fobia ˈfɔbʲja suffix
fobi
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gram suffix
graf
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją

izm ism̥ suffix
izm
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

logia ˈlɔɟja suffix
loji
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

naście ˈnaɕʨ̑ɛ suffix
n
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie

ość ɔɕʨ̑ suffix
lik
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną

skop skɔp suffix
skop
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

AA a‿ˈː acronym
AA
= Anonimowi Alkoholicy;

AIDS ɛjts n
AIDS
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Harun
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego;

Abakan aˈbakãn pn
Abakan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

Abchaz ˈapxas n
Abaza
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abhazya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdul pn
Abdal
polskie imię męskie pochodzenia arabskiego

Abel ˈabɛl pn
Habil
imię męskie pochodzenia biblijnego;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abican
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Habeşistan
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborjin
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

Abraham abˈraxãm pn
İbrahim
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Abu Dabi
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Abudża aˈbuʤ̑a pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Aşil
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Adam ˈadãm pn
Adem Âdem
imię męskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego;

Aden pn
Aden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adygeja pn
Adıge
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Afgan
obywatel Afganistanu

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrika
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na n
Kuzey Afrika
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
Afrikalı
mieszkaniec Afryki

Aisne pn
Aisne
(geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

Akra ˈakra pn
Akra
(geografia, geograficzny) stolica Ghany;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Akitanya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Alaska aˈlaska pn
Alaska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Arnavutluk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
Arnavut
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Arnavut
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldebaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
İskender
imię męskie pochodzenia greckiego;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
İskenderiye
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleppo pn
Halep
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Algier ˈalʲɟɛr pn
Cezayir
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
Cezayirli
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Cezayir
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Alis
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpler
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Górnej Prowansji pn
Alpes-de-Haute-Provence
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Nadmorskie pn
Alpes-Maritimes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Wysokie pn
Hautes-Alpes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Aluta pn
Oltu
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
Alsace Alsas
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazon Amazon Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Latin Amerika
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
Amerikalı
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amuderya Ceyhun
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anadolu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Endülüs
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andora ãnˈdɔra pn
Andora Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andy ˈãndɨ pn
And Dağları
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
İngiliz
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
İngiltere
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
ingiliz
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
koruyucu melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antarktika
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Antarktika
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua ve Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antiochia pn
Antakya
(geografia, geograficzny) starożytne i współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antümi
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Antwerp Anvers
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antychryst pn
Deccal
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Hollanda Antilleri
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apenin Dağları
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apulia pn
Puglia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
Arap
osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabistan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Suudi Arabistan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
Arap
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arabska Republika Egiptu pn
Mısır Arap Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragon
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Ararat aˈrarat pn
Ağrı Dağı
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Arbela arˈbɛla pn
Erbil
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku;

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Arhangelsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arşimet
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ardeny pn
Ardennes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Ares ˈarɛs pn
Ares
(mitologia grecka) bóg wojny;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Arjantin
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Arjantinli
obywatel Argentyny

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ariel
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
Ahit Sandığı
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arkadia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Arkansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arktyka ˈarktɨka pn
Arktika
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Ermenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemis
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, bagien, źródeł leczniczych), łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristo
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
Asklepios
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrahan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Asturias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Asurlular Asur
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
Asurlu
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Aşkabat
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atina
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlantik
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Augiasz pn
Augeas
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

Australia awˈstralʲja pn
Avustralya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Batı Avustralya
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Austria ˈawstrʲja pn
Avusturya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriak ˈawstrʲjak n
Avusturyalı
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Avusturya-Macaristan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaycan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azja ˈazʲja pn
Asya
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Küçük Asya
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Güneydoğu Asya
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Środkowa n
Orta Asya
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjata aˈzʲjata n
Asyalı
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
Asyalı
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Azorlar
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Bab al-Mandab pn
Bab'ül Mendep
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babil
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bağdat
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahamalar
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahreyn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bajkał ˈbajkaw pn
Baykal
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Baykonur
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bakczysaraj pn
Bahçesaray
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Baktria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Bakü
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladeş
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
Bangladeşli
obywatel Bangladeszu

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabbas
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Koç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Barbadosyjczyk n
Barbadoslu
obywatel Barbadosu

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barselona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barnaba barˈnaba pn
Barnabas
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego;

Barnauł pn
Barnaul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bawaria baˈvarʲja pn
Bavyera
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basel
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkanlar
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałtyk ˈbawtɨk n
Baltık Denizi
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
bedevi
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beyrut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belçika
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
Belçikalı
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrad
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengal
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Bünyamin
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlin
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Batı Berlin
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Besarabia pn
Besarabya
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Betlehem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bianka ˈbʲjãŋka pn
Bianca
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Białogród Królewski pn
İstolni Belgrad
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Székesfehérvár, miasto w środkowych Węgrzech;

Białogród nad Dniestrem pn
Akkerman
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, położone nad Limanem Dniestru, w obwodzie odeskim;

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Beyaz Rusya Belarus
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Biały Dom pn
Beyaz Saray
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Kutsal Kitap Kitab-ı Mukaddes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Birma ˈbʲirma pn
Birmanya Burma
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Bizantion
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Yakın Doğu Orta Doğu Ortadoğu
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
İkizler
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
Mumbai
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Bordżomi pn
Borjomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
İstanbul Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botsvana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosna ve Hersek Bosna Hersek
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Yirmibeş Aralık noel Noel
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja Północna pn
Kuzey Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brandenburgia pn
Brandenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brezilya
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Bremen
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Breton
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Briańsk pn
Bryansk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bruksela bruˈksɛla pn
Brüksel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brytania pn
Britanya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Birleşik Krallık Virgin Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brześć pn
Brest
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Buchara n
Buhara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapeşte
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Bautzen
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bükreş
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burgas pn
Burgaz
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Bourgogne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Buryatya
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bułgar ˈbuwɡar n
Bulgar
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja n
Bulgaristan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Byblos pn
Biblos
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Byk bɨk pn
Boğa
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ

Bóg buk n
Tanrı Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Caracas kaˈrakas pn
Karakas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Carcassonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Cchinwali pn
Tshinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Erboğa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Cezar n
Sezar
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara
Sezar salata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sałatki przyrządzonej głównie z sałaty rzymskiej, grzanek i parmezanu

Cezarea pn
Kayserya
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
ÇHC
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa

Chalcedon pn
Kalkedon
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu;

Chanuka n
Hanuka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich;

Charków ˈxarkuf pn
Harkov
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Kharoon
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Hartum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Şili
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Çin
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Çinli
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Çin Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chodżent pn
Hocent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Hırvatistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
Hırvat
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chronos pn
Kronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Connecticut kəˈnɛtikət pn
Connecticut
(geografia, geograficzny) stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
Çingene
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyklady pn
Kiklad Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Cylicja pn
Kilikya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Kıbrıs
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
Kıbrıslı
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Kirene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
Sirenayka
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Czad ʧ̑at pn
Çad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czarnobyl pn
Çernobil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Karadağ
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czeboksary pn
Şupaşkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Çekoslovakya Çekoslavakya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Bohemya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Çekya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Çeçenya
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Çelyabinsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czerkiesk pn
Çerkessk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Kızıl Haç
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czyta pn
Çita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Çestohova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dafne ˈdafnɛ pn
Dafni
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Dağıstan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South Dakota
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
North Dakota
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
Uzak Doğu
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Şam
(geografia, geograficzny) stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Danimarka
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Çanakkale Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Darius
imię męskie pochodzenia staroperskiego;

Dawid ˈdavʲit pn
Davut
imię męskie;

Debora pn
Debora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Delta Rodanu pn
Bouches-du-Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Demeter
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Demokratik Kongo Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
São Tomé ve Príncipe Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Detroit pn
Detroit
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diyojen
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
greckie imię męskie;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dnipro
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie
Dinyeper
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;

Dodekanez pn
Onikiada
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolna Austria pn
Aşağı Avusturya
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Normandia pn
Aşağı Normandiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;

Dolna Saksonia pn
Aşağı Saksonya
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresden
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Samanyolu
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica emiratu (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Dubrovnik
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Kutsal Ruh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Tuna Tuna nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Duşanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Dzień Matki n
Anneler Günü
święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Cakarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Celalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
Cemile
imię żeńskie pochodzenia arabskiego

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Cibuti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
AMBS
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edinburgh
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Eger pn
Eğri
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

Egipt ˈɛɟipt pn
Mısır
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ekvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
İlyas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elohim pn
Elohim
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
İşâ
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emine
imię żeńskie;

Emir ˈɛ̃mʲir n
Emir
imię męskie pochodzenia arabskiego

Enceladus pn
Enseladus
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Eneasz pn
Aeneas
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Eos ˈɛɔs pn
Eos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridanus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Erik
imię męskie;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritre
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erivan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Erzurum pn
Erzurum
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiyopya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Öklid
grecki matematyk;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Avrasya
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Avrupa Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Europa Południowa n
Güney Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Kuzey Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Doğu Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa n
Batı Avrupa
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Orta Avrupa
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
Avrupalı
mieszkaniec Europy

Ewa ˈɛva pn
Havva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Üzeyir
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Ezop
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Facebook pn
Facebook
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Falklandy falkˈlãndɨ pn
Falkland Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag (1.1);

Famagusta pn
Gazimağusa Mağusa
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Rusya Federasyonu
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
Brezilya Federal Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Demokratyczna Republika Etiopii pn
Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Etiopii

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Fenike
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Ferdinand
imię męskie;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fiji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Philadelphia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filipinler
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Fin fʲĩn n
Fin
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlandiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flandre
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Floransa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Floryda flɔˈrɨda n
Florida
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
Fotios
imię męskie pochodzenia greckiego

Fokszany pn
Fokşan
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Fransa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
Fransız
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
Fransız
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frankfurt ˈfrãŋkfurt pn
Frankfurt
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Menem

Frygia pn
Frigya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Fryzja pn
Frizya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gad ɡat n
Gad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Galia ˈɡalʲja pn
Galya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Galiçya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Celile
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gent
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ganj
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Gaskonia pn
Gaskonya
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Gdansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Geldria pn
Gelderland
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Cenevre
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Cenova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Georgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Germanin n
Cermen
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Ghana ˈɡãna pn
Gana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Cebelitarık
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Godzina dla Ziemi n
Dünya Saati
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Yunanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
Yunan
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
Yunan
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Grönland
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Gürcistan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Gudźarat pn
Gucerat
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Fransız Guyanası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwiazda Betlejemska pn
Beytüllahim yıldızı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Gine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Gine-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Ekvator Ginesi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Górny Śląsk pn
Yukarı Silezya
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Dağlık Karabağ
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Rocky Dağları
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

HIV xʲif acronym
HIV
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

Hades ˈxadɛs pn
Hades
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;

Haga ˈxaɡa pn
Lahey
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Hacer
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Hayfa
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hanower pn
Hannover
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;
Hanofer
(geografia, geograficzny) region w Niemczech;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helene
(oficjalnie) (urzędowy) polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Hera ˈxɛra pn
Hera
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103;
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Hersek-Bosna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Herkül
(mitologia rzymska) mityczny heros;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Hesja ˈxɛsʲja n
Hessen
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindukuş Dağları
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hiob xʲjɔp pn
Eyyub
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
İspanyalı
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
İspanya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hokkaido n
Hokkaido
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hollanda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Güney Hollanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holandia Północna pn
Kuzey Hollanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
Hollandalı
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homeros
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
anglosaskie imię męskie pochodzenia greckiego

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hun n
Hun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hurghada pn
Hurgada
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hydra ˈxɨdra pn
Hydra
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

IKEA acronym
IKEA
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne;

Ibiza iˈbʲiza pn
İbiza
(geografia, geograficzny) miasto, stolica wyspy (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Ikonium pn
Konya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa miasta Konya w Turcji

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Hindistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Endonezya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
İnternet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Iowa pn
Iowa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Irak ˈirak pn
Irak
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
İran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Iranka iˈrãŋka n
İranlı
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
İranlı
obywatel Iranu

Irkuck pn
İrkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
İrlandalı
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
İrlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey İrlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Isa ˈisa pn
İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie

Islamska Republika Afganistanu pn
Afganistan Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Islamska Republika Iranu pn
İran İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
Moritanya İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamska Republika Pakistanu pn
Pakistan İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islandia isˈlãndʲja pn
İzlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Itaka iˈtaka pn
İthaka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwanowo pn
İvanovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Izaak iˈzaːk pn
İshak
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Izrael izˈraɛl pn
İsrail
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
hebrajskie imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
İsrailli
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Iżewsk pn
İjevsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Yahveh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Yakup
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Yakup Yakub
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaika
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Yuhanna
imię męskie;

Jan Kowalski n
falanca kişi
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Jangcy pn
Yangtze
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Japon
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Java n
Java
(informatyka, informatyczny) popularny, obiektowy język programowania;

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawaryn pn
Yanıkkale
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Győr, miasto w północno-zachodnich Węgrzech;

Jałta ˈjawta pn
Yalta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jekaterynburg pn
Yekaterinburg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Yemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Yeremya
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Kudüs
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Eriha
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Jorj
imię męskie;

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
Aral Gölü
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Bodeńskie pn
Konstanz Gölü
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Genewskie pn
Cenevre Gölü
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezus ˈjɛzus pn
İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
İsa Mesih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Yunus
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Ürdün Nehri Şeria Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Ürdün
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańskie Królestwo Haszymidzkie pn
Ürdün Haşimi Krallığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jordanii jako państwa

Joszkar-Oła pn
Yoşkar-Ola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jüpiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
Jüpiter Erendiz
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie;

Judasz pn
Yehuda
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Yugoslavya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Jül
imię męskie;

Józef ˈjuzɛf pn
Yusuf
polskie imię męskie;

Kaaba pn
Kâbe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamska świątynia i sanktuarium w Mekce;

Kabul ˈkabul pn
Kâbil
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Kabiliye
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Donald Amca
bohater filmów animowanych;

Kain pn
Kabil
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Kahire
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Calabria
(geografia, geograficzny) region w południowych Włoszech;

Kali pn
Kali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Kaliforniya
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Kalliope
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalkuta kalˈkuta pn
Kolkata
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach (egzonim wariantowy wg KSNG);

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Kamboçya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Kamerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kanaan pn
Kenan
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Kanada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
Kanadalı
obywatel Kanady

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Süveyş Kanalı
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kapadocja pn
Kapadokya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Cape Town
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kara-kum pn
Karakum
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Karaçi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Karayipler
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karolina Południowa pn
Güney Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Kuzey Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Karpatlar
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Kartagina pn
Kartaca
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Karyntia pn
Karintiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Karłowice pn
Karlofça
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miasto w autonomicznej prowincji Wojwodina w Serbii;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Keşmir
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Katalonya
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katar ˈkatar pn
Katar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katmandu katˈmãndu pn
Katmandu
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Kaukaz ˈkawkas pn
Kafkasya
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakistan Kazakeli
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kercz pn
Kerç
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
Kilimanjaro Kilimanjaro Dağı
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kioto pn
Kyoto
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna stolica Japonii;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kırgızistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Kişinev
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kneset n
Knesset
jednoizbowy parlament Izraela

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Köln
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolorado pn
Colorado
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Kolomb
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Kolombiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Britanya Kolumbiyası
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
Kolombiyalı
obywatel Kolumbii

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Avrupa Komisyonu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
Komorlu
obywatel Komorów

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Konakri
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
İsviçre Konfederasyonu
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Konfüçyüs
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Kongo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Konstanz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Konstantinopolis
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kooperacyjna Republika Gujany pn
Guyana Kooperatif Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany

Kopciuszek pn
Külkedisi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Kopenhag
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Kur'an Kur'ân
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korcza pn
Görice
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Albanii;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Córdoba
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Kore
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Kore
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey Kore
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Kornwalia pn
Cornwall
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güneytacı
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Korsika
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Korint
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
İstanköy
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosova
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Kosta Rika
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostas pn
Kosta Kostas
greckie imię męskie, forma poufała imienia Konstandinos

Kowno pn
Kaunas
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kozak ˈkɔzak n
kazak
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Oğlak
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Katolik Kilisesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kraków ˈkrakuf pn
Krakov Krakovi
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnoyarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreta ˈkrɛta pn
Girit
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kronos pn
Kronus
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Krym krɨ̃m pn
Kırım
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Kristof
polskie imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego;

Królestwo Bahrajnu pn
Bahreyn Krallığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Belçika Krallığı
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Danii pn
Danimarka Krallığı
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Hiszpanii pn
İspanya Krallığı
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Kserkses pn
Serhas
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Andorra Prensliği
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Ay
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuba ˈkuba pn
Küba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kurdystan pn
Kürdistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurlandia pn
Kurlandiya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem;

Kursk pn
Kursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuveyt
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kyzył pn
Kızıl
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

LGBT acronym
LGBT
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Lazio
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Lahaur pn
Lahor
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lamia ˈlãmʲja pn
Lamia
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Laosu jako państwa

Las Vegas pn
Las Vegas
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark;
(geografia, geograficzny) niewielkie miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie San Miguel;

Latakia pn
Lazkiye
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Fransız Rivierası
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lesbos pn
Midilli
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1);
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Aslan
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Liban ˈlʲibãn pn
Lübnan
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji;

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Lübnanlı
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Liberya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
Libyalı
obywatel Libii

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Lihtenştayn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liechtensteińczyk n
Lihtenştaynlı
obywatel Liechtensteinu

Lipsk lʲipsk pn
Leipzig
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Tilkicik
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Litvanya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lizbon
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardiya
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londra
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longyearbyen pn
Longyearbyen
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu,

Los Angeles pn
Los Angeles
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lozan
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Lubeka pn
Lübeck
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Ludowa Republika Bangladeszu pn
Bangladeş Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa;

Luizjana pn
Louisiana
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Lüksemburg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luzytania pn
Lusitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
MP3
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku;

MSK acronym
UUİ
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Makedonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Kuzey Makedonya
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Makedon Makedonyalı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
Mahaçkale
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagaskar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Muhammed
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majkop pn
Maykop
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majorka pn
Mayorka
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makau ˈmakaw pn
Makao
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Malawi maˈlavʲi pn
Malavi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
Maldivli
obywatel Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldivler
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malezya
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Manchester pn
Manchester
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Mançurya
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Maria ˈmarʲja pn
Meryem
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Kuzey Mariana Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Faslı
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Fas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marakeş
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars Merih
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marsilya
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Martinique
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Massachusetts pn
Massachusetts
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matta
polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Moritanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauritius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mazowsze maˈzɔfʃɛ n
Mazovya
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Küçük Ayı
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Mały Jenisej pn
Küçük Yenisey
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Küçük Köpek
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Meander pn
Büyük Menderes
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milano
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Mekka pn
Mekke
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mekong
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Meksika
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej;

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanezya
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melchizedek pn
Melkisedek
(biblijny) biblijne imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Merkür
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Mesih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mezopotamya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Mikail
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Mikronezya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Milet pn
Milet
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto jońskie na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej;

Minorka pn
Minorka
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Missouri pn
Missouri
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mitra ˈmʲitra pn
Mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿ʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨʦ̑a pn
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi
międzynarodowa organizacja humanitarna;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadişu
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Mainz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohacz pn
Mohaç
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech, nad Dunajem;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Musa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Münih
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monako
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Moğolistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
Moğol
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montreal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Morawy mɔˈravɨ pn
Moravya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Adriyatik Denizi
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Umman Denizi
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Azak Denizi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Barents Denizi
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Baltık Denizi
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Bering Denizi
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Beyaz Deniz
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Karadeniz
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Kızıldeniz
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
Ege Denizi
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Irlanda Denizi
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Japon Denizi
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
İyon Denizi
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Hazar Denizi
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Lut Gölü
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Güney Çin Denizi
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Kuzey Denizi
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Trackie pn
Trakya Denizi
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Tiren Denizi
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Akdeniz
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Sarıdeniz
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moskova
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mount Everest pn
Everest Dağı
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Moza ˈmɔza pn
Maas
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambik
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
Moldavyalı
obywatel Mołdawii

Murcja pn
Murcia
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii

Mustafa pn
Mustafa
tureckie imię męskie pochodzenia arabskiego

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Miki Fare
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya

NATO ˈnatɔ acronym
NATO
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
NSAİİ
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
DAC
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

NWD ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ acronym
obeb
= (matematyka, matematyczny) największy wspólny dzielnik

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Kuzey Ren-Vestfalya
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Renanya-Palatina
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nagroda Nobla n
Nobel Ödülü
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Nalçik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
Namibyalı
obywatel Namibii

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Nankin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napolyon
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Natasza naˈtaʃa pn
Nataşa
imię żeńskie;

Nauplion pn
Nafplion
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Grecji, we wschodniej części Peloponezu;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawarra naˈvarːa pn
Navarra
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Neapol nɛˈapɔl pn
Napoli
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nebraska nɛˈbraska pn
Nebraska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Negew pn
Necef
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela;

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptün
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;

New Jersey n
New Jersey
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północno-wschodnim wybrzeżu St. Zj.;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Nice
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Almanya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
Alman
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Demokratik Almanya Cumhuriyeti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
Alman
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Niger ˈɲiɡɛr pn
Nijer
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
Nijerli
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nijerya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nikaragua
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nike pn
Nike
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Lefkoşa
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nil ɲil pn
Nil
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Niniwa pn
Ninova
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Noe ˈnɔɛ pn
Nuh
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
Norfolk Adası
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandiya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norweg ˈnɔrvɛk n
Norveçli
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norveç
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
Norveçli
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Yeni Gine
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Yeni Kaledonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Yeni Zelanda
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Yeni Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowokuźnieck pn
Novokuznetsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
New Brunswick
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
New Mexico
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
yılbaşı
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Yeni Ahit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubiya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Nunavut
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nyks nɨks pn
Nyks
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OBWE acronym
AGİT
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
BM
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Arktik Okyanusu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Atlas Okyanusu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Hint Okyanusu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Antarktika Okyanusu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Büyük Okyanus
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Okyanusya
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Odessa pn
Hacıbey
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ophelia
imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Ohio n
Ohio
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio pn
Ohio
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Oksitanya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olimpiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Umman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
Oregon
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Birleşmiş Milletler
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Avcı
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orlean pn
Orléans
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Orontes pn
Asi
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Osetya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Osetya
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostrzyhom pn
Estergon
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Ozeasz pn
Hoşea
(biblijny) Księga Ozeasza;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
GSMH
= produkt krajowy brutto;

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
KOAH
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PWSZ acronym
devlet meslek yüksekokul
(szkolnictwo, szkolny) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Padova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Filistin
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Filistinli
mieszkaniec Palestyny

Pan pãn pn
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;

Panama pãˈnãma pn
Panama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Panna ˈpãnːa pn
Başak
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua Yeni Gine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Avrupa Parlamentosu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parys ˈparɨs pn
Paris
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pascha ˈpasxa pn
Fısıh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonya
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Państwo Islamskie pn
İslam Devleti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
İsrail Devleti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Pegaz ˈpɛɡas pn
Feres
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pekin
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Mora
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pensilvanya
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Pers pɛrs n
Acem
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Persefona pn
Persephone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Fars
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Perugia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Petersburg
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Ocak
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piyemonte
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Petrus'un
polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pireneler
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Pire
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pisagor
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Pisidya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Platon ˈplatɔ̃n pn
Eflatun
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Ülker
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Plüton
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Polak ˈpɔlak n
Polonyalı Leh
obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polinezya
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Fransız Polinezyası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polska ˈpɔlska pn
Polonya Lehistan Polonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomeranya
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompeje pn
Pompeii
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Porto Riko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
Portekizli
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portekiz
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznań
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Praga ˈpraɡa pn
Prag
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Prisztina pn
Priştine
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prometeusz pn
Prometheus
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prusy ˈprusɨ n
Prusya
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
Ümit Burnu
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Puszkin pn
Puşkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Półwysep Antarktyczny pn
Antarktika Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
Arap Yarımadası
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Iberyjski puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci pn
İber Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;

Półwysep Krymski pn
Kırım yarımadası
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Płowdiw pn
Filibe
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quebec n
Quebec
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

RFID n
RFID
(elektronika, elektroniczny) technika identyfikacji za pomocą fal radiowych;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
AFC
= Republika Federalna Niemiec

Ra ra ɛr‿ˈa n
Ra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca;

Rak rak pn
Yengeç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ratyzbona pn
Regensburg
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Sincan Uygur Özerk Bölgesi
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Ren rɛ̃n pn
Ren
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Albanii pn
Arnavutluk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Angoli pn
Angola Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli

Republika Argentyńska pn
Arjantin Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Armenii pn
Ermenistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;

Republika Austrii pn
Avusturya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Azerbejdżanu pn
Azerbaycan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa;

Republika Beninu pn
Benin Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu

Republika Bułgarii pn
Bulgaristan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chorwacji pn
Hırvatistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Cypryjska pn
Kıbrıs Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Çek Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Estońska pn
Estonya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Almanya Federal Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
Fransa Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Gwinei Równikowej pn
Ekvator Ginesi Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Kongo Cumhuriyeti
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Kore Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Makedonya Cumhuriyeti
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii

Republika Malty pn
Malta Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;

Republika Portugalska pn
Portekiz Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Güney Afrika Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Serbii pn
Sırbistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Slovak Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Turcji pn
Türkiye Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa

Republika Włoska pn
İtalya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Orta Afrika Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rijad ˈrʲijat pn
Riyad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rodos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Romeo pn
Romeo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rusya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
Rus
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
Rus
obywatelka Rosji

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rumun ˈrũmũn n
Romanyalı
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romanya
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Balık
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Polonya Cumhuriyeti
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Roma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Safakis saˈfacis pn
Safakes Sfakes Sfaks
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji

Sahara saˈxara pn
Sahra Çölü
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Batı Sahra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Lucia pn
Saint Lucia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint Vincent ve Granadalar
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saksonya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Süleyman
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie pochodzenia semickiego;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Selanik
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samarkanda pn
Semerkand
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Amerikan Samoası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samotraka pn
Semadirek
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sandżak pn
Sancak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
San Marinolu
obywatel San Marino

Sara ˈsara pn
Sara
polskie imię żeńskie;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Saraybosna
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardinya
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Saturn ˈsaturn pn
Satürn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Scylla
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Scyta ˈsʦ̑ɨta n
İskitli
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Sen Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Serb sɛrp n
Sırp
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Sırbistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Sırbistan ve Karadağ Sırbistan-Karadağ
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
Seyşelli
obywatel Seszeli

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seyşel Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Seul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sivastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilla
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Mikronezya Federal Devletleri
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Side n
Side
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Antalya;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sinciang pn
Sincan
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapur
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
Singapurlu
obywatel Singapuru

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
İskandinavya
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Üsküp
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Akrep
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Slavonya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smok smɔk pn
Ejderha
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Soçi
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofya
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Soğdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sokrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solon
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Sparta ˈsparta pn
Sparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Kotte
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
İstanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Birleşik Devletler
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Amerika Birleşik Devletleri
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stefan ˈstɛfãn pn
İstefanos
polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Hankendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
Kutsal Makam
siedziba papieża, Watykan

Strasburg pn
Strazburg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Gazza seridi
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Yay
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styria pn
Steiermark
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Svaziland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Güney Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Südetler
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Süveyş
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sulejman pn
Süleyman
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Svalbard ˈsfalbart pn
Svalbard
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibirya
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicilya
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
Sicilyalı
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sydney pn
Sidney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sayda
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Syjam ˈsɨjãm pn
Siyam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Syria ˈsɨrʲja pn
Suriye
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
Akyıldız Sirius
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;

Szanghaj pn
Şanghay
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Şeytan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Szczecin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Sziraz pn
Şiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
İskoçya
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
İşkodra
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkotka ˈʃkɔtka n
İskoçyalı
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Schleswig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stokholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
İsviçre
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
İsviçreli
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
İsveç
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
İsveçli
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Slovakya İslovakya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
Slovak
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
Sloven
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Slav
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Güneş
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt t‿ʃʲirt n
tişört
(krawiectwo) koszulka z krótkim rękawem

Tadź Mahal pn
Tac Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tacikistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Tayland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipei
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Tayvan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Thames Nehri Thames
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanatos tãˈnatɔs pn
Thanatos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors;

Tanganika pn
Tanganika Gölü
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
Tanca
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tazmanya
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Taşkent
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
Tatar
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tiflis
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Tahran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksas ˈtɛksas pn
Teksas
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Teneryfa pn
Tenerife
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Termopylae
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsikhore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Northwest Territories
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Tesalya
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tetyda tɛˈtɨda pn
Thetis
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Theseus
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Timiszoara pn
Temeşvar
(geografia, geograficzny) Timișoara, miasto w zachodniej Rumunii

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Doğu Timor
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tobago pn
Tobago
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo
(geografia, geograficzny) stolica Japonii;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tora ˈtɔra pn
Tevrat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
Toronto
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toskana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tracja pn
Trakya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Troja ˈtrɔja pn
Troya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad ve Tobago
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
teslis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunis ˈtũɲis pn
Tunus
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Türkiye
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Türkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Torino
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Türingiya
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tutanchamon pn
Tutankamon
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
Tuvalulu
obywatel Tuvalu

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Tibetli
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Dicle
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tyr tɨr pn
Sur
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrnawa pn
Kokul Kokulu
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, powstaje z połączenia Małej Tyrnawy i Wielkiej Tyrnawy, uchodzi do Maruszy

Tyrteusz pn
Tyrtaios
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

UE u‿ˈɛ acronym
AB
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
ABD
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugarit pn
Ugarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Ujgur ˈujɡur n
Uygur
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
Ukrayna Ukranya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
Ukraynalı
człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Güneş Sistemi
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Ulyanovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Avrupa Birliği
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich;

Ural ˈural pn
Ural Dağları
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
Ural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uran ˈurãn pn
Uranüs
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;

Uranos uˈrãnɔs pn
Uranüs
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai, ojciec tytanów (Hyperiona, Japetosa, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Okeanosa), tytanid (Fojbe, Mnemosyne, Rei, Tei, Temidy, Tetydy), hekatonchejrów, cyklopów niebiańskich, Erynii, gigantów i nimf jesionowych;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Urumçi
(geografia, geograficzny) (administracja) (urbanistyka, urbanistyczny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach

Utah pn
Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;

Uzbek ˈuzbɛk n
Özbek
(przestarzałe, przestarzały) obywatel Uzbekistanu
członek narodu Uzbeków

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Özbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Ulan Batur
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Mongolii;

Valletta pn
Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Waga ˈvaɡa pn
Terazi
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Walia ˈvalʲja pn
Galler
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walonia pn
Valonya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Warszawa varˈʃava pn
Varşova
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Wasza Wysokość n
Majesteleri
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Vaşington
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatikan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Venedik
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Veneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wener pn
Vänern
(geografia, geograficzny) jezioro w południowo-zachodniej części Szwecji;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
Venezuelalı
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venüs
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wersal ˈvɛrsal pn
Versay
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Mutlu Noeller
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Wetter ˈvɛtːɛr pn
Vättern
(geografia, geograficzny) jezioro w południowej Szwecji, drugie co do wielkości w tym kraju;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vezüv
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Boğdan
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Viyana
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Birleşik Krallık Büyük Britanya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
Büyük Britanya
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Büyük Ayı
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Paskalya paskalya
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Büyük Köpek
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Kutsal Cuma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
Büyük Perhiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;

Wielki Wóz pn
Büyük Ayı
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Büyük Antiller
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Lüksemburg Dükalığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielonarodowe Państwo Boliwia pn
Çokuluslu Bolivya Devleti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Vikipedi
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Vikisözlük vikisözlük
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
VikiKaynak
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wilk vʲilk pn
Kurt
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilnüs
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wirakocza pn
Viracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vişnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vistül
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Wlora pn
Avlona Avlonya
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Albanii, na wybrzeżu Adriatyku;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Kova
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Boötes
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoszczyzna pn
Eflak
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Arabacı
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wspólnota Bahamów pn
Bahama Milletler Topluluğu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa

Wuj Sam n
Sam Amca
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Fildişi Sahili Fildişi Kıyısı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Christmas Adası
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Wielkanocna pn
Paskalya Adası
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
Ascension Adası
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Britanya Adaları
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Cook Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Kanarya Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Marshall Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Faroe Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Solomon Adaları
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé ve Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wzgórza Golan pn
Golan Tepeleri
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
Macar
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
Macar
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Macaristan
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Vladivostok
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
İtalyan
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
İtalya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
İtalyan
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
SSCB
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
İYE
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zabulon pn
Zabulon Zebulon Zebulun Zevulun Zvulun
imię męskie pochodzenia biblijnego;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zekeriya
polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Batı Şeria Cisürdün
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zalew Kuroński pn
Kurland Lagünü
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy;

Zalew Szczeciński pn
Pomeranya Koyu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zalew Wiślany pn
Vistül Lagünü
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska n
Bengal Körfezi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Botniya Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Finlandiya Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gwinejska pn
Gine Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Meksika Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Neapolitańska pn
Napoli Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Omańska pn
Umman Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Indyjskiego łącząca leżące na południe od niej Morze Arabskie z Zatoką Perską;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Basra Körfezi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Tokijska pn
Tokyo Körfezi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Triesteńska pn
Trieste Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Zelanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Dünya
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabve
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Birleşik Arap Emirlikleri
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Birleşik Krallık
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Safiye
imię żeńskie;

Zurych pn
Zürih
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Suzan
imię żeńskie;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Sovyetler Birliği
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

a a conjunction
ve
…uzupełniania
…objaśnień
…przeciwstawności
…wynikania

abakus aˈbakus n
abaküs
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abażur aˈbaʒur n
abajur
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
Abhaz
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
Abhazca
język używany w Abchazji;

abdest ˈabdɛst n
abdest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
feragat etmek çekılmek el (język turecki) çekmek
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberasyon
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

ablatyw abˈlatɨf n
-den hâli
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
abonman
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
abone
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
kürtaj
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
yaklaþma
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
mutlak
całkowity, zupełny, bezwzględny

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
mutlak oluş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
absorpsiyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
abstre
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
perhiz
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
abes absürd saçma
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

absynt ˈapsɨ̃nt n
absint
(spożywczy) alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
aseton
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damasko
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adaptasyon
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
uygun mütenasip orantılı
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adenin
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adhan n
ezan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
idare
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
zarządzanie czymś, administrowanie

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
amirallik
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów
władze naczelne marynarki wojennej

admirał adˈmʲiraw n
amiral
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
admittans
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
evlat edinme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
adres yön
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adresat aˈdrɛsat n
alan
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorpsiyon
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adware n
reklam yazılımı
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwokat adˈvɔkat n
avukat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adygejski n
Adigece
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
aerobiyoloji
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

aerograf n
airbrush
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
Afgan
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistan u

afisz ˈafʲiʃ n
afiş
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
afrodizyak
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
Afrikaanca
język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

aga ˈaɡa n
ağa
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu aga (1.2)
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)

agat ˈaɡat n
akik
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
acentelik
firma świadcząca różne usługi

agent ˈaɡɛ̃nt n
acente
przedstawiciel jakiejś firmy

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
ajitasyon
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

aglutynacyjny adj
eklemeli
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnostisizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
agnostik
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
bilinemezci
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agoni
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agora aˈɡɔra n
eski Yunanistanda pazar yeri
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach

agrafka aˈɡrafka n
çengelli iğne
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agresja aˈɡrɛsʲja n
saldırganlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agrest ˈaɡrɛst n
bektaşi üzümü
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agresywność n
saldırganlık
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
saldırgan
zachowujący się wrogo, napastliwie

agrobiologia n
agrobiyoloji
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomi
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
ayetullah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajran n
ayran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajwar n
ayvar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
akasya
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
akademi
szkoła wyższa;

akadyjski n
Akatça
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akapit aˈkapʲit n
paragraf
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
vurgu
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akcja ˈakʦ̑ʲja n
hisse
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
alkış
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

akord ˈakɔrt n
akor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
akordiyon akordeon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akredytacja n
akreditasyon
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akrobata ˌakrɔˈbata n
akrobat
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
akrofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
akromegali
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akropol aˈkrɔpɔl n
Akropolis
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu

aksamit aˈksãmʲit n
kadife
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

akson ˈaksɔ̃n n
akson
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

akt akt n
nüd
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
aktör oyuncu
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
aktris
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
güncelleme
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualizować v
güncelleştirmek
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
geçerli
dotyczący teraźniejszości

aktuariusz n
aktüer
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

aktyn ˈaktɨ̃n n
aktinyum
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
eylemci
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywizm n
aktivizm
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywny akˈtɨvnɨ adj
aktif
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

akumulacja n
birikme
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
akü
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
akupunktur
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyka n
akustik
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
ebe
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
akuamarin
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarium aˈkfarʲjũm n
akvaryum
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
su kemeri
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwizytor ˌakfʲiˈzɨtɔr n
mümessil
osoba trudniąca się akwizycją

alanina n
alanin
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarm
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

albatros alˈbatrɔs n
albatros
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
Arnavut Arnavutça
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
Arnavutça
język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
albedo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinizm
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

albinos alˈbʲĩnɔs n
akşın albinos
człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albo ˈalbɔ conjunction
veya ya
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
albüm
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alşimi
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
simyacı
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosteron
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
ama
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
alegori
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

aleja aˈlɛja n
cadde
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksytymia n
aleksitimi
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański n
Alemannik
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
alerjen
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
alerji
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
alerjik
związany z alergią

aleucki adj
Aleutça
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
alfabe abece
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
abecesel
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

alfanumeryczny adj
abece sayısal
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

algebra alˈɡɛbra n
cebir
jeden z działów matematyki;

algebraiczny adj
cebirsel
dotyczący algebry

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algofobi
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritma
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
alligator
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
aliterasyon
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alkaloid
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkan ˈalkãn n
alkan
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
alken
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
alkin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alkol
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alkolizm
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

alkowa alˈkɔva n
alkov
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allel ˈalːɛl n
alel
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropi
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
alpaka
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinist
osoba uprawiająca alpinizm;

