logia ˈlɔɟja suffix
ло́гия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

nauta ˈnawta suffix
навт
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń

skop skɔp suffix
ско́п
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

AIDS ɛjts n
СПИН
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Аарон
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego;

Abakan aˈbakãn pn
Абака́н
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Абхазия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abel ˈabɛl pn
Авел
imię męskie pochodzenia biblijnego;

Aberdeen pn
Абърдийн
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Абиджан
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Абисиния
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abraham abˈraxãm pn
Авраам
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Abruzja abˈruzʲja pn
Абруцо
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
А́бу Да́би
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Ахил
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Achtopol pn
Ахтопол
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją;

Adam ˈadãm pn
Адам
imię męskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
А́делейд
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego;

Adelina ˌadɛˈlʲĩna pn
Аделина
imię żeńskie pochodzenia germańskiego;

Aden pn
Аден
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Адонис
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Афганистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
афганистанец
obywatel Afganistanu

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Афродита
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afryka ˈafrɨka pn
Африка
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na n
Северна Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
африканец
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
африканка
mieszkanka Afryki

Agata aˈɡata pn
Ага́фия
imię żeńskie;

Aksu pn
Аксу
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Аахен
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Alaska aˈlaska pn
Аляска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Албания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
албанка
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
албанец
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Alberta alˈbɛrta pn
Албърта
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Albi pn
Алби
(geografia, geograficzny) miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Александър
imię męskie pochodzenia greckiego;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Александрия
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleppo pn
Ха̀леб
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;

Alghero pn
Алгѐро
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Алжир
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Алжир
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
алжирка
obywatelka Algierii

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Алжирска народно-демократична република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Allah ˈalːax pn
Аллах
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpy ˈalpɨ pn
А́лпи
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
Елзас
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Амазонка
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Америка
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Лати́нска Аме́рика
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
американка
obywatelka Stanów Zjednoczonych

Amman ˈãmːãn pn
Аман
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Амстердам
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Амударя
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Амур
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Анастасия
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Анастас
imię męskie;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Мала Азия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Андалусия
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andora ãnˈdɔra pn
Андора
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Андромеда
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Андрей
polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego;

Andy ˈãndɨ pn
Анди
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
англича́нка
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Англия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

Anglik ˈãŋɡlʲik n
англичанин
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Ангола
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Anguilla pn
Ангила
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Aniuj pn
Анюй
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Ankara ãŋˈkara pn
Анкара
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Anna ˈãnːa pn
Ана
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Антананарѝву
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Антарес
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Антарктида Антарктика
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Антарктика
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Антигуа и Барбуда
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Антоний
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Антония
imię żeńskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Антверпен
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Нидерландски Антили Холандски Антили
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Apia ˈapʲja pn
Апия
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apulia pn
Пулия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
арабин
osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Ара́бия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Саудитска Арабия Саудитка Арабия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
арабка
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Арагон
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Ararat aˈrarat pn
Арарат
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Архангелск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Архимед
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ares ˈarɛs pn
Арес
(mitologia grecka) bóg wojny;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Аржентина
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
аржентинец
obywatel Argentyny

Argonauta n
аргонавт
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ариел
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arktyka ˈarktɨka pn
Арктика
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Армагедон
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Армения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armia Czerwona pn
Червена армия
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armoryka pn
Арморика
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Арсений
imię męskie pochodzenia greckiego;

Aruba aˈruba pn
Аруба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Аристо́тел
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
Асклепий
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Asmara asˈmara pn
Асмара
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Астрахан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Астурия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Асирия
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Atanazy pn
Атанас
imię męskie;

Atena aˈtɛ̃na pn
Атина
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Атина
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Attyka pn
Атика f
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Авгий
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Августин
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Australia awˈstralʲja pn
Австралия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Западна Австралия
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Austria ˈawstrʲja pn
Австрия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriak ˈawstrʲjak n
австриец
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Австро-Унгария
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Авиньон
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Азербайджан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
азербайджанка
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Азия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Мала Азия
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Югоизточна Азия
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Środkowa n
Сре́дна А́зия
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azory aˈzɔrɨ pn
Азорски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Bab al-Mandab pn
Баб ел-Мандеб
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
Баба Яга
(literacko) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Вавилон
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Баден-Вюртемберг
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Багдад
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Бахамски острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Бахрейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bairiki ˌba<sup>j</sup>iˈrʲici pn
Байрики
(geografia, geograficzny) stolica Kiribati;

Bajkał ˈbajkaw pn
Байкал
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Байконур
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bajonna pn
Байо̀н
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Francji;

Bakczysaraj pn
Бахчисара́й
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Бактрия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Баку
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Bali pn
Бали
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Банджул
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Банкок
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Бангладеш
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Barabasz baˈrabaʃ pn
Варава
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Овен
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Barbados barˈbadɔs pn
Барбадос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Barbara barˈbara pn
Варвара
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;
polskie imię żeńskie;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Барселона
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Bari bari pn
Бари
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnauł pn
Барнаул
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Вартоломей
imię męskie;

Bawaria baˈvarʲja pn
Бавария
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Базел
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Василий
imię męskie;

Bałakława pn
Балаклава
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Балкани
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
бедуин
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Бейрут
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu;

Belebej pn
Белебей
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji;

Belg bɛlk n
белгиец
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Белгия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
белгийка
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Белград
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Белиз
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Бенедикт
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Benewent pn
Беневенто
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Бенгалия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Бенин
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bergamo pn
Бергамо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Берлин Берли́н
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Западен Берлин
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Бермудски острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Берн
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;

Besarabia pn
Бесарабия
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Витлеем
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Бутан Бута́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bianka ˈbʲjãŋka pn
Бианка
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Беларус
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Biały Dom pn
Бе́лият дом
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;

Białystok bʲjaˈwɨstɔk pn
Бялисток
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Библия би́блия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Bieriezniki n
Березники
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;

Biełgorod pn
Белгород
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;

Birma ˈbʲirma pn
Бирма
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birobidżan pn
Биробиджа́н
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Византия
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Бли́зък Изто́к
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Близнаци
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Бохум
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Боливия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
боливиец
obywatel Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Болоня
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolzano pn
Болцано
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
Мумбай
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Бонавентура
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Bordeaux bɔʁdo pn
Бордо
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
Борѐй
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem;

Borowicze pn
Боровичи
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;

Borys ˈbɔrɨs pn
Борис
polskie imię męskie;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Босфо́р
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Бостън
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Ботсвана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bołgrad pn
Болград
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Босна
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Босна и Херцеговина Бо́сна и Херцего́вина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Коледа Рождество Христово
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja Flamandzka braˈbãnʦ̑ʲja flãˈmãnʦ̑ka pn
Фламандски Брабант
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii, we Flandrii;

Brabancja Północna pn
Северен Брабант
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brabancja Walońska braˈbant͡sja vaˈlɔ̃ɲska pn
Валонски Брабант
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii, w Walonii;

Brandenburgia pn
Бранденбург
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Братислава
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Бразилия
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Бремен
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brenner pn
Бренер
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Брета́н
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Briańsk pn
Брянск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Brugia pn
Брюж
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Брюксел
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Бруней
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brytania pn
Брита́ния
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Вирджиски острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brześć pn
Брест
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Buchara n
Бухара
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Будапеща
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budziak pn
Буджак
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Бауцен
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Буе́нос А́йрес
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Букуре́щ
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Bureja pn
Бурея
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgas pn
Бургас
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Бургундия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Бурятия
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Буркина Фасо
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Бурунди
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bułgar ˈbuwɡar n
българин
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja n
България
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Byblos pn
Библос
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Bydgoszcz ˈbɨdɡɔʃʧ̑ pn
Бидгошч
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;

Byk bɨk pn
Телец
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Бившата Югославска Република Македония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ

Bóg buk n
Бог бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Бог Отец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Błagojewgrad pn
Благоевград
(geografia, geograficzny) miasto i uzdrowisko w południowo-zachodniej Bułgarii;

Błagowieszczeńsk pn
Благове́шченск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem;

Cagliari pn
Калгари
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, stolica autonomicznego regionu Sardynia;

Canberra pn
Канбера
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Кан
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Каракас
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Каркасон
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Cardiff ˈkardʲif pn
Кардиф
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii;

Casablanca pn
Касабланка
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Цербер
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Цере́ра
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Cezar n
Це́зар
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
Хаба́ровск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego;

Chakasja pn
Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
Ха́нти-Манси́йск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Charków ˈxarkuf pn
Ха́рков
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Харо́н
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Хартум
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Chersoń pn
Херсон
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chicago pn
Чика́го
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Чили
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Китай
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chisaria pn
Хисаря
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, w obwodzie Płowdiw;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
китаец
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Китайска народна република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chlodwig pn
Хлодвиг
imię męskie

Chocim pn
Хотин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodżent pn
Ходжент
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Хърватска Хърватия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
хърватин
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
хърватка
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chronos pn
Хронос
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Cremona pn
Кремона
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
циганин
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyklady pn
Циклади
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Cylicja pn
Киликия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Кипър
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyrena pn
Кирена
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
Пергел
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Czad ʧ̑at pn
Чад
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czara pn
Чара
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarnobyl pn
Черно́бил
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Черна гора
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarny Timok pn
Кривовирски Тимок Църна река Църни Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, razem z Białym Timokiem tworzy Timok

Czeboksary pn
Чебоксари
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Чехословакия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Чехия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Чечения Чечня
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Челя́бинск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czerkiesk pn
Черке́ск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerniachowsk pn
Черняховск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Czerski pn
Черски
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego;

Czerwonogród pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Червен кръст
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czo Oju pn
Чо Ою
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach;

Czuja pn
Чуя
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Czułym pn
Чулим
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czyta pn
Чита
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Ченстохова
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

Dafne ˈdafnɛ pn
Дафне
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Дагестан
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakar ˈdakar pn
Дакар
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
Дале́чен И́зток
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Дамаск
(geografia, geograficzny) stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Дания
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Дардане́ли
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Dardżyling pn
Дарджилинг
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Дарий
imię męskie pochodzenia staroperskiego;

Darkiejmy pn
Озьорск
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Darmstadt pn
Дармщат
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Debora pn
Девора
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Делфин
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Деметра
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
Димитър
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Демократична република Конго
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
Демократична република Сао Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Derbent pn
Дербент
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Диоген
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
greckie imię męskie;

Disneyland pn
Дисниленд
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Diwali pn
Дивали
hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;

Dmitrow pn
Дмитров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Днипро
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie
Днепър
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;

Dodekanez pn
Додеканези
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolina Róż pn
Розова долина
(geografia, geograficzny) dolina w środkowej Bułgarii, w okolicach miasta Kazanłyk;

Dolna Frankonia pn
Долна Франкония
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Saksonia pn
Долна Саксония
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Доминик
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Доминика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Доминиканска република Доминикана
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Doniec pn
Донец
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
Доне́цк
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy;

Drawa pn
Драва
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Дрезден
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Млечен път
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Дуба́й
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica emiratu (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Дъбли́н
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Дубровник
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Свети Дух
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Дунав
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunajec dũˈnajɛʦ̑ pn
Дунаец
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Душанбе
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Dzierżyńsk pn
Дзержинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Джака́рта
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Джибути
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

EBOR ˈɛbɔr acronym
ЕБВР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
ЕБВР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ЕСЦБ
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Единбург
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Egina ɛˈɟĩna pn
Егина
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

Egipt ˈɛɟipt pn
Египет
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Еквадор
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Илия
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elohim pn
Елохи́м
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Елисавета
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Емилия
imię żeńskie;

Enceladus pn
Енцела́д
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Eneasz pn
Еней
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
Енгелберт
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego;

Erfurt pn
Ерфурт
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;

Eros ˈɛrɔs pn
Е́рос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Еритрея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Ереван
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Essen pn
Есен
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone w środku Zagłębia Ruhry;

Essex pn
Есекс
(geografia, geograficzny) hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne we wschodniej Anglii;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Естония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Етиопия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Етрурия
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Евгений
imię męskie;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Евклид
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Евпатория
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Евразия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Европа
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Europa Południowa n
Ю́жна Евро́па
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Се́верна Евро́па
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Изто́чна Евро́па
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa n
За́падна Евро́па
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Центра́лна Евро́па
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Ewa ˈɛva pn
Ева
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Ездра
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Езо́п
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Facebook pn
Фе́йсбук
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Fastów pn
Фастов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Руска федерация
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federalna Demokratyczna Republika Etiopii pn
Федерална демократична република Етиопия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Etiopii

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Фердинанд
imię męskie;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Фиджи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Филаде́лфия
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filip ˈfʲilʲip pn
Филип
polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Филипини
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Финландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Fionia pn
Фюн
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Flandria ˈflãndrʲja pn
Фламандия
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Flandria Wschodnia ˈflãndrʲja ˈfsxɔdʲɲa pn
Източна Фламандия
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii;

Flandria Zachodnia pn
Западна Фламандия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Флоренция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Floryda flɔˈrɨda n
Флорида
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Фобос
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Formoza pn
Формо́за
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa wyspy Tajwan

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Франциск
imię męskie pochodzenia germańskiego;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Франция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
францу́зин
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
французойка
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Фридрих
imię męskie;

Frygia pn
Фригия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Fryzja pn
Фризия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Габон
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Galapagos pn
Галапагос
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej;

Galicia pn
Галисия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Гали́ция
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Галилея
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Гамбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Гент
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ганг
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Gargantua pn
Гаргантюа
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
Гарона
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonia pn
Гаскона
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gałacz pn
Галац
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Гданск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Gdow pn
Гдов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
Гдиня
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Geldria pn
Гелдерланд
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Жене́ва
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Geniczesk pn
Геническ
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Генуа
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Джо́рджия
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Getynga pn
Гьотинген
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Ghana ˈɡãna pn
Гана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Гибралтар
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gioconda pn
Мона Лиза
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Goa pn
Го́а
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Golgota pn
Голгота
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Gorycja pn
Гориция
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Гърция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
гъркиня
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
грък
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Гренада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Гренландия
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Гренобъл
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Grodno ˈɡrɔdnɔ n
Гро́дно
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Białorusi;

Grozny pn
Грозни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, na obszarze Kaukazu, stolica Czeczenii;

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Грузия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Григор
imię męskie;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Гуам
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych na wyspie Guam (1.1)

Gudermes pn
Гудермес
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;

Guernsey pn
Гърнси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Гвиана Гаяна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Фре́нска Гвиа́на
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gusiew pn
Гусев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Гваделупа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwardiejsk pn
Гвардейск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Гватемала
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwiazda Betlejemska pn
Витлеемска звезда
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Гвинея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Гвинея-Бисау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Екваториална Гвинея Екваториа́лна Гвине́я
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Górna Wolta pn
Горна Волта
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.

Górny Śląsk pn
Горна Силезия
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Наго́рни Караба́х
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Göteborg pn
Гьотеборг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

Głuchów pn
Глухов
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;

Hades ˈxadɛs pn
Хадес
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;

Haga ˈxaɡa pn
Хага
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagåtña pn
Хагатна
(geografia, geograficzny) stolica Guamu, amerykańskiego terytorium zależnego położonego na Pacyfiku;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Хаити
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Хайфа
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Hajmos pn
Хемус
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną

Halicz pn
Галич
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;

Hamburg ˈxãmburk pn
Хамбург
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hamlet ˈxãmlɛt pn
Ха́млет
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tytułowy bohater dramatu Szekspira;
rzadkie imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Hanoi ˈxãnɔj pn
Ханой
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Хановер
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Хава́и
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Хавана
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawr pn
Хавър
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Елена
(oficjalnie) (urzędowy) polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
Хелиос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, przedstawiany jako piękny mężczyzna w promienistej aureoli albo koronie z promieni słonecznych, przemierzający dzienne niebo złotym czterokonnym rydwanem, utożsamiany z rzymskim Solem; świadek przysiąg i czynów; źródło światła; syn Hyperiona i Tei; brat Selene i Eos; jedno z bóstw solarnych; jeden z tytanów drugiego pokolenia;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Хелзинки
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Херцег-Босна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Herod ˈxɛrɔt pn
Ирод
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego

Hesja ˈxɛsʲja n
Хесен
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
Хизбула
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Хезиод
(literacko) grecki epik;

Hims pn
Хомс
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Хиндукуш
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hiob xʲjɔp pn
Йов
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
испанец
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Испания
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hokkaido n
Хока́йдо
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Холандия Нидерландия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Южна Холандия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holandia Północna pn
Северна Холандия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
холандец
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Омир
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
anglosaskie imię męskie pochodzenia greckiego

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Хондурас
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Хонг Конг Хонконг
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
Хонолулу
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Хораций
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Hyde Park pn
Хайд Парк
(geografia, geograficzny) park królewski w Londynie;

Hydra ˈxɨdra pn
Хидра
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
Хипнос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827;

IKEA acronym
ИКЕА
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne;

Ibiza iˈbʲiza pn
Ибиса
(geografia, geograficzny) miasto, stolica wyspy (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Illinois pn
Илиной Илинойс
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Индия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indochiny pn
Индокитай
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego

Indochiny Francuskie pn
Френски Индокитай
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Индонезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Йо
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Irak ˈirak pn
Ирак Ира́к
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
Иран Ира́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
иранец
obywatel Iranu

Irena iˈrɛ̃na pn
Ири́на
imię żeńskie;

Irkuck pn
Иркутск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
ирландец
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Ирландия Ейре
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Ирландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
ирландка
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irszawa pn
Иршава
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Iset pn
Исет
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Islamska Republika Iranu pn
Ислямска република Иран
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
Ислямска република Мавритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamska Republika Pakistanu pn
Ислямска република Пакистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islandia isˈlãndʲja pn
Исландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
исландка
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Iszymbaj pn
Ишимбай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Itaka iˈtaka pn
Итака
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwan ˈivãn pn
Иван
imię męskie pochodzenia rosyjskiego

Iwano-Frankiwsk pn
Ивано-Франкивск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanowo pn
Иваново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Iwdel pn
Ивдел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego;

Izaak iˈzaːk pn
Исаа́к
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Izrael izˈraɛl pn
Израел
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

Iżewsk pn
Иже́вск
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Jabłonków pn
Яблунков
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach na Zaolziu;

Jagodzin pn
Яхотин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Яхве
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Яков
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
Яку́тск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji;

Jamajka jãˈmajka pn
Ямайка
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Иван
imię męskie;

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Ян Майен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jangcy pn
Яндзъ̀
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

Janus pn
Янус
(mitologia, mitologiczny) staroitalski bóg o dwóch twarzach;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Япония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
японец
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Java n
Java
(informatyka, informatyczny) popularny, obiektowy język programowania;

Jawa ˈjava pn
Ява
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jaworzno jaˈvɔʒnɔ pn
Явожно
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Jałta ˈjawta pn
Я́лта
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jehowa pn
Йехо́ва
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy.

Jekaterynburg pn
Екатеринбург
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Йемен Йе́мен
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Енисе́й
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Йерусалим
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jersey pn
Джърси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Йерихон
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Георги
imię męskie;

Jessentuki pn
Есентуки
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezioro Atanasowskie pn
Атанасовско езеро
(geografia, geograficzny) słone jezioro przybrzeżne, położone w Bułgarii, nieopodal wybrzeża Morza Czarnego

Jezioro Bodeńskie pn
Боденско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Burgaskie pn
Бургаско езеро
(geografia, geograficzny) nizinne jezioro limanowe w południowo-wschodniej Bułgarii, położone na zachód od miasta Burgas;

Jezioro Genewskie pn
Женевско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Warneńskie pn
Варненско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro w Bułgarii, położone na południowy zachód od miasta Warna

Jezus ˈjɛzus pn
Исус
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Исус Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Йордан
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Йордания Йорда́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Joszkar-Oła pn
Йошкар Ола
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Judasz pn
Ю́да
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Юдея
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Югославия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianka n
югославянка
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Julia ˈjulʲja pn
Джу́лия
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Юлий
imię męskie;

Jura pn
Юра
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;

Justyn pn
Джастин
imię męskie;

Józef ˈjuzɛf pn
Йосиф
polskie imię męskie;

Kaaba pn
Кааба
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamska świątynia i sanktuarium w Mekce;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Кабилия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kachowka pn
Каховка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Доналд Дък
bohater filmów animowanych;

Kadyks ˈkadɨks pn
Кадис
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Kafarnaum pn
Капернаум
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Каин
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Кайро
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Кайманови острови Каймански острови
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Калабрия
(geografia, geograficzny) region w południowych Włoszech;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Каледония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kali pn
Кали
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Калифорния
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Калиопа
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalisz ˈkalʲiʃ pn
Калиш
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, w południowo-wschodniej Wielkopolsce;

Kalkuta kalˈkuta pn
Калкута
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach (egzonim wariantowy wg KSNG);

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Камбоджа Камбо́джа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Камча́тка
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Камерун
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamieniec Podolski pn
Каменец Подолски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kamionka Dnieprowska pn
Камянка Днипровска
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Kanaan pn
Ханаа́н
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Канада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Суе́цки кана́л
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Кандахар
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kandałaksza pn
Кандалакша
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);

Kapadocja pn
Кападокия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Кейптаун
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kara-kum pn
Каракум
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Карачи
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Карибски острови
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karniów pn
Кърнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Karol ˈkarɔl pn
Карл
imię męskie;

Karolina Południowa pn
Южна Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Северна Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Карпати
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Kartagina pn
Картаге́н
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Каталуния
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katania pn
Катания
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Катар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Катерина
polskie imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Катманду
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
Катовице
(geografia, geograficzny) (administracja) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Katuń pn
Катун
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;

Kaukaz ˈkawkas pn
Кавказ
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Казахстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kaługa pn
Калуга
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kałusz pn
Калуш
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Kemerowo pn
Ке́мерово
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Кения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kent kɛ̃nt pn
Кент
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych;

Kercz pn
Керч
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Киев
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

King Kong pn
Кинг Конг
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kioto pn
Киото
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna stolica Japonii;

Kirenga pn
Киренга
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Киргизстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Кирибати
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Кишинев
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kizieł pn
Кизел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu;

Klińce pn
Клинци
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Kneset n
кнесет
jednoizbowy parlament Izraela

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Кьолн
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Колумб
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Колумбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Британска Колумбия
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Komi ˈkɔ̃mʲi pn
Коми
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Европейска комисия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Коморски острови Комори
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Конакри
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
Швейцарска конфедерация
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Конфу́ций
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Конго
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konstanca pn
Кюстенджа Констанца
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, port nad Morzem Czarnym, stolica okręgu;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Константинопол
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Konstantynówka pn
Константиновка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;

Kopciuszek pn
Пепе́ляшка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Копенхаген
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Коран
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Кордоба
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Коре́я
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна Корея Република Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Корейска народнодемократична република
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Корнелий
imię męskie,

Kornwalia pn
Корнуол
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна корона
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Корсика
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Коринт
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Косово
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Коста Рика Коста Ри́ка
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kowno pn
Каунас
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kozak ˈkɔzak n
казак
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Козирог
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kołomna pn
Коломна
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kołomyja pn
Коломия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kołyma pn
Колима
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Католическа църква
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kraj Ałtajski pn
Алтайски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w południowej części Syberii;

Kraków ˈkrakuf pn
Краков
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Краснодар
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Красноя́рск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreta ˈkrɛta pn
Крит
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Krnów pn
Кърнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Krym krɨ̃m pn
Крим
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Кристиан
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Христи́на
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego;

Krystynopol pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Христо
polskie imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Южен кръст
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Królestwo Bahrajnu pn
Кралство Бахрейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Кралство Белгия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Danii pn
Кралство Дания
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Hiszpanii pn
Кралство Испания
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
Кралство Швеция
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Аксиния
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Kserkses pn
Ксеркс
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Княжество Андора
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Луна
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuba ˈkuba pn
Куба Ку́ба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubań pn
Кубан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
Мечо Пух
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;

Kurdystan pn
Кюрдистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurejka pn
Курейка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kursk pn
Курск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Куритиба
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kurówka kuˈrufka pn
Куровка
(geografia, geograficzny) polska rzeka przepływająca przez Lubelszczyznę;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Кувейт
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kwiatosław kfʲjaˈtɔswaf pn
Цветослав
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kyzył pn
Кизил
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

LGBT acronym
ЛГБТ
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość;

La Manche pn
Ла Манш
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Лацио
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laos ˈlaɔs pn
Лаос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Лапландия
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Latakia pn
Латакия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lecce pn
Лече
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, stolica prowincji Lecce (1.2);

Lecco pn
Леко
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone nad jeziorem Como;

Lejda pn
Лайден
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Ленинград
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Лесото
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Лъв
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Liban ˈlʲibãn pn
Ливан
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji;

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Либерия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Либия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Лихтенщайн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Лигу́рия
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Lille pn
Лил
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Linux n
Ли́нукс
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;

Lipieck pn
Липецк
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż;

Lipsk lʲipsk pn
Лайпциг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Малка лисица
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Литва
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Лисабон
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Лоара
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Ломба́рдия
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Лондон
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longyearbyen pn
Лонгирбюен
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu,

Los Angeles pn
Лос Анджелис
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Лотарингия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Лозана
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Lubeka pn
Любек
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Lubiercy pn
Люберци
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lublana luˈblãna pn
Любля́на
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Люцерн
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Ludowa Republika Bangladeszu pn
Народна република Бангладеш
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa;

Luizjana pn
Луизиа́на
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Lukka pn
Лука
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Люксембург
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luzon pn
Лусо́н
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części;

Luzytania pn
Лузитания
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Лвов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Лио́н
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
Л’Акуила
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
МААЕ
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MSK acronym
МКС
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

Maastricht n
Ма́астрихт
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Holandii;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Македония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Се́верна Македо́ния
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
Махачкала́
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Мадагаскар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madera maˈdɛra pn
Мадейра
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madryt ˈmadrɨt pn
Мадри́д
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Магдалена
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Магдебург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb n
Магреб
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Мохамед
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majkop pn
Майко́п
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majorka pn
Майорка
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Майот
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makau ˈmakaw pn
Макао
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach

Malabo maˈlabɔ pn
Малабо
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej;

Malawi maˈlavʲi pn
Малави
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Малдиви
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Малайзия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Мали
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malmö ˈmalmɛ pn
Малмьо
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Малта
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Mamonowo pn
Мамоново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji;

Manchester pn
Манчестър
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Манджурия
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Манила
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Манитоба
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Mantua pn
Мантуя
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Мартин
imię męskie;

Marek ˈmarɛk pn
Марко
imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Maria ˈmarʲja pn
Мария
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Северни Мариански острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Мариус
imię męskie;

Maroko maˈrɔkɔ pn
Мароко
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Маракеш
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Марс
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Марси́лия
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Мартиника
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Maryna maˈrɨ̃na pn
Марина
imię żeńskie;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Матей
polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Мавритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Мавриций
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Маргарита
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Mały Jenisej pn
Малък Енисей
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Uzeń pn
Малък Узен
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Милано
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Mekka pn
Мека
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Меконг
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Мексико
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej;

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Мелане́зия
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melbourne pn
Ме́лбърн
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Меркурий
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Меси́я
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Месина
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metz pn
Мец
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Месопотамия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami pn
Маями
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Михаил Майкъл
imię męskie;

Micheasz pn
Михей
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Никола Николай
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Микронезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Miluza pn
Мюлуз
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji;

Mineralne Wody pn
Минералние води
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Minorka pn
Менорка
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Mirosława ˌmʲirɔˈswava pn
Мирослава
imię żeńskie;

Missouri pn
Мису́ри
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mistra pn
Мистра
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji;

Mitra ˈmʲitra pn
Митра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Минск
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Модена
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Моисей Мойсей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Мюнхен
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Монако
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Монголия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Монтана
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Монреа́л
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Монсерат
(geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii;
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;
klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii;

Morawy mɔˈravɨ pn
Моравия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Морфей
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Адриатическо море
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Азовско море
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Ба́ренцово море
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Балтийско море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Бе́рингово мо́ре
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Бя́ло мо́ре
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Черно море
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Червено море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
Бяло море
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Ирла́ндско мо́ре
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Японско море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Йонийско море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Карибско море
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Каспи́йско мо́ре
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Мъ̀ртво море
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Южнокитайско море
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Северно море
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Тиренско море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Средиземно море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Жъ̀лто мо́ре
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskal n
москал
(dawniej, dawny) Rosjanin

Moskwa ˈmɔskfa pn
Москва
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Мостар
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mount Everest pn
Еверест
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Маугли
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Маас
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Мозамбик
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Молдова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
молдовец
obywatel Mołdawii

Muntenia pn
Мунте́ния
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii;

Murcja pn
Мурсия
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Му́рманск
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Мики Маус
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya

NATO ˈnatɔ acronym
НАТО
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
НСПВС
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
ГДР
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

Nabierieżnyje Czełny pn
Набережние Челни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Наблус
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nachodka pn
Находка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Приднестровие
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Северен Рейн-Вестфалия
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Найроби
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Налчик
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Намибия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Намюр
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);

Nancy pn
Нанси
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji;

Nanga Parbat pn
Нанга Парбат
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Нандзин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Nantes pn
Нант
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Наполео́н
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Нарян Мар
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Науру
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawarra naˈvarːa pn
Навара
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Nazaret naˈzarɛt pn
Назарет
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazrań pn
Назран
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
Нджамена
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Неапол
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nebraska nɛˈbraska pn
Небраска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Negew pn
Негев
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela;

Nepal ˈnɛpal pn
Непал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Нептун
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;

Nercza pn
Нерча
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Nesebyr pn
Несебър
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na niewielkim półwyspie na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nevada pn
Невада
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

Newel pn
Невел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Ница
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Nieftiejugansk pn
Нефтеюганск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Германия Герма́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
германец
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Германска демократична република Германска демократическа република
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
немец
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Nieriungri pn
Нерюнгри
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Niestierow pn
Нестеров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Нигер
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Нигерия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Никарагуа
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nil ɲil pn
Нил
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Nina ˈɲĩna pn
Нина
imię żeńskie;

Niszawa pn
Нишава
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Ниуе
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Nix ɲiks pn
Никс
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżniaja Sałda pn
Нижняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim;

Niżniekamsk pn
Нижнекамск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Нижневартовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Нижни Новгород
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Нижни Тагил
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Noe ˈnɔɛ pn
Ной
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Нормандия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Норвегия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
норвежка
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Нюрнберг
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Нова Гвинея
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Нова Каледония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Południowa Walia pn
Нов Ю́жен Уе́лс
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Нова Скотия
(administracja) (geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Нова Зеландия
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Ню Делхи
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowokuźnieck pn
Новокузнецк
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosja n
Новорусия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Noworosyjsk pn
Новороси́йск
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Новосибирск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
Ню Брунсуик
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
Ню Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
Ню Ме́ксико
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
Нови Орлеан
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Нова Година
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Sad pn
Но́ви Сад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii;

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Нов завет
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Нубия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Numea pn
Нумеа
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Нумидия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Нунавут
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ООН
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ob ɔp pn
Об
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Се́верен ледови́т океа́н
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Атлантически океан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Индийски океан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Тихи океан
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Океания
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Odessa pn
Оде́са
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odra ˈɔdra pn
Одер
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Офелия
imię żeńskie pochodzenia greckiego;

Ohio n
Оха́йо
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio pn
Оха́йо
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ojmiakon pn
Оймякон
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Oka pn
Ока
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Оклахо́ма
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
О́ксфорд
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oktiabrskij pn
Октябърски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Oldenburg pn
Олденбург
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Oldenburgu (1.2);
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia;

Olga ˈɔlɡa pn
Олга
imię żeńskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Оли́мп
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Оли́вия
imię żeńskie;

Olokma pn
Ольокма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Оман
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omsk pn
Омск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Онега
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Orenburg pn
Оренбург
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Организа̀цията на обединѐните на̀ции
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Организация на Северноатлантическия договор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orinoko n
Орино́ко
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orlean pn
Орлеан
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
арменец
osoba narodowości ormiańskiej

Ormianka n
арменка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Orszowa pn
Орсово
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii nad Dunajem;

Osetia pn
Осетия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Ю́жна Осе́тия
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Oslo ˈɔslɔ pn
О́сло
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostia pn
Остия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrowiec Świętokrzyski n
Островец Швентокшиски
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ота́ва
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Овернь
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Ozeasz pn
Хошэя
(biblijny) Księga Ozeasza;
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego;

Oziorsk pn
Озьорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Озирис
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
БВП
= produkt krajowy brutto;

Pad pat pn
По
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Падуа
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pakistan paˈcistãn pn
Пакистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Palau ˈpalaw pn
Палау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Палестина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
палестинка
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
палестинец
mieszkaniec Palestyny

Palmyra pn
Палмира Тадмор
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pan pãn pn
Пан
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Господ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Panama pãˈnãma pn
Панама
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) stolica Panamy (1.1);

Pandora n
Пандора
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Panna ˈpãnːa pn
Дева
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Панония
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papeete pn
Папеете
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Папу́а Но́ва Гвине́я
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Парагвай
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
парагваец
obywatel Paragwaju

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
парагвайка
obywatelka Paragwaju

Parma ˈparma pn
Парма
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Parys ˈparɨs pn
Па́рис
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Париж
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pasawa pn
Пасау
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Патагония
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Paweł ˈpavɛw pn
Паул
polskie imię męskie;

Pałana pn
Палана
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);

Państwo Izrael pn
Държа́ва Изра́ел
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Pekin ˈpɛcĩn pn
Пекин
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Пелопонес
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pendżab pn
Пенджаб
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;

Perm pɛrm pn
Перм
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

Pers pɛrs n
персиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Persefona pn
Персефона
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Персе́й
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Пе́рсия
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Perth pn
Пърт
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Australia Zachodnia;

Peru ˈpɛru pn
Перу
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Peszawar pn
Пешава́р
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Peterhof pn
Петерхоф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Pewek pn
Певек
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Piatigorsk pn
Пятигорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Пиемонт
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
Петрозаво́дск
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii;

Pigmej n
пигмей
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Пикарди
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Петър
polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Петра
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińsko-greckiego;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Пиренеи
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Питагор
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Питсбърг
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Piza pn
Пиза
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Platon ˈplatɔ̃n pn
Пла́тон
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Плеяди
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Плутон
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
Потсдам
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Подгорица
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podolsk pn
Подолск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Polak ˈpɔlak n
поляк
obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Марсово поле
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Полинезия
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Френска Полинезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polka ˈpɔlka n
полякиня
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polska ˈpɔlska pn
Полша
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Померания
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Пуерто Рико
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Португалия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Posawie pn
Посавие
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina położona w dolinie rzeki Sawy, na obszarze Słowenii, Chorwacji, Bośni i Serbii

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Посейдо́н
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
По́знан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Praga ˈpraɡa pn
Прага
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Прая
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Primorsk pn
Приморск
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Prisztina pn
Прищина
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokopjewsk pn
Прокопевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prometeusz pn
Прометей
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;

Protobułgar n
Прабългар
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mężczyzna lub chłopiec z ludu koczowniczego zamieszkującego w V-VII w. tereny nadczarnomorskie, będącego przodkami współczesnych Bułgarów;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Прованс
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prudnik 'prudɲik pn
Прудник
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Polski;

Prusy ˈprusɨ n
Прусия
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Prypeć pn
Припят
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Przasnysz pn
Пшасниш
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim;

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
нос До́бра Наде́жда
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psków pskuf pn
Псков
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus;

Pusan ˈpusãn pn
Пусан
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Puszkin pn
Пушкин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Półwysep Antarktyczny pn
Антарктически полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
Ара́бски полуо́стров
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Балкански полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Krymski pn
полуо́стров Крим
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Płowdiw pn
Пловдив
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quebec n
Квебе́к
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Quito pn
Кито
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) stolica Ekwadoru;

Québec n
Квебек
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
ФРГ
= Republika Federalna Niemiec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
РНК
(biochemia, biochemiczny) kwas rybonukleinowy;

Ra ra ɛr‿ˈa n
Ра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca;

Rabat ˈrabat pn
Рабат
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rak rak pn
Рак
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ramzes pn
Рамзес
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów;

Ratyzbona pn
Регенсбург
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Равена
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Ren rɛ̃n pn
Рейн
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Rennes pn
Рен
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Angoli pn
Република Ангола
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli

Republika Argentyńska pn
Република Аржентина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Austrii pn
Република Австрия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Beninu pn
Република Бенин
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu

Republika Bułgarii pn
епублика България Република България
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chakasji pn
Република Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chakasji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Chińska pn
Република Китай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Chorwacji pn
Република Хърватия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Cypryjska pn
Република Кипър
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Чешка република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Estońska pn
Република Естония
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Федерална република Германия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
Френска република
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Gwinei Równikowej pn
Република Екваториална Гвинея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
Република Коми
(geografia, geograficzny) republika w północno zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Република Конго
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Република Корея
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Репу́блика Македо́ния
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii

Republika Portugalska pn
Португалска република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Република Южна Африка Южноафриканска република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Serbii pn
Република Сърбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Seszeli pn
Република Сейшели
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Seszeli jako państwa

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Словашка република
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Włoska pn
Италианска република
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Кабо Верде Република Зелени нос Република Кабо Верде
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Централноафриканска република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rewda pn
Ревда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Riazań pn
Рязан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rijad ˈrʲijat pn
Рияд
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rjukan pn
Рюкан
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Rodan ˈrɔdãn pn
Рона
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodopy pn
Родопи
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Родос
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Rom rɔ̃m n
ром
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Русия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
руснак
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
рускиня
obywatelka Rosji

Rostów pn
Росто́в
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Rotterdam pn
Ротердам
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rugia ˈruɟja n
Рюген
(geografia, geograficzny) niemiecka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Rumun ˈrũmũn n
румънец
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Румъния
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rwanda ˈrvãnda pn
Руанда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Риби
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Рига
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Ричард
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Република Полша
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Рим
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Sahara saˈxara pn
Саха́ра
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
За́падна Саха́ра
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna pn
Сахарска арабска демократична република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sahary Zachodniej

Saint Kitts i Nevis pn
Сейнт Китс и Невис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Сейнт Лу́сия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Сейнт Винсент и Гренадини
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej;

Saipan pn
Сайпан
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Саксония
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Salechard pn
Салехард
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salsk pn
Салск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Salwador salˈvadɔr pn
Салвадор
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Samara sãˈmara pn
Самара
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;

Samarkanda pn
Самарканд
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Самоа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Америка́нски Само́а
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samotraka pn
Самотраки
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
Сан Марино
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sana ˈsãna pn
Сана
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;

Santa Fe pn
Санта Фе
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk

Saqaliba pn
Сакалиби
(historia, historyczny, historycznie) od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim;

Sara ˈsara pn
Са́ра
polskie imię żeńskie;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Сараево
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sarańsk pn
Сара́нск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Сардиния
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Saturn ˈsaturn pn
Catyph
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;
Сату́рн
seria amerykańskich rakiet nośnych;

Sawa pn
Сава
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Сцила
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Сена
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Сенегал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
сенегалец
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Serb sɛrp n
Сърбин
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Сърбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Сърбия и Черна гора
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Серге́й
imię męskie;

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Сейше́ли
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Сеул
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Севасто́пол
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Севиля
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Микронезия
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Siebież pn
Себеж
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siergiejewicz pn
Сергеевич
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie)

Siergijew Posad pn
Сергиев Посад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Сиера Леоне
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Сингапур
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
сингапурец
obywatel Singapuru

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Скандинавия
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Скопие
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Скорпион
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Славония
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
Смоле́нск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Со́чи
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sofia ˈsɔfʲja pn
София
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Согдиана
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Сокра́т
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Солон
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Сомалия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Sopot ˈsɔpɔt pn
Сопот
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;

Sosnowy Bór pn
Соснови Бор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Soż pn
Сож
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Sparta ˈsparta pn
Спа́рта
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Spira pn
Шпайер
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Шри Джаяварданапура Коте
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Шри Ланка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Истанбул Цариград
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
САЩ Съединени американски щати
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Съедине́ни Америка́нски Ща́ти
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stawropol pn
Ставропол
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego;

Stefan ˈstɛfãn pn
Стефан
polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Степанаке́рт
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Sterlitamak pn
Стерлитамак
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
Свети престол
siedziba papieża, Watykan

Strasburg pn
Страсбург
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Ивица Газа
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Стрелец
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Suazi pn
Свазиле́нд
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Судан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Ю́жен Суда́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Суде́тите
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Sumatra sũˈmatra pn
Сума́тра
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Суринам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Suzdal pn
Суздал
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Svalbard ˈsfalbart pn
Свалбард
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Swobodny pn
Свободни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Сибир
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Сицилия
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sydney pn
Сидни
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Сидон
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Симферо́пол
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Syrakuzy pn
Сиракюз
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Сирия
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syzyf pn
Сизиф
(mitologia grecka) król Koryntu, który próbując oszukać śmierć sprzeciwił się woli bogów, za co został skazany na wieczną i bezużyteczną pracę - wtaczanie głazu na szczyt góry, który to głaz zawsze wymykał mu się z rąk, tuż przed osiągnięciem wierzchołka;

Szachty pn
Шахти
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szanghaj pn
Шанха́й
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Сатана́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Шчечин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Sziraz pn
Шира́з
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Шотландия
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Шкодра
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkot ʃkɔt n
шотландец
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
шотландка
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Шлезвиг-Холщайн
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Стокхолм
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szumadia pn
Шумадия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Швабия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
швейцарец
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Швейцария
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Швеция Шве́ция
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
швед
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
шведка
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Словакия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
словак
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Словения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
славянин
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Слънце
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Słupsk swupsk n
Слупск
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce;

Tadź Mahal pn
Тадж Махал
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Таджикистан Таджикиста́н
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Тайланд
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Тайпе́й
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Тайван
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;

Tamara tãˈmara pn
Тамара
imię żeńskie pochodzenia semickiego;

Tambow pn
Тамбов
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Те́мза
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanatos tãˈnatɔs pn
Танатос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors;

Tanganika pn
Танганика
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Танзания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tarent pn
Таранто
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tartus pn
Тартус
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Тасма́ния
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Ташкент
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Uzbekistanu;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Тбили́си
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Tegucigalpa ˌtɛɡuʨ̑iˈɡalpa pn
Тегусигалпа
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Техера́н
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teneryfa pn
Тенерифе
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Тодор
polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Teodora ˌtɛɔˈdɔra pn
Теодора
imię żeńskie

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Теофил
polskie imię męskie pochodzenia greckiego;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Термопили
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Терпсихора
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Северозападни територии
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Тесалия
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Timok pn
Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Serbii i północno-wschodniej Bułgarii, prawy dopływ Dunaju;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Източен Тимор
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tiumeń pn
Тюмен
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tobolsk pn
Тоболск
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza;

Togliatti pn
Толиати
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Того
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
То́кио
(geografia, geograficzny) stolica Japonii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Тома
polskie imię męskie;

