Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrika
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) stolica Ghany;

Albania alˈbãɲja pn
Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Aljeria
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Repoblika Aljeriana demôkratika sy entim-bahoaka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antiga-sy-Barboda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

August ˈawɡust pn
agositra
imię męskie;

Australia awˈstralʲja pn
Aostralia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Azja ˈazʲja n
Azia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belzika
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
Borneo
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botsoana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brussel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Bóg buk n
Andriamanitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Chiny ˈçĩnɨ pn
Sina
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
sinoa
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Dania ˈdãɲja pn
Danmarka
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Dekalog dɛˈkalɔk n
Didy Folo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie i judaizmie: dziesięć przykazań Bożych;

Egipt ˈɛɟipt pn
Egypta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ekoatera
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiopia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Eorôpa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlandy
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Frantsa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Germanin n
alema
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Groenlanda
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Ginea Ekoatoriala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Halloween n
Halôhinina
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hôlandy Nederlandy
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
India
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Islamska Republika Afganistanu pn
Repoblika islamikan' Afganistana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Jehowa pn
Jehovah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy.

Jezus ˈjɛzus n
Jesoa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Kairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Korea Avaratra
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
fiangonana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Eglizy Katolika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituania
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagasikara
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Mohammed
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majotta maˈjɔtːa n
Mahori
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Meksika
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej;

Modlitwa Pańska pn
Ray-nay any an-danitra
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Môsikao
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
ngalingaly
człowiek czarnoskóry

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Allemana
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
alema
naród niemiecki

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
alema
człowiek narodowości niemieckiej

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
New Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
taom-baovao
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Ranomasimbe Pasifika
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Ôseania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Ray-nay any an-danitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Firenena Mikambana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Polska ˈpɔlska pn
Polonia Pôlôna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Republika Argentyńska pn
Repoblika Arjentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Repoblika federalin'i Alemaina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Repoblikan'i Afrika Afovoany
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rosia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Syrakuzy pn
Syracuse
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Siria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Soisa
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Soeda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Tahitańczyk n
fiteny tahisiana
mieszkaniec wyspy Tahiti

Tamil n
tamily
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
Okraina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Firaisana Eorôpeanina
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich;

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
fidiovana
ubikacja

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Paska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikibolana
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wyspa Wielkanocna pn
Nosin’i Paska
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Nosy Kook
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

a a conjunction
ary
…uzupełniania

a także a‿ˈtaɡʒɛ
ary
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
mpitandrina
osoba zarządzająca czymś

adres ˈadrɛs n
ladiresy
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
ladiresy
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy
umieszczać adres na liście, przesyłkę

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
fiteny afrikaans
język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
mpilalao
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
tsindrona volamena
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

albo ˈalbɔ conjunction
na
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
aleloia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

ambasada ˌãmbaˈsada n
ambasady
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ananas ãˈnãnas n
mananasy
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1)

ananasowy adj
mananasy
dotyczący ananasów, związany z ananasami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
anglisy
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
anglisy
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

ani ˈãɲi conjunction
na
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibakterianina manala bakteria
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ela
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

apteka apˈtɛka n
famoaham-panafody
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
famoaham-panafody
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

architektura ˌarçitɛkˈtura n
maritrano
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

argentan arˈɡɛ̃ntãn n
alema
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku;

aria ˈarʲja n
rivotra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arkusik n
mibolisatra
(zdrobniale) od: arkusz

armata arˈmata n
tafondro
działo o długiej lufie;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
angiangy
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenika
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

astma ˈastma n
sefo
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astrônômia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
ranomainty
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania;

aura ˈawra n
rivotra
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;
nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie
fotoana
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych

auto ˈawtɔ n
fiara
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autostrada ˌawtɔˈstrada n
lala-masaka
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autiste
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awantura ˌavãnˈtura n
miady
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awokado ˌavɔˈkadɔ n
mpisolovava
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką

ba ba interjection
tsara
wyrażenie nierealności planów, marzeń, itp.
wyrażenie zakłopotania

ba ba particle
tsara
…zapowiadająca kontynuację i wzmocnienie poprzedniej wypowiedzi

bakłażan bakˈwaʒãn n
baranjely
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
baranjely
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana

banan ˈbãnãn n
akondro
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

barwić ˈbarvʲiʨ̑ v
loko
nadawać barwę, zabarwiać

barwny ˈbarvnɨ adj
loko
o kolorze innym niż biały lub czarny

bałwan ˈbawvãn n
alòna
(książkowy) spieniona fala morska

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
afa-manoatra
bez sił, niezdolny do walki
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

beż bɛʃ n
beg
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem

beżowo bɛˈʒɔvɔ adv
beg
(odprzymiotnikowy) → beżowy

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beg
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

białawy bʲjaˈwavɨ adj
fotsifotsy
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
tapotsiny
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

biały ˈbʲjawɨ adj
fotsy
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biel bʲjɛl n
botsatsaka
biały kolor;

bijatyka n
miady
bójka z udziałem większej liczby osób

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biôgrafia
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
bioluogėjė
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biskup ˈbʲiskup n
eveka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, najczęściej kieruje diecezją;

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
mandrehitra
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;

biznes ˈbʲiznɛs n
kanonkanona
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

blady ˈbladɨ adj
fotsy
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie

bobowate n
pitipoa
(systematyka) (botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
falamakavava
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały

bocianica ˌbɔʨ̑ä̃ˈɲiʦ̑a n
falamakavava
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
harena
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogini bɔˈɟĩɲi n
andriamanibavy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego

brat brat n
rahalahy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
anadahy
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;

broda ˈbrɔda n
saoka
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

brunatny brũˈnatnɨ adj
fiana
mający kolor ciemnobrązowy

brydż brɨʧ̑ n
tetezana
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brzydal n
ratsy tarehy
człowiek brzydki

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
ratsy tarehy
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brąz brɔ̃w̃s n
alimo
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
fiana
mający kolor brązu;
alimo
wykonany z brązu, zrobiony z brązu

budownictwo n
maritrano
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych

bufiasty buˈfʲjastɨ adj
feno
mający bufy lub kształt bufy, szeroki, obszerny

bug bak n
manadala
(informatyka, informatyczny) błąd w programie;

bukować buˈkɔvaʨ̑ v
boky
(potocznie, potoczny) rezerwować miejsce w samolocie, pociągu, hotelu itp.