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
diğerkamlık
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
viyola
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluzja aˈluzʲja n
anıştırma
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

amator ãˈmatɔr n
amatör
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

ambasada ˌãmbaˈsada n
sefarethane
gwara więzienna brzuch, żołądek
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
elçilik sefarethane
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
elçi büyükelçi
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
hýrs
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
ambigram
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
ikircikli
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulans
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ameba ãˈmɛba n
amip
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
amerikyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
Amerikalı Amerikan
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametist
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amfetamin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfora ãw̃ˈfɔra n
amfora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amharski ãmˈxarsʲci n
Amharca
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
amino asit aminoasit
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
af
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
amonyak
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amper ˈãmpɛr n
amper
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
ampermetre
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
ampütasyon
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amulet ãˈmulɛt n
muska
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
mühimmat
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anakronizm
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anagram ãˈnaɡrãm n
anagram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anakonda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analist
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analiz tahlil
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analoji
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogowy adj
analog
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

ananas ãˈnãnas n
ananas
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju (1.1)

anarchia ãˈnarxʲja n
anarşi
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarşist
zwolennik anarchizmu

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarşizm
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchopacyfizm n
anarko-pasifizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
aforoz
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomi yapıbilim
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatomik
związany z anatomią, dotyczący anatomii

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
android
robot mający postać człowieka;

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
androloji
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anekdot
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneksja ãˈnɛksʲja n
ilhak
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anemiczny adj
kansız
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
İngiliz İngilizce
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
İngilizce
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
anjin
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

anglikanizm n
Anglikanizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła

ani ˈãɲi conjunction
ne
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animasyon
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
canlıcı
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
canlıcı
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
canlıcılık animizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
anyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
inceleme
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

anoda ãˈnɔda n
anot
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonim
o nieujawnionym nazwisku

anons ˈãnɔ̃w̃s n
bildiri
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anorak ãˈnɔrak n
anorak
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

antarktyczny adj
antartik
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
anten
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antidotum ˌãntʲiˈdɔtũm n
panzehir
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antoloji
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antropocen n
antroposen
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryzm n
antroposantrizm
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropoloji insanbilim
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
antropomorfizm
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibakteriyel
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiyotik
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antychryst n
deccal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
yüksek basınç
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
antik
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antyfeminizm n
feminizim karşıtlığı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyk ˈãntɨk n
antika
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
antikomünizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilop ceylan
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimadde
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
nefret
niechęć do kogoś

antypoda n
antipot
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby
mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitizm
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antiseptik
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

anyż ˈãnɨʃ n
anason
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

aorta aˈɔrta n
aort
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aoryst aˈɔrɨst n
geniş zaman
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
fotoğraf makinesi
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

apateizm n
apateizm
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
duygusuzluk
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
lezzetli
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
iştah
chęć jedzenia, łaknienie;

aplauz n
alkış
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
uygulama
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
zastosowanie

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apokop
(językoznawstwo, językoznawczy) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
mazeret
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptoz
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

apostoł aˈpɔstɔw n
havaryun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

apostrof aˈpɔstrɔf n
apostrof
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apsik aˈpʲɕik interjection
hapşu
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania

apteka apˈtɛka n
eczane
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
eczacı
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

ara ˈara n
ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesk
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

arabizacja n
Araplaştırma
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabski aˈrapsʲci adj
Arap Arapça
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
Arapça
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
araknofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
Aragonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arak ˈarak n
arak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
Aramice
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

aranżacja n
aranjman
zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej

arbuz ˈarbus n
karpuz
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
antik
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
arkaizm
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
baş melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arkeoloji
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
arkeozooloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

archetyp arˈxɛtɨp n
arketip
(literacko) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
takımada
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
mimar
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
mimarlık
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

archiwum arˈxʲivũm n
arşiv
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
başpiskopos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
şaheser
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

arcyksiążę n
arşidük
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł (1.1)

areligijny adj
dindar olmayan
obojętny wobec kwestii religii

arena aˈrɛ̃na n
arena
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
tevkif etmek
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argüman
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

aria ˈarʲja n
arya
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arka ˈarka n
Nuh'un gemisi
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arkusz ˈarkuʃ n
sayfa
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
elektronik tablo
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

armata arˈmata n
top
działo o długiej lufie;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
Ermeni
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
ordu
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
kibir
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
kibirli
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
(książkowy) będący oznaką arogancji

aromat aˈrɔ̃mat n
rayiha
zapach sprawiający przyjemność

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenik
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arteria arˈtɛrʲja n
atardamar
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

artykuł arˈtɨkuw n
makale
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
rzecz, która jest przedmiotem handlu

artysta arˈtɨsta n
sanatçı
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystka arˈtɨstka n
bayan sanatçı
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
dörütsel
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristokrat
osoba należąca do arystokracji

arystotelizm n
aristotelesçilik
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
aritmetik
(przymiotnik) od: arytmetyka

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmetik
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
şeytantersi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

ascetyczny adj
riyazetçi
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

asceza asˈʦ̑ɛza n
riyazetçi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
aseksüel aseksüellik
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
girişkenlik
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asfalt ˈasfalt n
asfalt
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asklepiejon n
asklepion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

aspartam asˈpartãm n
aspartam
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
görünüm
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

astat ˈastat n
astatin astat
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroit
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asterisk yıldız imi yıldız işareti
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

astma ˈastma n
astım
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrofizikçi
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrofizik
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrolog
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astroloji
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronot
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautka ˌastrɔ̃ˈnawtka n
astronot
kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronom gökbilimci
specjalista w zakresie astronomii;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomi gökbilim
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
Asturyasça
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
asimetrik
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asimptot
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asystent n
asistan
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

atak ˈatak n
hücum
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
saldırı
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
(szachy, pojęcie szachowe) rodzaj debiutu szachowego o ofensywnym charakterze

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
saldırmak
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
(sport, sportowy) próbować zdobyć przewagę

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateist
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
Allahsız ateist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateizm
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atlas ˈatlas n
atlas
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfer
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
atmosferik
związany z atmosferą ziemską

atom ˈatɔ̃m n
atom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
cazip
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
mürekkep
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania;

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrofi
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

attaché n
ataşe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego;

atłas ˈatwas n
atlas
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
yayın
program radiowy;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
açık artırma müzayede
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aureola ˌawrɛˈɔla n
hale
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
Avustralya
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
Avusturyalı
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

auto ˈawtɔ n
araba
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
otobiyografi
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobus awˈtɔbus n
otobüs
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autograf awˈtɔɡraf n
imza
własnoręczny podpis

autokar awˈtɔkar n
otobüs
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autoklaw awˈtɔklaf n
otoklav
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
otokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

automat awˈtɔ̃mat n
otomat
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automat sprzedający awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
satış makinesi
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

automatycznie adv
otomatik olarak otomatikman
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu
kendiliğinden
wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
otomatik
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
özerklik muhtariyet otonomi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
özerk
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autor ˈawtɔr n
müellif
twórca, wynalazca, założyciel

autorytaryzm n
otoriter rejim
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
otoriter
oparty na wiarygodnym autorytecie

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
bilirkişi
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
wpływ osobisty, powaga, prestiż

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
otostopçu
ktoś, kto podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
otoyol
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;

autotomia n
ototomi
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
otistik
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
otizm iç yöneliklik
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awansować v
desteklemek
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

awarski n
Avarca
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awatar aˈvatar n
avatar
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

awestyjski n
Avesta
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avokado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką

azalia n
açelya
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbest
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azerski aˈzɛrsʲci n
Azerice
język urzędowy Azerbejdżanu;

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
asyalı
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
azot nitrojen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrat
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nitrik
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałun ˈawũn n
şap
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

aż aʃ conjunction
kadar
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

baba ˈbaba n
karı
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲʨ̑a n
büyükanne
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
Babil
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
babaanne
matka ojca lub matki

badanie baˈdãɲɛ n
muayene
sprawdzenie stanu zdrowia

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

bagaż ˈbaɡaʃ n
bagaj
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik dachowy n
portbagaj
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

bagietka baˈɟɛtka n
francala
(spożywczy) długa, cienka bułka;

baglama baɡˈlãma n
bağlama
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;

bagnet ˈbaɡnɛt n
süngü
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
bataklık
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajka ˈbajka n
masal
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej

bajt bajt n
bayt
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bak bak n
tankı
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

bakelit baˈkɛlʲit n
bakalit
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

baklawa bakˈlava n
baklava
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego zmiażdżonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

bakszysz n
bahşiş
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna

bakteria bakˈtɛrʲja n
bakteri
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bakteriyoloji
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bakteriyolojik
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

baktrian ˈbaktrʲjãn n
deve
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd dwugarbny

bakłażan bakˈwaʒãn n
patlıcan
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;

bal bal n
balo
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balet ˈbalɛt n
bale
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balkon
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

ballada balˈːada n
ballad
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
balneoterapi
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
balon
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

bambus ˈbãmbus n
bambu
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalny bãˈnalnɨ adj
bayağı
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
muz
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

bandaż ˈbãndaʃ n
bandaj
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
banka
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
banki banka
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów

bankier n
banker bankacı
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
ziyafet
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
banknot
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę;

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
bankamatik
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
iflas
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bar bar n
baryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;
bar
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;

baran ˈbarãn n
koç
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
kuzu
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

baranina ˌbarãˈɲĩna n
koyun eti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

barbarzyński adj
barbar
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbituran n
barbitürat
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
daha
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
çok
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

barion n
baryon
(fizyka, fizyczny) fermion o niezerowej liczbie barionowej

bark bark n
omuz
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barman ˈbarmãn n
barmen
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometre
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baron
niski tytuł arystokratyczny;

barszcz barʃʧ̑ n
borç
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaśna zupa;

barter ˈbartɛr n
barter
(ekonomia, ekonomiczny) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barykada ˌbarɨˈkada n
barikat
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baseball n
beyzbol
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
yüzme havuzu
forma skrócona od basen pływacki

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
Baskça
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
Baskça
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
kale
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

baszkirski n
Başkurtça
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski;

baszybuzuk n
başıbozuk
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
tabur
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
dövüşken kuş
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;

batat n
tatlı patates
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
pil
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

bawełna baˈvɛwna n
pamuk
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);

bawół ˈbavuw n
kara sığır
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
üs
główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania

baza danych n
veri tabanı
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
bazalt
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
pazar
teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazylia baˈzɨlʲja n
fesleğen
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
bazilika
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom

bazyliszek n
basilisk
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
korkmak
martwić się, niepokoić się
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
Balkan
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałwan ˈbawvãn n
kardan adam
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bańka ˈbãɲka n
köpük
(potocznie, potoczny) bańka mydlana

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
sabun köpüğü
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

bażant ˈbaʒãnt n
sülün
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
melemek
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛʧ̑ka n
varil
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej;
fıçı
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami;

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
biftek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begonya
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioryzm n
davranışçılık
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekerel n
bekerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

belka ˈbɛlka n
kiriş
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
Bengalce
język bengalski (1.1)

benzen n
benzen
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
benzin
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

beret ˈbɛrɛt n
bere
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Berlinli
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
Berlin
odnoszący się do miasta Berlin

beryl ˈbɛrɨl n
berilyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
hükümdar asası
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

beton ˈbɛtɔ̃n n
beton dongu
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

bez bɛs n
mürver
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez wątpienia adv
muhakkak
nie mając wątpliwości

bez- bɛs bɛz prefix
-siz
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

beza ˈbɛza n
beze
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alkolsüz
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
renksiz
nie mający barwy

bezbolesny adj
acısız
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
Allahsız
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
amaçsız
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
paha biçilemez
mający ogromną wartość

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
arsız
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
evsizlik
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
evsiz
taki, który nie ma domu

bezdzietność bɛʑˈʥ̑ɛtnɔɕʨ̑ n
çocuksuzluk
nieposiadanie potomstwa;

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
çocuksuz
niemający dzieci, potomstwa

bezdźwięczny adj
kısık
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe
nie wydający dźwięku (głosu)

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
hudutsuz
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzeszny adj
günahsız
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
isimsiz
nie mający imienia czy nazwy

bezkręgowiec n
omurgasız
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
acımasız Allahsız amansız merhametsiz
okrutny; taki, który nie ma litości

bezmózgi bɛzˈmuzʲɟi adj
beyinsiz
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
umutsuzluk
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
mastar
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
kişiliksiz
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezołowiowy adj
kursunlu
niezawierający ołowiu

bezpański adj
sahipsiz
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpaństwowy adj
haymatlos
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
güvenlik
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
koruma
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
emin
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi
taki, który nie stwarza zagrożenia

bezprzewodowy adj
kablosuz
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
bedava
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
işsizlik
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
işsiz
bez pracy, bez zajęcia

bezrogi adj
boynuzsuz
(zoologia, zoologiczny) nie mający rogów

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
uykusuzluk
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezszwowy adj
dikişsiz
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

bezterminowy adj
mühdetsiz
niemający wyznaczonej daty zakończenia

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
kaygısız
nie mający trosk, zmartwień

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
abes
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
koşulsuz
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
durgun
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwodny adj
susuz
pozbawiony wody, wilgoci

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
kokusuz
niemający zapachu

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
acımasız
okrutny, pozbawiony współczucia

bezzapachowy ˌbɛzːapaˈxɔvɨ adj
kokusuz
taki, który nie ma zapachu

bezzałogowy adj
insansız
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
dişsiz
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

beż bɛʃ n
bej
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
bej
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
lösemi
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białawy bʲjaˈwavɨ adj
akça
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
protein
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
Beyaz Rusça
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białozór bʲjaˈwɔzur n
akdoğan
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

biały ˈbʲjawɨ adj
beyaz ak
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.
beyaz
(fizyka, fizyczny) emitujący wszystkie długości fal światła

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
beyaz fosfor
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliyografya
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
kütüphane
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
kütüphaneci
pracownik biblioteki;

bidet ˈbʲidɛt n
bide
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

bieda ˈbʲjɛda n
fakirlik
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
zavallı
ze współczuciem o kimś; poszkodowany

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
uğur böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) Coccinella septempunctata, biedronka siedmiokropka; biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach z siedmioma czarnymi kropkami;

bieg bʲjɛk n
koşu
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
koşmak
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
kutup
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
ishal
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biel bʲjɛl n
beyaz
biały kolor;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
ak kuyruklu kartal
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
iç çamaşırı
odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
belirtme durumu
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
-i hâli
(gramatyka) dotyczący biernika

bifobia n
bifobi
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikini
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bilard ˈbʲilart n
bilardo
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;
pokryty suknem stół z bandami przystosowanydo gry w bilard (1.1);

bilet ˈbʲilɛt n
bilet
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

biliard ˈbʲilʲjart n
katrilyon
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015;

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
trilyon
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilokacja n
bilokasyon
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biyokimya
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biyokimyasal
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
kalça
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biyografi
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biyografik
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biyolog
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biyoloji canlı bilimi dirimbilim
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
moleküler biyoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biyolojik
związany z biologią, dotyczący biologii

biopaliwo n
biyoyakıt
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biyopsi
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biotop n
biyotop
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
Burmaca
język urzędowy Mjanmy (Birmy);

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
biseksüellik
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
biseksüel
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

biskup ˈbʲiskup n
piskopos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

bit bʲit n
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1
(technologia, technika, techniczny) wymienna końcówka w elektrycznych narzędziach do wkręcania;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
krem şanti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

biurko ˈbʲjurkɔ n
büro
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
büro ofis
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
bürokrasi
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
bürokrat
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
sutyen
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
bizmut
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

bić bʲiʨ̑ v
dövmek
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
süs eşyası
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blacha ˈblaxa n
sac
cienki, płaski kawałek metalu;

blaszka ˈblaʃka n
lamel
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu;

bliski ˈblʲisʲci adj
yakın
taki, który jest w niewielkiej odległości
bezpośrednio spokrewniony
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
zbliżony do czegoś, podobny

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
yakınlık
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
yara izi
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
ikiz
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blog blɔk n
ağ günlüğü
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
blogosfer
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogować v
bloglamak
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
blok
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
apartman
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy;

blond blɔ̃nt adj
sarışın
o włosach jasny, płowy

bluszcz bluʃʧ̑ n
sarmaşık
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluzka ˈbluska n
bluz
(krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
küfretmek
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
leylek
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
leylek
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
kara leylek
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
doğal kaynak
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby
zenginlik
wielka ilość, różnorodność

bogaty bɔˈɡatɨ adj
zengin
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
tanrıça ilahe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego

bohater bɔˈxatɛr n
kahraman
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
kahraman
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
acemice boyanmış resim
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
bohriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boja ˈbɔja n
şamandıra
pływający znak nawigacyjny

bojkot ˈbɔjkɔt n
boykot
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojler ˈbɔjlɛr n
kazan
zbiornik do podgrzewania wody

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boks bɔks n
boks
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
boksör
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach

bokserki bɔˈksɛrʲci n
baksır
męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
ağrımak
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
atom bombası
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bombalamak
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
bombardıman uçağı
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bon bɔ̃n n
hediye çeki
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;

bonapartyzm n
bonapartizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonsai n
bonsai bonsay
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bor bɔr n
bor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
çörek mantarı
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borsuk ˈbɔrsuk n
porsuk
(zoologia, zoologiczny) Meles, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
kırmızı yaban mersini
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

boski ˈbɔsʲci adj
ilahi
właściwy bogu, bóstwu

bosman ˈbɔsmãn n
lostromo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek;

botanika bɔˈtãɲika n
botanik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

bouillabaisse n
balık çorbası
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

boysband n
erkek grubu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
bozon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
Bosnalı
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożodrzew gruczołowaty n
kokar ağaç
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bractwo n
birlik
grono znających się osób

brak brak n
açık
fakt nieistnienia czegoś

bramka ˈbrãmka n
kale
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
kaleci
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
bilezik
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãn͇ʒa n
endüstri
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

brat brat n
kardeş ağabey
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

bratanek braˈtãnɛk n
yeğen
syn brata

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
biraderlik
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
ruhsal eş
osoba bliska pod jakimś względem

bratowa braˈtɔva n
yenge
żona brata

brać braʨ̑ v
almak
chwytać coś ręką, unosić coś

brelok n
anahtarlık
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
Bretonca
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
Bretonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
kaş
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
muşamba
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

broda ˈbrɔda n
sakal
zarost na brodzie (1.1)

brodaty brɔˈdatɨ adj
sakallı
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
siğil
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
meme başı
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec pławny ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ ˈpwavnɨ n
bataklık düdükçünü
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
kara kızılbacak
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brokuł ˈbrɔkuw n
brokoli
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;

brom brɔ̃m n
brom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

brona ˈbrɔ̃na n
tarla sürgüsü
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;
tırmık
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
korumak
odpierać atak

broszura brɔˈʃura n
broşür
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
bira fabrikası
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
silah
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
biyolojik silah
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
ateşli silah
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
kir
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudny ˈbrudnɨ adj
kirli
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
bulaşık kirli
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

brukiew ˈbrucɛf n
şalgam
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselka bruˈksɛlka n
Brüksel lahanası
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brutto ˈbrutːɔ adv
gayrisafi
bez potrąceń

bruzda n
kırışık
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

brydż brɨʧ̑ n
briç
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
İngiliz
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa

bryła ˈbrɨwa n
cisim
(matematyka, matematyczny) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzeg bʒɛk n
kıyı
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
sorumluluk
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą
coś, co jest trudne do zniesienia

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ses
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
şeftali
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc brzoskwini (1.1)

brzoza ˈbʒɔza n
huş
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych;

brzuch bʒux n
göbek karın
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
vantrilog
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
çirkin
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
çirkin ördek yavrusu
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydota bʒɨˈdɔta n
çirkinlik
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ustura
ostry nóż do usuwania zarostu;

brąz brɔ̃w̃s n
bronz
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
bozlak
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
kahverengi
mający kolor brązu;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
Budist
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
Budist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
Budizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
telefon kulübesi
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budynek buˈdɨ̃nɛk n
bina
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budzik ˈbuʥ̑ik n
çalar saat
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budżet ˈbuḍʒɛt n
bütçe
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

buk buk n
kayın
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych;

bukiet ˈbucɛt n
buket
wiązanka, pęk kwiatów;
cechy wina zawarte w jego zapachu i smaku;

bukszpan ˈbukʃpãn n
şimşir
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

buldożer n
buldozer
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków;

bulgur n
bulgur
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimia
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulwar ˈbulvar n
bulvar
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii

bumerang n
bumerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

burak ˈburak n
pancar
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burdel ˈburdɛl n
genelev
(pospolicie) dom publiczny
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
belediye başkanı
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
kehribar
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

burza ˈbuʒa n
fırtına
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
beyin fırtınası
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
kum fırtınası
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
bardaktaki fırtına
zamęt wywołany z błahych powodów

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
burjuvazi
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

but but n
ayakkabı kundura
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
bütan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
şişe
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

buzuki buˈzuci n
buzuki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
Bulgarca Bulgar
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
Bulgarca
język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
francola
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
çocuk oyuncağı
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

bydło ˈbɨdwɔ n
büyükbaş hayvan
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
boğa
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp.

być bɨʨ̑ v
olmak
istnieć; trwać
charakteryzować się jakąś cechą
należeć do jakiejś organizacji
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań
uczestniczyć w czymś
bulunmak olmak
znajdować się w jakimś miejscu

być może
belki
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

były ˈbɨwɨ adj
eski
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bób bup n
bakla
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
kunduz kastor
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
tanrı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bójka ˈbujka n
dövüş
awantura połączona z biciem;

ból bul n
ağrı acı
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
acı ağrı
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne

bąk bɔ̃ŋk n
atsineği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
davul
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
piç
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
istirham etmek
żarliwie, usilnie prosić

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
baht
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławiony n
kutlu
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
kutsamak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
dirlik
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
kulak zarı
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
kızlık zarı
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
mukoza
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błoto ˈbwɔtɔ n
çamur
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
yıldırım
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błąd bwɔ̃nt n
hata
niezgodność z zasadami, założeniami

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
kısır döngü
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
cacık
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka;

caddie n
yardımcısı
(sport, sportowy) pomocnik i doradca golfisty noszący kije golfowe

cal ʦ̑al n
inç
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

car ʦ̑ar n
çar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
çariçe
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

całka ˈʦ̑awka n
integral
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
belirli integral
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
oldukça
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
tamamen
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
büsbütün
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
öpmek
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
bütünlük
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
kefen
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
bütün
jedyny, wyłączny
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
sağ salim
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cebula ʦ̑ɛˈbula n
soğan
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z rośliny (1.1)

cebulka n
kök
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa

cecha ˈʦ̑ɛxa n
nitelik özellik
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
sedir
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
tuğla
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cel ʦ̑ɛl n
hedef amaç
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
amaca giden her yol mübahtır
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
hücre
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
bekarlık
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
gümrük memuru gümrükçü
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
yönelme
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;

celownikowy adj
-e hâli
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
çimento
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
çimentolamak
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
fiyat paha
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
değerli
mający dużą wartość

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
anıt mezar
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
aryunt
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
merkezi
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
merkez
środkowa część czegoś
główna, zwykle środkowa część miasta
miejsce, gdzie coś się koncentruje

centrum handlowe n
alışveriş merkezi
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
santimetre
miara długości; jedna setna metra;

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
sansür
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cer ʦ̑ɛr n
seryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
seramik
wykonany z ceramiki
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
örerek onarmak
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
sertifika
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
sezaryen
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
imparatorluk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
imparator
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
imparatoriçe
kobieta cesarz
żona cesarza

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
üretra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
sonda
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez ʦ̑ɛs n
sezyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cezura n
dönüm noktası
przełomowy moment wyznaczający koniec jednej epoki i początek następnej

chaczapuri n
haçapuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
kalsedon
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chamsa n
hamse
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chan xãn n
kağan
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu

chaos ˈxaɔs n
kaos
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
düzensiz karmakarışık
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
karakter
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju

chart xart n
tazı
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charyzma xaˈrɨzma n
karizma
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie

chasydyzm n
Hasidizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chata ˈxata n
kulübe
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chałwa ˈxawva n
helva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
istemek
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
açgözlülük
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chemia ˈxɛ̃mʲja n
kimya
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
organik kimya
dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
kimyasal kimyevî
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
kimyacı
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
kemoterapi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chiaroscuro n
işık gölge
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chinina xʲĩˈɲĩna n
kinin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chipset n
chipset
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;

chirurg ˈxʲirurk n
cerrah
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
cerrahlık
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
cerrahi
związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
Çince Çin
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
Çince
język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
ekmek
pieczywo z mąki, wody i drożdży;

chlebak ˈxlɛbak n
ekmeklik
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlew xlɛf n
arapsaçı
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
klor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
sodyum klorür
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
klorofil
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
kloroform
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chmiel xmʲjɛl n
şerbetçi otu
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1)

chmura ˈxmura n
bulut
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
kepçe
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chodnik ˈxɔdʲɲik n
kaldırım
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
yürümek
poruszać się za pomocą nóg
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
Noel ağacı
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholera xɔˈlɛra n
kolera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
kolesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae;

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
koreograf
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
koreografi
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
hastalık
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
Alzheimer
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Heinego-Medina n
poliomyelit
(medycyna, medyczny) choroba, którą powoduje wirus polio, objawiająca się często porażeniem mięśni

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
Parkinson hastalığı
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
von Willebrant hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
Hırvatça
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
hasta
dotknięty chorobą

chowany xɔˈvãnɨ n
saklambaç
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chować ˈxɔvaʨ̑ v
gizlemek
ukrywać kogoś / coś przed kimś

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
horlamak
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
krom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
renk yuvarı
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
kromozom
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
korumak
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
kronoloji
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
kronolojik
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
kronometre
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
kasımpatı
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

chrzest xʃɛst n
vaftiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
Hıristiyan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
Hristiyan
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
Hristiyanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
kıkırdak
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chuj xuj n
sik çük yarak yarrak
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
mendil
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
mendil
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
baş örtüsü
okrycie głowy

chwila ˈxfʲila n
an
bardzo krótki czas
punkt w czasie

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
-mezse
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chytry ˈxɨtrɨ adj
kurnaz
podstępny, przebiegły

chód xut n
gidiş
chodzenie, (zobacz) krok

chór xur n
koro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
gönüllü
mający chęć zrobienia czegoś

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
serin
raczej zimny; rześki

chłoniak n
lenfoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłop xwɔp n
köylü
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa

chłopak ˈxwɔpak n
erkek arkadaş
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę
oğlan
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
dziecko płci męskiej

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
oğlan
młody człowiek płci męskiej

chłód xwut n
soğukluk serin
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
kurabiye
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
hamur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
beden vücut
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka i zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
gök cismi
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
sessiz
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
nohut
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.1)

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
nohut
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
sıvı
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
tuhaflık
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
merak
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
meraklı
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
enteresan
taki, który wzbudza zainteresowanie

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
dana
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
dana eti
mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemna materia n
karanlık madde
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
karanlık
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
karanlık
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
ince
mający niewielki przekrój poprzeczny

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
ısı
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
ılık
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
sıcak
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
sıcak ılık
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
dert
długotrwały lub silny ból

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
sabır
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
sabırlı
niezrażający się czekaniem

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
diken
ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
orman horozu
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
gölge
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
marangoz
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
boğaz
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
teyze hala
siostra matki

cipa ˈʨ̑ipa n
am
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis ʦ̑is ʨ̑is n
porsuk
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisza przed burzą n
fırtına öncesi sessizlik
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
çekmek
wlec, przesuwać za sobą

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
kesmek
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
hamilelik
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

cięciwa n
kiriş
linka łącząca końce łuku albo kuszy

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
ağırlık
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
hamile
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kamyon
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
ağır
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
basınç
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
tansiyon
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
mezarlık
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
erdem
dodatnia cecha moralna

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
erdemli
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
ne
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ pronoun
ne
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
bir elin nesi var iki elin sesi var
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
en az
nie mniej niż

co ty nie powiesz
ciddi olamazsın
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
gözden ırak olan gönülden de ırak olur
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
gündelik
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
her ne
wszystko jedno co; obojętnie który

cos kɔˈsʲĩnus symbol
cos
= (matematyka, matematyczny) cosinus

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
haftalık
powtarzający się co tydzień

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
bir şey
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić

croissant n
ay çöreği
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud ʦ̑ut n
mucize harika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
harika
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
ecnebi
osoba pochodząca z innego kraju

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
yaban
należący do kogoś innego

cukier ˈʦ̑ucɛr n
şeker
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
bonbon şekeri
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
kabak
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diyabet şeker hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzyk ˈʦ̑ukʃɨk n
sarı şeker kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Coereba flaveola, mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków;

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
yanaşmak
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża

curling n
körling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

curry n
köri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cybernetyka n
sibernetik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
rakam
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
dijital
wykorzystujący technikę cyfrową

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
puro
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cyjanek n
siyanür
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
potasyum siyanür
silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
devir
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
eğegöz
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
beyaz hindiba
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
silindir
(technologia, technika, techniczny) cześć maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
santur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
kalay
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
tarçın
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
sinizm
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
çinko
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
selvi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych;

cyrk ʦ̑ɨrk n
sirk
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
pergel
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zirkonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
Kiril
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
sarnıç
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
duży pojemnik do magazynowania wody

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
hisar
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
alıntı
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
sitoloji
(biologia, biologiczny) nauka o komórce

cytoplazma n
sitoplazma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
alıntı yapmak
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈʦ̑ɨtra n
kanuna benzer bir çalgı kanuna benzer bir çeşit çalgı kitara zither
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
sitrin
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
limon
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
medeniyet uygarlık
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
sivil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
nie należący do wojska

czaban n
çoban
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów

czador ˈʧ̑adɔr n
çador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czajka ˈʧ̑ajka n
bayağı kız kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
çaydanlık
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapka ˈʧ̑apka n
şapka
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
balıkçıl
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
kara delik
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
siyah çay
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
kara büyü
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna skrzynka n
kara kutu
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
karanlık kutu
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna śmierć n
kara ölüm
(medycyna, medyczny) (historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
Karadağlı
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
Karadağlı
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

czarnowron ʧ̑arˈnɔvrɔ̃n n
leş kargası
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek średniego ptaka z rodziny krukowatych;

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
siyah kimyon
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
kara siyah
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
kara
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny
siyah kara
mający najciemniejszy możliwy kolor

czarny blok n
Kara Blok
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
karaborsa
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
sihirbaz
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
basmak
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
sihirbaz
mężczyzna zajmujący się czarami

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
alımlı
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czary ˈʧ̑arɨ n
sihir
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
zaman
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
zaman vakit
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
chwila, moment, pora

czas leczy rany proverb
zaman her şeyin ilacıdır
po jakimś czasie człowiek lepiej znosi wspomnienie o nieszczęściu, które go spotkało

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
geçmiş zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
gelecek zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
şimdiki zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
vakit nakittir
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
bazen
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
dergi
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
uzayzaman
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
fiil eylem
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
geçişsiz eylem
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
geçişli eylem
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik ułomny n
eksikli eylem
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych;

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
dönüşlü eylem
(gramatyka) czasownik, który odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek "się"

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
zamana ait
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
kafatası
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
tapmak
oddawać cześć

czeczeński adj
Çeçence
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
Çeçence
język czeczeński

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
beklemek
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
çikolata
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
çikolatalı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
kalfa
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czepek pływacki n
bone
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
kiraz
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
haziran
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
al
kolor czerwony

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
kırmızı kart
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
kırmızı ımtrak
w kolorze podobnym do czerwonego

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
kırmızı
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) [[komunistyczny, lewicowy]]
kırmızı al
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
kara
czarny kolor
czarny strój/ubiór

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
taramak
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
Çekçe
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
Çekçe
język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
merhaba selam
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
hıçkırık
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
fitil
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
sarımsak
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czołg ʧ̑ɔwk n
tank
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
alın
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdzieści ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
kırk
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czuwaski n
Çuvaşça
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuć ʧ̑uʨ̑ v
hissetmek
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
perşembe Perşembe
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
Kuvaterner
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czworaczek n
dördüz
jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
dört ayaklı
zwierzę czworonożne

czy ʧ̑ɨ conjunction
veya
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia

czyj ʧ̑ɨj pronoun
kimin
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
yapmak
robić coś, wykonywać

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
faktör
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
iffet
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
saf
bez dodatków, domieszek
zupełny
moralnie bez skazy
temiz
pozbawiony brudu

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
kıraat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu odczytywany jako (1.4)
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
okumak
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
mieć umiejętność rozumienia treści zawartych w rysunkach technicznych, schematach, mapach, nutach

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
satır aralarını okumak
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
okuyucu
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
araf
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
temizlemek
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
zahter
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
molekül
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu;

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
parçacık
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
sık sık sık
(zobacz) częsty

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
taşikardi
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
frekans titreşim sayısı
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
frekans
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
sıkça
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
parça
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim
fragment jakiejś całości

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
sözcük türü
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
kamış
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
âzâ
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
(anatomia, anatomiczny) penis;

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
insan adam
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
insan
ktoś, jakaś osoba

córka ˈʦ̑urka n
kız evlat kız
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
pekala
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
benek
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło ʦ̑wɔ n
gümrük
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
çatı dam
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

daktyl ˈdaktɨl n
hurma
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daleki daˈlɛci adj
uzak
taki, który jest w dużej odległości

dalia ˈdalʲja n
dalya
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Dalmaçya köpeği
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dama ˈdãma n
kız dam
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
bayan hanım
dystyngowana kobieta

dane ˈdãnɛ n
veri
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danie ˈdãɲɛ n
yemek
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

danina n
haraç
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

darbuka n
darbuka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
abes
niedający żadnych wyników

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
hediye atın dişine bakılmaz
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darwinizm n
Darvincilik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

data ˈdata n
tarih
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dau daw n
dhov
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

dawka ˈdafka n
doz
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dać daʨ̑ v
vermek
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
pozwolić, umożliwić coś

debata dɛˈbata n
müzakere
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
desibel
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
karar vermek
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decymetr n
desimetre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
karar hüküm
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestrasyon
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
tanım
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
dekolonizasyon
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekorator n
dekoratör
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
bezenmek
upiększać coś, dodawać dekoracje

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
delegasyon
wyjazd w sprawach służbowych

delegat dɛˈlɛɡat n
delege
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delfin ˈdɛlfʲĩn n
yunus yunus balığı
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
yunus
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
hassasiyet
cecha tego, co jest delikatne

delta ˈdɛlta n
delta
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagog
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
terhis
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demografik
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
demokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
demokrat
zwolennik demokracji

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonoloji
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstraʦ̑ʲja n
gösteri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;
gösteri gösterme
ostentacyjne wyrażanie czegoś w taki sposób, żeby zwrócić na siebie uwagę

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dişçi
(zobacz) stomatolog;

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
sınır dışı etme
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

depresja dɛˈprɛsʲja n
depresyon
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
bıldırcın kılavuzu
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
derviş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

deser ˈdɛsɛr n
tatlı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deserowy adj
tatlı
dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

deska ˈdɛska n
tahta
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny
płaski kawałek drewna;

deska do prasowania n
ütü masası
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
gösterge panosu
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
kaykay
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

despota dɛsˈpɔta n
despot
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
tahripkar
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
damıtma
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
yağmur baran
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
yağmurlu
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

deuter ˈdɛwtɛr n
döteryum
izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
devalüasyon
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewiza n
slogan
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

dezinformacja n
dezenformasyon
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
deodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
dezenfeksiyon
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
dönme dolap
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabeł ˈdʲjabɛw n
şeytan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
Tasmanya canavarı
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku (1.1)

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
tanılayıcı
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
teşhis
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diyagram
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
diyakoz
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem świeceń prezbiteratu;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
lehçe diyalekt
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dializa n
diyaliz
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
diyalog
rozmowa dwóch osób

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
elmas
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
başpiskoposluk
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

dieta ˈdʲjɛta n
perhiz
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

difalia dʲiˈfalʲja n
diphallia
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

dinar ˈdʲĩnar n
dinar
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinozor
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diyot
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dla dla preposition
için
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
neden
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
neden
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dno dnɔ n
dip
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
alt
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

do dɔ preposition
-e (-a) kadar
…określający końcowy punkt w czasie

do góry adv
yukarı
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
altüst
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
Allah'a ısmarladık güle güle
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doba ˈdɔba n
gün
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
iyi geceler
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
refah
dobre warunki materialne

dobroczynność n
hayırseverlik
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
gönüllü
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobry ˈdɔbrɨ adj
iyi
miły, uczynny, usłużny, szlachetny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
iyi akşamlar
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈʨ̑ãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
cehenneme giden yol iyi niyet taşlarıyla döşelidir
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
iyi
w należyty sposób