Tomsk pn
Томск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Тонга
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
Торо́нто
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario

Toskania tɔˈskãɲja pn
Тоскана
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tracja pn
Тракия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Troja ˈtrɔja pn
Троя
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Trydent pn
Тренто
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Тринидад и Тобаго
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
Тро́ица
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Tuapse pn
Туапсе
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tulcza pn
Тулча
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży;

Tulon pn
Тулон
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Тулуза
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Тунис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunis ˈtũɲis pn
Тунис
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Турция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Туркменистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Торино
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Тюрингия
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tutanchamon pn
Тутанкамо́н
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tuła pn
Ту́ла
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Twer pn
Твер
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Тибе́т
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tyfon pn
Тифон
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tyr tɨr pn
Тир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyraspol pn
Тира́спол
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;

Tyrteusz pn
Тиртей
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytan ˈtɨtãn pn
Тита́н
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

UE u‿ˈɛ acronym
ЕС
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
Аме́рика
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

Udine pn
Удине
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uganda uˈɡãnda pn
Уганда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
Украйна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Слънчева система
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Уляновск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm pn
Улм
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Европейски съюз
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich;

Uran ˈurãn pn
Ypah
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych;

Urban ˈurbãn pn
Урбан
imię męskie pochodzenia łacińskiego;

Urengoj pn
Уренгой
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii;

Uri n
Ури
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii położony w środkowej części kraju;

Urszula urˈʃula pn
Урсула
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Уругвай
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Урумчи
(geografia, geograficzny) (administracja) (urbanistyka, urbanistyczny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Узбекистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Улан Батор
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Mongolii;

Ułan Ude pn
Ула́н Уде́
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji;

Vaduz pn
Вадуц
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;

Valletta pn
Валета
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vancouver vãŋˈkuvɛr pn
Ванку́вър
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kanadzie
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w USA w stanie Waszyngton

Vanuatu pn
Вануату
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vicenza pn
Виченца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
ОНД
= Wspólnota Niepodległych Państw;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Вацлав
imię męskie pochodzenia czeskiego;

Waga ˈvaɡa pn
Везни
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Уагадугу
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Вале́нсия
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Валентин
imię męskie;

Walhalla n
Валха́ла
(mitologia, mitologiczny) w mitologii nordyckiej raj, który czeka wojowników poległych w boju

Walia ˈvalʲja pn
Уелс
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
уелсец
mieszkaniec Walii

Walonia pn
Валония
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Косите на Вероника
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warna pn
Варна
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna;

Warszawa varˈʃava pn
Варшава
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Вашингто́н
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Ватикан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wałdaj pn
Валдай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Wellington pn
Уе́лингтън
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Вене́ция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Венето
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Венецуела
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Венера
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Werona pn
Верона
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Wersal ˈvɛrsal pn
Версай
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Weselina pn
Веселина
imię żeńskie;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Весела Коледа Честита Коледа
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Wessex pn
Уесекс
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 519–927;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Везувий
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Вълта́ва
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Widyń pn
Видин
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Bułgarii, nad Dunajem, stolica obwodu Widyń;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Виена Вие́на
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Великобрита́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
Великобритания
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Великден Възкресение Христово Пасха
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Разпе́ти пе́тък
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
Вели́к по́ст
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Голям взрив
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Великото Херцогство Люксембург
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkie Tyrnowo pn
Велико Търново
(geografia, geograficzny) miasto położone w północno-centralnej Bułgarii, nad rzeką Jantrą, stolica obwodu;

Wielonarodowe Państwo Boliwia pn
Многонационална държава Боливия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Виентян
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wierchniaja Sałda pn
Верхняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Виетнам
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Бъдни вечер
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Уикипедия
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Уикиречник Уикире́чник
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Уикиизточник
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Виктория
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii;
Викто́рия
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Уилям
imię męskie;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Ви́лнюс
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wirakocza pn
Виракоча
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Вишну
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Висла
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Водолей
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wojwodina pn
Войводина
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Woroneż pn
Воронеж
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Во́лга
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Волгоград
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
Во́логда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej;

Wołoszczyzna pn
Влашко
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;

Wołżski pn
Волжски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Вроцлав
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wuj Sam n
Чичо Сам
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Кот д'Ивоар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
остров Рождество
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Wielkanocna pn
Великденски остров
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Аландски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Брита́нски о́строви
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Островите Кук
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Канарски острови
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Kurylskie pn
Курилски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Маршалови острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
Нормандски острови
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Фарьорски острови
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Соломонови Острови
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Сао Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Унгария Унга́рия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Владикавказ
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Владивосто́к
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Италия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

York pn
Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
СССР
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Захари
polskie imię męskie pochodzenia semickiego;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
За́паден бряг
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachód ˈzaxut n
Запада
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
За́греб
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Замбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Adeńska pn
Аденски залив
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Ботнически залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
Бургаски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Drińska pn
Дрински залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w północnej części Albanii;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Фи́нски зали́в
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gwinejska pn
Гвинейски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Kalifornijska pn
Калифорнийски залив
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Мексикански залив
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Neapolitańska pn
Неаполски залив
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Перси́йски зали́в
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Tokijska pn
Токийски залив
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Warneńska pn
Варненски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Зеландия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;
Ше́ланд
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;

Zeus ˈzɛus pn
Зевс
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

Zielenogradsk pn
Зеленоградск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Земя
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Зимбабве
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Обединени арабски емирства Обедине́ни Ара́бски Еми́рства
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Обедине́ното кра́лство
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
Обединено кралство Великобритания и Северна Ирландия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zurych pn
Цюрих
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Сузана
imię żeńskie;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Съве́тски съю́з
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Съюз на съветските социалистически републики
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zyrianka pn
Зирянка
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej;

Złatoust pn
Златоуст
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

abaka aˈbaka n
абака
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakus aˈbakus n
аба́к
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abandon aˈbãndɔ̃n n
изоставяне
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abazja aˈbazʲja n
абазия
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
абажур
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abduktor abˈduktɔr n
абдуктор
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
абдикация
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
абдикирам отказвам се от престола
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
аберация
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
абиси́нски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abituriencki adj
абитуриентски
związany z abiturientami (maturzystami); przeznaczony dla nich

ablatyw abˈlatɨf n
абла́тивен паде́ж
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
абонамент
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
аборт
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

absces ˈapsʦ̑ɛs n
абсцес
(medycyna, medyczny) ropień

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
абсолютизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
абсолвент
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
абсорбирам
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
абсо́рбция
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
абстрахирам
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
абстракционизъм
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
абстрактен
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
абстиненция
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

absurd ˈapsurt n
абсурд
(logika, logiczny) wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
абсурдно
w sposób absurdalny

absurdalność n
абсурдност
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
абсурден
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

absynt ˈapsɨ̃nt n
абсент
(spożywczy) alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu;

abulia aˈbulʲja n
безволевост
chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
ацетон
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
ацетилен
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
дамаска
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
адаптация
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptacyjny adj
адаптивен
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
адаптирам
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska
dostosować/dostosowywać do innego użytku

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
адекватност
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
адекватен подходящ съответстващ
dokładnie czemuś odpowiadający

adhan n
езан
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

adiutancki adj
адютантски
związany ze stanowiskiem adiutanta

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
администрация
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
администратор
osoba zarządzająca czymś

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
адмиралтейство
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów
władze naczelne marynarki wojennej

admirał adˈmʲiraw n
адмирал
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
адмитанс
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
осиновяване
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
адреналин
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
adres адрес
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
адресирам
umieszczać adres na liście, przesyłkę

adriatycki adj
адриатически
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adwent ˈadvɛ̃nt n
Адвент
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
адвентистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentyzm n
адвентизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwokacki adj
адвокатски
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
адвокат
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
адвокат на дявола
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski n
адиге
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adźiwika n
адживика
(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

adżarski adj
аджарски
związany z Adżarią lub Adżarami

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
аеродинамика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerograf n
аерограф
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
превземане
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afroamerykański adj
афроамерикански
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
афродизиак
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
африкаанс
język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
африкански
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agat ˈaɡat n
ахат
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
агаве
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
агентство
firma świadcząca różne usługi

agent ˈaɡɛ̃nt n
агент
pracownik wywiadu
przedstawiciel jakiejś firmy
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agitacyjny adj
агитационен
służący agitacji, pozyskaniu nowych zwolenników dla sprawy czy idei

aglomeracja n
конгломерат
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miasto i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;
nagromadzenie, skupienie czegoś; (także, też) to, co zostało zgromadzone

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
агностицизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
агностик
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
агония
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
агорафобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
аграрен
rolniczy, rolny

agresja aˈɡrɛsʲja n
агре́сия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agrest ˈaɡrɛst n
цариградско грозде
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agresywność n
агресивност
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
агреси́вен
zachowujący się wrogo, napastliwie

agrobiologia n
агробиология
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agrochemia n
агрохимия
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrofizyka n
агрофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
агроном
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
агроно́мство
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
агрономка
forma żeńska od: agronom

aha ˈaxa interjection
аха
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ахинса
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

aikido ajˈcidɔ n
айкидо
japońska sztuka samoobrony;

ajran n
айрян айран
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajwar n
айвар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
акация
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
акаде́мия
instytucja, towarzystwo naukowe
szkoła wyższa;

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
академичен
(szkolnictwo, szkolny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami

akant ˈakãnt n
акант
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

akapit aˈkapʲit n
абзац
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akatyst aˈkatɨst n
акатист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
акцент
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
акцептиране
wyrażenie zgody

akcja ˈakʦ̑ʲja n
акция
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
акционер
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcyza akˈʦ̑ɨza n
акци́з
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

akmeizm n
акмеизъм
(literacko) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
привикване
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
съпровождам
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akord ˈakɔrt n
ако́рд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
акордеон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akredytować v
акредитирам
udzielać akredytacji

akrobata ˌakrɔˈbata n
акробат
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
акробатка
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
акробатически
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
акрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
акромегалия
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akropol aˈkrɔpɔl n
Акропол
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu

aksamit aˈksãmʲit n
кадифе
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
аксиома
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

akt akt n
акт
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
czyn, działanie

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
акт за раждане
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
актьор
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
актри́са
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
актуализация
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualizować v
актуализирам
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
общоприет
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
актиний
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywa n
актив
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
активност
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

akumulacja n
акумулация
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
акумулатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
акупунктура
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akuratność n
аккуратность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

akustyczny adj
акустичен
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
акушерка
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
офорт
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
аквамарин
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarium aˈkfarʲjũm n
аквариум
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
акведукт
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

alabaster ˌalaˈbastɛr n
алабастър
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alanina n
аланин
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
аларма
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
wezwanie do działania

albatros alˈbatrɔs n
албатрос
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
албански
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
албански език шкип
język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
албедо
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
албинизъм
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albo ˈalbɔ conjunction
или
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
албум
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
алхи́мия
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
алхимик
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
алдостерон
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
но
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
алегория
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

aleja aˈlɛja n
алея авеню
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksandryt n
александрит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
алерген
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
алергия
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
алергичен
związany z alergią

alergik aˈlɛrʲɟik n
алергичен човек
osoba uczulona na działanie alergenów

alfa ˈalfa n
а́лфа
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
азбука
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

algebra alˈɡɛbra n
алгебра
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
алгебричен
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
алжирски
odnoszący się do państwa Algieria

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
алгоритъм
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis;

alibi aˈlʲibʲi n
алиби
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
алигатор
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
алитерация
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
ализарин
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alken ˈalkɛ̃n n
алкен
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
алкин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
алкохол спирт
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
алкохолизъм
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

alkowa alˈkɔva n
ни́ша
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allel ˈalːɛl n
алел
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
алелуя алилуя
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

almanach alˈmãnax n
алмана́х
rodzaj publikacji;

aloes aˈlɔɛs n
алое
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych;

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
отпускане разпределение
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
алотропия
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
алпака
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
gładka, wełniana tkanina w pasy;
wełna z lamy (1.1)

alpinarium ˌalpʲĩˈnarʲjũm n
алпинеум
ogród skalny roślin wysokogórskich;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
алпинизъм
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

altana alˈtãna n
беседка
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alternatywny adj
алтернативен
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
алтруизъм
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

aluminiowy ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ adj
алуминиев
wykonany z aluminium
związany z aluminium, dotyczący aluminium

aluzja aˈluzʲja n
алюзия
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
елзаски
związany z Alzacją

amalgamat n
амалгама
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;

amator ãˈmatɔr n
аматьор
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

ambasada ˌãmbaˈsada n
посолство
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
посланик пратеник
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
посланик на добра воля
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
амбицио́зен
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
двойствен
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

ambona ãmˈbɔ̃na n
амвон
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambrazura ˌãmbraˈzura n
амбразура
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
амбро́зия
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;

ameba ãˈmɛba n
амеба
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
амин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
америций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizować v
американизирам
narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
американски
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
аметист
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
амфетамин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
амфитеа́тър
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amfora ãw̃ˈfɔra n
амфора
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
аминокиселина
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
амнистия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnezja ãmˈnɛzʲja n
амнезия
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
амоняк
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
амортизатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amper ˈãmpɛr n
ампер
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
амперчас
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
а̀мперме́тър
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
амплитуда
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
ампутация
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
ампутирам
dokonywać amputacji

amulet ãˈmulɛt n
амулет
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

anabioza n
анабиоза
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
анахрони́зъм
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
анафилаксия
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anagram ãˈnaɡrãm n
анагра́ма
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
анако́нда
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
анали́тик
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
ана́лиз
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
анализирам
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
аналогия
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
аналоги́чен
podobny do czegoś

analogowy adj
аналогов непрекъснат
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
анамнеза
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ананас
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ананас анана́с
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju (1.1)

anarchia ãˈnarxʲja n
ана́рхия
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchiczny adj
анархичен анархически
związany z anarchią

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
анархизъм
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
анатема
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

androfobia n
андрофобия
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
андроид
robot mający postać człowieka;

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
андрология
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
анекдо́т
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneksja ãˈnɛksʲja n
анексия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anemicznie adv
анемично
w sposób anemiczny

anemiczność n
анемичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

anemiczny adj
анемичен
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anestetyk n
обезболяващ
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
английски
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
английски
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
ангина
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

anglezyt n
англезит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
англицизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanizm n
англиканство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła

anglofob n
англофоб
osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
а́нгстрьом
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
анимация
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
анимизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
анион
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
ангел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;

anizokoria n
анизокория
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

ankietowy adj
анкетен
związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

anoda ãˈnɔda n
анод
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
анони́мен
nieznanego autorstwa
o nieujawnionym nazwisku
z udziałem nieznanych osób

anormalność n
анормалност
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anortyt n
анортит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

antarktyczny adj
антарктически
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
анте́на
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
антони́м
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antropocentryzm n
антропоцентризъм
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
антропология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
антропологичен
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
антропоморфизъм
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
антибиотик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antychryst n
антихрист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
антициклон
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antydepresant n
антидепресант
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
антифашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
антиген
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antyk ˈãntɨk n
антика
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
антиклерикализъм
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
антикомунизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
предпазване
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykwaryczny ˌãntɨkfaˈrɨʧ̑nɨ adj
антикварен
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
антилопа
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
антиматерия
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
антимон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
антипатия
niechęć do kogoś

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
антисемити́зъм
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyutopia n
антиутопия
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
антивое́нен
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

anyż ˈãnɨʃ n
анасон
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

aorta aˈɔrta n
аорта
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aoryst aˈɔrɨst n
аори́ст
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aparat aˈparat n
апарат
urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
(medycyna, medyczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
фотоапара́т
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat słuchowy n
слухов апарат
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
апартейд
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oddzielnego życia ludzi różnych ras połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej, czasem potwierdzona w prawie państwowym

apatia aˈpatʲja n
апа́тия
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
апатичен
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

apatyt aˈpatɨt n
апатит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apetyt aˈpɛtɨt n
апетит
chęć jedzenia, łaknienie;

aplauz n
аплодисме́нти
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

apolityczny adj
аполитичен
niezwiązany z polityką

apoplektyk n
апоплектик
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
апоптоза
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

apostata ˌapɔˈstata n
вероотстъпник
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostoł aˈpɔstɔw n
апостол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

apostrof aˈpɔstrɔf n
апостроф
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
апостроф
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apsik aˈpʲɕik interjection
апчиху апчих
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania

apteczny adj
аптечен
związany z apteką

apteka apˈtɛka n
апте́ка
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
аптекарка
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

ara ˈara n
ара
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara modra ˈara ˈmɔdra n
спиксов ара
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arabeska ˌaraˈbɛska n
арабеска
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

arabizacja n
арабизация
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabski aˈrapsʲci adj
ара́бски
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
арабски
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
арагонски
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
арагонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

aranżacja n
аранжимент
zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej

aranżować v
аранжирам
organizować, urządzać

arbitraż n
арбитраж
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbuz ˈarbus n
диня
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
архаичен
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
архаизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
архангел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
археолог
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
археология
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeolożka n
археоложка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
архетип
(literacko) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archimandryta n
архимандрит
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
архипелаг
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
архитект
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
архитектура
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
архитра́в
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwista n
архивар
pracownik archiwum

archiwizacja n
архивиране
zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

archiwum arˈxʲivũm n
архив
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
архиепископ архиепи́скоп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
шедьо́вър
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

arcykapłan n
върхо́вен жрец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
аресту́вам
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
аржентински
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
аргон арго́н
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
аргумент
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik

argumentacja n
аргументация
uzasadnianie za pomocą argumentów

aria ˈarʲja n
а́рия
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
ариански
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

arka ˈarka n
ковче́г
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arktyczny arkˈtɨʧ̑nɨ adj
арктичен
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

arkusz ˈarkuʃ n
лист
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

armata arˈmata n
топ
działo o długiej lufie;

armia ˈarmʲja n
армия войска
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
арогантност
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
арогантен
(książkowy) będący oznaką arogancji
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

aromat aˈrɔ̃mat n
арома́т
zapach sprawiający przyjemność

arsen ˈarsɛ̃n n
арсен
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
арсенал
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

artykuł arˈtɨkuw n
статия́
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
rzecz, która jest przedmiotem handlu
статия статия́
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
артилерия
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artyleryjski ˌartɨlɛˈrɨjsʲci adj
артилерийски
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

artylerzysta n
артилерист
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
аристокрация
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
аристократ
osoba należąca do arystokracji

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
аристократка
kobieta należąca do arystokracji

as a ɛs as n
а́со
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
(potocznie, potoczny) osoba aseksualna
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asceta asˈʦ̑ɛta n
аскет
człowiek uprawiający ascezę

ascetyczny adj
аскети́чен
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń
pełen prostoty, oszczędny, surowy

ascetyzm n
аскетизъм
filozofia i praktyki ascetów

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
асексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualność n
асексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

asembler aˈsɛ̃mblɛr n
асемблер
(informatyka, informatyczny) program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy;

asfalt ˈasfalt n
асфалт
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltować v
асфалтирам
pokrywać powierzchnię asfaltem

asklepiejon n
асклепион
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

aspartam asˈpartãm n
аспартам
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
вид
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspermia n
аспермия
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
аспирин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

astat ˈastat n
астат астатин
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
астеносфера
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
астероид
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

astma ˈastma n
астма
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astma oskrzelowa ˈastma ˌɔskʃɛˈlɔva n
бронхиална астма
(medycyna, medyczny) przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych z napadami duszności i kaszlu;

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
астрафобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astrofizyka n
астрофизика
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
астронавт
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
астрономия
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astygmatyk n
астигматик
(medycyna, medyczny) osoba mająca astygmatyzm

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
несиметричен
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
асимилация
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
асимптота
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asystent n
асистент
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
инфаркт на миокарда
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
атавистичен
o cechach podobnych jak u odległych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
атеист
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
атеистки
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
атеизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atlas ˈatlas n
а́тлас
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletyka aˈtlɛtɨka n
атлетика
wszystkie ćwiczenia sportowe

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
атмосфера
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atol ˈatɔl n
атол
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
атом
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
атомен
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
атракцион
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
привлека́телен
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
мастило
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania;

atrofia aˈtrɔfʲja n
атрофия
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
атропин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybut aˈtrɨbut n
свойство
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
аташе́
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego;

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
аудие́нция
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audyt n
одит
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
зала
sala wykładowa, odczytowa;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
търг
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aula ˈawla n
хале
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

aura ˈawra n
аура
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki

aureola ˌawrɛˈɔla n
ореол
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
австрали́йски
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
австралийски кетълдог австралийско пастирско куче
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
австрийски
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
автентичен
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

auto- ˈawtɔ
авто-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
автобиогра́фия
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
автобиографичен
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
автобус
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autochton n
автохтон
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autograf awˈtɔɡraf n
автограф
własnoręczny podpis

autokefaliczny adj
автокефален
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
автоклав
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
автокра́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

automat awˈtɔ̃mat n
автомат‎‎
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automat sprzedający awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
автома́т за сто́ки
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

automatyczność n
автоматичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest automatyczne

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
автоматичен
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
автомобилист
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
автономия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
автопортрет
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autor ˈawtɔr n
автор
twórca, wynalazca, założyciel

autorstwo n
авторство
fakt bycia twórcą dzieła

autorytarny adj
авторитарен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytaryzm n
авторитаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
авторите́т
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
wpływ osobisty, powaga, prestiż

autostrada ˌawtɔˈstrada n
автомагистрала
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;

autotomia n
автотомия
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
аутонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autyzm ˈawtɨsm̥ n
аутизъм
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awarski n
ава́рски ези́к
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awestyjski n
авестийски
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awifauna n
авифауна
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
авитаминоза
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
авокадо
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
азалия
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
азбест
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
азербайджански
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
азербайджа́нски
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
азиатски
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
азот
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
азотен
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azowski adj
азовски
(geografia, geograficzny) związany z Azowem (miastem w Rosji)

azymut n
азимут
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałun ˈawũn n
сти́пца
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
алунит
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

babcia ˈbapʲʨ̑a n
баба
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
есенна паяжина
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
циганско лято
wczesnojesienne dni;

badanie baˈdãɲɛ n
преглед
sprawdzenie stanu zdrowia
szczegółowa obserwacja i analiza

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
бадминтон
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
бадминтонист
gracz w badmintona

bagatelizować v
омаловажавам
przedstawiać jako mało ważne

bagaż ˈbaɡaʃ n
багаж
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
бага́жник
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażowy adj
багажен
związany z bagażem, dotyczący bagażu

bagietka baˈɟɛtka n
франзе́ла
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
щик
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagnisty adj
блатист
podobny do bagna
pokryty bagnami

bajka ˈbajka n
ба́сня
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

bajt bajt n
байт
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakelit baˈkɛlʲit n
бакелит
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

baklawa bakˈlava n
баклава
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego zmiażdżonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

bakszysz n
бакши́ш
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna

bakteria bakˈtɛrʲja n
бакте́рия
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
бактериология
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
бактериологичен
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

baktrian ˈbaktrʲjãn n
двугърба камила
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd dwugarbny

bakłażan bakˈwaʒãn n
патладжан
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo; podłużny, zwykle fioletowoczarny owoc rośliny (1.1)

bal bal n
бал
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
балери́на
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą
tancerka, solistka zespołu baletowego

balet ˈbalɛt n
балет
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
балистичен
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
балистика
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
балко́н
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

balneolog n
балнеолог
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
балнеология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

balon ˈbalɔ̃n n
аеростат балон
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
балон
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balonik n
балонче
(zdrobniale) od balon

balowy adj
бален
związany z balem, dotyczący balu

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
балсамиране
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem

balustrada ˌbaluˈstrada n
балюстрада
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

bambus ˈbãmbus n
бамбук
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju bambus (1.1)

bambusowy adj
бамбуков
dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

banalizowanie n
банализиране
czynienie czegoś banalnym

banalność n
баналност
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
банален
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
банан
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

bananowy ˌbãnãˈnɔvɨ adj
бананов
dotyczący bananów (drzew i owoców)

banał ˈbãnaw n
баналност
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane

bandaż ˈbãndaʃ n
бинт
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
бинтовам
zakładać bandaż, owijać bandażem

bandera bãnˈdɛra n
знаме
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;

banderola ˌbãndɛˈrɔla n
бандерол
papierowa opaska na towarach, banknotach, dokumentach;

bandura bãnˈdura n
бандура
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

bandycki adj
бандитски
związany z bandytą, dotyczący bandyty
właściwy bandycie, charakterystyczny dla bandyty

bandyta bãnˈdɨta n
бандит
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandytyzm n
бандитизъм
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
ба́нджо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
банка
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów

bankier n
ба́нкер
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
банкет
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
банкно́та
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę;

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
банкома́т
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
фалит
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
банкрут
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

baobab baˈɔbap n
баобаб
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
баптизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
барий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;
бар
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;

baran ˈbarãn n
овен
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
агне
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

barbarzyński adj
варварски
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbituran n
барбитурат
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
по
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
много
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

bark bark n
барк
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;

barok ˈbarɔk n
барок
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
барометър
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
барон
niski tytuł arystokratyczny;

barszcz barʃʧ̑ n
борш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaśna zupa;

barwnie ˈbarvʲɲɛ adv
цветисто
(przenośnie, przenośnia) w sposób różnorodny, ciekawy

barykada ˌbarɨˈkada n
барика́да
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

bas bas n
бас
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa; każdy instrument o niskich dźwiękach
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

baseball n
бейзбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
басе́йн
forma skrócona od basen pływacki

basetla baˈsɛtla n
басетля
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj smyczkowego instrumentu ludowego;

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
баскски
związany z Baskami, dotyczący Basków

baszkirski adj
башкирски език
związany z Baszkirami

baszkirski n
башкирски език
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski;

baszybuzuk n
башибозук
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

bat bat n
бат
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
батальон
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batat n
бата́т
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

batik ˈbatʲik n
батик
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;

batuta baˈtuta n
диригентска палка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batyskaf baˈtɨskaf n
батискаф
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bawarski baˈvarsʲci adj
баварски
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykonany według receptury typowej dla kuchni bawarskiej
pochodzący z Bawarii

bawełna baˈvɛwna n
паму́к
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
паму́чен
wykonany z bawełny

bawół ˈbavuw n
би́вол
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
база
główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania

baza danych n
ба́за да́нни
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
база́лт
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
базар
teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazylia baˈzɨlʲja n
босилек
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
базилика
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom

bazyliszek n
базилиск
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bałagan baˈwaɡãn n
безпорядък бъркотия
stan braku porządku

bałkanizacja n
балканизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
балкански
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałwan ˈbawvãn n
идол кумир
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
снежен човек
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bałwochwalstwo n
идолопокло́нничество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult bożków (bałwanów)

bańka ˈbãɲka n
мехурче
(potocznie, potoczny) bańka mydlana

bażant ˈbaʒãnt n
фазан
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beczka ˈbɛʧ̑ka n
бъчва
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami;
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej;

bednarz ˈbɛdnaʃ n
бъчвар
rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
бифте́к
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

behawioryzm n
бихевиоризъм
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejsbolista n
бейзболист
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, sportowo lub rekreacyjnie

bejsbolówka n
бейзболна шапка
sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
оригвам се
odbijać się

bekerel n
бекерел
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
белгийски
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belka ˈbɛlka n
греда
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie

bemol ˈbɛ̃mɔl n
бемол
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

beneficjent n
бенефициент
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś

benzen n
бензол
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
бензин бензи́н
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

beret ˈbɛrɛt n
барета
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

beri-beri n
бери-бери
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;

berkel ˈbɛrkɛl n
берклий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
берлински
odnoszący się do miasta Berlin

beryl ˈbɛrɨl n
берилий бери́лий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
жезъл
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

beton ˈbɛtɔ̃n n
бетон
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
бетонен
wykonany z betonu

bez bɛs n
бъз
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
без
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez- bɛs bɛz prefix
без
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
безалкохолен
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
безцве́тен
nie mający barwy

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
атеист
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
безбо́жен
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
безце́нен
mający ogromną wartość

bezceremonialny adj
безцеремонен
nie robiący ceremonii, nie zwracający uwagi na ogólnie przyjęte zwyczaje lub formy towarzyskie

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
арогантен
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
бездомен
taki, który nie ma domu

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
безсърдечен
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek

bezdyskusyjny adj
безспорен
niepodlegający dyskusji

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
бездетен
niemający dzieci, potomstwa

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
безграни́чен
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzeszny adj
безгрешен
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezideowo adv
безидейно
w sposób bezideowy

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
безименен
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
безкористен
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarność n
безнаказа́ност
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkarny adj
безнаказан
taki, który uchodzi bez kary

bezkompromisowo adv
безкомпромисно
w sposób bezkompromisowy

bezkrwawy adj
безкръвен
taki, który obywa się bez rozlewu krwi

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
безкритично
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
безкритичен
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu

bezkręgowiec n
безгръбначен
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezmierny adj
безмерен
ogromny tak, że aż niemożliwy do zmierzenia

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
безмесен
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
инфинити́в
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezokolicznikowy adj
инфинитивен
(gramatyka) związany z bezokolicznikem, dotyczący bezokolicznika

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
безличен
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezpartyjny adj
безпартиен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych

bezpański adj
безстопанствен
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
безопа́сност
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
бушо́н
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
безопасен
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
необоснован
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
безплатен
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłodność n
безплодие
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
безпомощност
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji;

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
безработица
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
безработен
bez pracy, bez zajęcia

bezrogi adj
шут
(zoologia, zoologiczny) nie mający rogów

bezrolny adj
безземен
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
безрък
niemający rąk

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
безсъние
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezskuteczny adj
безрезултатен
nieprzynoszący żadnego z oczekiwanych skutków

bezsporny adj
безспорен
taki, który nie budzi wątpliwości

bezstronność n
безпристрастност
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny

bezterminowy adj
безсрочен
niemający wyznaczonej daty zakończenia

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
небрежен
nie mający trosk, zmartwień

bezwodny adj
безводен
pozbawiony wody, wilgoci

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
безсрамен
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów
taki, który świadczy o braku skromności

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
безми́лостен
okrutny, pozbawiony współczucia

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
беззъб
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
бе́жов
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
биатлон
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
бял чай
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

białawy bʲjaˈwavɨ adj
белезникав
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
белтък
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

białogwardyjski adj
белогвардейски
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z białą gwardią (stronnictwem białych podczas rosyjskiej wojny domowej)

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
белоруски
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białowłosy adj
белокос
taki, który ma białe włosy

biały ˈbʲjawɨ adj
бял
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
библиография
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

bibliograficzny adj
библиографичен библиографски
związany z bibliografią

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
библиотека
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;

bibliotekarski adj
библиотекарски
związany z osobą lub zawodem bibliotekarza

biblistyka n
библеистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
попивателна
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;

bicz bʲiʧ̑ n
бич
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
биде́
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

bieda ˈbʲjɛda n
бедност
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
беден
taki, któremu brakuje środków do życia

bieg bʲjɛk n
бя́гане
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
бягане
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa

biegun ˈbʲjɛɡũn n
по́люс
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
диария
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biel bʲjɛl n
бяло
biały kolor;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
бельо́
odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
винителен
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
паси́вен
(gramatyka) związany ze stroną bierną
niewykazujący inicjatywy

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
конфирма́ция
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
бигамия
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bikini bʲiˈcĩɲi n
бики́ни
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bilard ˈbʲilart n
билярд
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;
pokryty suknem stół z bandami przystosowanydo gry w bilard (1.1);

bilet ˈbʲilɛt n
билет
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
трилио́н
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
билирубин
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
билокация
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bingo ˈbʲĩŋɡɔ n
бинго
rodzaj gry hazardowej

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
биохимия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
бедро́
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
биогра́фия
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
биографически
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
биолог
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
биология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
молекулярна биология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

bionika n
бионика
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
биоразнообразие
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji;

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
бисексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biskup ˈbʲiskup n
епископ владика
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

bitwa ˈbʲitfa n
битка сражение
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biurko ˈbʲjurkɔ n
бюро
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
бюро
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;
forma działalności administracyjnej polegająca na zbieraniu, opracowywaniu i przekazywaniu informacji
forma działalności usługowej polegająca na zbieraniu i sprzedaży informacji

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
туристическа агенция
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
бюрокра́ция
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biust bʲjust n
бюст
popiersie

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
сутиен
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
бисмут би́смут
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

bizon ˈbʲizɔ̃n n
бизон
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
бижута
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blady ˈbladɨ adj
блед
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie

blaszka ˈblaʃka n
ламела
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu;

bliski ˈblʲisʲci adj
близък
taki, który jest w niewielkiej odległości
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić

blisko ˈblʲiskɔ adv
близо
w niewielkiej odległości

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
бли́зост
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
близнак
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blog blɔk n
блог
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
блогосфера
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blok blɔk n
блокада
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
блок
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
zeszyt, notes z kartkami większego formatu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
rodzaj budynku wielopiętrowego; (zobacz) blok mieszkalny

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
жили́щен блок
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy;

blond blɔ̃nt adj
рус
o włosach jasny, płowy

bluszcz bluʃʧ̑ n
бръшлян
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
богохулствам
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
щъркел
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
белият щъркел
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku (1.1)
бял щъркел
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
черен щъркел
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bod bɔt n
бод
(informatyka, informatyczny) jednostka prędkości transmisji sygnału;

bodhićitta n
бодхичита
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bogaty bɔˈɡatɨ adj
богат
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś

bogini bɔˈɟĩɲi n
богиня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego

bohater bɔˈxatɛr n
герой
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
герои́ня
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
героичен
postępujący jak bohater
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
героизъм
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
цапотене
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
борий бо́рий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

bojar n
боля́р
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
боязлив
(książkowy) wyrażający strach, bojaźń; wystraszony, nieśmiały, niepewny
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojkot ˈbɔjkɔt n
бойкот
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
бойкотирам
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojler ˈbɔjlɛr n
бо́йлер
zbiornik do podgrzewania wody

bokeh n
боке
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boks bɔks n
бокс
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
боксер
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
боля
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
скръбен
pełen boleści

bom bɔ̃m n
гик
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu;

bomba ˈbɔ̃mba n
бомба
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
ядрена бомба
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
бомбардирам
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bonapartyzm n
бонапартизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonsai n
бонзай
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

boom n
бум
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej

bor bɔr n
бор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
обикновена манатарка
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borsuk ˈbɔrsuk n
язовец
(zoologia, zoologiczny) Meles, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

bosak ˈbɔsak n
ка̀нджа
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

boski ˈbɔsʲci adj
боже́ствен
właściwy bogu, bóstwu

bosman ˈbɔsmãn n
бо́цман
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek;

botanika bɔˈtãɲika n
ботаника
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
ботулизъм
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
буйабес
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

bozon ˈbɔzɔ̃n n
бозон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bożodrzew gruczołowaty n
айлант
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
коледен
związany z Bożym Narodzeniem

bractwo n
бра́тство
grono znających się osób

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
аменорея
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

bramka ˈbrãmka n
врата
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
вратар
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
гри́вна
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãn͇ʒa n
отрасъл
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

brat brat n
брат
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

braterski braˈtɛrsʲci adj
братски
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
бра́тство
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
братоубийство
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

brew brɛf n
вежда
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
молитвеник
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Брексит
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
преминавам
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
брада
zarost na brodzie (1.1)
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupionych przed wlotem do ula, wyglądem przypominające brodę (1.2)

brodaty brɔˈdatɨ adj
брада́т
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
папила
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze
брадавица
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
бо́зка
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec pławny ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ ˈpwavnɨ n
малък зеленокрак водобегач
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

brokuł ˈbrɔkuw n
броколи
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;

brom brɔ̃m n
бром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

brona ˈbrɔ̃na n
бра́на
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
браня́
odpierać atak

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
бранувам
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

browar ˈbrɔvar n
пивова́рна
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
оръжие
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
огнестре́лно оръ̀жие
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
мръсотия
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudny ˈbrudnɨ adj
мръсен
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

bruk bruk n
паваж
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukiew ˈbrucɛf n
брюква
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brutto ˈbrutːɔ adv
брутен
bez potrąceń

bruzda n
бразда́
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

brydż brɨʧ̑ n
бридж
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
британски
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

brzeg bʒɛk n
бряг
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
бреме
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
звук
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzmieć bʒmʲjɛ̇ʨ̑ v
звуча́
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
праскова
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc brzoskwini (1.1)

brzoza ˈbʒɔza n
бреза
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych;

brzuch bʒux n
корем
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
гро́зен
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
грозно патенце
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzęczyk ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɨk n
зу́мер
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)

bród brut n
брод
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
бронз
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
кафяв
mający kolor brązu;

buda ˈbuda n
кучешка колиба
schronienie dla psa

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
будистки
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
будизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budzik ˈbuʥ̑ik n
буди́лник
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budżet ˈbuḍʒɛt n
бюджет
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

buk buk n
бук
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych;

bukszpan ˈbukʃpãn n
чемшѝр
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
бушприт
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

buldog ˈbuldɔk n
булдо́г
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

bulwa ˈbulva n
клу́бен
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bumerang n
бумеранг
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bungalow n
бунгало
(budownictwo) jednokondygnacyjny, podmiejski dom mieszkalny, z werandami;

bunt bũnt n
бунт
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

burak ˈburak n
цвекло
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
захарно цвекло
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak ćwikłowy n
червено цвекло
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
кмет
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burnus ˈburnus n
бурнус
rodzaj wierzchniego wełnianego okrycia z kapturem i bez rękawów noszonego przez Arabów i przez oddziały spahisów

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
кехлибар
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
кехлибарен
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burza ˈbuʒa n
бу́ря
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
брейнсторминг
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
пясъчна буря
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
буржоазия
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
буржоазен
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

but but n
обувка
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
бутан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
бутилка
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
български
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
български български език
język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
хлебче
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bydło ˈbɨdwɔ n
гове́до
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
бик
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp.

być bɨʨ̑ v
съм
istnieć; trwać
charakteryzować się jakąś cechą
należeć do jakiejś organizacji
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań
uczestniczyć w czymś
znajdować się w jakimś miejscu

być może
може би
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

były ˈbɨwɨ adj
бивш
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bóbr bupr̥ n
бобър
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

ból bul n
болка
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

bóstwo ˈbustfɔ n
божество́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów

bąk bɔ̃ŋk n
ко́нска муха́
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;
голям воден бик
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie;
пумпал
rodzaj wirującej zabawki;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
барабан
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
бия барабан
grać na bębnie

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
извънбрачен
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
прося
żarliwie, usilnie prosić

błazen ˈbwazɛ̃n n
шегобиец
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
благодат
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławiony n
благословен
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
благосла́вям
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
блаже́нство
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona ˈbwɔ̃na n
ципа
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
тъпанче
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
девствена ципа
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
лигавица
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
ястреб блатар
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
калник
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
кал
mieszanina ziemi i wody;

błysk bwɨsk n
блясване
nagłe, krótkie światło

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
мълния
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błąd bwɔ̃nt n
грешка
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznafʧ̑ɨ n
когнитивно отклонение
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
омагьо́сан кръг
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania

cal ʦ̑al n
инч дюйм
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

car ʦ̑ar n
цар
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
царица
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casting n
ка́стинг
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
доста
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę

całkowanie n
интегриране
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek

całodobowy adj
целодневен
trwający całą dobę

całoroczny adj
целогодишен
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
целувам
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś

całun n
плащеница
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
цял
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
jedyny, wyłączny

cebula ʦ̑ɛˈbula n
лук
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z rośliny (1.1)

cebulka n
лу́ковица
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych

cecha ˈʦ̑ɛxa n
отличителна черта
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
ке́дър
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
тухла
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
цейлонски
(historia, historyczny, historycznie) związany z historycznym Cejlonem (obecnie Sri Lanka)
związany z wyspą Cejlon

cekin n
пайети
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;

cel ʦ̑ɛl n
цел
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
целта́ оправда́ва сре́дствата
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
клетка
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
безбра́чие
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
целулит
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
митничар
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celofanowy adj
целофанен
zrobiony z celofanu

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
дателен
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;

celownikowy adj
дателен
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
келтски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloidowy adj
целулоиден
zrobiony z celuloidu

celulozowy adj
целулозен
związany z celulozą, dotyczący celulozy, wykonany z celulozy

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
циме́нт
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementowanie n
циментиране
zalewanie cementem

cementować v
циментирам
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
цена́
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
ценоразпис
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami
(handel, handlowy) spis usług wraz z opłatami za nie

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
ценен
mający dużą wartość

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
кенота́ф
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cent ʦ̑ɛ̃nt n
цент
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
кентавър
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centrala ʦ̑ɛ̃nˈtrala n
централа
główna siedziba jakiejś firmy lub instytucji

centralizacja n
централизация
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku

centralizowanie n
централизиране
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dokonywanie centralizacji

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
централен
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
център
środkowa część czegoś
główna, zwykle środkowa część miasta

centrum handlowe n
търго́вски це́нтър
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
сантиме́тър
miara długości; jedna setna metra;

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
цензу́ра
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cenzurowanie n
цензуриране
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym

cep ʦ̑ɛp n
цеп
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer ʦ̑ɛr n
церий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

cera ˈʦ̑ɛra n
тен
skóra na powierzchni twarzy
wygląd cery (1.1)

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
керамичен
wykonany z ceramiki
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
керамика
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

cerkiew ˈʦ̑ɛrʲcɛf n
църква
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego lub greckokatolickiego (unickiego)

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
кърпя репризирам
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
докуме́нт
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
император
najwyższy stopień monarchiczny;

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
пикочен канал
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cez ʦ̑ɛs n
цезий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chaczapuri n
хачапу́ри
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chan xãn n
кан хан
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu

chaos ˈxaɔs n
хаос
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
безсистемен
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
характер
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
характерен
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska

charakterystyka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
характеристика
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

charyzmatyczny adj
харизматичен
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chata ˈxata n
колиба
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chałwa ˈxawva n
халва
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
алчност
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chemia ˈxɛ̃mʲja n
химия
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
химически
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
химик
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
химиотерапия
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chiaroscuro n
светлосянка
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
чилийски
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
химера
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera;
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego

chinina xʲĩˈɲĩna n
хинин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chirurg ˈxʲirurk n
хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
хирургия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Не се сърди, човече
gra planszowa dla 2-4 osób;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
китайски
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
китайски
język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
хляб
pieczywo z mąki, wody i drożdży;

chlew xlɛf n
кочина
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
хлор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
хлорофи́л
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
хлороформ
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chmiel xmʲjɛl n
хмел
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1)

chmura ˈxmura n
облак
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
черпа́к
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
въпреки че
robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego

chodnik ˈxɔdʲɲik n
тротоар
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
коледна елха
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholera xɔˈlɛra n
холе́ра
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
xолестерол
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
хамстер хомяк
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae;