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
zaikakelim-pamoahankevitra
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

buzia ˈbuʑa n
tarehy
(potocznie, potoczny) twarz
vava
(potocznie, potoczny) usta

być może
angamba
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

bądź bɔ̃ɲʨ̑ conjunction
na
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
maty vady
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
elatra
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
fòtaka
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
fotaka
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
fotaka
niezwykle szybki

cały ton ˈʦ̑awɨ ˈtɔ̃n n
feo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;

cecha ˈʦ̑ɛxa n
fananana
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
biriky
wykonany z cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
biriky
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
simenitra
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
simenitra
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

chemia ˈxɛ̃mʲja n
simia
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
sinoa
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈçĩj̃sʲci n
sinoa
język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
dipaina
pieczywo z mąki, wody i drożdży;

chmura ˈxmura n
rahona
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;
(informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje;

chodnik ˈxɔdʲɲik n
sisinabo
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
borera
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chwiać v
vato
poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony

chłop xwɔp n
lehilahy
(potocznie, potoczny) mąż
(potocznie, potoczny) mężczyzna

chłopak ˈxwɔpak n
sipa
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
ny maìzina
stan, w którym jest brak światła, jasności;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
aloka
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kamiao
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
mavesatra
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciżba ˈʨ̑iʒba n
mamotsitra
duża liczba stłoczonych ludzi

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
fasam-bazaha
będący na cmentarzu, odnoszący się do cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
fasam-bazaha
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
aleo ho any
wszystko jedno co; obojętnie który

cud ʦ̑ut n
fahagagana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
siramamy
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;

cukier trzcinowy n
fary
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
vatomamy
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
fanaovan-javamamy
miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukierniczy adj
fanaovan-javamamy
związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa

curry n
karia
(kulinaria) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
tarehy
tarcza zegara

cykada ʦ̑ɨˈkada n
jorery
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
fanitso
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cytoplazma n
sesitsela
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

czarno ˈʧ̑arnɔ adv
ngalingaly
(przysłówek) (odprzymiotnikowy) od: czarny (barwa)

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
mainty
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
mający najciemniejszy możliwy kolor

czas ʧ̑as n
andro fotoana
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

czaszka ˈʧ̑aʃka n
karandoha
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
sokola
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
sokola
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czepiec ˈʧ̑ɛpʲjɛʦ̑ n
masontantely
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
mena
kolor czerwony

czerwono adv
mena
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mena
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
mainty
czarny kolor
czarny strój/ubiór

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
hogo
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
manao ahoana
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
solavady
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
solavady
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
andrina
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czubek ˈʧ̑ubɛk n
vadin-tsaikiro
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
alakamisy
czwarty dzień tygodnia

czy ʧ̑ɨ conjunction
na
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
raha
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
tetitsipika
legalnie przeprowadzony

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
lehilahy
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
ktoś, jakaś osoba
pracownik, podwładny, członek

córka ˈʦ̑urka n
zazavavy
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
tsara
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

dach dax n
tafo
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dalej ˈdalɛj adv
manampy
nie przerywając, ciągle, wciąż

dalszy ˈdalʃɨ adj
manampy
odległy, niebędący najbliższym

damski ˈdãmsʲci adj
barera
przeznaczony dla kobiet
złożony z kobiet

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
fihilana ara-tsokajinteny
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

delfin ˈdɛlfʲĩn n
feso
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;

deszcz dɛʃʧ̑ n
orana ranonorana
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

diabeł ˈdʲjabɛw n
devoly
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamondra
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

dmuchawiec dmuˈxavʲjɛʦ̑ n
famantaranandro
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego

do przodu interjection
alefa
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
ankasoavana
dobre warunki materialne

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
tsara
przyjemnie
w należyty sposób

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
aiza
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
trano
budynek mieszkalny

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
natao tanana
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
mitohitra
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopierdalać ˌdɔpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
manadala
(wulgarnie, wulgaryzm) czepiać się, nagabywać, dręczyć o coś, robić komuś uwagi

dotychczasowy adj
hatramin'izao
taki jaki był dotychczas

drewno ˈdrɛvnɔ n
hazo
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drylować drɨˈlɔvaʨ̑ v
vato
(kulinaria) pozbawiać owoce pestek

drzwi ḍʒvʲi n
varavarambe
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

duch dux n
lolo
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchowy duˈxɔvɨ adj
ara-panahy
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

duszpasterz n
aba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
betsaka
w wielkiej ilości

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
teboka roa
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dyktatura n
fangejana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dym dɨ̃m n
setroka
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
setroka
wydzielać dym

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
mari-pankasitrahana
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dywan ˈdɨvãn n
karipetra
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dziadek ˈʥ̑adɛk n
raibe
ojciec matki
ojciec ojca

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
zaza
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
androany
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
misaotra
…wyrażający wdzięczność

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
feo
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
ampalibe
(spożywczy) ogromny, jadalny owoc drzewa bochenkowego;

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
toe-karena
nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekran ˈɛkrãn n
ampinga
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
aratra
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
fianjadiana
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;

esej n
famelabelaran-kevitra
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

etui n
tranga
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
filazantsara
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
haizina
przypuszczalny, możliwy

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
zava-mahadomelona
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny

figa ˈfʲiɡa n
amontana
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
amontana
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
mamankona
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujące w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiane w basenie Morza Śródziemnego;

fiolet n
volomparasy
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
volomparasy
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
volomparasy
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

fleksja ˈflɛksʲja n
fihilan-teny
(gramatyka) odmiana wyrazów

folklor ˈfɔlklɔr n
angano
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
paompy
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forsa ˈfɔrsa n
foromazy
(potocznie, potoczny) pieniądze

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

foton ˈfɔtɔ̃n n
voan-kazavana
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

frajda ˈfrajda n
fahafinaretana
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frajer ˈfrajɛr n
vorontsiloza
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
fiteny frantsay
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
fiteny frantsay
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

frez frɛs n
bakaka
narzędzie skrawające do obróbki powierzchni

fruwać v
fihitra
poruszać się w powietrzu za pomocą skrzydeł

futerał fuˈtɛraw n
tranga
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

gdy ɡdɨ conjunction
rehefa
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
aiza
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzież ɟʥ̑ɛʃ pronoun
aiza
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację; (książkowy) gdzie

gender n
karazana
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;

genus ˈɡɛ̃nus n
karazana
(matematyka, matematyczny) liczba otworów w rozmaitości topologicznej

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
jeografia
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geszeft n
kanonkanona
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy

glina ˈɡlʲĩna n
feta
(geologia, geologiczny) skała osadowa;

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
feta
sformowany, ulepiony z gliny

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
mamotsitra
miażdżyć

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
ora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
toe-karena
(potocznie, potoczny) gospodarstwo rolne
całokształt działalności gospodarczej
gospodarowanie, zarządzanie czymś

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
rose
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

granat ˈɡrãnat n
ampongabendanitra
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
(spożywczy) owoc granatowca
momba ny sambo
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
ampongabendanitra
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
momba ny sambo
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
amborodao
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
amborodao
mieć wspólną granicę, sąsiadować

groch ɡrɔx n
pitipoa
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

grom ɡrɔ̃m n
ampy
(książkowy) piorun

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
langilangy
grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp.

groszek ˈɡrɔʃɛk n
pitipoa
(kulinaria) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
desambra
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

gruszka ˈɡruʃka n
poara
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
poara
dotyczący gruszek (owoców)