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
değerini bilmek
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dochód ˈdɔxut n
gelir
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu;

dodatek dɔˈdatɛk n
eklenti
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.
ek
coś dodanego, dodatkowego

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
eklemek
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować

dodo ˈdɔdɔ n
Mauritius dodosu
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dogmat n
dogmatizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości

dogmatyzm n
dogmacılık dogmatizm
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodny adj
münasip
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
uzatma
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
sağmak
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy

dojrzałość n
olgunluk
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
ergin
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

doktor ˈdɔktɔr n
doktor
(potocznie, potoczny) lekarz
stopień naukowy;

doktorat n
doktora
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doktrin
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
belge
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
nereye
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
tam
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dolar ˈdɔlar n
dolar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzaʦ̑ʲja n
dolarizasyon
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
hastalık
choroba, schorzenie, problem zdrowotny

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
ateşe körükle gitmek
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje

dolina dɔˈlʲĩna n
vadi
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmades dɔlˈmadɛs n
dolma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnoniemiecki n
Aşağı Almanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki;

dolnosaksoński n
Aşağı Saksonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnosaksoński;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
ev hane
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
ev
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
yetimhane
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
genelev
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

dom towarowy n
büyük mağaza
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep;

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
evcil
związany z domem, dotyczący domu

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
saksı
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
tamlayan
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nesne
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
sadece
postawienie warunku
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
yalnızca
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

dopływ ˈdɔpwɨf n
akarsu kolu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

doradca n
danışman
osoba udzielająca porad

dorastać v
büyümek
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości
rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość

dorosłość n
yetişkinlik
cecha tego, co dorosłe

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
yetişkin
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorsz dɔrʃ n
morina
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
dağıtıcı
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
erişim
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
ulaşılabilirlik
łatwość zdobycia tego

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
mevcut
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
harfi harfine harfiyen asıl itibariyle
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
dokunmak
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dotykowy ˌdɔtɨˈkɔvɨ adj
dokunma duyusuna ilişkin
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
şaka
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
anlamak
uzyskać nową informację

dowód ˈdɔvut n
delil ispat
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
kanıt ispat
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
kimlik
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
kaptan
osoba kierująca grupą wojskowych;

doświadczać v
yaşamak
doznawać czegoś

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
deneyim tecrübe
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
deneyimli
mający doświadczenie

dożylny adj
damar içi
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

drabina draˈbʲĩna n
merdiven
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
ağır süvari
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dram drãm n
dram
(jednostka monetarna) waluta Armenii;

dramat ˈdrãmat n
dram
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie

dramatyczny adj
acıklı
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
gökdelen
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
alınganlık
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić

drednot ˈdrɛdnɔt n
dretnot
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

dres drɛs n
eşofman
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
tahta
wykonany z drewna
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny
(przenośnie, przenośnia) o dźwięku: pochodzący od przedmiotu z drewna
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu

drewno ˈdrɛvnɔ n
tahta odun
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drink drʲĩŋk n
alkollü içecek
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp.

drobne ˈdrɔbnɛ n
bozuk
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

droga ˈdrɔɡa n
yol
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
çarmıh durakları
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
pahalı
posiadający wysoką cenę

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
tek hörgüçlü deve
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
dron
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drop drɔp n
toy
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
maya
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
çörek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druid
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
baskı
(biurowość, biurowy) często lm druki: pismo, akta, formularz
(drukarstwo, drukarski) odbitka będąca efektem druku (1.1)
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
yazıcı
urządzenie służące do drukowania

drukarnia druˈkarʲɲa n
basımevi
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarz ˈdrukaʃ n
matbaacı
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
yazdırmak
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drut drut n
tel
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drużba n
sağdıç
mężczyzna towarzyszący panu młodemu podczas ślubu;

drużyna druˈʒɨ̃na n
takım
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwal drval n
oduncu
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drzazga ˈḍʒazɡa n
kıymık
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
ağaç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
soyağacı
graf przedstawiający koligacje rodzinne

drzeworytnik n
tavşan
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem

drzwi ḍʒvʲi n
kapı
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

dróżka ˈdruʃka n
kulvar
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

dręczyciel drɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
eziyetçi
osoba, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się

drżeć drʒɛʨ̑ v
titremek
trząść się, drgać, dygotać

dubbing ˈdabʲĩŋk n
seslendirme
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubn dupn̥ n
dubniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
ruh
zapał, entuzjazm
dusza ludzka
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
istota, treść, charakter czegoś
temperament, usposobienie

duchowy duˈxɔvɨ adj
manevi
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
ibibik hüthüt
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

duet ˈdu<sup>w</sup>ɛt n
düet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy

duma ˈdũma n
gurur
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumny ˈdũmnɨ adj
gururlu
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

dupa ˈdupa n
göt kıç
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
pislik
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

durszlak ˈdurʃlak n
kevgir
dziurkowana miska do odcedzania

dusza ˈduʃa n
can ruh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
nefes darlığı
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duński ˈdũj̃sʲci n
Danca
język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
çok
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
büyük
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
gar
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
ikidilli
napisany w dwóch językach
o człowieku: mówiący w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
iki nokta
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
düzenbazlık
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
oniki-parmak bağırsağı
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
onikigen
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwutlenek n
diyoksid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
karbondioksit
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
iki haftada bir
ukazujący się raz na dwa tygodnie

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
diktomi
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
söyleyim
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktator dɨkˈtatɔr n
diktatör
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

dyktatura n
diktatörlük
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dylemat n
ikilem
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
arabası
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
duman sis
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
hız
cecha tego, co dynamiczne

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dinamik
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dinamit
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynia ˈdɨ̃ɲa n
bal kabağı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
şef
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
disiplin
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
rygorystyczne zasady postępowania

dysfagia n
disfaji
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysk dɨsk n
disk
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
sabit disk
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
disket
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ayrımcılık
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskusja dɨsˈkusʲja n
tartışma
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
disleksi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysproz ˈdɨsprɔs n
disprosyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystans ˈdɨstãw̃s n
mesafe
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami
(socjologia, socjologiczny) stosunek do kogoś lub czegoś charakteryzujący się chłodnym, ostrożnym i nieufnym podejściem

dywan ˈdɨvãn n
kilim keçe
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
halı
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
kâr payı
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
dizanteri
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dziadek ˈʥ̑adɛk n
dede büyükbaba
ojciec matki
ojciec ojca

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
fındıkkıran
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
etki
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
iş görmek
aktywnie uczestniczyć, pracować

działka ˈʥ̑awka n
arsa
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈʥ̑awɔ n
top
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm;
(potocznie, potoczny) (literacko) armata

dzicz ʥ̑iʧ̑ n
yaban
odludne, nieuprawiane miejsce

dziecinnie adv
çocukça
w sposób charakterystyczny dla dziecka

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
çocukluk
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
çocuk
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
mirasçı
osoba, która coś po kimś przejmuje

dzieje ˈʥ̑ɛ̇jɛ n
tarih
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej

dziekan n
dekan
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów;
(szkolnictwo, szkolny) kierownik wydziału uczelni;
najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
bölme
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
bölmek
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
paylaşmak
mieć z czymś / kimś coś wspólnego

dzielna n
bölünen
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
mahalle
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
bölen
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dzielny ˈʥ̑ɛlnɨ adj
acar
nie poddający się przeciwnościom

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
günlük gazete
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie

dziennik pokładowy n
gemi jurnali
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
gazetecilik
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
gazeteci
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dziesięciokąt n
ongen
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach (kątach wewnętrznych)

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
onyıl
okres dziesięciu lat

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
sığır kuyruğu
(botanika, botaniczny) Verbascum liczący około 360 gatunków rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych;

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
kız
młoda, niezamężna kobieta
partnerka, nieformalna narzeczona

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
kız
dziecko płci żeńskiej

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
kızsı
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
bakire
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
bakirelik bekâret
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiętnaście ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
on dokuz
liczba 19

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
eser
efekt pracy twórczej

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
gün gündüz
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
günaydın Günaydın
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzik ʥ̑ik n
yaban domuzu yabandomuzu
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
vahşi
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach
niekontrolowany
nieokrzesany

dzikość n
yaban
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
gagalı memeli
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
bugün
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dziura ˈʥ̑ura n
delik
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
acayip garip
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwić v
şaşırtmak
powodować odczucie zdumienia

dziwka ˈʥ̑ifka n
fahişe
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
acayip tuhaf
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
gaga
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
dişeti
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
kara ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
orman alaca ağaçkakanı
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
yeşil ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
küçük ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
teşekkür ederim
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
teşekkür etmek
składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
tesekkür ederim teşekkür ederim
…wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
çok teşekkür ederim
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
çan
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
zil
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze

dzwoniec ˈʣ̑vɔ̃ɲɛʦ̑ n
florya
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla;

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
çalmak
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
glokenspil
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dąb dɔ̃mp n
meşe
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)

dłoń dwɔ̃ɲ n
el
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

długi ˈdwuɟi adj
uzun
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.

długo ˈdwuɡɔ adv
uzun
na znaczną długość
przez, na znaczny czas

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
uzun bacaklı
mający długie nogi

długopis dwuˈɡɔpʲis n
tükenmez kalem
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
boy
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
kaldıraç
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
ses
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
yer solucanı
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżelada ʤ̑ɛˈlada n
jelada
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
reçel
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
cihad cihat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
cihat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżin n
cin
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

dżinn ʤ̑ʲĩn n
cin
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżip ʤ̑ʲip n
cip
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
jokey
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżudo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżul ʤ̑ul n
jul
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
veba
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
cungla orman sık orman
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ebonit
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
yankı
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ekolali
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
pufla kazı
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
eğitici
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edycja n
edisyon
wydanie, publikacja

efekt ˈɛfɛkt n
etki sonuç
osiągnięcie, wynik

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
sera etkisi
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

egalitaryzm n
eşitlikçilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egida ɛˈɟida n
siper
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;
kalkan
(przenośnie, przenośnia) opieka, patronat

egipski ɛˈɟipsʲci adj
Mısır Mısırlı
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
benci
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
bencillik
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
sınav imtihan sınay
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
araştırmak
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

egzegeza n
tefsir
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
idam
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego
wykonanie wyroku śmierci

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
örnek
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzorcysta n
üfürükçü
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
ekzosfer
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
varoluş
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
varoluşçuluk egzistansiyalizm
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
aynştaynyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
boşalma ejakülasyon
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
boşalma
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
ekliptik
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ekoloji uzmanı
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ekoloji
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ekolojik
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
ekonomik
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ekosistem
fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
ekran
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
aforoz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekspert ˈɛkspɛrt n
uzman
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
deney
przeprowadzenie zjawiska w celach badawczych;

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
patlamak patlatmak
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
patlama
rozerwanie się z hukiem;

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dışavurumculuk
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
anlamlı
odznaczający się siłą wyrazu

ekstaza ɛkˈstaza n
esrime
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
ekstremum
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
esnek
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący

elektrolityczny adj
elektrolitık
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
elektroliz
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elektron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
elektronik
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektroniczny papieros n
elektronik sigara
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
elektrik istasyonu
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
elektrik
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
elektrikli
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
elektrikçi
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
öge
część składowa
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elf ɛlf n
elf
istota fantastyczna;

elipsa ɛˈlʲipsa n
elips
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
ambargo
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embriyoloji
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
emekli maaşı
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
göç
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigracyjny adj
göçmen
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
göçmek
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

emir ˈɛ̃mʲir n
emir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirlik
(administracja) terytorium podległe władzy emira

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
duygu
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empati
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
ampirik
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
deneycilik
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

encefalopatia n
ensefalopati
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
ansiklopedi
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

endemiczny adj
endemik yöresel
występujący tylko na określonym obszarze

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
enerji
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpi
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropi
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach;
(potocznie, potoczny) rozpad, chaos, nieporządek

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
şevk
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzim
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
salgın
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
salgın
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odnoszący się do epidemii

epigenetyka n
epigenetik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badanie dziedziczności pozagenowej

epikryza n
epikriz
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epizjotomia n
epizyotomi
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
epizot
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epoka kamienia n
Taş Devri
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
ad veren
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
epsilon
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

era ˈɛra n
asır
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;
çağ
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

erb ɛrp n
erbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
dikleşme
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
erotik
dotyczący erotyki, seksu

erozja ɛˈrɔzʲja n
erozyon
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
alyuvar eritrosit
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eskatoloji
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

esej n
deneme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

esencja n
cevher
istota, sedno

eskapizm n
gerçeklerden kaçma
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
Esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

estetyka ɛˈstɛtɨka n
estetik
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
subiektywne kryteria piękna
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
Estonca
język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
tarhun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek
(spożywczy) aromatyczna przyprawa z suchego lub świeżego ziela estragonu (1.1)

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
haliç
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

etan ˈɛtãn n
etan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

eter ˈɛtɛr n
eter
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiyopyalı
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
etüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
etnik
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
ırkçılık
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji

etnograficzny adj
etnografik
związany z etnografią

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etoloji
(biologia, biologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt

etruski ɛˈtrusʲci adj
Etrüsk
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
Etrüsk
język Etrusków

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
etik
związany z etyką, dotyczący etyki

etyka ˈɛtɨka n
etik
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etykieta ˌɛtɨˈcɛta n
görgü
zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etimoloji
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
örtmece edepi kelam
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

eukaliptus n
okaliptüs
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariont n
ökaryot
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
haremağası
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec
hadım haremağası
mężczyzna z wyciętymi jądrami;

euro ˈɛwrɔ n
avro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

europ ˈɛwrɔp n
europyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Avrupalı
dotyczący Europy

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
ötanazi
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
tahliye
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
İncil
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangelista n
İncil yazarı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewentualnie adv
alternativ olarak
w razie zaistnienia pewnych okoliczności

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
evrim
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
(wojskowość, wojskowy) manewr zespołu okrętów
trudna figura akrobatyczna, gimnastyczna bądź taneczna

ex situ adv
ex situ
poza swoim pierwotnym, naturalnym położeniem, miejscem

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ezoterik
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabryka ˈfabrɨka n
fabrika
produkcyjny zakład przemysłowy

fagot ˈfaɡɔt n
fagot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajerwerk n
havai fişek
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
pipo
przedmiot do palenia tytoniu;

fakt fakt n
gerçek
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktura fakˈtura n
fatura
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

fala ˈfala n
dalga
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie

falliczny adj
fallik
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
yanlışlanabilirlik
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji

fanatyczny adj
bağnaz
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatiklik fanatizm
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fantastyka naukowa n
bilim kurgu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
firavun
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
boya
mieszanina barwników służąca do malowania

farma ˈfarma n
çiftlik
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
eczacı
specjalista, znawca farmacji

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmakoloji
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
farmakolojik
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

fartuch ˈfartux n
önlük
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

fasada faˈsada n
cephe
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;
(przenośnie, przenośnia) coś pozornego, tylko na pokaz
(socjologia, socjologiczny) sposób kreowania własnego wizerunku przez jednostkę w trakcie interakcji społecznej, mający na celu manipulacje wrażeniami jakie odnosi partner interakcji;

fascynujący adj
alımlı büyüleyici
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
fasulye
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fast food adj
hazır yiyecekler
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)

fast food n
hazır yiyecekler
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
faşist
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
faşizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fatalist
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalizm n
fatalizm
wiara w przeznaczenie

fatwa ˈfatfa n
fetva
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

faul fawl n
faul
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

fauna ˈfawna n
direy
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faworyt n
gözde
ktoś lubiany, faworyzowany

faza ˈfaza n
aşama
miejsce, etap

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
yanlış
sztuczny, podrobiony

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
yalancı eşdeğer
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federasyon
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

felga ˈfɛlɡa n
jant
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellatio
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminizm
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
Fenikece
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
Fenikece
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
anka
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

fenkuł n
rezene
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z rośliny (1.1)

ferm fɛrm n
fermiyum
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermiyon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

festiwal fɛˈstʲival n
festival
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

feudalizm n
derebeylik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

fez fɛs n
fes
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiyasko
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

figa ˈfʲiɡa n
incir
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
incir
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figura szachowa n
satranç taşı
(szachy, pojęcie szachowe) każda bierka używana w grze w szachy, z wyjątkiem piona

fikcja n
kurgu
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

filantrop n
insansever
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropia n
hayırseverlik
bezinteresowne świadczenie pomocy

filar ˈfʲilar n
sütun
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu
wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filateli
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
telkarî
technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
fincan
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
film sinema
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film dokumentalny n
belgesel
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku (1.1)

film niemy n
sessiz film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filolog
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filozof
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) człowiek przemądrzały

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
felsefe
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
filozofik
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filtr fʲiltr̥ n
filtre
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

finanse n
finans
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansować v
finanse etmek
dostarczać finansów

finał ˈfʲĩnaw n
final
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

fiolet n
menekşe
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mor
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.

fiord fʲjɔrt n
fiyord
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
menekşe
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

firma ˈfʲirma n
firma
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

fitness ˈfʲitnɛs n
fitness
(sport, sportowy) rekreacyjne ćwiczenia gimnastyczne wykonywane na specjalnych przyrządach i pod okiem instruktora;

fizjologia n
fizyoloji
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
fiziksel
dostępny zmysłom
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje

fizyk ˈfʲizɨk n
fizikçi
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
fizik
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
Fin
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
Fince
ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
bayrak ayar
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flaki ˈflaci n
işkembe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flamandzki adj
flamandaca
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
flamandaca
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flaming ˈflãmʲĩŋk n
flamingo
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flet flɛt n
flüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
yan flüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
panflüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirtować v
flört etmek
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluor flor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fobia ˈfɔbʲja n
fobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
fok
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

folder ˈfɔldɛr n
klasör
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folia ˈfɔlʲja n
folye
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folklor ˈfɔlklɔr n
folklor
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorystyka n
halk bilimi
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
fonem
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonetik
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
çeşme
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forma ˈfɔrma n
şekil
zewnętrzny kształt

formularz fɔrˈmulaʃ n
form
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem

fort fɔrt n
kale
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
piyano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

forum ˈfɔrũm n
forum
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat
(informatyka, informatyczny) (zobacz) forum dyskusyjne;

fosa ˈfɔsa n
hendek
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
fosfor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfat
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fotel ˈfɔtɛl n
koltuk
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotogeniczny adj
fotojenik
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
fotoğrafçı
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotoğraf
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym
fotoğrafçılık
sztuka wykonywania fotografii (1.1);

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontaj
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
foton
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotorealizm n
fotogerçekçilik
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosynteza n
fotosentez
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
fragman
wyodrębniona część czegoś

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
Fransızca Fransız
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
Fransızca Fransız
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Frankofon
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim
fransızca konuşan
spisany, stworzony w języku francuskim

frans frãw̃s n
fransiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fregata frɛˈɡata n
fırkateyn
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;

fresk frɛsk n
fresk
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
yaban
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

fruktoza n
fruktoz
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
bıkkınlık
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frytka ˈfrɨtka n
kızartma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
berber
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjerstwo frɨˈzʲjɛrstfɔ n
berberlik
zawód fryzjera, zajmowanie się zawodowo strzyżeniem i czesaniem włosów

fryzura frɨˈzura n
saç biçimi
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fuj interjection
böö of yuf çüş
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
vakıf
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
kāide
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalizm n
köktendincilik
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
fonksiyon
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funt fũnt n
libre
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw
anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg;

futbol ˈfudbɔl n
futbol
(sport, sportowy) (zobacz) piłka nożna

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
amerikan futbolu
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły

futro ˈfutrɔ n
kürk
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
(krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
fütürizm
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabinet cieni n
gölge hükûmet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gad ɡat n
sürüngen
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinyum
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gagat ˈɡaɡat n
oltu
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
Gagavuzca
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją

gaj ɡaj n
ağaçlık
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących

gal ɡal n
galyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
galaktik
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaksi gök ada
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galeon ɡaˈlɛɔ̃n n
kalyon
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;

galera ɡaˈlɛra n
kadırga
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
galeri
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galicyjski ˌɡalʲiˈʦ̑ɨjsʲci adj
Galiçyaca
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galon ˈɡalɔ̃n n
galon
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;

gama ˈɡãma n
gam
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gameta ɡãˈmɛta n
gamet üreme hücresi
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

garaż ˈɡaraʃ n
garaj
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
kambur
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
gardırop
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy
gardrop
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży

gardło ˈɡardwɔ n
boğaz
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

garnek ˈɡarnɛk n
tencere çömlek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
takım elbise
(krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
söndürmek
o wapnie palonym: łączyć z wodą
przerywać palenie

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci n
Gaskonca
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt używany w Gaskonii;

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
tür
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gawial n
gavyali
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
ekin kargası
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gaz ɡas n
gaz
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
hardal gazı
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
soygaz
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny gaz, którego atomy nie łączą się w cząsteczki;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
doğal gaz
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gazela ɡaˈzɛla n
ceylan
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
gazete
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gałka oczna n
göz küresi
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
dal
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
söndürücü
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈspʲjɛʃɨ ˈtɔ‿ɕɛ ˈdʲjabɛwʲ ˈʨ̑ɛʃɨ proverb
acele işe şeytan karışır
w pośpiechu często zdarza się o czymś zapomnieć, być niedokładnym

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
nerede
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
nerede
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
bir yerde
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości
w pewnym miejscu

gejowski ɡɛˈjɔfsʲci adj
eşcinsel
właściwy gejowi lub przeznaczony dla gejów

gejsza ˈɡɛjʃa n
geyşa
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
gayzer
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
geko
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelotologia n
gelotoloji
terapia śmiechem;

gen ɡɛ̃n n
gen
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
dâhi
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genom
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
jeodezi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofizyka n
jeofizik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
coğrafyacı
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
coğrafya
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
coğrafi
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
jeolog
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
jeoloji
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
jeolojik
związany z geologią

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometri
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
yüzey bilimi
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

gepard ˈɡɛpart n
çita
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

german ˈɡɛrmãn n
germanyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
Alman çalışmaları
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

gest ɡɛst n
jest
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

getto ˈɡɛtːɔ n
getto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghul n
gulyabani
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

giez ɟɛs n
atsineği
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
borsa
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigabayt
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigant ˈɟiɡãnt n
dev
(zobacz) olbrzym
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai;

gigantomania n
gigantomani
mania budowania rzeczy gigantycznych, ponad potrzeby

gil ɟil n
bayağı şakrak kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
giyotin
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
jimnastik
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
jinekolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
jinekomasti
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gips ɟips n
alçı
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gitara ɟiˈtara n
gitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
elektro gitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
gitarist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
buzul bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gleba ˈɡlɛba n
toprak
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
gliserin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glin ɡlʲĩn n
alüminyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
kil
(geologia, geologiczny) skała osadowa;

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
küreselleşme
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
küresel ısınma
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globus ˈɡlɔbus n
küre
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
alg
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glosariusz n
lügatçe
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glukoza n
glukoz
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
belediye
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
yuva
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnida ˈɟɲida n
sirke
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
kızgınlık
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
yoğurmak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrabiać (ciasto)

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
gnomon
prosty zegar słoneczny

gnu ɡnu n
gnu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

go ɡɔ n
go
rodzaj gry planszowej;

goblin ˈɡɔblʲĩn n
küçük şeytan
(literacko) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gocki adj
Gotik
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
Gotik
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
haysiyet
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
saat
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
sokağa çıkma yasağı
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzinowy adj
saat saatlik
odnoszący się do godziny

gol ɡɔl n
gol
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golem ˈɡɔlɛ̃m n
golem
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
incik
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfçü
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
tıraş olmak
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondol
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;

gong ɡɔ̃ŋk n
gong
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
fil
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gont n
çatı örtüsü
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;

gorset ˈɡɔrsɛt n
korse
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
goril
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
acı
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
sıcak
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
ateş
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
ateş humma sıcaklık
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
ekonomik iktisadi
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
ekonomi
całokształt działalności gospodarczej

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
ev sahibi
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
ev hanımı
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
pişirmek
przyrządzać ciepłą potrawę
(potocznie, potoczny) odczuwać dyskomfort i pocić się obficie z powodu gorąca

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
hazır
skończony, wykonany

gotówka ɡɔˈtufka n
nakit
pieniądze w postaci banknotów lub monet
(bankowość, bankowy) (księgowość) pieniądze, którymi można płacić w każdej chwili

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
güvercin
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gościnność n
konukseverlik
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
misafirperver
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
misafir konuk
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
karanfil
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

gra ɡra n
oyun
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz

grab ɡrap n
gürgen
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grabarz ˈɡrabaʃ n
mezarcı
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
tırmık
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

gracz ɡraʧ̑ n
oyuncu
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
dolu
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
dolu fırtınası
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu powodujące znaczne straty materialne

graf ɡraf n
eğri
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami;

gram ɡrãm n
gram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
dilbilgisi uzmanı gramerci
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
gramer dilbilgisi dil bilgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;
dilbilgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór reguł opisujących system języka;

granat ˈɡrãnat n
nar
(spożywczy) owoc granatowca

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
nar
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
hudut sınır
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
bitişik olmak
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
granit
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola n
granola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

grasica n
timüs timus
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacje interjection
tebrik ederim
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
tebrikler
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
tebrik etmek
składać wyrazy uznania

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
çekim yer çekimi yerçekimi
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
yerçekimi
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
graviton
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
çalmak
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grań ɡrãɲ n
sırt
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty
ostre zetknięcie się ścian lub innych płaszczyzn

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
Yunan Yunanca
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
Yunanca
język Greków i po części Cypryjczyków;

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
greyfurt
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci n
Grönlandca
(językoznawstwo, językoznawczy) język rdzennych mieszkańców Grenlandii;

grill ɡrʲil n
ızgara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
(środowiskowy) (motoryzacja) atrapa przednia pod maską

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
mezar
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
bezelye
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
kakım
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych;

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
acayip
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

groźba ˈɡrɔʑba n
tehdit
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
bayağı kocabaş
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
kalınlık
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
şişman
otyły

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
bez
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju;

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
aralık
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grupa ˈɡrupa n
grup
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze

grusza ˈɡruʃa n
armut
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;

gruszka ˈɡruʃka n
armut
(spożywczy) owoc gruszy;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
Gürcüce
język urzędowy Gruzji;

gryf ɡrɨf n
griffon
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
karabuğday
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grypa ˈɡrɨpa n
grip
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
kemirgen
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
dişlemek
zatapiać w czymś zęby

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
tarak
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
günah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
çıngıraklı yılan
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
incelik
uprzejmy sposób zachowania

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
kibar
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
günahkâr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
günahkâr
ktoś, kto grzeszy

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
mantar
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu

grzywa ˈɡʒɨva n
yele
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
kâkül
włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
cerime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grób ɡrup n
mezar
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
guano
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
vali
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernia n
guberniya
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

guma ˈɡũma n
kauçuk
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
sakız çiklet
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
silgi
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

guz ɡus n
şiş
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem

guzik ˈɡuʑik n
düğme
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
garanti
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
tecavüz etmek
zmuszać do stosunku płciowego
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy

gwałt ɡvawt n
tecavüz ırza geçme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
yıldız yultuz
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
yıldız
sławna osobistość w danym środowisku

gwiazda Dawida n
Davud'un Yıldızı
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
takımyıldız
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwint n
vida dişi
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwizd n
ıslık
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
ıslık çalmak
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
düdük
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
çivi mıh
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

góra ˈɡura n
dağ
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
aysberg
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góralek n
daman
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnictwo n
madencilik
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górnik ˈɡurʲɲik n
madenci
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin

gówno ˈɡuvnɔ n
bok
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
sünger
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
tırtıl
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;

gęba ˈɡɛ̃mba n
gaga
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
yoğun
(o włosach lub sierści) bujny
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
kaz
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gładki ˈɡwatʲci adj
düz
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
okşamak
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głasnost ˈɡwasnɔst n
Glasnost
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
abazan
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) mający ochotę na coś
aç acıkmış
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
oy oylama
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
ses
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
prawo / pozwolenie przemawiania
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania dźwięku (1.1)

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
oylama
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oylamak
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
baş kafa
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowa państwa n
devlet başkanı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
elmabaş patka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący;

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
hoparlör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
yüksek
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
sağır dilsiz
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchy ˈɡwuxɨ adj
sağır
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupi ˈɡwupʲi adj
ahmak
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
aptal
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupota ɡwuˈpɔta n
aptallık
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
orman horozu
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głuszek ˈɡwuʃɛk n
kaya kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) (Emberiza cia) ptak z rodziny trznadlowatych;

głód ɡwut n
açlık
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
alıç
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główny ˈɡwuvnɨ adj
asıl başlıca esas
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
derin
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
derinden
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
derinlik
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habilitacja n
habilitasyon
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadron
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hafn xafn̥ n
hafniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haggis n
haggis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku

hagiografia n
hagiografi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hak xak n
çengel
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

halabarda ˌxalaˈbarda n
teber
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

hamak ˈxãmak n
hamak
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
Hamburglu
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hammam n
hamam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
fren
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamza n
hemze
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

handel ˈxãndɛl n
ticaret alım satım
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
insan ticareti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlarz ˈxãndlaʃ n
tacir
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowiec n
tacir tüccar
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
ticari
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
hangar
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haploidalny adj
haploid
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

hardware n
donanım
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harem ˈxarɛ̃m n
harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;

harfa ˈxarfa n
arp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
tarife
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;

harpun ˈxarpũn n
zıpkın
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

has xas n
hassiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
haşhaş
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
şifre
znak, sygnał do działania
tajny wyraz lub ciąg znaków

hau xaw interjection
hav hev
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
obüs
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hazard ˈxazart n
kumar
(przenośnie, przenośnia) ryzyko
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
kumarbaz
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
gürültü
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
gürültülü
powodujący hałas

heban ˈxɛbãn n
abanoz
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
abanoz
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
głęboko czarny lub bardzo ciemny

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
İbrani İbranice
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
İbranice İbranca
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonizm n
hazcılık hedonizm
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonya
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heksan ˈxɛksãn n
hegzan
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

hektar ˈxɛktar n
hektar
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hel xɛl n
helyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

hematyt n
hematit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemofilia n
hemofili
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
hematofobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

henna ˈxɛ̃nːa n
kına
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

heptagram n
heptagram
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heraldyka n
arma bilimi
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
arma
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
çayevi
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbata xɛrˈbata n
çay
napój, napar z suszu (1.2);
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3)
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2);

herezja xɛˈrɛzʲja n
sapkınlık
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;

hermafrodyta n
erdişi
(biologia, biologiczny) osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

hermeneutyka n
hermeneutik
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
eroin
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpetoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

heterogenny adj
heterojen
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
heteroseksüellik
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heteroseksüel
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
vezir
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetycki adj
Hitit
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
Hititçe
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

hetytologia n
Hititoloji
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
macar ördeği
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
sümbül
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hicab
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
sırtlan
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hiyerarşi
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hiyeroglif
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hijyen
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
hijenik sağlık
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

hindi ˈxʲĩndʲi n
Hintçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduizm Hinduizm
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hiperbol
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
hipertermi
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipnagogiczny adj
hipnagogik
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
hastalık hastası
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipoglikemia n
hipoglisemi
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
münafık
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
ikiyüzlülük
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
alt kavram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
su aygırı hipopotam
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
tutu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotetyczny adj
farazi
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hipotez varsayım
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
histeri
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histologia n
doku bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histolojik
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
tarih
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
tarih felsefesi
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
tarihî
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
tarihçi
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
İspanyol İspanyolca
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
İspanyolca İspanyol
romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobit
(fantasy) (literacko) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
hobi
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hojny ˈxɔjnɨ adj
alicenap
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie

hokej ˈxɔkɛj n
hokeyi
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
buz hokeyi
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
Felemenkçe
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
Hollandaca
główny język Holandii;

holm xɔlm n
holmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
yedekte çekmek
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
römorkör
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
ıstakoz
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopati
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homeopatik
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostaz
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homo- ˈxɔ̃mɔ
homo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofobi
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów;

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homonim sesteş
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
eşcinsellik
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homoseksüel eşcinsel
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

horda ˈxɔrda n
ordu
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormon
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

horoskop xɔˈrɔskɔp n
fal
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
ufuk
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzont zdarzeń n
olay ufku
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

hosanna interjection
şükretme şükür
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hostel n
hostel
tani hotel, o niższym standardzie

hotel ˈxɔtɛl n
otel konakçı
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hrabia ˈxrabʲja n
kont
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
kontes
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
kontluk
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

humanizm n
hümanizm
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humanoidalny adj
insansı
mający cechy ludzkie

hummus n
humus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
mizah
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

huragan xuˈraɡãn n
urağan
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurysa n
huri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

huśtawka xuɕˈtafka n
salıncak
przyrząd do bujania dzieci;

hydrant ˈxɨdrãnt n
yangın musluğu
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
lehimci
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
su bilimi hidroloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hymn xɨ̃mn n
marş
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
ve
…łączący słowa i zdania równorzędne

i tak dalej adv
vesaire
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

i/lub i‿ˈlup conjunction
ve/veya
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

ibuprofen n
ibuprofen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego

ich ix pronoun
onların
3. (osoba) lm

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
balık bilimi iktiyoloji
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

id it n
alt benlik
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)

idea iˈdɛa n
fikik
myśl przewodnia;
pomysł

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideogram
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideologu
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideoloji
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

idiom ˈidʲjɔ̃m n
deyim
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze
wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;

idiopatyczny adj
idiopatik
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiota iˈdʲjɔta n
salak
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi; tępak

ido ˈidɔ n
ido
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
iglo
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

igła ˈiɡwa n
iğne
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikona iˈkɔ̃na n
ikon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikra ˈikra n
balık yumurtası
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
kaç
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
ne kadar
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
kaç
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
ne kadar
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
çarpım
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloraz iˈlɔras n
bölüm
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
nicel
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
miktar
liczba określająca objętość lub masę;
liczba sztuk

iluzja n
hayal
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

imam ˈĩmãm n
imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
embesil
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) głupek

imbir ˈĩmbʲir n
zencefil
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
adaş
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
ortaç
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
göçmenlik
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
muhacir
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imię ˈĩmʲjɛ n
ad isim
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp.;
imię (1.1) i nazwisko

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
immateryalizm
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
dokunulmazlık
przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
imperator
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperializm n
emperyalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
imparatorluk
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
tatbik
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
etkileyici
wzbudzający uznanie i zachwyt

importować v
ithal etmek
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impreza ĩmˈprɛza n
parti
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

in situ adv
in situ
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
aksi
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
açılış açış
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie

ind ĩnt n
indiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
kızılderili
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Hint-Avrupa
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indygo n
indigo
kolor ciemnobłękitny

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
hint
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
hindi
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualizm n
bireycilik
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
enfeksiyon
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
enflasyon
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
haber bilgi
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
bilgisayar uzmanı
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
bilişim bilişim bilimi
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
haber vermek
przekazywać wiadomość i objaśniać

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
altyapı
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
engizisyon
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
başka
nie ten, jakiś odmienny

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
kitabe
trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie

inspirować v
ilham etmek
dostarczać natchnienia

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
yerleştirmek
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
alet
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;

instrument muzyczny n
enstrüman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalny adj
aletli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
içgüdü
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
enstitü
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insülin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;

intelektualista n
entellektüel düşünür
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
akıl zekâ
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
akıllı
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
niyet
chęć, zamiar

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
evlilik sözleşmesi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ilginç enteresan ilgi çekici
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
arayüz
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
kullanıcı arayüzü
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
İnterlingua
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalizm n
enternasyonalizm
współpraca, solidarność międzynarodowa

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
tonlama
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;

intronizacja n
taçlandırma
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

intryga ĩnˈtrɨɡa n
entrika
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
sezgi
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
sezgili
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
yatırımcı
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
yatırım
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwigilacja ˌĩnvʲiɟiˈlaʦ̑ʲja n
gözaltı
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
mühendis
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
mühendislik
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
hardal gazı
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

irański iˈrãj̃sʲci adj
İranlı
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
kar parsı
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
İrlandaca
język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
alay istihza
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irrasyonel
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
iridyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

iskra ˈiskra n
kıvılcım
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
İslam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizm isˈlãmʲism̥ n
İslamcılık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
İslamofobi
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
İzlanda İzlandaca
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
varlık
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja
wyodrębniona całość, istota, byt

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
var olmak
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
varlık
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

iterb ˈitɛrp n
iterbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
itriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izafet n
izafet tamlama
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną

izba ˈizba n
meclis
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
lehçe sınır çizgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izolator n
yalıtkan
materiał izolujący
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem

izotop iˈzɔtɔp n
İzotop
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israilli
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
gitmek
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

iść spać ˈiɕʨ̑ ˈspaʨ̑ v
yatmak
udawać się na sen

ja ja personalPronoun
ben
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
elma
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc jabłoni