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
хореография
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
болест
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
болест на Паркинсон
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba psychiczna n
психично разстройство
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba wysokościowa n
височинна болест
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
боледувам
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
хърватски
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chory ˈxɔrɨ adj
бо́лен
dotknięty chorobą

chowany xɔˈvãnɨ n
криеница
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
хъ̀ркам
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
хром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
хромозома
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chronicznie adv
хронично
w sposób chroniczny

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
дълготраен
(medycyna, medyczny) długotrwały

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
хронология
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
хронологически
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chrzan xʃãn n
хрян
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
купел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzcić v
кръщавам
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością

chrzest xʃɛst n
кръщение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
християнин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijanka ˌxʃɛɕʨ̑iˈjãnka n
християнка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
християнски
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
Християнство християнство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
хрущял
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
бръмбар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena

chudy ˈxudɨ adj
мъ̀ршав
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
кур хуй
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chuligan n
хулиган
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

chuligański adj
хулигански
związany z chuliganami, dotyczący chuliganów, taki jak chuligan

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
носна кърпа
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
носна кърпичка
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
забрадка
okrycie głowy

chutor n
ху́тор
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy
(historia, historyczny, historycznie) przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
освен ако
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chytry ˈxɨtrɨ adj
кова́рен
podstępny, przebiegły

chór xur n
хор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
близкородствено размножаване
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
с радост
z chęcią, z ochotą

chłoniak n
лимфома
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłopak ˈxwɔpak n
момче
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
dziecko płci męskiej

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
момче
młody człowiek płci męskiej

chłód xwut n
хлад
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
те́сен
o ubraniu: zbyt mały lub wąski

ciasto ˈʨ̑astɔ n
сладкиш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
тесто
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
тяло
organizm ludzki lub zwierzęcy

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
небесно тяло
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
ти́хите води́ са на́й-дълбо́ки
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
ти́хо
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
тих
o małej głośności
spokojny

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
нахут
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
нахут
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
течност
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
курио́з
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
любозна́телност
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
любопитен
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
плътски
dotyczący ciała i cielesności

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
теле́
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

ciemiernik ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
кукуряк
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemna materia n
тъ̀мна мате́рия
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnowłosy ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
тъмнокос
mający ciemne włosy

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
тъ̀мен
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
тънък
mający niewielki przekrój poprzeczny

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
топло
powodując wzrost lub przynajmniej utrzymanie temperatury

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
топлина
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
топъл
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
страдание
długotrwały lub silny ból

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
търпе́ние
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
търпели́в
niezrażający się czekaniem

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
бодил
ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
тетрев
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
сянка
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
проли́в
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
леля
siostra matki
siostra ojca
w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka

cios ʨ̑ɔs n
бивна
(zoologia, zoologiczny) siekacz słonia

cipa ˈʨ̑ipa n
путка пичка
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cirrus n
перест облак
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chury pierzastej piętra wysokiego – biała w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;

cis ʦ̑is ʨ̑is n
тис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisza przed burzą n
затишие пред буря
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
тегля
wlec, przesuwać za sobą

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
непрекъснат
nieustanny, ciągle trwający

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
ре́жа
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
бременност
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

cięciwa n
хо́рда
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa dowolne punkty krzywej lub powierzchni, który nie ma innych punktów wspólnych z daną krzywą czy powierzchnią
тетива́
linka łącząca końce łuku albo kuszy

ciężarna ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarna n
бременна жена
kobieta w ciąży

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
бре́мен
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
камион
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
тежък
nieprzyjemny, trudny
те́жък
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
наля́гане
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;
presja, nacisk

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
гробище
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
добродетел
dodatnia cecha moralna

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
какво
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ty nie powiesz
не ду̀май!
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
всекидневен
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
нещо
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
кресчендо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku

croissant n
кроаса́н
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

cud ʦ̑ut n
чудо
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
чужденец
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
чужденка
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
развра́тнича
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
кавички
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
захар
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
бонбо́н
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
тиквичка
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
диабе́т
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

curry n
къ̀ри
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cyberkultura n
киберкултура
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernetyka n
кибернетика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
цифра
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
цифров
związany z cyframi

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
пура
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
цигански
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjanek n
цианид
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
цианкалий
silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cykada ʦ̑ɨˈkada n
жътвар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
цикъл
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cyklicznie adv
циклично
w sposób cykliczny

cykliczny adj
цикличен
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
циклон
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
циклотимия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
цикория
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
цилиндър
(technologia, technika, techniczny) cześć maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
цимбал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
калай
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynaderka ˌʦ̑ɨ̃naˈdɛrka n
бъбреци
(zdrobniale) cynadra (nerka zwierzęca)

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
канела
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynicznie adv
цинично
w sposób cyniczny

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
цинк
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
кипарис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych;

cyrk ʦ̑ɨrk n
цирк
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
пергел
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
цирконий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkowy ʦ̑ɨrˈkɔvɨ adj
цирков
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
циркулация
obieg zamknięty

cyrkulowanie n
циркулиране
krążenie czegoś w jakimś obiegu

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
а́збука
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylicki adj
кири́лски
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
резервоар
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
duży pojemnik do magazynowania wody

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
цитадела
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
цита́т
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytoplazma n
цитоплазма
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytowanie ˌʦ̑ɨtɔˈvãɲɛ n
цитиране
(rzeczownik odczasownikowy) od: cytować

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
цитирам
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈʦ̑ɨtra n
цитра
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrusowy ˌʦ̑ɨtruˈsɔvɨ adj
цитрусов
związany z cytrusem

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
цитрин
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
лимон
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytyzyna n
цитизин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
цивилизация
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
граждански
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
циви́лен
nie należący do wojska

czaban n
чобан
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów

czajka ˈʧ̑ajka n
калу́герица
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
чайник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapka ˈʧ̑apka n
шапка
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
ча́пла
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
черна дупка
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
че́рен чай
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
синя боровинка
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
че́рна ма́гия
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
касис
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;

czarna skrzynka n
че́рна кути́я
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna śmierć n
черна смърт
(medycyna, medyczny) (historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ idiom
черно злато
ropa naftowa

czarnowron ʧ̑arˈnɔvrɔ̃n n
черна врана
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek średniego ptaka z rodziny krukowatych;

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
челебитка
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
черен че́рен
mający najciemniejszy możliwy kolor

czarodziejka n
фея
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarodziejski adj
вълшебен
związany z czarowaniem lub czarodziejem

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
вещица
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czary ˈʧ̑arɨ n
вълшебство́
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
време
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
мина́ло вре́ме
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
бъдеще
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
сега́шно вре́ме
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
времето е пари
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
понякога
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
списание
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
пространство-време
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
глагол
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
непрехо́ден глаго́л
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
пре́хо́ден глаго́л
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
временен
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
череп
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie

czat n
чат
(informatyka, informatyczny) internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
поклонник
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czeczeński adj
чече́нски
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
чече́нски
język czeczeński

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
пикел
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
чакам
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
шоколад
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
шоколадов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
калфа
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
челеста
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

czepek pływacki n
плувна шапка
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czepiec ˈʧ̑ɛpʲjɛʦ̑ n
мрежа
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
песеки́ня
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1)

czerep ˈʧ̑ɛrɛp n
череп
(anatomia, anatomiczny) czaszka

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
череша
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
юни
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
червен
kolor czerwony

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
червен картон
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
червен касис
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
червен
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
червен гигант
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
черно
czarny kolor
czarny strój/ubiór

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
реша
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
чешки
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
чешки
język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
здравей здравейте здрасти
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
хълцане
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
чесън
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czołg ʧ̑ɔwk n
танк
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
чело
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czubrica n
чубрица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (Satureja montana);

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
бдителен
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czuwaski n
чувашки
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuć ʧ̑uʨ̑ v
чувствам
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
четвъртък
czwarty dzień tygodnia

czworościan n
тетраедър
(matematyka, matematyczny) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czy ʧ̑ɨ conjunction
дали́
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czyj ʧ̑ɨj pronoun
чий
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyn ʧ̑ɨ̃n n
де́йствие
działanie, postępek, akt;

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
фактор
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie

czynny ˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
акти́вен
funkcjonujący, uruchomiony
skłonny do działania, aktywny
wykonujący jakąś czynność

czyrak n
цирей
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystek ˈʧ̑ɨstɛk n
цистус
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

czystka ˈʧ̑ɨstka n
чи́стка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
непоро́чност
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
чист
pozbawiony brudu

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
че́тене
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu odczytywany jako (1.4)
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
чета
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
читалня
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
читател
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
чисти́лище
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
чистя
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
чу̀брица
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
молекула
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu;

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
части́ца
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
често
(zobacz) częsty

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
тахикардия
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
честота́
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
чест
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
части́чен
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
част
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
част на ре́чта
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
член
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
(anatomia, anatomiczny) penis;

członkostwo n
чле́нство
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

człowieczeństwo n
човечност
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki
bycie człowiekiem

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
човек
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
ktoś, jakaś osoba

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
човек за човека вълк
ludzie nie są sobie życzliwi

człowiek śniegu n
йети
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach

córka ˈʦ̑urka n
дъщеря
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cło ʦ̑wɔ n
митница
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
покрив
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

daktyl ˈdaktɨl n
фурма
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daleko daˈlɛkɔ adv
дале́ч
w znacznej odległości

dalia ˈdalʲja n
гергина
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
далматин
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dandys ˈdãndɨs n
конте
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dane ˈdãnɛ n
да́нни
informacje na temat jakiejś osoby
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach

danie ˈdãɲɛ n
блюдо ястие
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

darbuka n
тарамбука
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

darmowy darˈmɔvɨ adj
безплатен
dany za darmo, bezpłatny

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
дармщадтий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowizna n
дарение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne przekazanie czegoś dobrowolnie i bezpłatnie

darwinizm n
дарвинизъм
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

data ˈdata n
вре́ме
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datek n
дан
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne

dawka ˈdafka n
до́за
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

debiut ˈdɛbʲjut n
дебют
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

decentralizacja n
децентрализация
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
решавам
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decymetr n
дециметър
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
реше́ние
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie

dedukcja n
дедукция
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
дефети́зъм
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
дефини́ция
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
дефлация
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

defloracja n
дефлорация
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
боготворене
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deistyczny adj
деистичен деистически
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
деизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekagram n
декаграм
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa dziesięciu gramom

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
обезглавяване
ucięcie głowy;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
деколонизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
делега́ция
wyjazd w sprawach służbowych

delegat dɛˈlɛɡat n
делега́т
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delfin ˈdɛlfʲĩn n
делфин
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delta ˈdɛlta n
де́лта
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
демаго́г
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
демагогия
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demograficzny adj
демографски
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
демокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
демокра́т
zwolennik demokracji

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
демократичен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
демоничен
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

demonizować ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
демонизирам
wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
демоноло́гия
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstraʦ̑ʲja n
демонстра́ция
czynność pokazywania czegoś

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
дендрология
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
зъболекар
(zobacz) stomatolog;

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
департамент
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

depilować v
обезкосмявам
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
депортиране
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

depresja dɛˈprɛsʲja n
депресия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
дрян
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
дерматолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
де́рвиш
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

deser ˈdɛsɛr n
десерт
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deska ˈdɛska n
дъска́
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny
płaski kawałek drewna;

deska do prasowania n
дъска за гладене
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
армату́рно табло́
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
скейтборд
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

despota dɛsˈpɔta n
де́спот
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
деспотизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destalinizacja n
десталинизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
разрушителен
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
дестилация
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
дъжд
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

detektyw dɛˈtɛktɨf n
разузнавач
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
детонатор
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

deuter ˈdɛwtɛr n
деуте́рий
izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
девалвация
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dezaprobata ˌdɛzaprɔˈbata n
неодобрение
negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

dezerter n
беглец
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezinformacja n
дезинформация
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
дезодора́нт
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
дезинфекция
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
виенското колело
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabeł ˈdʲjabɛw n
дявол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
диадема
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
диагности́чен
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagram ˈdʲjaɡrãm n
диагра́ма
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
дя́кон
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem świeceń prezbiteratu;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
диалект
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektologia n
диалектоло́гия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dializa n
диализа
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
диалог
rozmowa dwóch osób

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
диамант елмаз
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
епархия
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

dielektryk dʲjɛˈlɛktrɨk n
изолатор
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

dieta ˈdʲjɛta n
дие́та
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
диетичен
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
диноза́вър
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
диод
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dla dla preposition
за
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
защо
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
защо
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dmuchawa n
вентилатор
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
вея
wypuszczać powietrze z ust

dno dnɔ n
дъно́
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

do dɔ preposition
до
…określający końcowy punkt w czasie

do góry adv
нагоре
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
довиждане
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doberman dɔˈbɛrmãn n
доберман
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
лека нощ
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobry ˈdɔbrɨ adj
добър
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
добър вечер
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈʨ̑ãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
пътят към ада е покрит с добри намерения
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
добре́
przyjemnie
w należyty sposób

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
благодарен съм
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dochód ˈdɔxut n
доход
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu;

dodatek dɔˈdatɛk n
доба́вка
coś dodanego, dodatkowego

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
допълнителен
dodany do istniejącej wcześniej reszty
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
nieplanowany
pomocniczy

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
прибавяне
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od: dodawać

dodo ˈdɔdɔ n
додо
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dog dɔk n
дог
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;

dogmat n
до́гма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości

dogmatyzm n
догматизъм
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodny adj
удо́бен
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
доя
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy
(przenośnie, przenośnia) zabierać, wyłudzać od kogoś pieniądze

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
свърше́н
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła

doktor ˈdɔktɔr n
лекар
(potocznie, potoczny) lekarz
stopień naukowy;

doktorski dɔkˈtɔrsʲci adj
докторски
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
доктрина
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
документ
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
накъде́
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
накъде
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
точно
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
точност
cecha tego, co dokładne

dolar ˈdɔlar n
долар
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolina dɔˈlʲĩna n
долина
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
долмен
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
долнолужишки
związany z Łużycami Dolnymi lub Dolnołużyczanami

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
доломит
(geologia, geologiczny) skała osadowa, zbudowana głównie z tego minerału;
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
къща дом
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
къща
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
дом къща
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym

dom towarowy n
универса́лен магази́н
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep;

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
имение
(historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze;

dominacja ˌdɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
господство
(książkowy) przeważanie, panowanie nad czymś

domostwo n
жилище
dom mieszkalny wraz z towarzyszącymi zabudowaniami

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
домашно приготвен
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
домашен
związany z domem, dotyczący domu

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
саксия
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
роди́телен
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
допълне́ние
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopływ ˈdɔpwɨf n
прито́к
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

doradca n
съветник
osoba udzielająca porad

dorożka dɔˈrɔʃka n
файтон
lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki

dorsz dɔrʃ n
тре́ска
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
водосборен басейн
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
съвършен
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostarczać dɔˈstarʧ̑aʨ̑ v
доставям
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
достатъчно
w wystarczającym stopniu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
достигам стигам
dosięgać do czegoś
заразявам се с прихващам хващам
nabawiać się czegoś, chorować
получавам придобивам
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostać ˈdɔstaʨ̑ v
получа придобия
aspekt dokonany od: dostawać

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
сановник
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
достъп
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
достижимост
łatwość zdobycia tego

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
наличен
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
допра
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dowód ˈdɔvut n
доказателство
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
ли́чна ка́рта
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
команди́р
osoba kierująca grupą wojskowych;

dośrodkowy adj
центростремителен
skierowany do środka

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
опит преживяване
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
о́питен
mający doświadczenie

dożylny adj
интравенозен
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

drabina draˈbʲĩna n
стълба
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
драгун
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dramaturg drãˈmaturk n
драматург
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie

dramatyczny adj
драматичен
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
небостъргач
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
хи́щник
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drastyczny adj
драстичен
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności

dred n
расти
kosmyk włosów splecione w strąk

drednot ˈdrɛdnɔt n
дредноут
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

drelich ˈdrɛlʲix n
габардин
(włókiennictwo) mocna tkanina używana do produkcji odzieży roboczej i pokrowców

dreszcz drɛʃʧ̑ n
тръпка
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
дървен
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
дърво
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drink drʲĩŋk n
питие́
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp.

drobne ˈdrɔbnɛ n
ресто
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobnolistny adj
дребнолист дребнолистен
(botanika, botaniczny) posiadający drobne liście

droga ˈdrɔɡa n
път
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
път пътуване
podróżowanie
маршрут път
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
пътят към Голгота
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
драг скъп
bliski uczuciowo
скъп
posiadający wysoką cenę

drogocenny adj
драгоценен
taki, który ma dużą wartość materialną

drozd drɔst n
дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd śpiewak n
поен дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;

droździk ˈdrɔʑʥ̑ik n
беловежд дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
квас
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
друид
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

drukarka druˈkarka n
принтер
urządzenie służące do drukowania

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
печа́там
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drumla ˈdrũmla n
дръмбой
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
жи́ца
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
бодли́ва тел
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
дрямка
krótki sen, przespanie się

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
дърво
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
родословно дърво
graf przedstawiający koligacje rodzinne

drzeworyt n
ксилография
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
врата
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

drób drup n
птица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso drobiu (1.1)
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dróżka ˈdruʃka n
коридор
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drżeć drʒɛʨ̑ v
треперя
trząść się, drgać, dygotać

dualizm n
дуализъм
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje

dubn dupn̥ n
дубний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
душа
dusza ludzka
фантом призрак
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
дух
umysł, myśli ludzkie

duchowieństwo n
духове́нство
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

dudek ˈdudɛk n
папуняк
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
гайдар
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach

duet ˈdu<sup>w</sup>ɛt n
дуе́т
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy

duma ˈdũma n
го́рдост
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumny ˈdũmnɨ adj
горд
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

dupa ˈdupa n
гъз задник
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
задник
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dur dur n
тиф
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;

durszlak ˈdurʃlak n
гевгир
dziurkowana miska do odcedzania

dusić ˈduɕiʨ̑ v
задушавам
podrażniać drogi oddechowe

dusza ˈduʃa n
душа душа́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
затруднено дишане
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duński ˈdũj̃sʲci adj
датски
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
датски
język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
много
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
голям
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
гара
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
двуцифрен
składający się z dwóch cyfr

dwudniowy dvuˈdʲɲɔvɨ adj
двудневен
trwający dwa dni

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
двуезичен
o człowieku: mówiący w dwóch językach

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
двоето́чие
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukółka dvuˈkuwka n
двуколка
(przestarzałe, przestarzały) pojazd konny na dwóch kołach

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
двойственост
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
двуличен
postępujący według zasad podwójnej moralności

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
дванадесетопръстник
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunożny dvũˈnɔʒnɨ adj
двукра́к
wykonywany dwiema nogami

dwupłat ˈdvupwat n
биплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
ъглополовяща
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwutlenek n
диоксид
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
въглероден диоксид
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwór dvur n
двор
siedziba władcy

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
дихотомия
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć
para przeciwstawnych pojęć lub dwie części pewnej klasy przedmiotów

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
дифтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
ди́кция
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
дикто́вка
(szkolnictwo, szkolny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
диктатор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

dyktatura n
диктатура
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktować v
командвам
mówić lub odczytywać tekst komuś, by go zapisał

dylemat n
диле́ма
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyletant dɨˈlɛtãnt n
дилетант
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
дилижанс
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
дим пушек
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
дина́мика
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
динами́т
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
династия
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynastyczny adj
династичен
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
тиква
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
диплома
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
дипломация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomatycznie adv
дипломатично
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyptyk ˈdɨptɨk n
диптих
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz
(sztuka) dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba

dyrektywa n
директи́ва
wskazówka co do postępowania

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
диригент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
дисципли́на
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
rygorystyczne zasady postępowania

dyscyplinarny adj
дисциплинарен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

dysfagia n
дисфагия
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
дисфория
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysgrafia dɨzˈɡrafʲja n
дисграфия
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania;

dysharmonia n
дисхармония
brak harmonii zestawionych elementów

dysk dɨsk n
диск
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
твърд диск
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
диске́та
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
дискретен
zachowujący tajemnice i taktowny

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
дискриминация
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
дискриминирам
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskusja dɨsˈkusʲja n
дискусия обсъждане
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
дислексия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
раздаване
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

dysproz ˈdɨsprɔs n
диспросий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
антиутопия
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;

dystymia n
дистимия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dywan ˈdɨvãn n
килим
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywersja n
отвли́чане
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
дивидент
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
дизентерия
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dziadek ˈʥ̑adɛk n
дядо прадядо
ojciec ojca
ojciec matki

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
орешарка
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
акти́вност
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
действам
aktywnie uczestniczyć, pracować

działo ˈʥ̑awɔ n
топ
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm;

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
детски
właściwy dziecku, taki jak u dziecka
инфантилен
zachowujący się jak dziecko

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
бебешки
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
детство
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
дете
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
наследственост
(rzeczownik odczasownikowy) od: dziedziczyć

dziedziczny adj
наследствен
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
населдявам
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
интервал на съществуване
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;
о́бласт
sfera czyjejś aktywności

dziekan n
декан
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy;
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów;
(szkolnictwo, szkolny) kierownik wydziału uczelni;
najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
деле́ние
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielna n
делимо
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica czerwonych latarni n
квартал на червените фенери
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
дели́тел
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
ежедневник
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
журналистика
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
журналист
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierżawca n
арендатор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

dziesięciobój n
десетобой
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciokąt n
десетоъгъ̀лник
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach (kątach wewnętrznych)

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
десетилетие
okres dziesięciu lat

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
десетичен
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
ло̀пѐн
(botanika, botaniczny) Verbascum liczący około 360 gatunków rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych;

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
момиче
młoda, niezamężna kobieta

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
девойка
dziecko płci żeńskiej

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
момичешки
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
де́вственица
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
девственост
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewierz ˈʥ̑ɛvʲjɛʃ n
девер
(staropolski)/(książkowy) brat męża; (zobacz) też dziewierz w Encyklopedii staropolskiej

dziewięcioletni ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
деветгодишен
mający dziewięć lat
trwający dziewięć lat

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
ден
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
добро утро добър ден
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzik ʥ̑ik n
глиган
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
див
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
птицечовка
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzioborożec ˌʥ̑ɔbɔˈrɔʒɛʦ̑ n
пти́ца-носоро́г
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
днес
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dziupla ˈʥ̑upla n
хралупа
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈʥ̑ura n
дупка
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa
дупка ду́пка
otwór powstały wskutek uszkodzenia

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʧ̑ n
перфоратор за офис
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
странен
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
човка клюн
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
нос
przednia część kadłuba statku;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
венец
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
черен кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
голям пъстър кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
зелен кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
малък пъстър кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
благодара
składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
благодаря мерси
…wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
благодаря́ мно́го
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
камбана
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
звън
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
звънтя
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
глокеншпил
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
камбанария
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dąb dɔ̃mp n
дъб
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
ко̀рков дъб
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dąbrowa n
дъбрава
las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dłoń dwɔ̃ɲ n
длан
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

długi ˈdwuɟi adj
дълъг
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas

długo ˈdwuɡɔ adv
дълго
przez, na znaczny czas

długoletni adj
дългогодишен
trwający wiele lat

długometrażowy adj
дългометражен
o filmie przekraczający 55 minut projekcji

długopis dwuˈɡɔpʲis n
химикалка
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
дължина́
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

dłuto ˈdwutɔ n
длето
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
звук
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
дъждовен червей
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
благородник
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
джиха́д
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
муджахидин
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżin n
джин
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

dżinn ʤ̑ʲĩn n
джин
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżonka n
джонка
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżul ʤ̑ul n
джа́ул
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
чума
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
джунгла
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ебонит
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
е́хо
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ехолалия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
обикновена гага
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edycja n
издание тираж
wydanie, publikacja

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
парников ефект
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efektywność n
ефективност
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
еднодневен
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny

egalitaryzm n
егалитаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egejski adj
егейски
dotyczący Morza Egejskiego

egida ɛˈɟida n
Егида
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
египетски
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
египтолог
specjalista w dziedzinie egiptologii

egocentryzm n
егоцентри́зъм
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
егоизъм
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
самомнение, егоцентричност
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
изпит
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzegeta n
тълкувател
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
екзекуция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego
wykonanie wyroku śmierci

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
брой
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzotycznie adv
екзотично
w sposób egzotyczny

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
екзотичен
(fizyka, fizyczny) o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany
o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
екзистенциализъм
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
айнщайний айнштайний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulat n
еякулат
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
еклиптика
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
екология
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
икономичен
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
екосистема
fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
екра́н
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
określona część interfejsu graficznego wyświetlona w danej chwili na ekranie urządzenia elektronicznego
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

ekscentryczność n
ексцентричност
(matematyka, matematyczny) jeden z parametrów krzywej stożkowej;

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
ексцентричен
dziwaczny, odbiegający od normy

ekshumacja n
ексхумация
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
ексхуми́рам
wydobywać pochowane zwłoki

ekskluzywny ˌɛkskluˈzɨvnɨ adj
отли́чен
elegancki lub luksusowy
odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu
przeznaczony dla ograniczonej liczby osób

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
отлъчване от църквата
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
отлъчвам от църквата
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
разширение
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze
zajmowanie przez państwo, cesarstwo nowych terytoriów

ekspert ˈɛkspɛrt n
експерт
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
експеримент
przeprowadzenie zjawiska w celach badawczych;

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
експериментален
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie
innowacyjny; taki, który wprowadza jako pierwszy coś nowego
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

eksploatacja n
експлоатация
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
експлодирам
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
експлозия
rozerwanie się z hukiem;

eksportowy ˌɛkspɔrˈtɔvɨ adj
експортен
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący eksportu, przeznaczony do sprzedaży za granicę

ekspresjonistyczny adj
експресионистичен
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
експресиони́зъм
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
изразителен експресивен
odznaczający się siłą wyrazu

ekstaza ɛkˈstaza n
екста́з
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstensywnie adv
екстензивно
w sposób ekstensywny

ekstrakt n
екстракт
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
разточителство
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
екстравага́нтен
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
екстремен
krańcowy, skrajny

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
екстремизъм
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekwiwalent n
еквивалент
rzecz, która jest równa innej wartością

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
елега́нтност
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
елегантен
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elektrochemiczny adj
електрохимичен електрохимически
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
електрон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
електроника
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
електроцентрала
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
електричество
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny
(potocznie, potoczny) sztuczne światło otrzymywane z prądu elektrycznego

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
електри́чески
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
електротехник
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
елемент
część składowa

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
елемента́рен
podstawowy, najprostszy

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
а́збучник
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elf ɛlf n
елф
istota fantastyczna;

elipsa ɛˈlʲipsa n
елипса
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elokwencja n
красноречие
umiejętność pięknego wysławiania się

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
емба́рго
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

embrionalny adj
ембрионален
(biologia, biologiczny) zarodkowy

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
пенсия
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
емиграция
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigracyjny adj
емигрантски
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
емигрирам
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

emir ˈɛ̃mʲir n
емир
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
емират
(administracja) terytorium podległe władzy emira

emisariusz n
емисар
tajny wysłannik polityczny

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
емо́ция
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
съпричастие
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
емпиризъм
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
ему
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
енциклопедия
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

endemiczny adj
ендемичен
występujący tylko na określonym obszarze

endometrioza n
ендометриоза
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
ене́ргия
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
активен
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
анклав
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

enologiczny adj
енологичен
dotyczący enologii, winoznawstwa

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
енталпия
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
въодушевле́ние
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
ензим
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
еоцен
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu
(geologia, geologiczny) środkowy oddział paleogenu

epicentrum n
епицентър
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
епиде́мия
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
епидемичен
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odnoszący się do epidemii

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
епикурейство
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
надгробен надпис
(literacko) utwór literacki ku czci zmarłego
епитафия
inskrypcja nagrobna;

epokowy adj
епохален
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
епоним
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epopeja n
епопе́я
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki;

era ˈɛra n
е́ра
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;
ера
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
палеозойската ера
(zobacz) paleozoik

erb ɛrp n
ербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

ergofobia n
ергофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
еротичен
dotyczący erotyki, seksu

erotyka ɛˈrɔtɨka n
еротика
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erozja ɛˈrɔzʲja n
ерозия
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
ерудиция
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
изригване
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
есхатология
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

esej n
есе
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

esencja n
съ̀щност
istota, sedno

eskalacja n
ескала́ция
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

eskapizm n
ескапизъм
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
есперанто
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
естетичен
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
естетика
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
subiektywne kryteria piękna
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
Естонски
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
естонски
język urzędowy Estonii;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
естуа́р
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

etan ˈɛtãn n
ета́н
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
етанол
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

eter ˈɛtɛr n
ете́р
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

etiuda ɛˈtʲjuda n
етюд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
етнически
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnograficzny adj
етнографски
związany z etnografią

etycznie adv
етично
w sposób zgodny z etyką

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
етичен
zgodny z zasadami etyki
związany z etyką, dotyczący etyki

etyk n
етик
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie etyki

etyka ˈɛtɨka n
етика
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etykieta ˌɛtɨˈcɛta n
етике́т
zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
евфемизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

eukaliptus n
евкалипт
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eunuch ˈɛwnux n
евнух
mężczyzna z wyciętymi jądrami;

euro ˈɛwrɔ n
евро
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

europ ˈɛwrɔp n
евро́пий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
европеизация
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich

europeizowanie n
европеизиране
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich

europeizować v
европеизирам
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
европейски
dotyczący Europy

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
евтана́зия
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
евакуация
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
ева́нгелие
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewikcja n
изгонване
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
еволю́ция
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
(wojskowość, wojskowy) manewr zespołu okrętów
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś
trudna figura akrobatyczna, gimnastyczna bądź taneczna

fabryczny adj
фабричен
związany z fabryką

fabryka ˈfabrɨka n
фабрика завод
produkcyjny zakład przemysłowy

fagot ˈfaɡɔt n
фагот
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fair play n
честна игра
uczciwa rywalizacja w sporcie

fajansowy adj
фаянсов
zrobiony z fajansu

fajerwerk n
фойерве́рк
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
лула
przedmiot do palenia tytoniu;

fajny ˈfajnɨ adj
изящен
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fakt fakt n
факт
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoria n
фактория
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

faktura fakˈtura n
факту́ра
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

fakultatywny adj
факултативен
dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fala ˈfala n
вълна
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie

fallus ˈfalːus n
фалос
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
вълноло́м
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falset n
фалцет
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falstart n
фалстарт
(sport, sportowy) przewinienie polegające na przedwczesnym rozpoczęciu konkurencji

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
фалшификация
fałszerstwo, podrobienie czegoś

falsyfikat n
фалшификат
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

familiarny adj
фамилиа́рен
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach

fan fãn n
фен
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;

fanatyczka n
фанатичка
żarliwy zwolenniczka idei lub religii

fanatyczność n
фанатичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fanatyczne; cecha tych, którzy są fanatyczni

fanatyczny adj
фанатичен
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
фанатизъм
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
фантастичен
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
научна фантастика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

farad ˈfarat n
фарад
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
фараон
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
боя
mieszanina barwników służąca do malowania

farmaceutka ˌfarmaˈʦ̑ɛwtka n
фармацевтка
specjalistka w dziedzinie farmacji

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
фармацевтичен
związany z farmacją

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
фармакология
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
фармакологичен
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

fartuch ˈfartux n
прести́лка
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

fasada faˈsada n
фасада
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;

fasadowy adj
фасаден
(architektura, architektoniczny) związany z fasadą, dotyczący fasady

fascynacja n
очарование
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynujący adj
пленителен
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
фасоль боб
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fast food adj
бързо хранене
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)

fast food n
бързо хранене
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;

faszysta faˈʃɨsta n
фашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
фашистки
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
фашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalizm n
фатализъм
wiara w przeznaczenie

fatalny adj
фатален
niosący nieszczęście, pecha

fatamorgana n
фата моргана
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

faul fawl n
фаул
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

faulowanie n
фаулиране
(rzeczownik odczasownikowy) od: faulować

fawela faˈvɛla n
фавела
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faworyt n
фаворит
ktoś lubiany, faworyzowany

faza ˈfaza n
фа́за
miejsce, etap

fałsz fawʃ n
фалш
nieprawda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepoprawnie wykonany (zagrany/zaśpiewany) dźwięk

fałszerz n
фалшификатор
osoba, która coś fałszuje

fałszowanie n
фалшифициране
(rzeczownik odczasownikowy) od: fałszować

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
фалшифицирам
przedstawiać coś niezgodnie z prawdą

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
фалшиво
w sposób fałszywy

fałszywość fawˈʃɨvɔɕʨ̑ n
фалшивост
cecha tego, co jest fałszywe, niezgodne z prawdą

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
фалшив
sztuczny, podrobiony

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
федера́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federalny adj
федера́лен
dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

felga ˈfɛlɡa n
джанта
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

felinologia ˌfɛlʲĩnɔˈlɔɟja n
фелинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o kotach;

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
фелацио
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
фемини́зъм
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
фе́никс
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

fenkuł n
див копър
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z rośliny (1.1)

ferm fɛrm n
фе́рмий
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
фермиони
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

feudalizm n
феодализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
феодален
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fez fɛs n
фес
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
фиджийски
język urzędowy Fidżi,

figa ˈfʲiɡa n
смокиня
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
смокиня
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

fikcja n
измислица
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
въображаем
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

filantropia n
човеколюбие
bezinteresowne świadczenie pomocy

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
филателия
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
филигран
technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
филипика
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
чаша
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje

film fʲilm n
филм
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film grozy n
филм на ужасите
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
филология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filosemityzm n
филосемитизъм
postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej

filozof fʲiˈlɔzɔf n
философ
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) człowiek przemądrzały

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
философия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filtr fʲiltr̥ n
фи́лтър
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

finanse n
фина́нси
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansować v
финансирам
dostarczać finansów

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
паричен
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
финал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

fiolet n
виоле́тов
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
виолетов лилав
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.

fiord fʲjɔrt n
фиорд
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

firma ˈfʲirma n
фирма
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

fiskalny adj
фискален
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

fizjologia n
физиология
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
физически
dostępny zmysłom

fizyk ˈfʲizɨk n
физик
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
физика
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
фи́нски
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
фи́нски
ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
флаг знаме
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flanelowy adj
фланелен
wykonany z flaneli

flet flɛt n
флейта
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flirtować v
флиртувам
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flota ˈflɔta n
флот
zbiór jednostek pływających;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
флуор флуо́р
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fobia ˈfɔbʲja n
фо́бия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
тюлен
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

folia ˈfɔlʲja n
варак
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folklor ˈfɔlklɔr n
фолкло́р
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

fondue n
фондю
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
фоне́ма
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
фонетика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
фонтан
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

formalizm n
формали́зъм
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

forsa ˈfɔrsa n
мангизи
(potocznie, potoczny) pieniądze

forsycja n
златни звънчета
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

fort fɔrt n
форт
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

fortuna fɔrˈtũna n
съдба
los, szczególnie ten dobry
wielkie bogactwo

forum ˈfɔrũm n
свободна дискусия
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat

fory n
ава́нс
dobrowolne ograniczenie własnej przewagi nad przeciwnikiem, np. by skłonić go do rywalizacji

fosa ˈfɔsa n
ров
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
фосфор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
фосфат
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fotel ˈfɔtɛl n
фотьойл
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotogeniczny adj
фотогеничен
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
фотограф
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
фотография
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

foton ˈfɔtɔ̃n n
фото́н
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotosynteza n
фотосинтеза
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
френски
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
френски френски език
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

frans frãw̃s n
франций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fregata frɛˈɡata n
фрегата
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;
фрега̀та
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;

fresk frɛsk n
фреска
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
пор
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frezja ˈfrɛzʲja n
фрезия
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

front frɔ̃nt n
чело
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;

fronton n
фронтон
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fruktoza n
фруктоза плодова захар
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
фрустрация
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frytka ˈfrɨtka n
пържени картофи
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
фризьор
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzura frɨˈzura n
прическа
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
Фризийски
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
Фризийски
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

fuj interjection
пфу
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
фондация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
основа
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalizm n
фундаментализъм
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
функция
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funt fũnt n
ли́ра
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw
anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg;

futerał fuˈtɛraw n
футляр
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

futro ˈfutrɔ n
кожа
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
(krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu

futurologia n
футурология
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
футуризъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

fuzja ˈfuzʲja n
сливане
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
габардин
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gablota ɡaˈblɔta n
витрина
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
габонски
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gacek n
дългоух прилеп
(zoologia, zoologiczny) rodzaj wielkouchego nietoperza z obszarów Eurazji i Afryki;

gad ɡat n
влечуго
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
гадолиний
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadżet ˈɡaʤ̑ɛt n
джаджа
(książkowy) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;

gafa n
гаф
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gal ɡal n
галий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
галактичен
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
галактика
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galera ɡaˈlɛra n
галера
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
гале́рия
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galon ˈɡalɔ̃n n
галон
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;

galwanotechnika ˌɡalvãnɔˈtɛxʲɲika n
галванотехника
dział techniki zajmujący się teoretycznymi aspektami oraz praktycznymi metodami elektrolitycznego wytwarzania powłok na rozmaitych podłożach

gama ˈɡãma n
гама
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
глупак
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny

garaż ˈɡaraʃ n
гараж
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
гърбица
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
гърбица легнал полицай
wypukłość na jakimś przedmiocie

garbarz ˈɡarbaʃ n
дерач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbus ˈɡarbus n
бръмбар
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
гардеро́б
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
презирам
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
гърло фаринкс
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
гърлен
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła

garncarski adj
грънчарски
dotyczący garncarstwa albo garncarza

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
грънчар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garnek ˈɡarnɛk n
гърне тенджера
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
костю́м
(krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
гарнизон
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania (1.1)
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu

garść ɡarʲɕʨ̑ n
шепа
ilość mieszcząca się w garści (1.1)

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
вид
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaucho n
гаучо
południowoamerykański konny pasterz;

gawial n
гавиал
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
по́лска вра́на
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gaz ɡas n
газ
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
природен газ
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gazański adj
газки
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazeta ɡaˈzɛta n
вестник
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazowany adj
газиран
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
индийско орехче
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
о́чна я́бълка
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
клон
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
пожарогасител
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
кудкудякам
o kurze: wydawać głos

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
къде където
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
дру́гаде
do innego miejsca
w innym miejscu

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
не́йде
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości
w pewnym miejscu

gejsza ˈɡɛjʃa n
гейша
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
гейзер
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
гекон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gen ɡɛ̃n n
ген
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealogiczny adj
генеалогичен
związany z genealogią

generacja n
поколение
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
генерал
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
генерал-лейтенант
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
генерал-майор
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
генетичен
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genialny adj
гениален
wybitnie uzdolniony

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
ге́ний
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
землеме́р
osoba zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
геодезия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofizyka n
геофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
география
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
географски
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
геология
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometrija геометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
геоморфология
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

gepard ˈɡɛpart n
гепард
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

german ˈɡɛrmãn n
германий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
германистика
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
герма́нски
dotyczący Germanów lub Germanii

gest ɡɛst n
жест
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestykulacja n
жестикулация
ruchy rąk, które uwypuklają treść wypowiedzi, wykonywanie gestów

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
жестикулирам
ruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi

getto ˈɡɛtːɔ n
гето
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghul n
гул
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

giaur ɟawr n
гяур
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

gibelin n
гибелин
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;

gibon ˈɟibɔ̃n n
гибон
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

giełda ˈɟɛwda n
бо́рса
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigant ˈɟiɡãnt n
тита̀н
(zobacz) olbrzym

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
гигантски
ogromny, bardzo duży

gil ɟil n
червенушка
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
гимна́стика
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
гинеколог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
гинекология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
гинекологичен
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
гинекомастия
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gips ɟips n
гипс
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gitara ɟiˈtara n
кита́ра
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
електрическа китара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
китарист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
глациология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gleboznawstwo n
почвознание
(rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;

glin ɡlʲĩn n
алуминий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
глина
(geologia, geologiczny) skała osadowa;

gliniasty adj
глинест
zawierający dużo gliny

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
глобализация
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
глобално затопляне
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
сфери́чен
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

globus ˈɡlɔbus n
глобус
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
водора́сло
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

gloryfikować v
славя
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

glosariusz n
речник
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
глюкомер
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
глюкоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gmach ɡmax n
зда́ние
okazały budynek w którym znajduje się zwykle ważna instytucja

gmina ˈɡmʲĩna n
община
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
гнездо
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnida ˈɟɲida n
гни́да
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
гняв
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
замесвам
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrabiać (ciasto)

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
гномон
prosty zegar słoneczny

gnostycyzm n
гностицизъм
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu

gnu ɡnu n
гну
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

goblin ˈɡɔblʲĩn n
го́блин
(literacko) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gocki adj
готски
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
готски
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
час
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
полицейски час
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzinowy adj
на всеки час почасов часов
odnoszący się do godziny

gogle n
предпазни очила
okulary z oprawą ściśle przylegającą do twarzy, chroniących oczy przed wiatrem, deszczem, urazami;

gol ɡɔl n
гол
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golem ˈɡɔlɛ̃m n
голем
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
пищя́л
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
голф
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
бръсна
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
бръсна се
usuwać zarost samemu sobie

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
гондола
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;

gong ɡɔ̃ŋk n
гонг
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

gorset ˈɡɔrsɛt n
корсе́т
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
горила
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
горчив
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
горещ
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
треска
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
висока температура повишена температура температура
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
иконо́мика
całokształt działalności gospodarczej

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
домакин
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
варя
doprowadzać do wrzenia
готвя
przyrządzać ciepłą potrawę
варя
(o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia
готвя
(potocznie, potoczny) odczuwać dyskomfort i pocić się obficie z powodu gorąca

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
готов
skończony, wykonany

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
гълъб
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gościnność n
гостоприемство
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
гостоприемен
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
гост
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
карамфил
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

gra ɡra n
игра
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz

grab ɡrap n
габър
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grabarz ˈɡrabaʃ n
гробокопач гробар
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
гребло
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabieżca n
грабител
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

gracz ɡraʧ̑ n
играч плейър
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
град
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
градушка
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu powodujące znaczne straty materialne

graf ɡraf n
граф
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami;

grafen ˈɡrafɛ̃n n
графен
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;

grafit ˈɡrafʲit n
графит
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafologia n
графология
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafomania n
графомания
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

gram ɡrãm n
грам
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
граматик
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
граматика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

granat ˈɡrãnat n
нар
(spożywczy) owoc granatowca
граната ръчна бомба
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
нар
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
тъмносин
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
граница
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
гранича
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
грани́т
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

grappa ˈɡrapːa n
гра́па
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wódka z winogron (i ich pestek)

grasica n
тимус
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
поздравление
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulacje interjection
поздравле́ния
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
поздравление
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

grawerować v
гравирам
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
гравитация
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
гравитационен
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grać ɡraʨ̑ v
играя
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
гръцки
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
гръцки
język Greków i po części Cypryjczyków;