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
hogo
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzejnik n
afo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzmieć v
ampy
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
holatra
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor

grzybek ˈɡʒɨbɛk n
holatra
krótka fryzura damska i (rzadziej) męska

guz ɡus n
fivontosana
(medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu

góra ˈɡura n
tendrombohitra
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

górski ˈɡursʲci adj
tendrombohitra
związany z górami, dotyczący gór

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
fanday
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
noana
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głowa ˈɡwɔva n
loha
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

główka ˈɡwufka n
loha
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główkować v
loha
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

halka ˈxalka n
mibolisatra
część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

handlować xãnˈdlɔvaʨ̑ v
anjara
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług

herbata xɛrˈbata n
dite
napój, napar z herbaty (1.2);

herbata chińska xɛrˈbata ˈçĩj̃ska n
dite
(botanika, botaniczny) (Camellia sinensis) roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
fiteny espaniola
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
fiteny espaniola
romański język używany m.in. w Hiszpanii;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
fahapelahana
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

hotel ˈxɔtɛl n
hotely
budynek do czasowego pobytu za opłatą;

housowy adj
trano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący muzyki house

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
haibolan-dranoka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

i i conjunction
ary sy dia
…łączący słowa i zdania równorzędne

i/lub i‿ˈlup conjunction
sy/na
łącznik pomiędzy warunkami które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
tsifahalalana
brak wiedzy na jakiś ważny temat

imbir ˈĩmbʲir n
fakamalao
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii;

imię ˈĩmʲjɛ n
anarana
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp.

indygo n
aika
kolor ciemnobłękitny

indyk ˈĩndɨk n
vorontsiloza
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

izba ˈizba n
trano
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

ił iw n
feta
(geologia, geologiczny) drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych;

ja ja personalPronoun
aho
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłeczny adj
paoma
dotyczący jabłek (owoców)

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
paoma
(spożywczy) owoc jabłoni

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
paoma
dotyczący jabłek (owoców)

jajko ˈjäjkɔ n
atody
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajo ˈjäjɔ n
atody
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jakby ˈjaɡbɨ particle
saiky
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
toetra
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jama ustna ˈjãma ˈustna n
vava
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
lavabato
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jasny ˈjasnɨ adj
zava
o kolorze: mało intensywny

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
androngo
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawny ˈjavnɨ adj
sàha
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
isa
liczba 1

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
bibindandy
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
fararano
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
lavènona
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych;

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
farihy
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
hisakafo
spożywać, przyjmować pokarmy

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
mokonazy
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

jutro ˈjutrɔ adv
ampitso
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
ampitso
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
ampitso
odnoszący się do przyszłości

kaczka ˈkaʧ̑ka n
angàka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

kadra n
langilangy
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kaktus ˈkaktus n
raiketra
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
kalandrier
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
mpikajy
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kamfora kãw̃ˈfɔra n
ravintsara
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
vato
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
vato
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia

kanon ˈkãnɔ̃n n
tafondro
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty

kapusta kaˈpusta n
salady
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

karaluch kaˈralux n
kalabe
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
mamelona
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

kartofel karˈtɔfɛl n
ovy
(zobacz) ziemniak

kaszta ˈkaʃta n
tranga
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
volontsokola
(potocznie, potoczny) lekko kasztanowy

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
volontsokola
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

kawa ˈkava n
kafe
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3)

kazus ˈkazus n
tranga
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydarzenie powodujące skutki prawne

kciuk cʨ̑uk n
ankihibe
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
ovìana
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
paosy
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometatra
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kingston n
loha
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ubikacja na statku;

klawisz ˈklavʲiʃ n
lakile
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

kleszcz klɛʃʧ̑ n
kongona
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

klif klʲif n
kôrnisy
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klocek ˈklɔʦ̑ɛk n
biriky
dziecięca zabawka o kształcie graniastosłupa

klon jawor ˈklɔ̃nʲ ˈjavɔr n
mamankona
(botanika, botaniczny) Acer pseudoplatanus L., gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych

klub klup n
fiarahamonina
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klucz kluʧ̑ n
lakile
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
przyrząd do otwierania zamka;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
lakile
podstawowy, najważniejszy

klątwa n
loza
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów
życzenie komuś nieszczęścia

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
loza
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych

knieja ˈcɲɛ̇ja n
ala
gęsty las

kobieta kɔˈbʲjɛta n
barera
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kochany kɔˈxãnɨ n
mankafy
osoba bliska, darzona miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
mankafy
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
manao firaisana
odbywać stosunek seksualny z kimś

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
fango
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kafeina
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kokos ˈkɔkɔs n
voaniho
(spożywczy) owoc palmy kokosowej (1.1)

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
voaniho
sporządzony z kokosu

kolor ˈkɔlɔr n
loko
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

komar ˈkɔ̃mar n
moka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
mpandika
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
solosaina ordinatera
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
solosaina
dotyczący komputera, związany z komputerem

konać v
maty
przestawać żyć, umierać w agonii

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
fifantohana
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
fisotroan afaka
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ idiom
valala
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) owady przypominające pasikonika lub szarańczę;

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
rongony
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
kontinènta
dotyczący kontynentu

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
setroka
gęsty, ciemny dym

kopyto kɔˈpɨtɔ n
kitro
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

koral ˈkɔral n
haran-dranomasina
(biologia, biologiczny) koralowiec
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
lalantsara
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
ankabakabaka
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu

koło ˈkɔwɔ n
foina
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

kołysać v
vato
usypiać dziecko, bujając je

koń kɔ̃ɲ n
soavaly
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
fiangonana
(budownictwo) świątynia chrześcijańska;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) czas nabożeństwa

krab krap n
foza
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

krew krɛf n
ra
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;

krowa ˈkrɔva n
omby
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

krykiet ˈkrɨcɛt n
ampipanga
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
kristaly
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

krzywica n
malemy taolana
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
fanta-boboka
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

król krul n
mpanjaka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

królować v
tilikambo
znajdować się wyżej od innych obiektów

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
boky
(potocznie, potoczny) treść książki (1.1) (np. powieść)
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
boky
opasła książka

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
andriambavy
córka króla i/lub królowej
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
volana
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
atranatrana
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kultura kulˈtura n
fomba
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
finoana
dotyczący kultury

kurak ˈkurak n
akoho
młody kogut, kurczak

kurczak ˈkurʧ̑ak n
akoho
(kulinaria) mięso z kurczaka (1.1)
większe kurczę (pisklę kury)

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
akoho
pisklę kury

kurek ˈkurɛk n
famepika
(wojskowość, wojskowy) element powodujący odpalenie pocisku wskutek uderzenia iglicą;

kurz kuʃ n
jomoka
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
asidra solfiorika
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
fanontaniana
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwiat kfʲjat n
vonikazo
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
aprily
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwit n
ray
pisemny dowód otrzymania czegoś lub zaświadczenie upoważniające do odbioru czegoś

kłos kwɔs n
sofina
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

laktoza lakˈtɔza n
laktôzy
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
saribakoly
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

las las n
ala
gęste zbiorowisko drzew;

laska ˈlaska n
vorona
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
langilangy
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
fara
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latać ˈlataʨ̑ v
fihitra
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lato ˈlatɔ n
fahavaratra
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
fihitra
przemieszczać się w powietrzu

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
zava-mahadomelona
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
mpitsabo
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekki ˈlɛcːi adj
zava
o małej wadze, małym ciężarze
o słabej sile, niskim natężeniu
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia

lekkoduch n
lolo
(potocznie, potoczny) osoba lekkomyślna

lekkostrawny ˌlɛkːɔˈstravnɨ adj
zava
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony

leksykon n
diksionera
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
angady
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
hakamoana
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
hakamoana
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak;

lepki ˈlɛpʲci adj
mahatadidy betsaka
mający właściwości kleju

lew lɛf n
liona
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lew afrykański n
liona
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku (1.1)

leśny ˈlɛɕnɨ adj
ala
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalisma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
isa
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
grupa o określonej liczebności
zapis liczby (1.1)