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
Adem elması
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
elma elma ağacı
drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
yat
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jad jadɨ jat n
zehir
substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
salamanje
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
yenilebilir
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jaglica n
trahom
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnię ˈjäɟɲɛ n
kuzu
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
kuzu
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jagoda jaˈɡɔda n
meyve
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajko ˈjäjkɔ n
yumurta tohum
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajnik ˈjäjɲik n
yumurtalık
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
yumurta tohum
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
yumurta
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jajowód jäˈjɔvut n
fallop tüpü
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
gibi
…wprowadzający porównanie
…łączący zdania wtrącone

jak jak n
yak
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców;

jak jak pronoun
nasıl
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
nasıl gidiyor
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
gibi
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa

jako ˈjakɔ preposition
olarak
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakościowy adj
kalitatif nitel
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
kalite
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci n
Yakutça
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
ağız
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamnik ˈjãmʲɲik n
dakhund
(kynologia, kynologiczny) pies rasy (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

jamraj ˈjãmraj n
keseli porsuk
(zoologia, zoologiczny) niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
Japon Japonca
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
Japonca
język używany w Japonii;

jard n
yarda
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmułka n
kippa
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
boyunduruk
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
üvez
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
mağara
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskółka jaˈskuwka n
kırlangıç
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasny ˈjasnɨ adj
açık
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty
anlaşılır açık
o kolorze: mało intensywny

jaspis ˈjaspʲis n
yeşim
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany kamień z jaspisu (1.1)

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
atmaca
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
kertenkele
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jazz ʤ̑ɛs n
caz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jałmużna jawˈmuʒna n
sadaka
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
ardıç
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.;

jałówka jaˈwufka n
düve
(zoologia, zoologiczny) młoda, nieposiadająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
yasemin
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
gitmek
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
bir
liczba 1

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jednak ˈjɛdnak conjunction
ancak
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
bir hücreli
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
tek göz
taki, który ma jedno oko

jednorodny adj
monoton
mający identyczne cechy

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
tekboynuz
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednostka jɛdˈnɔstka n
birim
określona wartość jakiejś wielkości
część całości
placówka określonej instytucji

jednostka astronomiczna n
astronomik birim
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
birlik
wspólnota, unia, zjednoczenie

jedwab ˈjɛdvap n
ipek
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników

jedwabnik morwowy n
ipek böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych;

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
tek
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
yemek
coś, co można jeść; żywność, pokarm
spożywanie pokarmu

jegier n
avcı
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników

jego ˈjɛɡɔ pronoun
onun
3. (osoba) lp, rodzaj męski
3. (osoba) lp, rodzaj nijaki

jej jɛ̇j pronoun
o
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
geyik
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
bağırsak
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito grube n
kalın barsak
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
Yemen
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
ökseotu
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
ipekkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
yen
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jer jɛr n
dağ ispinozu
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
sonbahar
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
sonbahar güz
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
dişbudak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
mersin balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
daha
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
göl
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
Roma'dayken Romalılar gibi davran
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
yemek
przyjmować pokarmy

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
atlı
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeż jɛʃ n
kirpi
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
eğer
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
böğürtlen dut
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
Yidiş
język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
iyot
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodła ˈjɔdwa n
göknar
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
yoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogurt ˈjɔɡurt n
yoğurt
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
iyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

joruba n
Yoruba
język używany przez Joruba;

jot jɔt n
je
nazwa litery J

jubiler juˈbʲilɛr n
mücevheratçı
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
Musevilik Yahudilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

jurta ˈjurta n
yurt
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
jüri
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

juta ˈjuta n
jüt
(botanika, botaniczny) Corchorus, roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
yarın
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
yarın
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
daha şimdiden halihazırda zaten çoktan şimdiden
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością
artık
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jąderko n
çekirdekçik
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
testis
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie;
çekirdek
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
(matematyka, matematyczny) dla dowolnej struktury algebraicznej homomorficzny przeciwobraz elementu neutralnego;
(matematyka, matematyczny) funkcja dwóch zmiennych, która występuje pod znakiem całki we wzorze określającym operator;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
nükleer
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkać v
kekelemek
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
arpa
(rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1)

jęk jɛ̃ŋk n
inlemek
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

jętka ˈjɛ̃ntka n
birgün sineği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

języczek n
küçük dil
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
dil lisan
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
dil
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
işaret dili
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
yabancı dil
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
anadili ana dili
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
programlama dili
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język standardowy n
standart dil ölçünlü dil
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
dilsel
związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
dilci
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

ka ka n
ke
nazwa litery k / K

kabardyjski adj
Kabarca
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
kabare
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.;

kabel ˈkabɛl n
kablo
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
kabriyole
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabuki kaˈbuci n
kabuki
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego;

kabura n
kubur
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
mahmurluk
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia), na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
ördek
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

kaczka krzyżówka n
yeşilbaş
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kadm katm̥ n
kadmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
tütsü
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kafar ˈkafar n
kazık çakıcı
maszyna do wbijania pali w grunt;

kafenijo ˌkafɛ̃ˈɲijɔ n
kahvehane
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni

kaftan ˈkaftãn n
kaftan
męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
burunsalık
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kajak ˈkajak n
eskimo kayığı
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajdanki n
kelepçe
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajdany n
pranga
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów

kakadu kaˈkadu n
kakadu
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
kakao
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kaktus ˈkaktus n
kaktüs
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
karnabahar
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
kolofan
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
alabaş
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa rośliny (1.1)

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
kalsit
(geologia, geologiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaleka kaˈlɛka n
sakat
człowiek dotknięty kalectwem
kobieta dotknięta kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
takvim
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalif ˈkalʲif n
halife
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
halifelik hilafet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
kaliforniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalina kaˈlʲĩna n
kartopu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
hesap makinesi
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
mürekkep balığı
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;

kaloria kaˈlɔrʲja n
kalori
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
radyatör
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalosz ˈkalɔʃ n
galoş
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
Kalvinizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kamea n
işlemeli akik
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
bukalemun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamera kãˈmɛra n
kamera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
kameraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamieniołom n
taşocağı
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
taş
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ idiom
kilometre taşı
bardzo ważny, przełomowy moment

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
kilometre taşı
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
değirmen taşı
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
yelek
(krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampania n
kampanya
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampus ˈkãmpus n
kampüs
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamrat ˈkãmrat n
arkadaş
towarzysz, kompan

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
kamuflaj
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;

kanapka kãˈnapka n
sandviç
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim ;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1)składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
kanarya
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanał ˈkãnaw n
kanal
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków

kanclerz n
şansölye
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandydat kãnˈdɨdat n
aday
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
adaylık
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś

kangur ˈkãŋɡur n
kanguru
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
çaylak
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibal kãˈɲibal n
yamyam
człowiek, który jada ludzkie mięso
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
gambot
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kantar n
yular
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj uproszczonej uzdy bez wędzidła

kanton ˈkãntɔ̃n n
kanton
figura zaszczytna w górnym lewym lub prawym rogu tarczy herbowej;
górne czołowe pole płata flagi;
jednostka podziału administracyjnego Luksemburga;
jednostka podziału administracyjnego we Francji;
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaolin
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapar ˈkapar n
gebre
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapelusz kaˈpɛluʃ n
şapka başlık
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
şapkacı
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
terlik
obuwie używane tylko w domu

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
kapitalizm anamalcılık
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
Yüzbaşı
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
yüzbaşı
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;

kapitał kaˈpʲitaw n
anamal
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)

kapitel n
sütun başı
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra;

kapitulacja ˌkapʲituˈlaʦ̑ʲja n
teslim olma
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej
warunki poddania się
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
şapel
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapsaicyna n
kapsaisin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsułka kapˈsuwka n
kapsül
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;

kaptur ˈkaptur n
başlık
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy

kapusta kaˈpusta n
lahana
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapłanka kapˈwãnka n
rahibe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną

kara ˈkara n
ceza
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
idam cezası ölüm cezası
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
tüfek
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
makineli tüfek
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
karabina
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karafka kaˈrafka n
sürahi
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karaka kaˈraka n
karak
(marynarka) typ dawnego statku transportowego;

karaluch kaˈralux n
hamamböceği
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karawan n
cenaze arabası
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
kervan
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawela ˌkaraˈvɛla n
karavel
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
enginar
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
kakule
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1)

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
kalp hastalıkları uzmanı
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
kardiyoloji
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardynalny adj
asıl sayı
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
kardinal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

karelski adj
Kareli
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karelski n
Kareli
(językoznawstwo, językoznawczy) język karelski;

kariera karʲˈjɛra n
kariyer
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kark kark n
ense
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karmazyn karˈmazɨ̃n n
al
barwa intensywnie czerwona

karmel ˈkarmɛl n
karamel
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
beslemek
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karnawał karˈnavaw n
etkesimi
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;
karnaval
w krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej pochody i masowe zabawy pod koniec karnawału (1.1) na ulicach miast
eğlence karnaval şenlik
zabawy w czasie karnawału (1.1)

karnizm n
karnizm
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
karo
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karp karp n
sazan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta SIM n
Simkart
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do głosowania n
oy pusulası
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
görüntü kartı
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
kredi kartı
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

kartel ˈkartɛl n
kartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartka ˈkartka n
kart
bon towarowy na artykuły deficytowe
yaprak
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartofel karˈtɔfɛl n
patates
(zobacz) ziemniak

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
haritacılık
nauka o tworzeniu map;

karton ˈkartɔ̃n n
karton
gruby, sztywny papier

karuna n
karuna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
atlıkarınca
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
karikatür
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karzeł ˈkaʒɛw n
cüce
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

karłowatość n
cücelik
bycie karłowatym, bycie karłem

kasa ˈkasa n
kasa
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do naliczenia należności
(potocznie, potoczny) pieniądze
miejsce przechowywania pieniędzy

kask kask n
kask
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;

kasta ˈkasta n
kast
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
hadım etmek
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
gazino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
ispermeçet balinası
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszel ˈkaʃɛl n
öksürük
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
öksürmek
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszmir n
kaşmir
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kasztan ˈkaʃtãn n
kestane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
at kestanesi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych;

kat kat n
cellat
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
katalitik
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
tezleşim
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemiczna zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
ivdirgen
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalog kaˈtalɔk n
katalog
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
spis zawartości biblioteki

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
Katalanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katamaran ˌkatãˈmarãn n
katamaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle

katar ˈkatar n
nezle
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;

katarynka n
laterna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
afet
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katedra kaˈtɛdra n
katedral
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
kategori
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

katharewusa n
Katarevusa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
katyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katoda kaˈtɔda n
katot
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
Katolik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
Katolik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

kaukaski kawˈkasʲci adj
Kafkas
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
kahve
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ziarna rośliny (1.1), z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3)

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
Türk kahvesi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler kaˈvalɛr n
şövalye
(przestarzałe, przestarzały) rycerz
mężczyzna, który otrzymał dany order
bekâr
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
süvari
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
kahvehane kahve
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
havyar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
küçük karga
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazanie kaˈzãɲɛ n
hutbe vaaz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazirodztwo n
ensest
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
vaiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kał kaw n
dışkı
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
hokka
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
gölet
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
her
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
başparmak
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczup ˈkɛʧ̑up n
ketçap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefir ˈkɛfʲir n
kefir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
garson
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
garson
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
kelvin
(fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K;

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
Khmer
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
Khmer
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibuc ˈcibuʦ̑ n
kibbutz
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
aksırmak
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
hapşırık
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
ne zaman
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kielich ˈcɛlʲix n
kutsal çanak
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
bardak
zawartość kieliszka (1.1)
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kiepski ˈcɛpsʲci adj
geyik
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kier cɛr n
kupa
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
sürücü
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
direksiyon
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
yön
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
cep
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
cep harçlığı
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
kapkaççı yankesici cepçi
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieł cɛw n
köpek dişi
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełbasa cɛwˈbasa n
sucuk sosis kolbasa salam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kij cij n
hokey sopası
długi patyk;

kijanka ciˈjãnka n
iribaş
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów;

kilka ˈcilka indefinitePronoun
birkaç
oznaczenie w sposób przybliżony ilości od trzech do dziewięciu

kilo- ˈcilɔ
kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometre
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono
tradycyjny strój japoński;

kindżał n
hançer
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
sinematograf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
kinematik
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kino ˈcĩnɔ n
sinema
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kiosk cɔsk n
kiosk
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
Kırgız Kırgızca
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
Kırgızca Kırgız
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kiur cjur n
küriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kivi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
frengi sifiliz
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

klacz klaʧ̑ n
kısrak
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaka ˈklaka n
şakşakçı
opłacona przez artystę grupa osób, które za wynagrodzenie wyrażają zachwyt nad jego dziełem

klakson ˈklaksɔ̃n n
korna
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
klarnetçi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
klarnet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
sınıf
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
dobry styl
grupa dzieci w szkole
pewien zbiór spełniający dane kryteria
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
derslik
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje

klasy n
seksek
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
sınıflandırma
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.

klasztor ˈklaʃtɔr n
manastır
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klatka ˈklatka n
kafes
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
göğüs
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
klostrofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
klavsen
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
klavye
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków

klawisz ˈklavʲiʃ n
tuş
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klej klɛj n
yapıştırıcı
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

kleszcz klɛʃʧ̑ n
kene
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
kerpeten
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
müşteri
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
müdavim
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
müşteri
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi

klif klʲif n
uçurum
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
hizip klik
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klimat ˈklʲĩmat n
iklim
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
iklimsel
związany z klimatem

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
klima
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
kama
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klingoński adj
Klingonca
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
Klingonca
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

kliniczny adj
klinik
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klipa n
çelikçomak
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży;

klon klɔ̃n n
akçaağaç isfendan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klops klɔps n
köfte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;

klosz klɔʃ n
fanus
rodzaj kroju spódnicy, sukni albo spodni rozszerzających się ku dołowi na kształt dzwonu

kloszard ˈklɔʃart n
serseri
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klub klup n
kulüp
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
gece klübü
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz kluʧ̑ n
anahtar
przyrząd do otwierania zamka;
kod do szyfru;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
ingilizanahtarı
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klątwa n
ah
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów
życzenie komuś nieszczęścia

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
diz çökmek
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
kimyon
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku (1.1), pochodząca prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym
(spożywczy) przyprawa z nasion rośliny (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku

knajpa ˈknajpa n
meyhane
(potocznie, potoczny) gorszy typ restauracji

koala kɔˈala n
koala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
koalisyon
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
kobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecość n
kadınlık
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
kadınsı
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
kadın bayan
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
kobra
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobuz ˈkɔbus n
delice doğan
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyła kɔˈbɨwa n
kısrak
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia

koc kɔʦ̑ n
örtü
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
aşkım
zwrot do osoby, której chce się okazać uczucie sympatii

kochanka kɔˈxãnka n
metres
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
sevgili
taki, który jest darzony przez kogoś miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
sevmek
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
kazan
urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody);

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
barkod bar kod
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
posta kodu
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
kaynak kodu
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodeina n
kodein
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny

kodować v
kodlamak
szyfrować używając kodu

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kafein
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
kojenerasyon
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

kogut ˈkɔɡut n
horoz
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

koherencja n
insicam
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

kohorta kɔˈxɔrta n
kohort
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

kojot ˈkɔjɔt n
kır kurdu
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
topuz
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
kokain
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokon n
koza
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
boğumluca otu
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka;

koktajl ˈkɔktajl n
kokteyl
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
Molotof kokteyli
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
akşam yemeği
ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
diz
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
bisiklet
forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
kolaj
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
örme zincir
pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
küpe
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
beşik
kołyska, łóżeczko dla dziecka

kolega kɔˈlɛɡa n
-taş
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolej ˈkɔlɛj n
demir yolu
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejka kɔˈlɛjka n
kuyruk
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych;

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
koleksiyon
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
koleksiyoncu
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolektywizacja n
kolektivizasyon
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
kişniş
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koliber kɔˈlʲibɛr n
sinek kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
koloni
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
sömürgecilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonizacja n
koloni
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
sömürge kurmak
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
kolonoskopi
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
renk
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
rengarenk
wielobarwny, pełen różnych kolorów

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
devasa
bardzo duży; wielki

kolumna kɔˈlũmna n
kolon
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
sütun
pomnik składający się z kolumny (1.1) i umieszczonej na niej figury

komar ˈkɔ̃mar n
sivrisinek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
güldürü komedi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
açıklama
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
yorumlamak
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

kometa kɔ̃ˈmɛta n
kuyruklu yıldız
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
baca
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
şömine
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
komite kurul heyet
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komoda kɔ̃ˈmɔda n
şifonyer
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
gaz odası
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
bölük
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
pusula
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvaʨ̑ v
telafi etmek
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
derleyici
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks niższości n
aşağılık kompleksi
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
tamam
cały, będący w komplecie

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
besteci
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
deriştirme
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
uzlaşma ödün
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
bilgisayar
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego;

komputer osobisty n
kişisel bilgisayar
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
haberleşme
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
kırmızı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
komünist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
komünizm komünistlik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
hücre
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

koncentracja ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtraʦ̑ʲja n
konsantrasyon dikkat toplaşımı
(psychologia, psychologiczny) (szkolnictwo, szkolny) skupienie uwagi

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
fikir
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
konser
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
kondansatör
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
kondüktör
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
konfederasyon
związek, stowarzyszenie, unia

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
konferans
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
basın konferansı
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
el koymak
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
marmelat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
çatışma
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności

koniak ˈkɔ̃ɲak n
kanyak
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
yonca
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
son sonuç
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
zorunluluk
coś, czego nie można uniknąć

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
denizatı
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus przypominająca kształtem konika szachowego;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
konjugasyon
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
içtima
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
konkordato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
eş
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkurować v
boy ölçüşmek
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
müsabaka
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
kendir kenevir
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
şarlatan
(pogardliwie) zły, kiepski lekarz

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
oybirliği
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
bakım
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
muhafazakarlık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konsjerż n
kapıcı
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
birliktelik
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
dehşet
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
anayasa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
anayasal
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
konsolos
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
konsolosluk
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: godność konsula
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
tüketim
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
bağlantı
zetknięcie się

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
bağlam
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
alaka
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
düşünme
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
konteyner
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;

konto ˈkɔ̃ntɔ n
hesap
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
kontrbas
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
kontrat
umowa, zwykle o pracę

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
kontrol
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
ihtilaflı
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
kıta anakara
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
devam
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
devam etmek
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
müge
(botanika, botaniczny) Convallaria L., rodzaj roślin o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
kooperasyon
współpraca, współdziałanie

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
maden
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
ekskavatör
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
tekme atmak
uderzać kogoś / coś nogą

koper ˈkɔpɛr n
dere otu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koperta kɔˈpɛrta n
zarf
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
kopya
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał

kopiec n
höyük
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia

kopuła kɔˈpuwa n
kubbe
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
toynak tırnak
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
ağaç kabuğu
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

kord kɔrt n
kard
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Kore
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
Kore
język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
şişe mantarı
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
tıkanıklık
(potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
mektuplaşma
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
tirbuşon burgu
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
karabatak
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornet ˈkɔrnɛt n
kornet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sztywny, biały czepiec na głowie zakonnicy

kornik ˈkɔrʲɲik n
kabuk böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag;

korona kɔˈrɔ̃na n
taç
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;

koronacja n
taç giyme töreni
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
corona virüs
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
dantel
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici

kort kɔrt n
kort
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortyzon n
kortizon
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie

korweta n
korvet
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
koridor
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
kök
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
avantajlı
przynoszący korzyść
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
avantaj
zysk, pożytek

kos kɔs n
karatavuk
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1)

kosa ˈkɔsa n
tırpan
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosarz ˈkɔsaʃ n
mücdeci
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach;

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
kozmetik
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
kozmik
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
kozmoloji
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
kozmonot
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmos ˈkɔsmɔs n
kozmos acun
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosowski adj
Kosova
odnoszący się do Kosowa

kostium ˈkɔstʲjũm n
kostüm
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać

kostka ˈkɔstka n
ayak bileği
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
morg
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kosz kɔʃ n
çöp kutusu
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
pojemnik na odpady
sepet
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego

koszmar ˈkɔʃmar n
karabasan kâbus
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszt kɔʃt n
masraf
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
değmek
mieć jakąś cenę (także przenośnie)

koszula kɔˈʃula n
gömlek
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
gecelik
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszyk ˈkɔʃɨk n
sepet
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basketbol basket
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
kedi
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
pars kedisi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
siyam kedisi
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kotka ˈkɔtka n
kedi
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
çıpa
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kowadło kɔˈvadwɔ n
örs
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
demirci
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
kovaryans
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

koza ˈkɔza n
keçi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
keçi sakalı
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
dağ keçisi
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

koziorożec n
dağ keçisi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
günah keçisi
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi
günah keçisi şamar oğlanı
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolhoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
okluk
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
yaka
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
tekerlek teker
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
çömlekçi çarkı
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
ninni
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołyska kɔˈwɨska n
beşik
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
kulplu beygir at
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
at beygir
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
beygir gücü
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
Truva atı
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
bitmek
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
zar atıldı
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
iskelet
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt
(potocznie, potoczny) zespół istotnych elementów określonej całości

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
kilise
(budownictwo) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
kemik
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
zar
wielościan z oczkami służący do gry;

kość guziczna n
kuyruk sokumu
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość sitowa ˈkɔɕʨ̑ ɕiˈtɔva n
etmoid kemik
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
fildişi
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlę n
oğlak
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

krab krap n
yengeç
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
hırsızlık
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
ülke
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo

krajobraz kraˈjɔbras n
manzara
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) fakty, wydarzenia charakterystyczne dla jakichś zjawisk, tworzące je
(sztuka) przedstawienie malarskie widoku natury

kran krãn n
musluk
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krater ˈkratɛr n
krater
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;

krawat ˈkravat n
boyunbağı kravat
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
terzi
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
kenar
(geometria) odcinek będący częścią wspólną dwóch ścian wielościanu lub powierzchni wielościennej;
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;
brzeg powierzchni, zwłaszcza ostry

kraść kraɕʨ̑ v
çalmak
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
yaratılışçılık
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreda ˈkrɛda n
tebeşir
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
(szkolnictwo, szkolny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);

kredyt ˈkrɛdɨt n
kredi
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

krem krɛ̃m n
krem
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
güneş kremi
krem do ochrony przed słońcem

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
kremasyon
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
krematoryum
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kret krɛt n
köstebek
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

krew krɛf n
kan
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;

krewetka krɛˈvɛtka n
karides
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewny ˈkrɛvnɨ n
akraba
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krocze n
perine apış arası
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
bayağı atmaca
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

krok krɔk n
adım
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
timsah
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokosz n
aspir
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;

krokus ˈkrɔkus n
çiğdem
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1)

kromka ˈkrɔ̃mka n
dilim
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kropka ˈkrɔpka n
nokta
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:

kropla ˈkrɔpla n
damla
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
bardağı taşıran son damla
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

krosno ˈkrɔsnɔ n
dokuma tezgahı
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
inek sığır
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
havlayan köpek ısırmaz
z przechwałek niewiele wynika

krtaniowy adj
gırtlakçıl
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
gırtlak
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
hassas
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
Haçlı Seferleri
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
haç
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
kuzgun
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
it iti ısırmaz
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
kemer avlu
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
kanamak
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawy adj
hunhar
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny

krwinka biała n
akyuvar
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) krwinka odpowiadająca za ochronę ustroju

krykiet ˈkrɨcɛt n
kriket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
Kırım Tatarca
odnoszący się do Tatarów krymskich

kryptografia n
kriptografi
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
kripton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
billur
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
kriter
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyk ˈkrɨtɨk n
münekkit
(książkowy) osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe

krytyka ˈkrɨtɨka n
eleştiri tenkit
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
eleştirmek
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
kriz
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryzys wieku średniego n
orta yaş krizi
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

krzak kʃak n
çalı
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silisyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
silikat
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemień n
çakmaktaşı
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
sandalye
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
elektrikli sandalye
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
boğmaca
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
bağırmak
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
çığlık
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzywa ˈkʃɨva n
eğri
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
yalan yere yemin
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzyż kʃɨʃ n
haç çarpı
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności

krzyżmo n
kutsal yağ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
haçlılar
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
bulmaca kare bulmaca
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
kral şah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
hayvanlar kralı
lew

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
krallık alem
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
kraliyet
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
tavşan ada tavşanı
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
kraliçe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla

krótki ˈkrutʲci adj
kısa
mający małą długość

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
miyopi
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
kruvazör
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
burmak
zwijać

kręg n
omur
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
koni
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgle n
bovling
(sport, sportowy) gra polegająca na strącaniu kulami ciężkich butelkowatych pionów;

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
omurga
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
omurgalı
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
bayağı boyunburan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Jynginae, krętogłowy;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
zenofobi
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
yabancı düşmanı
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ksenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
papaz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
kitap
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
telefon rehberi
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
prens
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
kitabevi
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
muhasebe
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
muhasebeci
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
prenslik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
düşes
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
prenses
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
uydu
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
ay uydu
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
ksilofon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
şekil
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
kim
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
kim
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
erken kalkan yol alir
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha ˈktɔ‿ɕɛ ˌna‿ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ̃m ˈspaʒɨw ˈtɛ̃n ːa‿ˈʑĩmnɛ ˈdmuxa proverb
sütten ağzı yanan, yoğurdu üfleyerek yer
po bolesnych doświadczeniach ludzie stają się przesadnie ostrożni

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
biri
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
hangi
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

kubek ˈkubɛk n
kupa fincan
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
kübizm
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;

kuc kuʦ̑ n
midilli
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kucharz ˈkuxaʃ n
aşçı ahçı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
mutfak
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
komplet mebli kuchennych
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.

kufer ˈkufɛr n
sandık
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu

kuguar n
puma
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1)

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
mısır
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
kuk-kurri-kuuu
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
guguk
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
küre
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
koltuk değneği
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
küçük iskete
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków;

kuloodporny adj
kurşun geçirmez
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
tarikat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kultowy adj
kült
związany z kultem, dotyczący kultu
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej

kultura kulˈtura n
kültür
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
kültürel
dotyczący kultury

kultywar kulˈtɨvar n
kültivar
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kumkwat ˈkũmkfat n
kamkat
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumpel ˈkũmpɛl n
ahbap
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel

kumpir n
kumpir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj fast foodu; duży, pieczony ziemniak z dodatkami, specjalność kuchni tureckiej

kumys ˈkũmɨs n
kımız
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
sansar
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
tüccar
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupno ˈkupnɔ n
alım
nabywanie czegoś

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
almak
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kura ˈkura n
tavuk
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
piliç
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z kurczaka (1.1)
większe kurczę (pisklę kury)

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
Kürt Kürtçe
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
Kürtçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurhan ˈkurxãn n
kurgan
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurkuma kurˈkũma n
zerdeçal
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
kümes
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
keklik çilkeklik
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
fiyat
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat

kursor ˈkursɔr n
imleç
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury

kurtka ˈkurtka n
ceket
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
perde
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurwa ˈkurva n
fahişe
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurz kuʃ n
toz
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
ayartmak
wystawiać na pokusę

kuskus ˈkuskus n
kuskus
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kusza ˈkuʃa n
tatar yayı
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
amcaoğlu
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
kuzin
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
demir tavında dövülür
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kuśnierz n
kürkçü
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra

kwadrat ˈkfadrat n
kare
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby;

kwarantanna n
karantina
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfarʦ̑ n
kuvars
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwark kfark n
kuark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartał ˈkfartaw n
trimestır
trzy miesiące, czwarta część roku

kwas kfas n
asit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
akrilik asit
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
folik asit
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
hyalüronik asit
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
laktik asit
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
asetik asit
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
sülfürik asit
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
karbonik asit
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica n
asidoz
(medycyna, medyczny) stan zwiększonej kwasowości krwi;

kwazar ˈkfazar n
kuasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
asit
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
ekşi
mający cierpki smak

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
çiçekçi
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
çiçek
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
tarla ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
nisan
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
çiçeklik
teren obsadzony kwiatami;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
en özlü kısım öz özetin özeti özünün özü
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kworum ˈkfɔrũm n
nisap
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
yunmak
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
banyo
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji
kąpanie kogoś, kąpanie się
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi

kąt kɔ̃nt n
açı
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi

kątomierz n
açıölçer
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kęs kɛ̃w̃s n
lokma
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
yalan söylemek
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
yalancı
osoba płci męskiej, która kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
yalan
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
yalancının mumu yatsıya kadar yanar
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłos kwɔs n
başak
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłus kwus n
tırıs
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusownictwo n
kaçak avcılık
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłótnia ˈkwutʲɲa n
münakaşa
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

kłąb n
çile
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
köksap
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
yumak
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labirent dolambaç
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
laborant
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratuvar
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

lada ˈlada n
tezgah
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru

lakier ˈlacɛr n
cila
(fryzjerstwo, fryzjerski) forma skrócona od lakier do włosów
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) forma skrócona od lakier do paznokci
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
oje
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
boyama
pokrywać, powlekać coś lakierem

laktoza lakˈtɔza n
laktoz
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
bebek oyuncak bebek
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
kuklacı
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lama ˈlãma n
lama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lampa ˈlãmpa n
lamba
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
pars
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
neşter
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu

lancetowaty ˌlãnʦ̑ɛtɔˈvatɨ adj
mızrak şeklinde
kształtem przypominający lancet: podłużny, płaski i spiczasto zakończony

lantan ˈlãntãn n
lantan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
laparoskopi
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
laciverttaşı
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

laptop ˈlaptɔp n
dizüstü bilgisayar
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
kurtçuk
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

las las n
orman
gęste zbiorowisko drzew;

laser ˈlasɛr n
lazer
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
fıstık
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
asa
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu)
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;

lasówka złotogłowa n
kızıl taçlı suötleğeni
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki

latarka laˈtarka n
cep lambası
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
deniz feneri fener kulesi
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
deniz feneri fener
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
uçurtma
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
uçmak
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się

lateks ˈlatɛks n
lateks
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

lato ˈlatɔ n
yaz
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latryna laˈtrɨ̃na n
dışkılık
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;

lawa ˈlava n
lav
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavanta
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

laweta laˈvɛta n
top arabası
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych

lawina laˈvʲĩna n
çığ
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lać laʨ̑ v
dökmek
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
bardaktan boşanırcasına yağmak
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
uçmak
przemieszczać się w powietrzu

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tedavi
(rzeczownik odczasownikowy) od: leczyć

legalny lɛˈɡalnɨ adj
yasal
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
efsane
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości
(numizmatyka, numizmatyczny) tekst na monecie, pieczęci lub medalu

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
efsanevi
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legion ˈlɛɟɔ̃n n
lejyon
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lej krasowy n
düden
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody;

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
ilaç
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
hekim doktor tabip
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważący adj
hürmetsiz saygısız
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
ders
jednostka zajęć dydaktycznych

lekki ˈlɛcːi adj
hafif
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletizm
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

leksykograf n
sözlükçü
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykologia n
leksikoloji
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykon n
sözlük
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
koyunlukçı
(publikatory) (pogardliwie) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca centrowy, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonata
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn

len lɛ̃n n
keten
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) tkanina z włókna (1.2)
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
tembellik
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
tembel hayvan
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
tembel
charakteryzujący się lenistwem

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
geç olsun da güç olmasın
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ ˈɲiʃ ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ proverb
bir mıh nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
yapışkan
mający właściwości kleju

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
bir eldeki kuş çalıdakinin iki misli değerdir
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesba n
ablacı
(pogardliwie) lesbijka

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lezbiyen
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
lezbiyen
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

leszcz lɛʃʧ̑ n
çapak balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

lew lɛf n
aslan
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lewar n
kriko
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
sol
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy

lewicowiec n
solcu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewy ˈlɛvɨ adj
sol
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leń lɛ̃ɲ n
haylaz tembel
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
ormancılık
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
yatmak
zachowywać pozycję poziomą

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
hoşgörülü
nieuznający przymusu, tolerancyjny

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
lisans
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
lycée
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichwa ˈlʲixfa n
aşırı faiz tefecilik
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
murabahacı
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
sayı adet
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
atom numarası
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
tam sayı adedimürettep
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
çoğul
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
irrasyonel sayı
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
asal sayı
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
tekil
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba rzeczywista n
gerçek sayı
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;

liczba urojona n
sanal sayı
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat jest liczbą rzeczywistą niedodatnią

liczba wymierna n
rasyonel sayı
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych;

liczba zespolona n
karmaşık sayı
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste oraz i²=-1;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
rakam
(gramatyka) nazwa liczby

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
pay
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
saymak
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

liga ˈlʲiɡa n
lig
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

likier ˈlʲicɛr n
likör
słodki i mocny napój alkoholowy;

lilak ˈlʲilak n
leylak
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
eflatun
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

limit ˈlʲĩmʲit n
kısıtlayıcı
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limuzyna n
limuzin
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
kadife balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
hat
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
dilbilimci
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
dil bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
doğru
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
trasa dla środków lokomocji

linie lotnicze n
hava yolu
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
cetvel
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
doğrusal
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
bağlantı
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

lipa ˈlʲipa n
ıhlamur
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
temmuz
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lira ˈlʲira n
lira
(jednostka monetarna) waluta Turcji;

lis lʲis n
tilki
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie;

list lʲist n
mektup
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1)

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
açık mektup
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

lista ˈlʲista n
liste
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
dağıtımcı
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
kasım
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

lit lʲit n
lityum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litera lʲiˈtɛra n
harf
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
edebî
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
edebiyat yazın
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
edebiyat bilimi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
Litvan
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
Litvanca
bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
taş baskı litografi
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
taş baskı
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
acıma
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litre
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
litürji
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

lizak ˈlʲizak n
lolipop
twardy cukierek na patyku

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
yala
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

liść lʲiɕʨ̑ n
yaprak
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
defne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
buzul
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
buzkıran
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
dondurma
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
buzdolabı
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritma
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logika ˈlɔɟika n
mantık
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
lojistik
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;
(dawniej, dawny) logika matematyczna

logo ˈlɔɡɔ n
logo
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
lokomotif
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokówka lɔˈkufka n
saç maşası
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lorentiyum lavrensiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

los lɔs n
kader
fatum, przeznaczenie
wydarzenia, bieg czyjegoś życia

losowy lɔˈsɔvɨ adj
rassal
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
uçuş
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu

loteria n
piyango
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotnik ˈlɔtʲɲik n
uçman
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
havaalanı havalimanı
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
uçak gemisi
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotny adj
uçucu
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący
łatwo unoszący się w powietrzu

lotos ˈlɔtɔs n
nilüfer
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lub lup conjunction
veya
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
selam otu
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
sevmek
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lud lut n
halk
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
nüfus
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
soykırım
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
insan
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka

lufa ˈlufa n
namlu
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

luka ˈluka n
boşluk
brak lub niedobór czegoś
puste miejsce

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
meyankökü
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksus ˈluksus n
lüks
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luneta n
dürbün
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw

lupa ˈlupa n
büyüteç
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustro ˈlustrɔ n
ayna
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
Lutercilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

lutet ˈlutɛt n
lütesyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
lavta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
lehimlemek
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
havya
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
şubat küçük ay
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luwijski adj
Luvice
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków

luwijski n
Luvice
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski;

luźny ˈluʑnɨ adj
bol
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
nieumocowany

lwi lvʲi adj
aslan gibi aslan özgü
charakterystyczny dla lwa, mający cechy lwa

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
dişi aslan
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
buz
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
kara
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lęk lɛ̃ŋk n
anksiyete
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
Makedon
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
Makedonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;
Makedon
(językoznawstwo, językoznawczy) język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii;

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
rahim
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
kekik
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
analık annelik
bycie matką

macocha maˈʦ̑ɔxa n
üvey anne
żona ojca, ale nie matka

maczuga n
çomak
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

mafia ˈmafʲja n
mafya
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

magazyn maˈɡazɨ̃n n
ambar
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magenta maˈɡɛ̃nta n
majenta
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
büyü
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
büyü
związany z magią

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
mıknatıs
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
teyp
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetyzm n
manyetizma mıknatıslık
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych
cazibe
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca
manyetizma
(przestarzałe, przestarzały) (filozofia, filozoficzny) tajemnicza siła tkwiąca w istocie żywej, która wpływa na inne jednostki

magnez ˈmaɡnɛs n
magnezyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
Müslümanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

maj maj n
mayıs
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majonez maˈjɔ̃nɛs n
mayonez
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
binbaşı
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

mak mak n
gelincik
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
dehşetengiz
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makaron maˈkarɔ̃n n
makarna
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makijaż maˈcijaʃ n
makyaj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
keten kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makrela maˈkrɛla n
uskumru
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
maksimum
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
azami
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
atık kağıt
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

malajski maˈlajsʲci adj
Malay
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
Malay
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malaria maˈlarʲja n
sıtma
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarz ˈmalaʃ n
ressam
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku
(sztuka) artysta, który maluje obrazy

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malavili
odnoszący się do państwa Malawi

malec ˈmalɛʦ̑ n
yumurcak
mały chłopiec

malina maˈlʲĩna n
ahududu
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)

malować maˈlɔvaʨ̑ v
boyamak
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
(o uczuciu, stanie ducha) ukazywać się, uwidaczniać się na twarzy lub w postawie człowieka

maltański malˈtãj̃sʲci n
Maltaca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

mama ˈmãma n
anne
(potocznie, potoczny) matka

mamka ˈmãmka n
sütanne
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mamonizm n
mamonizm
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamut ˈmãmut n
mamut
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandalina
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce

mandaryński n
Çince
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
adamotu
(botanika, botaniczny) Mandragora L., rodzaj roślin z rodziny psiankowatych;

manga ˈmãŋɡa n
manga
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
mangan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
mango
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

mangusta mãŋˈɡusta n
kuyruksüren
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
manyak
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
manşet
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manul n
pallas kedisi
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

maoizm n
maoculuk maoizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
Maori dili
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
Maori dili
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
harita
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

maraton maˈratɔ̃n n
maraton
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
marzipan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
havuç
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
marn
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
kenar
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
esrar
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
kukla
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków

marka ˈmarka n
mark
(handel, handlowy) znak na produktach danej firmy

marketing n
pazarlama
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markiza marʲˈciza n
tente
daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
Marksizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmelat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
mermer
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnieć v
gevşemek
tracić wartość, stawać się marnym