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
грейпфрут
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grekofil ɡrɛˈkɔfʲil n
гъркофил
(książkowy) zwolennik, wielbiciel kultury greckiej, języka greckiego; przyjaciel Greków

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
гробни́ца
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
грах
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
(spożywczy) strąki lub nasiona grochu (1.1)

grochowy adj
грахов
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch

grog ɡrɔk n
грог
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
рой
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
грозд
(potocznie, potoczny) kilka, kilkanaście niedużych owoców na wspólnej szypułce

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
сибирска белка хермелин
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych;

gros ɡrɔ ɡrɔs n
гроса
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki;

grosz ɡrɔʃ n
грош
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego;

grot ɡrɔt n
връх на стрела
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;

grota ˈɡrɔta n
пещера
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
странен
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

groźba ˈɡrɔʑba n
запла́ха
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
черешарка
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
дебелина
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
дебе́л
mający dużą grubość, średnicę
otyły
дебел
o odzieży: ciepły

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
жлеза
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju;

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
декември
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grupa ˈɡrupa n
гру́па
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie

grupa krwi n
кръвна група
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

gruszka ˈɡruʃka n
круша
(spożywczy) owoc gruszy;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
грузи́нски
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
грузински
język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
туберкулоза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryf ɡrɨf n
грифон
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
елда
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
гримаса
wykrzywienie twarzy

grypa ˈɡrɨpa n
грип
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
гризач
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
хапя
zatapiać w czymś zęby

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
гребен
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
грях
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
дрънку́лка
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
грешен
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
гъба
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
микоза
(potocznie, potoczny) grzybica, choroba wywoływana przez grzyby (1.1) pasożytnicze

grzybica n
микоза
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby

grzybowy adj
гъбен
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
грива
(książkowy) bujna czupryna
гри́ва
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
бретон
włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
гло́ба
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grób ɡrup n
гроб
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
гуано
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
губернатор
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernia n
губе́рния
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

guma ˈɡũma n
гу́ма
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
дъвка
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
гу́ма
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa;

guz ɡus n
издутина
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem

guzik ˈɡuʑik n
ко́пче
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
ГУЛАГ
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
гаранция
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
гватемалски
odnoszący się do państwa Gwatemala
odnoszący się do miasta Gwatemala

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
изнасилвам
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy
zmuszać do stosunku płciowego

gwałt ɡvawt n
изнасилване
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwelf n
гибелли
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
звезда
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda Dawida n
Давидова звезда
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwint n
резба́
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
свирка
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
пирон гво́здей
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gzyms ɡzɨ̃ms n
корни́з
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
планина
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
айсберг
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góralek n
даман
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnictwo n
минно дело
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górnik ˈɡurʲɲik n
миньор
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin

gówno ˈɡuvnɔ n
лайно
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
гъ̀ба
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
гъсеница
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
гъсо́к
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
гъсталак
gęste skupienie drzew lub krzewów

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
сива гъска
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
гъша кожа
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
гъст
(o włosach lub sierści) bujny
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie
(o płynach) skondensowany

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
гъска
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej (1.1)
гъска патка
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gładki ˈɡwatʲci adj
гла́дък
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲiʦ̑a n
глаголица
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głasnost ˈɡwasnɔst n
гла́сност
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głaz ɡwas n
балван
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;

głodnemu chleb na myśli ɡwɔdˈnɛ̃mu ˈxlɛp na‿ˈmɨɕlʲi proverb
гладна кокошка просо сънува
człowiek naturalnie kieruje swoje myśli i starania ku temu, czego mu najdotkliwiej brakuje

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
гла́ден
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
глас
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
dźwięk wydawany przez istoty żyjące

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
гласу́ване
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
гласу́вам
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
глава
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowa państwa n
държавен глава
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
кафявоглава потапница
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący;

głowonóg n
главоного
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
високоговори́тел
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
гръ́мък
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
глухоня́м
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchy ˈɡwuxɨ adj
глух
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupi ˈɡwupʲi adj
глупав
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupota ɡwuˈpɔta n
глу́пост
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuptak ˈɡwuptak n
бял рибояд
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
глухар
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głód ɡwut n
глад
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
глог
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główny ˈɡwuvnɨ adj
гла́вен
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
дълбо́к
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
дълбоко
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
дълбочина́
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habilitacja n
хабилитация
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habit ˈxabʲit n
монашеско облекло
ubiór zakonny;

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
приучване
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;

habsburski adj
хабсбургски
związany z Habsburgami, dotyczący dynastii Habsburgów

haczyk ˈxaʧ̑ɨk n
уловка
trudny do zauważenia podstęp lub problem

hafn xafn̥ n
хафний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
бродерия
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
бродирам
(rękodzieło, rękodzielniczy) (włókiennictwo) wyszywać igłą wzór na materiale

haggis n
дроб сарма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku

hagiografia n
агиография
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hajduk n
хайдутин
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz piechoty węgierskiej zorganizowanej w Polsce przez króla Stefana Batorego; oddziały hajduków stanowiły gwardię przyboczną władców Polski i hetmanów.

halabarda ˌxalaˈbarda n
алебарда
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halibut xaˈlʲibut n
камбала
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
халюцинация
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynacyjny adj
халюцинационен
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją

hamak ˈxãmak n
хамак
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburger xãmˈburɡɛr n
хамбургер ха́мбургер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hammam n
турска баня хамам
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
спирам
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
спирачка
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

handel ˈxãndɛl n
търго́вия търговия
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

hangar ˈxãŋɡar n
хангар
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haplotyp n
хаплотип
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

harakiri n
харакири
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha

harem ˈxarɛ̃m n
харем
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;

harfa ˈxarfa n
арфа
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
арфист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harpun ˈxarpũn n
харпу́н
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

has xas n
хасий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
хашиш
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
статия
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu

hau xaw interjection
бау джаф
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
гаубица
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hazard ˈxazart n
риск
(przenośnie, przenośnia) ryzyko

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
хазартджия
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
буен
powodujący hałas

heavy metal n
хе́ви ме́тъл
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek metalu (muzyki);

heban ˈxɛbãn n
абанос
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
абаносов
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
głęboko czarny lub bardzo ciemny

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
еврейски иврит
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
иврит еврейски
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonizm n
хедонизъм
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
хегемония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hektar ˈxɛktar n
хекта́р
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
хектолитър
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hel xɛl n
хелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helleński adj
древногръцки
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helota n
илот
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolnej w społeczeństwie Lacedemonu; stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

hematyt n
хематит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemofilia n
хемофилия
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
хемофобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

henna ˈxɛ̃nːa n
къна
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
хента́й
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
хепарин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

heraldyka n
хералдика
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
герб
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
ча́йна
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbata xɛrˈbata n
чай
napój, napar z suszu (1.2);
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3)

herc xɛrʦ̑ n
херц
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

herezjarcha n
ересиарх
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermafrodyta n
хермафродит
(biologia, biologiczny) osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

hermeneutyka n
херменевтика
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

heroiczny adj
героичен
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
хероин
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroizm n
героизъм
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

heterogeniczny adj
разнороден
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych
(chemia, chemiczny), (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

heterogenny adj
нееднороден хетирогенен
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
хетеросексуален
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
хе́тман
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;

heurystyczny adj
евристичен
związany z heurystyką; oparty na heurystyce

hełm xɛwm n
шлем
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
зюмбюл хиацинт
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
хиджа́б
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna zasada muzułmańskiego kobiecego i męskiego sposobu ubierania, ale także zachowywania się, zgodna z nakazem religijnej przyzwoitości, cnotliwości bądź skromności
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
хие́на
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
йера́рхия
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
йеро́глиф
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
хигие́на
dbanie o czystość ciała

higienicznie ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
хигиенично
w sposób higieniczny, zgodny z higieną

higieniczny adj
хигиеничен
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
хигроскопичност
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

hindi ˈxʲĩndʲi n
хи́нди
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
индуизъм
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
хипе́рбола
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hiperrzeczywistość n
хиперреалност
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
хиперсексуалност
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipnotyczny adj
хипнотичен
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą

hipnotyzować v
хипнотизирам
wprowadzać kogoś w hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
хипноза
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
хипоалергенна
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
хипохондрия
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipodrom n
хиподру́м
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
хипогликемия
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
двуличие лицемерие
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
хипопотам
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipotetyczny adj
хипотети́чен
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
хирзутизъм
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
истерия
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histologia n
хистология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

historia xʲiˈstɔrʲja n
история
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
философия на историята
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
истори́чески
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
историк
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
испански
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
испански
romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hobbit ˈxɔbbʲit n
хо́бит
(fantasy) (literacko) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
хо́би
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hodować xɔˈdɔvaʨ̑ v
отглеждам
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania

hokej ˈxɔkɛj n
хокей
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
холандски
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holm xɔlm n
холмий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
влекач
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
омар
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
хомеопатия
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
хомеостаза хомеостазис
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homiletyka n
омилетика
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
хомилия
tekst wygłoszonej (1.1)
w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
хомофо́бия
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów;

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
омоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
хомосексуалист
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualistka n
хомосексуалистка
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca popęd seksualny do innych kobiet

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
хомосексуализъм хомосексуалността
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
хомосексуа́лен
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
хондураски
odnoszący się do państwa Honduras

hongkoński adj
хонгконгски
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu

honor ˈxɔ̃nɔr n
чест
czyjeś poczucie godności

horda ˈxɔrda n
орда
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
хормо́н
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
хортензия
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
хоризонт
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzont zdarzeń n
хоризонт на събитията
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

horyzontalnie ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalʲɲɛ adv
хоризонтално
ukierunkowany w poziomie

horyzontalność n
хоризонталност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest horyzontalne; cecha tych, którzy są horyzontalni

hosanna interjection
осанна
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
хоспис
zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym

hostel n
хостел
tani hotel, o niższym standardzie

hostia ˈxɔstʲja n
нафора
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hotel ˈxɔtɛl n
хотел хоте́л
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hrabia ˈxrabʲja n
граф
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
графиня
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
графство
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
гривна
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huba ˈxuba n
праханова гъба
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus – grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik

humanista ˌxũmãˈɲista n
хуманист
przedstawiciel humanizmu

humanistyczny adj
хуманен
(filozofia, filozoficzny) traktujący człowieczeństwo jako najwyższą wartość

humanizm n
хумани́зъм
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

hummus n
хумус
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
хумор
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humorystycznie adv
хумористично
z humorem

humorystyczny adj
хумористичен
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

huragan xuˈraɡãn n
ураган
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurysa n
хурия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

hutnik ˈxutʲɲik n
стъклар
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty szkła formujący szkło

huśtawka xuɕˈtafka n
люлка
przyrząd do bujania dzieci;

hydrant ˈxɨdrãnt n
пожарен кран
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
воден
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulika n
хидравлика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
хидробиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
хидрология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hymn xɨ̃mn n
химн
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
и
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
и така нататък
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

ich ix pronoun
им
3. (osoba) lm

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ихтиология
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
идеален
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
идеа́л
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identyfikować v
идентифицирам
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest

ideolog n
идеолог
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
идеология
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

idiom ˈidʲjɔ̃m n
идио́м
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze
wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;

idiosynkrazja n
идиосинкразия
(psychologia, psychologiczny) czyjś indywidualny sposób spostrzegania, doświadczania i reakcji na pewną zwyczajną sytuację

ido ˈidɔ n
идо
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idol ˈidɔl n
идол
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

idylla n
идилия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
игнорирам
pomijać, nie zwracać uwagi

igła ˈiɡwa n
игла
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych

ikona iˈkɔ̃na n
изображение
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz symbolizująca jakieś zjawisko, podziwiana w danej branży
икона
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikra ˈikra n
хайвер
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
ко́лко
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
ко́лко
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
произведе́ние
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

ilościowy adj
количествен
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
количество
liczba określająca objętość lub masę;

iluzja n
илюзия
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
илюзорен
złudny, pozorny

imadło ĩˈmadwɔ n
менгеме
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imam ˈĩmãm n
имам
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbir ˈĩmbʲir n
джинджифил
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii;

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
прича́стие
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
имигра́ция
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
имигрант
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imię ˈĩmʲjɛ n
име
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp.;
imię (1.1) i nazwisko

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
имунитет
przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia n
имунология
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunoterapia n
имунотерапия
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

impala ĩmˈpala n
импала
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy;

impeachment n
импи́йчмънт
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
цар
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperialny adj
английски
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
импе́рия
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
изпълнение
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
внушителен
wzbudzający uznanie i zachwyt

importować v
внасям
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
безсилие
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;

impresjonista n
импресионист
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonizm n
импресионизъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

improwizacja n
імправізацыя
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
и́наче
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
въвеждане в длъжност
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie

ind ĩnt n
индий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
индиански
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
индоктринация
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
индонези́йски
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
индонези́йски
język urzędowy Indonezji

industrializacja n
индустриализа́ция
uprzemysłowienie

industrialny adj
индустриален
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
индиферентен
(książkowy) obojętny; taki, który ma bierny stosunek

indygo n
индиго
kolor ciemnobłękitny

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
индийски
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
пуйка
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualizm n
индивидуализъм
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
личен
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

infant ˈĩnfãnt n
инфант
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
заразяване
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
инфла́ция
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

infografika n
инфографика
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
информация
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
информатик
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
информатика
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
информирам
przekazywać wiadomość i objaśniać

infradźwięk n
инфразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

inhibitor ˌĩnxʲiˈbʲitɔr n
инхибитор
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

iniekcja n
инжекция
(medycyna, medyczny) zastrzyk

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
инквизиция
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

innowacja n
новаторство
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
друг
nie ten, jakiś odmienny

inspirować v
инспирирам
dostarczać natchnienia

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
инсталация
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość
(sztuka) przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów;
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów

instalator n
монтажник
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
музикален инструмент
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny

instrument muzyczny n
музика́лен инструме́нт
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
инстикт
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
инстинктивен
(przymiotnik) od: instynkt

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
институ́т
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
инсулин
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;

insynuacja n
инсинуация
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

intarsja ĩnˈtarsʲja n
интарзия
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
интеграция
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
интелект
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualizacja n
интелектуализация
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
интелект
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
интелигентен
odznaczający się inteligencją

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
интересен
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
интерфе́йс
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interferencja n
интерференция
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
интерли́нгва
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalizm n
интернационали́зъм
współpraca, solidarność międzynarodowa

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
вмешателство
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
интона́ция
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
книговезец
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

intryga ĩnˈtrɨɡa n
интрига
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
интуиция
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
интуитивен
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

intymność n
интимност
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter czegoś

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
интимен
mocno osobisty

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
инвалид
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwazyjny adj
агресивен
(ekologia, ekologiczny) dotyczący zasiedlania przez gatunki obce określonemu środowisku
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm
(wojskowość, wojskowy) dotyczący inwazji zbrojnej, związany z inwazją zbrojną

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
инвеститор
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
вложение
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
инжене́р
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
инженерство
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
иприт
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

irański iˈrãj̃sʲci adj
ирански
odnoszący się do państwa Iran

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
ирландски
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ирония
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
ироничен
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

iryd ˈirɨt n
иридий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
безпоко́я
denerwować się, wpadać w irytację

iskra ˈiskra n
искра́
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
ислям
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizm isˈlãmʲism̥ n
ислямизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
ислямофобия
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
ислямски
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
исла́ндски
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
исландски
język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
съществу́ване
wyodrębniona całość, istota, byt

istota iˈstɔta n
същина същност
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy
същество
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

iterb ˈitɛrp n
итербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
итрий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izba ˈizba n
ка́мара
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
до́лна ка́мара
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
го́рна ка́мара
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
изоглоса
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
изокоста
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izolować v
изолирам
pokrywać izolacją

izotop iˈzɔtɔp n
изотоп
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
израелски
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
отивам
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

ja ja personalPronoun
аз
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
ябълка
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc jabłoni

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
Ада́мова я́бълка
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
ябълката ябълка
drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
яхта
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
столова
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
годен за ядене
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jaggery n
необработена палмова захар
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach

jagnię ˈjäɟɲɛ n
агне
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
агнешко
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jagoda jaˈɡɔda n
зръ̀нце
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
ягуар
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
бъркани яйца
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajko ˈjäjkɔ n
яйце
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajnik ˈjäjɲik n
я́йчник
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
яйце
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajowodowy adj
яйцепроводен
(anatomia, anatomiczny) związany z jajowodem, dotyczący jajowodu

jak jak pronoun
как
…używany w pytaniach o sposób lub stan

jak grom z jasnego nieba ˈjaɡ ˈːrɔ̃m zʲ‿jasˈnɛɡɔ ˈɲɛba adv
като гръм от ясно небе
(przenośnie, przenośnia) niespodziewanie, szybko, nagle

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
как си
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jakościowy adj
качествен
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
ка́чество
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jamajski jãˈmajsʲci adj
ямайски
odnoszący się do państwa Jamajka
odnoszący się do wyspy Jamajka

jamnik ˈjãmʲɲik n
Дакел
(kynologia, kynologiczny) pies rasy (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

jamraj ˈjãmraj n
бандикут
(zoologia, zoologiczny) niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

japonistyka n
япони́стика
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
японски
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
японски
język używany w Japonii;

jard n
ярд
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmułka n
ермо́лка
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
къдраво зеле
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
иго
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
хомот
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;

jarzynowy adj
зеленчуков
związany z jarzynami, dotyczący jarzyn, przyrządzony z jarzyn

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
лещарка
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia (Bonasa bonasia), łowny ptak eurazjatycki zamieszkujący w gęstych starodrzewach;

jaskier ˈjasʲcɛr n
лютиче
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
пещера
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskółka jaˈskuwka n
лястовица
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
ясновидец
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowidzenie n
ясновидство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jaspis ˈjaspʲis n
яспис
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
ястреб
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
гущер
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jazz ʤ̑ɛs n
джаз
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jałmużna jawˈmuʒna n
мило́стиня
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
хвойна
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.;

jałówka jaˈwufka n
юница
(zoologia, zoologiczny) młoda, nieposiadająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
един едно
liczba 1

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
един за всички, всички за един
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jednomyślny adj
единодушен
bez różnic w przekonaniach

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
еднокра́к
mający jedną nogę

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
едноо́к
taki, który ma jedno oko

jednopłat n
моноплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednoroczny ˌjɛdnɔˈrɔʧ̑nɨ adj
едногодишен
mający lub trwający jeden rok

jednorodny adj
еднороден
mający identyczne cechy

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
еднорог
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednostka jɛdˈnɔstka n
едини́ца
część całości
określona wartość jakiejś wielkości

jednostka astronomiczna n
астрономическа единица
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostronny adj
едностра́нен
dokonywany przez jedną ze stron

jedwab ˈjɛdvap n
коприна
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
копринена пеперуда копринена буба
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabny szlak n
път на коприната
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
еди́нствен
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
храна
coś, co można jeść; żywność, pokarm
spożywanie pokarmu

jego ˈjɛɡɔ pronoun
негов
3. (osoba) lp, rodzaj męski
3. (osoba) lp, rodzaj nijaki

jej jɛ̇j pronoun
не́ин
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
елен
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito grube n
дебело черво
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
еленче
młody jeleń

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
бръмбар рогач
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
йеменски
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
име́л
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
kопринарка
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
йе́на
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jer jɛr n
планинска чинка
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
йерусалимски
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
есенен
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
есен
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
ясен
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
есетра
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
езеро
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
ям храня се
przyjmować pokarmy

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
езда́ч
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeździecki adj
конен
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa

jeździć ˈjɛ̇ʑʥ̑iʨ̑ v
яздя
poruszać się na grzbiecie konia

jeż jɛʃ n
таралеж
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
ако
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
мъначка
(zoologia, zoologiczny) Hystrix, duży gryzoń pokryty długimi kolcami;

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
къпина
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
идиш
język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
йод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodełka jɔˈdɛwka n
рибена кост
(włókiennictwo) rodzaj splotu tkaniny, przypominający układ igieł jodły

jodoform n
йодоформ
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodła ˈjɔdwa n
ела
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
йога
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
джогинг
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogurt ˈjɔɡurt n
йогурт кисело мляко
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
йон
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
йонизация
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
йоносферен
związany z jonosferą ziemską

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
йордански
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

joruba n
йору́ба
język używany przez Joruba;

joński adj
йонийски
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Jońskiego

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
юа́н
(jednostka monetarna) (potocznie, potoczny) waluta Chin;

jubiler juˈbʲilɛr n
бижутер
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
юбилей
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś
uroczystość dla uczczenia ważnej rocznicy

jubileuszowy adj
юбилеен
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
юдаи́зъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
юлиански
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

jura ˈjura n
юра
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurta ˈjurta n
юрта
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
жури́
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

jurysdykcja n
правосъдие
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw

juta ˈjuta n
юта
(botanika, botaniczny) Corchorus, roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
утре
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
утре
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
вече досега
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jąderko n
ядърце
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
тестис
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
ядрен
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkać v
заеквам
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały

jęczeć v
охкам
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
ечемик
(botanika, botaniczny) Hordeum L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion rośliny (1.1)
ечеми́к
(potocznie, potoczny) torbielowata infekcja powieki;
(rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1)

jętka ˈjɛ̃ntka n
еднодневка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

języczek n
мъже́ц
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
език
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie

język literacki n
книжовен език литературен език
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
чужд ези́к
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
майчин език роден език
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
ези́к за програми́ране
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język standardowy n
книжовен език литературен език стандартен език
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
езиковед езиковедка
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

kabaret kaˈbarɛt n
кабаре
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.;

kabina n
салон
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
кабрио
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabura n
кобур
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
махмурлук
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia), na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
патица
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
измислица
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kaczka krzyżówka n
дива патица
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
пато́к
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
кадаверин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadm katm̥ n
кадмий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
тамя́н
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
намо́рдник
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kajak ˈkajak n
каякът
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajdanki n
белезни́ци
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajuta kaˈjuta n
каюта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kakadu kaˈkadu n
какаду
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
кака́о
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca

kaktus ˈkaktus n
кактус
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
карфиол
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
колофо́н
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalambur n
каламбур
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo

kalander n
каландър
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
алабаш
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
калцит
(geologia, geologiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
калейдоскоп
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
инвали́д
człowiek dotknięty kalectwem
kobieta dotknięta kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
календар
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
календи
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim;

kalif ˈkalʲif n
хали́ф
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
халифат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
калифорний калифо́рний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
джобен калкулатор
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalokagatia n
калокагати́я
(filozofia, filozoficzny), w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym

kaloria kaˈlɔrʲja n
кало́рия
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;

kalosz ˈkalɔʃ n
гало́ш
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
хамелеон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;

kamelia n
камелия
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
kwiat rośliny (1.1)

kamerdyner n
иконом
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kamfora kãw̃ˈfɔra n
ка́мфора
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamieniarstwo ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲarstfɔ n
каменарство
(rzemiosło, rzemieślniczy) wydobycie i obróbka kamienia użytkowego oraz montaż elementów kamiennych

kamieniarz n
каменар
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamieniołom n
каменоло́мна
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
каменен
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
камък
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
крайъгълен камък
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś
kamień znajdujący się w węgle
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne

kampania n
кампа́ния
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampus ˈkãmpus n
ка́мпус
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
маскировка
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
канадски
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanapa kãˈnapa n
диван
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapka kãˈnapka n
са́ндвич
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1)składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
канарче
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
канарски
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanasta n
канаста
(termin karciany) rozgrywana dwoma pełnymi taliami gra karciana, w której celem jest zdobycie maksynmalnej ilości punktów przez wykładanie co najmniej trzech kart o takiej samej wartości

kanał ˈkãnaw n
кана́л
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
droga wysyłania i odbierania informacji

kanclerski adj
канцлерски
związany z kanclerzem, dotyczący kanclerza

kanclerz n
ка́нцлер
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandela kãnˈdɛla n
кандела
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandydatura n
кандидатура
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś

kangur ˈkãŋɡur n
кенгуру
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
ка́ня
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
канибализъм
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
горещници
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanister kãˈɲistɛr n
туба
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kanon ˈkãnɔ̃n n
канон
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione;
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie

kanonada n
канонада
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
канонерка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonizować v
канонизирам
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kantar n
оглавник
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj uproszczonej uzdy bez wędzidła

kaolin kaˈɔlʲĩn n
каолин
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapar ˈkapar n
каперсник
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapać ˈkapaʨ̑ v
капя
o cieczy spadać kroplami

kapelan n
капела́н
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelusz kaˈpɛluʃ n
шапка
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
шапкар
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
панто́фи
obuwie używane tylko w domu

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
капитализъм
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
капитан
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;

kapitał kaˈpʲitaw n
капита́л
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
параклис
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapral ˈkapral n
ефрейтор
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapsaicyna n
капсаицин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kaptur ˈkaptur n
качу́лка
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy

kapturka kapˈturka n
черноглаво коприварче
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych;

kapusta kaˈpusta n
зеле
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapłanka kapˈwãnka n
жри́ца
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną

kapłaństwo n
свеще́нство
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana

kapłon n
кастриран петел
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
смъртно наказание
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
пушка
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
картечница
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
карабина
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karafka kaˈrafka n
гара́фа
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karaka kaˈraka n
карака
(marynarka) typ dawnego statku transportowego;

karaluch kaˈralux n
хлебарка
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
карао́ке
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karat ˈkarat n
карат
dawna miara zawartości złota w stopach (czyste złoto miało 24 karaty);
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;

karate kaˈratɛ n
карате
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karawan n
катафалка
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
керва́н
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawela ˌkaraˈvɛla n
каравела
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karaś n
каракуда
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
артишок
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
кардамон
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1)

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
кардиология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardynalny adj
кардинален
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
кардинал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
кариатида
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

kariera karʲˈjɛra n
карие́ра
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kark kark n
врат
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karkołomny adj
главоломен
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku

karmazyn karˈmazɨ̃n n
пурпур
barwa intensywnie czerwona

karmazynowy adj
пурпурен
intensywnie czerwony

karmel ˈkarmɛl n
карамел
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
храня́
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karnawał karˈnavaw n
карнава́л
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnizm n
карнизъм
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
кари
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
каротиноид
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
шаран
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta SIM n
SIM карта
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
карта за игра
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
кредитна карта
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

kartka ˈkartka n
картичка
(potocznie, potoczny) karta pocztowa lub pocztówka
купон
bon towarowy na artykuły deficytowe
лист страница
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

karton ˈkartɔ̃n n
карто́н
gruby, sztywny papier

karuzela ˌkaruˈzɛla n
въртележка
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykaturalny ˌkarɨkatuˈralnɨ adj
карикатурен
mający cechy karykatury, przejaskrawiony, wyolbrzymiony

karykaturzysta n
карикатурист
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karzeł ˈkaʒɛw n
джу́дже
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

kaskada kaˈskada n
водопа́д
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;

kaspijski adj
каспийски
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasta ˈkasta n
каста
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
бокс
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastracja kaˈstraʦ̑ʲja n
кастрация
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
кастрирам
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
казино́
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
кашалот
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszel ˈkaʃɛl n
кашлица
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
кашлям
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszmir n
кашмир
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kasztan ˈkaʃtãn n
ке́стен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
див кестен
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
катализатор
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalog kaˈtalɔk n
каталог
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
spis zawartości biblioteki

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
каталонски
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
каталонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katapulta ˌkataˈpulta n
катапу́лт
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katarynka n
латерна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
катастро́фа
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
новопокръстен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu

katedra kaˈtɛdra n
катедрала
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
категория
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

katharewusa n
катаревуса
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

katiusza n
катюша
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich mobilnych (montowanych na samochodach ciężarowych) wyrzutni rakietowych, wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;

katoda kaˈtɔda n
като́д
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
католически
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
католицизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
католик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
гаранция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kaukaski kawˈkasʲci adj
кавка́зки
wywodzący się z Kaukazu

kaval ˈkaval n
кавал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach

kawa ˈkava n
кафе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ziarna rośliny (1.1), z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3)
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea

kawaler kaˈvalɛr n
рицар
(przestarzałe, przestarzały) rycerz
ерген
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty
mężczyzna, który otrzymał dany order

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
кафене
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
хайвер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
чавка
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazamata n
каземат
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn

kazanie kaˈzãɲɛ n
про́повед
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazirodztwo n
кръвосмеше́ние
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
проповедник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kał kaw n
изпражнение
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
мастилница
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
ло́ква
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
всеки
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
палец
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
кеба́пче
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

kefir ˈkɛfʲir n
кефи́р
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
келнер сервитьор
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
ке́лнерка
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
кенийски
odnoszący się do państwa Kenia

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
кхме́рски
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
кхме́рски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibuc ˈcibuʦ̑ n
кибуц
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
кихам
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
ки́хане
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kicz ciʧ̑ n
кич
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
кога
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kiepski ˈcɛpsʲci adj
безинтересен
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kier cɛr n
купа
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
водач
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
велосипедно кормило
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
направле́ние
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
джоб
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
отстъпка
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
джебчия
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieł cɛw n
кучешки зъб
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełbasa cɛwˈbasa n
на́деница
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kij cij n
пръчка
długi patyk;

kijanka ciˈjãnka n
попова лъжичка
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów;

kikut ˈcikut n
пън
resztka kończyny lub palca po amputacji

kilka ˈcilka indefinitePronoun
няколко
oznaczenie w sposób przybliżony ilości od trzech do dziewięciu

kilo- ˈcilɔ
кило-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilof ˈcilɔf n
кирка
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
килограм
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
киломе́тър
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
кимоно
tradycyjny strój japoński;

kindżał n
кинжал
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
кинематограф
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kino ˈcĩnɔ n
кино
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kiosk cɔsk n
бу́дка
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
кирги́зки
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
кирги́зки
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kita ˈcita n
опашка
puszysty ogon zwierzęcia

kiur cjur n
кю́рий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
киви
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
сифилис
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

klaka ˈklaka n
клакьори
opłacona przez artystę grupa osób, które za wynagrodzenie wyrażają zachwyt nad jego dziełem

klakson ˈklaksɔ̃n n
клаксон
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamerka klãˈmɛrka n
щи́пка
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura

klan klãn n
клан
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) nazwa zespołu w sportach elektronicznych;
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani;
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy

klarnet ˈklarnɛt n
кларинет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
кла̀са
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;
dobry styl
grupa dzieci w szkole
pewien zbiór spełniający dane kryteria
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu

klasy n
дама
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
класицизъм
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
класифика́ция
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.

klasyfikować v
класифицирам
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
манастир
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
манастирски
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka ˈklatka n
ка́фез
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
гръден кош гърди
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
клаустрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
клавеси́н
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
клавиатура
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków

klawisz ˈklavʲiʃ n
клавиш
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

kleik ˈklɛ<sup>j</sup>ik n
каша
potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom

kleisty adj
лепкав
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

klej klɛj n
лепило
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klejnot n
драгоце́нност
drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klerykalizm n
клерикализъм
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

kleszcz klɛʃʧ̑ n
къ́рлеж
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
клиент
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
клиенте́ла
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klif klʲif n
стръмна скала
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
кли́ка
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klimat ˈklʲĩmat n
кли́мат
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
климатик
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
климатик
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
клин
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klingoński adj
клингонски
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
клингонски
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

kliniczny adj
клиничен
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klon klɔ̃n n
клен явор
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klub klup n
клуб
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
но́щен клуб
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz kluʧ̑ n
ключ
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
френски гаечен ключ
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
ключов
podstawowy, najważniejszy

klątwa n
кле́тва
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów
życzenie komuś nieszczęścia

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
коленича
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
кимион
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku (1.1), pochodząca prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym
(spożywczy) przyprawa z nasion rośliny (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku

kminek ˈkmʲĩnɛk n
кимион
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie

knaga ˈknaɡa n
кнехт
okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających służące do unieruchamiania różnych lin olinowana ruchomego

koala kɔˈala n
коа́ла
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
коали́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
кобалт
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
женствен
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
жена
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
ко́бра
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobuz ˈkɔbus n
сокол орко
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

koc kɔʦ̑ n
одея́ло
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochanka kɔˈxãnka n
любо́вница
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
любим
taki, który jest darzony przez kogoś miłością

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
обичам оби́чам
odczuwać miłość do kogoś
оби́чам обичам
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

koci ˈkɔ.ʨ̑i possessiveAdjective
котешки
należący do kota

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
каза́н
duże naczynie metalowe z pokrywą
парен котел
urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody);

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
гвенон
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus niewielka afrykańska małpa;

kod kɔt n
код
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
баркод
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
по́щенски код
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
кофеин
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
когенерация
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

kogut ˈkɔɡut n
петел
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

koherencja n
съгласуваност
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
кохерентен
będący spójną całością

kohorta kɔˈxɔrta n
кохорта
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

kojot ˈkɔjɔt n
койо́т
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
кок
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
кокаин
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokarda kɔˈkarda n
па́нделка
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokietka n
кокетка
kobieta zalotna, starająca się podobać, wywrzeć wrażenie swym zachowaniem, strojem itp.

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
кокетирам
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokon n
какавида
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

koks kɔks n
кокс
stały produkt suchej destylacji węgla;

koktajl ˈkɔktajl n
коктейл
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
кокте́йл Мо́лотов
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
вечеря
ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
коляно
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;
завой
miejsce w którym koryto rzeki silnie zakręca

kolaż n
кола́ж
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolba ˈkɔlba n
ко́лба
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
приклад
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
ехидна
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
обица
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
бодил
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin
(zoologia, zoologiczny) twardy, ostry wyrostek na powierzchni ciała niektórych zwierząt
шип
wydłużony przedmiot lub część przedmiotu o zaostrzonym, kłującym końcu

kolej ˈkɔlɛj n
редуване
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku
железница
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejka kɔˈlɛjka n
опашка
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
колекционирам
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolektywizacja n
колективиза́ция
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
кориандър
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koliber kɔˈlʲibɛr n
колибри
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

koloid n
колоид
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
коло́ния
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonizacja n
колонизация
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
колониза́ция
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
колонизирам
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolor ˈkɔlɔr n
цвят
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
w kartach: symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

koloryzować ˌkɔlɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
разкрасявам
dodawać do narracji szczegóły w celu jej ubarwienia

kolos ˈkɔlɔs n
гигант
(książkowy) olbrzymi posąg

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
колоса́лен
bardzo duży; wielki

kolumna kɔˈlũmna n
колона
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
колонада
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
коледна песен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

koma ˈkɔ̃ma n
глава
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej

komar ˈkɔ̃mar n
комар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
комедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komediowy adj
комедиален
dotyczący komedii

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
коментар
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora
бележка
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
комента́тор
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy
osoba, która komentuje coś

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
коментирам
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
комерсиален
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
комета
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
комфортен
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komik ˈkɔ̃mʲik n
ко́мик
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
комикс
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
коми́н
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
ками́на
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
коминочистач
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
коми́сия
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
комитет
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komnata kɔ̃mˈnata n
стая в дворец
pomieszczenie mieszkalne w pałacu lub rezydencji, zwykle pełne przepychu;

komoda kɔ̃ˈmɔda n
скрин
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora kɔ̃ˈmɔra n
камера
wydzielone pomieszczenie

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
га́зова камера
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
рота
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;

kompas ˈkɔ̃mpas n
компас
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
компле́кс
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
компо́ст
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
компот
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
композитор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
компресиране
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
компроми́с
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
компютър
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego;

komputer osobisty n
персонален компютър
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komunia kɔ̃ˈmũɲja n
единение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament eucharystii;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
общуване
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
комунисти́чески
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
комунизъм комуни́зъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
клетка
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

komórkowy ˌkɔ̃murˈkɔvɨ adj
клетъчен
związany z komórką

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
конце́рт
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
кондензатор
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondominium ˌkɔ̃ndɔ̃ˈmʲĩɲũm n
съвмесрно управление
terytorium podlegające wspólnej władzy przynajmniej dwóch państw;

kondotier n
кондотиер
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
конду́ктор
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
градинарска лейка
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
конфедерация
związek, stowarzyszenie, unia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw;

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
конференция
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konfesjonał n
изповеда́лня
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiguracja n
конфигура́ция
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfiskata n
конфиска́ция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
конфискувам
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
конфитюр
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
конфликт
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności

konformizm n
конформизъм
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
конгре́с
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja
najwyższy organ niektórych organizacji

koniak ˈkɔ̃ɲak n
коньяк
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
детелина
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
край
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
необходимост
coś, czego nie można uniknąć

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
конюгация
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
конкордат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
наложница
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkurować v
съпернича съревновавам се
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
ко́нкурс
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
коно́п
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
единоду́шие
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
консервативен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
консервати́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
смайване
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
конституция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
конституционен
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
ко́нсул
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
консулство
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: godność konsula
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsumować v
консумирам
spożywać, jeść

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
консистенция
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
допир
zetknięcie się

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
конте́кст
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
съзерцание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
конте́йнер
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;

konto ˈkɔ̃ntɔ n
сме́тка
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
контрабас
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
власт
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
спо́рен
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
контраразузнаване
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontur ˈkɔ̃ntur n
очертание
linia, zarys kształtu

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
континент
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
продължение
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
продължа́вам
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konwój ˈkɔ̃nvuj n
конво́й
poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;

koordynacja n
координация
organizowanie i planowanie wspólnych działań

kopacz n
копач
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
ми́на
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
екскаватор
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
ритам
uderzać kogoś / coś nogą
вдълбавам
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

koper ˈkɔpɛr n
Копър
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
коперниций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

koperta kɔˈpɛrta n
плик
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
копие
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopuła kɔˈpuwa n
ку́пол
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
копитен
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
копи́то
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
кора
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką

koral ˈkɔral n
корали
(biologia, biologiczny) koralowiec
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny

kord kɔrt n
аборда́жна са́бя
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
корейски
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
корейски
język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
корк
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
задръ̀стване
(potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
корелация
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;
współzależność między dwoma lub więcej zjawiskami

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
кореспонденция
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
кореспондирам
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
тирбушон
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
голям корморан
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornet ˈkɔrnɛt n
корнет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sztywny, biały czepiec na głowie zakonnicy

koromysło n
кобилица
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
корона
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)

koronacja n
коронация
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronka kɔˈrɔ̃nka n
данте́ла
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici

koronować v
коронясвам
przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego

korsarz n
корсар
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pirat na usługach państwa;

kort kɔrt n
корт
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortyzol n
кортизол
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

korund ˈkɔrũnt n
корунд
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
кору́пция
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
корвета
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
коридо́р
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
корен
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
благоприятен
przynoszący korzyść
благотво́рен
sprzyjający

kos kɔs n
кос
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1)

kosa ˈkɔsa n
коса́
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
козметичен
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
козметика
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
козметика
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
космически
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
космодру́м
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
космология
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
космонавт
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
космополит
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
космополитен
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
костарикански
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostka ˈkɔstka n
глезен
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
перце
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała płytka, którą gra się na niektórych instrumentach strunowych
кокълче костица
(zdrobniale) od: kość
паве
nawierzchnia drogi z prostopadłościennych kamieni

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
куб на Рубик
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
мо́рга
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
ко́стен
związany z kością

kosz kɔʃ n
кофа за боклук кошче за боклук
pojemnik na odpady
кош кошница
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego

koszary kɔˈʃarɨ n
казарма
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze

koszerny adj
каше́р
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszmar ˈkɔʃmar n
кошмар
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszt kɔʃt n
разноски
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
ко́ствам
mieć jakąś cenę (także przenośnie)

koszula kɔˈʃula n
ри́за
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszyk ˈkɔʃɨk n
ко́шница
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
баскетбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
котка
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe;

kotek ˈkɔtɛk n
котенце коте
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotlet ˈkɔtlɛt n
котлет
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
ко́тва
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotylion n
котильон
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kowadło kɔˈvadwɔ n
накова́лня
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
ковач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

koza ˈkɔza n
коза
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
козя брадичка
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
дива коза
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

koziorożec n
козирог
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
же́ртвен козе́л
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
колхоз
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
колча́н
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
я́ка
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
колело
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

kołodziej kɔˈwɔʥ̑ɛ̇j n
майстор каруцар
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
приспивна песен
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

koń kɔ̃ɲ n
кон
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
ко́нска си́ла
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
завършвам
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

koński ˈkɔ̃j̃sʲci possessiveAdjective
конски
należący do konia

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
зарът е хвърлен
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
църква храм
(budownictwo) świątynia chrześcijańska;

kościół parafialny n
енорийска църква
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii;

kość kɔɕʨ̑ n
кост
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
зар
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) niewielki podzespół na płytce drukowanej

kość guziczna n
опашна кост
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
слонова кост
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
слоно́ва кост
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym

koźlę n
козле
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

krab krap n
рак
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

krach krax n
фалит
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
кражба
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
страна край
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
страна държава
państwo

krajowy kraˈjɔvɨ adj
местен
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju

kran krãn n
кран
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krata ˈkrata n
реше́тка
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli

krater ˈkratɛr n
кра́тер
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;

kratka ˈkratka n
шахматна шарка
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów

krawat ˈkravat n
вратовръзка
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
шивач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
ръб
(geometria) odcinek będący częścią wspólną dwóch ścian wielościanu lub powierzchni wielościennej;
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;
brzeg powierzchni, zwłaszcza ostry

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
бордю́р
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕʨ̑ v
крада
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
креациони́зъм
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreda ˈkrɛda n
кре́да
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
(szkolnictwo, szkolny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie

krem krɛ̃m n
крем
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
плажно мляко
krem do ochrony przed słońcem

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
кремация
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
кремато́риум
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreska ˈkrɛska n
тире́
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski
щрих
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa

kret krɛt n
къртица
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

krew krɛf n
кръв
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;

krewetka krɛˈvɛtka n
скари́да
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krocze n
перинеум
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
нарязвам
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
крачка
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
крокодил
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokosz barwierski n
шафранка
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych;

krokus ˈkrɔkus n
шафран
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1)

kromka ˈkrɔ̃mka n
филийка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kropka ˈkrɔpka n
точка
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
małe wypełnione kółko, plamka

kropla ˈkrɔpla n
капка
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

krosno ˈkrɔsnɔ n
тъка́чен стан
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
крава скот
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

krtań kr̥tãɲ n
ларинкс
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
трошлив чуплив
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
кръстоносен поход
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
разпятие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
гарван
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
покри́та арка́да
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
тече кръв
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawy adj
кървав
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
кръ́вно телце́
(biologia, biologiczny) komórka krwi