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
anona
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
novambra
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listwa ˈlʲistfa n
amborodao
pasek materiału używany do obszywania krawędzi ubrań

liść lʲiɕʨ̑ n
ravina
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) węzeł drzewa, który nie posiada potomków;

lody n
ranomandry
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
rivotra
związany z lotnictwem

lub lup conjunction
na
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lustro ˈlustrɔ n
fitaratra
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lutnia ˈlutʲɲa n
valiha
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

luty ˈlutɨ n
febroary
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lód lut n
ranomandry
(potocznie, potoczny) lodowisko
stały stan skupienia wody;
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
bobo
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
reny
(dawniej, dawny) (także TemplateParserError:LuaError) matka

maj maj n
mey
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
fananana
posiadłość ziemska

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
fananana
dotyczący majątku

malgaski adj
anarana
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

mama ˈmãma n
reny
(potocznie, potoczny) matka

mango ˈmãŋɡɔ n
anaran-kazo
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
(kulinaria) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

marchew ˈmarxɛf n
karaoty
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.;

marchewkowy ˌmarxɛfˈkɔvɨ adj
karaoty
przyrządzony z marchewki, z dodatkiem marchewki

margiel ˈmarʲɟɛl n
marna
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
ahitra
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marmur ˈmarmur n
kanety
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marmurowy ˌmarmuˈrɔvɨ adj
kanety
wykonany z marmuru, zbudowany z marmuru

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
ambangony
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
ambangony
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masowy maˈsɔvɨ adj
gaboka
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
milina fanoratana
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

matka ˈmatka n
reny
rodzic płci żeńskiej;

małpa ˈmawpa n
gidro
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych;

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
moske
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

melodia mɛˈlɔdʲja n
rivotra
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
foza
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;

mgła mɡwa n
zavona
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

miara ˈmʲjara n
refy
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru;
metoda szacowania lub pomiaru
odmierzona ilość
rozmiar

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
tanana
(zdrobniale) od: miasto

miasto ˈmʲjastɔ n
renivohitra
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto stołeczne ˈmʲjastɔ stɔˈwɛʧ̑nɛ n
renivohiny
(urzędowy) miasto pełniące funkcję stolicy

miał mʲjaw n
jomoka
drobne cząstki niektórych substancji stałych

miecz mʲjɛʧ̑ n
antsifotsy
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
fananana
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
refy
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
volana
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

mina ˈmʲĩna n
rivotra
wyraz twarzy

miotła ˈmʲjɔtwa n
borosin-trano
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

miód mʲjut n
fandrama
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
betsantely
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
betsantely
(kulinaria) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
mankafy
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
mankafy
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
mankafy
osoba, którą się kocha
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

mleko ˈmlɛkɔ n
ronono
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu

mleć mlɛʨ̑ v
bakaka
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

moc mɔʦ̑ n
herin'angôvo
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

morela mɔˈrɛla n
aprikaoty
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
aprikaoty
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morze ˈmɔ.ʒɛ n
ranomasina
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;

moskit ˈmɔsʲcit n
moka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;

most mɔst n
tetezana
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

motyl ˈmɔtɨl n
lolo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera;

motylkowate n
pitipoa
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców;

mowa ˈmɔva n
ladiresy
przemówienie, wypowiedź;

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
haizina
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrok mrɔk n
aloka
(przenośnie, przenośnia) ciemne, złe strony charakteru, życia, historii, dziejów
(przenośnie, przenośnia) to, co otacza wydarzenia odległe, zapomniane, niewyjaśnione
ny maìzina
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrozić v
ranomandry
powodować zamrażanie; mocno ochładzać

msza m̥ʃa n
gaboka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mucha ˈmu.xa n
fihitra
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad;

murowany adj
biriky
(budownictwo) zbudowany przez murowanie (z cegły, betonu lub kamienia)

muszka ˈmuʃka n
fihitra
(zdrobniale) mucha; mała mucha

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
Miozolmana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
Miozolmana
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
mozika
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyka ˈmuzɨka n
mozika feon-kira
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muł muw n
fòtaka
naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
savony
zawierający mydło

mydło ˈmɨdwɔ n
savony
substancja używana do mycia i prania

mól mul n
samoina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mąka ˈmɔ̃ŋka n
koba
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
ibaban-tsaiky
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
maritiora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
fampijaliana
zadawać męki, dręczyć

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
lehilahy
dorosły człowiek płci męskiej;

młody ˈmwɔdɨ adj
tanora
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młot mwɔt n
famepika
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
famepika
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
famepika
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
bakaka
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
velona
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

naczelnik n
loha
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
vadin-tsaikiro
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

narkotyk narˈkɔtɨk n
zava-mahadomelona
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
zom-pirenena
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
fofom-bady
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

nasycony adj
voky
pełen czego; będący w stanie sytości

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
vadim-bozo
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
izao dieny izao
w tej chwili; od razu; momentalnie

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
isika samy isika
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
manga
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskozielony ˌɲɛbʲjɛskɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
ohatra tsy ampy
zielony o odcieniu niebieskim

niebo ˈɲɛbɔ n
lanitra
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;

niedaleki adj
akaiky
położony w niedużej odległości

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
kôtsatra
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedorzeczny ˌɲɛdɔˈʒɛʧ̑nɨ adj
tsy mampino
nie do rzeczy, niemający sensu

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
alahady
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
alahady
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli, odświętny

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
maharitra
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niegościnny adj
tsy azo hiainana
taki, który nie jest gościnny

niemal ˈɲɛ̃mal particle
saiky
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
alema
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemniej jednak
na dia izany aza
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
dovy
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyjacielski adj
dovy
związany z nieprzyjacielem militarnym

nieskończoność n
tsiefa
(matematyka, matematyczny) dowolna liczba kardynalna większa od każdej liczby naturalnej
(matematyka, matematyczny) punkt leżący "na horyzoncie" do którego może dążyć funkcja lub ciąg
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną
brak końca i granic w czasie
brak końca i granic w przestrzeni

nieustępliwy adj
mahatadidy betsaka
taki, który łatwo lub wcale nie ustępuje

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
tsifahalalana
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

nieświadomość n
tsifahalalana
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
tokantandroka
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

notatnik nɔˈtatʲɲik n
kahie
zeszyt do zapisków

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
hety
małe nożyce;

nudny ˈnudnɨ adj
mankaleo
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

numer ˈnũmɛr n
isa
(przenośnie, przenośnia) żart, przekręt, oszustwo
egzemplarz czasopisma z daną datą
identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
pozycja w programie (zwykle w cyrku)

o mało ɔ‿ˈmawɔ adv
saiky
(potocznie, potoczny) prawie, ledwo

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
zavatra
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
tarehy
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
taolampanavy
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obrzeże ɔbˈʒɛʒɛ n
amborodao
okolice kończącego się zjawiska czy czynności
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie

obsługa ɔpˈswuɡa n
langilangy
zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś

obłok ˈɔbwɔk n
rahona
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
oseana
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
vinaigitra
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami;

ochra ˈɔxra n
bibidia
barwa żółtobrunatna

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
fitarafana
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbiór ˈɔdbʲjur n
ray
wzięcie czegoś co jest nasze lub przeznaczone dla nas a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)

odbyt ˈɔdbɨt n
fory
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
maty
(eufemistycznie) umierać