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
harcamak
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
Faslı
odnoszący się do Maroka

marsz marʃ n
marş
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszand ˈmarʃãnt n
sanat simsarı
(sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
natürmort
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.

martwy ˈmartfɨ adj
ölü
taki, który umarł

marudzić v
inlemek
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
bahriye donanma
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
bahriye
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
kalyoncu
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynować v
avcarlamak marine etmek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
mart
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
hayal
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
hayal etmek
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
kütle
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
kütle
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
sedef
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
katliam kırım toplukıyım
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
masaj
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maska ˈmaska n
maske
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskonur maˈskɔ̃nur n
bayağı deniz papağanı
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
mazoşizm
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

masować v
masaj yapmak
wykonywać masaż

masowy maˈsɔvɨ adj
bol bol
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastektomi
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
mastürbasyon
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masyw ˈmasɨf n
masif
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

maszerować v
yürümek
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
babafingo
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;

maszyna maˈʃɨ̃na n
makine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
yazı makinesi daktilo makinesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
dikiş makinesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
makinist
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynopis n
daktilo yazısı
tekst napisany na maszynie do pisania

masło ˈmaswɔ n
tereyağı
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
fıstık ezmesi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

matcha n
toz yeşil çay
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty;

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matematikçi
osoba zajmująca się zawodowo matematyką

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matematik
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
şilte döşek
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
madde
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie;
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
maddeci materyalist özdekçi
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materyalizm maddecilik özdekçilik
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
kumaş
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina
malzeme
to, z czego są wytwarzane przedmioty

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
patlayıcı
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
anne
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
anne ana ame
rodzic płci żeńskiej;

matriarchat maˈtrʲjarxat n
anaerkillik
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
matruşka
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

matura maˈtura n
lise bitirme imtihanı
(szkolnictwo, szkolny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mozole anıtmezar
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
az
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małpa ˈmawpa n
maymun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpka ˈmawpka n
maymuncuk
(zdrobniale) od: małpa

mały ˈmawɨ adj
küçük
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
serçe parmağı
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
evlilik
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżowina uszna n
kulak kepçesi
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślanka maɕˈlãnka n
yayık ayranı
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany;

maść maɕʨ̑ n
merhem
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mebel ˈmɛbɛl n
mobilya möble
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
yosun
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanika mɛˈxãɲika n
mekanik
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mekanizma
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mekatronik
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛʧ̑ n
maç
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
cami mescit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
madalya
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

mediana mɛˈdʲjãna n
ortanca
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

meduza mɛˈduza n
denizanası medüz
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
tıp
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia,

megabajt n
megabayt
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1048 576 bajtów;

meitner ˈmajtnɛr n
meitneryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
melankoli hüzün
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonin
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

meldunek mɛlˈdũnɛk n
haber
oficjalnie przekazana informacja

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodi
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
müziksever
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej)

melon ˈmɛlɔ̃n n
kavun
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1)

meltemi n
meltem
(meteorologia, meteorologiczny) silny wiatr na Morzu Egejskim wiejący w końcu czerwca lub na początku lipca, osiągający pełnię siły w lipcu, zamierający zaś w końcu września i na początku października, a wywołany wyżem atmosferycznym nad Bałkanami i Wyżyną Węgierską oraz niżem nad Azją Mniejszą

mem mɛ̃m n
mem
dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;
śmieszna idea, obrazek lub animacja, powielana w internecie

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
hayvanat bahçesi
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są (1.1)

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mennica n
darphane
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

mentalność n
mantalite zihniyet
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
menü
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

merytokracja n
meritokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolizma
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metafizyka n
metafizik mabaduttabiyye
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
mecaz
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
mecazi
dotyczący metafory

metal ˈmɛtal n
metal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metan ˈmɛtãn n
metan
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metastaza n
metastaz
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

meteor mɛˈtɛɔr n
meteor akanyıldız
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteoroloji
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
göktaşı
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metoda mɛˈtɔda n
usul
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
yöntembili
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metr mɛtr̥ n
metre
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metrekare
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
metreküp
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro
podziemna kolej miejska

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
ölçümbilim
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metronom
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropol
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
metroseksüel
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

mewa ˈmɛva n
dalgıç martı
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mgła mɡwa n
sis
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebula
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
mücerret
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;
payda
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;

miara ˈmʲjara n
mizan
rozmiar

miasto ˈmʲjastɔ n
şehir kent
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
kent şehir
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto widmo n
hayalet kasaba
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
miyav
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
miyavlamak
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
misel
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miecz mʲjɛʧ̑ n
kılıç
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
ışın kılıcı
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
bakır
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
yer
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
obszar lub punkt w przestrzeni
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
şehir efsanesi
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
kentsel
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
kumla sığlık
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
ay
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
balayı
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
aylık
czasopismo wydawane co miesiąc

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
karışım
połączenie dwóch lub więcej substancji, które po zmieszaniu zachowują swoje właściwości
połączenie różnorodnych właściwości, cech. pojęć

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
karıştırmak
dodawać, łączyć pojęcia itp.
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)

mieszczański adj
burjuvaca
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
daire
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
nüfus halk sakin
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
oturmak yaşamak
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
sahip olmak
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
dysponować środkami na wykonanie czegoś

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
ummak
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

migdał ˈmʲiɡdaw n
badem
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałek n
bademcik
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec n
badem
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migren
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
mikrobiyoloji
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobus n
minibüs
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
mikrofon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrokomputer n
mikrobilgisayar
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
mikroorganizma
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
mikroskop
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mila ˈmʲila n
mil
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sessizlik
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
susmak
nie mówić, nie wydawać głosu

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
binyıl milenyum
okres tysiąca lat

mili- ˈmʲilʲi
mili-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
milyarder
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
milis
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
milimetre
tysięczna część metra;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
milyoner
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
askeri
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną

militaryzm n
militarizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
rağmen
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
rağmen derken halde oysa oysaki
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mina ˈmʲĩna n
mayın
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
eda
wyraz twarzy

minaret mʲĩˈnarɛt n
minare
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineraloji
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalizm
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
minimum
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
mini etek
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
bakan nazır
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
bakanlık
urząd, którego szefem jest minister

minus ˈmʲĩnus conjunction
eksi
oprócz, z wyjątkiem

minus ˈmʲĩnus n
eksi
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera;

minuta mʲĩˈnuta n
dakika
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);

miotła ˈmʲjɔtwa n
süpürge
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

miraż ˈmʲiraʃ n
serap ılgım
(fizyka, fizyczny) (zobacz) fatamorgana;

mirra ˈmʲirːa n
mür
żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirt mʲirt n
mersin
(botanika, botaniczny) Myrtus, krzew wiecznie zielony, o wonnych liściach i białych kwiatach, będący symbolem dziewictwa;

misa ˈmʲisa n
piyale
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

misja ˈmʲisʲja n
görev
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
misyon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rekolekcje służące pogłębianiu życia religijnego parafian

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
misyoner
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

mistrz mʲisṭʃ n
usta
osoba najlepsza w czymś

mistrzostwa n
şampiyonluk
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
şampiyona
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
mistisizm
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczny adj
gizemci
charakteryzujący się tajemniczością
związany z mistyką, mistycyzmem

mit mʲit n
efsane mit
(literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;

mitochondrium n
mitokondri
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mitoloji
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
mitolojik
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
mizantropi
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizoandria n
erkek düşmanlığı
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt kobiety do mężczyzn

miód mʲjut n
bal
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
bal şarabı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
yumuşakça
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
arasında
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
uluslararası
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
yumuşak
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
adale
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
et
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
kurbanlık
(związek frazeologiczny) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
kıyma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
nane
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
nane yeşili
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
taki, który ma kolor bladej, chłodnej zieleni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
merhamet
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
bağışlayıcı merhametli insaflı
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
aşk sevgi
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
aşkın gözü kördür
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
ilk görüşte aşk
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
platonik aşk
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miły ˈmʲiwɨ adj
nazik
wywołujący przyjemne uczucie

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
kaçmak
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mleczarnia n
sütçü
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
sütçü
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
süt
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu

mnich mʲɲix n
keşiş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
aşağı yukarı
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
azınlık
mniejsza część jakiejś całości

mnogi ˈmnɔɟi adj
çok
dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
çarpma
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od: mnożyć

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
çarpmak
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
seferberlik
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

moc mɔʦ̑ n
güç
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;
siła, umiejętność, zdolność do wysiłku

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
dayanıklı
wytrzymały

mocz mɔʧ̑ n
sidik idrar
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczowód n
sidik borusu
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
moda
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

modem ˈmɔdɛ̃m n
modem
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
peygamber devesi peygamberdevesi
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
dua namaz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
dua etmek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
melez melezi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę

moduł n
modül
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

mohel n
mohel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak;

moher ˈmɔxɛr n
moher
wełna z kóz angorskich;

mojito n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokry ˈmɔkrɨ adj
ıslak
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
mol
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
moleküler
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molibden
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
an lahza
krótki odcinek czasu

momo n
momo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarşi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
sikke
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
Moğol
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
Moğolca
język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
ekran
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
tekteker
rower z jednym kołem

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monofizit
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogami
życie w związku z tylko jednym partnerem;

monogamiczny adj
tekeşli
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
tekeşli kimse
mężczyzna żyjący w monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monogram
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
monomer
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
tekel
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
monoteist
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
monotonluk
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monsun n
muson
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
montaj
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

mop mɔp n
paspas
zmywak do podłogi na kiju

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
ahlak aktöre
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
ahlaki
dotyczący moralności, opisujący moralność

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
katil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
cinayet
celowe odebranie komuś życia

morela mɔˈrɛla n
kayısı
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morena mɔˈrɛ̃na n
moren
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
biçimbirim
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfin
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
biçim bilimi
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

mors mɔrs n
mors
(zoologia, zoologiczny) duży ssak, Odobenus rosmarus, mieszkaniec Arktyki;

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
bakalyaro
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

morze ˈmɔ.ʒɛ n
deniz
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
Marmara Denizi
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
musur
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
pirinç
stop miedzi z cynkiem;

most mɔst n
köprü
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
baskül köprü
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

moszna ˈmɔʃna n
skrotum
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motel ˈmɔtɛl n
motel
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motosiklet
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
mobilet
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motyka mɔˈtɨka n
çapa
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
kelebek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
motif
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

mowa ˈmɔva n
konuşma
przemówienie, wypowiedź;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
söz gümüşse, sukut altındır
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
nefret söylemi
(socjologia, socjologiczny) język używany w celu znieważenia, pomówienia lub rozbudzenia nienawiści wobec osoby lub grupy społecznej;

moweina n
eflatun
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mozaik
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

może ˈmɔʒɛ particle
belki
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
ihtimal
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
mümkün
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrok mrɔk n
karanlık
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
karınca yuvası
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mrozić v
donmak
odbierać odwagę; zabierać pewność siebie
powodować zamrażanie; mocno ochładzać
przenikać mrozem, chłodem
stawać się chłodniejszym

mrzonka ˈmʒɔ̃nka n
hayal
pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia

mrówka ˈmrufka n
karınca
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
karıncayiyen
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrównik ˈmruvʲɲik n
yer domuzu
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
kırağı
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
ayin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mu mu interjection
mö
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez bydło

mucha ˈmu.xa n
sinek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

muczeć v
mölemek
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
müezzin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

muflon n
muflon yaban koyunu
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
muggle
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

mumia ˈmũmʲja n
mumya
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mundur ˈmũndur n
üniforma
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mur mur n
duvar sur
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny

murarz ˈmuraʃ n
duvarcı
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

musaka muˈsaka n
musakka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
-malı
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami

muskuł ˈmuskuw n
adale
mięsień

muszka ˈmuʃka n
papyon
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;

muszla ˈmuʃla n
kabuk
skorupa małża lub ślimaka

musztarda muˈʃtarda n
hardal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutasyon
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
müze
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1)

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
Müslüman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
Müslüman
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyk ˈmuzɨk n
müzisyen
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
müzik
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykologia n
müzikoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
katır
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

mułła n
molla
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
muslin
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
biz
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
sabunluk
pojemnik na mydło

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
sabun otu
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
sabun
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mysz mɨʃ n
fare
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora

myszołów mɨˈʃɔwuf n
şahin
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myć mɨʨ̑ v
yıkamak
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
düşünce
efekt pracy umysłu

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
düşünmek sanmak
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
avcı
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

móc muʦ̑ modal
-abilmek
być w stanie coś wykonać
izni olmak
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś

mój muj pronoun
benim
1. (osoba) lp

mól mul n
güve
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
kitap kurdu
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówca ˈmufʦ̑a n
spiker
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
konuşmak
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
używać mowy do wyrażania myśli

mózg musk n
beyin
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
beyinsel
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
beyincik
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
beyin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego

mąciwoda n
baş belası
(potocznie, potoczny) człowiek wprowadzający zamęt, podburzający przeciwko komuś lub czemuś

mączka ˈmɔ̃n͇ʧ̑ka n
irmik
sproszkowany surowiec techniczny

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
hikmet
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
akıllı
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie

mąka ˈmɔ̃ŋka n
un
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
mürekkep balığı
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
koca zevç
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
şehit gazi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
bilge
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
eril
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
erkeklik
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
(eufemistycznie) genitalia, męskie narządy płciowe

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
adam erkek
dorosły człowiek płci męskiej;

mężuś n
kociş
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża

młode ˈmwɔdɛ n
yavru
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodoturek n
Jön Türk
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
gençlik
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
yeni
niedawno wyrosły
genç körpe
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ n
damat güvey
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
gençlik
młodzi ludzie

młot mwɔt n
çekiç
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
çekiç
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
çekiç
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
değirmen
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
değirmenci
człowiek, który miele mąkę w młynie

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
intikamcı
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
ahmakıslatan
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
üzerinde
…opisujący miejsce jak opisane w (1.1), w kierunku którego odbywa się ruch
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność, tak że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
ezberden
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
ilk bakışta
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
örneğin sözgelimi
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
kendi başına
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
şerefe
zwrot używany przed toastem
çok yaşa
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

na żywo adv
canlı
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania

nabiał ˈnabʲjaw n
mandıra ürünleri
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nacięcie krocza n
epizyotomi
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
milliyetçilik ulusçuluk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemanjiyom
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
damar
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
kan damarı damar
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

nad nat preposition
üstünde
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadawać naˈdavaʨ̑ v
yayınlamak
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób

nadawca naˈdafʦ̑a n
gönderen
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość

nadciśnienie n
hipertansiyon
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadepnąć naˈdɛpnɔ̃ɲʨ̑ v
basmak
przygnieść coś stopą; nastąpić na coś

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
bilek
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
fazla mesai
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
doğaüstü
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
böbreküstü bezi
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadwzroczność n
hipermetropi
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
umut ümit
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy

nafta ˈnafta n
kerosen
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

nagi ˈnaɟi adj
çıplak
bez ubrania na sobie ubrania, rozebrany do naga
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp.

nagietek naˈɟɛtɛk n
öküzgözü
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
ansızın birdenbire ani
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
çıplaklık
brak ubrania na ciele

nagroda naˈɡrɔda n
ödül tanıma
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagły ˈnaɡwɨ adj
ani
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
başlık
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
başta
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
dünyanın en eski işi
(eufemistycznie) prostytucja

najądrze n
epididimis
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakrycie naˈkrɨʨ̑ɛ n
kuver
(rzeczownik odczasownikowy) od: nakryć
coś, co okrywa, zasłania, osłania

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
somun
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

nakład ˈnakwat n
tiraj
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

naleśnik naˈlɛɕɲik n
krep
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
ait olmak
być w posiadaniu czyimś

namiot ˈnãmʲjɔt n
çadır
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
tutkulu
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

nano- ˈnãnɔ
nano-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanometre
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

napad ˈnapat n
saldırı
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś

napalm ˈnapalm n
napalm
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
abazan
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

naparstek naˈparstɛk n
yüksük
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
forvet
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napiwek naˈpʲivɛk n
bahşiş
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napletek naˈplɛtɛk n
sünnet derisi
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

naprawdę naˈpravdɛ particle
cidden
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
tamir etmek
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

napój ˈnapuj n
içecek
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
kayakçı
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
nergis
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny (1.2)

narcyzm n
narsisizm
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
narkolepsi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkotyk narˈkɔtɨk n
narkotik
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
milliyet ulus
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
millî
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
nasyonal sosyalizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narta ˈnarta n
kayak
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
ihlal etmek
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
nişanlı
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narząd płciowy n
cinsel organ
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
araç durumu
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
alet
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy

naród ˈnarut n
millet ulus
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasieniowód n
vas deferans
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

naskórek naˈskurɛk n
epiderm
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
genç
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastrój ˈnastruj n
atmosfer
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

nasz naʃ pronoun
bizim
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
kolye
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natomiast naˈtɔ̃mʲjast conjunction
ancak
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
doğal
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
hemen derhal anında
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
öğretmen muallim
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
bilim ilim
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
bilim adamı bilim insanı
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
bilimsel
związany z nauką

nawet ˈnavɛt particle
hatta
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją

nawias ˈnavʲjas n
ayraç
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawyk ˈnavɨk n
alışkanlık
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
birbiri
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

nawóz ˈnavus n
gübre
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazizm ˈnaʑism̥ n
Nazizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwa ˈnazva n
ad
wyraz lub termin określający coś

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
özel ad
(zobacz) rzeczownik własny

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
soyadı
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
kızlık soyadı
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
adlandırmak
nadawać nazwę lub imię

negatyw nɛˈɡatɨf n
negatif
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
olumsuz
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący

nekromancja n
nekromansi
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nektarin
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodim
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neoliberalizm n
neoliberalizm
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
yenici deyim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
neon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

nepalski nɛˈpalsʲci adj
Nepalce
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
kayırmak
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptun ˈnɛptũn n
neptünyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerd nɛrt n
inek
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

nerka ˈnɛrka n
böbrek
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerw nɛrf n
sinir
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu;

nerwica n
nevroz
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nestorianizm n
nasturilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
asabiye
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
nöron
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
nöropati
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn

neutralność n
tarafsızlık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
tarafsız
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
nötrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
nötron
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
hiçbir şey hiç
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicość n
hiçlik
pustka, brak, nieistnienie czegoś

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
Hollandaca
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
değil
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
hayır ııh
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
ateş olmayan yerden duman çıkmaz
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ interjection
asla
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło proverb
her işte bir hayır vardır
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co
hiçbir şey
odpowiedź na „dziękuję”

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
sabreden derviş, muradına ermiş
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
parlayan her şey altın değildir
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
aktif değil
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

nieatrakcyjność ˌɲɛatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
alımsızlık
cecha tego, kto jest nieatrakcyjny, bycie nieatrakcyjnym

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
tehlike
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
tehlikeli
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
mavimsi
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mavi
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
gök gözlü
taki, który ma niebieskie oczy

niebo ˈɲɛbɔ n
gökyüzü gök
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
gökyüzü
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
yaşa
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
dağınık
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
gönülsüz
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
armut dalının dibine düşer
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedbały adj
boşverci
wyrażający lekceważenie
ihmalci
świadczący o braku staranności

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
kansızlık anemi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedoświadczony adj
acemi
nie mający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
kıtlık
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedużo ɲɛˈduʒɔ adv
az
niewiele, mało

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
pazar Pazar
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
ayı
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
ayı
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
kutup ayısı
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

niegodziwy adj
şerefsiz
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
bacaksız
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niehonorowy adj
şerefsiz
niezgodny z poczuciem honoru

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
anlamsız
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
anlaşılmaz
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
yetersiz
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
yasa dışı
niezgodny z prawem

niemal ˈɲɛ̃mal particle
neredeyse
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
ametal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
Alman Almanca
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Almanca Alman
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemniej jednak
bununla birlikte
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemoralność n
ahlaksızlık
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
imkânsız
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
dilsiz
taki, który nie może mówić

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
ikrah etmek
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistny adj
nefret dolu
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
nefret
silna niechęć, awersja, wrogość

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
yokluk
brak kogoś w jakimś miejscu

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
namevcut yok
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
beklenmedik
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieorganiczny adj
anorganik
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
şüphe
brak pewności

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
bağımsızlık istiklal
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepokalany adj
kusursuz
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
huzursuzluk
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
anlaşmak
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji

nieposłuszny adj
asi
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepowstrzymany adj
durdurulamaz
niedający się powstrzymać, powściągnąć

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
anormal
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
geçişsiz
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
nahoş
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzyzwoitość n
ahlaksızlık nezaketsizlik terbiyesizlik uygunsuzluk
brak przyzwoitości

niereligijność n
dinsizlik
brak religijności, bycie niereligijnym, niewiara

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
eşitsizlik
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nieskuteczny adj
etkisiz
pozbawiący skuteczności, niedziałający

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
adaletsizlik
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
maalesef
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
mutsuzluk
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszkodliwy adj
zararsız
niestanowiący zagrożenia

niesławny adj
alçak
okryty niesławą, okryty hańbą

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
yarasa
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
kaçınılmaz
taki, który musi się stać

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
korkusuz
dzielny, nie ulegający strachowi

nieważkość n
ağırlıksızlık
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

nieważny ɲɛˈvaʒnɨ adj
geçersiz
bez istotnego elementu i z tego powodu bez znaczenia

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
nankör
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
inanılmaz
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
görünmez
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
bilgisizlik
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
az
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
aldatma
zdrada, bycie niewiernym

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
suçsuzluk
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
masum
taki, który nie ma poważnych konsekwencji
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
kölelik
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
köle
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
yaralanmaz
niepodatny na działanie
duygusuz hissiz miskin
pozbawiony wrażliwości

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
akla hayale sığmayan
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
şüphesiz
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
uygunsuz
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
unutmabeni
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1)

niezapomniany adj
unutulmaz
taki, którego nie można zapomnieć

niezliczony adj
hesaplanamaz
niedający się zliczyć, bardzo liczny

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
bilinmeyen
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
anlaşılmaz
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
yenilmez
taki, którego nie da się zwyciężyć

niełupka ɲɛˈwupka n
aken
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
utangaçlık
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
ölümsüzlük
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
ölümsüz
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
asla hiç
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
hiçbir yerde
w żadnym miejscu

nihilizm n
nihilizm
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
alçak
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nikel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nikotin
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
ninja
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

niob ɲɔp n
niyobyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
alçak
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości

niszczarka n
öğütücü
urządzenie służące do niszczenia dokumentów

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
yıkmak
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
perçin
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nić ɲiʨ̑ n
iplik
cienkie włókno używane np. do szycia

niż ɲiʃ conjunction
-dan
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

no nɔ particle
he
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie

nobel ˈnɔbɛl n
nobelyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
gece
okres od zmierzchu do świtu;

nocebo nɔˈʦ̑ɛbɔ n
nocebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
gececil
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

noga ˈnɔɡa n
bacak ayak
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
bacak
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
paça
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokturn n
noktürn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nomokracja n
nomokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
saçmalık
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

normalność n
normallik
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
Norveç
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

nos nɔs n
burun
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu

nosacizna n
mankafa
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
giymek
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
gergedan
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
genizsil
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
hasret
tęsknota, zwłaszcza za krajem

nosze n
sedye
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

notariusz n
noter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
defter
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowicjusz n
çaylak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
yenidoğan
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
yenilik
cecha czegoś nowego
coś nowego

nowożytność n
Erken Modern Dönem
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
yeni
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
burun deliği
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nozoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
makas
małe nożyce;

nuda ˈnuda n
can sıkıntısı
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudny ˈnudnɨ adj
sıkıcı
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nuklid n
nüklit
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
sayı
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
numaralamak
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
nümerik
składający się z liczb lub cyfr

nur nur n
dalgıç
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nurek ˈnurɛk n
dalgıç
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
dalmak
pływać pod powierzchnią wody

nuta ˈnuta n
nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nów nuf n
yeni ay
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
bıçak
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
cezbetmek
działać przyciągająco

o ɔ preposition
hakkında
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

oaza ɔˈaza n
vaha
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
yük
ciężar spoczywający na kimś lub czymś
(ekonomia, ekonomiczny) obarczenie kogoś kwotą do zapłaty
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki
(przenośnie, przenośnia) okoliczność stanowiąca utrudnienie

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
yabancı
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
yabancı
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
kerpeten pense
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
halen
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
hazır
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
dikilitaş obelisk
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwanie chmury ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ n
sağnak
(potocznie, potoczny) (meteorologia, meteorologiczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
bolluk
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
bereketli feyizli
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
öğle yemeği
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
söz vermek
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
nesne
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
mercek
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywność n
nesnellik
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
tarafsız
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
söz
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

objaw ˈɔbʲjaf n
semptom
oznaka jakiegoś zjawiska

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
hacim
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
kuşatma
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
köprücük kemiği
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojętnie ˌɔbɔˈjɛ̃ntʲɲɛ adv
farketmez
w sposób dowolny, nieistotny, bez różnicy; wszystko jedno jak

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
aldırmazlık
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
aldırmaz
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
görev
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obraz ˈɔbras n
resim
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
widok na ekranie urządzenia

obraza ɔbˈraza n
hakaret onur kırma
urażenie czyjejś godności osobistej

obrazowy adj
açık
oddziałujący na wyobraźnię

obrona ɔbˈrɔ̃na n
savunma
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
savunucu
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.

obrus ˈɔbrus n
masa örtüsü
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
sünnet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
tiksinç
(książkowy) budzący odrazę

obrzęk n
ödem
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrót ˈɔbrut n
döngü
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii;
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
gözlem
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
wniosek sformułowany w wyniku obserwacji (1.1)

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
gözlemevi
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
gözlemevi
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
gözlemek gözlemlemek
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obstrukcja n
engel
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obszar ˈɔpʃar n
alan
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
ayakkabı
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
gevrek simit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;

obwód ˈɔbvut n
devre
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
vatandaşlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
obua
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
kamp
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
mülteciler kampı
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obłok ˈɔbwɔk n
bulut
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłąkany adj
deli
będący w stanie obłąkania

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
okyanus
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
okyanus bilimi
nauka o oceanach i morzach;

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
değerlendirme
opinia kogoś o czymś lub kimś
oszacowanie wartości czegoś

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
sirke
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami;

ochlokracja n
oklokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
emniyet
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo

ochrypły adj
kısık
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
beklemek
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
dłużej czekać

oczytany adj
aydın
taki, który przeczytał wiele książek

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
belirgin
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
elbette
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

od ɔt preposition
beri
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
…tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś
-dan
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
…tworzący konstrukcje porównawcze dwóch pojęć

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
adan zeye
od początku do końca; w pełni, całkowicie

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
zaman zaman
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalık
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
yansıma
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbyt ˈɔdbɨt n
anüs makat
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
rektum
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
doğru
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
parmak izi
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
nefes almak
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
çıkarma
(matematyka, matematyczny) działanie odwrotne do dodawania;
(rzeczownik odczasownikowy) od: odejmować

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
keşif
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
elektrikli süpürge elektrik süpürgesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
uzak
znajdujący się daleko
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
ayrı farklı yabancı
różny

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
dinlenme
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
dinlenmek
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
bağışıklık
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
mesuliyet
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
mesul
będący przyczyną
kierujący czymś
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności
przeznaczony do poniesienia konsekwencji

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
cevap yanıt
reakcja na pytanie

odpychający adj
itici tiksindirici
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odra ˈɔdra n
kızamık
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
iğrenç
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
tazminat telafi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
panzehir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtwarzacz n
oynatıcı
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk

odwaga ɔdˈvaɡa n
cesaret
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
cesur
taki, który ma odwagę

odwrót n
geri çekilme inzivaya çekilme
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
gerileme
wyjście z trwania w czymś

oferta ɔˈfɛrta n
teklif öneri
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje

ofiara ɔˈfʲjara n
kurban
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
subay
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

ogier ˈɔɟɛr n
aygır
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
ateş
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
bakmak
przypatrywać się komuś lub czemuś

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
odak
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie

ogon ˈɔɡɔ̃n n
kuyruk
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
sınırlı
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
bahçıvan
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
eşelek
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
ısıtma
czynność dostarczania ciepła
karolifer
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło

ogród ˈɔɡrut n
bahçe
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
botanik bahçesi
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
genel
nieuwzględniający szczegółów
zbierający w całość
powszechny, często występujący

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
hodan
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
salatalık hıyar
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
duyuru
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić
ilan
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
baba ata
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
mafya babası
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(etnografia, etnograficzny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
babalık
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
üvey baba
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
yurt
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
okapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okazja ɔˈkazʲja n
fırsat
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
pencere
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
göz
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
göze göz, dişe diş
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
durum hal
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

około ɔˈkɔwɔ particle
yaklaşık
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
yaklaşık
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
levrek
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis, słodkowodna ryba drapieżna;

okra ˈɔkra n
bamya
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okres ˈɔkrɛs n
devir
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem
przedział czasu, czas trwania czegoś

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
felaket
wywołujący strach, odrzucający

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
acımasızlık gaddarlık zulüm
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
zalim
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
daire
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
yuvarlak
mający kształt koła, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
savaş gemisi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
denizaltı
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
kolon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oksimoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
oksitosin
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
gözlük
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
güneş gözlüğü
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okultyzm n
okültizm
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
fidye
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
işgal
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okładka ɔˈkwatka n
kapak
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olcha ˈɔlxa n
kızılağaç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., rodzaj drzew z rodziny brzozowatych;

olej ˈɔlɛj n
yağ
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo

olej palmowy n
palm yağı
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
ayçiçeği yağı
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarşi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
Olimpiyat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

oliwka ɔˈlʲifka n
zeytin
owoc oliwki (1.1)

ombudsman ɔ̃mˈbutsmãn n
ombudsman
(zobacz) rzecznik praw obywatelskich

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
omega
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
omlet
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
allantoyis
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

on ɔ̃n personalPronoun
o
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
o
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanizm
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
onlar
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
onlar
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
onkoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontoloji
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

onyks n
oniks
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
dergah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
yağış
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;

opal ˈɔpal n
opal
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opat ˈɔpat n
başrahip
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
alternatif
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
opera
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
pembe dizi
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
ameliyat
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operetka n
operet
miejsce wystawiania sztuki muzycznej (1.1)
sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

opieka ɔˈpʲjɛka n
tedavi
dbanie o kogoś lub coś;

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
bakmak
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opinia ɔˈpʲĩɲja n
nashihat
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
tanım
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
betimsel tanımlayıcı
mający charakter opisu

opium ˈɔpʲjũm n
afyon
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opona ɔˈpɔ̃na n
lastik
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
hikâye
coś, co zostało opowiedziane
krótki utwór epicki

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
anlatmak
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
hikaye
(językoznawstwo, językoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
opowiadana historia

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
muhalefet
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

oprawca ɔˈprafʦ̑a n
işkenceci
osoba torturująca lub mordująca z czyjegoś polecenia

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
yazılım
ogół programów komputerowych

opryszczka n
uçuk
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optyk ˈɔptɨk n
gözlükçü
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów

optyka n
ışık bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
iyimser
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
iyimser
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

opuszczony adj
metruk
taki, którego opuszczono
zniszczony wskutek zaniedbania

opór ˈɔpur n
meydan okuma
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
gecikme
odsunięcie zdarzenia w czasie

opłata ɔˈpwata n
ücret
kwota płacona za usługę, świadczenie

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orangutan
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
portakal şurubu
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

orbita ɔrˈbʲita n
yörünge
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbital ɔrˈbʲital n
orbital
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orkide
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
fare kulağı
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L.
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa

organ ˈɔrɡãn n
organ
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organizasyon
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
sivil toplum kuruluşu
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organizma
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;

organy n
org organ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgazm
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
alem
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

orientacja seksualna n
cinsel yönelim
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
doğubilim
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
origami
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

orka ˈɔrka n
pullukla sürme
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwa gleby;
balina
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca, drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orkestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne

orlik ˈɔrlʲik n
hasekiküpesi
(botanika, botaniczny) Aquilegia, roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
Ermenice
związany z Ormianami

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
Ermenice
język urzędowy Armenii;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
kuş bilimci
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ichtiologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
kuş bilimi ornitoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
yazım
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedi mütehassısı
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

orwellowski adj
Orwellyen
dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella

orzech ˈɔʒɛx n
ceviz
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzech laskowy n
fındık
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
ceviz
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne nasiono, orzech z drzewa (1.2)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
yer fıstığı
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
yüklem
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzeł ˈɔʒɛw n
kartal
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

osa ˈɔsa n
yaban arısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

oset ˈɔsɛt n
devedikeni
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osełka n
bileği taşı
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
konut sitesi
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
perikard
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
titrek kavak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
eşek
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
başarım
coś, co zostało osiągnięte

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
suçlamak
wydawać oskarżenie, obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
suçlama
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

osm ɔsm̥ n
osmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osoba ɔˈsɔba n
kişi
pojedynczy człowiek, ktoś

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
özel
stanowiący własność danej osoby

osobliwy adj
olağandışı
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osocze n
plazma
(biologia, biologiczny) płynna składowa zawarta w naczyniach, w której są zawieszone krwinki

ospa wietrzna n
suçiçeği su çiçeği
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
nihayet
wreszcie, w końcu

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
kati
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
son
znajdujący się na końcu listy, kolejności

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
kemik erimesi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostroga n
mahmuz
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
çobanpüskülü
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
piramit
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
dikkatli
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
keskin
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°

ostryga ɔˈstrɨɡa n
istiridye
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
poyraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
bıçak ağzı
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
uyarı
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
cirit
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
iftira
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
tutumluluk
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszczędny adj
tutumlu
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
tasarruf etmek
zużywać w niewielkiej ilości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
aldatmak
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
mówić komuś nieprawdę, kłamać
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
aldatma
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści

otoczenie ˌɔtɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cıvar
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
kepek
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
açıkça
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
açış
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś

otwarty ɔtˈfartɨ adj
açık
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
açmak
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obezite şişmanlık
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obez
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owad ˈɔvat n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
böcekçil
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
oval
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;

owalny ɔˈvalnɨ adj
oval
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔfʦ̑a n
koyun
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owies ˈɔvʲjɛs n
yulaf
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
kaplama
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
meyve
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań

owulacja n
ovülasyon
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

ozdoba ɔzˈdɔba n
süs
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

oznajmiać v
bildirmek
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozon
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołtarz ˈɔwtaʃ n
mihrap sunak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
kurşun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
kurşun kalem kalem
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
eksen
centralna linia danego układu

ośmiokąt n
sekizgen
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna zamknięta mająca osiem kątów;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
ahtapot
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ość ɔɕʨ̑ n
kılçık
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

pacha ˈpaxa n
koltuk altı
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym

pachwina paxˈfʲĩna n
kasık
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
hasta
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyficzny adj
Pasifik
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfizm n
pasifizm
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
paket
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
(handel, handlowy) małe opakowanie

padaczka paˈdaʧ̑ka n
epilepsi
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padać ˈpadaʨ̑ v
yağmak
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

padlina paˈdlʲĩna n
leş
zwierzęce zwłoki

pagoda paˈɡɔda n
pagoda
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami

pagórek paˈɡurɛk n
tepe
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pajac ˈpajaʦ̑ n
palyaço
komiczna postać w dawnej krotochwili

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
örümcek
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
örümcek ağı
sieć tkana przez pająka

pal pal n
direk
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie kaźni w formie zaostrzonego słupa, na którego wbijano skazańca
gruby słup osadzony w gruncie, pełniący zwykle funkcję konstrukcyjną

palec ˈpalɛʦ̑ n
parmak
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
işaret parmağı
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografi
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindrom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
yakıt
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
içmek
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

pallad ˈpalːat n
palladyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palma ˈpalma n
palmiye
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie

palto ˈpaltɔ n
palto
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
hatıra
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
bellek hafıza
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;

pan pãn n
bey beyefendi
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
beyefendi
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
damat
mężczyzna w dniu swojego ślubu

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
savaş gemisi
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
zirh
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym
zırh
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemi
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

panel ˈpãnɛl n
açık oturum
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk

pani ˈpãɲi n
abla bayan
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panierować v
pane etmek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panika n
panik
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panna ˈpãnːa n
bayan hanım
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panorama ˌpãnɔˈrãma n
Panorama
rozległy, szeroki widok

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
devir
okres władzy danego monarchy

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteizm
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
kar parsı
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantoprazol n
pantoprazol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papier ˈpapʲjɛr n
kâğıt
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
tuvalet kağıdı
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
zımpara
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
sigara
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papież ˈpapʲjɛʃ n
papa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papirologia n
papiroloji
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów;

papirus paˈpʲirus n
papirüs
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien (1.1);
zwój lub dokument spisany na (1.2)