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
кръводарител
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiożerczość n
кръвожадност
cecha tego, kto krwiożerczy; cecha tego, co krwiożercze

krykiet ˈkrɨcɛt n
кри́кет
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
кримскота́тарски
odnoszący się do Tatarów krymskich

krypta ˈkrɨpta n
крипта
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptografia n
криптография
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptologia n
криптология
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
криптон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
криста́л
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
крите́рий
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyczny krɨˈtɨʧ̑nɨ adj
критичен
bardzo trudny, ciężki
znajdujący się w decydującej fazie
oparty na sumiennej, rzeczowej ocenie
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś

krytyk ˈkrɨtɨk n
критик
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytyka ˈkrɨtɨka n
кри́тика
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
критикувам
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
криза
zła sytuacja (trwająca dłużej)

krzak kʃak n
храст храсталак
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
силиций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
стол
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
ви́кам
mówić lub wołać bardzo głośno

krzywa ˈkʃɨva n
крива
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
клетвопрестъпничество
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
изкривен
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
кръст
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)

krzyżmo n
еле́й
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
кръстоносец
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
кръстословица
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
цар крал
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
цар на живо́тните
lew

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
кралство царство
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
кралски
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
заек
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
кралица царица
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem

krótki ˈkrutʲci adj
къс кратък
mający małą długość
къс
trwający niedługo

krótkotrwale adv
краткотрайно
w sposób krótkotrwały, na krótki czas

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
късогледство
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krążek ˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
ша́йба
(sport, sportowy) przedmiot, którym rozgrywa się hokej

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
крайцер
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręgle n
бо́улинг
(sport, sportowy) gra polegająca na strącaniu kulami ciężkich butelkowatych pionów;

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
гръбнак гръбначен стълб
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
гръбначен
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
ксенофобия
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobka n
ксенофобка
kobieta negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ксенон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
свещеник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
книга
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
готварска кни́га
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
книжен
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
дук
wysoki tytuł szlachecki

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
книжарница
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
счетоводител
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
кня́жество
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
княжество
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
дуке́са
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
принце́са
córka króla i/lub królowej
господарка
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
спъ̀тник
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;
луна
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
ксилофон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kto ktɔ interrogativePronoun
кой
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
кой
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
някой
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
кой
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie
който
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego

kubek ˈkubɛk n
чаша канче
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
кубизъм
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;

kuc kuʦ̑ n
по́ни
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kucać ˈkuʦ̑aʨ̑ v
приклякам
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach

kucharz ˈkuxaʃ n
готвач
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
пе́чка
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchnia ˈkuxʲɲa n
кухния кухня
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
кухня
komplet mebli kuchennych

kufel ˈkufɛl n
халба
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kukabura n
кукабура
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo;

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
царевица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
кукуригу
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
ку̀кувица
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
кълбо
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
патерица
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
гюле
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą;
куршум гюле
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
диво канарче
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków;

kult kult n
култ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kultowy adj
култов
związany z kultem, dotyczący kultu
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej

kultura kulˈtura n
култура
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kultywar kulˈtɨvar n
сорт
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kumaryna n
кумарин
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumys ˈkũmɨs n
куми́с
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
бя́лка
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kundel ˈkũndɛl n
пес
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
търго́вец
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupić ˈkupʲiʨ̑ v
купя
(zobacz) kupować

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
купувам
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kura ˈkura n
коко́шка
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
пиле
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z kurczaka (1.1)
większe kurczę (pisklę kury)

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
кюрдски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurhan ˈkurxãn n
курган
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kuriozalny ˌkurʲjɔˈzalnɨ adj
куриозен
wyjątkowo osobliwy, budzący zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kurkuma kurˈkũma n
куркума
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
курник
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
яребица
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurort ˈkurɔrt n
курорт
miejscowość wypoczynkowa

kurs kurs n
курс
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat

kursor ˈkursɔr n
курсор
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury

kurtka ˈkurtka n
куртка
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
заве́са
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurz kuʃ n
прах
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kusiciel n
изкусител
ten, kto kusi

kuskus ˈkuskus n
кускус
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kusza ˈkuʃa n
арбалет
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuter ˈkutɛr n
катер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;
(spożywczy) maszyna służąca do rozdrabniania i emulgowania mięsa wraz z dodatkami;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały statek rybacki o długości do ok. 25 metrów;

kułak n
кула́к
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuśnierz n
кожар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra

kuźnia ˈkuʑɲa n
ковачница
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie
warsztat kowala;

kwadrat ˈkfadrat n
квадрат
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
квадра́тен
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
квалифика́ция
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii

kwarantanna n
карантина
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfarʦ̑ n
кварц
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwark kfark n
кварк
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwas kfas n
киселина
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
акриловата киселина
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
азотна киселина
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas chlebowy n
квас
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
фолиева киселина
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
хиалуронова киселина
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
2-хидроксипропанова киселина
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
оцетна киселина
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
сярна киселина
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwasica n
ацидоза
(medycyna, medyczny) stan zwiększonej kwasowości krwi;

kwazar ˈkfazar n
кваза́р
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
кисел
mający cierpki smak
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu

kwestionariusz n
въпросник
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
цветарка
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty
(rolnictwo, rolniczy) kobieta, która hoduje kwiaty na sprzedaż

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
цветар
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni
hodowca kwiatów

kwiat kfʲjat n
цвят цвете
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
цвете
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część
цвете саксиен растение
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
съцве́тие
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
хвойнов дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
април
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
априлски
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
квинтесенция
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
цъфтя
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
кинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
къпя
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
ба́ня
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji
kąpanie kogoś, kąpanie się
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi

kąt kɔ̃nt n
ъ́гъл
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi
ъгъл
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian

kęs kɛ̃w̃s n
хапка
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
лъжа
świadomie mówić nieprawdę

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
лъжа
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłos kwɔs n
клас
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłusownictwo n
бракониерство
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłódka ˈkwutka n
катинар
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłótnia ˈkwutʲɲa n
дискусия
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

labilny laˈbʲilnɨ adj
неустойчив
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
лабиринт
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
лаборант
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
лаборатория
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

labrys ˈlabrɨs n
двойна брадва
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;

lada ˈlada n
гише́
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru

laguna laˈɡũna n
лагуна
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
лаик
ktoś niekompetentny

lakier ˈlacɛr n
лак
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
лак за нокти
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
лакирам
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
лакмус
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

laktaza lakˈtaza n
лактаза
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

laktoza lakˈtɔza n
лактоза
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
кукла
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lama ˈlãma n
ла́ма
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lament ˈlãmɛ̃nt n
вопъл
narzekanie, biadanie

lampa ˈlãmpa n
ла́мпа лампа
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
леопард
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
ланцет
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu

lantan ˈlãntãn n
лантан
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
лаоски
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
лапароскопия
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
лапис лазули
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

laptop ˈlaptɔp n
лаптоп
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
ла́рва
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

las las n
гора лес
gęste zbiorowisko drzew;

laser ˈlasɛr n
лазер
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
свирка
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) fellatio
мацка
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
пръчка
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu)
бастун
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;

lasostep n
лесостеп
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;

latarka laˈtarka n
джобно фенерче
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
фене́р
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
фар
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
хвърчило
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

lateks ˈlatɛks n
латекс
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

lato ˈlatɔ n
лято
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latryna laˈtrɨ̃na n
отходно място
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;

lawa ˈlava n
ла́ва
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
лавандула
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawina laˈvʲĩna n
лави́на
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lać laʨ̑ v
ле́я
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
летя
podróżować samolotem
przemieszczać się w powietrzu

lecytyna n
лецитин
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
лече́ние
(rzeczownik odczasownikowy) od: leczyć

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
лекувам
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

legalny lɛˈɡalnɨ adj
легален
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
леге́нда
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości

legion ˈlɛɟɔ̃n n
легио́н
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legwan n
игуана
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lej lɛj n
ле́я
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii
(jednostka monetarna) waluta Rumunii;

lejek n
фуния
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lekarka lɛˈkarka n
лекарка
(potocznie, potoczny) kobieta pracująca jako lekarz

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
лекарство
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
лекар доктор
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
игнорирам
nie przywiązywać do czegoś wagi
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania

lekceważący adj
непочтителен неучтив
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
уро́к
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą
jednostka zajęć dydaktycznych

lekki ˈlɛcːi adj
лека
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
лекоатлет
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyczny adj
лекоатлетически
związany z lekką atletyką, dotyczący lekkiej atletyki

leksem ˈlɛksɛ̃m n
лексе́ма
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksykon n
речник
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lektyka ˈlɛktɨka n
носи́лка
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
стадо
(publikatory) (pogardliwie) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca centrowy, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom

lemur ˈlɛ̃mur n
лемур
(mitologia rzymska) (zwykle lm) duch zmarłej osoby;
(zoologia, zoologiczny) Lemur, madagaskarska małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
лен
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
мързел
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
безде́лник
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
безделнича
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
лени́вец
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
мързелив
charakteryzujący się lenistwem

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
по-добре
nie powinno się (robić czegoś)

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
по-добре късно отколкото никога
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lesbijka lɛzˈbʲijka n
лесби́йка
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
лесби́йски
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

lesbofobia n
лесбофобия
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

less lɛs n
льос
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego;

leszcz lɛʃʧ̑ n
платика
(ichtiologia, ichtiologiczny) eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

leszy n
ле́сий
(mitologia słowiańska) demon lasu;

lew lɛf n
лев
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
лъв
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lewar n
крик
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
левица
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy

lewy ˈlɛvɨ adj
ляв
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
лесовъдство
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
лежа́
zachowywać pozycję poziomą

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
ливански
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
либерали́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
либера́лен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
nieuznający przymusu, tolerancyjny

libido lʲiˈbʲidɔ n
либидо
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
либийски
odnoszący się do Libii

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
лиценз
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

lichwa ˈlʲixfa n
Лихварство
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
число
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
атомен номер
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
ця́ло число́
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
мно́жествено число́
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
просто́ число́
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
еди́нствено число́
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba zespolona n
ко́мплексно число́
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste oraz i²=-1;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
числи́телно
(gramatyka) nazwa liczby

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
числи́тел
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
многоброен
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
броя
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

likier ˈlʲicɛr n
ликьо́р
słodki i mocny napój alkoholowy;

limit ˈlʲĩmʲit n
гра́ница
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
лимнология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

lin lʲĩn n
лин
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
въже
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

linia ˈlʲĩɲja n
ли́ния
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linie lotnicze n
авиокомпа́ния
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
лини́йка
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

lipa ˈlʲipa n
липа
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
юли
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
липа́н
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lis lʲis n
лисица
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie;

list lʲist n
писмо
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1)
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
отворено писмо
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
пощальон
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
ноември
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listwa ˈlʲistfa n
дъска
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby

lit lʲit n
литий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litera lʲiˈtɛra n
буква
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
литерату́рен
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
литература
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
лито́вски
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
литовски
bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
литография
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
милостив
pełen litości, mający litość

litr lʲitr̥ n
ли́тър
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
литургия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
богослужебен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

lizak ˈlʲizak n
близа́лка
twardy cukierek na patyku

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
ли́жа
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

liść lʲiɕʨ̑ n
лист
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
гле́тчер
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
ледоразбивач
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
сладолед
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
хладилник
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
логаритъм
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logika ˈlɔɟika n
логика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
локомоти́в
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokówka lɔˈkufka n
маша
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco
ро́лка
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów

lombard ˈlɔ̃mbart n
зало́жна къ̀ща
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lont lɔ̃nt n
фити́л
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
лоуренсий лавренций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lot lɔt n
летене
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu

loteria n
лотария
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotnik ˈlɔtʲɲik n
авиатор
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
летище
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
самолетоносач
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotos ˈlɔtɔs n
ло́тос
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

loża n
ложа
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

lub lup conjunction
или
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
девисил
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
ща
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
люцерна
(botanika, botaniczny) rodzaj jednorocznych lub dwuletnich bylin z rodziny bobowatych;

lud lut n
народ
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
населе́ние
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
геноцид
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowy luˈdɔvɨ adj
народен
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
човешки
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

lufa ˈlufa n
цев
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lukier ˈlucɛr n
глазура
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru;

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
лакриц
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
сладник
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luksus ˈluksus n
лукс
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

lumbago lũmˈbaɡɔ n
лумбаго
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

lupa ˈlupa n
лупа
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustracja n
лустрация
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp.

lustro ˈlustrɔ n
огледало
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
лутеранство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

lutet ˈlutɛt n
лутеций лютеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
лютня
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutnik n
лютиер
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
запоя́вам
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
поялник
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
февруари
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lwi lvʲi possessiveAdjective
лъвски
należący do lwa

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
лъвица
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
лед сладолед
(potocznie, potoczny) lodowisko
лед
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
приземяване
(rzeczownik odczasownikowy) od: lądować

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
приземявам се кацам
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

lęk lɛ̃ŋk n
фобия
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne

maca ˈmaʦ̑a n
маца́
płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
македо́нски
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
македо́нски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;
(językoznawstwo, językoznawczy) język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii;

machać ˈmaxaʨ̑ v
размахва
szybko, wahadłowo ruszać czymś

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
ма́тка
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
матрица
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia;

macocha maˈʦ̑ɔxa n
ма́щеха
żona ojca, ale nie matka

maczuga n
сопа
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

mafia ˈmafʲja n
ма́фия
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

magazyn maˈɡazɨ̃n n
склад
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magenta maˈɡɛ̃nta n
[[пу́рпурен]] цвят
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
магия
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magma ˈmaɡma n
магма
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
магни́т
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
магнитофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetyzm n
магнетизъм
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych
чар
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca

magnez ˈmaɡnɛs n
магнезий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnolia maɡˈnɔlʲja n
магнолия
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

mahajana ˌmaxaˈjãna n
Махаяна
(filozofia, filozoficzny) kierunek buddyzmu, wyodrębniony w pierwszym wieku p.n.e.;

mahometański adj
мохамеданин
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

maj maj n
май
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majonez maˈjɔ̃nɛs n
майонеза
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
майо́р
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

mak mak n
мак
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2)

makaron maˈkarɔ̃n n
макарони
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makijaż maˈcijaʃ n
грим гримиране
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
гримиране
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
конопарче
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makrela maˈkrɛla n
ску́мрия
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
максимален
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

malajski maˈlajsʲci adj
малайски
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
малайски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
малакология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malarz ˈmalaʃ n
художник
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku
(sztuka) artysta, który maluje obrazy

malina maˈlʲĩna n
малина
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinka maˈlʲĩnka n
смучка
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

maltański malˈtãj̃sʲci adj
малтийски
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

mamka ˈmãmka n
дойка
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mamut ˈmãmut n
маму́т
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandala mãnˈdala n
мандала
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
мандари́на
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce

mandaryński n
мандари́н
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandat ˈmãndat n
квитанция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

manga ˈmãŋɡa n
Манга
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
манган
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
ма́нго
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

mangusta mãŋˈɡusta n
мангу́ста
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

manicure n
маникюр
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk;

manierka n
манерка
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów;

manifestacja ˌmãɲifɛˈstaʦ̑ʲja n
манифестация
czynne publiczne wystąpienie dla wyrażenia swego stanowiska, protestu, sympatii, solidarności

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
манше́т
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

mantykora n
мантикора
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

maoizm n
маоизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
маорски
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
маорски
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
карта
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marathi n
маратхи
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maraton maˈratɔ̃n n
марато́н
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m

marchew ˈmarxɛf n
морков
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
маргарин
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
мергел
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
марихуа́на
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
марионетка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków

marketing n
маркетинг
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markiz n
маркиз
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
козирка́
daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
марксизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
мармалад
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
мрамор
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnieć v
отмалявам
tracić wartość, stawać się marnym

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
суета
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
марокански
odnoszący się do Maroka

marsz marʃ n
марш
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszałek marˈʃawɛk n
маршал
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
натюрмо́рт
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.

martwy ˈmartfɨ adj
мъртъв
taki, który umarł

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
военноморски сили
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
матрос
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
март
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
мечта́
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego
мечта
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
мечтая
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
ма́са
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
ма́са
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa molowa n
моларна маса
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
седеф
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masaż ˈmasaʃ n
масаж
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maska ˈmaska n
капак
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
ма́ска
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
мастектомия
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
мастурбация
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masyw ˈmasɨf n
масив
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

maszt maʃt n
ма́чта
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;

maszyna maˈʃɨ̃na n
машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
пи́шеща маши́на
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
шевна машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
машини́ст
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
самобръсначка
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

masło ˈmaswɔ n
масло
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
фъстъчено масло
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

mat mat n
мат
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
математик
osoba zajmująca się zawodowo matematyką

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
математика
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
матрак
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
мате́рия
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie;
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materiał maˈtɛrʲjaw n
материа́л
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina
to, z czego są wytwarzane przedmioty
zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
експлозив
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
майка
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
матрьошка
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
мавзолей
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mało ˈmawɔ adv
малко
w niewielkim stopniu

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
малко
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małpa ˈmawpa n
кльомба
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
маймуна маймун
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

mały ˈmawɨ adj
малък
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
кутле кутре малък пръст
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
мида
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
бра́чен
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
брак
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
съпруг
mąż (czyjś)

małżowina uszna n
ушна мида
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślak ˈmaɕlak n
масловка
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju maślakowatych (Suillaceae);

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
кравешка масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
зърнеста масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
обикновена масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
елегантна масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;

maślanka maɕˈlãnka n
mътеница
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany;

maść maɕʨ̑ n
мазило
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mdły mdwɨ adj
безвкусен
bez wyrazistego smaku

mebel ˈmɛbɛl n
ме́бел
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
мъх
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanika mɛˈxãɲika n
меха́ника
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(informatyka, informatyczny) model fizyki świata zaimplementowany w grze komputerowej
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
sposób działania mechanizmu
mеханика
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
механи́зъм
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
джамия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
меда́л
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

mediana mɛˈdʲjãna n
медиа́на
(geometria) odcinek, który łączy wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego do niego boku
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

meduza mɛˈduza n
меду́за
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
медицина
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia,
(edukacja, edukacyjny) kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie (1.1)

meitner ˈmajtnɛr n
майтнерий мейтнерий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
мексикански
odnoszący się do państwa Meksyk

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
меланхолия
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
мелатонин
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melizmat n
мелизъм
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;

melodia mɛˈlɔdʲja n
мело́дия
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodyjny adj
мелодичен
o przyjemnym brzmieniu

melon ˈmɛlɔ̃n n
пъ̀пеш
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku melon ogórek, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) kobieca pierś
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1)

mem mɛ̃m n
мем
dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;
śmieszna idea, obrazek lub animacja, powielana w internecie

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
менделеевий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mennica n
монетен двор
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
менструация
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalność n
манталитет
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
меню́
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

merytokracja n
меритокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

mesjasz n
меси́я
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
мескалин
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesyński adj
месински
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
метаболизъм
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metafizyka n
метафизика
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
метафора
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metal ˈmɛtal n
метал
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;

metamfetamina n
метамфетамин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metan ˈmɛtãn n
метан
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

meteor mɛˈtɛɔr n
метеор
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
метеорология
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
метеорит
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metka ˈmɛtka n
етикет
(handel, handlowy) kartonik albo kawałek tkaniny zawierający informacje – przyczepiony lub przyszyty do towaru;

metonimia n
метонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
метър
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
квадратен метър
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
кубичен метър
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
метро
podziemna kolej miejska

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
метроном
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
метрополия
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
метросексуален
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

mewa ˈmɛva n
чайка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
мъглив
pełen mgły

mgła mɡwa n
мъгла
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
мъглявина
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
именителен падеж
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;
знаменател
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
градче
(zdrobniale) od: miasto
małe miasto

miasto ˈmʲjastɔ n
град
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto widmo n
град-при́зрак
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
мяу
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
атеросклероза
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

miecz mʲjɛʧ̑ n
меч
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
светлинен меч
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
гладиола
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
ме́ден
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
мед бакър
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
място
obszar lub punkt w przestrzeni
(sport, sportowy) ranga, pozycja
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
градска легенда
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
гра́дски
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
плитчина пясъци
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
месец
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
ме́ден ме́сец
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
смесвам меся размесвам
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
бъркам смущавам
wtrącać się, wdawać się w coś, za bardzo się czymś interesować

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
апартамент
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
живея
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
имам
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dążyć do oddania czegoś komuś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
трябва
musieć coś zrobić

migdał ˈmʲiɡdaw n
бадем
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek
баде́м
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
(zobacz) migdałowiec

migdałek n
сли́вица
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec n
бадем клепуш миндал
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
бадемов
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
микробиология
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobus n
минибу́с
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
микрофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
микрооргани́зъм
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
микроскоп
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mila ˈmʲila n
миля ми́ля
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
мълча
nie mówić, nie wydawać głosu

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
хилядолетие
okres tysiąca lat

mili- ˈmʲilʲi
мили-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
мили́ция
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

mililitr n
милилитър
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego;

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
милиметър
tysięczna część metra;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
милионер
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
въпреки
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
въпреки че макар че
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mina ˈmʲĩna n
ми́на
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;

minaret mʲĩˈnarɛt n
минаре
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
минерало́гия
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

minerał mʲĩˈnɛraw n
минера́л
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
минижуп
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
министър мини́стър
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
министе́рство
urząd, którego szefem jest minister

minuta mʲĩˈnuta n
минута
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);

miotła ˈmʲjɔtwa n
метла
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
миоза
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirt mʲirt n
мирт
(botanika, botaniczny) Myrtus, krzew wiecznie zielony, o wonnych liściach i białych kwiatach, będący symbolem dziewictwa;

misa ˈmʲisa n
купа
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

misja ˈmʲisʲja n
ми́сия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
мисионер
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

mistrz mʲisṭʃ n
ма́йстор
osoba najlepsza w czymś

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
шампиона́т
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie

miswak n
мисвак
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

mit mʲit n
мит
(literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitochondrium n
митохондрия
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
митология
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
мизантропия
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
мизогиния
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet;

miód mʲjut n
мед
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
медови́на
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
мекоте́ло
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
между́
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
междунаро́ден
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzystanowy adj
междущатски
przebiegający między dwoma stanami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
мек
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
месо
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
пу́шечно ме́со
(związek frazeologiczny) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
кайма́
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
ме́нта
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
ментов
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
otrzymywany z mięty lub zawierający miętę

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
михалица
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
ми́лост
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
милосърден състрадателен
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
любов обич
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
любов от пръв поглед
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miły ˈmʲiwɨ adj
вежлив
uprzejmy, serdeczny

mleczarnia n
млекарница мандра
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleko ˈmlɛkɔ n
мляко
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu

mleć mlɛʨ̑ v
меля
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
малко или много
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
малцинство́
mniejsza część jakiejś całości

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
умноже́ние
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od: mnożyć

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
умножа́вам
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
мобилиза́ция
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mocz mɔʧ̑ n
урина
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczowód n
пикочопровод уретер
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
мо́да
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

modem ˈmɔdɛ̃m n
модем
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
богомо́лка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
молитва
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualny tekst modlitwy (1.1) – wypowiadany lub napisany

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
[[мо́ля]] се
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modry adj
лазурен
niebieski o dużej intensywności

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
лиственица
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę

moduł n
мо́дул
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

moim zdaniem
по мое мнение по моему според мен
wyrażenie oceniające, wprowadzające osobistą opinię autora wypowiedzi

mojito n
мохито
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokradło mɔˈkradwɔ n
мочурище
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;

mol mɔl n
мол
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
молекулен
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
молекула
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
молибден
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
момент
krótki odcinek czasu

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
монарх
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
монархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monastycyzm n
монашество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
монета
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
монголски
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
монго́лски
język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
монито́р
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
монофтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
еднобра́чие
życie w związku z tylko jednym partnerem;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
моногра́ма
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
монокултура
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
монопол
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monsun n
мусон
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
монтирам
budować coś z części

moralizatorski adj
морализаторски
związany z moralizatorstwem, dotyczący moralizatorstwa

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
е́тика
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
убиец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morela mɔˈrɛla n
кайсия
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa

morena mɔˈrɛ̃na n
морена
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
морфе́ма
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
морфология
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

mors mɔrs n
морж
(zoologia, zoologiczny) duży ssak, Odobenus rosmarus, mieszkaniec Arktyki;

morze ˈmɔ.ʒɛ n
море
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
морска свиня
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
месинг
stop miedzi z cynkiem;

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
бронзов
wykonany z mosiądzu

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
московски
odnoszący się do miasta Moskwa

most mɔst n
мост
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

mostek ˈmɔstɛk n
гръдна кост
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;
мост
(stomatologia, stomatologiczny) rodzaj protezy zębowej
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wzniesiona część pokładu;

moszna ˈmɔʃna n
скротална торба
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motel ˈmɔtɛl n
моте́л
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
мотоциклет
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
ватман
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
мотопе́д
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motyka mɔˈtɨka n
моти́ка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
пеперуда
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera;

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
мотива́ция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

mowa ˈmɔva n
го́вор
przemówienie, wypowiedź;
zdolność mówienia;

mowa ciała n
език на тялото
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mozaika mɔˈzajka n
мозайка
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
минохвърга́чка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;

może ˈmɔʒɛ particle
може би
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
възможност
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
възмо́жен
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrok mrɔk n
мрак
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
мравуняк
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
мразовит
przejmująco zimny

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
мигам
(przenośnie, przenośnia) świecić nieregularnym, przerywanym światłem
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrówka ˈmrufka n
мравка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
мравояд
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrównik ˈmruvʲɲik n
мравояд
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
мраз
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

mszał n
мисал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
листна въшка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mucha ˈmu.xa n
муха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
мухоморка
(systematyka) (biologia, biologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
бисерна гъба
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
червена мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
бяла мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
пантерка
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
зелена мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
мюези́н
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

muffin n
мъ̀фин
(cukiernictwo) (spożywczy) rodzaj okrągłej babeczki;

muflon n
муфло́н
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
мъ̀гъл
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

mulwijski adj
милвийски
związany z osobą Mulviusa lub jego rodziną

mumia ˈmũmʲja n
мумия
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mur mur n
стена́
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

murarz ˈmuraʃ n
зидар
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

musaka muˈsaka n
мусака
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
тря́бва
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami

muszka ˈmuʃka n
мушка
jeden z elementów celownika mechanicznego;

musztarda muˈʃtarda n
горчица (gortschiza)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
мутация
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
музей
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1)

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
мюсюлманин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
мюсюлма́нски
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
музикален
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
музикант
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
музика му́зика
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muzykologia n
музикология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
муле
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

mułła n
молла́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
муселин
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
ние
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydło ˈmɨdwɔ n
сапун
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
микология
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
мирмекология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
жълтоглаво кралче
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
мишка
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora
(dawniej, dawny) (przenośnie, przenośnia) (weterynaria, weterynaryjny) choroba koni
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

myszołów mɨˈʃɔwuf n
обикновен мишелов
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myśl mɨɕl̥ n
мисъл
efekt pracy umysłu
иде́я
zbiór powiązanych idei

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
мисля
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
изтребител
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
ловец
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

móc muʦ̑ modal
мога
być w stanie coś wykonać
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
мой
1. (osoba) lp

mól mul n
молец
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
говоря
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
казвам
używać mowy do wyrażania myśli
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie

mózg musk n
мозък
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
церебра́лен
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
малък мозък
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
мъдрост
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
мъ̀дър
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
мъдър
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mąka ˈmɔ̃ŋka n
брашно
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
сепия
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
мъж съпруг
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
мъченик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
мъ́жки
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom
мъжки
(gramatyka) (zobacz) rodzaj męski

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
мъж
dorosły człowiek płci męskiej;

młode ˈmwɔdɛ n
кутре
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
младост младини
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
ранен
niedawno wyrosły
млад
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ n
жених
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
младе́ж
młodzi ludzie

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
чукче
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
чук
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
мелница
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
мелничар
człowiek, który miele mąkę w młynie

młyński adj
воденичен
związany z młynem, dotyczący młynu; używany we młynie

młócić v
вършея
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mżawka ˈmʒafka n
ситен дъжд
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
на
…opisujący miejsce jak opisane w (1.1), w kierunku którego odbywa się ruch
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność, tak że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
наизу́ст
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
наприме́р
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na razie na‿ˈraʑɛ adv
за момента засега
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
до скоро
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk idiom
за всеки случай
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
по свой почин
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zawsze adv
завинаги
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
наздраве
zwrot używany przed toastem

na żywo adv
дире́ктен
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania

nabiał ˈnabʲjaw n
млечни произведения
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nabój ˈnabuj n
патро́н
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
национали́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczelny n
прима́т
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
съд
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
кръвоносен съд
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

nad nat preposition
над
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadawać naˈdavaʨ̑ v
предавам по радиото
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób

nadawca naˈdafʦ̑a n
адресант
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę

nadciśnienie n
високо кръвно налягане
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
китка
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadmiar ˈnadmʲjar n
излишък
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadużycie n
злоупотреба
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadwzroczność n
далекогледство
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
надежда
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy

nadziemny nadʲˈʑɛ̃mnɨ adj
надземен
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi

nafta ˈnafta n
кероси́н
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

nagana naˈɡãna n
порицание
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

nagle ˈnaɡlɛ adv
внеза́пно
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
голота́
brak ubrania na ciele

nagranie naˈɡrãɲɛ n
за́пис
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
надгро́бен па́метник
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
награда приз
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
записвам
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku

nagłówek naˈɡwuvɛk n
заглавен ред
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

naj- naj prefix
най
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
първо
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najądrze n
надсеменник
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakaz ˈnakas n
заповед
polecenie, któremu powinno się podporządkować

naklejka naˈklɛjka n
лепенка стикер
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakrycie naˈkrɨʨ̑ɛ n
прибори
(rzeczownik odczasownikowy) od: nakryć
coś, co okrywa, zasłania, osłania

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
гайка
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

nakład ˈnakwat n
тираж
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

naleśnik naˈlɛɕɲik n
палачи́нка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;
(środowiskowy) (fotografia) niewielki, cienki obiektyw

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
трябва
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się
членувам принадлежа част съм
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
принадлежа
być w posiadaniu czyimś

należy naˈlɛʒɨ v
трябва
powinno się; warto, trzeba, wypada

namiot ˈnãmʲjɔt n
пала́тка
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

napalm ˈnapalm n
напалм
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
възбуден
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

napar ˈnapar n
настойка
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

naparstek naˈparstɛk n
напръстник
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
нападател
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
напиша
wyrazić coś słowami na piśmie

napiwek naˈpʲivɛk n
бакши́ш
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napletek naˈplɛtɛk n
препуциум
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napomnienie ˌnapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
заповед
karcące ostrzeżenie

naprawdę naˈpravdɛ particle
наистина
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprzód ˈnapʃut adv
напред
do przodu, przed siebie
na czele, przed innymi
zawczasu, z góry

napój ˈnapuj n
напитка
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
газирана напитка
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
нарцис
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny (1.2)

narcyzm n
нарцисизъм
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkoman narˈkɔ̃mãn n
наркоман
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
наркома́ния
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
дро́га
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narkoza narˈkɔza n
наркоза
stan uśpienia spowodowany zastosowaniem (1.1)

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
народност националност
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
наро́ден
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
националсоциализъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narta ˈnarta n
ска
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
нарушавам
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
годеница
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
годеник жених
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narząd płciowy n
полов орган
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
инструмент
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy

naród ˈnarut n
народ
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasieniowód n
семепровод
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
следвам
występować po sobie kolejno

nasz naʃ pronoun
наш
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
герда́н
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natchnienie n
вдъхновение
coś, co powoduje twórcze działanie
stan umysłowy twórczego ożywienia

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzaʦ̑ʲja n
натурализация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
есте́ствен
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
веднага мигновено направо
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
учител
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
наука
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
у́чен
człowiek zajmujący się nauką;

nawa ˈnava n
неф
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawet ˈnavɛt particle
да́же
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją

nawias ˈnavʲjas n
ско́бка
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawyk ˈnavɨk n
навик
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawóz ˈnavus n
изкуствен тор
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazbierać v
насъбера
zebrać wiele, dostateczną ilość lub liczbę czego

nazistka naˈʑistka n
нацистка
forma żeńska od: nazista

nazistowski adj
наци́стки
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów

nazizm ˈnaʑism̥ n
нацизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
фамилия
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
моминско име
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
именувам
nadawać nazwę lub imię
назовавам
określać nazwą, mianem

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
неандерта́лец
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba nieokrzesana

nekromancja n
некромантия
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
неодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
неофашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neon ˈnɛɔ̃n n
неон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
неонатология
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
неоплатонически
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

nepalski nɛˈpalsʲci adj
непалски
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
шуробаджанащина
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptun ˈnɛptũn n
нептуний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerka ˈnɛrka n
бъбрек
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerw nɛrf n
нерв
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu;

nerwica n
невро́за
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
не́рвен
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów

nestorianizm n
несторианство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

neurastenia n
неврастения
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurofizjologia n
неврофизиология
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neuroleptyk n
антипсихотик невролептик
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
невроло́гия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
неврон
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neurotoksyna n
невротоксин
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neutralność n
неутралност
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
неутри́но
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
неутрон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
нищо
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
холандски
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
не
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów

nie ma za co
моля
odpowiedź na „dziękuję”

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
хубавите неща стават бавно
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
не всичко, което блести, е злато
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie- ɲɛ prefix
не-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
бездеен
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
опасност
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
опасен
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
син
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebo ˈɲɛbɔ n
небе
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
да живе́е
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
недоизкусурен
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
неохо́тен
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
в очакване
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

niecny adj
долен
(książkowy) haniebny, niegodziwy, nikczemny

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
замърсяване
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego

nieczysty adj
нечист
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
крушата не пада по-далеч от дървото
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawny adj
скорошен
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedbały adj
небрежен
wyrażający lekceważenie
wykonujący coś niedokładnie
безгрижен
świadczący o braku staranności

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
недоразвит
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
несвърше́н
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
анемия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
фас
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
недостиг
zbyt mała ilość

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
недостъпен
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedotlenienie n
хипоксия
(fizjologia, fizjologiczny) stan wynikły z niedostarczenia organizmowi dostatecznej ilości tlenu

niedoświadczony adj
неопитен
nie mający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
неделя
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
мечка мечок
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
полярна мечка
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

niegdysiejszy ˌɲɛɡdɨˈɕɛ̇jʃɨ adj
бивш
(przestarzałe, przestarzały) taki, który był dawniej

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
непослушен
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
незначителен
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
нея́сен
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
непоследователен
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
некомпетентен
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
незаконен
niezgodny z prawem

nieletni adj
непълнолетен
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości

niemal ˈɲɛ̃mal particle
почти
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
немски герма́нски
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
немски нѐмски
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
неморален
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
невъзможен
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
ням
taki, który nie może mówić

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
мра́зя
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistny adj
мразещ
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
ненавист омраза
silna niechęć, awersja, wrogość

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
отсъствие
brak kogoś w jakimś miejscu

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
отсъстващ
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ n
отсъстващ
mężczyzna, którego nie ma w jakimś miejscu

nieodparty adj
неотразим
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodwracalnie adv
безвъзвратно
w sposób nieodwracalny

nieodwracalny adj
необратим
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieorganiczny adj
неорганичен
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
нече́тен
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
инвалиден
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
инвалиден
osoba niepełnosprawna (1.1)

niepiśmienny adj
неграмотен
taki, który nie umie pisać

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
независимост
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
независим
mający niepodległość; niezależny

niepokalaność n
безупречност
(rzadki, rzadko używany) stan bycia niepokalanym

niepokalany adj
безупречен
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

nieporządek n
безпорядък
brak porządku

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
неподчинение
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłuszny adj
непоко́рен
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
ненужен
taki, który nie jest potrzebny

niepowtarzalny adj
неповторим
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju

nieprawdopodobny ˌɲɛpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
неправдоподобен
pozbawiony cech prawdopodobieństwa, niedający się uznać za prawdziwy

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
непрехо́ден
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
неприятел
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyzwoitość n
аморалност безнравственост невъзпитаност неприличие
brak przyzwoitości

nieregularny adj
неправилен
pojawiający się, działający, występujący, w nierównych odstępach czasu

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
недвижим
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
неравенство
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
безконечен
niemający końca, niekończący się

niesporczak ɲɛˈspɔr.t͡ʂak n
бавноходка
(zoologia, zoologiczny) Tardigrada, typ bardzo małych zwierząt bezkręgowych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę tego typu (1.1)

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
несправедливост
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
за жалост
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszkodliwy adj
безвреден
niestanowiący zagrożenia

niesławny adj
опозорен
okryty niesławą, okryty hańbą

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
недоловим
taki, którego nie da się usłyszeć

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
нетолерантност
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
нетърпи́м
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
прилеп
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nieuczciwość n
измама
cecha tego, kto jest nieuczciwy

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
непочтен
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
неизбе́жен
taki, który musi się stać

nieuprzejmy adj
невежлив
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
безстра́шен
dzielny, nie ulegający strachowi

nieważkość n
безтегло́вност
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

nieważny ɲɛˈvaʒnɨ adj
невалиден
bez istotnego elementu i z tego powodu bez znaczenia

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
неблагодарен
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
невероя́тен
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
невидим
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
невя́рност
zdrada, bycie niewiernym

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
невинност
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
неви́нен
taki, który nie ma poważnych konsekwencji
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany

niewola ɲɛˈvɔla n
плен
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny
brak wolności, suwerenności; zamknięcie

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ро́бство
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
роб
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
неповредим неразбиваем
niepodatny na działanie
безсърдечен безчувствен
pozbawiony wrażliwości

niewystarczający adj
недостатъчен
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
независимост
bycie niezależnym od kogoś

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
независим
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
незабравка
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
незабрави́м
taki, którego nie można zapomnieć

niezdecydowanie ˌɲɛzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
колебливост
nieumiejętność podjęcia decyzji

niezdolny adj
неспособен
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezgoda ɲɛˈzɡɔda n
несъгласие
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś

niezliczony adj
безбро́ен
niedający się zliczyć, bardzo liczny

niezmiernie adv
много
w sposób niezmierny; bardzo, wielce, intensywnie

niezmierzony adj
огромен
tak duży, że trudno zmierzyć, określić wielkość

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
неизве́стен
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
непоносим
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
непонятен
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
непобеди́м
taki, którego nie da się zwyciężyć

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
безсмъртие
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
безсмъртен
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświeży adj
лош
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który utracił świeżość

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
никога нивга
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
никъде́
w żadnym miejscu

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
нигерийски
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilizm n
нихилизъм
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nikiel ˈɲicɛl n
никел
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
никотин
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
нимфомания
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
по този начин
(urzędowy) tak więc, tym oto aktem, pismem, wystąpieniem

niob ɲɔp n
ниобий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
нисък
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości

niskogatunkowy adj
долнокачествен
taki, który jest w złym gatunku

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
унищожавам
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
нит
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

niuton ˈɲutɔ̃n n
ню́тон
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI;

niwchijski n
Нивх
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski;

niż ɲiʃ conjunction
от отколкото
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

nobel ˈnɔbɛl n
нобелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
нощ
okres od zmierzchu do świtu;

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
нощно гърне
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
но́щен
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

noga ˈnɔɡa n
крак
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
крачол
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
нетеизъм
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

norma ˈnɔrma n
но́рма
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie określane w pierścieniach Euklidesa;
(matematyka, matematyczny) podgrupa rozważana w teorii grup;
(matematyka, matematyczny) przekształcenie rozważane w tzw. przestrzeniach unormowanych;
ogólnie przyjęta zasada;
typowe zachowanie
wyznaczona granica pewnej wielkości, której nie powinno się przekraczać

normalność n
нормалност
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normotwórstwo n
нормотворчество
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
(rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
норвежки
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norymberski adj
Нюрнбергски
związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi

nos nɔs n
нос
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
нося
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
носорог
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
носталгия
tęsknota, zwłaszcza za krajem

nosze n
носи́лка
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

notariusz n
нотариус
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
тетрадка
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowotwór nɔˈvɔtfur n
новообразувание
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

nowy ˈnɔvɨ adj
нов
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
но́здра
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
нозология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożownik n
главорез
morderca posługujący się nożem

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
ножица
małe nożyce;

nuda ˈnuda n
скука
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudny ˈnudnɨ adj
доса́ден
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudysta nuˈdɨsta n
нудист
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudziarz n
досаден човек
człowiek zanudzający innych

nuklid n
нуклид
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
но́мер
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

nur nur n
гмурец
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nurek ˈnurɛk n
гмуркач
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
гмуркане
(przenośnie, przenośnia) szybkie chowanie się w czymś
(rzeczownik odczasownikowy) od: nurkować
o samolotach, ptakach szybki lot w dół
pływanie pod wodą;
skakanie do wody

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
гмуркам се
pływać pod powierzchnią wody

nuta ˈnuta n
но́та
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nylon ˈnɨlɔ̃n n
найлон
tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch

nów nuf n
новолуние
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
нож
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
говорим за вълка, а той в кошарата
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach

oaza ɔˈaza n
оазис
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

obcas ˈɔpʦ̑as n
токче
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
чужд
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
чуждене́ц
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
клещи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
присъствие
bycie, przebywanie gdzieś
посещение
uczestnictwo w wydarzeniu, spotkaniu, stawienie się gdzieś

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
включвам
mieścić w sobie
прегръщам
otaczać ramionami

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
обелиск
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
изобилие
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
изоби́лен
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
обяд
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
обект
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
обектив
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
обективен
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
обещание
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
обе́м
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
ключица
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
безразличие
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
безразли́чен
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obora ɔˈbɔra n
краварник
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
дълг задължение
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obraz ˈɔbras n
картина
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
оби́ден
stanowiący dla kogoś obrazę

obrona ɔbˈrɔ̃na n
защита
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
брани́тел
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.

obroża ɔbˈrɔʒa n
наши́йник
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
покривка за маса
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
обрязване
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrączka ślubna n
хълка
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
обръч
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;
sztywny pas z połączonymi końcami, opasujący coś

obsada n
състав
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
обсервато́рия
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
обсерватория
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obsesyjny adj
натрапчив
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obstrukcja n
обструкция
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obszar ˈɔpʃar n
област
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów
zakres jakiejś działalności

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
обу́вка
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
обиколен път
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwód ˈɔbvut n
верига
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
обиколка
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;
(matematyka, matematyczny) długość najkrótszego cyklu zawartego w grafie;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
гражданин
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
гражда́нство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
обой
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
ла́гер
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
бежански лагер
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obłok ˈɔbwɔk n
облак
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłudnik ɔbˈwudʲɲik n
лицемер
ktoś, kto jest nieszczery, fałszywy

obłąkany adj
побъркан
będący w stanie obłąkania

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
океан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
оцелот
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
оце́нка
(szkolnictwo, szkolny) nota dawana uczniowi lub studentowi
оценка
opinia kogoś o czymś lub kimś
oszacowanie wartości czegoś

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
оцет
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami;

ochlokracja n
охлокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochocki adj
охотски
związany z Ochockiem, dotyczący Ochocka

ochrypły adj
дрезгав
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

octan ˈɔktãn n
ацетат
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
очаквам
dłużej czekać