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
fianjadiana
wpływać, powodować skutek

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
mangabangabaka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
mangabangabaka
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd.
jomoka
usuwać kurz

odmiana ɔdˈmʲjãna n
fihilan-teny
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odpalać ɔtˈpalaʨ̑ v
afo
wystrzelać

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
mampiseho
tworzyć na podstawie teorii i pamięci

odwet n
tody
odwzajemnienie za zło

odwoływać v
afo
usunąć kogoś z danego stanowiska

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
akanjo
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odzwierciedlać v
fitaratra
przedstawiać dokładnie

oferma n
salady
osoba niezaradna lub niezdarna

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
afo
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

ogniowy adj
afo
odnoszący się do ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
fifantohana
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie

ogórek ɔˈɡurɛk n
kitsaotsao
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
aba
(biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;
(zobacz) ojce
(zobacz) ojcowie → przodkowie
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
założyciel, pierwszy przedstawiciel;

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
Ray-nay any an-danitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
raikèly
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
tanindrazana
kraj, w którym ktoś się urodził;

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
varavarana
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra
oszklony otwór w ścianie

olej ˈɔlɛj n
diloilo
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olewać v
alika
(pospolicie) nie przejmować się czymś lub kimś, wykazując lekceważenie

oliwka ɔˈlʲifka n
oliva
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
owoc oliwki (1.1)

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
oliva volo
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;

omal ˈɔ̃mal adv
saiky
wskazanie, iż do jakiegoś wydarzenia było bardzo blisko

on ɔ̃n personalPronoun
izi
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

oprócz tego ˈɔpruʧ̑ ˈtɛɡɔ
ankoatra izay
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
mitsitra
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orzech ˈɔʒɛx n
vadin-tsaikiro
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzeł ˈɔʒɛw n
voromahery egla
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

ostryga ɔˈstrɨɡa n
masajy
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
afo
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie

owad ˈɔvat n
bibikely
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadzi ɔˈvaʥ̑i adj
bibikely
charakterystyczny dla owada; dotyczący, odnoszący się do owada

owca ˈɔfʦ̑a n
besavily
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
besavily
związany z owcami, pochodzący od owcy

owszem ˈɔfʃɛ̃m particle
eny
odpowiedź twierdząca, potwierdzająca słowa rozmówcy (także na pytanie z partykułą nie)

ołówek ɔˈwuvɛk n
pensily
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
orita
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
manambady
zawrzeć związek małżeński z kobietą

paczka ˈpaʧ̑ka n
mamono
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
halabe
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;
odmiana pasjansa

palec ˈpalɛʦ̑ n
ankihikely
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palić ˈpalʲiʨ̑ v
zava
utrzymywać coś świecącym
setroka
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
zava
dorzucać drewno, węgiel i inne materiały łatwopalne do ognia, aby podtrzymać płomień

pani ˈpãɲi n
Ramatoa
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panierować v
dipaina
(kulinaria) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

papier ˈpapʲjɛr n
taratasy
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;

papuga paˈpuɡa n
boloky
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1)

parafia paˈrafʲja n
fitandremana
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

paragon paˈraɡɔ̃n n
ray
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

parcela n
mamono
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

pasza ˈpaʃa n
mamelona
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszport ˈpaʃpɔrt n
pasipaoro
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
lapa
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pchła pxwa n
parasy
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

perfumy pɛrˈfũmɨ n
ranomanitra
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
olona
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
masajy
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

pestka ˈpɛstka n
vato
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
iray
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pełen ˈpɛwɛ̃n adj
feno
(potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę
cały, napełniony do końca
zaokrąglony

pełno adv
feno
tak, że nic się więcej nie zmieści

pełny ˈpɛwnɨ adj
feno
wypełniony w największym możliwym stopniu

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
goaika
głos wydawany przez koguta

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

piano ˈpʲjãnɔ adv
valihavata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piasek ˈpʲjasɛk n
fasika
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piać pʲjäʨ̑ v
goaika
o kogucie: wydawać charakterystyczny głos

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
holatra
(kulinaria) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
fivarota-mofo
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
aotra
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;

pies pʲjɛs n
alika
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies domowy n
alika
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku (1.1)

piorun ˈpʲjɔrũn n
fotaka
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

pięciolinia n
langilangy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki;

planeta plãˈnɛta n
fajiry
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

plaster ˈplastɛr n
hogo
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych

plaża ˈplaʒa n
morona
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
morona
przeznaczony do noszenia, używania na plaży

pliszka ˈplʲiʃka n
triotrio
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

pluskwa ˈpluskfa n
manadala
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) małe urządzenie służące do podsłuchu;
(środowiskowy) (przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
manadala
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

pobliże pɔˈblʲiʒɛ n
akaiky
miejsce położone blisko czegoś, pobliska okolica

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
manambady
wziąć ślub

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
oroka
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochłaniać pɔˈxwãɲäʨ̑ v
amboadia
łapczywie zjeść lub wypić

podbródek pɔdˈbrudɛk n
saoka
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką

podlewać pɔdˈlɛvaʨ̑ v
rano
zasilać roślinę w wodę

podsłuch ˈpɔtswux n
manadala
urządzenie, którym wykonywany jest podsłuch (1.1) lub (1.2);

poduszka pɔˈduʃka n
ondana
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
gaga
darzyć podziwem

pogoda pɔˈɡɔda n
fotoana
chwilowy stan atmosfery

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
rano
podawać napój

pojmować pɔjˈmɔvaʨ̑ v
mahazo
rozumieć

pokwitowanie ˌpɔkfʲitɔˈvãɲɛ n
ray
potwierdzenie odbioru czegoś

pokój ˈpɔkuj n
fahandriampahalemana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pomarańcz pɔ̃ˈmarãj̃n͇ʧ̑ n
laoranjy
kolor pomarańczowy

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
menapina
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
laoranjy
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
voatabia
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych;
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)

pomidor zwyczajny n
voatabia
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
voatabia
(kulinaria) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomierzyć v
refy
zmierzyć kolejno wiele rzeczy

pomijać pɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
manajanona
nie mówić czegoś, opuścić temat, który chciało lub miało się poruszyć

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
ankoatra izay
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
alatsinainy tinaine tinainy
pierwszy dzień tygodnia;

popiół ˈpɔpʲjuw n
lavènona
szary proch pozostający po spaleniu czegoś

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
anjara
pokonać trudności, rozwiązać problemy

porozumienie ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
anjara
uzgodnienie, zgoda

portfel ˈpɔrtfɛl n
kitapom-batsy
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portretować ˌpɔrtrɛˈtɔvaʨ̑ v
mampiseho
sporządzać portret (plastyczny lub literacki) osoby lub grupy osób