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
eğrelti otu
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników;

papryka ˈpaprɨka n
biber
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
papağan
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1)
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
muhabbetkuşu
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
su buharı
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
çift
dwie osoby, darzące się uczuciem

paradoks paˈradɔks n
paradoks
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

parafilia n
parafili
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

paragon paˈraɡɔ̃n n
makbuz
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

paraliż paˈralʲiʃ n
paralizi
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paranoja n
paranoya
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsikoloji
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę

parasol paˈrasɔl n
şemsiye
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

pardwa ˈpardva n
kar kekliği
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

parestezja n
parestezi
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
park
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
millî park
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parking ˈparʲcĩŋk n
park yeri
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlamento meclis
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
meclis parlamento
gmach w którym obraduje parlament (1.1)

parmezan parˈmɛzãn n
parma peyniri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parodia paˈrɔdʲja n
parodi
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

partenogeneza n
partenogenez
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej;

parter ˈpartɛr n
zemin kat
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
siyasî parti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
arkadaş
osoba, którą traktuje się jak równą sobie
ortak eş
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerstwo n
ortaklık
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
edat ilgeç
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzantka n
Gerilla
(wojskowość, wojskowy) forma walki zbrojnej z ukrycia

paryski paˈrɨsʲci adj
Parisli
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
Parisli
mieszkaniec Paryża

parzysty paˈʒɨstɨ adj
çift
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

pas pas n
kemer
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
długi rząd czegoś

pasażer paˈsaʒɛr n
yolcu
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
araç çubuğu
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

pasieka paˈɕɛka n
arılık
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
üvey oğul
syn małżonka z innego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
üvey kız
córka małżonka z innego małżeństwa

pasja ˈpasʲja n
hırs
silne zainteresowania, zamiłowanie

pasożyt paˈsɔʒɨt n
asalak parazit
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
diş macunu
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasterz ˈpastɛʃ n
çoban
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiş
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pasturma paˈsturma n
bastırma pastırma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
mera
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

paszenog n
bacanak
(staropolski) mąż siostry żony

paszkot ˈpaʃkɔt n
ökse ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszport ˈpaʃpɔrt n
pasaport buyruldu
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
ezme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka
aksilik
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
Afganca
język Pasztunów;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
tava
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patent ˈpatɛ̃nt n
patent
dokument stwierdzający nabycie uprawnień do działalności związanej z żeglugą;
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
patoloji
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patrik
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriota paˈtrʲjɔta n
vatansever
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
yurtseverlik vatanseverlik
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
bakmak
kierować wzrok na coś lub na kogoś

paw paf n
tavus tavuskuşu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
şebek
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
tırnak
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
pençe
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
saray
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

państwo ˈpãj̃stfɔ n
devlet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

paść paɕʨ̑ v
otlatmak
doglądać zwierząt pożywiających się na łące

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
ekim
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
bitpazarı
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
gülle atma
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
pire
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pe pɛ n
pe
nazwa litery p / P

pech pɛx n
aksilik
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
bedbaht
świadczący o pechu

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagog
nauczyciel, wychowawca

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagoji
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedał ˈpɛdaw n
ibne
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatria n
pediyatri
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofili
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pedofobia n
pedofobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
aşağılayıcı küçültücü
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejs n
peyes
(żydowski) długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
manzara
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelikan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

penis ˈpɛ̃ɲis n
penis sik
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pensja ˈpɛ̃w̃sʲja n
aylık
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagram
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pepsi ˈpɛpsʲi n
Pepsi
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptit
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
parfümeri
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
parfüm
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
parşömen
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania

perkoz ˈpɛrkɔs n
batağan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
beçtavuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

permanencja n
devamlılık
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

peron ˈpɛrɔ̃n n
peron
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
Peronizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perski ˈpɛrsʲci adj
Farsça
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
Farsça
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
Japon hurması Trabzon hurması hurma
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

peruka pɛˈruka n
peruk
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

perwersja n
sapıklık sapma
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

perwersyjny adj
sapık
właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej

perła ˈpɛrwa n
boncuk
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pestisit
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
kötümser
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
karamsar
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
emin
całkowicie przekonany o słuszności

pewny ˈpɛvnɨ adj
emin
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi

pełnia ˈpɛwʲɲa n
dolunay
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełny ˈpɛwnɨ adj
dolu
wypełniony w największym możliwym stopniu

pi pʲi n
pi
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;

piana ˈpʲjãna n
köpük
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piyano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianka ˈpʲjãnka n
lokuma benzer şekerleme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek

piarg n
çarşak
(geografia, geograficzny) osypisko skalne

piasek ˈpʲjasɛk n
kum
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
kumtaşı
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
kum sandığı
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
kumlu
usypany z piasku, pełen piasku

piec pʲjɛʦ̑ n
fırın
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
fırında pişirmek
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
piyade
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
söğütbülbülü
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
kızartma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
kızarmış
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
ayaklık
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
çil
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
fırın
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
fırıncı
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
cehennem
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
hac
wędrówka do świętego miejsca

pielucha pʲjɛˈluxa n
çocuk bezi
niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
hemşire
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
para
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieprz pʲjɛpʃ n
biber karabiber
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion rośliny (1.1)

pieprz czarny n
karabiber
(botanika, botaniczny) (Piper nigrum) gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych;

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
biberlik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
biberlemek
dodawać pieprzu do jedzenia

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
sikmek
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
osurmak
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
element
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ilkyardım
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
birinci
od liczby 1
birincil
(matematyka, matematyczny) niemający nietrywialnych dzielników
birinci
najważniejszy

pieróg ˈpʲjɛruk n
mantı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
meme
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
halka
krąg naokoło czegoś
ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej;

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
yüzük
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
köpek it
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
it köpek
samiec psa (1.1)

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
çoban köpeği
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
yaya
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
maydanoz
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
gövde
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
şarkı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
ayva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pijany pʲiˈjãnɨ adj
sarhoş
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
sarhoş
osoba nietrzeźwa

pijawka pʲiˈjafka n
sülük
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;

pik pʲik n
maça
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną pojedynczym listkiem; karta tego koloru

piknik ˈpʲicɲik n
piknik
wycieczka na łono natury z zabawą i jedzeniem zabranej ze sobą żywności;

piksel ˈpʲiksɛl n
piksel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
resim yazı
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaw ˈpʲilaf n
pilav
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnik ˈpʲilʲɲik n
eğe törpü
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
bakmak
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś

pilny ˈpʲilnɨ adj
acil
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
pilot
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
kumanda
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pinezka pʲĩˈnɛska n
raptiye
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
penguen
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
piyon
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

piorun ˈpʲjɔrũn n
yıldırım
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
şarkı
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
şarkıcı
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
korsanlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
piramit
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;

pirania pʲiˈrãɲja n
pirana
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirat ˈpʲirat n
korsan
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
piromani
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirotechnika n
piroteknik
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

piryt ˈpʲirɨt n
pirit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pisarka pʲiˈsarka n
yazar
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
yazar
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
yazmak
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
yazılı
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

pisklę ˈpʲisklɛ n
civciv
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku

pismo ˈpʲismɔ n
yazı
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
imla
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
fıstık
owoc drzewa pistacjowego

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
tabanca
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pita ˈpʲita n
pide
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
bodrum
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
bira
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
şakayık
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1)
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych;
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1)

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
kalem kutusu
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
tüy
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
cuma Cuma
piąty dzień tygodnia

pić pʲiʨ̑ v
içmek
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
beşgen
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
güzel
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
topuk
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
on beş
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
kat
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
yumruk
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
testere
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
top
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
futbol
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
hentbol
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
futbolcu
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
langırt
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżama pʲiˈʒãma n
pijama
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżmak ˈpʲiʒmak n
misk sıçanı
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmo n
misk
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

plac plaʦ̑ n
meydan alan
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
oyun alanı
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

plagiat ˈplaɟjat n
intihal
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plakat ˈplakat n
afiş
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś

plama ˈplãma n
leke
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plan plãn n
plan
to, co chcemy zrobić

planeta plãˈnɛta n
gezegen planet
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
cüce gezegen
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetaryum
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
plantasyon
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
plaster
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

platan ˈplatãn n
çınar
(botanika, botaniczny) rodzaj drzew z rodziny platanowatych;

platyna plaˈtɨ̃na n
platin
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

playboy n
hovarda
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
plazma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
plaj kumsal
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plecak ˈplɛʦ̑ak n
sırt çantası
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
sırt
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
kabile
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

pleść plɛɕʨ̑ v
örmek
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
küf
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
dosya
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

plomba n
dolgu
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plon plɔ̃n n
mahsul
(przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania
ürün
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców

plotka ˈplɔtka n
dedikodu
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
dedikodu yapmak
opowiadać, roznosić plotki

plus plus n
artı
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera

pluskwa ˈpluskfa n
tahtakurusu
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
oyuncak ayı
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
plütokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
plütonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

po pɔ preposition
sonra
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
cesedimi çiğnemeden olmaz
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

pobliże pɔˈblʲiʒɛ n
civar
miejsce położone blisko czegoś, pobliska okolica

pobyt ˈpɔbɨt n
kalma
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
öpücük
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
bulutlu
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
türev
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
meşale
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
başlangıç
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
vajina am
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
kın
futerał na broń białą;

pochwała pɔxˈfawa n
methiye övgü
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochwowy adj
vajinal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
teselli
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
tren katar
(kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
terlemek
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
bekleme odası bekleme salonu
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
mektup postane
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
mektup posta
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.

poczta elektroniczna n
e-posta elektronik posta
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
kartpostal
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
algı
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
espri anlayışı
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
krizalit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
başlangıç
to, od czego się coś zaczyna

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
ilk
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący n
acemi
osoba początkująca (1.1)

pod pɔt preposition
altında
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

podanie pɔˈdãɲɛ n
pas
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych
başvuru
pismo z prośbą skierowane do władz;

podatek pɔˈdatɛk n
vergi
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatnik pɔˈdatʲɲik n
vergi mükellefi
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podatność n
hassaslık
cecha tego, co podatne

podatny adj
duyarlı
ulegający z łatwością czemuś

podbródek pɔdˈbrudɛk n
çene
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
süresince
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
kızılötesi
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
kızılötesi
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
çatı katı
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
kuşku
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
kuşkulanmak şüphelenmek
przypuszczać

podgatunek n
alt tür
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podkowa pɔtˈkɔva n
nal
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
araklamak
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
altını çizmek
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę

podkład ˈpɔtkwat n
fondöten
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu

podkładka n
rondela
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji

podmenu n
alt menü
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
özne
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
damak
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
(przenośnie, przenośnia) smak, gust

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
benzerlik
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
benzer
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

podoficer n
astsubay
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;

podpaska n
hijyenik ped
(higiena, higieniczny) chłonny wkład zewnętrznie pochłaniający krew menstruacyjną

podpis ˈpɔtpʲis n
imza
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
imzalamak
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
ast
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu

podróż ˈpɔdruʃ n
yolculuk seyahat
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
gökgerdan
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
gezgin seyyah
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
seyahat etmek yolculuk etmek
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ders kitabı
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
asıl birincil esaslı temel
główny, elementarny

podsłuchiwać v
(gizlice) dinlemek
słuchać czyjejś rozmowy

poduszka pɔˈduʃka n
yastık
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
hava yastığı
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
hoverkraft
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
jartiyer
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
iniş takımı
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;

podwójnie adv
iki misli
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
duble
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwórko pɔdˈvurkɔ n
avlu
przestrzeń przydomowa ogrodzona lub otoczona zabudowaniami

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
avlu
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podział ˈpɔʥ̑aw n
bölme
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielny adj
bölünebilir
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziw ˈpɔʥ̑if n
hayranlık
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podłoga pɔdˈwɔɡa n
yer
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podświadomość n
altbilinç bilinçaltı
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podżegać v
kışkırtmak
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poeta pɔˈɛta n
şair
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
şiirsel
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
şiir
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
kâfir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
konuşma
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pagan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganizm paganlık
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
hava
chwilowy stan atmosfery

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogrom
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
defin
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

poimek pɔˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
sontakı
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;

pointylizm n
noktacılık
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojazd ˈpɔjast n
taşıt
(potocznie, potoczny) samochód
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
düello
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
kap
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
öbür gün
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
göstermek
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku

poker ˈpɔkɛr n
poker
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
barışta
dotyczący porozumienia lub zgody
o spokojnym usposobieniu

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
nesil
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
Akrabalık
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
ısırgan
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokój ˈpɔkuj n
barış sulh
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokój dwuosobowy n
iki kişilik oda
pokój przeznaczony dla dwóch osób, najczęściej z jednym łóżkiem

pokład ˈpɔkwat n
güverte
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

polana pɔˈlãna n
açıklık
pozbawione drzew miejsce w lesie;

pole ˈpɔlɛ n
alan
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
savaş alanı
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole karne n
ceza sahası
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
tavsiye etmek
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemik
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
polis
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policja drogowa n
trafik polisi
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
polis
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
kadın polis
kobieta, która pracuje w policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
yanak
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
poligami
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

polimer n
polimer
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

poliptyk n
poliptik
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
politeizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
siyasi
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
politikacı
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politika siyaset
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

polo ˈpɔlɔ n
çevgen
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
av
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
avlamak
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
Polonya Lehçe
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
Lehçe Polonya dili
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
Lehçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
yardım etmek
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
portakal
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
turuncu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
turuncu portakal rengi
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
ölçüm
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
domates
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych;

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
oda
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
abide
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
yardım
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocny pɔ̃ˈmɔʦ̑nɨ adj
yararlı
(o osobach) taki, który pomaga w czymś

pompa ˈpɔ̃mpa n
pompa
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
duvar tırmaşık kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych;

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
düşünce
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
yanlış
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

ponad ˈpɔ̃nat preposition
daha
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pazartesi Pazartesi
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
çünkü
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
ponton
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

popcorn n
patlamış mısır
prażona kukurydza

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
kül tablası
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
büst
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
kül
szary proch pozostający po spaleniu czegoś

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
öğleden sonra
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawka n
tebdil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego

poprawny pɔˈpravnɨ adj
sahih
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzednik n
öncü
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
önce gelmek
być, poruszać się przed kimś, czymś

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
popüler
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu
taki, który jest używany powszechnie, znany ogółowi społeczeństwa

populizm pɔˈpulʲism̥ n
popülizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popyt ˈpɔpɨt n
talep
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
pırasa
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
mevsim
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porażenie n
felç
(medycyna, medyczny) całkowita utrata funkcji ruchowej
(medycyna, medyczny) zaburzenie pracy układu nerwowego dające liczne objawy ubytkowe

porażka pɔˈraʃka n
mağlubiyet
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
porselen
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografi
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
açık saçık müstehcen pornografik
związany z pornografią, dotyczący pornografii

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
ceninisakıt
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

port pɔrt n
liman
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)

portmonetka n
cüzdan
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portret ˈpɔrtrɛt n
portre
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
Portekizce
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
Portekizce
język urzędowy Portugalii;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
teğmen üsteğmen
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
çocuk hırsızı
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
Frenk üzümü
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
düzen tertip
kolejność czegoś
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
karşılaştırma mukayese
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać

porównywalny adj
karşılaştırılabilir
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
karşılaştırmak
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

posag ˈpɔsak n
çeyiz
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
sahip
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
sahiplik
(rzeczownik odczasownikowy) od: posiadać

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
sahip olmak
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
sıradan
jeden z wielu, zwyczajny
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

postać ˈpɔstaʨ̑ n
karakter
bohater utworu literackiego, filmu

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
ilerleme
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
adlî takibat
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)

poszukiwanie ˌpɔʃuciˈvãɲɛ n
arama
(rzeczownik odczasownikowy) od: poszukiwać

posłuszeństwo n
itaat
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

pot pɔt n
ter
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
potasyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
potas
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
sonra
później, w chwili następnej

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
gizil
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
evlat
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potop ˈpɔtɔp n
sel
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
powódź powstała na rozległych terenach

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
gereksinim ihtiyaç
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
gerekli lazım
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
gerekmek
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potwór ˈpɔtfur n
canavar
straszny stwór

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
kuvvet
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
mahrem
tajny, powierzony w sekrecie

powaga pɔˈvaɡa n
ağırbaşlılık
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
cidden
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
ağırbaşlı
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
mający uznanie u innych osób
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
odpowiedzialny, godny zaufania

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
demek
wyrazić coś słowami, oznajmić

powieka pɔˈvʲjɛka n
göz kapağı
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
satıh yüzey
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy
yüzey satıh
zewnętrzna strona

powierzchowny adj
yüzeysel
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
hava
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
roman
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
neden olmak
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
iyi şanslar
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powoli pɔˈvɔlʲi adv
yavaş
wolno, z małą prędkością

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
ayaklanma
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
genellikle
w sposób powszechny

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
tekrarlamak
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powód ˈpɔvut n
sebep
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
su baskını
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
evlilik dışı
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaziemski adj
uzaylı
pochodzący spoza Ziemi

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
selam
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
düzey
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
etap gry komputerowej
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju
wartość jakiejś mierzalnej wielkości

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
deniz seviyesi
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

pozornie adv
görünüşe göre görünüşte
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
izin vermek
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozycja misjonarska n
misyoner pozisyonu
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozłacać v
yaldızlamak
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połowa pɔˈwɔva n
yarı buçuk
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yer
miejsce znajdowania się czegoś

położnictwo n
doğum doktorluğu ebelik
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
güney
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
öğle
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridyen
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
güneyli
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
güneybatı
będący na południowym zachodzie

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Güney Koreli
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
güneydoğu
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
güneybatı
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
yutmak
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
çorap
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
oruç tutmak
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
kaba et
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
evlenmek
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
aldıraşlık
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
aracılık
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
fedakarlık
skierowanie na coś uwagi, wyrażenie zainteresowania czymś

pożar ˈpɔʒar n
yangın
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożoga n
yangın
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
borç ikraz
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

praca ˈpraʦ̑a n
iş
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
ödev
(szkolnictwo, szkolny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
işveren
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
işkolik
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
çalışmak
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
emekçi
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
amele işçi
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
susuzluk
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Proto-Hint-Avrupa grubuna ait
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

praktyka ˈpraktɨka n
pratik
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie
wykonywanie zawodu
świadoma i celowa działalność ludzka

praktykant n
stajyer
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

pralka ˈpralka n
çamaşır makinesi çamaşır makinası
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
çamaşırhane
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
çamaşır yıkama
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych

prasa ˈprasa n
basın matbuat
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji;

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
ütülemek
wygładzać ubranie za pomocą żelazka

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
insan hakları
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
kadın hakları
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
hayvan hakları
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
hakikat gerçek
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
ihtimaliyet
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
muhtemel
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
gerçek
rzeczywisty

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
dost kara günde belli olur
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
sağ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawie ˈpravʲjɛ particle
neredeyse hemen hemen adeta handiyse
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnik ˈpravʲɲik n
hukukçu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba posiadająca wykształcenie prawnicze

prawny ˈpravnɨ adj
yasal
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

prawo ˈpravɔ n
kanun yasa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
ehliyet sürücü belgesi
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawy ˈpravɨ adj
sağ
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodim
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

preeklampsja n
preeklampsi
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefiks ˈprɛfʲiks n
önek
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoryczny adj
prehistorik tarih öncesi
związany z prehistorią

prekursor prɛˈkursɔr n
öncül
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
başbakan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
prömiyer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

prenatalny adj
doğum öncesi
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestij
znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
hediye
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
sunum
wystawienie czegoś na pewnym forum
zestaw slajdów

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
prezervatif kondom kılıf
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
başkan cumhurbaşkanı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problem sorun
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
papaz
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
metod
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
yüzde
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
süreç
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
işlemci
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
barut
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
üretici
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
üretim
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkt ˈprɔdukt n
mahsul
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
rezultat pracy twórczej
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;
(lekceważąco, lekceważący) o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu

profesor prɔˈfɛsɔr n
profesör
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
profesör hoca
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

profilaktyczny adj
profilaktik
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profit ˈprɔfʲit n
kazanç
(finanse, finansowy) zysk

prognoza pogody n
hava tahmini
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

program ˈprɔɡrãm n
program
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
izlence program
plan działań
odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programlama
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

projekt ˈprɔjɛkt n
proje
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

projektor n
projektör
(technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran;

prokariont n
prokaryot
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
savcı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proleter
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolog ˈprɔlɔk n
ön deyiş
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
araba vapuru
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
prometyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
radyasyon
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
ışın
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
öneri
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
içalgı
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

prorok ˈprɔrɔk n
peygamber
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
dilemek
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
domuz yavrusu
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia

proso ˈprɔsɔ n
akdarı
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prosta ˈprɔsta n
doğru
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostata prɔˈstata n
prostat
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
dikdörtgen
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostolinijność n
doğruluk
cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
dikdörtgenler prizması
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
dik
tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prosty ˈprɔstɨ adj
düz
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
fahişelik
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
fahişe
(książkowy) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
toz
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
kabartma tozu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszę ˈprɔʃɛ
lütfen
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protaktinyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protest ˈprɔtɛst n
itiraz
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
Protestanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
protesto etmek
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

protokół prɔˈtɔkuw n
not
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
proton
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
model
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
götürmek
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
tworzyć skutek czegoś
(choreografia, choreograficzny) w tańcu: kierować partnerką
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
il
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(biologia, biologiczny) obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
kışkırtma
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prozodia prɔˈzɔdʲja n
vezin
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

prośba ˈprɔʑba n
rica
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
duş
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
özel
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy
nie dla każdego dostępny
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)
niereprezentujący żadnej instytucji
będący czyjąś osobistą własnością
dotyczący czyichś osobistych spraw
wynajęty do osobistego użytku

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
özelleştirme
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
affetme bağışlama
odpuszczenie czyichś win

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
kardelen
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
geçişli
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
virgül
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
antikor
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
karşıt
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
aleyhtar
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę
ten, kto jest czemuś przeciwny

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
karşı
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;
o sprzecznych z kimś celach
znajdujący się naprzeciw czegoś
całkowicie różny
niezgadzający się na coś

przeciwprostokątna n
hipotenüs
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
antioksidan
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki

przed pʃɛt preposition
önünde
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
berisinde
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca określonego w (1.1)
önce
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
banliyö
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
şey
rzecz, obiekt nieożywiony

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
sondan bir önceki
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
önkol
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
girişimci müteşebbis
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
girişimci
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
bağışlamak
podać co do wiadomości, dać do obejrzenia, do wglądu
tanıştırmak
zapoznać kogoś z kimś, zaprezentować komuś kogoś

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
temsilci
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
anaokulu
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
önce
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
erken
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
addün
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
burun bölmesi
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części;

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
dil sürçmesi
rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście dla pieszych n
yaya geçidi
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
röle
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
küfür
klątwa, życzenie komuś źle
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przeklinać pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ v
küfür etmek
kląć, używać wulgarnego słownictwa

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
muhabbet etmek
żartując, spierać się z kimś

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
inanç
czyjeś przeświadczenie o prawdziwości jakiejś opinii

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
atıştırmalık
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekład n
transmisyon oranı
(literacko) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
cobangülü
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej;

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nüfus fazla
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
şiddet
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
endüstri
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przenikać v
sokmak
przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
tayin etmek
przemieszczać coś niosąc

przepis ˈpʃɛpʲis n
yemek tarifi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
bıldırcın
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepuklina n
fıtık
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepustka n
giriş kartı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
akış
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się kogoś lub czegoś z jednego miejsca do drugiego
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przerażający adj
korkunç korkulu
taki, który budzi grozę, strach

przerwa ˈpʃɛrva n
ara
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

przesada pʃɛˈsada n
abartı
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
aşırı
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
abartmak
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
kıstak berzah
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
korkutmak
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
itaat etmek
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
boyutsal
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
uzay
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
suç
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
engel
coś, co przeszkadza, utrudnia
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
geçmiş
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
hurafe
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądzać v
önyargılı
osądzać z góry

przesłanka pʃɛˈswãnka n
öncül
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przewaga pʃɛˈvaɡa n
avantaj
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
baskın öncelikli
będący w większej ilości lub liczbie

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
genellikle
w przeważającej części

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
başkan
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
rehber
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę

przewrażliwiony ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɔ̃nɨ adj
alıngan
(książkowy) nadmiernie wrażliwy, łatwo ulegający emocjom, przeczulony

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
rövaşata
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przez pʃɛs preposition
boyunca
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
…przyczyny wykonania czynności
tamanından
…narzędzia użytego do wykonania czynności
…operacji dzielenia (w matematyce)
…wykonawcy czynności w formach strony biernej

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
nezle üşütme
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
kader
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
şeffaf
taki, który przepuszcza światło

przełyk ˈpʃɛwɨk n
yemek borusu
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
çarşaf
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
zulüm
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

przeżuwać v
çiğnemek
(fizjologia, fizjologiczny) żując, rozdrabniać pokarm zębami

przodek ˈpʃɔdɛk n
ata
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
parmak şıklatması
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
cesareti kırık
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżony adj
yaklaşık yakın
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
gelmek
przybywać dokądś

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
düğme
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczepa n
treyler
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
neden
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przygoda pʃɨˈɡɔda n
macera
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
hazırlamak
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
edat
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
arkadaş
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
arkadaş ahbap dost
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

przyjazd n
varış
przybycie pojazdu
dotarcie do jakiegoś miejsca

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
canayakın
(przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
arkadaşlık ahbaplık dostluk
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
memnuniyet
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
hoş
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
kabul etmek
odbierać coś (rzecz, informację)

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
buyruk
kategoryczne polecenie, nakaz

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
üzüntü
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykład ˈpʃɨkwat n
örnek
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
burun
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
sıfat ön ad
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
sıfat
odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymus ˈpʃɨ̃mus n
zorlama
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
bari
najmniejszy akceptowalny zakres
nie mniej niż

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
getirmek
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

przypadek pʃɨˈpadɛk n
ismin hâli
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
rastgele
będący wynikiem przypadku

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
hatırlatmak
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

przyprawa pʃɨˈprava n
baharat bahar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przypuszczalny adj
sözde
oparty na przypuszczeniu

przyroda pʃɨˈrɔda n
doğa
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
sonek
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hipofiz
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
ant yemin
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
ant içmek
silnie deklarować, mocno obiecywać

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
durak
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
otobüs durağı
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
yakışıklı
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
gelecek
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
gelecek
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
następny, bliski w czasie

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
atasözü
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
zarf belirteç
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
sarılmak
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulny adj
rahat
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytułek n
sığınak
miejsce schronienia

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
ayrıcalık
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
önder
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
kabul etmek
uznawać czyjąś przewagę, wyższość (i tym podobne, i temu podobne)
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
onat
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
właściwy, stosowny

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
ivme
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
iplik
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

próba ˈpruba n
prova
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
denemek
starać się coś zrobić

próchnica n
diş çürüğü
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
eşik
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
boşluk
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
gurur
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

prąd prɔ̃nt n
akım
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
jeneratör
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
hız
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
eninde sonunda
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy)

pręt prɛ̃nt n
asa
drążek, tyczka, witka
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

psalm psalm n
ilahi mezmur
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
zebur
zbiór psalmów

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
sözdebilim
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
mahlas
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
alabalık
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso lub potrawa z pstrąga (1.1)

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
it ürür, kervan yürür
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psikiyatrist psikiyatr
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psikiyatri
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psikiyatrik
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psycho- ˈpsɨxɔ
psiko-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psikolog ruhbilimci
(psychologia, psychologiczny) specjalista w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
ruh bilimi psikoloji
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
psikolojik ruhbilimsel
dotyczący psychologii

psychoterapeuta n
psikoterapist
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychoterapia n
psikoterapi
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;

psychoza psɨˈxɔza n
psikoz
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
arıcılık
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
arıcı
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
arı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
buğday
roślina zbożowa z rodzaju (1.1)

ptak ptak n
kuş
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
kuş gribi
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

publicznie adv
alenen
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
yayımlama
podawanie czegoś do publicznej wiadomości

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
bayağı puhu
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
kupa
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

pudel ˈpudɛl n
kaniş
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

pudło ˈpudwɔ n
kutu
duże pudełko
zawartość pudła (1.1)
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) stary lub zepsuty pojazd

pulpit ˈpulpʲit n
masaüstü
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;
stolik do pisania z pochyłym blatem

puls puls n
nabız
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca

pulsar ˈpulsar n
atarca
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pumeks ˈpũmɛks n
ponza
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
nokta
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
(potocznie, potoczny) o kropce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka redakcyjna tekstu prawnego;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
bakış açısı
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
vakitlice
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

puryna n
pürin
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

pustułka puˈstuwka n
bayağı kerkenez
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
boş
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
çöl
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
çölleşme
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
alaca baykuş
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszka ˈpuʃka n
kap
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puszysty adj
pofuduk
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści

puzon n
trombon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułk n
alay
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
albay
wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pycha ˈpɨxa n
gurur
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
Pirus zaferi
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
lezzetli
bardzo smaczny

pytanie pɨˈtãɲɛ n
soru
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
cümle değerli soru
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
sormak
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pyton n
piton
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

pójdźka n
kukumav
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
yatmak
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy

półbóg ˈpuwbuk n
yarıtanrı
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półfinał n
yarı final
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
raf
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
hilal
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
yarımküre
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(geometria) połowa kuli;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
gece yarısı
godzina 24:00
kuzey
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Kuzey Koreli
odnoszący się do Korei Północnej

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
kuzeydoğu
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
karayel
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
yarı iletken
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
bir buçuk
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
yarımada
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

późno ˈpuʑnɔ adv
geç
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

późny ˈpuʑnɨ adj
geç
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa

pęcherz moczowy n
mesane
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
safra kesesi
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci

pęd pɛ̃nt n
itki
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
firça
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
göbek
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
saksıgüzeli
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
cımbız
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
döngü
(informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie
związany na powrót sznur lub drut

płaca ˈpwaʦ̑a n
maaş
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
ödemek tediye etmek
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płakać ˈpwakaʨ̑ v
ağlamak
wylewać łzy, ronić łzy

płaski ˈpwasʲci adj
düz
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
(przenośnie, przenośnia) niewyszukany, powierzchowny, banalny

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
yayla
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaszcz pwaʃʧ̑ n
palto
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
düzlem
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płatek ˈpwatɛk n
taç yaprak
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
kar tanesi
niewielki, płaski kawałek czegoś
kryształ śniegu

płaz pwas n
amfibi
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia;

płetwa ˈpwɛtfa n
yüzgeç
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwal błękitny n
gök balina
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
dalgıç
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
cinsiyet cins
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
doğurganlık
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
alev
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płot pwɔt n
çit
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
akciğer
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
saban
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
akışkan
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
sıvı
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
akmak
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
anakart
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płytki ˈpwɨtʲci adj
sığ
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływactwo n
yüzme
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływak ˈpwɨvak n
yüzücü
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
yüzmek
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
cenin
zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

quiz n
bilgi yarışması
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
ravent
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabat ˈrabat n
iskonto
obniżka ceny

rabin ˈrabʲĩn n
haham
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
lokum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
fatura
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową

rad rat n
radyum
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
konsey
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radian ˈradʲjãn n
radyan
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radio ˈradʲjɔ n
radyo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do odbioru takich audycji;
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radyoaktivite
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioteleskop n
radyo teleskop
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radość ˈradɔɕʨ̑ n
sevinç
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
aşırı
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
geçinmek
na bieżąco pokonywać trudności

rafa ˈrafa n
resif
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
rafineri
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
arıtmak
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
behişt cennet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
vergi cenneti
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
külotlu çorap
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
kanser
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
kerevit
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rakieta raˈcɛta n
roket
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rakieta śnieżna n
kar ayakkabısı
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się;

ramadan rãˈmadãn n
Ramazan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego

ramię ˈrãmʲjɛ n
omuz
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego
kol
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

rana ˈrãna n
yara hasar
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
uzunkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranny ˈrãnːɨ adj
yaralanan
taki, który ma ranę

rano ˈrãnɔ n
sabah
wczesna pora dnia

ransomware n
fidye yazılımı şantaj yazılımı
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rap rap n
tıklatma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

raper ˈrapɛr n
meyhaneci
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

raport ˈrapɔrt n
rapor
szczegółowe sprawozdanie

rasa ˈrasa n
ırk
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
ırkçı
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
ırkçılık anasoyculuk
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
kurtarmak
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratyfikacja n
onaylama
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

raz 'razɨ ras n
kere defa
pojedyncza realizacja czynności

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk adv
kırk yılda bir
(związek frazeologiczny) (potocznie, potoczny) bardzo rzadko

razem ˈrazɛ̃m adv
bir arada
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdza rʣ̑a n
pas
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
çekirdek
istota czegoś

rdzeń kręgowy n
omurilik
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała

reagent rɛˈaɡɛ̃nt n
reaktif
(chemia, chemiczny) odczynnik

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
aksitesir
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy

realistyczny adj
gerçekçi
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat

realizm n
realizm
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
resesyon
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recytować v
okumak
wygłaszać z pamięci utwór literacki

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
dolaylama
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referandum halk oylaması
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
far
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
reform
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy

reformować v
ıslah etmek
dokonywać reformy

regaty rɛˈɡatɨ n
regatta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyścig łodzi lub statków;

regał ˈrɛɡaw n
raf
mebel z półkami

region ˈrɛɟɔ̃n n
bölge
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii

regulaminowy adj
yazılı
dotyczący regulaminu

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
düzenli
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

reguła rɛˈɡuwa n
kural
zasada, według której należy postępować

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
reenkarnasyon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

rejs n
seyahat
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
köpek balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
ilan duyuru reklâm
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

reklamować ˌrɛklãˈmɔvaʨ̑ v
tanıtmak
informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno

rekonstrukcja n
rekonstriksiyon
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

relief ˈrɛlʲjɛf n
kabartma
płaskorzeźba;

religia rɛˈlʲiɟja n
din inanç
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
dindarlık
cecha tego, kto jest religijny; cecha tego, co jest religijne

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
dini
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
bakım
doprowadzenie do stanu użyteczności

ren rɛ̃n n
renyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
ren geyiği
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
şan
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

reportaż n
röportaj
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reporter rɛˈpɔrtɛr n
muhabir
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

reprezentować ˌrɛprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
temsil etmek
występować w czyimś imieniu, być czyimś przedstawicielem

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukʦ̑ʲja n
röprodüksyon
odtworzenie

republika rɛˈpublʲika n
cumhuriyet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
muz cumhuriyeti
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanizm n
cumhuriyetçilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
şan
opinia o kimś, dobre imię

requiem n
ağıt
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza żałobna lub nabożeństwo;

respekt ˈrɛspɛkt n
hürmet
szacunek, poważanie

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
lokanta restoran
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

reszta ˈrɛʃta n
kalan
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
elementy, które zostały

retikulum endoplazmatyczne n
endoplazmik retikulum
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;

retoryczny adj
sözbilimsel
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retoryka n
retorik
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1)

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
romatoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
devrim
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
rezervasyon
czynność rezerwowania czegoś
dowód zarezerwowania czegoś

rezultat rɛˈzultat n
sonuç
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
yönetmen
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

riksza ˈrʲikʃa n
çekçek
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka

robak ˈrɔbak n
kurt solucan
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
yapmak
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
pireyi deve yapmak
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
amele işçi
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotik
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock rɔk n
rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
yıldönümü
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
yıllık
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
rodyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodeo n
rodeo
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rodowód n
köken
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
cins
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
tanımlık
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
belirli harfitarif
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
kardeş
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
ana baba
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ana baba
ojciec i matka

rodzimy rɔˈʥ̑ĩmɨ adj
yerli
o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
aile kodak
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
dil ailesi
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzina nuklearna n
çekirdek aile
(socjologia, socjologiczny) rodzina składająca się z rodziców i dzieci;

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
doğurmak
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
röntgenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacizna n
sığır
(rolnictwo, rolniczy) ogół rogatych zwierząt hodowlanych

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
boynuzlu
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie) zdradzany mąż

rogówka n
kornea
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rok rɔk n
yıl sene
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
artık yıl
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
ışık yılı
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rola ˈrɔla n
rol
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
funkcja, odpowiedzialność

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ziraat çiftçilik
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolnik ˈrɔlʲɲik n
çiftçi ziraatçı
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
romans
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
romantik
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romantizm coşumculuk
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
romanesk
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku

romb rɔ̃mp n
eşkenar dörtgen
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

ropa ˈrɔpa n
cerahat
(medycyna, medyczny) wydzielina wydobywająca się z zainfekowanej rany o żółtawym zabarwieniu

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petrol neft yer yağı
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
cerahatlenmek iltihaplanmak irinlenmek
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
apse
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropucha rɔˈpuxa n
kara kurbağa
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
çiy şebnem
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
büyümek
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
kutup porsuğu ayı porsuğu
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostbef ˈrɔzdbɛf n
rozbif
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
Rus
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
Rusça
język urzędowy Rosji;

rower ˈrɔvɛr n
bisiklet
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
bisikletli
osoba poruszająca się za pomocą roweru

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
farklılık
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
bölüm
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozejm n
ateşkes
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
bağışlama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
denizyıldızı
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
emir buyruk
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkład ˈrɔskwat n
çizelgeleme
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
tarife
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
biberiye
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z jednego z gatunków rodzaju rozmaryn (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2)