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
о́чен
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
разби́ра се
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
очеви́дно
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
от
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
от време на време
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

oda ˈɔda n
о́да
patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
одалиска
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
отраже́ние
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
кранец
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;

odbyt ˈɔdbɨt n
а́нус
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odchody połogowe n
лохии
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
нюанс
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
oтсечка
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
епизо́д
jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
отпеча́тък
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
отпечатък от пръсти
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

oddalać v
махам
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
дишам
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
изва́ждане
(matematyka, matematyczny) działanie odwrotne do dodawania;
(rzeczownik odczasownikowy) od: odejmować

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
откри́тие
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
прахосмукачка
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
пускам прахосмукачка
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd.

odmiana ɔdˈmʲjãna n
склонение
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
различен чуждоземен
różny

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
о́тдих
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
почива́м
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
имунитет
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
устойчив
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
отговарям
być równoważnym czemuś
być zgodnym z czymś
udzielać odpowiedzi
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
подхождам
odpisywać (np. na list)
ponosić za coś konsekwencje
spełniać jakieś warunki, oczekiwania

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
отговорност
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
одговор отговор
reakcja na pytanie

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
чукам на дърво
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpychający adj
отблъскващ отвратителен
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpływ ˈɔtpwɨf n
отли́в
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
морбили
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
оттенък
bardzo mała ilość czegoś

odruch n
рефле́кс
(biologia, biologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego

odrzucać ɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
отка́звам
wykonywać czynność świadczącą o nieakceptowaniu czegoś

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
обезщетение компенсация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
противоотрова
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odwaga ɔdˈvaɡa n
храброст
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
храбро
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
смел
taki, który ma odwagę
taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze

odwrót n
отстъпление
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
костюм
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

ofiara ɔˈfʲjara n
же́ртва
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
офице́р
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
официален официално
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

ogar ˈɔɡar n
ловджийско куче
gończy pies myśliwski

ogier ˈɔɟɛr n
жребец жребе́ц
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;
жребец
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mężczyzna o dużej sprawności i potrzebach seksualnych

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
огън
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej
огън пожар
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
гледам
przypatrywać się komuś lub czemuś

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
фокус
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie

ogniwo ɔɟˈɲivɔ n
кле́тка
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego
звено́
kółko w łańcuchu

ogon ˈɔɡɔ̃n n
опашка
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
(potocznie, potoczny) długa kolejka
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
градинар
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
отопле́ние
czynność dostarczania ciepła
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło

ogród ˈɔɡrut n
градина
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród zimowy n
зимна градина
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
зоологическа градина
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
общо взето
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
всео̀бщ
nieuwzględniający szczegółów
zbierający w całość

ogórek ɔˈɡurɛk n
краставица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
обявление
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
безобразен гаден
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
отец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;
баща
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
кръстник
(etnografia, etnograficzny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
ба́щинство
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
вто́ри баща́
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
отечество
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
окапи
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
прозорец
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program

oko ˈɔkɔ n
око
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
о́ко за о́ко, зъб за зъб
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okolica ˌɔkɔˈlʲiʦ̑a n
зона
obszar wokół czegoś

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
обстоятелство
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

około ɔˈkɔwɔ particle
около
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
около
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
ко́стур
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis, słodkowodna ryba drapieżna;

okres ˈɔkrɛs n
пери́од
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem
przedział czasu, czas trwania czegoś

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
жесто́кост
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
жесто́к
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrzyk ˈɔkʃɨk n
възклицание
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
кръг
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
кръ̀гъл
mający kształt koła, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążenie n
обиколка
droga, trasa, którą ktoś przebył dookoła czegoś

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
район
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości

okręt podwodny n
подводница
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrężnica n
колон
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego
вадаперыца
(botanika, botaniczny) Hottonia L., rodzaj roślin wodnych z rodziny pierwiosnkowatych

okrężny adj
обиколен
dążący do celu nie wprost

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
окси́морон
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
окситоцин
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
очила
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okultyzm n
окултизъм
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
откуп
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
занимание
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
окупи́рам
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa

okładka ɔˈkwatka n
корица
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
гига̀нт
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
rzecz o bardzo dużych rozmiarach

olej ˈɔlɛj n
олио
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo

olej palmowy n
палмово масло
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
слънчогле́дово о́лио
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

oligarcha n
олигарх
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
олигархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;

oliwa ɔˈlʲiva n
зехтин
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;

oliwka ɔˈlʲifka n
масли́на
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
owoc oliwki (1.1)

om mani padme hum
ом мани падме хум
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
омански
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman ɔ̃mˈbutsmãn n
омбудсман
(zobacz) rzecznik praw obywatelskich

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
оме́га
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω;

on ɔ̃n personalPronoun
той
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
тя
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
кулан
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
онанизъм
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
те
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
онкология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
ономастика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
ономатопея
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
онтология
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;

onuca ɔ̃ˈnuʦ̑a n
парте́нка
pas tkaniny do owijania stopy;

opacki adj
абатски
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
аба́тство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opal ˈɔpal n
опал
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
самообладание
spokój, panowanie nad swoimi emocjami

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
облегалка
część mebla służąca do podtrzymywania pleców

opat ˈɔpat n
игумен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatrunek n
превръзка
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
опция
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
опера
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
операция
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operetka n
опере́та
sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

opieka ɔˈpʲjɛka n
грижи
dbanie o kogoś lub coś;

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
здравеопазване
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
настойник
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje

opinia ɔˈpʲĩɲja n
мнение
sąd, zdanie na jakiś temat
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja

opis ˈɔpʲis n
описа́ние
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
описателен
mający charakter opisu

opium ˈɔpʲjũm n
о́пиум
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
стружки
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
при́казка
(językoznawstwo, językoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
opowiadana historia

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
опози́ция
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
програмно осигуряване
ogół programów komputerowych

opryszczka n
херпес
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optyka n
оптика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
оптимисти́чен
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

opuszczony adj
изоставен
taki, którego opuszczono
zniszczony wskutek zaniedbania

opór ˈɔpur n
непокорство
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
закъснение
odsunięcie zdarzenia w czasie
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami

opłata ɔˈpwata n
та́кса
kwota płacona za usługę, świadczenie

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
орангутан
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

orać ˈɔraʨ̑ v
ора
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
орби́та
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
орхидеи
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

order ˈɔrdɛr n
о́рден
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
риган
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L.
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
организация
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
неправи́телствена организа́ция
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
организъм
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka

organy n
орган
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
оргазъм
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
оргия
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

orientacja seksualna n
сексуа́лна ориента́ция
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

ork ɔrk n
орк
(literacko) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą

orka ˈɔrka n
оран
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwa gleby;
косатка
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca, drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
оркестър
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne

orleański adj
орлеански
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu

orlik ˈɔrlʲik n
кандилка
(botanika, botaniczny) Aquilegia, roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
[[арме́нски]] [[ези́к]]
związany z Ormianami

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
орнитология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ortoepia n
правоговор
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
правопис
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

orzech ˈɔʒɛx n
орех
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;

orzech laskowy n
ле́шник
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
орех
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne nasiono, orzech z drzewa (1.2)

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
сказу́емо
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzeł ˈɔʒɛw n
орел
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

osa ˈɔsa n
оса
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osad ˈɔsat n
ута́йка
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;

oset ˈɔsɛt n
магарешки бодил
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osełka n
брус
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
жилищен комплекс
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiedle typu miejskiego n
селище от градски тип
(administracja) pośredni między miastem a wsią status jednostki osadniczej, w której ludność w dużej mierze nie zajmuje się działalnością rolniczą, np. osiedla przyfabryczne

osioł ˈɔɕɔw n
магаре
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) głupi człowiek

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
обвине́ние
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżyciel n
обвини́тел
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś
człowiek, który oskarża

osm ɔsm̥ n
осмий о́смий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osoba ɔˈsɔba n
лице човек
pojedynczy człowiek, ktoś

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ adj
ли́чен
(gramatyka) związany z kategorią gramatyczną osoby
dotyczący osoby

osocze n
плазма
(biologia, biologiczny) płynna składowa zawarta w naczyniach, w której są zawieszone krwinki

ospa wietrzna n
варицела
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
после́ден
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostroga n
шпо́ра
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
бодлива зеленика
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
внимателно
w sposób ostrożny, uważny

ostrożność n
предпазливост
zdolność do działania z rozwagą

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
внима́телен
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
лют
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
остър
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie

ostryga ɔˈstrɨɡa n
стри́да
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
стридояд
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
нож
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
предупрежде́ние
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
свлачище
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
копие
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;

oszczędny adj
икономичен
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
измамнически
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
залъгва
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
изигравам
mówić komuś nieprawdę, kłamać
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszust ˈɔʃust n
измамник
ten, kto oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
заблужде́ние
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści
измама
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

otrzewna n
коремница перитонеум
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
три́ци
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

otwarty ɔtˈfartɨ adj
неограниче́н
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
отварям
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
дупка
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
затлъстяване охраненост
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

owad ˈɔvat n
насекомо
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owal ˈɔval n
овал
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;

owalny ɔˈvalnɨ adj
овален
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔfʦ̑a n
овца
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarek niemiecki ɔfˈʧ̑arɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
немска овчарка
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

owczarski adj
овчарски
związany z owczarstwem lub owczarzem, dotyczący owczarstwa lub owczarza

owies ˈɔvʲjɛs n
овес
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
обтекател
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
плод овошка
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;

owocnik ɔˈvɔʦ̑ʲɲik n
плодно тяло спорокарп
(mikologia, mikologiczny) zbita część grzybni, występująca u grzybów wyższych, tworząca zarodniki;

owocny ɔˈvɔʦ̑nɨ adj
плодовит
dający rezultaty, przynoszący korzyści

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
ка́ша
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owulacja n
овулация
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
значи
wyrażać określoną treść
изобразявам
znakować, wyróżniać, robić znak

ozon ˈɔzɔ̃n n
озон
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołtarz ˈɔwtaʃ n
олтар
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
олово
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
молив
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
ос
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
вал
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na tej osi wirujących elementów;
centralna linia danego układu

ośmiokąt n
осмоъгълник
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna zamknięta mająca osiem kątów;

ośmioletni ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
осемгодишен
mający osiem lat
trwający osiem lat

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
октопод
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ość ɔɕʨ̑ n
рибна кост
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

pacha ˈpaxa n
мишница
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym

pachwina paxˈfʲĩna n
слабина
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
пациент
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyfizm n
пацифизъм
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
паке́т
(handel, handlowy) małe opakowanie

padalec paˈdalɛʦ̑ n
слепок
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadaʨ̑ v
понижавам се
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół

padlina paˈdlʲĩna n
мърша
zwierzęce zwłoki

pagoda paˈɡɔda n
па́года
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami

pagórek paˈɡurɛk n
хълм
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pajac ˈpajaʦ̑ n
паля́чо
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
паяк
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
паяжи́на
sieć tkana przez pająka

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
пакистански
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

palec ˈpalɛʦ̑ n
пръст
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
показалец
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
пу́шене
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
палеоантропология
(biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
палеография
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
палеонтология
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
палеозой
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
палестински
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
фала́нга
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni;

palilalia n
палилалия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
палиндром
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
гориво
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
пу́ша
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

pallad ˈpalːat n
паладий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palma ˈpalma n
палма
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie
(przenośnie, przenośnia) zwycięstwo, pierwszeństwo w czymś

pamflet ˈpãw̃flɛt n
памфлет
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
сувени́р
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
памет
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;

pan pãn n
господар
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
младоженец
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panamski pãˈnãmsʲci adj
пана́мска
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
броненосец
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
защитна обвивка
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym
броня
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

panda ˈpãnda n
па́нда
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
пандемия
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pani ˈpãɲi n
госпожа
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panika n
па́ника
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panna ˈpãnːa n
госпожица
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panpsychizm n
панпсихизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
панславизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
пантеи́зъм
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
барс
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

papier ˈpapʲjɛr n
хартия
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
тоале́тна харти́я
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
ценна книга
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
цигара
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papież ˈpapʲjɛʃ n
папа
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

paplać ˈpaplaʨ̑ v
бърборя
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
папрат
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników;

papryka ˈpaprɨka n
чушка
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
папагал
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1)
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

para ˈpara n
водна пара
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
чифт
dwa przedmioty stanowiące komplet
двойка
dwie osoby, darzące się uczuciem

paradoks paˈradɔks n
парадо́кс
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalnie adv
парадоксално
w sposób paradoksalny

parafia paˈrafʲja n
енория
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafilia n
парафилия
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

paragon paˈraɡɔ̃n n
квита́нция
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

paranoja n
параноя
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parasol paˈrasɔl n
чадър
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
паразитология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
тундрова яребица
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

park park n
парк
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
национален парк
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
парламент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
gmach w którym obraduje parlament (1.1)

parodia paˈrɔdʲja n
пародия
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

partia ˈpartʲja n
партия
(zobacz) partia polityczna

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
политическа партия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partnerstwo n
партньо́рство
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
части́ца
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzant parˈtɨzãnt n
партизанин
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

partyzantka n
партизанска война
(wojskowość, wojskowy) forma walki zbrojnej z ukrycia

paryski paˈrɨsʲci adj
парижки
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
парижанка
mieszkanka Paryża

parzysty paˈʒɨstɨ adj
че́тен
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

parówka paˈrufka n
кренвирш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
девствен пояс
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas planetoid n
астероиден пояс
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasieka paˈɕɛka n
пчелин
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasja ˈpasʲja n
страст
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa
silne zainteresowania, zamiłowanie

paskal ˈpaskal n
паска́л
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
галантерия
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)

pasmo ˈpasmɔ n
лента
(fizyka, fizyczny) przedział (częstotliwości, energii, czasu)

pasożyt paˈsɔʒɨt n
парази́т
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
па́ста за зъ̀би
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastuch n
пасти́р
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe

pasturma paˈsturma n
пастърма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
па́сбище
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

paszenog n
баджанак
(staropolski) mąż siostry żony

paszport ˈpaʃpɔrt n
паспорт
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
пастет
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka
беля издънка
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja

paszto ˈpaʃtɔ n
пущу́нски
język Pasztunów;

pat pat n
безизходица
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
тиган
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patriarcha paˈtrʲjarxa n
баща́
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriota paˈtrʲjɔta n
патриот родолюбец
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotka paˈtrʲjɔtka n
патриотка
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
патриотичен
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
патриотизъм
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrolować v
патрулирам
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patrzeć jak cielę na malowane wrota ˈpaṭʃɛʨ̑ ˈjäc ˈʨ̑ɛlɛ ˌna‿malɔˈvãnɛ ˈvrɔta v
гледам като теле в железница
patrzeć w bezmyślnym zdumieniu

paw paf n
паун
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
павиа́н
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
нокът
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
но́кът
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
дворец
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
пръчица за ядене
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) pałeczki
палка
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej

państwo ˈpãj̃stfɔ n
държава
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

paść paɕʨ̑ v
паса́
doglądać zwierząt pożywiających się na łące

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
октомври
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
би́тпаза́р
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
тласкането на гюле
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
бълха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
педагогика
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedantka pɛˈdãntka n
педантка
kobieta bardzo dokładna, przywiązująca dużą wagę do porządku

pedał ˈpɛdaw n
педа́л
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
педерастия
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) homoseksualizm

pediatria n
педиатрия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedofil pɛˈdɔfʲil n
педофил
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
педофилия
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
мушкато
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa

peleryna ˌpɛlɛˈrɨ̃na n
аба́
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

pelikan pɛˈlʲikãn n
пеликан
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

penis ˈpɛ̃ɲis n
пенис хуй
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
пентаграм
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentekostalizm n
петдесятничество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;

pepsi ˈpɛpsʲi n
Пе́пси
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo;

perfumować v
парфюмирам
skrapiać perfumami, aplikować perfumy

perfumy pɛrˈfũmɨ n
парфю́м
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
пергамент
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania

perkoz ˈpɛrkɔs n
гмурец
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
барабанист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
токачка
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

permakultura n
пермакултура
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

peron ˈpɛrɔ̃n n
перон
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
перонизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perski ˈpɛrsʲci adj
перси́йски
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
перси́йски
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

peruka pɛˈruka n
перу́ка
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
перуански
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
извращение
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

perygeum n
перигей
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

perła ˈpɛrwa n
бисер
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pestka ˈpɛstka n
костилка
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
песимисти́чен
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
сигурност
całkowite przekonanie o czymś

pewny ˈpɛvnɨ adj
си́гурен
godny zaufania, sprawdzony
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie

pewny siebie adj
неустрашим
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełny ˈpɛwnɨ adj
пълен
wypełniony w największym możliwym stopniu

piana ˈpʲjãna n
пяна
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
кукуригане
głos wydawany przez koguta

pianista pʲjä̃ˈɲista n
пианист
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

piasek ˈpʲjasɛk n
пясък
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
пясъчник
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piasta ˈpʲjasta n
главина
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś;

piać pʲjäʨ̑ v
кукуригам
o kogucie: wydawać charakterystyczny głos

piec pʲjɛʦ̑ n
пещ
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
пека
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
пехота
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

pieczony adj
печен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
печат
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
печа́т
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
пиедестал
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
луничка
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
пека́рна
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
пекар
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
адски
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
ад пъкъл
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
пара пари
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
пари
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
пи́пер
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew z rodziny pieprzowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion rośliny (1.1)

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
кресон
(botanika, botaniczny) roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
пърдя
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
меденка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

piersiowy adj
гръден
dotyczący piersi, związany z piersią

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
елеме́нт
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
корен
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
елов певец
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
първене́ц
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
бърза помощ
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
пъ́рви
od liczby 1
najważniejszy

pieróg ˈpʲjɛruk n
кне́дла
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
гръд
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pies pʲjɛs n
куче пес
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
полицейско куче
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
пешехо́дец
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
магданоз
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
ствол
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
песен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
дюля
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pijany pʲiˈjãnɨ adj
пиян
pod wpływem alkoholu

pijawka pʲiˈjafka n
пия́вица
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;

pik pʲik n
пѝка
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną pojedynczym listkiem; karta tego koloru

piknik ˈpʲicɲik n
пикни́к
wycieczka na łono natury z zabawą i jedzeniem zabranej ze sobą żywności;

piksel ˈpʲiksɛl n
пиксел
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

pilaw ˈpʲilaf n
пилаф
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnik ˈpʲilʲɲik n
пила
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilny ˈpʲilnɨ adj
прилежен
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący
спе́шен
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
летец
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
дистанцио́нно управле́ние
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
пингвин
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pion pʲjɔ̃n n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
пионе́р
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

piorun ˈpʲjɔrũn n
мълния
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
песен
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piołun ˈpʲjɔwũn n
пелин
(botanika, botaniczny) bylica piołun

pipeta n
пипета
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
пиратство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
пирами́да
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;

pirania pʲiˈrãɲja n
пира́ня
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirat ˈpʲirat n
пират
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
пиренейски
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

pirol ˈpʲirɔl n
пирол
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
пироман
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

pirotechnik n
пиротехник
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
пиротехника
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pisarz ˈpʲisaʃ n
писател
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
пиша
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
(przestarzałe, przestarzały) malować, rysować (szczególnie prawosławne ikony)

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
писмен
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

pisklę ˈpʲisklɛ n
пиленце
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
пи́ле
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku

pismo ˈpʲismɔ n
писане
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
ортогра́фия
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
шам фъстък
owoc drzewa pistacjowego

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
пистоле́т
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
картечен пистолет
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pitny ˈpʲitnɨ adj
питеен
nieszkodliwy i zdatny do picia

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
сутере́н
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
бира пиво
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
пица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
пицария
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
кути́я за мо́ли́ви
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
перо
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
пе́та коло́на
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
петък
piąty dzień tygodnia

pić pʲiʨ̑ v
пия
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
петоъгъ́лник
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
красота
piękna kobieta

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
красив
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
пета
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
петнадесет
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
етаж
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
юмрук
zaciśnięta dłoń

piłka ˈpʲiwka n
бал
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka do metalu n
ножовка
(technologia, technika, techniczny) piła ręczna o małych rozmiarach służąca do cięcia metalu

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
футбол
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
хандбал
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka wodna n
водна топка
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
футболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
футбол на маса
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżmak ˈpʲiʒmak n
мускус
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

plac plaʦ̑ n
площад
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plagiat ˈplaɟjat n
плагиа́т
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plajta ˈplajta n
фалит
(potocznie, potoczny) bankructwo

plama ˈplãma n
петно
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
слънчево петно́
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plan plãn n
план
to, co chcemy zrobić

planeta plãˈnɛta n
планета
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
планета-джудже
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
планетарий
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
(astronomia, astronomiczny) (technologia, technika, techniczny) projektor służący do wyświetlania układów gwiazd i innych ciał niebieskich na sferycznym ekranie

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
пластили́н
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci;

plaster ˈplastɛr n
паваж
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastik ˈplastʲik n
пластмаса
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

platan ˈplatãn n
чинар
(botanika, botaniczny) rodzaj drzew z rodziny platanowatych;

platyna plaˈtɨ̃na n
плати́на
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

plaża ˈplaʒa n
плаж
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plecak ˈplɛʦ̑ak n
раница
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
гръб
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) poparcie wpływowych osób
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
племе
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;

pleśń n
плесен
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
файл
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
вързоп пачка сноп
pęk papierów (dokumentów, banknotów)

pliszka ˈplʲiʃka n
бяли стърчиопашка
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plomba n
пломба
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plotka ˈplɔtka n
клюка
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
клюкарствам
opowiadać, roznosić plotki

pluskwa ˈpluskfa n
дървеница
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

plusz n
плюш
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną

plutokracja n
плутокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
плутоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;
чета
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)

po pɔ preposition
след
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
само през трупа ми
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

pobieżny adj
бегъл
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobór n
военна повинност
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej;

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
целувка
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebca n
ласкател
człowiek pochlebiający komu

pochlebstwo n
ласкателство
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
зао́блачен
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
производна
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
факла
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
прои́зход
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
влагалище
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
futerał na broń białą;

pochwała pɔxˈfawa n
похвала
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
скат
powierzchnia ukośna względem poziomu

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
утеха
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocieszenie n
утеха
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć

pocieszyciel n
утешител
ten, który daje pocieszenie

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
влак
(kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
потя
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
чакалня
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
поща
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
пощенска картичка
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
какавида
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
начало
to, od czego się coś zaczyna

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
първоначален
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący n
начинаещ
osoba początkująca (1.1)

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
заче́ване
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) zajście kobiety w ciążę

pod pɔt preposition
под
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia

podatek pɔˈdatɛk n
данък налог
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatny adj
податлив
ulegający z łatwością czemuś

podbój ˈpɔdbuj n
завоевание
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podcast n
подкаст
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
в продълже́ние на
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
инфрачервен
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
инфрачервен
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
мансарда
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
подозре́ние
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejście pɔˈdɛjɕʨ̑ɛ n
подход
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
подме́тка
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami

podkast n
подкаст
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
по́тник
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
подкова
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
подчертавам
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę

podkładka n
ша́йба
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
подло́г
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podmuch ˈpɔdmux n
повей
strumień powietrza

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
небце
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;
(przenośnie, przenośnia) smak, gust

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
харесвам
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
подо́бен
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
палеж
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;

podpis ˈpɔtpʲis n
подпис
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
подписвам
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
сирище
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;

podrabianie ˌpɔdraˈbʲjä̃ɲɛ n
фалшифициране
(rzeczownik odczasownikowy) od: podrabiać

podróbka pɔdˈrupka n
фалшификат
imitacja jakiegoś przedmiotu, która ma być uważana za oryginał

podróż ˈpɔdruʃ n
пътуване пътешествие
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
синьогушка
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
пътувам
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
уче́бник
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

poduszka pɔˈduʃka n
възглавница
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
съд на въздушна възглавница
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
жартие́ра
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
шаси́
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;

podwójnie adv
двойно двукратно
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
двоен
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podział ˈpɔʥ̑aw n
делене
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielny adj
делим
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
подзе́мен
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔʥ̑if n
адмирация
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
възхищава
darzyć podziwem

podłoga pɔdˈwɔɡa n
под
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podżegać v
подбуждам
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poeta pɔˈɛta n
поет
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
поетеса
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poezja pɔˈɛzʲja n
пое́зия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
езичник поганец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarda pɔˈɡarda n
презрение
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
надме́нен
wyrażający pogardę

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
разговор
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
ези́чески
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
ези́чество
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
време
chwilowy stan atmosfery

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
погро́м
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
погребение
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pointylizm n
поантилизъм
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojazd ˈpɔjast n
превозно средство
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
дуел
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
съд
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
вмести́мост
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
вдругиден
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
показвам
dawać możliwość zobaczenia czegoś

poker ˈpɔkɛr n
по́кер
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
поколе́ние
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokora pɔˈkɔra n
поко́рност
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
родствен
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
покривам
nanosić coś na coś
(handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części
(zootechnika, zootechniczny) zapładniać

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
коприва
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokój ˈpɔkuj n
мир
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokład ˈpɔkwat n
па́луба
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

polana pɔˈlãna n
поля́на
pozbawione drzew miejsce w lesie;

pole ˈpɔlɛ n
поле
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;

pole karne n
наказателно поле
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole ryżowe n
оризище
podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

polegać pɔˈlɛɡaʨ̑ v
вярвам
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
полиамория
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
полиция
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
полицай
funkcjonariusz policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
буза
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
пързалка
(architektura, architektoniczny) rodzaj konstrukcji, na której opierają się stopnie schodów
шамар плесница
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)

polifagia n
полифагия
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
полигамия
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
полиглот
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami

polimer n
полимер
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
полимеризация
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
политически
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
политик
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
политика
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

polo ˈpɔlɔ n
по́ло
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
полоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
лов
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
ловя́
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
полски
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
полски
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

poltergeist n
полтъргайст
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
помагам
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
портокал
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
ора́нжев
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
оранжев
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
измерѐние
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
домат
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
помощ
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pompa ˈpɔ̃mpa n
помпа
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość
(książkowy) (ironicznie) przesadny przepych
по́мпа
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
изкусен
mający wiele pomysłów

ponad ˈpɔ̃nat preposition
освен това
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
понеделник
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
защото понеже тъй като
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

pop pɔp n
поп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;

popadia n
попадия
żona popa

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
пепелник
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
бюст-паметник
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
пе́пел
szary proch pozostający po spaleniu czegoś

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
следо́бед
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawka n
корекция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
политическа коректност
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
напречна греда
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
предшествам
być, poruszać się przed kimś, czymś

populizm pɔˈpulʲism̥ n
попули́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

por pɔr n
праз
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
сезон
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porażka pɔˈraʃka n
пораже́ние
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
порцелан
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
порнография
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
порнографичен
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
порнокрация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronić v
пометна
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

port pɔrt n
порт
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
порт приста́нище
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portmonetka n
кесия
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portret ˈpɔrtrɛt n
портре́т
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
португалски
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
португалски
język urzędowy Portugalii;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
лейтенант старши лейтенант
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
движа
wprawiać coś w ruch

porwać ˈpɔrvaʨ̑ v
отвлека
aspekt dokonany od: porywać
извадя извлека
aspekt dokonany od: rwać

poryw n
порив
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
отвличам
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
френско грозде
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
ред
kolejność czegoś
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu

poród ˈpɔrut n
раждане
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
сравне́ние
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;

porównawczy adj
сравни́телен
opierający się na porównaniu

porównywalny adj
сравним
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
сравнявам
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręba n
просека
(leśnictwo) obszar lasu, na którym zostały wycięte drzewa

posada pɔˈsada n
длъжност
miejsce pracy dające stały dochód

posag ˈpɔsak n
зестра
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poseł ˈpɔsɛw n
депутат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
имам
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiłek pɔˈɕiwɛk n
ядене
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się
czynność jedzenia czegoś

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
обикновен
jeden z wielu, zwyczajny
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

postać ˈpɔstaʨ̑ n
герой
bohater utworu literackiego, filmu

postprodukcja n
постпродукция
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
напредък
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowo adv
прогресивно
w sposób postępowy

posłuszeństwo n
подчине́ние
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
поко́рен
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
пот
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
калий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
потомък
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potop ˈpɔtɔp n
наводнение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga

potrawa pɔˈtrava n
ястие
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
нужда
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
нужен
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
нужда̀я се
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
потвържде́ние
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwór ˈpɔtfur n
изрод
straszny stwór

potępienie n
проклятие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: utrata zbawienia

poufały adj
фамилиа́рен
taki, który jest wyrazem zażyłości, bliskich stosunków

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
повери́телен
tajny, powierzony w sekrecie

powaga pɔˈvaɡa n
ва́жност
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
серио́зно
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
важен
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
mający uznanie u innych osób
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
odpowiedzialny, godny zaufania

powiadać v
говоря казвам
mówić; mówiąc informować, oznajmiać; opowiadać

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
погово́рка
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
кажа
wyrazić coś słowami, oznajmić

powieka pɔˈvʲjɛka n
клепач
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
повърхнина
(geometria) dwuwymiarowy odpowiednik krzywej
площ
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
повърхност
zewnętrzna strona

powieszenie ˌpɔvʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
бесене
jeden ze sposobów wykonywania kary śmierci;

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
въздух
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
роман
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
успех
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powoli pɔˈvɔlʲi adv
бавно
wolno, z małą prędkością

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
въста́ние
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
повтарям
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powyżej pɔˈvɨʒɛj preposition
горе
znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś

powód ˈpɔvut n
ищец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
наводнение
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

powój ˈpɔvuj n
поветица
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych;

poza ˈpɔza preposition
освен
(zobacz) oprócz

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
извънбра́чен
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
поздрав
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

poziomo adv
хоризонтално
równolegle do podłoża

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
хоризонтален
prostopadły do kierunku siły grawitacji

pozornie adv
както изглежда привидно
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
привиден
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
поза
konkretne ułożenie ludzkiego ciała
ranga kogoś w stosunku do innych osób w grupie

pozycja misjonarska n
мисионерска поза
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozłacać v
позлатявам
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połabski n
Полабски
język połabski;

połowa pɔˈwɔva n
половина
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
място
miejsce znajdowania się czegoś

położnictwo n
акушерство
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
акушер
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
разположен
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu
(zobacz) położyć

południe pɔˈwudʲɲɛ n
юг
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
меридиа́н
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
югоизточен
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
югоза́паден
będący na południowym zachodzie

południowochiński adj
южнокитайски
związany z południem Chin

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
южен
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
югоизток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
югозапад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
чора́п
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
постя
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
задник
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
бързане
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
косвен
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio

pośrednio adv
индиректно
w sposób pośredni

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
преданост
skierowanie na coś uwagi, wyrażenie zainteresowania czymś

pożar ˈpɔʒar n
пожар
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
жадуване
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
жаду́вам
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

praca ˈpraʦ̑a n
работа
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
работодател
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
работохолик
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
работя
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
работливост трудолюбие
cecha tego, kto jest pracowity

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
работен
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
прадядо
ojciec dziadka lub babci

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
жа́жда
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
индоевропе́йски пра́език
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prajęzyk n
праезик
język, z którego wywodzą się inne języki;

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
практичен
dbający o sprawy życiowe
przydatny do czegoś
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

pralka ˈpralka n
перална машина пералня
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
пера́лня
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
пра́не
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych

prasa ˈprasa n
печа́т
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji;

praski ˈprasʲci adj
пражки
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
гладене
wygładzanie ubrania za pomocą żelazka

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
гладя
wygładzać ubranie za pomocą żelazka

prasłowiański adj
праславянски
związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny
mający cechy przypisywane Prasłowianom

prasłowiański n
праславянски език
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
чове́шки пра́ва
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawda ˈpravda n
истина правда
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
вероя́тност
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
най-вероятно
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
вероя́тен
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
истински
rzeczywisty

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
приятел в нужда се познава
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
десен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawie ˈpravʲjɛ particle
почти
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnik ˈpravʲɲik n
юрист
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba posiadająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
пра́внучка
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
пра́внук
syn wnuczki lub wnuka

prawo ˈpravɔ n
закон
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
разрешително за шофиране
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawy ˈpravɨ adj
де́сен
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
празеодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prefektura ˌprɛfɛkˈtura n
префектура
teren działania prefekta
urząd prefekta

prefiks ˈprɛfʲiks n
представка префикс
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoryczny adj
праисторически предисторически
związany z prehistorią

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
прекогниция
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
министър-председател
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

pretensjonalny ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
претенциозен
(książkowy) zachowujący się sztucznie, krygujący się
(książkowy) zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
презвитериум
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
подарък дар
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
презерватив
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydencki adj
президентски
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
президент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

problem ˈprɔblɛ̃m n
пробле́м
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
interesujące zagadnienie

probówka n
епруветка
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

proca ˈprɔʦ̑a n
прашка
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
процеду́ра
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
проце́нт
(drukarstwo, drukarski) symbol procenta (1.1)

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
проце́нт
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
проце́с
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
проце́сор
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
продуцирам произвеждам
tworzyć, wytwarzać coś

produkt ˈprɔdukt n
продукт
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
rezultat pracy twórczej
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

profesor prɔˈfɛsɔr n
професор
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

prognoza pogody n
прогноза за времето
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

program ˈprɔɡrãm n
програ́ма
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
plan działań

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
проекция
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
прое́кт
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
обвини́тел
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

prokuratorka n
прокурорка
(potocznie, potoczny) forma żeńska od: prokurator

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
пролетариа́т
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

prolog ˈprɔlɔk n
пролог
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
ферибот
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
прометий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienica n
актиномикоза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
лъч
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
ра́диус
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
агитация
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
пропа́н
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
предложе́ние
coś, co się komuś proponuje

prorok ˈprɔrɔk n
пророк
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
проро́чица
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
моля
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
прасе
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia

proso ˈprɔsɔ n
просо́
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prostata prɔˈstata n
простата
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
правоъгъ̀лник
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
правоъгълен
mający kształt prostokąta

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
перпендикуля́рен
tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prosty ˈprɔstɨ adj
прав
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
лесно
niewykształcony; zwykły
łatwy, o niewielkiej trudności

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
проститу́ция
proceder sprzedaży usług seksualnych;

proszek ˈprɔʃɛk n
прах
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
бакпулвер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszę ˈprɔʃɛ
мо́ля
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
протактиний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protel n
земен вълк
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy;

protest ˈprɔtɛst n
проте́ст
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
протестантство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

proton ˈprɔtɔ̃n n
протон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
прототип
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
о́бласт
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(biologia, biologiczny) obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
провокация
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
провокационен
zaczepny, mający charakter prowokacji

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
прозопагнозия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
груб
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
душ
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
ча́стен
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy
będący czyjąś osobistą własnością
dotyczący czyichś osobistych spraw
nie dla każdego dostępny
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)
niereprezentujący żadnej instytucji
wynajęty do osobistego użytku

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
приватизация
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
кокиче
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebój n
хит шлагер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
прехо́ден
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przechodzień pʃɛˈxɔʥ̑ɛ̇̃ɲ n
минувач
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
запета́я
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
антитяло
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
противник
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przeciwprostokątna n
хипотенуза
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
нормален
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

przed pʃɛt preposition
пред преди
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
пре́ди вси́чко
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
предгра́дие
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
предмет
rzecz, obiekt nieożywiony

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
предпоследен
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
вестибюл
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedsionek n
ухо на предсърдието
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
предприемач предприема́ч
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczość ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʧ̑ɔɕʨ̑ n
инициати́ва
ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw

przedsiębiorczy adj
инициативен предприемачески предприемчив
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
предприятие фирма
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
предприятие
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
детска градина
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
преждевременен
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
преждевременно
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
завчера
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
купе
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

przejście dla pieszych n
пешеходна пътека зебра
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
псувня
klątwa, życzenie komuś źle
клетва
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
задявам се
żartując, spierać się z kimś

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
убеждение
czyjeś przeświadczenie o prawdziwości jakiejś opinii

przekroczenie prędkości n
превишена скорост
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
наси́лие
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
домашно насилие
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
индустрия
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
индустриален
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemytniczy adj
контрабанден
związany z przemytem, dotyczący przemytu

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
местя
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc

przepis ˈpʃɛpʲis n
рецепта
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
пъдпъдък
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
диафрагма
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepuklina n
херния
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepust ˈpʃɛpust n
водосток
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

przepustka n
пропуск
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
поток
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się kogoś lub czegoś z jednego miejsca do drugiego
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przerwa ˈpʃɛrva n
междучасие
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

przesada pʃɛˈsada n
преувеличение
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesilenie n
слънцестое́не
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
лятно слънцестоене
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
зимно слънцестоене
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
провлак
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
плаша
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
подчинявам
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
простра́нство
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
космическо пространство
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
препятствие
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
минало
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
суеверие
praktyki wynikające z tej wiary (1.1)
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przewaga pʃɛˈvaɡa n
превъзходство
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
преобладаващ
będący w większej ilości lub liczbie

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
в повечето случаи
w przeważającej części

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
предвиждам
prognozować przyszłe zdarzenia

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
хроничен
trwający długo lub stale

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
председа́тел
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
водач
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę
проводни́к
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
водач
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewód ˈpʃɛvut n
канал тракт тръба
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów
кабел проводник
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;
процес
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (potocznie, potoczny) (zobacz) przewód sądowy
тръба
(technologia, technika, techniczny) kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów

przez pʃɛs preposition
през
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
настинка простуда
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przezroczystość n
прозрачност
cecha tego, co jest przezroczyste

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
прозрачен
taki, który przepuszcza światło

przełyk ˈpʃɛwɨk n
хранопровод
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
чаршаф
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

przodek ˈpʃɔdɛk n
праоте́ц
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
щракване с пръсти
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przybliżony adj
приблизителен
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
идвам
przybywać dokądś

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
благосклонно
w sposób przychylny

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
буто́н
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
по́вод
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczółek n
предмостие
(wojskowość, wojskowy) teren broniony za przeszkodą wodną;

przygoda pʃɨˈɡɔda n
авантюра
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie
przelotny romans, przeżycie erotyczne

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
предло́г
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
приятел
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
прия́телка
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
прия́телски
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
приятелство
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
насла́да
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
прия́тен
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
приемам
odbierać coś (rzecz, informację)

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
декре́т
kategoryczne polecenie, nakaz

przykład ˈpʃɨkwat n
пример
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
нос
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
проба
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
прилагателно име прилагателно
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymus ˈpʃɨ̃mus n
насилие
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

przynęta n
примамка
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
падеж
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
случай
losowe, nieplanowane wydarzenie
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
случайно
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
инцидентен
będący wynikiem przypadku

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
напомня
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

przyprawa pʃɨˈprava n
подправка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przypływ n
прили́в
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
природа
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodniczy adj
природен
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
наставка
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
кле́тва
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
заклевам се
silnie deklarować, mocno obiecywać

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
спирка
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
красавец
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
бъдеще
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
бъ̀дещ
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
następny, bliski w czasie

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
пословица
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
наречие
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przytulnie adv
уютно
domowo, ciepło, wygodnie

przytulny adj
уютен
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytułek n
убе́жище
miejsce schronienia

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
привиле́гия
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
преданост
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
благоприли́чен
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
właściwy, stosowny

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
ускорявам
sprawiać, że coś dzieje się szybciej
zwiększać prędkość

prząść v
преда
przerabiać kłąb włókna na przędzę

próchnica n
кариес
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
праг
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
вакуум
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

prąd prɔ̃nt n
ток
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
стру́я
(potocznie, potoczny) energia elektryczna

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
генератор
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
скорост
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

pręt prɛ̃nt n
прът
drążek, tyczka, witka
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

psalm psalm n
псалом псалм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
псалти́р
zbiór psalmów

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
лъженаука псевдонаука
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

psi psʲi pʲɕi adj
кучешки
dotyczący psa, określający psa, używany przy psie
charakterystyczny dla psa, mający cechy psa

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
пъстърва
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso lub potrawa z pstrąga (1.1)

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
кучетата лаят, керванът си върви
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychiatra psɨˈxʲjatra n
психиатър
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatryczny adj
психиатричен
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
психология
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychoza psɨˈxɔza n
психоза
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
пчела́рство
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
пчелар
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
пчела
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
жито пшени́ца
roślina zbożowa z rodzaju (1.1)

ptak ptak n
птица
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
птичи грип
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszarnia n
птичарник
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

publicystka n
публицистка
autorka artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystyka n
публицистика
(literacko) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;

publicznie adv
публично
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
обще́ствен
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

puch pux n
мъх
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
бухал
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
купа
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

pudel ˈpudɛl n
пудел
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
пудра
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
пулмология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulsar ˈpulsar n
пулса́р
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

puma ˈpũma n
пума
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
пе́мза
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
точка
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
акура́тност
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
пурпурен
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryna n
пурин
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
отшелник
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie

pustka n
празнота
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustułka puˈstuwka n
керкенез черношипа ветрушка
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
празен
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
пустиня
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
опустиняване
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
горска улулица
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszka ˈpuʃka n
кутия
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puszysty adj
пухкав
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści

puzon n
тромбон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułapka puˈwapka n
капан
zasadzka, podstęp

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
полковник
wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
Пи́рова побе́да
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pysk pɨsk n
муцуна
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki

pytanie pɨˈtãɲɛ n
въпрос
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
реторичен въпрос
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
питам
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pójdźka n
обикновена кукумявка
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

półbóg ˈpuwbuk n
полубо́г
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półfinał n
полуфинал
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
полица
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkole n
полукръг
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
полуме́сец
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
полукълбо
(geometria) połowa kuli;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
полунощ
godzina 24:00
север
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
североизточен
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
северозападен
będący na północnym zachodzie

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
северен
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
североизток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
северозапад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
полупроводник
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
едно и половина
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
полуостров
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
по-късно
stopień wyższy od późno

późno ˈpuʑnɔ adv
късно
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
po upływie czasu dłuższego niż zwykle lub niż oczekiwano
wieczorem lub w nocy

późny ˈpuʑnɨ adj
къ́сен
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
късен
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa

pęcherz n
мехур
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców
(dawniej, dawny) dętka piłki nadmuchiwana powietrzem
wypełniony płynem (ropą) podskórny bąbel, który powstał na skutek oparzenia lub otarcia

pęcherz moczowy n
пикочен мехур
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
жлъчен мехур
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
пъп
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
пъпна връв
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
плащам
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płakać ˈpwakaʨ̑ v
плача
wylewać łzy, ronić łzy

płaszcz pwaʃʧ̑ n
палто
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
морска́ лиси́ца
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płatek ˈpwatɛk n
венчелистче
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płaz pwas n
земново́дно
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia;