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
efitra
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś

porządny pɔˈʒɔ̃ndnɨ adj
milamina
lubiący porządek
mavesatra
mocny, duży, intensywny

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
fananana
teren i zabudowania należące do kogoś

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
volafotsy
pokrywać coś warstwą srebra

posyłać v
alefa
kierować coś dokądś szybkim ruchem
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś
przekazywać za pośrednictwem

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
sary vongana
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

potokowy adj
mivory
dotyczący potoku, związany z potokiem

potworny adj
ratsy tarehy
bardzo brzydki

potwór ˈpɔtfur n
sampona
straszny stwór

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
tora-
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
harak-ambony
w sposób powierzchowny

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
rivotra habakabaka tsio-drivotra
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
manambady
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pożar ˈpɔʒar n
afo
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożarny adj
afo
(dawniej, dawny) związany z pożarem lub pożarnictwem

praktycznie adv
saiky
blisko stanu rzeczywistego

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
vy
wygładzać ubranie za pomocą żelazka

prawda ˈpravda n
fahamarinana
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
haizina
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawie ˈpravʲjɛ particle
saiky
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

preria n
tanin'ahitra
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

proch prɔx n
jomoka
rozdrobniona, sypka substancja

prosty ˈprɔstɨ adj
sàha
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
niewykształcony; zwykły
równy
łatwy, o niewielkiej trudności

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
Famelana
odpuszczenie czyichś win

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
dovy
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
zavatra
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo
rzecz, obiekt nieożywiony

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
lalantsara
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
loza
klątwa, życzenie komuś źle
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przepadać v
maty
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
faminaniana
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepływać pʃɛˈpwɨvaʨ̑ v
lay
pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
tsiefa
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
mamono
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
sakana
coś, co przeszkadza, utrudnia

przesłać ˈpʃɛswaʨ̑ v
alefa
posłać, wysłać coś dokądś

przesłuchiwać v
fanontaniana
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przeto ˈpʃɛtɔ conjunction
noho izany
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

przewodni adj
lakile
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
hafaliana
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
tanjona
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymuszać v
mahatonga
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli

przypadek pʃɨˈpadɛk n
tranga
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

przystępny adj
sàha
łatwy do zrozumienia

przysyłać pʃɨˈsɨwaʨ̑ v
alefa
dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca

przytulia n
antsibe
(botanika, botaniczny) pnąca lub płożąca się roślina rosnąca w zbożu;

przód pʃut n
loha
część frontowa

próba ˈpruba n
manandrana
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
manandrana
starać się coś zrobić

próżnia ˈpruʒʲɲa n
mangabangabaka
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

psuć psuʨ̑ v
manalemy
pogarszać

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
tantely
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
varimbazaha
roślina zbożowa z rodzaju (1.1)

pszeniczny adj
varimbazaha
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
varimbazaha
odnoszący się do pszenicy; pszeniczny
zrobiony z ziarn pszenicy

ptak ptak n
vorona
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptaszek ˈptaʃɛk n
kongona
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
volomparasy
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
efitra
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
efitra
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni

pytanie pɨˈtãɲɛ n
fanontaniana
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
zagadnienie, problem

pył pɨw n
jomoka
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu;
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu

półka ˈpuwka n
talantalana
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
mamatonalina
godzina 24:00

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
sàha
płaska powierzchnia

płeć pwɛʨ̑ n
lahi-vavy
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
lelàfo
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

radość ˈradɔɕʨ̑ n
hafaliana
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

ramka ˈrãmka n
amborodao
obramowanie w tekście

raptem ˈraptɛ̃m adv
fotsiny
(potocznie, potoczny) nie więcej niż

ratownik raˈtɔvʲɲik n
mpanavotra
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

raz 'razɨ ras n
tranga
okoliczność, ewentualność

rdzawoczerwony ˌrʣ̑avɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
volontsokola
mający kolor czerwony o odcieniu rdzawym

redukować v
afo
likwidować etaty pracownicze
manala
powodować zmniejszenie czego

refleksja n
fieritreretana
głębsze zastanowienie się

regał ˈrɛɡaw n
talantalana
mebel z półkami

rekin ˈrɛcĩn n
akio
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
fananana
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
fanavaozana
doprowadzenie do stanu użyteczności

republika rɛˈpublʲika n
repoblika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
fanjakan' i Baroa
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy;

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
boky
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

robak ˈrɔbak n
manadala
(potocznie, potoczny) owad bądź bezkręgowiec, zwłaszcza o obłym kształcie i miękkim ciele

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
manao ba
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać

rock rɔk n
vato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
karazana
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rok rɔk n
herintaona taona
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
kanonkanona
(potocznie, potoczny) interes, sprawa

ropuch n
sabakaka
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy

ropucha rɔˈpuxa n
sabakaka
(zoologia, zoologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
ando
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
fihitra
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
mahazo
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozwaga rɔzˈvaɡa n
fieritreretana
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
volavelona
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

ryba ˈrɨba n
trondro
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
pensily
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rzecz ʒɛʧ̑ n
zavatra
wytwór materialny, przedmiot

rzeka ˈʒɛka n
mivory
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzepa n
anambe
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;

rzeźba ˈʒɛʑba n
maritrano
ukształtowanie budynku

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
volomaso
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

ród rut n
trano
duża, wielopokoleniowa rodzina

również ˈruvʲɲɛʃ particle
ihany koa
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także

równina ruvʲˈɲĩna n
sàha
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
ekinôksa
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

róż ruʃ n
mavokely
kolor różowy

różny ˈruʒnɨ adj
hafa
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
mavokely
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
natao tanana
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
tanan'akanjo
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
fonon-tanany
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
mamono
zabicie samego siebie;

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
fiara
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochód sãˈmɔxut n
fiara
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
zanatsoratra
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samolot sãˈmɔlɔt n
fiaramanidina
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
sanskrity
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sanskrity
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
mahavoky
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

sepsa ˈsɛpsa n
fidiovana
(slangowo) ubikacja

ser sɛr n
foromazy
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serba
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
serba
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

sercowy adj
mankafy
dotyczący uczuć zakochania i miłości

siano ˈɕãnɔ n
bozaka maina
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siatka ˈɕatka n
tetitsipika
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
agositra
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
tetitsipika
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;

siostra ˈɕɔstra n
anabavy
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
pielęgniarka
zakonnica

siwy ˈɕivɨ adj
volom-batolalaka
o włosach: mający naturalny białoszary kolor, najczęściej ze starości

się ɕɛ pronoun
iray
…używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność

siła ˈɕiwa n
mahatonga
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami;
hery
energia, zdolność do wysiłku
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

skarb skarp n
harena
zbiór bardzo wartościowych rzeczy

skała ˈskawa n
vato
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

skałka ˈskawka n
vato
(zdrobniale) skała

skierować sʲcɛˈrɔvaʨ̑ v
alefa
nadać czemuś określony kierunek; wysłać coś w jakimś kierunku, w określoną stronę

skoro ˈskɔrɔ conjunction
rehefa
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
hefy
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skrzydełko n
elatra
(spożywczy) skrzydło drobiowe jako produkt spożywczy