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
boy
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmowa rɔzˈmɔva n
sohbet
ustna wymiana zdań

rozmówki rɔzˈmufʲci n
sözcük grupları kitabı
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rozpaczać v
ağlamak
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpowszechniony adj
yaygın
występujący powszechnie, często, na dużą skalę

rozprawa rɔsˈprava n
dava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpusta n
çapkınlık sefahat
brak moralności w sferze seksualnej

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
çözücü
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozrzutny adj
müsrif
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

roztargnienie n
dikkat dağınıklığı
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztropny adj
ihtiyatlı
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztwór ˈrɔstfur n
çözelti eriyik
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
akıl
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
anlamak
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
çözüm
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
çözmek
dochodzić do wyniku zadania, testu
szukać odpowiedzi na zagadkę
szukać sposobu usunięcia problemu

rozwód ˈrɔzvut n
boşanma
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
gelişim
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozłam n
bölünme
utrata jedności

roślina rɔɕˈlʲĩna n
bitki nebat
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
şiş
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
kılkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
cıva
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubid ˈrubʲit n
rubidyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
yakut
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
yakudî
mający kolor rubinu

ruch rux n
hareket
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
gest, ruszenie częścią ciała

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
yürüyen bant
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

ruda ˈruda n
maden
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rudzik ˈruʥ̑ik n
kızılgerdan
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
ragbi
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
harabe
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla

rukola ruˈkɔla n
roka
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa

rum rũm n
rom
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
papatya
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
Rumence
urzędowy język Rumunii;

rupia ˈrupʲja n
rupi
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
boru
przewód do transportu płynów;

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
İskele
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruta ˈruta n
sedef otu
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
rutenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
rutherfordiyum rutherfordyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

ryba ˈrɨba n
balık
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;

rybak ˈrɨbak n
balıkçı
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
sumrugil
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rybołów rɨˈbɔwuf n
balık kartalı
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
şövalye serefli sipahi
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rydwan ˈrɨdvãn n
savaş arabası
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryfampicyna n
rifampisin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

rygiel n
sürgü
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla

rym rɨ̃m n
kafiye
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rynek ˈrɨ̃nɛk n
pazar
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

rynna ˈrɨ̃nːa n
oluk
rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
çizmek
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysunek rɨˈsũnɛk n
çizim desen
to, co zostało narysowane;

rytm rɨtm̥ n
ritim
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
ayin tören
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rakip
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
rekabet
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

rywalizować v
ölçüşmek
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
tehlike
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryś rɨɕ n
vaşak
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
doru vaşak
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1)

ryż rɨʃ n
pirinç
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadko ˈʒatkɔ adv
az
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛʧ̑ n
şey
wytwór materialny, przedmiot

rzeczniczka n
sözcü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
sözcü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
isim ad
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczoznawca n
bilirkişi
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
gerçeklik
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

rzeka ˈʒɛka n
nehir ırmak akarsu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
zanaatkâr
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
beceri
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
şalgam
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;

rzepka n
dizkapağı
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzesza ˈʒɛʃa n
imparatorluk
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;

rzeźba ˈʒɛʑba n
heykel
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
heykeltıraş
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
mezbaha
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
kasap
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
tere
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
belsoğukluğu
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzodkiew n
turp
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2)

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
kırmızı turp
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rośliny (1.1)

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
atmak
wywoływać chwilowy lot przedmiotu

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
Domuzların önüne inci sermek
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
disk atma
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
penaltı
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
cirit atma
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
köşe vuruşu
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
gargoyle
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
kusmak
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
Romalı
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
hükûmet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
kirpik
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
boynuz
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt

równanie ruvˈnãɲɛ n
denklem
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
ayrıca
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także

równik ˈruvʲɲik n
ekvator
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równina ruvʲˈɲĩna n
ova
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
birikinti ovası
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
ekinoks
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
denge muvazene
stabilny stan jakiegoś układu

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
eşitlik
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)
eşitlik adalet
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)

rózga ˈruzɡa n
huş kırbacı
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

róż ruʃ n
pembe
kolor różowy

róża ˈruʒa n
gül
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
tespih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
fark
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
çeşitli
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różny ˈruʒnɨ adj
ayrı farklı başka
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
pembe
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
kızamıkçık
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
eller yukarı
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
havlu
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
el
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

ręka rękę myje
bir elin nesi var, iki elin sesi var
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
kol
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
eldiven
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rżeć rʒɛʨ̑ v
kişnemek
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotaj
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
baltalamak
stosować sabotaż

sacharyd n
sakkarit
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan

sad sat n
bağ
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sadysta n
sadist
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadyzm n
sadistlik sadizm
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
ekmek
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

sahib n
sahip
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

sake ˈsakɛ n
sake
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
kutsantı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saksafon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

sala ˈsala n
salon
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

salam ˈsalãm interjection
selam
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

salamandra ˌsalãˈmãndra n
semender
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salami saˈlãmʲi n
salam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

sam sãm pronoun
yalnız
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

samar ˈsãmar n
samaryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
erkek
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
müntehir
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
intihar
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
araba
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samodzielność n
bağımsızlık
niezależność, uniezależnienie

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
ünlü
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
güneş balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samolot sãˈmɔlɔt n
uçak tayyare
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobrona n
meşru müdafaa
obrona samego siebie

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
tek
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
yalnızlık
uczucie braku bliskich osób

samowar sãˈmɔvar n
semaver semâver
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samuraj n
samuray
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
sudak
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandal
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
tradycyjny hiszpański napój alkoholowy;

sanie ˈsãɲɛ n
kızak
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery);

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
mabet
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
Sanskritçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

santuri sãnˈturʲi n
santur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (lub santur) instrument strunowy, chordofon pochodzący z Indii;

sardela sarˈdɛla n
hamsi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardoniczny adj
acı
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardalya
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
alaycı
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkofag sarˈkɔfak n
lahit
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarna ˈsarna n
karaca
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

satanizm n
satanizm
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
uydu
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;

satyra saˈtɨra n
hiciv
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

sauna ˈsawna n
sauna Fin hamamı
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savan
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
marul
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
salata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
patates salatası
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
sahne
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
senaryo
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
kuşkuculuk
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
şüpheci
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schemat ˈsxɛ̃mat n
plan
ogólny plan albo szkic

schistosomatoza n
şistozomiyaz
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizma n
hizip
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
şizofreni
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schlebiać v
pohpohlamak övmek
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schody ˈsxɔdɨ n
merdiven basamak
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
yürüyen merdiven
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schowek ˈsxɔvɛk n
ara bellek
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
saklanma yeri
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schyłek ˈsxɨwɛk n
son
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
cep bıçağı
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
dizin
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych;

sejf sɛjf n
kasa
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
sismik
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
sismoloji
nauka o trzęsieniach ziemi;

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
otopsi
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
sekreter
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
sekreter
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

seks sɛks n
cinsel ilişki
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
oral seks
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksualność n
cinsellik
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
cinsel
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
seksoloji
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
mezhep
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii

sekunda sɛˈkũnda n
saniye
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
ayırma
dobór dokonywany poprzez eliminację

selen ˈsɛlɛ̃n n
selenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seler ˈsɛlɛr n
kereviz
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selfie n
özçekim
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
anlamsal
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
anlambilim
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych
(studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych

semiotyka n
göstergebilim
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe;

sen sɛ̃n n
uyku
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
düş hayal
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
rüya düş hulya
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
kış uykusu
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senat ˈsɛ̃nat n
senato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
uykulu
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
anlam
sposób rozumienia czegoś
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
ayrılıkçılık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
peltek konuşmak
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe

ser sɛr n
peynir
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraj n
saray
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana

serbski ˈsɛrpsʲci adj
Sırp
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
Sırpça
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
yürek kalp
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
içtenlikle
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
içten
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
yüzük parmağı
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

seria ˈsɛrʲja n
seri
elementy lub wydarzenia następujące po sobie

sernik ˈsɛrʲɲik n
peynirli kek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

serwatka n
kesilmiş sütün suyu
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
sunucu
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
peçete
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

sezam ˈsɛzãm n
susam
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

sezon ˈsɛzɔ̃n n
mevsim
(handel, handlowy) pora roku
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza
sezon
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.

sfera ˈsfɛra n
küre
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

siano ˈɕãnɔ n
saman
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
sülfit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
kükürt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
hidrojen sülfür
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siatkarz ˈɕatkaʃ n
voleybolcu
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
voleybol
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
plaj voleybolu
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siać ɕäʨ̑ v
ekmek
rzucać nasiona w glebę

siedem grzechów głównych n
yedi ölümcül günah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedlisko n
habitat
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
yedigen
(matematyka, matematyczny) wielokąt o siedmiu bokach;

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
oturmak
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności

siekacz n
kesicidiş
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
balta
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sierota ɕɛˈrɔta n
yetim
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu

sierp ɕɛrp n
orak
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
orak ve çekiç
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ağustos
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
kürk
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
çavuş
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
şebeke
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;

sikać ˈɕikaʨ̑ v
işemek
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sihizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
büyük baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

silnia ˈɕilʲɲa n
faktöriyel
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
güçlü
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
intensywnie działający

sin ˈsʲĩnus symbol
sin
= (matematyka, matematyczny) sinus

siniak ˈɕĩɲak n
morartı
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinus ˈsʲĩnus n
sinüs
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

sio ɕɔ interjection
kış!
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci

siodło ˈɕɔdwɔ n
eyer
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
abla bacı
pielęgniarka
abla kız kardeş bacı
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki
abla kız kardeş
zakonnica

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
yeğen
syn siostry

siusiak ˈɕüɕak n
pipi
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski

siusiu ˈɕüɕu n
çiş
(infantylnie) sikanie, oddawanie moczu

siódmy ˈɕudmɨ adj
yedinci
od 7

się ɕɛ pronoun
kendine
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
kuvvet
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami;
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu
güç
energia, zdolność do wysiłku

siła robocza n
eleman
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

skakać ˈskakaʨ̑ v
atlamak
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
feldspat
minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skalpel ˈskalpɛl n
neşter
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
fosil
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
skandiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
İskandinav
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
tarayıcı
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;
urządzenie przeszukujące

skanować skãˈnɔvaʨ̑ v
taramak
(technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie
wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera

skarb skarp n
hazine define
zbiór bardzo wartościowych rzeczy

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
hazine
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarbonka n
kumbara
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpeta skarˈpɛta n
çorap
okrycie (ubiór) stopy

skazaniec n
hükümlü
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skała ˈskawa n
kaya
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

sklep sklɛp n
dükkân
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
tonoz
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
at
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skok skɔk n
atlama
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
sırıkla yüksek atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skop skɔp n
burulmuş koç
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
akrep
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
kabuk
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu

skorupiak skɔˈrupʲjak n
kabuklular
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
tarlakuşu
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
aşırı sağ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrobia n
nişasta
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
alçak gönüllü
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
şakak
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrzele ˈskʃɛlɛ n
solungaç
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
kanat
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
kutu
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
diferansiyel
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi;

skrzynka pocztowa n
posta kutusu
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
atkuyruğu
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
keman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
kavşak
miejsce połączenia dwóch dróg;
produkt skrzyżowania (1.1) dwóch rzeczy

skrót skrut n
kısaltma
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skunks skũŋks n
kokarca
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
etkili
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skuter ˈskutɛr n
scooter
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skóra ˈskura n
cilt deri
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
deri
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skórzany skuˈʒãnɨ adj
deri
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

składnik ˈskwadʲɲik n
içerik
część składowa czegoś

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slums n
gecekondu bölgesi
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
afiyet olsun
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się

smak smak n
tat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;

smakosz n
gurme
ktoś lubiący wykwintne dania

smar smar n
kayganlaştırıcı
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
akıllı telefon
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smerf smɛrf n
Şirin şirin
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
emzik
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smok smɔk n
ejderha ejder
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
smokin
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoła ˈsmɔwa n
bitum
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
kokutmak
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
hüzün üzüntü
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutny ˈsmutnɨ adj
üzgün
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
yay
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈʥ̑ista n
kaykaycı
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie

sobota sɔˈbɔta n
cumartesi Cumartesi
szósty dzień tygodnia;

soból ˈsɔbul n
samur
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
sosyalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
toplum dil bilimi
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sosyolog
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sosyoloji toplum bilimi
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
mercimek
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
mercek
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;

soczystość sɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
sululuk
cecha tego, co jest soczyste

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
sulu
zawierający dużo soku, pełen soku

sojusz n
ittifak
porozumienie o wzajemnym wsparciu w sytuacji konfliktu (zwłaszcza zbrojnego);

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
müttefik
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
meyve suyu
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokolnictwo n
doğancılık
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokół ˈsɔkuw n
doğan gökdoğan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
doğan gökdoğan alaca doğan bayağı doğan
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
dayanışma
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
tuzluk
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
Somalice
odnoszący się do państwa Somalia

sonata sɔ̃ˈnata n
sonat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sone
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
buz saçağı
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sos sɔs n
sos
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
soya sosu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sosna ˈsɔsna n
çam
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
soteryoloji
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

sowa ˈsɔva n
baykuş
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
kar baykuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
sovhoz
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowietologia n
Sovyetoloji
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
yürüyüş
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spadać ˈspadaʨ̑ v
düşmek
lecieć bezwładnie w dół

spadek ˈspadɛk n
bırakıt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
paraşüt
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
spagetti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalony n
ofsayt
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spam spãm n
spam
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spaniel ˈspãɲɛl n
spanyel
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spazm n
spazm
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni

spać spaʨ̑ v
uyumak
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
özellikle
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny

sperma ˈspɛrma n
sperm meni er suyu sperma
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
ataş tutturgaç
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
spirulina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
fihrist içindekiler
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
komplo
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
kiler
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
pantolon
(krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
sakin durgun
o człowieku: zachowujący się w sposób opanowany i zrównoważony

spokój ˈspɔkuj n
huzur
cisza, brak hałasu, rumorów
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek

spontaniczny adj
kendiliğinden olan
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporny ˈspɔrnɨ adj
kavgacı
będący przedmiotem sporu

sport spɔrt n
spor
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sposób ˈspɔsup n
nevi
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
karşılaşma
rozgrywka sportowa
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
itiraf
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
toplum
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cemiyet
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
sosyal
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
susamış
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrol etmek
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
sınav
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
adalet haklılık
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
adil
(o człowieku) kierujący się zasadami sprawiedliwości
(o wyroku, prawie itp.) zgodny ze sprawiedliwością

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
itiraz
aktywne wyrażenie braku zgody na coś

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
satmak
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
satıcı
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
satış
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
debriyaj
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
yay
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
etek
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
bağlaç
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
bağlılık
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego

spór spur n
ihtilaf
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
sessiz
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
anonim şirket
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spłukany adj
meteliksiz
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa

srać sraʨ̑ v
sıçmak
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
gümüş
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
gümüş
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
saksağan
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
vulva
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
memeli hayvan memeli
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
emmek
pić wyciągając z czegoś płyn ustami

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
benzin istasyonu
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
tren istasyonu
(kolejnictwo) posterunek ruchu następczy zapowiadawczy;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stadyum
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;

stado ˈstadɔ n
davar
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) gromada podobnych do siebie obiektów
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagflacja staɡvˈlaʦ̑ʲja n
stagflasyon
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stajnia ˈstajɲa n
ahır
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
çelik
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
Stalinizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stan stãn n
devlet
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;
(dawniej, dawny) państwo
ilość, wielkość czegoś
durum
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
sıkıyönetim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
standart
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
oluşmak
składać się na coś, tworzyć coś

stara panna n
kalmış
niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci adj
Eski Fransızca
żyjący/mający miejsce w dawnej Francji lub pochodzący/wywodzący się z niej

staromodny adj
eski kafalı
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
yaşlılık
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
eskilik
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

start start n
start
chwila, w której coś zaczyna się
miejsce, w którym coś zaczyna się

stary ˈstarɨ adj
eski yaşlı
mający wiele lat, niemłody

statek ˈstatɛk n
gemi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
uzay aracı
(astronomia, astronomiczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek pożarniczy n
yangın söndürme gemisi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;

statystyka staˈtɨstɨka n
istatistik
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)
(fizyka, fizyczny) model opisujący zbiorowe zachowanie obiektów fizycznych, np. cząstek

staw staf n
eklem mafsal
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
gölet
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
dirsek
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stać staʨ̑ v
durmak
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych

stała ˈstawa n
sabit
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość;

stek stɛk n
biftek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

step stɛp n
bozkır step
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
dümen
urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
sürücü
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
tersane
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stodoła stɔˈdɔwa n
ahır
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stokrotka stɔˈkrɔtka n
papatya
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

stolarz ˈstɔlaʃ n
marangoz
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
başkent başşehir
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stonka ˈstɔ̃nka n
böceği
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)

stop stɔp n
alaşım
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
ayak
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
derece
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;

stos stɔs n
yığın
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
biçilmiş kaftan
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek stɔˈsũnɛk
bağıntı
sposób obcowania między różnymi jednostkami

stosunek stɔˈsũnɛk n
bağıntı
zależność między różnymi elementami

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
cinsel ilişki
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
nispeten
w stosunku do czego lub kogo

stożek ˈstɔʒɛk n
koni
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
korku
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
korkuluk
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strajk strajk n
grev
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

straszny ˈstraʃnɨ adj
fahiş
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
feci
okropny, nieprzyjemny
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszyć v
korkutmak
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
kaybetme
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strategia straˈtɛɟja n
strateji
ogólny plan działań, szerszy od taktyki

straż straʃ n
bekçi
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
itfaiye
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

strażak ˈstraʒak n
itfaiyeci
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
gözlem kulesi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż

strażnik ˈstraʒʲɲik n
bekçi
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
bölge
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
erojen bölge
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

stres strɛs n
stres
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
özet
wyciąg, skrót

strit strʲit n
kent
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stroboskop n
aralıgözler
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
dik
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
sayfa
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
Web sahifesi
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
stronsiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

struktura strukˈtura n
yapı
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
akarsu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;

struna ˈstrũna n
dil
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
ses teli
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strup strup n
deri kabuklanması
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

struś struɕ n
deve kuşu devekuşu
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

stryj strɨj n
dayı
brat ojca;

strzała ˈsṭʃawa n
ok
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
ok
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek

strzelba ˈsṭʃɛlba n
av tüfeği
długa, palna broń myśliwska;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
üzengi
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzyc v
kırkmak
obcinać futro zwierząt na wełnę

strzykawka n
şırınga enjektör
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzykwa n
deniz hıyarı
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;

strój struj n
elbise giysi
określony rodzaj ubioru

strój kąpielowy n
mayo
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

stróż struʃ n
bekçi
osoba pilnująca np. budynku

strąk strɔ̃ŋk n
baklagil
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

student ˈstudɛ̃nt n
öğrenci
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
üniversite öğrencisi
forma żeńska od: student

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
okumak
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
uważnie czytać, zgłębiać temat
wpatrywać się uważnie

studnia ˈstudʲɲa n
kuyu
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
multipl skleroz
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yaratık
zwierzę lub człowiek

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
ocak
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stycznik ˈstɨʧ̑ʲɲik n
devre açıcı-kesici
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

stygmat ˈstɨɡmat n
bot. tepecik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rany na ciele Chrystusa, które mają również pojawiać się u osób rozpamiętujących jego mękę;

styl stɨl n
stil
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
burs
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
masa
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
buradan
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz

stępka ˈstɛ̃mpka n
salma
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
derişim
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
Savahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subkultura n
altkültür
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
madde
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

suchy ˈsuxɨ adj
kuru susuz
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufit ˈsufʲit n
tavan
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
tasavvuf sufizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
suflör
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
iddia etmek
czynić aluzję
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku
aklına getirmek
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

suita n
süit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
başarı
korzystny wynik
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

suknia ˈsucɲa n
elbise
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukurs ˈsukurs n
imdat
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie

sum sũm n
yayın balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
toplam
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
pewna ilość pieniędzy

sumak ˈsũmak n
sumak
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumeryjski n
Sümerce
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
vicdan
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

sunnita n
Sünni
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
süper kahraman
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
süpermarket
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
süpernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
üstünlük
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś

sura ˈsura n
sure
w islamie: rozdział Koranu;

surowica n
serum
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat zawierający przeciwciała przeciw konkretnym czynnikom chorobotwórczym

surowy suˈrɔvɨ adj
ham
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
o surowcach: niepoddany obróbce

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
gerçeküstücülük
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

sushi ˈsuʃʲi n
suşi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
kuraklık
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
kurutucu
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
fön
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

sutener suˈtɛ̃nɛr n
pezevenk
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suwak n
kaydırgaç
(informatyka, informatyczny) pasek przesuwania

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
hediyelik eşya
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
egemenlik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

sułtan n
sultan
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanlığı
państwo rządzone przez sułtana;

swastyka ˈsfastɨka n
gamalı haç
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

swój sfuj pronoun
onun
należący do wykonawcy czynności

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
Sicilyalı
od Sycylia

syczeć ˈsɨʧ̑ɛʨ̑ v
tıss
emitować dźwięk przypominający głoskę s
mówić ze złością, z pasją

sygnalizować v
sinyal vermek
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnał ˈsɨɡnaw n
sinyal
znak informacyjny lub ostrzegawczy

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
siyonizm
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
hece
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
yılbaşı gecesi
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

symbioza n
sembiyoz
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
sembol simge
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
sembolik
w sposób symboliczny

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
sembol olmak
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
simetri
(matematyka, matematyczny) określenie endomorfizmu przestrzeni euklidesowych;

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
senfoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
anlayış
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
araz
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

syn sɨ̃n n
oğul
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
sinagog
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
sinaps
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
Stockholm sendromu
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

synestezja n
sinestezi
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synkretyzm n
ikili çatı
łączenie w jedną całość różnych elementów

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
eş anlamlı
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synowa sɨ̃ˈnɔva n
gelin
żona syna

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
sentetik
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
yatak odası
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
siren
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;

syrop ˈsɨrɔp n
şurup
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
akçaağaç şurubu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

system ˈsɨstɛ̃m n
sistem
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
işletim sistemi
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

syty adj
tok
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szabat ˈʃabat n
sebt
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szablon ˈʃablɔ̃n n
şablon
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szach ʃax interjection
şah
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
şah
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
satranç tahtası
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
satranç
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szafa ˈʃafa n
dolap klozet
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safir
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafran ˈʃafrãn n
safran
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szahada ʃaˈxada n
kelime şahadet şahadet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szakal ˈʃakal n
çakal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka;

szakal złocisty n
altın çakal
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szal ʃal n
şal eşarp atkı örtü
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szalik ˈʃalʲik n
fular
pas materiału służący do owijania szyi

szalom interjection
şalom
pozdrowienie żydowskie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
aptal
charakterystyczny dla osób szalonych w sensie (1.1) lub (1.2)
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
nieszablonowy, dziwny
szybki (np. pościg, ruch)
beç
chory umysłowo
deli
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny

szaman ˈʃãmãn n
şaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
kamlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambo ˈʃãmbɔ n
foseptik
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
şampanya
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
şampuan
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szantaż ˈʃãntaʃ n
şantaj
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szarak n
tavşan
(łowiectwo, łowiecki) zając o płowej sierści

szarawy ʃaˈravɨ adj
grimsi
w kolorze podobnym do szarego

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
çekirge
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw;

szariat ˈʃarʲjat n
şerîat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
şarlatan
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarość ˈʃarɔɕʨ̑ n
boz
szary kolor

szary ˈʃarɨ adj
gri
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
şaşlık şiş kebap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szałwia ˈʃawvʲja n
ada çayı
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
ayrıntılı
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
havlamak
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelny adj
hava geçirmez
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
aşı
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
aşılamak
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
doğruculuk doğruluk
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
samimi
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
açıkça
od: szczery

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
diş fırçası
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
fırça
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
saç fırçası
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczupak ˈʃʧ̑upak n
turna balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃʧ̑ur n
sıçan fare
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
saka saka kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczyt ʃʧ̑ɨt n
zirve
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
najwyższy punkt góry

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
çene
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
uğur şans
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności
mutluluk
uczucie radości i zadowolenia

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
yeni yılınız kutlu olsun
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
mutlu
odczuwający szczęście

szef ʃɛf n
ahçıbaşı
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
şeyh
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
şekel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szept n
fısıltı
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
fısıldamak
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk n
sıra
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
er
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
eskrim
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
geniş
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
genişlik
poprzeczny wymiar obiektu

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
eşek arısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szeryf ˈʃɛrɨf n
şerif
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szewc ʃɛfʦ̑ n
ayakkabıcı
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
şezlong
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
küp
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
altıgen
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
kırmızı
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkic ʃʲciʦ̑ n
eskiz
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
krokisini yapmak
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
iskelet
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklanka ˈʃklãnka n
bardak
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
sera
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
camcı
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
mine
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

szkoda ˈʃkɔda n
zarar
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
ne yazık
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
zararlı
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkorbut n
iskorbüt
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
okul mektep
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
ilkokul
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła średnia ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa n
lise
szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa

szkuner ˈʃkũnɛr n
uskuna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
cam
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
asil
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szmaragd ˈʃmarakt n
zümrüt
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szminka ˈʃmʲĩnka n
ruj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznur ʃnur n
ip urgan
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
ip
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

szofar ˈʃɔfar n
şofar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szofer n
sürücü
zawodowy kierowca

szok n
şok
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szop ʃɔp n
rakun
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny amerykański ssak o gęstym futrze;

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
rakun
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem;

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
şovenizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szpadel ˈʃpadɛl n
kürek
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpak ʃpak n
sığırcık
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
kuşkonmaz
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpieg ʃpʲjɛk n
casus ajan
osoba zajmująca się szpiegostwem

szpiegostwo n
casusluk
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegować v
ajanlık yapmak
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
ilik
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpinak ˈʃpʲĩnak n
ıspanak
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpital ˈʃpʲital n
hastane
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpulka ˈʃpulka n
makara
walec, na który nawija się np. nić

szrapnel ˈʃrapnɛl n
şarapnel
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

sztaluga n
çizim sehpası
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
ayar
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
yapay
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
sanat
twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

sztuka walki n
dövüş sanatı
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
güzel sanatlar
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
dürtmek dürtüklemek kakalamak
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
sofra takımı
komplet sztućców

sztylet ˈʃtɨlɛt n
hançer
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
katı
(przenośnie, przenośnia) nieumiejący się bawić lub wyluzować
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
darağacı
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
çekmece
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukaʨ̑ v
aramak
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szwabski ˈʃfapsʲci adj
Svabyaca
(przymiotnik) od Szwabia

szwagier ˈʃfaɟɛr n
bacanak enişte
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
baldız görümce
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
Isviçreli
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
İsveççe
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
İsveççe
język urzędowy Szwecji;

szyba ˈʃɨba n
cam
płyta ze szkła;

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
şibidak
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybki ˈʃɨpʲci adj
hızlı
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
çabuk
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
hız
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko
(fizyka, fizyczny) wartość skalarna charakteryzująca ruch i prędkość;

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
planör
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
alayı istihzalı müstehzi
wyrażający kpinę, szyderstwo

szyja ˈʃɨja n
ense
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
şempanze
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szynka ˈʃɨ̃nka n
jambon
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
çinçilla
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
kozalak
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
epifiz
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyć ʃɨʨ̑ v
dikiş dikmek
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósty ˈʃustɨ adj
altıncı
od 6

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
altıncı his
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
alakarga
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
tuz
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sąd sɔ̃nt n
mahkeme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
farzetmek
mieć o czymś jakieś zdanie

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
komşu
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
kulaç
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
hakim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
hakem
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sędzina sɛ̃ɲˈʥ̑ĩna n
hakim
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie

sęp sɛ̃mp n
akbaba
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
zaaf
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
brak odporności na zniszczenie
argınlık
skłonność ku czemuś
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona

słaby ˈswabɨ adj
güçsüz
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny
aciz
posiadający niewielką siłę fizyczną

sława ˈswava n
şan
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
meşhur ünlü
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
tatlı
mający smak cukru

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
tatlılık
słodki smak

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
tatlandırıcı
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
kavanoz
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
saman
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
ayçiçeği günebakan
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
ayçiçeği gündöndü
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
güneşli
pełen słońca
związany ze słońcem

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
domuz kuyruk yağı
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
fil hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słonka ˈswɔ̃nka n
çulluk
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
tuzlu
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
Slovakça
język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
Slovence
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
Slovence
język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
Slav
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
bülbül
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
bülbül
gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
ardıç bülbülü
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownik ˈswɔvʲɲik n
sözlük lügat
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

słowo ˈswɔvɔ n
söz kelime sözcük
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słoń swɔ̃ɲ n
fil
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
güneş
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
işitme
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuchawki swuˈxafʲci n
kulaklık
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
dinlemek
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

sługa ˈswuɡa n
dalkavuk
(dawniej, dawny) osoba która usługuje

słup swup n
direk
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

służalczy adj
hakir yalpak yaltak yaltakçı
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
faydasi dokunmak
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
duymak işitmek
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malt
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabela taˈbɛla n
cetvel tablo
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
mişkan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tablet ˈtablɛt n
el bilgisayarı
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

tabletka taˈblɛtka n
hap tablet
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

tablica taˈblʲiʦ̑a n
kara tahta tahta
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
taşikardi
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
el arabası
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
Tacikçe
język urzędowy Tadżykistanu;

tafta ˈtafta n
tafta
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tahini taˈxʲĩɲi n
tahin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw;

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
sır
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
esrarlı
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
tayfun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
tayga
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajski ˈtajsʲci n
Tayca Taylandca
język urzędowy Tajlandii;

tak tak particle
evet
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
şöyle böyle
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
sözde
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
böyle
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności
…do wzmocnienia przymiotnika

taksonomia n
taksonomi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksówka taˈksufka n
taksi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taktyka ˈtaktɨka n
taktik
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
talyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
akdeniz anemisi akdeniz kansızlığı talasemi
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
yetenek
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
tabak
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;

talizman taˈlʲizmãn n
tılsım
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

tam tãm pronoun
şurada
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamada n
tamada
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tanjant
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
ucuz
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dans raks
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
göbek dansı
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

tanina n
tanen
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tantal ˈtãntal n
tantal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoizm
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapeta taˈpɛta n
duvar kâğıdı
kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;

taraj n
balıkçı kedi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w lasach południowo-wschodniej Azji;

taras ˈtaras n
teras
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;

tarcza ˈtarʧ̑a n
kalhan
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych

targi ˈtarʲɟi n
fuar
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

tarka ˈtarka n
rende
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarnina tarʲˈɲĩna n
gövem
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory

tarta ˈtarta n
tart
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) (spożywczy) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartrazin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

taryfa n
gümrük vergisi
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

tata ˈtata n
baba
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
dövme
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
dövme sanatçısı
człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuś ˈtatuɕ n
baba
(zdrobniale) tata

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dans etmek
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

tażin n
tajine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
soluk borusu nefes borusu
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
kokarca
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
korkak
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

teatr ˈtɛatr̥ n
tiyatro edebiyatı tiyatro
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
tiyatro
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);

technet ˈtɛxnɛt n
teknesyum teknetyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
teknik teknik olarak
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technika ˈtɛxʲɲika n
teknik
sposób wytwarzania, produkcji

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
teknokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
teknoloji
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

teczka ˈtɛʧ̑ka n
evrak çantası
prostokątna torba z uchwytem
dokumenty przechowywane w teczce (1.2)

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
tanrıcı
osoba wyznająca teizm

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teizm
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
metin
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektura n
karton mukavva
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefon alısün
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
cep telefonu
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
telefon etmek
rozmawiać z kimś przez telefon

telekomunikacja n
telekomünikasyon
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

telepatyczny adj
telepatik
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleskop tɛˈlɛskɔp n
teleskop
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televizyon
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

tellur ˈtɛlːur n
tellur tellür
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52;

temat ˈtɛ̃mat n
konu mevzu
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
sıcaklık
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
oda sıcaklığı
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
kalemtıraş
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
Tapınak Şövalyesi
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
oran
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

ten tɛ̃n pronoun
bu
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
son gülen iyi güler
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencja tɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
eğilim
trend, moda

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tenis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
masa tenisi
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
tenisçi
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

tensor n
tensör
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolit
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
teodise
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
teokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
ilahiyat
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teolojik
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
teorik kuramsal
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
kuram teori
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
teozofik
związany z teozofią

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
terapist
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapia tɛˈrapʲja n
terapi
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teraz ˈtɛras adv
şimdi
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
şimdiki zaman
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodinamik
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termogeneza n
termogenez
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
termometre sıcaklıkölçer
przyrząd do pomiaru temperatury;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terörist
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terörizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
bölge
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
kalıtyazı vasiyet
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosteron
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tetrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach

tetum ˈtɛtũm n
Tetum
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;

teza n
dava
twierdzenie dla którego przedstawia się uzasadnienie

tezaurus tɛˈzawrus n
sözlük
(literacko) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
kaynana
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
kaynata
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan
= (matematyka, matematyczny) tangens

theremin n
theremin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

tkanina tkãˈɲĩna n
doku
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek;

tkanka ˈtkãnka n
doku
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkać tkaʨ̑ v
dokumak
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
oksijen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

to tɔ pronoun
o
…występujący w funkcji podmiotu

toast ˈtɔast n
kadeh kaldırma
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tojad ˈtɔjat n
kurtboğan
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tok n
seyir
przebieg wydarzeń, zdarzeń

tokarka tɔˈkarka n
torna
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
toksik
(książkowy) mający właściwości trujące

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toksin
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
tolerans
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

tom tɔ̃m n
cilt
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tombola n
tombala
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

toner ˈtɔ̃nɛr n
toner
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
tonik
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
batmak
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

topaz ˈtɔpas n
topaz
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografya
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
topografik
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
kavak
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

topór ˈtɔpur n
balta
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
toryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
çanta
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych
torba
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy

torebka tɔˈrɛpka n
kapsül
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory
el çantası
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
turba
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
hortum
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

torpeda tɔrˈpɛda n
torpido
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

tort tɔrt n
pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
işkence
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

tost tɔst n
tost
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj opiekanego pieczywa;

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
bütüncül
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarizm
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemcilik totemizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

touchpad n
dokunut
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

towar ˈtɔvar n
mal
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
sosyal
będący formą rozrywki grupy osób
girgin
dobrze czujący się w obecności innych osób

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
yoldaş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
kimlik
identyczność, brak różnic

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
kaybetmek
przestawać posiadać jakąś rzecz
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji
przestawać posiadać jakąś cechę

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
gelenek
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
geleneksel
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
trajik
(literacko) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
acıklı
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

trajektoria n
yörünge
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
antlaşma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

traktor ˈtraktɔr n
traktör
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tramvay
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

transfobia n
transfobi
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych (transseksualnych, transwestytycznych, transgenderowych);

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
trafo
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
kerşene
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein;
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
başka alfabeyle yazma
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transport ˈtrãw̃spɔrt n
nakliye
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transportować v
nakletmek
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistör
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

trapez ˈtrapɛs n
yamuk
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki;

traszka ˈtraʃka n
semender
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
sal
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trawa ˈtrava n
ot çimen
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sindirim hazım
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
abomazum
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
sindirmek
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawożerny adj
otçul
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trebusz ˈtrɛbuʃ n
mancınık
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
sinek
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trichotillomania n
trikotillomani
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
troyka
trójka osób, które rządzą razem;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
biraz
w niewielkim stopniu, niewiele

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
talaş
drobne odpady po obróbce drewna;

trockizm n
troçkizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trojka ˈtrɔjka n
troyka
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego

trolejbus trɔˈlɛjbus n
troleybüs
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

troll trɔl n
trol
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi

tron trɔ̃n n
taht
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;

tropiciel n
izci
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

troska ˈtrɔska n
dikkat
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

trucizna truˈʨ̑izna n
zehir
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
zorluk
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
zor
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
zehirli
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
tabut
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
ceset
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
çilek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
çilekli
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
bodat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
kalıcılık dayanıklılık
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały

tryb trɨp n
kip
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;
mod
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy
procedura lub ustalony wariant jej wykonania

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
koşul kipi
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
emir kipi
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

trygonometria n
trigonometri
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

tryk trɨk n
koç
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

tryktrak ˈtrɨktrak n
tavla
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

trylogia n
üçleme
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
trimestır
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

trymować trɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
ayarlamak
(kynologia, kynologiczny) usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
saz
roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
şeker kamışı
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
pabuç gagalı
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
dokundurmak
naciskając, pocierać
pocierać sobą o coś