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
полов
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwa ˈpwɛtfa n
перка
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
płaski element nakładany na stopę i ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
водолаз
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
пол
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
пла́мък
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płot pwɔt n
ограда
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płowdiwski adj
пловдивски
związany z Płowdiwem, dotyczący Płowdiwu

płucny adj
белодробен
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
бял дроб
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
плуг
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
флуид
(fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;
течност
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
течност
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
тече
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku

płyta ˈpwɨta n
грамофонна плоча диск оптичен диск плоча
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych
плоча
płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości

pływak ˈpwɨvak n
плувец
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
плувам
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
ембрио́н
zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
брезент
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quiz n
викторина
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabin ˈrabʲĩn n
равин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
локум
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
сметка
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową

raczenica n
ръченица
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) bułgarski korowodowy taniec ludowy

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
благоволявам
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie))

rad rat n
радий
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
съве́т
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
съвет
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji

radar ˈradar n
радар
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radian ˈradʲjãn n
радиан
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radiator raˈdʲjatɔr n
радиа́тор
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
радио
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do odbioru takich audycji;
Радиото
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
радиоактивност
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioteleskop n
радиотелескоп
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radon ˈradɔ̃n n
радон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radość ˈradɔɕʨ̑ n
радост
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
радикален
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
съветски
odnoszący się do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR)

rafa ˈrafa n
риф
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

raj raj n
рай
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
данъчно убежище
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rak rak n
рак
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rakieta raˈcɛta n
раке́та
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rama ˈrãma n
рамка
oprawa obrazu, lustra lub szyby

ramadan rãˈmadãn n
рамазан
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego

ramię ˈrãmʲjɛ n
ръка
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

rana ˈrãna n
рана
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

randka ˈrãntka n
сре́ща
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
дългоопашат синигер
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
ранявам
powodować kaleczenie
zadać ranę

ransomware n
рансъмуер софтуер за изнудване
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rasa ˈrasa n
ра́са
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasizm ˈraɕism̥ n
расизъм
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowy raˈsɔvɨ adj
ра́сов
dotyczący ras, rasy

rata ˈrata n
вноска
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
спася̀вам
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratusz ˈratuʃ n
кметство
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ратификация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

raz 'razɨ ras n
път
pojedyncza realizacja czynności

rdza rʣ̑a n
ръжда́
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
ко́рен
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;

rdzeń kręgowy n
гръбначен мозък
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
реа́кция
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce

reaktywność n
реактивност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reaktywne; cecha tych, którzy są reaktywni

realistyczny adj
реалисти́чен
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat

realizm n
реализъм
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

rebetiko n
ребетико
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

recepta n
реце́пта
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania
pisemne zlecenie wydania leku

reda n
рейд
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redaktor rɛˈdaktɔr n
редактор
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

redaktorski adj
редакторски
dotyczący redaktora

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
рефере́ндум
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
фар
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
рефо́рма
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
реформация
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformować v
реформирам
dokonywać reformy

refren ˈrɛfrɛ̃n n
рефрен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regał ˈrɛɡaw n
полица
mebel z półkami

region ˈrɛɟɔ̃n n
област
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii

reguła rɛˈɡuwa n
правило
zasada, według której należy postępować

reja n
рея
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejs n
пътуване по море
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
акула
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
реклама
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

relief ˈrɛlʲjɛf n
реле́ф
płaskorzeźba;

religia rɛˈlʲiɟja n
религия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
религиозен
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

remis ˈrɛ̃mʲis n
равенство
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remiz ˈrɛ̃mʲis n
торбогнезд синигер
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda;

ren rɛ̃n n
рений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renegat n
ренегат
(książkowy) człowiek porzucający swoje przekonania, zdradzający dawnych sojuszników

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
северен елен
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

reorganizacja n
реорганизация
ponowna organizacja

republika rɛˈpublʲika n
република
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo posiadające ustrój (1.1)

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
бананова република
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy;

respekt ˈrɛspɛkt n
респект
szacunek, poważanie

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
ресторант
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

reszta ˈrɛʃta n
ресто
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać

retoryka n
реторика
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1)

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
ревматология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
ревматичен
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
претърсвам
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
революция
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
резерва́ция
czynność rezerwowania czegoś
dowód zarezerwowania czegoś

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
резервоар
(książkowy) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów;

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
резолюция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
кинорежисьор
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

riksza ˈrʲikʃa n
ри́кша
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka

ring rʲĩŋk n
ринг
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

robak ˈrɔbak n
червей
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
правя
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
правя от мухата слон
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
робот
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robotyka rɔˈbɔtɨka n
роботика
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock rɔk n
рок
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rocznik n
годишник
czasopismo ukazujące się raz na rok

rod rɔt n
родий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodak n
съотечественик
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rododendron ˌrɔdɔˈdɛ̃ndrɔ̃n n
рододендрон
(botanika, botaniczny) różanecznik

rodowód n
родосло́вие
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy
произход
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
род
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
сорт
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
мъ́жки род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
сре́ден род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
же́нски род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
член
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
определителен член
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
родител
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzicielski adj
родителски
związany z rodzicielstwem

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
семейство
rodzice wraz z ich dziećmi

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
раждам
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
рьонтгений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
рогоносец
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie) zdradzany mąż

rogal ˈrɔɡal n
кифла
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rogówka n
роговица
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rok rɔk n
година
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
високосна година
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
светлинна годи́на
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rola ˈrɔla n
ро́ля
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
funkcja, odpowiedzialność

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
земеделие
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
аграрен
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
земеделец земевладелец чифликчия
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romaji n
ромаджи
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
връзка
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
романтизъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
рома́нски
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany

romb rɔ̃mp n
ромб
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

romski ˈrɔ̃msʲci adj
цигански
odnoszący się do Romów

ropa ˈrɔpa n
гной
(medycyna, medyczny) wydzielina wydobywająca się z zainfekowanej rany o żółtawym zabarwieniu

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
нефт
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
гноя мокрея
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
абсцес
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

rosa ˈrɔsa n
роса́
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
раста́
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
o roślinach występować
powiększać swoje rozmiary, skalę

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
pосомаха
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
руски
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
руски
język urzędowy Rosji;

rottweiler n
ротвайлер
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii;

rower ˈrɔvɛr n
колело велосипед
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
велосипеди́ст
osoba poruszająca się za pomocą roweru

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
несъгла́сие
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbieżny adj
отклоняващ се
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła
(matematyka, matematyczny) o szeregach, funkcjach nie będący zbieżny, nie mający skończonej granicy
(rzadki, rzadko używany) oddzielny, rozproszony
rozchodzący się z jednego punktu w różne strony; o narastających różnicach

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
корабокрушенец
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa
osoba ocalała z katastrofy statku;

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
глава
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozejm n
примирие
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
опрощение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
морска звезда
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
заповед
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkład ˈrɔskwat n
расписание
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
пространен
posiadający znaczny zakres, zasięg

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
розмари́н
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z jednego z gatunków rodzaju rozmaryn (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2)

rozmowa rɔzˈmɔva n
разговор
ustna wymiana zdań

rozmówki rɔzˈmufʲci n
разгово́рник
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rozpaczać v
губя надежда
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
дюкян
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozprawa rɔsˈprava n
проце́с
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpusta n
разврат
brak moralności w sferze seksualnej

rozpustnica n
блудница
(przestarzałe, przestarzały) kobieta oddająca się rozpuście

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
разтвори́тел
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozrywka rɔzˈrɨfka n
развлечение
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

roztargnienie n
разсеяност
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztwór ˈrɔstfur n
разтво́р
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
ра́зум
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
разбирам схващам
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
замислям
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
разклонение
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozwijać rɔzˈvʲijäʨ̑ v
развива
prowadzić długotrwałą operację o rosnącej skali

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
реше́ние
(matematyka, matematyczny) wynik
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania

rozwód ˈrɔzvut n
развод
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
напредък
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvaʨ̑ v
изстрелвам
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem

roślina rɔɕˈlʲĩna n
растение
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
растителност
wszystkie rośliny danego terenu

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
тревопасно животно
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami
(żartobliwie) wegetarianin, weganin

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
тревопасен
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
живак меркурий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubid ˈrubʲit n
рубидий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
рубин
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

ruch rux n
движение
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
траволатор
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

ruda ˈruda n
руда
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rudzik ˈruʥ̑ik n
червеногръдка
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
кърма́
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
ръгби
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

rum rũm n
ром
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
румънски
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rupia ˈrupʲja n
ру́пия
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
тръба
przewód do transportu płynów;
пилон
słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych

rurociąg ruˈrɔʨ̑ɔ̃ŋk n
тръбопровод
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

rusałka admirał ruˈsawka ːdˈmʲiraw n
адмирал
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;

rusofil ruˈsɔfʲil n
русофил
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

ruten ˈrutɛ̃n n
рутений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
ръдърфордий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rwetes n
шумотевица
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
риба
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;

rybak ˈrɨbak n
рибар
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
рибарка
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
рицар
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rydwan ˈrɨdvãn n
колесни́ца
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryj rɨj n
муцуна
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt

rym rɨ̃m n
ри́ма
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rynna ˈrɨ̃nːa n
водосток
rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
рисувам
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
рисувач
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
рисунка
to, co zostało narysowane;

rytm rɨtm̥ n
ри́тъм
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
обред ритуал
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
съперник
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
конкуре́нция
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

ryś rɨɕ n
рис
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
американски рис
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1)

ryż rɨʃ n
ориз
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadki ˈʒatʲci adj
ря́дък
zachodzący rzadko

rzadko ˈʒatkɔ adv
рядко
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛʧ̑ n
предмет тема
temat, treść, wątek
вещ предмет
wytwór materialny, przedmiot

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
речен
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
съществително име съществително
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
действи́телност
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

rzeka ˈʒɛka n
река
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
занаятчия
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
занаят
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
ря́па
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;

rzepak ˈʒɛpak n
ра̀пица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

rzepka n
капачка на коляното капачка
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzeź ʒɛɕ n
клане
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeźba ˈʒɛʑba n
скулпту́ра
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
скулптор
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
касапин
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
кресо́н
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
гонорея
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzodkiew n
репичка
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2)

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
репичка
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucanie ʒuˈʦ̑ãɲɛ n
хвърляне
(rzeczownik odczasownikowy) od: rzucać

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
диск хвърляне
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
корнер
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
гаргойл
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
повръщам
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
римски
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
правительство правителство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
прави́телствен
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
ресница
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
рог рогово вещество
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
рог на изоби́лието
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość

rój ruj n
рой
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

równanie ruvˈnãɲɛ n
уравне́ние
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
също
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także

równik ˈruvʲɲik n
екватор
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równina ruvʲˈɲĩna n
равни́на
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równoboczny adj
равностранен
(matematyka, matematyczny) mający wszystkie boki równe

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
парале́лен
jednakowo odległy od czegoś na całej swej długości

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równoramienny adj
равнобедрен
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
равнове́сие
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
равнозначен
mający równe znaczenie, równą wartość

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
еднаквост
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
равенство
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

równy ˈruvnɨ adj
ра́вен
posiadający gładką powierzchnię
posiadający identyczną wartość

róż ruʃ n
ро́зов цвят
kolor różowy

róża ˈruʒa n
роза ро́за
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
броеница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
разлика
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różniczka ruʒʲˈɲiʧ̑ka n
диференциал
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
разнообразие
cecha tego, co jest różnorodne

różowy ruˈʒɔvɨ adj
розов ро́зов
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
рубеола
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
ръце нагоре
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
кърпа кърпа за баня
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
ръ̀чен
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny

ręczyć ˈrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
гарантирам
odpowiadać za coś lub za kogoś

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
ръка
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
ръкав
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rżeć rʒɛʨ̑ v
цвиля
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabotaż saˈbɔtaʃ n
саботаж
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotażowy adj
саботажен
dotyczący sabotażu

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
възпрепятствам
stosować sabotaż

sad sat n
овощна гради́на
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sadysta n
садист
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadyzm n
садизъм
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera

sadz saʦ̑ n
кошница
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

safari saˈfarʲi n
сафа́ри
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

sake ˈsakɛ n
саке
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
саксофон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

sala ˈsala n
хале
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

sala królestwa n
Зала на Царството
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;

salamandra ˌsalãˈmãndra n
дъждовник
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salami saˈlãmʲi n
сала́м
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

saldo ˈsaldɔ n
баланс
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona "Ma") pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona "Winien") w danym okresie;

saletra n
селитра
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salmonelloza n
салмонелоза
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salwa ˈsalva n
залп
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

sam sãm pronoun
единствен
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

samar ˈsãmar n
самарий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
саме́ц
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
самоубиец
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
самоуби́йство самоубийство
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
кола автомобил
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samodzielnie ˌsãmɔˈʥ̑ɛlʲɲɛ adv
сам
samotnie, bez innych

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
гла́сна
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samolot sãˈmɔlɔt n
самолет
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobsługa n
самообслу́жване
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
сам
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
самота
uczucie braku bliskich osób
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

samotny sãˈmɔtnɨ adj
самотен
taki, który jest sam, żyje samotnie

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
самоук
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

samowar sãˈmɔvar n
самовар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samuraj n
самурай
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandał ˈsãndaw n
санда́л
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

sangha n
сангха
wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

sanie ˈsãɲɛ n
шейна
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery);

sankcja n
са́нкция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
санскрит
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

saper ˈsapɛr n
сапьор
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

sardela sarˈdɛla n
аншоа́
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardynka sarˈdɨ̃nka n
сарди́на
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sarkazm ˈsarkasm̥ n
сарказъм
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
саркофа́г
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarna ˈsarna n
сърна
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

satanistyczny adj
сатанистичен
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

satanizm n
сатанизъм
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
сатели́т
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(potocznie, potoczny) telewizja satelitarna;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satrapa n
сатрап
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satyra saˈtɨra n
сатира
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

sauna ˈsawna n
са́уна
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
савана
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
маруля
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka szopska n
шопска салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;

sałatka ziemniaczana n
картофена салата
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
сцена́рий
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
скептицизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
скептичен
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schematycznie adv
схематично
w sposób schematyczny

schizma n
схизма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
шизофрения
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczka ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑ka n
шизофреничка
forma żeńska od: schizofrenik

schody ˈsxɔdɨ n
стълбище
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
ескалатор
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
скривалище
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

seaborg ˈsʲibɔrk n
зеаборгий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
отцепване
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

sejf sɛjf n
сейф
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmograficzny adj
сейсмаграфічны
(geologia, geologiczny) związany z sejsmografią, dotyczący sejsmografii lub sejsmografu

seks sɛks n
еба
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
орален секс
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
секси́зъм
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksualność n
сексуалност
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
сексология
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
секта
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii

sekunda sɛˈkũnda n
секу́нда
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia
(potocznie, potoczny) krótka chwila
interwał między dwoma kolejnymi dźwiękami skali;

selen ˈsɛlɛ̃n n
селен
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seler ˈsɛlɛr n
целина
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

sen sɛ̃n n
сън
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
зимен сън
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senat ˈsɛ̃nat n
сена́т
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
сенатор
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

sens sɛ̃w̃s n
значе́ние
sposób rozumienia czegoś

sensoryczny adj
сетивен
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwalny zmysłami

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
сепарати́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
фъфля
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe

ser sɛr n
сирене кашкавал
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
сръбски
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
сръбски
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
сърце
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
сърдечен
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
безимен пръст
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serenada n
серенада
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

serwatka n
суроватка
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
съ̀рвър
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
салфе́тка
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwilizm n
сервилност
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności

seter szkocki ˈsɛtɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
шотландски сетер
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie seterów;

sezam ˈsɛzãm n
сусам
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

sfera ˈsfɛra n
сфе́ра
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sfinks sfʲĩŋks n
сфинкс
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

siano ˈɕãnɔ n
сено
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siarka ˈɕarka n
сяра
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
сероводород
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siatkówka ɕatˈkufka n
рети́на
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
волейбо́л
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
плажен волейбол
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siać ɕäʨ̑ v
се́я
rzucać nasiona w glebę

siedem grzechów głównych n
седемте смъртни гряха
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedlisko n
ареал
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
седмобой
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
седмоъгълник
(matematyka, matematyczny) wielokąt o siedmiu bokach;

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
седя
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności

siedzący adj
седящ
taki, który wymaga siedzenia

siekacz n
резец
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
бра́два
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sierota ɕɛˈrɔta n
сирак
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
сърп
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
сърп и чук
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
август
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
сержант
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
мре́жа
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki;
вери́га
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
уе́б
pajęczyna

sigma ˈsʲiɡma n
сигма
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
Сикхизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
синигер
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
голям синигер
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

silnia ˈɕilʲɲa n
факториел
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
дви́гател
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
китаистика синология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

siodło ˈɕɔdwɔ n
седло́
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siorbać ˈɕɔrbaʨ̑ v
сърбам
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia

siostra ˈɕɔstra n
сестра
pielęgniarka
zakonnica
сестра сестра́
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siódmy ˈɕudmɨ adj
се́дми
od 7

się ɕɛ pronoun
се
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
сила
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami;
си́ла
energia, zdolność do wysiłku

skakać ˈskakaʨ̑ v
скачам
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skala ˈskala n
маща́б
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym)

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
фелдшпат
minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
вкаменелост
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
скандий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
скандинавски
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
ске́нер
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;

skarb skarp n
драгоце́нност
zbiór bardzo wartościowych rzeczy

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
ковчежничество
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarga ˈskarɡa n
недоволство
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś

skarpeta skarˈpɛta n
чорап
okrycie (ubiór) stopy

skazaniec n
осъден
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skała ˈskawa n
скала
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

sklep sklɛp n
магазин
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
свод
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
скачач
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków

skocznia narciarska n
шанца
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skok skɔk n
скок
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry
czynność skakania, wyskakiwania, wskakiwania itp.

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
скорпио́н
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
раковина
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
кора
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu

skorupiak skɔˈrupʲjak n
ракообра́зно
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
чучулига
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
крайнодясна политика
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajny ˈskrajnɨ adj
екстремен
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
нишесте
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
скромност
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
скро́мен
niemający potrzeby wyróżniania się
niewielki

skroń skrɔ̃ɲ n
слепоочие
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrzele ˈskʃɛlɛ n
хри́ле
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
крило
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
крило́
(wojskowość, wojskowy) lotnicza jednostka wojskowa złożona z kilku dywizjonów;

skrzynka pocztowa n
пощенска кутия
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
хвощ
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
полски хвощ
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
цигуларка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
цигулка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
цигулар
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
кръстопът
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrót skrut n
абревиату́ра
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skunks skũŋks n
скунс
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skóra ˈskura n
кожа
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skórny ˈskurnɨ adj
ко́жен
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
ко́жен
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skąd skɔ̃nt pronoun
откъде
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
скъперник
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

składnik ˈskwadʲɲik n
компонент
część składowa czegoś

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
склонност
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha

slalom ˈslalɔ̃m n
слалом
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slawistyka slaˈvʲistɨka n
славистика славянознание
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
добър апетит
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
вкусен
mający dobry smak; dobrze smakujący

smak smak n
вкус
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;

smakosz n
чревоугодник
ktoś lubiący wykwintne dania

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
вку́свам
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
мас
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;

smar smar n
ма́сло
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
смартфо́н
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażony adj
пържен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
биберон
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smok smɔk n
дракон
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
смо́кинг
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoła ˈsmɔwa n
смола
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
смрад
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
тъга
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutny ˈsmutnɨ adj
тъжен
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
лък
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

sobota sɔˈbɔta n
събота
szósty dzień tygodnia;

sobowtór sɔˈbɔftur n
двойник
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
самур
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
социализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolekt n
социален диалект
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
социолингвистика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
социолог
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
социология
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
леща
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
ле́ща
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
сочен
zawierający dużo soku, pełen soku

sofijski sɔˈfʲijsʲci adj
софи́йски
odnoszący się do miasta Sofia

sojusz n
алиа́нс
porozumienie o wzajemnym wsparciu w sytuacji konfliktu (zwłaszcza zbrojnego);

sok sɔk n
сок
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokolnictwo n
соколарство
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokół ˈsɔkuw n
сокол
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
со́кол ски́тник
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
солида́рност
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
со́лница
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
сомалийски
odnoszący się do państwa Somalia

sonata sɔ̃ˈnata n
соната
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonet ˈsɔ̃nɛt n
сонет
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
вису́лка
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sos sɔs n
сос
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sosna ˈsɔsna n
бор мура
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)

sowa ˈsɔva n
сова кукумявка
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowchoz n
совхо́з
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
разходка
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
интервал
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami

spadek ˈspadɛk n
наследство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
парашут
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
спагети
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalić ˈspalʲiʨ̑ v
прегрявам
poddać coś działaniu ognia, zniszczyć ogniem

spam spãm n
спам
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spawacz ˈspavaʧ̑ n
заварчик
robotnik zajmujący się spawaniem

spać spaʨ̑ v
спя
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
спелеология
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

sperma ˈspɛrma n
сперма
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
кламер
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirytystyczny adj
спиритически
związany z spirytyzmem, dotyczący spirytyzmu

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
киле́р
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

spluwaczka n
плюва́лник
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
панталон
(krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spojówka spɔˈjufka n
конюнктива
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
спокоен
o człowieku: zachowujący się w sposób opanowany i zrównoważony
o morzu, wodzie: niezmącony
nierzucający się w oczy

spokój ˈspɔkuj n
спокойствие
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
наде́жден
godny zaufania; taki, na którym można polegać

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
спонтанно
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
спонтанен
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
прекъснат
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sporny ˈspɔrnɨ adj
спорен
będący przedmiotem sporu

sporofit n
спорофит
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
спорт
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sposób ˈspɔsup n
маниер
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
вид
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
среща
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
изповедник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
и́зповед
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
о́бщество
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
о́бщество
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
жа́ден
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
проверявам
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
и́зпит
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
правда
(potocznie, potoczny) władza sądownicza
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
заслужен
(o człowieku) kierujący się zasadami sprawiedliwości
(o wyroku, prawie itp.) zgodny ze sprawiedliwością

sprawność ˈspravnɔɕʨ̑ n
производителност
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie

sprzeczność n
противоречие
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzeczny ˈspʃɛʧ̑nɨ adj
противоре́чащ
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
продавам
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
прода́жба
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
злоупотребявам
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie

sprzęg spʃɛ̃ŋk n
съедини́тел
(technologia, technika, techniczny) urządzenie złączające pojazdy szynowe;

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
амбриаж
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
пружи́на
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
пола́
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
съю́з
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
сцепление
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego

spór spur n
спор
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
съгла́сна
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka ˈspuwka n
компания
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spędzać ˈspɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
прекарвам
być w towarzystwie kogoś
przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas
wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś

spłuczka n
промиване
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

spłukany adj
разорен
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
сребърен
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
сребро
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
сврака
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
ву́лва
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
бозайник
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
смуча
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem

stabilizacja n
стабилизация
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilny staˈbʲilnɨ adj
стабилен
niezmieniający się przez dłuższy czas

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
станция
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
бензиностанция
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
железопътна га́ра
(kolejnictwo) posterunek ruchu następczy zapowiadawczy;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
стадион
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;

stado ˈstadɔ n
ста́до
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) gromada podobnych do siebie obiektów
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagflacja staɡvˈlaʦ̑ʲja n
стагфлация
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stajnia ˈstajɲa n
конюшня
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
стомана
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
сталини́зъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stan stãn n
щат
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
вое́нно положе́ние
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
извънредно положение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
образувам
składać się na coś, tworzyć coś

stara panna n
стара мома
niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
въ̀зраст
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
античност
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;
древност древност
dawne, zamierzchłe czasy

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
античен
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

starszy kapral ˈstarʃɨ ˈkapral n
ефрейтор
(wojskowość, wojskowy) podoficerski stopień wojskowy, w hierarchii pomiędzy kapralem a plutonowym ;

stary ˈstarɨ adj
стар
mający wiele lat, niemłody

statek ˈstatɛk n
кораб
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
космически кораб
(astronomia, astronomiczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statystyka staˈtɨstɨka n
стати́стика
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)
(fizyka, fizyczny) model opisujący zbiorowe zachowanie obiektów fizycznych, np. cząstek
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staw staf n
става
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;

stać staʨ̑ v
стоя
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach

stała ˈstawa n
конста́нта
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość;

stek stɛk n
стек
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stenografia n
стенография
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

step stɛp n
степ
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
кормило
urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterburta n
щирборд
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób

sterczeć ˈstɛrʧ̑ɛʨ̑ v
стърча
wystawać poza jakąś powierzchnię, stać na sztorc

sternik n
кормчия
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadająca ów stopień

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
цепелин
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
драйвър
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

stodoła stɔˈdɔwa n
плевня
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stokrotka stɔˈkrɔtka n
маргаритка
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1)

stolarz ˈstɔlaʃ n
мебелист
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
столица
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stonka ˈstɔ̃nka n
колорадски бръмбар
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)

stop stɔp n
сплав
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
стъпало
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
гра́дус
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
сравни́телна сте́пен
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
полово сноше́ние
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stotinka n
стотинка
(jednostka monetarna) bułgarska waluta groszowa;

stożek ˈstɔʒɛk n
ко́нус
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
страх
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
страхлив
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi

strajk strajk n
ста́чка
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

strata ˈstrata n
загуба
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strateg ˈstratɛk n
страте́г
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi

strategia straˈtɛɟja n
страте́гия
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów
ogólny plan działań, szerszy od taktyki

straż przybrzeżna n
брегова охрана
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic

strażak ˈstraʒak n
пожарникар
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
охрана
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
ерогенна зона
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

stroboskop n
стробоскоп
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
настройвам
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
стръмен
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
страница
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
де́ятелен зало́г
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
сайт
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
стронций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strudel ˈstrudɛl n
щру́дел
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;

struktura strukˈtura n
структура
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

struna ˈstrũna n
струна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

strup strup n
ко́ричка
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

struś struɕ n
щраус
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
стрихнин
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strzał sṭʃaw n
и́зстрел
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
стрела
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
стре́лка
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek

strzelba ˈsṭʃɛlba n
ловджийска пу́шка
długa, palna broń myśliwska;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
стреме
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
който сам се пази и Бог го пази
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzyc v
стри́жа
obcinać futro zwierząt na wełnę

strzykawka n
спринцо́вка
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzykwa n
морска краставица
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;

strój kąpielowy n
бански костюм
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

student ˈstudɛ̃nt n
студент
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
у́ча се
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studnia ˈstudʲɲa n
кла́денец
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
стогодишен
mający sto lat
trwający sto lat

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
множествена склероза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwór stfur n
чудовище
dziwna, często odrażająca istota

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
януари
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczniowy stɨʧ̑ʲˈɲɔvɨ adj
януарски
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu

styl stɨl n
стил
(informatyka, informatyczny) wygląd elementu strony HTML, nadawany za pomocą CSS
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
rodzaj starożytnego przyrządu do pisania, rylec
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

styl życia n
модел на живот начин на живот
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
стипендия
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
маса
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
оттук
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
следователно
z tego powodu

stępka ˈstɛ̃mpka n
кил
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
концентрация
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
суахили
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
субективен
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

suchy ˈsuxɨ adj
сух
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sufit ˈsufʲit n
таван
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
суфизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sugilit suˈɟilʲit n
сугилит
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suka ˈsuka n
курва
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukmana sukˈmãna n
сукман
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;

sum sũm n
сом
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
су́ма
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania

sumak ˈsũmak n
шмак
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
съ̀вест
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

sumo ˈsũmɔ n
сумо
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
супергеро́й
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
суперма́ркет
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
свръхно́ва
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

sura ˈsura n
су́ра
w islamie: rozdział Koranu;

surowica n
се́рум
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
строгост
cecha tego, co jest surowe

surowy suˈrɔvɨ adj
суро́в
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
o surowcach: niepoddany obróbce
o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy
taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
сюрреали́зъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

suseł ˈsusɛw n
лалугер
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

sushi ˈsuʃʲi n
су́ши
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
засуха суша
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
суши́лня
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

sutanna suˈtãnːa n
ра́со
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutener suˈtɛ̃nɛr n
сводник
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suwak logarytmiczny n
логаритми́чна лини́йка
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
суверените́т
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

sułtan n
султан
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

swastyka ˈsfastɨka n
сва́стика
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

sweter ˈsfɛtɛr n
джъмпер
grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

syczeć ˈsɨʧ̑ɛʨ̑ v
съскам
emitować dźwięk przypominający głoskę s
mówić ze złością, z pasją

sygnalizować v
сигнализирам
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnał ˈsɨɡnaw n
сигна́л
znak informacyjny lub ostrzegawczy

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ционистки
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
ционизъм
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

symbioza n
симбиоза
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
символ
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
символизи́рам
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetrycznie adv
симетрично
zgodnie z symetrią

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
симфония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
симфоничен
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
при́знак
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

syn sɨ̃n n
син
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
синапс
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
стокхо́лмски синдро́м
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

synestezja n
синестезия
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

syngaleski n
синха́лски
(językoznawstwo, językoznawczy) język syngaleski;

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲiʦ̑a ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
сенегалска гургулица
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
синоним
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synowa sɨ̃ˈnɔva n
снаха
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
синтагма
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
спалня
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
морска́ сире́на
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
сире́на
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;
kobieta uwodząca, kusicielka
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
сирена
odgłos syreny (1.3)

syrop ˈsɨrɔp n
сиро́п
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

system ˈsɨstɛ̃m n
cистема
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
операцио́нна систе́ма
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
файлова система
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
систематизация
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

syty adj
нахранен
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szabla ˈʃabla n
са́бя
(wojskowość, wojskowy) broń sieczna z wygiętą klingą;

szablon ˈʃablɔ̃n n
шабло́н
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szach ʃax n
шах
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
шахма́тна дъска́
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
шах шахмат
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szafa ˈʃafa n
шкаф
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
сапфир
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafran ˈʃafrãn n
шафран
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szahada ʃaˈxada n
шехадет
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szakal ˈʃakal n
чакал
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka;

szakal złocisty n
златист чакал
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szal ʃal n
шал наметало шарф
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
луда глава
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
лудост
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
шал
pas materiału służący do owijania szyi

szalom interjection
шало́м
pozdrowienie żydowskie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
луд
charakterystyczny dla osób szalonych w sensie (1.1) lub (1.2)
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
nieszablonowy, dziwny
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
szybki (np. pościg, ruch)

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
шамани́зъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambo ˈʃãmbɔ n
помийна яма
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
шампанско
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
шампоан шампоа́н
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szaniec ˈʃãɲɛʦ̑ n
шанец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
почитам
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem

szansa ˈʃãw̃sa n
шанс
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności

szantaż ˈʃãntaʃ n
изнудване
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażowanie ˌʃãntaʒɔˈvãɲɛ n
шантажиране
(rzeczownik odczasownikowy) od: szantażować

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
изнудвам
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
шантажист
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
скака́лец
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw;

szarlatan n
шарлатан
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szary ˈʃarɨ adj
сив
w kolorze pośrednim między czarnym a białym
bez światła słonecznego, niepogodny, zamglony, przygnębiający
niezmienny, nieurozmaicony, bez wyrazu

szarża ˈʃarʒa n
нападе́ние
(wojskowość, wojskowy) gwałtowne natarcie kawalerii

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
шишче
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szatnia ˈʃatʲɲa n
гардероб
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szczaw ʃʧ̑af n
киселец
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
джавкам лая
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
цепнатина
wąski, podłużny otwór

szczelny adj
херметичен въздухонепроницаем
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
ваксинирам
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
и́скрен
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
честно
od: szczery

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
четка за зъби
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
че́тка
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczupak ˈʃʧ̑upak n
щука
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃʧ̑ur n
плъх
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
кадънка
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
челюст
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
късмет
uczucie radości i zadowolenia
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
честита нова година
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
щастли́в
korzystny
odczuwający szczęście
щастлив
przynoszący szczęście

szef ʃɛf n
нача́лник
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
шейх
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
ше́кел
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi;

szept n
шепот
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeregowo adv
последователен
w szeregu, kolejno

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
редник
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
фехтовка
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
широ́к
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
ширина
poprzeczny wymiar obiektu

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
стъ̀ршел
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szeryf ˈʃɛrɨf n
шери́ф
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szew ʃɛf n
шев
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny

szewc ʃɛfʦ̑ n
обуща́р
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
куб
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) liczba, która jest trzecią potęgą danej liczby;

sześcienny adj
куби́чен
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
шестоъгълник
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

szkatułka ʃkaˈtuwka n
ковчеже
małe, zamykane pudełko na biżuterię lub inne cenne drobiazgi

szkic ʃʲciʦ̑ n
ески́з
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
скицирам
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szklanka ˈʃklãnka n
чаша
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
парни́к
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
стъклар
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
емайл
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

szkoda ˈʃkɔda v
жал
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
вреден
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkorbut n
скорбут
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
училище школа
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna;

szkoła wyższa n
колеж
(szkolnictwo, szkolny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkuner ˈʃkũnɛr n
шхуна
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
стъкло
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlachta ˈʃlaxta n
аристокра́ция
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa;

szmaragd ˈʃmarakt n
изумруд
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmergiel n
шмѝргел
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
червило
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznur ʃnur n
шнур
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
връв
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
шни́цел
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

szofer n
шофьо́р
zawodowy kierowca

szop ʃɔp n
ено́т
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny amerykański ssak o gęstym futrze;

szopska salata n
шопска салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna bułgarska sałatka z ogórków, papryki, cebuli, pomidorów i słonego sera;

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
шовини́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szpak ʃpak n
скорец
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
аспара́гус
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpieg ʃpʲjɛk n
шпионин
osoba zajmująca się szpiegostwem

szpiegostwo n
шпионаж
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
костен мозък
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
игличка
(botanika, botaniczny) wąski, ostry liść u drzew iglastych
шпилка
(gwara, gwarowe) (motoryzacja) śruba posiadająca z obu stron gwint
висок токче
cienki i wysoki obcas w bucie
карфица
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. tkaniny

szpinak ˈʃpʲĩnak n
спанак
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpinet n
спинет
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

szpital ˈʃpʲital n
болница
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital psychiatryczny n
психиатрична болница
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szprycha ˈʃprɨxa n
спи́ца
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

sztafeta n
щафета
(przenośnie, przenośnia) seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły

sztaluga n
статив
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztanga ˈʃtãŋɡa n
ща́нга
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

sztruks n
рипсено кадифе́
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana;

sztuczne ognie ˈʃtuʧ̑nɛ ˈɔɟɲɛ n
фойерве́рк
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
изку́ствен
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
бройка
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element
изкуство
twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
пиеса
utwór sceniczny, przedstawienie

sztuka walki n
бо́йно изку́ство
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

szturchać v
мушкам чопля
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
бесилка
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
чекмедже
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukanie ʃuˈkãɲɛ n
търсене
(rzeczownik odczasownikowy) od: szukać

szukać ˈʃukaʨ̑ v
търся
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szum ʃũm n
шум
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szwadron n
ескадрон
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
зет шурей
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
балдъза
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
швейца́рски
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
шведски
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
шведски
język urzędowy Szwecji;

szybki ˈʃɨpʲci adj
бърз
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
скорост
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
планер
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
насмешлив подигравателен присмехулен
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvaʨ̑ v
плета на една кука
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

szydło ˈʃɨdwɔ n
ши́ло
ostry kolec na trzonku;

szyfr ʃɨfr̥ n
шифриране
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;

szyja ˈʃɨja n
шия
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
маточна шийка
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyjny adj
отнасящ се до шията
związany z szyją, dotyczący szyi

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
шимпанзе
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szynka ˈʃɨ̃nka n
шунка
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
чинчила
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
шишарка
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyć ʃɨʨ̑ v
ши́я
robić ubrania

szósty ˈʃustɨ adj
ше́сти
od 6

sód sut n
натрий на́трий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
сойка
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
сол
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sąd sɔ̃nt n
съд
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
съсед
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
клафтер
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
съдия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sędziowski adj
съдийски
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
чворест
pokryty sękami

sęp sɛ̃mp n
лешояд
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
сла́бост
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
skłonność ku czemuś
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona

słaby ˈswabɨ adj
слаб
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny

sława ˈswava n
изве́стност
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
изве́стен
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
сладък сладка сладко
mający smak cukru
сладка сладко сладък
wywołujący miłe uczucie

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
подслади́тел
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
буркан
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
сла́ма
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
слънчоглед
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
слъ̀нчев
pełen słońca
związany ze słońcem

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
сланина
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
слонска болест
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słony ˈswɔ̃nɨ adj
солен
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
словашки
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
слова́шки
język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
слове́нски
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
слове́нски
język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
славя́нски
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
славей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
северен славей
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownik ˈswɔvʲɲik n
речник
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

słowo ˈswɔvɔ n
дума
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słoń swɔ̃ɲ n
слон
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
слънце
Słońce widziane jako tarcza na niebie

słuch swux n
слух
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuchawki swuˈxafʲci n
слу́шалки
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
слушам
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

słuchowy swuˈxɔvɨ adj
звуков
dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem
dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu

sługa ˈswuɡa n
любимец
(dawniej, dawny) osoba która usługuje

słup swup n
стълб
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

służalczy adj
сервилен
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba ˈswuʒba n
дежу́рство
działanie dla jakiejś idei

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
служа́
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
чувам
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
малц
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabela taˈbɛla n
табли́ца
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
скиния
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tabletka taˈblɛtka n
хап таблетка
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

tablica taˈblʲiʦ̑a n
дъска
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)
дъска́
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
регистрационен номер
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

taboryta n
таборит
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tabu ˈtabu n
табу
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

taca ˈtaʦ̑a n
tabla поднос
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
тахикардия
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
ръчна количка
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci adj
таджи́кски
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
таджи́кски
język urzędowy Tadżykistanu;

tafta ˈtafta n
тафта
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
обществена тайна публична тайна
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
таи́нствен
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
тайфун
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
тайга́
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajski ˈtajsʲci n
тайски
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
тайва́нски
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak particle
да
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
бива
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

taki ˈtaci pronoun
такъ̀в
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

taksonomia n
таксономия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taktyka ˈtaktɨka n
та́ктика
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
тактика
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
талий таллий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talent ˈtalɛ̃nt n
тала́нт
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
чиния
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;

talizman taˈlʲizmãn n
талисма́н
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

tam tãm pronoun
там
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tango ˈtãŋɡɔ n
танго
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
евтин
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
танц
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

tanina n
танин
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tantal ˈtãntal n
тантал
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tapir ˈtapʲir n
тапир
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

taraj n
котка рибар
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w lasach południowo-wschodniej Azji;

tarcza ˈtarʧ̑a n
щит
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych

targ tark n
пазар
kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży

tarka ˈtarka n
ренде
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarnina tarʲˈɲĩna n
тръ̀нка
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory

tartak ˈtartak n
дъскорезница
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

taryfa n
ми́то
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

tata ˈtata n
баща
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
татуировка
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele;

tatuś ˈtatuɕ n
татко
(zdrobniale) tata

taśma ˈtaɕma n
ле́нта
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
трахея
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
прът
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
страхлив
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

teatr ˈtɛatr̥ n
театър
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
театрален
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

technet ˈtɛxnɛt n
технеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technik ˈtɛxʲɲik n
техник
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym

technika ˈtɛxʲɲika n
те́хника
sposób wytwarzania, produkcji
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;

techno ˈtɛxnɔ n
техно
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
технокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
те́хника
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

tekst tɛkst n
текст
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
телефон
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
мобилен телефон
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telekomunikacja n
телекомуникация
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

teleskop tɛˈlɛskɔp n
телескоп
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
телеви́зия
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
телевизор
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
телур
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52;

temat ˈtɛ̃mat n
тема
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
тематичен
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
температура
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
острилка
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
те́мпо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

tempura tɛ̃mˈpura n
те́мпура
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;

ten tɛ̃n pronoun
това
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
който се смее последен, се смее най-добре
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tenis ˈtɛ̃ɲis n
тенис
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
теодолит
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
теодицея
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
теокра́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie

teoretycznie adv
теоретично
w sposób teoretyczny

teoria tɛˈɔrʲja n
тео́рия
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
теория
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

terapia tɛˈrapʲja n
терапи́я
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teraz ˈtɛras adv
сега
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
настоя́ще
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
тербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

terier ˈtɛrʲjɛr n
териер
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
терминология
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
термодинамика
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
термометър
przyrząd do pomiaru temperatury;

terpentyna n
терпентин
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
терорист
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
терори́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
територия
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
завещание
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

tetum ˈtɛtũm n
тетун
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
тъща
matka żony lub męża

theravada n
Теравада
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;

theremin n
теремин
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

tilapia n
тилапия
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;

tkanka ˈtkãnka n
тъкан
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
мастна тъкан
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkać tkaʨ̑ v
тъка
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
кислород
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

to tɔ pronoun
то
…występujący w funkcji podmiotu

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
тоале́тка
(książkowy) mebel z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.

toast ˈtɔast n
тост
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tofu ˈtɔfu n
тофу
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

tojad ˈtɔjat n
аконѝт
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tokarka tɔˈkarka n
струг
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
токсичен
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
токсиколог
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
токсин
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
толар
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
толерирам
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

tom tɔ̃m n
том
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
ключ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

tonfa ˈtɔ̃nfa n
тонфа
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
тоник
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

topaz ˈtɔpas n
топаз
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇ʨ̑ v
стопявам
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
топография
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topola tɔˈpɔla n
топола
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

topór ˈtɔpur n
брадва
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
торий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
торба
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych
чанта
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy

torbiel n
циста
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią;

torf tɔrf n
торф
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
торнадо
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

toroid n
тороид
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;

tort tɔrt n
торта
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
измъчване
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
тоталитари́зъм
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
тотем
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

towar ˈtɔvar n
стока
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
обществен светски
będący formą rozrywki grupy osób
дружески общителен
dobrze czujący się w obecności innych osób

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
компа́ния
obecność przy kimś

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
придружавам
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
еднаквост
identyczność, brak różnic

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
традиция
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalizm n
традиционализъм
przywiązanie do tradycji

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
традицио́нен
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragedia traˈɡɛdʲja n
трагедия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
трагикомедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
траектория
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
трамвай
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

transcendentalizm n
трансцендентализъм
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
трансформатор
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
транскри́пция
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein;
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
транслитера́ция
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transwestytyzm n
трансвестизъм трансвестицизъм
(psychologia, psychologiczny) upodobnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
транзистор
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

traper n
трапер
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

traszka ˈtraʃka n
трито́н
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
сал
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trawa ˈtrava n
трева
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
храносмилане усвояване
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
сирищник
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
смилам
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawnik ˈtravʲɲik n
поля́на
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trawożerny adj
тревопасен
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trefl trɛfl̥ n
спатия
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

tren trɛ̃n n
погреба́лна пе́сен
(literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;

trenować v
тренирам
podnosić czyjeś umiejętności

triera n
триера
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
триумвират
trójka osób, które rządzą razem;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
ма́лко
w niewielkim stopniu, niewiele

trockizm n
троцкизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trojański adj
троянски
związany z Troją, dotyczący Troi

trolejbus trɔˈlɛjbus n
тролейбус
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

troll trɔl n
трол
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi

tron trɔ̃n n
престо́л
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;

troska ˈtrɔska n
грижа
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

trucizna truˈʨ̑izna n
отрова
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
мъчнотия
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
отровен
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
ковчег
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
труп
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
ягода
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
търтей
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

trwać tr̥faʨ̑ v
продължавам
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

tryb trɨp n
наклоне́ние
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
условно наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
императив повелително наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
трифтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
тригонометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

tryktrak ˈtrɨktrak n
табла
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

trylogia n
трилогия
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trzcina cukrowa n
захарна тръстика
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
терциер
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzepot n
пляскане
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
китоглава чапла
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
три́я
naciskając, pocierać
pocierać sobą o coś

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
тре́звен
niepijany

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
земна пчела
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
осояд
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel ˈṭʃnadɛl n
жълтурка
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
жълта овесарка
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
панкреас
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzyletni ṭʃɨˈlɛtʲɲi adj
тригодишен
mający trzy lata
trwający trzy lata

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
държа́
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
земетресение
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
триъгълник
(geometria) wielokąt mający trzy boki

trójskok ˈtrujskɔk n
троен скок
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
тризъбец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
хо́бот
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
ви́хър
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
тромпет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
лепра
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
акне
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
розацея
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

tukan ˈtukãn n
тукан
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;

tul tul n
ту́лий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
лале
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tundra ˈtũndra n
ту́ндра
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
туне́л
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
туниски
odnoszący się do państwa Tunezja

tunika tũˈɲika n
туни́ка
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

turban ˈturbãn n
тюрбан
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
турски
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
ту́рски
język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
гургулица
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkijski adj
тю́ркски
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
туркме́нски
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
туркме́нски
język urzędowy Turkmenistanu;

turystyka tuˈrɨstɨka n
туризъм
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

tuwiński n
тувински
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
ду́зина
(jednostka miary) 12 sztuk

tuż tuʃ adv
почти
prawie, blisko

twardy ˈtfardɨ adj
твърд
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
nieustępliwy, niedający się przekonać do zmiany zdania
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom
surowy, bezlitosny

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
сърцевина на дърво
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

twarz tfaʃ n
лице лик образ
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
лице́ в лице́
bezpośrednio

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
заявление
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
твърдя
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
създава́не
(rzeczownik odczasownikowy) od: tworzyć

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
създава́м
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
твой
2. (osoba) lp

twórca ˈtfurʦ̑a n
баща
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
съзидателен
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
ти Вие
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
седмица
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygiel ˈtɨɟɛl n
тигел
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.

tygrys ˈtɨɡrɨs n
тигър
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
тигри́ца
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tylko ˈtɨlkɔ particle
само
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

typ tɨp n
вид
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna
тип
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
типография
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
типичен
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
тира́н
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) udzielny władca miasta albo państwa greckiego, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
тирания
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyrreński adj
тиренски
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Tyrreńskiego

tyrystor n
тиристор
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
хиля́да
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
хилядолетие
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
титан
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
тютюн
suszone liście tej rośliny (1.1);

tytuł ˈtɨtuw n
титла
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
давам титла
nadawać czemuś tytuł, nazwę

tył tɨw n
опако
część czegoś najdalej od przodu

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
дъга
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
ирис
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tęgoskór cytrynowy tɛ̃ŋˈɡɔskur ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
брадавичеста пърхутка
(biologia, biologiczny) Scleroderma citrinum, gatunek grzyba z rodziny tęgoskórowatych;

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
глупав
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
притъпен
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tężec n
тетанус
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
заден план
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
бия̀ло
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłum twũm n
навалица
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
превод
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
превеждам
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
заглуши́тел
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
дебел четвъртък
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
застраховане застраховка осигуровка
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
обличам
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubiór ˈubʲjur n
облекло
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
боготворя́
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ucho ˈuxɔ n
ухо
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
бежанец
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchwyt ˈuxfɨt n
хватка
(technologia, technika, techniczny) część służąca do umocowania czegoś
дръжка
część przedmiotu służąca do chwytania go ręką

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
бя́гство
szybkie uciekanie skądś lub przed czymś

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
бягам
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
обременяващ
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
честно
w sposób uczciwy, dobry, czysty

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
честност
uczciwe zachowanie

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
честен
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ученик
(szkolnictwo, szkolny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
усещане
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczulenie n
алергия
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
преподавам
przekazywać komuś wiedzę

udany uˈdanɨ adj
успе́шен
zakończony powodzeniem; nie zakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
удар
(rzeczownik odczasownikowy) od: uderzyć

udo ˈudɔ n
бедро
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udowadniać v
доказвам
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

ufać ˈufaʨ̑ v
доверя́вам
mieć przekonanie, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego

ugór ˈuɡur n
угар
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien okres czasu;

ujgurski ujˈɡursʲci adj
уйгу́рски
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
уйгу́рски
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
пребиване с камъни
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukleja ukˈlɛja n
блескач
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
завършвам
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
украински
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
прикрие
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
периодична таблица
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
периодична система на елементите
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
интегрална схема
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

ul ul n
кошер
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

uległy adj
отзивчив
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

ulewa uˈlɛva n
порой
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulica uˈlʲiʦ̑a n
улица
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ulotka uˈlɔtka n
листо́вка
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ulotny uˈlɔtnɨ adj
бегъл
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały

ultradźwięk n
ултразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
любим
najbardziej lubiany

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
вещина
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
знам зная
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umywalka ˌũmɨˈvalka n
умивалник
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

unikalny adj
уникален
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
университет
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
унунбий
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

upadek uˈpadɛk n
падение
spadnięcie

uparty uˈpartɨ adj
инат
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upał ˈupaw n
жега
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
да убиеш с един куршум два заека
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu idiom
Да убиеш с един куршум два заека
załatwić dwie sprawy przy jednej okazji, odnieść podwójną korzyść

upokorzenie n
унижение
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upragniony adj
бленуван дългоочакван желан мечтан
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprowadzać v
отвличам
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprząż n
сбруя
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

uran ˈurãn n
уран
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uraz ˈuras n
тра́вма
uszkodzenie ciała

urlop ˈurlɔp n
ваканция
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
летовник
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

uroczo adv
чаровно
w uroczy sposób, czarująco

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
очарователен
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
раждане
(rzeczownik odczasownikowy) od: urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
рожден ден
rocznica dnia narodzin

urok ˈurɔk n
обаяние
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
урология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
длъжностно́ лице́
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

usilny adj
настойчив настоятелен
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
спокойна
dawać uspokojenie

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
извинявам
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
уста
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustny ˈustnɨ adj
у́стен
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
изтривам
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.

utalentowany adj
тала́нтлив
(książkowy) obdarzony talentem

utopia uˈtɔpʲja n
утопия
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
затруднява
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

utykać v
куцам
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

uwaga uˈvaɡa interjection
внима́ние
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
внима́ние
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
смятам считам
mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
sądzić coś o kimś lub czymś
uznawać; poczytywać
внимавам
skupiać się
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym

uważny uˈvaʒnɨ adj
внимателен
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
зависимост пристрастеност
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
сексуално пристрастяване
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
оправдаят
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś, motywować

uzbrojony adj
въоръжен
posiadający broń przy sobie

uzdrowiciel n
лечител
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzdrowisko n
курорт
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze

uzurpator n
узурпа́тор
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś

ułamek uˈwãmɛk n
дроб
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
fragment całości

ułan ˈuwãn n
улан
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
усмивка
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
потребител
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
употребявам
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

vipassana n
випасана випасяна
technika medytacyjna w buddyzmie therawada;

w f v vu preposition
на
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ветрило
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto

wada ˈvada n
дефект
ujemna cecha charakteru

waga ˈvaɡa n
везна
urządzenie do pomiaru masy;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
вагон
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
вака́нция
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków;

walc valʦ̑ n
валс
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);

walec ˈvalɛʦ̑ n
цилиндър
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;

walet ˈvalɛt n
вале
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walizka vaˈlʲiska n
ку́фар
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walka ˈvalka n
борба
siłowe lub zbrojne rozstrzygnięcie konfliktu

waloński adj
валонски
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
валонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waluta vaˈluta n
валу́та
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
вампир
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wanad ˈvãnat n
ванадий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
вандал
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
вандализъм
akt bezmyślnego zniszczenia

wanilina n
ванилин
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
вана
duże naczynie do kąpieli

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
варо́вик
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapń vapʲɲ̊ n
калций ка́лций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
варан
(zoologia, zoologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warcaby n
да́ма
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warczeć v
ръмжа
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warga ˈvarɡa n
бърна
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
лабиален
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

wariograf n
полиграф
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
пли́тка
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)

warneński adj
варненски
związany z Warną, dotyczący Warny, pochodzący z Warny

warstwa ˈvarstfa n
пласт
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
ценен
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
сто́йност
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
zwykle lm zasada moralna, przekonanie

warunek vaˈrũnɛk n
усло́вие
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
условен
(przymiotnik) od warunek

wasabi n
васа́би
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych;

wasz vaʃ pronoun
ваш
2. (osoba) lm

wat vat n
ват
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
захарен памук
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
лавър
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
вазектомия
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazon ˈvazɔ̃n n
ва́за
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
точилка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
водно конче
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważki (Odonata), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważny ˈvaʒnɨ adj
ва́жен
mający duże znaczenie

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
претегля
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
mieć jakiś ciężar, masę

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
преждевременен
taki, który jest u swojego początku
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
ра́но
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
вчера
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wdech n
вдишване
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego

wdowa ˈvdɔva n
вдови́ца
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
вдове́ц
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
вдишвам
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
благодарност
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
благодарен
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
вебер
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

weekend n
уикенд
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
веганство
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegetacja n
вегетация
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny
(przenośnie, przenośnia) życie człowieka bez aspiracji i perspektyw rozwoju

wegetacyjny adj
вегетационен
związany z wegetacją, odnoszący się do wegetacji

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
вегетарианец
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
вегетарианство
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
вегетариански
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
вход
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć

weksylolog n
вексилолог
specjalista w dziedzinie weksylologii

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
вексилология
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

wena ˈvɛ̃na n
вдъхновение
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
венецуелски
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
вентилатор
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

weranda vɛˈrãnda n
веранда
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach.

wermut n
вермут
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino korzenno-ziołowe;

wersja ˈvɛrsʲja n
версия
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
весело
w pogodnym nastroju

westchnienie n
вдишване въздишка
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

wesz vɛʃ n
въшка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
ветеринар
lekarz leczący zwierzęta;

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
вътрешен
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wełna ˈvɛwna n
вълна́
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

whisky n
уиски
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
новина
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
кофа
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
виадукт
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
вяра
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiatr vʲjatr̥ n
вятър
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
слънчев вятър
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wibracja n
вибрация
drganie o dużej częstotliwości

wiceprezydent n
вицепрезидент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
орлови нокти
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.;

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
вилица
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

wideo n
ви́део
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

widmo ˈvʲidmɔ n
спектър
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
ви́дим
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
вид
widziana przestrzeń, krajobraz

widz vʲiʦ̑ n
зри́тел
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
виждам
odbierać bodźce wzrokowe

widły ˈvʲidwɨ n
ви́ла
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczne pióro n
автомати́чна писа́лка
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
ве́чност
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
вечер
część doby między zachodem słońca a nocą

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
виенски
odnoszący się do miasta Wiedeń

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
знание
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
зная знам
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiek vʲjɛk n
въ̀зраст
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
pewna charakterystyczna epoka
век
sto lat;

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
камила
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielce adv
значително
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
мно́го
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
велик
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
многоези́чен
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
мултикултурализъм
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
междукултурен
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
кит
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
многостен
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
лавров венец
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprz vʲjɛpʃ n
шопар
wykastrowany samiec świni

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
свиня
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso ze świni;

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
вярност
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
ве́рен
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
стихотворение
utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
бормаши́на
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
върба
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
плачеща върба
(botanika, botaniczny) (Salix alba L. Tristis) odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
връх
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
кредитор
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
вя́рвам
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
пупалка
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
закачалка
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wieszczek n
жълтоклюна гарга
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
виетна́мски
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
виетнамски
język urzędowy Wietnamu;

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
катерица ка́терица
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
село
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieża ˈvʲjɛʒa n
топ
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Айфелова кула
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
небостъргач
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wiktoriański adj
викториански
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wilga ˈvʲilɡa n
авлига
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
влажност
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
влажен
trochę mokry

wilk vʲilk n
вълк
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
и вълкът сит и агнето цяло
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
вълк в овча кожа
(związek frazeologiczny) ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilkołak vʲilˈkɔwak n
върколак
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
вила
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
вина
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
асансьор
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
виновен
być zobowiązanym do czegoś
muszący coś komuś oddać
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
вино
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
грозде
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
лоза
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści.

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
виолонче́ло
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiosna ˈvʲjɔsna n
пролет
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
весло
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
греба
(ornitologia, ornitologiczny) (o ptakach wodnych) poruszać kończynami ciało zanurzone w wodzie, nadając mu pęd
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
академичното гребане
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wir vʲir n
вихрушка
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wirginał n
виржинал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
виртуа́лен
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirus ˈvʲirus n
вирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej;

wirusolog n
вирусолог
specjalista w dziedzinie wirusologii

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
вирусология
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirówka vʲiˈrufka n
центрофуга
domowe urządzenie do suszenia prania w szybkoobrotowym bębnie

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
вися́
być przymocowanym do czegoś od góry
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
umierać na szubienicy
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
витамин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
поздравявам
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witraż ˈvʲitraʃ n
витраж
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

wiza ˈvʲiza n
виза
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizyta vʲiˈzɨta n
визи́та
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
визи́тка
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
бряст
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., rodzaj drzew i krzewów rosnących w strefie umiarkowanej, należących do rodziny wiązowatych;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju (1.1)

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
връзвам
splatać, tworząc węzeł
krępować kogoś za pomocą sznura
свързвам
łączyć przedmioty razem, używając sznura

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
свъ̀рзвам два́та кра́я
dawać radę finansowo

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
затова следователно
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
значи
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
вехна
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
мнозинство
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
затвор
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
затворник
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
вишна
owoce wiśni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
вишнев
mający kolor dojrzałych owoców wiśni

wklęsły adj
вдлъбнат
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkład fkwat n
принос
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wlec vlɛʦ̑ v
дърпам
ciągnąć po ziemi

wnioskować v
правя извод
wywodzić wniosek

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
внучка
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
внук
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
вътрешност
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woda ˈvɔda n
вода
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
минерална вода
naturalna woda lecznicza;

wodewil vɔˈdɛvʲil n
водевил
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
крещавец
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodny ˈvɔdnɨ adj
во́ден
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
żyjący w wodzie lub na wodzie

wodolot vɔˈdɔlɔt n
хидрофо́йл
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
водомер
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodorotlenek n
хидроксид
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
водопад
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodór ˈvɔdur n
водород водоро́д
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
войво̀да
(administracja) zwierzchnik administracji na terenie województwa

wojna ˈvɔjna n
война
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
гражданска война
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
Троянска война
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojowniczość n
войнственост
cecha zachowania tj. skłonność do bójek

wojsko ˈvɔjskɔ n
армия войска
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wola ˈvɔla n
во́ля
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wole n
гуша
(medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
предпочита́м
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
волфрам
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolna miłość n
свободна любов
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
свобода
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
свобода на словото
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
свободен
mogący postępować zgodnie z własną wolą
niezajęty przez coś
бавен
odbywający się bez pośpiechu

wolontariat n
доброволничество
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolt vɔlt n
волт
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

worek ˈvɔrɛk n
чувал
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
боксов чувал
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego

wosk vɔsk n
восък
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
ушна кал
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;

woskowy adj
восъчен
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
викам
przekazywać coś krzykiem
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
говеждо месо
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
от трън та на глог
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpływ fpwɨf n
влия́ние
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
въздействам
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
влия́телен
mający duży wpływ, autorytet

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
впечатле́ние
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
вроден
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
вра́жески
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrona ˈvrɔ̃na n
врана
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
врете́но
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
септември
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzos vʒɔs n
пирем
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią;

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
пустош
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzątek ˈvʒɔ̃ntɛk n
вря вода
ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę)

wróbel ˈvrubɛl n
врабче
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
враг неприятел
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżka ˈvruʃka n
фея
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
и́зточен
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschodniosłowiański ˌfsxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
източнославя́нски
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny

wschód fsxut n
изток
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
посочвам
(przenośnie, przenośnia) być znakiem czegoś, świadczyć o czymś
показвам
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
стрелка
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
показа́лка
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci
długi i cienki przedmiot do wskazywania
индикатор
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości

wspólnota fspulˈnɔta n
коло́ния
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
състрада́ние
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
съчувствам
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik n
коефицие́нт
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego
jeden z czynników oddziałujących

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
сътрудничество
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
сътру́днича
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współrzędna n
координа́та
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni

wstrzemięźliwy adj
въздържан умерен
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego
умерен
świadczący o zachowywaniu umiaru

wstyd fstɨt n
срам
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
срамувам се
odczuwać wstyd (gdy się zrobi coś niewłaściwego)
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wsysać v
всмуквам
ssąc, wciągać coś

wszechobecny adj
вездесъщ
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechstronny adj
обсто̀ен
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
вселена
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
вси́чко
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
навсякъде
do każdego miejsca
w każdym miejscu

wtorek ˈftɔrɛk n
вторник
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
електрически контакт
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
вуйчо чичо
brat matki
dziś także brat ojca (= stryj)
mąż cioci

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
вулгарен
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
świadczący o czyjejś ordynarności, nieprzyzwoitości, o czyimś grubiaństwie

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
вулгаризъм
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
вулкан
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
вулканичен
związany z wulkanami i ich aktywnością

wy vɨ personalPronoun
вие
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
белина
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
избирам
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
dokonywać wyboru

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
избирател
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
избирателен
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybory vɨˈbɔrɨ n
избор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;
rodzaj konkursu, plebiscytu, w którym dokonuje się wyboru osób pretendujących do jakiegoś tytułu

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
взискателен
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
крайбрежие бряг
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
избухлив
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej

wybór ˈvɨbur n
избор
wybranie jednej z wielu możliwości
coś, co zostało wybrane
szeroka możliwość wyboru (1.1)

wycie ˈvɨʨ̑ɛ n
вой
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyć

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
екску́рзия
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
изтривалка
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
по́двиг
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydalić v
изгоня изпъдя
(fizjologia, fizjologiczny) usunąć z ustroju szkodliwe produkty przemiany materii
изгоня изпъдя изселя прогоня прокудя пропъдя
usunąć skądś kogoś niepożądanego

wydanie vɨˈdãɲɛ n
изда́ние
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
събитие
to, co się stało

wydatek vɨˈdatɛk n
изразходване
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś

wydech n
издишване
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju

wydma ˈvɨdma n
дюна
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
ви́дра
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydział ˈvɨʥ̑aw n
факулте́т
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wydziedziczyć ˌvɨʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
лишавам от наследство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawić praw do dziedziczenia, do przysługującego spadku

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
външен вид
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
изгле́ждам
mieć dany wygląd

wygnaniec n
заточеник
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygoda n
удобство
coś ułatwiającego wykonywanie jakichś czynności

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
удобен
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
обяснявам
czynić coś zrozumiałym

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
заминавам
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
изключение
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
изключи́телен
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
изход
droga lub otwór, którym się wychodzi
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyjść

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
кле́чка
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
изпълни́мост
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
изпълнителен
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
междуметие
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
удивителна
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;

wykusz ˈvɨkuʃ n
еркер
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykład ˈvɨkwat n
лекция
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
размяна
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
измере́ние
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
ви́ме
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
произношение
sposób artykulacji dźwięków mowy;

wynalazczyni ˌvɨ̃nalaʃˈʧ̑ɨ̃ɲi n
изобретателка
autorka wynalazku, kobieta, która coś wynalazła

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
изобрете́ние
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
изобретя́вам
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynik ˈvɨ̃ɲik n
позициониране
(sport, sportowy) stan spotkania/meczu

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
въображе́ние
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wypadek vɨˈpadɛk n
ава́рия
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
пълнеж
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
изказване
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wyprać v
изпера
usunąć brud poprzez pranie

wypukły vɨˈpukwɨ adj
изпъкнал
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
израз
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy

wyrok ˈvɨrɔk n
присъ̀да
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wysoki vɨˈsɔci adj
висок
mający duży wymiar pionowy
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
високо
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
височина́
wymiar pionowy czegoś

wyspa ˈvɨspa n
остров
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wysportowany adj
атлетичен
świadczący o sprawności fizycznej dzięki uprawianiu sportu

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
достатъчно
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
достатъчен
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystarczać vɨˈstarʧ̑aʨ̑ v
стигам
aspekt niedokonany od: wystarczyć (nie brakować)

wystawa vɨˈstava n
изло́жба
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wystawać vɨˈstavaʨ̑ v
издавам се
być częściowo widocznym spoza lub z wnętrza czegoś

wyszukany adj
сложен
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wytrawny adj
сух
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki

wywiad ˈvɨvʲjat n
разузнаване
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;
интервю
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywozić v
изнасям
przewozić kogoś lub coś skądś lub w inne miejsce

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
детерминанта
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś

wyznanie wiary n
вероизповедание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
предизвикателство
trudne zadanie, nowa sytuacja wymagająca zmierzenia się z nią

wyć vɨʨ̑ v
ви́я
o ludziach przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć

wyśmiewać v
осмея
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
дисплей
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyżłobienie n
жлеб
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni

wzdłuż vzdwuʃ preposition
край
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
таламус
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wzrost vzrɔst n
височина
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia

wzruszenie n
трогнатост умиление
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzwód n
ерекция
(fizjologia, fizjologiczny) podniesienie się, powiększenie i usztywnienie prącia umożliwiające odbycie stosunku płciowego

wzór vzur n
фо́рмула
sekwencja symboli (liter, cyfr, znaków) dotyczący prawa matematycznego, fizycznego lub chemicznego

wódka ˈvutka n
водка
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
каруца
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wózek dziecięcy n
детска количка
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
инвалидна количка
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
пазарска количка
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wół vuw n
вол
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
тесен
mający niewielką szerokość

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
ни́шка
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
съмнявам се
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
съмнение
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
съмнително
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
черен дроб
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątły adj
крехък
słabego zdrowia

wąż vɔ̃w̃ʃ n
змия
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
маркуч
giętka rura do transportu wody

węch vɛ̃w̃x n
нюх
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

wędka ˈvɛ̃ntka n
въ́дица
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
въдичар
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędrowiec n
турист
ktoś, kto wędruje, porusza się pieszo

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
въглерод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
въглища
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
кафяви въглища
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla (1.1)

węgiel drzewny n
дървен въглен
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
унга́рски
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
въглевоз
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla;

węglowodór n
въглеводород
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
змиорка
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
възел
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
въ̀зел
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
го́рдиев въ̀зел
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
иму́щество
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
притежател собственик
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

włos vwɔs n
коса
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
италиански
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włosy ˈvwɔsɨ n
коса
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
копие
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włóknisty adj
влакнест
składający się, zbudowany z włókien

włókno ˈvwuknɔ n
нишка
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
бяс
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

z s z zet preposition
с със
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo
от
…wskazujący okres
…wskazujący przyczynę
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący źródło
…wskazujący miejsce znajdowania się
…wskazujący składnik, materiał

z pewnością adv
несъмнено
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
благодарение на
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
отзад
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z tyłu adv
назад
od przeciwnej strony niż przód

za za preposition
зад
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
за
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
след
…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie
w głosowaniu: zgodnie z pytaniem; popierając kogoś

za dnia adv
денем
nim słońce zajdzie

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
в чужбина зад граница
poza granicami kraju

zabawa zaˈbava n
веселие
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
играчка
rzecz służąca do zabawy;

zabawny zaˈbavnɨ adj
заба́вен
o wesołym usposobieniu
wywołujący rozbawienie, śmiech

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
убия
pozbawiać życia

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
забранявам
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabójca zaˈbujʦ̑a n
уби́ец
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójstwo honorowe n
убийство на честта
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
западен
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
разболя́вам се
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
държание
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
запазвам хладнокръвие
(związek frazeologiczny) mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
запазя
pozostawiać coś w niezmienionej postaci; w niezmienionym stanie

zachód ˈzaxut n
запад
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
залез
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
започвам
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zacząć ˈzaʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
започна
aspekt dokonany od: zaczynać

zadowalający adj
задоволителен
wystarczająco dobry

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
доволен
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zagadka zaˈɡatka n
загадка
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne

zagadkowość n
загадъчност мистериозност
cecha tego, co zagadkowe

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
чужбина
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagrożony adj
застрашен
taki, któremu coś grozi

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
местоимение
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
интере́с
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
заинтересован
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
заинтересован
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa

zajezdnia n
депо
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
заек за́ек
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami;

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
зайче
(zdrobniale) od: zając
mały lub młody zając

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
деен
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
ана́тема
zabronienie czegoś komuś

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
инфекция
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
сестра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
брат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
завой
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
zmiany kierunku ruchu

zakwaterowanie n
настаняване
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakąska zaˈkɔ̃w̃ska n
аперити́в
potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki

zakład ˈzakwat n
бас
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
прекъсване
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

zalać v
заливам
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś

zaleta zaˈlɛta n
изгода
dodatnia cecha charakteru

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
завися
być uwarunkowanym

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
аванс
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności

zamach ˈzãmax n
политическо убийство
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
преврат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
замръзвам
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

zamek ˈzãmɛk n
крепост
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
ключалка
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
цип
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
вме́сто
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
вме́сто
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
възнамерявам
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
затворен
bez dostępu, odizolowany

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
задморски
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
бога́т
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
фри́зер
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamrozić v
замразя
obniżyć temperaturę, powodując zamarznięcie czegoś; silnie schłodzić

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
поръ̀чка
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
омъ̀жена
(o kobiecie) taka, która ma męża

zapach ˈzapax n
благоухание
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
възпаление
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie okrężnicy n
колит
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
бронхи́т
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
пневмония
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
запалка
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapałka zaˈpawka n
кибрит клечка
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapaść ˈzapaɕʨ̑ n
срутване
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
запа̀звам
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci

zaplecze n
база
pomocniczy zespół osób lub środków

zapominalski adj
разсеян късопаметен
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapomnieć zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ v
забравя
aspekt dokonany od: zapominać

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
зае́мка
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
каня
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
покана
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zapłon n
възпламеняване
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) układ umożliwiający (1.1)

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
зороастризъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaraz ˈzaras particle
веднага
w krótkim czasie

zaraźliwy adj
заразен
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
самонадеян
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarządzanie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ãɲɛ n
ме́ниджмънт
sprawowanie nad czymś zarządu

zaręczyny n
бракосъчетание
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
основа
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
заса́да
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
смок
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zastawka n
клапан
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu
(technologia, technika, techniczny) (melioratywnie, melioratywny) urządzenie do regulacji ilości, poziomu wody

zatoka zaˈtɔka n
залив
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zator n
емболия
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatrucie n
отравяне
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
дове́рие
przeświadczenie, że można komuś ufać

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
предмет
to, co się w czymś znajduje

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
инфа́ркт
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawias n
панта
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
побирам
mieć coś wewnątrz siebie; mieć coś za składnik siebie, składać się

zawstydzony ˌzafstɨˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
засрамен
odczuwający zawstydzenie, wstyd

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
винаги
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
занятие
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
завистлив
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
завиждам
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
ревност
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
затъмнение
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
приложе́ние
plik dołączony do wiadomości e-mail

zbieg zbʲjɛk n
слива́не
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych)

zbieżność n
сходимост
schodzenie się w jednym punkcie

zbiór zbʲjur n
сбор
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
склон
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboże ˈzbɔʒɛ n
житна култура
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
вое́нно престъпле́ние
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zdanie ˈzdãɲɛ n
изречение
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
мнение
opinia

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
съби́тие
(informatyka, informatyczny) zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji;
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;
случка
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
разреша́вам
podjąć decyzję

zdejmować zdɛjˈmɔvaʨ̑ v
събличам
ściągać ubranie, buty

zderzak ˈzdɛʒak n
броня
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
отча́ян
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
вещина́
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
способен годен
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdrada ˈzdrada n
измя́на
działanie na szkodę narodu lub kraju
предателство
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej
odstąpienie od zasad lub wartości
ujawnienie wspólnej lub cudzej tajemnicy

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
умали́телно и́ме
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
здраве
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
здрав
dobry dla zdrowia
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zebra ˈzɛbra n
зебра
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zegar ˈzɛɡar n
часовник
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
слънчев часовник
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca

zegarek zɛˈɡarɛk n
часо́вник
niewielkich rozmiarów zegar

zemsta ˈzɛ̃msta n
отмъщение
odwet za krzywdy

zepsucie n
греховност
rozkład moralności

zero ˈzɛrɔ n
нула
liczba 0;

zespół lęku uogólnionego n
генерализирано тревожно разстройство
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zeszyt ˈzɛʃɨt n
тетрадка
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
външен
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zez zɛs n
кривогледство
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zezłościć v
ядосам
doprowadzić do złości

zgadywać v
отгатвам
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
гнил
taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
съгласие
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
асамблея
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgubny ˈzɡubnɨ adj
ги́белен
prowadzący do zguby

ziarno ˈʑarnɔ n
зрънце
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś

ziele angielskie n
бахар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
зеле́н
kolor zielony
ubranie w kolorze zielonym

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
хербарий
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
зелен чай
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
зеленоок
(książkowy) taki, który ma zielone, zielonkawe oczy

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
зелен
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
земя́
grunt, podłoże (także w budynku)
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
картоф
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;

zima ˈʑĩ.ma n
зима
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Студена война
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
бенгалски огън
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
студено
(przysłówek) od: zimny

zimny ˈʑĩmnɨ adj
студен
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
земеродно рибарче
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zięba ˈʑɛ̃mba n
обикновена чинка
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
зет
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
явление
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
пързалка
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
бръчка
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
възкресение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmiana ˈzmʲjãna n
смя́на
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników
измене́ние
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
проме́нлива
(matematyka, matematyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmierzch zmʲjɛʃx n
залез
(przenośnie, przenośnia) końcowy etap
здрач сумрак
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmywarka zmɨˈvarka n
съдоми́яна маши́на
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
изтощение
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
Уморих се от
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
пощенска марка
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
значение
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
значи́телно
dużo, w dużym stopniu, bardzo

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
зна́ча
mieć znaczenie, sens

znajda n
подхвърлено дете
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
намирам
zdobywać to, czego się szuka
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś

znak znak n
знак
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie
(matematyka, matematyczny) dla liczby rzeczywistej informacja, czy jest ona większa od zera, mniejsza od zera, czy równa zeru;

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
находка
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znać znaʨ̑ modal
познавам
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
червеноглаво кралче
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych;

zniesławienie n
клевета
przestępstwo przeciwko czci człowieka;

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
женствен
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy

znikomy adj
далечен незначителен нищожен
niewielki, prawie żaden

znowu ˈznɔvu adv
пак
jeszcze raz, ponownie, na nowo

znudzony znuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
отегчен
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
заплашвам
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
гледам
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś

zoo ˈzɔː n
зоопарк
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː
зоо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
зоофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
зоогеография
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
зоология
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
зоологически
związany z zoologią, dotyczący zoologii

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
зооноза
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna i pasożytnicza zwierząt, wtórnie mogąca wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
зоопланктон
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
Аврора
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
понятие
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność

zrzęda n
мърморко противен човек темерут
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zróżnicowany adj
разнообразен
zawierający wiele wyraźnie różniących się od siebie elementów, zjawisk albo wydarzeń

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
изкусен
zwinny

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
те́лбод
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek papieru za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
супа
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zurwanizm n
зурванизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zwariowany adj
ненормален
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwichnąć v
изкълчвам
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
сфи́нктер
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzątko zvʲjɛˈʒɔ̃ntkɔ n
животинка животинче
(zdrobniale) od: zwierzę

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
животно
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
дома́шен люби́мец
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
животински
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
сдружение
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami

zworka ˈzvɔrka n
джъмпер
(zdrobniale) od: zwora

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
победа
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
обикновен
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwój zvuj n
нави́вка
coś zwiniętego w kłębek, rulon

zwłoki ˈzvwɔci n
труп
ciało martwego człowieka;

zygota n
зигота
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zysk zɨsk n
печалба
korzyść z czegoś, uzyskana wartość
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży

zyskać ˈzɨskaʨ̑ v
печеля
osiągnąć z czegoś zysk

ząb zɔ̃mp n
зъб
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mądrości n
мъдрец
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

złamanie zwãˈmãɲɛ n
счупване
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
чу́пя
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części

zło zwɔ n
зло
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
крадец
osoba, która kradnie

złota rybka n
зла́тна ри́бка
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
момче за всичко
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
златар
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
злато
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal

złoty ˈzwɔtɨ adj
златен
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złoty ˈzwɔtɨ n
злоти
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złościć v
ядосвам
doprowadzać do złości

złośliwe oprogramowanie n
злонамерен софтуер малуер
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
зло́бен
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu

złożoność n
обърканост
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
илюзия
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
лош
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niesmaczny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby

à propos a‿prɔˈpɔ
апропо
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
осмица
nazwa cyfry 8

ćapati n
чапати
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma ʨ̑ma n
молец
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
трениро́вка
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
тренирам
(szkolnictwo, szkolny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
че́твърт
jedna czwarta, 25%

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
четвъртина нота
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Елба
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Лебед
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Łazy ˈwazɨ pn
Лази
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Латвия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łować pn
Ловат
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Лука
imię męskie;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Лужица
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

Łódź wuʨ̑ pn
Лодз
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędziątko ˌwabɛ̃ɲˈʥ̑ɔ̃ntkɔ n
млад лебед
(zdrobniale) (zoologia, zoologiczny) łabędzię

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
лебед
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
ням лебед
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
латински
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
зареждам
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
umieszczać przedmioty w jedno miejsce w celu przetransportowania ich gdzieś indziej
зарежда
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
облекча́вам
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
скоропоговорка
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać ˈwãmaʨ̑ v
чупя
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając

łamigłówka n
главоблъсканица
(przenośnie, przenośnia) problem życiowy niełatwy do rozwiązania
zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje

łania ˈwãɲa n
сърна
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
ла́па
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
по́дкуп
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łasica waˈɕiʦ̑a n
невестулка
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łasić się ˈwaɕiʨ̑‿ɕɛ v
въртя опашка
o zwierzętach: ocierać się pieszczotliwie

łaska ˈwaska n
благоволение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą

łatwowierny adj
дове́рчив
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

ławka ˈwafka n
пе́йка
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
баня
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
синджир
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
хранителна верига
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
клитор
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łodyga wɔˈdɨɡa n
стрък
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
себорея
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
лакът
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łopata wɔˈpata n
лопата
(lotnictwo, lotniczy) płaska część śmigła
część maszyny kształtem przypominająca narzędzie do kopania
część maszyny służąca do kopania
ilość materiału mieszcząca się na łopacie (1.1)
jedno ramię śruby okrętowej
narzędzie do wsuwania oraz wyjmowania pieczywa do/z pieca
лопа́та
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łosoś ˈwɔsɔɕ n
сьомга
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
латви́йски
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
латви́йски
język urzędowy Łotwy;

łoś wɔɕ n
лос
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
смъртно легло
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
плаце́нта
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;
ла́гер
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
стрелба с лък
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łuk wuk n
арка дъга
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
лък
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)

łupież ˈwupʲjɛʃ n
пъ̀рхот
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
лю́спи
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
лу́жишки
język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
прасец
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łyko n
лико
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.

łyska ˈwɨska n
лиска
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
плешив
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżka ˈwɨʃka n
лъжица
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
обу́валка
narzędzie ułatwiające zakładanie butów

łyżwiarstwo figurowe n
фигурно пързаляне
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łza wza n
сълза́
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódź wuʨ̑ n
лодка
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
лой
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
легло
mebel przeznaczony do spania;

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
свързвам
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
spajać elementy za pomocą środków technicznych
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
jednoczyć, umożliwiać zespolenie

łąka ˈwɔ̃ŋka n
лива́да
teren gęsto porośnięty trawami;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Силе́зия
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Снежанка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Świetlana pn
Светлана
słowiańskie imię żeńskie

Święty Graal n
Свещен Граал
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj pn
Свети Николай
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
стена́
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ścieki ˈɕʨ̑ɛ̇ci n
отпадъчни води
płynne odpady

ścierać ˈɕʨ̑ɛraʨ̑ v
бърша
oczyszczać powierzchnię poprzez tarcie

ścierniwo ɕʨ̑ɛrʲˈɲivɔ n
абразив
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
леш
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
път
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
пищов
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
свалям тегля
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
събирам
egzekwować podatki lub inne należności
преписвам
odpisywać podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp.
свалям смъквам
zdejmować niżej coś, co znajduje się wysoko
свалям събличам
zdejmować ubranie lub buty

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
сухожилие
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
ахилесово сухожилие
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
следа
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ścieżka dźwiękowa w urządzeniach i oprogramowaniu służącym do rejestracji dźwięku

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
далак слезка
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
следвам
szpiegować

śledź ɕlɛʨ̑ n
херинга
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;

ślepota ɕlɛˈpɔta n
слепота
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślimak ˈɕlʲĩmak n
охлюв
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślina ˈɕlʲĩna n
плю́нка
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
хлъзгав
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
слива
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
слива сли́ва
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
сливовица
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślub ɕlup n
сватба
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
шло́сер
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluza n
шлюз
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
смея се
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
kpić z kogoś lub czegoś

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
дързост
cecha śmiałego czynu

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
авантюристичен
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko

śmiech ɕmʲjɛx n
смях
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
смърт
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
забавно комично смешно
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
сметана
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
кайма́к
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietankowy adj
сметанов
przygotowany ze śmietanki

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
боклук
coś do wyrzucenia, odpadek

śmigłowiec n
хеликоптер
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
закуска
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
сняг
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieżynka ɕɲɛˈʒɨ̃nka n
снежи́нка
pojedynczy płatek śniegu

śnić ɕɲiʨ̑ v
сънувам
widzieć sen podczas spania

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
бързам
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiew ɕpʲjɛf n
пе́ене
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
пея
wykonywać melodię głosem

śpiwór ˈɕpʲivur n
спа́лен чува́л
worek do spania

śpiączka n
кома
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
среден
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości
сре́ден
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy
przeciętny, taki sobie

średnia n
средно число
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
диаметър
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
то́чка и запета́я
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Средновековие
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
средновековен
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
сряда
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
среда
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek transportu n
транспортно средство
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
сре́дства за ма́сова информа́ция
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
обстановка
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śruba ˈɕruba n
болт
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śródlądowy ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ adj
затворен (залив)
znajdujący się w środku lądu

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
средиземноморски
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadek ˈɕfʲjadɛk n
очеви́дец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy

świat ɕfʲjat n
свят
cała Ziemia

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
мироглед
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
световен
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
електрическа крушка
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
оптично влакно
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świder n
бургия
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów;

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
свещ
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła;

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
светя́
emitować, produkować światło

świerk ɕfʲjɛrk n
смърч
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
щуре́ц
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
кра́ста
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
очанка
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
пресен
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
свиня
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
мо́рско свинче́
(zoologia, zoologiczny) Cavia porcellus, gatunek gryzonia hodowanego w domach;
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
мармот
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstun ˈɕfʲistũn n
Фиш
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świtać v
зазорява се
o dniu zaczynać się

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
храм
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

świątynny adj
храмов
dotyczący świątyni

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
свещена крава
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
пра́зник
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
свят
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
свят
mężczyzna święty w znaczeniu (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Дядо Коледа
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
има нещо гнило в Дания
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
зеница
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;

źródło ˈʑrudwɔ n
извор
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
изто́чник
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.
to, co stanowi początek czegoś
tylko w lm, (informatyka, informatyczny) kod źródłowy

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Корабни платна
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żmudź pn
Жемайтия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
Еврейска автономна област
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;

Żygulowsk pn
Жигульовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

żaba ˈʒaba n
жаба
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żabot n
жабо
falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik

żagiel ˈʒaɟɛl n
платно
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
ветрохо́ден ко́раб
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żako ˈʒakɔ n
жако
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

żal ʒal n
мъка
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żandarm ˈʒãndarm n
заптие
funkcjonariusz żandarmerii

żar ʒar n
жар
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
жаргон
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
духовит
często żartujący

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
шегувам се
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żarówka ʒaˈrufka n
крушка
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żałoba ʒaˈwɔba n
траур
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
жаля́
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad

że ʒɛ conjunction
че
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebrak ˈʒɛbrak n
просяк
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
изпросвам
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
ребро
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeglarstwo n
ветроходство яхтинг
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żel ʒɛl n
гел
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
желатин
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ютия
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
желя́зна заве́са
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
железен
(przenośnie, przenośnia) funkcjonujący w niezmienionej postaci
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo
(przenośnie, przenośnia) ściśle przestrzegany
dotyczący żelaza
желе́зен
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
желязо
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
фероманган
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
железобетон
= (budownictwo) żelazobeton;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
чугун
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
женски
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy

żmija ˈʒmʲija n
змия
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żniwa ˈʒʲɲiva n
жътва
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żniwny adj
жътвен
związany z żniwem, dotyczący żniwa

żona ˈʒɔ̃na n
жена
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
же́нен
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
жонгльор
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
нарци́с
(botanika, botaniczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
жоржет
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
боец
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
стомах
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
стомашен
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
жъ̀лъд
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żreć ʒrɛʨ̑ v
нагъвам
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie

żubr ʒupr̥ n
зу́бър
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
челюст
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuraw ˈʒuraf n
жера́в
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza;
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
червена боровинка
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
чакъ̀л
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
живот
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
желание
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
пожелание
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
желая пожелавам
składać życzenia

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
евре́йски
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żyletka ʒɨˈlɛtka n
ножче за бръснене самобръсначка
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
жираф
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
полилей
ozdobna lampa wisząca pod sufitem

żyto ˈʒɨtɔ n
ръж
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1)

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
смола
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
стихѝя
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
зарасличе
(botanika, botaniczny) Symphytum L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych, liczący około 35 gatunków; bylina o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
жив плет
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywy ˈʒɨvɨ adj
жив
przejawiający oznaki życia

żyzny ˈʒɨznɨ adj
плодороден
dający wysokie plony
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

żyć ʒɨʨ̑ v
живея
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym

żyła ˈʒɨwa n
вена
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żyłka n
похватност
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
жлъчен
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
жълт карто́н
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
жълтеница
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółty ˈʒuwtɨ adj
жълт
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
костенурка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółć ʒuwʲʨ̑ n
жлъчка
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
жи́ло
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;