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
elatra
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
(wojskowość, wojskowy) lotnicza jednostka wojskowa złożona z kilku dywizjonów;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ adj
elatra
piłka nożna: taki, który dzieje się w bocznej części boiska piłkarskiego

skupić v
fifantohana
skoncentrować się, myśleć intensywnie

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
havana
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

solipsyzm n
fandavanjava-hita
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

sowa ˈsɔva n
vorombozaka
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

spokój ˈspɔkuj n
fahandriampahalemana
cisza, brak hałasu, rumorów
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
fiarahamonina
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
mangetaheta
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawa ˈsprava n
tranga
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne
tadidy
to, co jest dla kogoś ważne

sprawca ˈsprafʦ̑a n
mpilalao
ten, który dokonuje czego

sprzęt spʃɛ̃nt n
fitaovana
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
volafotsy
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
vola
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
tobin-dasantsy
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stado ˈstadɔ n
fatotra
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stal stal n
tsy
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalowy staˈlɔvɨ adj
tsy
wykonany ze stali

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
manandrana
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
ela
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
sary vongana
okazała rzeźba postaci ludzkiej

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
firaisana
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
vohikala
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

struś struɕ n
aositrisy
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strzykawka n
basirano
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

studnia ˈstudʲɲa n
tsara
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
janoary
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stół stuw n
latabatra
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy;

supeł n
fatotra
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd.

swoboda sfɔˈbɔda n
fahafahana
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
sipa
osoba, którą się lubi lub kocha

syn sɨ̃n n
zanakalahy
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
mpandrindra milina
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

syty adj
feno
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szachy ˈʃaxɨ n
eseka
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szakal ˈʃakal n
sagaly
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka;

szaman ˈʃãmãn n
ombiasa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szampan ˈʃãmpãn n
sampaina
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szantaż ˈʃãntaʃ n
soloky
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
soloky
stosować szantaż wobec kogoś

szarość ˈʃarɔɕʨ̑ n
volom-batolalaka
szary kolor

szary ˈʃarɨ adj
volom-batolalaka
bez światła słonecznego, niepogodny, zamglony, przygnębiający
niezmienny, nieurozmaicony, bez wyrazu
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szelf ʃɛlf n
talantalana
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
dorehitra
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szpadel ˈʃpadɛl n
angady
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpieg ʃpʲjɛk n
mitsikilo
osoba zajmująca się szpiegostwem

szpiegować v
mitsikilo
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpinak ˈʃpʲĩnak n
lalada
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpital ˈʃpʲital n
hopitaly
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

sztab ʃtap n
langilangy
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

sztacheta n
fotsy
wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
soedoa
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
soedoa
język urzędowy Szwecji;

szyb ʃɨp n
tsara
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

sęk sɛ̃ŋk n
fatotra
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna;

słabnąć v
manalemy
tracić siły, stawać się słabszym

słać swaʨ̑ v
alefa
wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś

słodki ˈswɔtʲci adj
ankamamina
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
ankamamina
(cukiernictwo) wyrób cukierniczy o słodkim smaku

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
ankamamina
coś słodkiego

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
tanamasoandro
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
masoandro
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
elefanta
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słownik ˈswɔvʲɲik n
rakibolana diksionary
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

słoń swɔ̃ɲ n
elefanta
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
masoandro
Słońce widziane jako tarcza na niebie

słuch swux n
sofina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków

słuchawka swuˈxafka n
fihainoana
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego;

tabakowy adj
kisoka
związany z tabaką, dotyczący tabaki

taczka ˈtaʧ̑ka n
laborety
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tahitański adj
fiteny tahisiana
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tak tak particle
eny
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tamaryndowiec indyjski n
kily
(botanika, botaniczny) Tamarindus indica, drzewo tropikalne pochodzące ze wschodniej Afryki;

tamilski adj
tamily
dotyczący Tamilów

tamilski n
tamily
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tarcza ˈtarʧ̑a n
ampinga
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych
tarehy
cyferblat, część zegara / zegarka

tchórz txuʃ n
akoho
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy

technika ˈtɛçɲika n
teknôlôjia
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
teknôlôjia
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefàonina
(telekomunikacja) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
telefàonina
rozmawiać z kimś przez telefon

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
fahitalavitra
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
fahitalavitra
związany z telewizją

termit ˈtɛrmʲit n
votry
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
mpampihorohoro
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
mpampihorohoro
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
fidiovana
ubikacja w miejscu publicznym

tok n
renirano
(literacko) układ składników tworzących metrum wiersza

ton tɔ̃n n
nôty
charakter brzmienia dźwięku

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
lakile
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

torba ˈtɔrba n
kitabo
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy

torebka tɔˈrɛpka n
kitabo
mała torba
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

tornado tɔrˈnadɔ n
rambondanitra
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tortura tɔrˈtura n
fampijaliana
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
fampijaliana
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
noho izany
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

towar ˈtɔvar n
entam-barotra
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
fiarahamonina
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tram
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

trawa ˈtrava n
ahitra
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
vavoninkena
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
tain-tsofa
drobne odpady po obróbce drewna;

trup trup n
faty
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
frezy
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
frezy
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

tryskać ˈtrɨskaʨ̑ v
mivoaka
wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
horohoron-tany
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

tulipan tuˈlʲipãn n
tiolipa
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tusz tuʃ n
ranomainty
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach

tuż tuʃ adv
saiky
prawie, blisko

twarz tfaʃ n
tarehy
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twaróg ˈtfaruk n
tsaky
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
herinandro
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
kongona
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
kisoka
dotyczący tytoniu (rośliny)
dotyczący tytoniu (używki)

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
kisoka
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;
suszone liście tej rośliny (1.1);

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
antsiben' Andriamanitra
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tężec n
tetanosy
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

ucho ˈuxɔ n
sofina
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

udo ˈudɔ n
fe
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
vava
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
vato
zabić kogoś poprzez ukamienowanie – obrzucając go kamieniami

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
tabilao ny singa
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
tabilao ny singa
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

umowa ũˈmɔva n
anjara
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
maty
skończyć życie

upiór ˈupʲjur n
vampira
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych

urwisko urˈvʲiskɔ n
kôrnisy
stroma ściana skalna

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
manandrana
(rzeczownik odczasownikowy) od: usiłować

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
manandrana
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś

usta ˈusta n
vava
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

utrudnienie ˌutrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sakana
to, co utrudnia wykonanie czegoś