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
ayık
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
yabanarısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
bayağı arı şahini
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
Sarı kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
pankreas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzykrotka ṭʃɨˈkrɔtka n
telgraf çiçeği
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
tutmak
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
deprem zelzele yer sarsıntısı
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
üçgen
(geometria) wielokąt mający trzy boki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką

trójskok ˈtrujskɔk n
üç adım atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trąba ˈtrɔ̃mba n
hortum
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);
gwałtowny wir powietrza;

trąba powietrzna n
kasırga
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trompet trampet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
cüzzam
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
akne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
cüzzamlı
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd

tu tu pronoun
burada
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tugrik ˈtuɡrʲik n
tögrög
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tukan ˈtukãn n
tukan
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;

tul tul n
tulyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
lale
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tünel
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

turban ˈturbãn n
türban
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
türbin
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
Türk Türkçe
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
Türkçe Türk dili
język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
üveyik
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkijski adj
Türk
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
Türkmen
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
Türkmen
język urzędowy Turkmenistanu;

turkus ˈturkus n
firuze
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
firuze
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
turkuaz türkuvaz
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turniej n
turnuva
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie;
turnova
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;

turysta tuˈrɨsta n
turist
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
turistik
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
turizm
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
rimel
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tuwiński n
Tuva Türkçesi
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
düzine
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
orkinos ton balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

twardy ˈtfardɨ adj
sert
ciężki, trudny
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardówka n
göz akı
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twarz tfaʃ n
yüz çehre
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
yüz yüze
bezpośrednio

twaróg ˈtfaruk n
kesmik
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
kale
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
iddia etmek
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yaratma
(rzeczownik odczasownikowy) od: tworzyć

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
oluşturmak yaratmak
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
yaratıcı
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
sen
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
hafta
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
kaplan
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tylko ˈtɨlkɔ particle
sadece
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
geçici
taki, który trwa tylko, jakiś czas

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
kulak davulu
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

typ tɨp n
tip
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
tipografi
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
kopya
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
despot
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) udzielny władca miasta albo państwa greckiego, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
zulüm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyrystor n
tristör
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
bin
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
binyıl
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titanyum titan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tütün
suszone liście tej rośliny (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
başlık
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
adlandırmak
nadawać czemuś tytuł, nazwę

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
gökkuşağı ebem kuşağı
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
iris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
kör
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
özlemek
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
hasret özlem
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
anevrizma
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tężec n
tetanoz tetanos
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
fon
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
tokmak
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłum twũm n
izdiham
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
tercüman
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej
mütercim
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
çeviri
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
çevirmek
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
susturucu
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
Tövbe Salısı
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃʧ̑ n
yağ
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sigorta
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
giydirmek
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubogi uˈbɔɟi adj
yoksul
posiadający mało dóbr materialnych

ubranie uˈbrãɲɛ n
giysi
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubój n
kesim
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
ilahlaştırmak
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ubóstwo uˈbustfɔ n
yoksulluk
brak środków materialnych

ucho ˈuxɔ n
kulak
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
iç kulak
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
mülteci
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
ağır
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
doğruluk
uczciwe zachowanie

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
dürüst hilesiz namuslu
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
iştirakçi
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
öğrenci
(szkolnictwo, szkolny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
bilgin
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
duygu his
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczulenie n
alerji
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
öğretmek
przekazywać komuś wiedzę

udany uˈdanɨ adj
muvaffak
zakończony powodzeniem; nie zakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udmurcki adj
Udmurtça
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udmurcki n
Udmurtça
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki

udo ˈudɔ n
but
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

ufać ˈufaʨ̑ v
güvenmek
mieć przekonanie, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
eksi
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
Uygur
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
Uygur
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
recm
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukleja ukˈlɛja n
inci balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
tamamlamak
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
Ukraynaca
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
Ukraynaca Ukrayince Ukraynca
wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

układ nerwowy n
sinir sistemi
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
periyodik cetvel
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
periyodik tablo periyodik cetvel
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

ul ul n
arı kovanı
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulewa uˈlɛva n
sağanak
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulica uˈlʲiʦ̑a n
sokak cadde
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ulotka uˈlɔtka n
broşür
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ultradźwięk n
ultrason
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
morötesi
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
morötesi
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ulubieniec n
gözde
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
gözde
najbardziej lubiany

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
ölmek
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umysł ˈũmɨsw̥ n
akıl
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavabo
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

uncja n
ons
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
eşsiz
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
evrensel
obejmujący całość

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
üniversite
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

uosobienie ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
tecessüm
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp.

uparty uˈpartɨ adj
inatçı
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
bir taşla iki kuş vurmak
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu idiom
bir taşla iki kuş vurmak
załatwić dwie sprawy przy jednej okazji, odnieść podwójną korzyść

upokorzenie n
aşağılama
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
engel
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności

uproszczenie ˌuprɔʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
basitleştirme
(rzeczownik odczasownikowy) od: uprościć

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
kibar
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprząż n
koşum
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

uran ˈurãn n
uranyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
zayıflatılmış uranyum
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

uraz ˈuras n
sakatlık
uszkodzenie ciała

urdu ˈurdu n
Urduca
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

urlop ˈurlɔp n
izin
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
alımlı hoş
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
doğum
(rzeczownik odczasownikowy) od: urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
doğum günü
rocznica dnia narodzin

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
üroloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
aygıt
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

usilny adj
kuvvetli
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
yatıştırmak
dawać uspokojenie

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
doğrulamak
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
ağız
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustny ˈustnɨ adj
sözlü
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
silmek
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.
kaldırmak
sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było

utopia uˈtɔpʲja n
ütopya
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
zorlaştırmak
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

utwór ˈutfur n
eser
dzieło literackie lub muzyczne

uwaga uˈvaɡa n
dikkat
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
sevmek
otaczać kogoś miłością

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bağımlılık
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzasadniony adj
hakkı olma
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
gaspetmek
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

ułamek uˈwãmɛk n
kesir
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
fragment całości

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
kolaylaştırmak
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
gülümseme gülüş
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
gülümsemek
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
kullanıcı
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
kullanmak
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

w f v vu preposition
içine
…określający kierunek czynności
-dan
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

w przybliżeniu
yaklaşık
blisko, ale niedokładnie tak

wacha ˈva.xa n
vahu
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
yelpaze
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto

wada ˈvada n
hata
ujemna cecha charakteru

waga ˈvaɡa n
kantar terazi
urządzenie do pomiaru masy;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
araba
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wahadło n
pandül
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
tatil
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków;

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
savaşmak
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walec ˈvalɛʦ̑ n
silindir
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walet ˈvalɛt n
vale
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walizka vaˈlʲiska n
bavul valiz
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walka ˈvalka n
muharebe
siłowe lub zbrojne rozstrzygnięcie konfliktu
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego
zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś

waloński adj
Valonca
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
Valonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waluta vaˈluta n
para birimi
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
vampir
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wanad ˈvãnat n
vanadyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wanilia vãˈɲilʲja n
vanilya
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
küvet banyo küveti
duże naczynie do kąpieli

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
kireç taşı
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapno n
kireç
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
kalsiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

warcaby n
dama
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warfaryna n
varfarin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
dudak
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta;

wariant ˈvarʲjãnt n
varyant
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
deli budala
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
örgü
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warstwa ˈvarstfa n
tabaka
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
ince tabakalı tabakalı
złożony z warstw

warsztat ˈvarʃtat n
atölye
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
değer
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
zwykle lm zasada moralna, przekonanie

warunek vaˈrũnɛk n
şart
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warzywo vaˈʒɨvɔ n
sebze
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wasz vaʃ pronoun
sizin
2. (osoba) lm

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
pamuk
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
pamuk şekeri pamuk helvası
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
defne
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasektomi
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vazelin
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazon ˈvazɔ̃n n
vazo
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
merdane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
kızböceği yusufçuk
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważki (Odonata), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
önem
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie

ważny ˈvaʒnɨ adj
önemli
mający duże znaczenie

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
tartmak
mieć jakiś ciężar, masę

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
erken
taki, który jest u swojego początku
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory

wcześniactwo fʧ̑ɛɕˈɲaʦ̑tfɔ n
erken doğum
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
erken
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
dün
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
dün
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
dünkü
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
dul
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
dul
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
dulluk
bycie wdową lub wdowcem

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
şükür şükran
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
minnettar
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

według ˈvɛdwuk preposition
göre
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
hafta sonu
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganizm veganlık
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
etyemez
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vejeteryenlik
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
giriş
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć
czynność pojawienia się
czynność wchodzenia, przejścia do jakiegoś miejsca
pojawienie się

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
veksilloloji bayrak bilimi
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

welin ˈvɛlʲĩn n
tirşe
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
Venedikçe
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
Venedikçe
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wentyl n
supap
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole)

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
vantilatör
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

weranda vɛˈrãnda n
veranda hayat
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach.

wermut n
vermut
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino korzenno-ziołowe;

wers vɛrs n
dize
podstawowa jednostka wersyfikacyjna, najczęściej złożona z jednej linijki tekstu

wersja ˈvɛrsʲja n
sürüm
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
neşeli
w pogodnym nastroju

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
neşeli
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

wesz vɛʃ n
bit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
baytar
lekarz leczący zwierzęta;

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
iç
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezyr ˈvɛzɨr n
sadrazam
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów

wełna ˈvɛwna n
yün
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
çukur
wklęsłość, dołek

whisky n
viski
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
haber
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
kova
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viyadük
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
inanç iman
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie
inanç güven
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiatr vʲjatr̥ n
rüzgâr yel
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
güneş rüzgârı
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wibracja n
titreşim
drganie o dużej częstotliwości

wiceprezydent n
başkan yardımcısı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
hanımeli
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.;

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
çatal
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

wideo n
video
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
video klip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widmo ˈvʲidmɔ n
tayf
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;

widok ˈvʲidɔk n
görüş, bakış
widziana przestrzeń, krajobraz

widz vʲiʦ̑ n
seyirci
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
görmek
odbierać bodźce wzrokowe

widły ˈvʲidwɨ n
yaba
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczne pióro n
dolma kalem
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
sonsuzluk
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
akşam
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
akşam
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
bekarlığa veda partisi
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
Viyanalı
odnoszący się do miasta Wiedeń

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
bilgi bilim
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
bilmek anlamak bilmek
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
cadı
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie pozytywne, nobilitujące;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta stara, brzydka, kłótliwa

wiek vʲjɛk n
yaş
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
deve hecin
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wiele ˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
çok
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
büyük
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
boyut
rozmiary czegoś
cecha tego, co wznosi się ponad przeciętność
właściwość, którą można zmierzyć

wielojęzyczność n
çokdillilik
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
çokdilli
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
çokgen
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polinom
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
balina
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
çelenk
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
domuz eti
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso ze świni;

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
sadık
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
inançlı
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
şiir
utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
elektrikli matkap
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
söğüt
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
salkım söğüt
(botanika, botaniczny) (Salix alba L. Tristis) odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
zirve
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
inanmak
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
akşamsefası
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
askı
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wieszczek n
sarı gagalı dağ kargası
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
rüzgarlı
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
sincap değin
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
köy
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
odun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) prostak, człowiek prymitywny
człowiek mieszkający na wsi

wieża ˈvʲjɛʒa n
kale
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
Babil Kulesi
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Eyfel Kulesi
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
su kulesi
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
gökdelen
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wiking ˈvʲicĩŋk n
viking
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
vikipedist
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
dişi kurt
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilgotność n
nem
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
nemli rutubetli
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
nem
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
kurt böri
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
deniz kurdu
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilkołak vʲilˈkɔwak n
kurt adam
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
suç
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
asansör
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
bağ
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
suçlu
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
şarap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
üzüm
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
üzüm asması
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści.

wio vʲjɔ interjection
deh
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
çello
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiosenne porządki n
bahar temizliği
sprzątanie po zimie

wiosna ˈvʲjɔsna n
bahar ilkbahar
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
kürek
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
kürekçi
(sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo
ktoś, kto wiosłuje

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sanal
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirus ˈvʲirus n
virüs
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
viroloji
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
viral
związany z wirusami, dotyczący wirusów

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
canlılık
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
karşılamak
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
mezgit
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka;

witraż ˈvʲitraʃ n
vitray
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

wiza ˈvʲiza n
vise
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizyta vʲiˈzɨta n
ziyaret
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
kartvizit
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
bağlamak
splatać, tworząc węzeł
krępować kogoś za pomocą sznura
pakować w chustę związując jej końce
łączyć przedmioty razem, używając sznura

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
bu yüzden
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
çoğunluk ekseriyet
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
hapishane cezaevi
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
esir
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
vişne
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
kiraz rengi
mający kolor dojrzałych owoców wiśni

wklęsły adj
içbükey konkav
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
yakında
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkład fkwat n
katkı
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wlec vlɛʦ̑ v
sürüklemek
ciągnąć po ziemi

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
kız torun
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
torun
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
iç
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woda ˈvɔda n
su ab
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
kral suyu
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
maden suyu
naturalna woda lecznicza;

wodewil vɔˈdɛvʲil n
vodvil
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodorotlenek n
hidroksit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
çağlayan şelale
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
parmağında oynatmak
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
hidrojen müvellidülma
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
vayvoda
(administracja) zwierzchnik administracji na terenie województwa

wojna ˈvɔjna n
savaş harp
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
iç savaş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
Truva savaşı
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
savaşçı
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
ordu
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wola ˈvɔla n
arzu
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wole n
kursak
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
tercih etmek
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
tungsten volfram
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
hür yazılım
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
özgürlük
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolny ˈvɔlnɨ adj
özgür serbest
mogący postępować zgodnie z własną wolą
hür serbest
nieobciążony czymś niekorzystnym
yavaş aheste
odbywający się bez pośpiechu

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
serbest piyasa
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariat n
gönüllülük
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolt vɔlt n
volt
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

worek ˈvɔrɛk n
çuval
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

wosk vɔsk n
balmumu
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
çağırmak
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
nazywać kogoś

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
sığır eti
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpis n
kayıt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
umieszczenie zapisu w jakimś tekście

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
nüfuzlu
mający duży wpływ, autorytet

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
intiba
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
doğuştan
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrona ˈvrɔ̃na n
leş kargası karga
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
kirmen
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
eylül
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
funda
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
ülser
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
serçe
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
düşman
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wróżbiarka vruʒˈbʲjarka n
falcı
(ezoteryka) kobieta zajmująca się przepowiadaniem przyszłości

wróżka ˈvruʃka n
peri
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
doğu
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschodnioniemiecki adj
Doğu Alman
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)

wschód fsxut n
doğu
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
belirtmek
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
ibre
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
cömert
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
destek olmak
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
bahsetmek
mówić mimochodem, wzmiankować

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
anı
obraz przeszłości w pamięci

wspólnota fspulˈnɔta n
cemaat
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
zamane
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sempati
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
acımak
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ev arkadaşı
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
çalışan
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem

współrzędna n
kordinat
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni

wstrzemięźliwy adj
ağzı sıkı mutedil ölçülü
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
şok
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
silne, gwałtowne drgnięcie

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
şerit
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
geçici
robiony na początku (wstępie)

wszechstronny adj
kapsamlı
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
evren kâinat gök kubbe
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
hacısı hocası
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
bütün
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
tüm yollar Roma'ya çıkar
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
her şey
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
her yerde
do każdego miejsca
w każdym miejscu

wtorek ˈftɔrɛk n
salı
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
fiş
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
dayı
brat matki

wulkan ˈvulkãn n
yanardağ volkan
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wy vɨ personalPronoun
siz
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
affedilebilir
który można wybaczyć

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
çamaşır suyu
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
seçmek
dokonywać wyboru
saylamak
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
dikkate değer
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
saylavcı
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach

wybory vɨˈbɔrɨ n
saylav
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
güçbeğenir
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
kıyı
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
fevri
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej

wybór ˈvɨbur n
seçim
wybranie jednej z wielu możliwości

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
eğitim
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wycie ˈvɨʨ̑ɛ n
inilti
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyć

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
paspas
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
telesiyej
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wydanie vɨˈdãɲɛ n
basım
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
hadise
to, co się stało
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
yayınevi
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydma ˈvɨdma n
kumul
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
lutr
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydział ˈvɨʥ̑aw n
fakülte
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
görünmek
mieć dany wygląd

wygnaniec n
sürgün
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
kazanmak
grając w coś, zdobyć wygraną
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo
o losach loteryjnych: gwarantować wygraną

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
açıklamak
czynić coś zrozumiałym

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
istisna
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
özel
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
çıkış
droga lub otwór, którym się wychodzi

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
kürdan
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
fizibilite
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonawca ˌvɨkɔ̃ˈnafʦ̑a n
yapan
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn

wykończony adj
bitmiş
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
yalan makinesi
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
nida ünlem
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
eğitim
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
eğitimli
(edukacja, edukacyjny) osoba posiadająca wiedzę w danej dziedzinie; osoba, która ukończyła szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykusz ˈvɨkuʃ n
cumba
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykład ˈvɨkwat n
ders
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
ders anlatmak
uczyć czegoś, prowadzić wykłady

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
gereksinim duymak
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
mübadele
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
boyut
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
kusmuk
to, czym się wymiotuje

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
kusmak
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
meme
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sesletim telaffuz
sposób artykulacji dźwięków mowy;

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
icat
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
icat etmek
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynik ˈvɨ̃ɲik n
sonuç
rezultat, skutek

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
hayal gücü
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wypadek vɨˈpadɛk n
kaza
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wyposażać v
donatmak
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
teçhizat
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
açıklama
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypukły vɨˈpukwɨ adj
dışbükey
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
ifade
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy

wyrok ˈvɨrɔk n
ceza
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
efor
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoki vɨˈsɔci adj
yüksek uzun
mający duży wymiar pionowy

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
yüksek gerilim
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
yüksek
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
yükseklik
wymiar pionowy czegoś

wyspa ˈvɨspa n
ada
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystawa vɨˈstava n
sergi
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
göndermek
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu
nadawać, wydawać z siebie; emitować

wyszukany adj
sofistike
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
azim
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
acar atılgan
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
üretmek
produkować na większą skalę, wydawać

wywiad ˈvɨvʲjat n
istihbarat
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;
mülakat
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
ikrar
przyznanie się do czegoś

wyć vɨʨ̑ v
ulumak
o ludziach przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
müsabaka
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
ortak
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
kızılkanat
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdłuż vzdwuʃ preposition
boyunca
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
talamus
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
engebe
miejsce wyższe od innych w okolicy;

wzrost vzrɔst n
büyüme
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszenie n
duygulanma heyecan
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzwód n
dikleşme ereksiyon sertleşme şahlanma
(fizjologia, fizjologiczny) podniesienie się, powiększenie i usztywnienie prącia umożliwiające odbycie stosunku płciowego

wzór vzur n
formül
sekwencja symboli (liter, cyfr, znaków) dotyczący prawa matematycznego, fizycznego lub chemicznego

wódka ˈvutka n
votka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
araba
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
tekerlekli sandalye
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
kaldırmaç
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
öküz
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
bıyıklı
(o człowieku) mający wąsy (zwykle pokaźne)

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
dar
mający niewielką szerokość

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
şüphelenmek
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
şüphe
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
karaciğer
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątły adj
zayıf
słabego zdrowia
niezbyt silny, słabo powiązany
widziany niewyraźnie, słabo postrzegalny
zagrożony zniszczeniem

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
kanyon
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
yılan
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;

wędka ˈvɛ̃ntka n
olta
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędrować vɛ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
treking
przebywać długą drogę skądś dokądś

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
karbon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
kömür
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
linyit
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
linyit kömürü
opał z węgla (1.1)

węgiel drzewny n
odun kömürü
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
taş kömürü
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
Macar Macarca
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
karbonat
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
karbonhidrat
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hidrokarbon
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
yılan balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
düğüm
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

władca ˈvwatʦ̑a n
hükümdar
osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
mal
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
sahip
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
düzgün
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

właśnie ˈvwaɕɲɛ particle
şimdi
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy
…wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym

włos vwɔs n
saç
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
İtalyan İtalyanca
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
İtalyanca
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
kıl
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
mızrak
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włókniak n
fibrom
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókno ˈvwuknɔ n
lif
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
kuduz
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

z s z zet preposition
ile
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z pewnością adv
kesinlikle
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
yüzünden
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
geri
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

za za preposition
ardında
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

za darmo adv
bedava parasız
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
yurt dışında
poza granicami kraju

zabawa zaˈbava n
oyun
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
oyuncak
rzecz służąca do zabawy;

zabawny zaˈbavnɨ adj
komik eğlendirici güldürücü
wywołujący rozbawienie, śmiech

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
öldürmek
pozbawiać życia

zabobon n
hurafe
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
yasak etmek
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabójstwo honorowe n
namus cinayeti
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
batı
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioniemiecki adj
Batı Alman
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
davranış
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachwyt ˈzaxfɨt n
huşu
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem

zachód ˈzaxut n
batı
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
gurup
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
başlamak
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
görev
coś, co należy wykonać

zadowalający adj
tatmin edici yeterli
wystarczająco dobry

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
memnuniyet
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
hoşnut
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zagadka zaˈɡatka n
bilmece bulmaca
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
kısa kanatlı sarı mukallit
(ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
yurt dışı
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
yabancı
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
zamir adıl
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
iyelik adılı
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
ilgi
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
tavşan
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami;

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
meşgul
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
yasak
zabronienie czegoś komuś

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
enfeksiyon
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
aşk içinde
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
keşiş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
viraj
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakurzony adj
tozlu
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu

zakwaterowanie n
barındırma konaklama
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
bahis
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
rehine
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zaleta zaˈlɛta n
avantaj
dodatnia cecha charakteru
cecha podwyższająca wartość przedmiotu

zalew n
deniz kulağı
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
asmak
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bağımlılık
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
öndelik
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności

zamach ˈzãmax n
suikast
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
askerî darbe darbe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
suikastçi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
donmak
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

zamek ˈzãmɛk n
kale
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
kilit
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
fermuar
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
amaç
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
yerine
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
yerine
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
hapsetmek
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
varlıklı
dysponujący dużym majątkiem

zamsz zãmʃ n
süet
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sipariş
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zanurzać zãˈnuʒaʨ̑ v
daldırmak
zagłębiać coś w czymś ciekłym, sypkim lub miękkim

zapach ˈzapax n
koku
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
iltihap
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;
(rzeczownik odczasownikowy) od: zapalić; sprawienie, że coś płonie, coś jest pochłaniane przez ogień

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
menenjit
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronşit
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
zatürree pnömoni
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
çakmak
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapałka zaˈpawka n
kibrit
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
düğmelemek
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis nutowy n
nota çizgisi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
kaydetmek
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci

zapominalski adj
unutkan
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
unutmak
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
çağırmak
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
davet
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
davetiye
kartka papieru wyrażająca taką informację

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
sormak
zadać pytanie

zapłodnienie n
döllenme
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
kazanmak
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
zerdüştçülük
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaraźliwy adj
bulaşıcı
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zarodek zaˈrɔdɛk n
cenin
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty

zarzut ˈzaʒut n
ayıplama
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zaręczyny n
nişan
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
ilke prensip
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
pusu
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
güç kaynağı
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

zaskakiwać v
sürpriz yapmak
sprawiać niespodziankę

zaspać ˈzaspaʨ̑ v
uyuyakalmak
obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas

zastawka n
kapak
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zasłona zaˈswɔ̃na n
perde
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasługa zaˈswuɡa n
değim
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zatoka zaˈtɔka n
koy körfez
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
güven
przeświadczenie, że można komuś ufać

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
içerik
to, co się w czymś znajduje
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
kalp krizi
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawias n
menteşe
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
ateşkes
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
rüzgâraltı
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawody zaˈvɔdɨ n
yarışma
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
daima her zaman hep
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
meslek
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze
hayal kırıklığı
niemiłe uczucie, gdy ktoś / coś nie spełniło naszych oczekiwań

zawór ˈzavur n
supap
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
emniyet supabı
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
kıskanç
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
kıskançlık
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna
kıskançlık çekememezlik
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona

zaćma ˈzaʨ̑ma n
katarakt
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
tutulma
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ek
plik dołączony do wiadomości e-mail

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
tesadüf
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiór zbʲjur n
küme
(matematyka, matematyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
yamaç
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboczenie n
sapıklık
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
sapık
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboże ˈzbɔʒɛ n
tahıl
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
Katyn Katliamı
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
savaş suçu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbroja ˈzbrɔja n
zırh
(historia, historyczny, historycznie) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zdalny ˈzdalnɨ adj
uzak
(technologia, technika, techniczny) taki, który może być przeprowadzany na odległość

zdanie ˈzdãɲɛ n
cümle tümce
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
yan cümle
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
kararlaştırmak
podjąć decyzję

zderzak ˈzdɛʒak n
tampon
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
kabiliyet
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
muktedir haiz kadir
będący w stanie wykonać określoną czynność
kabiliyetli
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdrada ˈzdrada n
hainlik
działanie na szkodę narodu lub kraju

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
sağlık sıhhat
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
sağ
dobry dla zdrowia
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zefir ˈzɛfʲir n
zefir
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr
ince gömlek çok ince kumaş
(włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy

zegar ˈzɛɡar n
saat
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
güneş saati
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca

zegarek zɛˈɡarɛk n
saat
niewielkich rozmiarów zegar

zemsta ˈzɛ̃msta n
intikam öç
odwet za krzywdy

zero ˈzɛrɔ n
sıfır
liczba 0;

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
sıfırıncı
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy

zespół ˈzɛspuw n
sendrom
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;

zespół Aspergera n
Asperger sendromu
łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Guillaina-Barrégo n
Guillain-Barré sendromu
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zestaw ˈzɛstaf n
takım
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

zeszyt ˈzɛʃɨt n
defter
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zet zɛt n
ze
nazwa litery z, trzydziestej litery polskiego alfabetu

zez zɛs n
şaşılık
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
tanıklık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami

zezowaty adj
şaşı
taki, który ma zeza

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
bozuk
taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
uyma
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
toplantı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgrupowanie osób mające na celu obrady lub wyrażenie jakiegoś stanowiska;

zgubny ˈzɡubnɨ adj
pernisiyöz
prowadzący do zguby

ziarno ˈʑarnɔ n
kepek
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś
krystalit;

ziele angielskie n
yenibahar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
yeşil
kolor zielony
ubranie w kolorze zielonym

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
yeşil çay
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
yeşil gözlü
(książkowy) taki, który ma zielone, zielonkawe oczy

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
yeşil
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
toprak
gleba

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
patates
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
esnemek
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziggurat zʲikˈːurat zʲiˈɡurat n
ziggurat
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

zima ˈʑĩ.ma n
kış
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Soğuk Savaş
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
maytap
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ n
soğuk
niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
soğuk
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
yalıçapkını
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
herboloji
dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

zięba ˈʑɛ̃mba n
ispinoz
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
damat
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
olgu
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
kaydırak
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
buruşukluk
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
endişe
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmiana ˈzmʲjãna n
vardiya
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników
değişim
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
degiştirmek
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
değişken
(matematyka, matematyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
değişken
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
ulegający zmianom

zmierzch zmʲjɛʃx n
tan
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
zorlamak
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmysł zmɨsw̥ n
duyu
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
aseton
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
bulaşık makinesi
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
bitkinlik
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
yorgun
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
posta pulu
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
anlam mana
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
anlama gelmek
mieć znaczenie, sens

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
bulmak
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
zdobywać to, czego się szuka

znak znak n
işaret
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
filigran suyolu
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
bulma
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znać znaʨ̑ modal
tanımak
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
sürmeli çalı kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych;

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
harabiyet
to, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

znowu ˈznɔvu adv
tekrar
jeszcze raz, ponownie, na nowo

zodiak ˈzɔdʲjak n
Zodyak burç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zoo ˈzɔː n
hayvanat bahçesi
ogród zoologiczny

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zooloji
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonoz
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna i pasożytnicza zwierząt, wtórnie mogąca wystąpić u człowieka;

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
kutup ışığı
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
anlaşılır açık
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrzęda n
mızmız mızıkçı
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
tel zımba zımba
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek papieru za pomocą metalowych zszywek;

zszywka ˈsʃɨfka n
tel zımba
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza

zupa ˈzupa n
çorba
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zwariowany adj
deli
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
büzgen
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
hayvan
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
evcil hayvan
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
hayvanca
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
kimyasal bileşik
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

zwrot zvrɔt n
zararı ödeme
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)

zwrotnikowy adj
tropikal
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwrotny adj
dönüşlü
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega

zwycięski adj
galip
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
zafer galibiyet
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
kazanan
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
alışkanlık
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
âdet
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
alışılagelmiş
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
sıradan
niewyróżniający się niczym

zwój zvuj n
makara
coś zwiniętego w kłębek, rulon

zwłoki ˈzvwɔci n
ceset
ciało martwego człowieka;

zygota n
zigot
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
zikzak
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zysk zɨsk n
kazanç
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

ząb zɔ̃mp n
diş
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
diş perisi
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;

złamanie zwãˈmãɲɛ n
kırık
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość

złe oko n
kem göz
(związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
kötülük
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
hırsız
osoba, która kradnie

złom zwɔ̃m n
hurda
(lekceważąco, lekceważący) stary, zużyty albo niesprawny samochód lub inne nienowoczesne urządzenie mechaniczne
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złota rybka n
Japon balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złoto ˈzwɔtɔ n
altın
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal

złoty ˈzwɔtɨ adj
altın
mający kolor i połysk złota
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złościć v
kızdırmak
doprowadzać do złości

złośliwe oprogramowanie n
zararlı yazılım kötü amaçlı yazılım
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
art niyet
cecha tego, kto jest złośliwy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
kötü huylu
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złożoność n
karmaşıklık
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
yanılsama
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
kötü
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niesmaczny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby

ósemkowy adj
sekizli
związany z liczbą osiem, dotyczący liczby osiem

ćma ʨ̑ma n
güve
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
egzersiz
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
çeyrek
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
çeyrek final
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
dörtlük nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elbe
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Kuğu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letonya Latviya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Ługańska Republika Ludowa pn
Lugansk Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łódź wuʨ̑ pn
Łódź
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
sessiz kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

łacina waˈʨ̑ĩna n
Latince
język starożytnych Rzymian;

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
Latin
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładny ˈwadnɨ adj
sirin
odznaczający się urodą

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
yüklemek
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną
umieszczać przedmioty w jedno miejsce w celu przetransportowania ich gdzieś indziej

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
acısız
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
azaltmak
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
tekerleme
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać ˈwãmaʨ̑ v
kırmak
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając
nie stosować się do czegoś

łapa ˈwapa n
ayak
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
rüşvet
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łasica waˈɕiʦ̑a n
gelincik
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łaska ˈwaska n
ihsan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą

łatwiutki watˈfʲjutʲci adj
kolaycacık
(zdrobniale) od: łatwy

łatwowierny adj
safdil
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

ławka ˈwafka n
bank
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
banyo
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
zincir
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
besin zinciri
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
klitoris dılak
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łodyga wɔˈdɨɡa n
sap
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
dirsek
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom n
levye
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łopata wɔˈpata n
kürek
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
kürek kemiği
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
somon
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
somon som
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
Letonca
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
Letonca
język urzędowy Łotwy;

łoś wɔɕ n
sığın mus
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
ölüm döşeği
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
etene
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
okçuluk
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
okçu
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

łuk wuk n
kemer yay
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
yay
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
yay kemer
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;

łupek ˈwupɛk n
kayrak
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
kepek
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
pul
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
sedef hastalığı
przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
Sorbca
język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
baldır
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
dazlak
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie

łysy ˈwɨsɨ adj
kel
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
çay kaşığı
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
çay kaşığı
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
kaşık
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
ayakkabı çekeceği
narzędzie ułatwiające zakładanie butów

łza wza n
gözyaşı
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
sulandırmak
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy

łódź wuʨ̑ n
kayık
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łóżko ˈwuʃkɔ n
yatak
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
ranza
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
koşaç
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
bağlamak
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
birleştirmek
jednoczyć, umożliwiać zespolenie
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łąka ˈwɔ̃ŋka n
çayır
teren gęsto porośnięty trawami;

Śiwa ˈɕiva pn
Şiva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silesya
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Pamuk
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Święty Graal n
Kutsal Kâse
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
duvar
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
yerin kulağı vardır
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieg ɕʨ̑ɛk n
dikiş
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
leş
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
patika yol
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
kiriş
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
Aşil tendonu
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
iz
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
dalak
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
izlemek
szpiegować

śledź ɕlɛʨ̑ n
ringa
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
çıkmaz sokak
uliczka niemająca wylotu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepota ɕlɛˈpɔta n
körlük
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
kör
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności

ślepy ˈɕlɛpɨ n
kör
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1)

ślimak ˈɕlʲĩmak n
salyangoz sümüklüböcek
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślina ˈɕlʲĩna n
tükürük
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliwka ˈɕlʲifka n
erik
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

ślub ɕlup n
düğün
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
çilingir
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
gülmek
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cesaret
cecha śmiałego czynu
odwaga, pewność siebie

śmiech ɕmʲjɛx n
gülüş kahkaha
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmiertelnik n
fani
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmiertelność ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
ölümlülük
podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera
stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
fani
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
ölüm vefat
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
ölüm
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą

śmiesznie adv
komik bir şekilde
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
kaymak
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
kaymak
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
çöp
coś do wyrzucenia, odpadek

śmigłowiec n
helikopter
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
kahvaltı
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
kar
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
kar kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych;

śnieżyczka n
kardelen
(botanika, botaniczny) Galanthus nivalis L., śnieżyczka przebiśnieg, przebiśnieg;

śnieżynka ɕɲɛˈʒɨ̃nka n
kar tanesi
pojedynczy płatek śniegu

śnić ɕɲiʨ̑ v
düş görmek rüya görmek
widzieć sen podczas spania

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
şarkıcı
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
ötmek şarkı söylemek
wykonywać melodię głosem

śpioch ɕpʲjɔx n
ayakta uyuyan kimse
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
uyku tulumu
worek do spania

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uykulu
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
koma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
sıradan
przeciętny, taki sobie

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
çap
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
noktalı virgül
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Orta Yüksek Almanca
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);

średnioangielski n
Orta İngilizce
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Orta Çağ ortaçağ
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

środa ˈɕrɔda n
çarşamba Çarşamba
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
araç
coś, co ułatwia działanie
dobro ekonomiczne
merkez
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek transportu n
taşıt ulaşım aracı
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
kitle iletişim araçları
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
çevre
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śruba ˈɕruba n
vida
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
tornavida
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
şehir merkezi
centrum; główna, centralna część miasta

świadek ˈɕfʲjadɛk n
tanık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
bilinç farkındalık
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świat ɕfʲjat n
dünya Dünya
cała Ziemia

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
dünya görüşü
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światło ˈɕfʲjatwɔ n
ışık aydınlık
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
ışık
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
fiberoptik
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
mum
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
buji
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
seküler
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych

świerk ɕfʲjɛrk n
ladin
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
circirböcegi
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
uyuz
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
ateşböceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;
aydınlık
(architektura, architektoniczny) element dachu budynku, który doświetla pomieszczenie;

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
tazelik
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
taze
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
domuz
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
domuz hınzır
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka ˈɕfʲĩnka n
kabakulak
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
kobay
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1)

świstun ˈɕfʲistũn n
fiyu
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
tapınak mabet
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
bayram
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
kutsal mukaddes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Noel Baba
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
tay
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
gözbebeği
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
açıklık
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródło ˈʑrudwɔ n
kaynak
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań

Żmudź pn
Samogitya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
Yahudi
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Bereketli Hilal
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
kurbağa
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
değil
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
yelken
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
yelkenli
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żal ʒal n
keder
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żar ʒar n
kor
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
argo jargon
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żart ʒart n
şaka
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
şaka yapmak
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
şakacı
(żartobliwie) człowiek stosujący nie do końca udane żarty, nie zawsze tolerowane

żarówka ʒaˈrufka n
ampul
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żarłok ˈʒarwɔk n
obur
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żałoba ʒaˈwɔba n
matem yas
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

że ʒɛ conjunction
ki
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebrak ˈʒɛbrak n
dilenci
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
yalvarmak
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
kaburga
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeglarstwo n
yatçılık
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
denizci yatçı
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żel ʒɛl n
jel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
jelatin
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ütü
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
demir
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
demir
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
dökme demir
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
jeton
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dişil
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żmija ˈʒmʲija n
engerek
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żniwa ˈʒʲɲiva n
hasat
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żona ˈʒɔ̃na n
karı
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
evli
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
jonglör
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
nergis
(botanika, botaniczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
jorjet
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
asker
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
mide karın
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
palamut
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żreć ʒrɛʨ̑ v
atıştırmak
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie

żubr ʒupr̥ n
Avrupa bizonu
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
alt çene
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuraw ˈʒuraf n
turna
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
Anadolu otu
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żwacz ʒvaʧ̑ n
işkembe
jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
çakıl
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
hayat yaşam
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
arzu dilek
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
dilemek
składać życzenia
pragnąć czyjegoś szczęścia
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
Yahudi
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żyletka ʒɨˈlɛtka n
jilet
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
zürafa
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
avize
ozdobna lampa wisząca pod sufitem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
jiroskop
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyto ˈʒɨtɔ n
çavdar
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1)

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
reçine
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
element
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
çalı çit
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywy ˈʒɨvɨ adj
canlı
przejawiający oznaki życia

żyzny ˈʒɨznɨ adj
bitek
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów
dający wysokie plony

żyć ʒɨʨ̑ v
yaşamak
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
bytować w jakichś warunkach
obcować z kimś
trwać

żyła ˈʒɨwa n
damar
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
sarı kart
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
sarılık
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółty ˈʒuwtɨ adj
sarı
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
sarı sendika
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
kaplumbağa
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;
kaplumbağa tosbağa
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółć ʒuwʲʨ̑ n
safra öd
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żłób n
yemlik
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni