plony

żyć ʒɨʨ̑ v
live
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyć jak pies z kotem ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m v
lead a cat-and-dog life
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
live in clover
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym

żyć na kartę rowerową ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkartɛ ˌrɔvɛˈrɔvɔ̃w̃ v
shack up
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu

żyć na kocią łapę ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkɔʨ̑ɔ̃w̃ ˈwapɛ v
shack up
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨʨ̑ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
to live like a lord
żyć luksusowo, wystawnie

żyć od pierwszego do pierwszego v
live from hand to mouth live hand to mouth live paycheck to paycheck wagecuck
żyć na granicy płynności finansowej, bez oszczędności, z pensją ledwo wystarczającą na pokrycie bieżących wydatków

żyła ˈʒɨwa n
vein
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;
(technologia, technika, techniczny) jedna z części przewodzących kabla elektrycznego;

żyła nieparzysta n
azygos vein
(anatomia, anatomiczny) naczynie żylne przebiegające od dołu do góry na tylnej ścianie klatki piersiowej, po prawej stronie aorty piersiowej i przewodu piersiowego

żyła udowa n
femoral vein
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
hepatic portal vein
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby;

żyłka n
fishing line
cienka, mocna nić
flair knack
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego

żyźnica n
button-grass oatgrass
(botanika, botaniczny) Arrhenatherum P.Beauv., rodzaj trawy dającej wysokowartościowe siano;
longan tree
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dimocarpus longan Lour., gatunek tropikalnego drzewa owocowego z rodziny mydleńcowatych;

żyźnie ˈʒɨʑɲɛ adv
fecundly fertilely richly
o glebie: w sposób umożliwiający obfity wzrost roślin na niej

żółcień chinolinowa ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌxʲĩnɔlʲĩˈnɔva n
quinoline yellow
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, zielonkawożółty barwnik spożywczy;

żółcień pomarańczowa ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔva n
sunset yellow
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) żółtopomarańczowy syntetyczny barwnik azowy stosowany do barwienia żywności;

żółcinek n
yellow bat
(zoologia, zoologiczny) nietoperz z rodzaju żółcinków (1.1)

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
biliary bilious choleic
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółta febra n
yellow fever yellow jack
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
yellow card
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
jaundice icterus
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtaczkowy adj
jaundiced
(medycyna, medyczny) związany z żółtaczką, dotyczący żółtaczki; typowy dla żółtaczki

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
yellowish
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtko ˈʒuwtkɔ n
yolk egg yolk
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów

żółtlica drobnokwiatowa n
gallant soldier potato weed quickweed
(botanika, botaniczny) Galinsoga parviflora Cav., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

żółto adv
yellowly
z użyciem żółtej barwy, z obecnością żółci

żółto-niebieski adj
yellow-blue
taki, który ma dwa kolory: żółty i niebieski

żółto-szary adj
yellow-gray
taki, który ma dwa kolory: żółty i szary

żółtodziób ʒuwˈtɔʥ̑up n
layman
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator

żółtonogi adj
yellow-legged
taki, który ma żółtą nogę lub nogi

żółtoskrzydły ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ adj
yellow-winged
taki, który ma żółte skrzydła; posiadający skrzydła koloru żółtego

żółty ˈʒuwtɨ adj
yellow
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
company union yellow union
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
testudo testudo formation tortoise formation
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1);
tortoise turtle sea turtle terrapin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
turtle
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲʨ̑i n
leopard tortoise
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates

żółw lądowy ˈʒuwf lɔ̃nˈdɔvɨ n
tortoise
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest ląd

żółw morski ˈʒuwf ˈmɔrsʲci n
sea turtle turtle
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze

żółw skórzasty ˈʒuwf skuˈʒastɨ n
leatherback turtle lute turtle
(zoologia, zoologiczny) (systematyka) Dermochelys coriacea, gatunek gada z monotypowej rodziny żółwi skórzastych;

żółw słoniowy n
Galápagos tortoise
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Chelonoidis niger, gatunek żółwia z rodziny żółwi lądowych, występujący na wyspach Galapagos;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku żółw słoniowy (1.1)

żółw zielony n
green sea turtle green turtle
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Chelonia mydas, gatunek gada z rodziny żółwi morskich;
(zoologia, zoologiczny) osobnik z gatunku żółw zielony (1.1)

żółwi ˈʒuwvʲi adj
tortoise turtle
związany z żółwiem lub żółwiami

żółwik ˈʒuwvʲik n
fist bump dap knuckle bump
(potocznie, potoczny) lekkie uderzenie się pięściami dwojga osób w geście np. powitania

żółwim krokiem ˈʒuwvʲĩm ˈkrɔcɛ̃m adv
at a turtle's pace
bardzo wolno

żółć ʒuwʲʨ̑ n
bile gall
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądanie ʒɔ̃nˈdãɲɛ n
request
kategorycznie wyrażone życzenie

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
demand
domagać się czegoś kategorycznie

żądlić v
sting
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbijać żądło

żądny adj
greedy hungry thirsty
pragnący czegoś w sposób niepohamowany

żądza ˈʒɔ̃nʣ̑a n
desire
silne pragnienie, chęć
lust desire
fizyczne pożądanie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
sting stinger
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żłobek ˈʒwɔbɛk n
nursery
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia;

żłobić ˈʒwɔbʲiʨ̑ v
furrow
o czasie: powodować powstawanie zmarszczek na twarzy lub zmiany w psychice
furrow groove
wycinać rowki, wgłębienia

żłób n
manger
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni

żłóbek ˈʒwubɛk n
crib
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami

”
”
cudzysłów zamykający

„
“
cudzysłów otwierający