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
mankafy
otaczać kogoś miłością

uwolnić uˈvɔlʲɲiʨ̑ v
manafaka
wypuścić na wolność, oswobodzić

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
manampy
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

używka uˈʒɨfka n
zava-mahadomelona
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki

w f v vu preposition
ao anatin'ny
…kierunek czynności

wagon ˈvaɡɔ̃n n
fiara
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
fialantsasatra
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków;

walić ˈvalʲiʨ̑ v
afo
(potocznie, potoczny) strzelać z broni

walor ˈvalɔr n
toetra
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna

wampir ˈvãmpʲir n
vampira
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wanilia vãˈɲilʲja n
vanila
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wapń vapʲɲ̊ n
diontsokay
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

ważka ˈvaʃka n
angidina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
fialantsasatra
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
omaly
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wdowa ˈvdɔva n
mpananotena
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
hariva
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
hariva
część doby między zachodem słońca a nocą

wieża ˈvʲjɛʒa n
tilikambo
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wilec ziemniaczany n
ambizo
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wilk vʲilk n
amboadia
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wino ˈvʲĩnɔ n
divay
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wiosna ˈvʲjɔsna n
loha
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
tsara
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
tranomaizina
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

woda ˈvɔda n
rano ráno
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O;

wodny ˈvɔdnɨ adj
rano
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
nawiązujący do wody lub innych cieczy
poruszający się po wodzie
poruszany wodą lub inną cieczą
żyjący w wodzie lub na wodzie

wodorowęglan n
karibonetra
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
rian-drano
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodór ˈvɔdur n
hydrogène
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
fahafahana
niezależność państwowa
wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu

worek ˈvɔrɛk n
kitabo
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

wpływ fpwɨf n
fianjadiana
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
fianjadiana
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wrona ˈvrɔ̃na n
goaika
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
septambra
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wróg vruk n
dovy
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
mametraka
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
androany
w obecnej epoce

wsuwać v
mibolisatra
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś
sunąc się, dostawać się gdzieś

wszakże ˈfʃaɡʒɛ particle
na dia izany aza
… podkreślająca prawdziwość i oczywistość wypowiedzi

wszechświat ˈfʃɛçɕfʲjat n
erana
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wtorek ˈftɔrɛk n
talata
drugi dzień tygodnia

wulkan ˈvulkãn n
afotroa
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;

wycinać v
manajanona
wydobywać cięciem kształt z czegoś

wyciskać v
mamotsitra
(potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie

wylot ˈvɨlɔt n
vava
zakończenie drogi, tunelu, doliny, itp.

wypełniony v
feno
(imiesłów) (przymiotnik) od wypełnić

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
fitaovana
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wypracowanie n
famelabelaran-kevitra
(rzeczownik odczasownikowy) od: wypracować

wyprawiać v
alefa
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu

wypytywać v
fanontaniana
pytając, zbierać informacje od kogo

wyraz twarzy n
tarehy
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
sàha
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty

wyspa ˈvɨspa n
nosy
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
alefa
nadawać, wydawać z siebie; emitować
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych

wytrwały adj
mahatadidy betsaka
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wznosić ˈvznɔɕiʨ̑ v
tilikambo
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą

wór n
kitabo
(potocznie, potoczny) obwisła skóra pod okiem
duży worek

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
aty
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
bibilava
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;

wędzić v
setroka
(kulinaria) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
arintany
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;
àrina
(sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego

węgiel drzewny n
àrina
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
arintany
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
fatotra
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

władza ˈvwaʣ̑a n
fianjadiana
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
tondro
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
fananana
cecha, zwykle jakiejś substancji

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
izao dieny izao
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia

włos vwɔs n
volo
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włosy ˈvwɔsɨ n
volo
owłosienie głowy ludzkiej

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
korontana
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
aloka
tworzyć nad czymś cień

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
anjara
sprawiać komuś coś złego

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
mahavoky
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom

zadyma n
miady
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
boky
rezerwować miejsce

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
korontana
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
fotsiny
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno

zalesiać zaˈlɛɕäʨ̑ v
ala
o jakimś obszarze: sadzić na nim las

zamach ˈzãmax n
manandrana
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
mikasa
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamrażać v
ranomandry
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
loto
substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza

zaokrąglony adj
feno
o kształcie okrągłym lub zbliżonym do niego

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
zava
wzniecić ogień
zacząć się palić, zająć się płomieniem

zapis nutowy n
langilangy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
fiantsoana
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zarysować ˌzarɨˈsɔvaʨ̑ v
lakile
uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
mahavoky
zadowalać kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie

zatem ˈzatɛ̃m conjunction
noho izany
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
manadala
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
foana
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

załoga zaˈwɔɡa n
langilangy
ogół pracowników zakładu, instytucji itp.

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebu ˈzɛbu n
jamoka
(zoologia, zoologiczny) gatunek bydła;

zegar ˈzɛɡar n
famantaranandro
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zero ˈzɛrɔ n
aotra
liczba 0;

zestawiać v
mandika
przedstawiać dane w formie wykazu

zeszyt ˈzɛʃɨt n
kahie
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

ziele ˈʑɛlɛ n
ahitra
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
maitso
kolor zielony
ubranie w kolorze zielonym

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
maitso
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
ovy
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
ovy
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

zima ˈʑĩ.ma n
ririnina
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
vintsy
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zioło ˈʑɔwɔ n
ahitra
(potocznie, potoczny) marihuana

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
hisakafo
połykać jako pokarm

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
manery
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

znicz zʲɲiʧ̑ n
labozia
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

zrozpaczony adj
vaky fo
owładnięty rozpaczą

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
afo
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
biby
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwisać v
borera
opuszczać się wisząc

zwłoki ˈzvwɔci n
faty
ciało martwego człowieka;

ząb mądrości n
faravazana
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

złoto ˈzwɔtɔ n
ankoso-bolamena
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;

złoty ˈzwɔtɨ adj
volamena
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

ćma ʨ̑ma n
samoina
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letonia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
mamonaponaka
stawać się łagodnym

łakocie n
vatomamy
słodycze, słodkości

łono ˈwɔ̃nɔ n
bobo
wnętrze brzucha kobiety w ciąży

łopata wɔˈpata n
angady
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łowić ˈwɔvʲiʨ̑ v
trondro
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę

łupież ˈwupʲjɛʃ n
angadrano
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
tranga
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki

łyżeczka do herbaty n
sotrokely
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
sotro
sztuciec służący do jedzenia

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
rano
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
mamotsitra
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
alika
szpiegować

ślimak ˈɕlʲĩmak n
lelosy
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
loha
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego

ślinić ˈɕlʲĩɲiʨ̑ v
rano
zwilżać śliną

śliwa ˈɕlʲiva n
pesombazaha
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;
(spożywczy) duży owoc śliwy (1.1)

śliwka ˈɕlʲifka n
pesombazaha
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie;

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
pesombazaha
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
sakafo maraina
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
oram-panala
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
oram-panala
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
oram-panala
padać (o śniegu)

środek ˈɕrɔdɛk n
refy
coś, co ułatwia działanie

świat ɕfʲjat n
eran-tany izao tontolo izao ny tontolo iainana tany
cała Ziemia

światło ˈɕfʲjatwɔ n
zava
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
labozia
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli;
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
ampipanga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
zava
wykorzystujący światło, związany ze światłem

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
fialantsasatra
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

żaba ˈʒaba n
sahona
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żagiel ˈʒaɟɛl n
lay
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
lay
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu posiadającym żagle

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
vy
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
vy
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
vy
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żona ˈʒɔ̃na n
andefimandry
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
voan'oaka
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żołędziowy ˌʒɔwɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
voan'oaka
dotyczący żołędzi, owoców dębu

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
fahavelomana
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

żółty ˈʒuwtɨ adj
mavo
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
sokatra
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żądny adj
noana
pragnący czegoś w sposób niepohamowany