# translation

lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: gaoth
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o orkiestrze: złożona głównie z instrumentów dętych (1.3)


lexentry: pol/długopłetwiec_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długopłetwiec oceaniczny
trans_list: míol mór dronnach
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;


lexentry: pol/długoszpar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długoszpar
trans_list: liamhán gréine | liamhán | liamhán mór
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;


lexentry: pol/długość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długość geograficzna
trans_list: fad
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/dłuto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłuto
trans_list: gearrthóir
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: luamhán
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: luamhán
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: luamhán
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: luamhán
sense:
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: luamhán
sense:
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka


lexentry: pol/dźwignik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignik
trans_list: tóg
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podnoszenia, unoszenia lub przenoszenia ciężkich przedmiotów na nieduże wysokości


lexentry: pol/dżem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżem
trans_list: subh
sense:
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;


lexentry: pol/dżentelmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżentelmen
trans_list: duine uasal
sense:
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,


lexentry: pol/dżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżet
trans_list: scaird
sense:
(astronomia, astronomiczny) strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: jiohád
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska


lexentry: pol/dżins__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżins
trans_list: deinim
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;


lexentry: pol/dżoker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżoker
trans_list: buachaill mór
sense:
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę


lexentry: pol/dżonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżonka
trans_list: siunca
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/dżuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżuma
trans_list: plá
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;


lexentry: pol/earl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: earl
trans_list: iarla
sense:
członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, współcześnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;


lexentry: pol/easter_egg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: easter egg
trans_list: clúdóg
sense:
(informatyka, informatyczny) (gry komputerowe) ukryta przed użytkownikiem funkcja lub treść zawarta w interaktywnych produktach cyfrowych;


lexentry: pol/ebonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebonit
trans_list: éabainnít
sense:
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;


lexentry: pol/ebulioskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebulioskopia
trans_list: eibilleascópacht
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) metoda wyznaczania masy cząsteczkowej substancji chemicznej w roztworze poprzez pomiar podwyższenia temperatury wrzenia rozpuszczalnika po rozpuszczeniu w nim danej substancji


lexentry: pol/echo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echo
trans_list: macalla
sense:
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;


lexentry: pol/edredon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edredon
trans_list: éadar lacha
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;


lexentry: pol/efedryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efedryna
trans_list: eifidrín
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)


lexentry: pol/efektywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: efektywny
trans_list: feidhmiúil
sense:
(statystyka, statystyczny) o estymatorze: dający mały rozrzut szacunków (a więc i posiadający małą wariancję)


lexentry: pol/efemeryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efemeryda
trans_list: breacshaolach
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina, której cykl rozwojowy jest bardzo krótki i odbywa się tylko w ściśle określonych warunkach


lexentry: pol/egoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egoizm
trans_list: leithleachas
sense:
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;


lexentry: pol/egotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egotyzm
trans_list: féinchúis
sense:
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;


lexentry: pol/egreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egreta
trans_list: éigrit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów


lexentry: pol/egzekucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekucja
trans_list: bású
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega


lexentry: pol/egzekucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekucja
trans_list: bású
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego


lexentry: pol/egzekutywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekutywa
trans_list: feidhmeannas
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza wykonawcza w państwie


lexentry: pol/egzoplaneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzoplaneta
trans_list: eiseapláinéad
sense:
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;


lexentry: pol/egzystencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzystencjalizm
trans_list: eiseachas
sense:
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;


lexentry: pol/eklezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eklezja
trans_list: eaglais
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis;


lexentry: pol/ekliptyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekliptyka
trans_list: éiclipteach
sense:
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;


lexentry: pol/ekonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekonomia
trans_list: eacnamaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;


lexentry: pol/ekosystem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekosystem
trans_list: éiceachóras
sense:
(informatyka, informatyczny) ogół sprzętu i/lub oprogramowania współpracującego ze sobą dzięki dostarczaniu przez jednego producenta


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: scáileán
sense:
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: scáileán
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy


lexentry: pol/ekscelencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekscelencja
trans_list: Soilse
sense:
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)


lexentry: pol/ekskomunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskomunika
trans_list: coinnealbhá
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;


lexentry: pol/eksperyment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksperyment
trans_list: tástáil
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;


lexentry: pol/eksport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksport
trans_list: easpórtáil
sense:
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi


lexentry: pol/eksportować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksportować
trans_list: easpórtáil
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: ceartú
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: ceartú
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w formie sonatowej: pierwsza część utworu, w której następuje prezentacja dwóch kontrastujących tematów, w dalszych częściach poddawanych przetworzeniom


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: ceartú
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w fudze: pierwsze przeprowadzenie tematu we wszystkich głosach (zaczynając od jednego i powtarzając kolejno w pozostałych)


lexentry: pol/ekstrapolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstrapolacja
trans_list: eachtarshuíomh
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane


lexentry: pol/ektoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ektoplazma
trans_list: eicteaplasma
sense:
(biologia, biologiczny) zewnętrzna, nieziarnista warstwa cytoplazmy położona bezpośrednio pod błoną komórkową;


lexentry: pol/ekumenizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekumenizm
trans_list: éacúiméineachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;


lexentry: pol/elegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elegia
trans_list: marbhna
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;


lexentry: pol/elektrolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrolit
trans_list: leictrilít
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektromagnes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnes
trans_list: leictreamaighnéad
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektromagnetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnetyzm
trans_list: leictreamaighnéadas
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych;


lexentry: pol/elektron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektron
trans_list: leictreon
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;


lexentry: pol/elektronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektronika
trans_list: leictreonaic
sense:
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;


lexentry: pol/elektrotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrotechnika
trans_list: innealtóireacht leictreach
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dziedzina nauki i techniki zajmująca się wytwarzaniem, przesyłaniem, przetwarzaniem i zastosowaniem energii elektrycznej


lexentry: pol/elektrownia_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia atomowa
trans_list: cumhachtstáisiún núicléach
sense:
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;


lexentry: pol/elektrownia_jądrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia jądrowa
trans_list: cumhachtstáisiún núicléach
sense:
obiekt przemysłowo-energetyczny wytwarzający energię elektryczną poprzez rozszczepienia jądra atomowego;


lexentry: pol/elewacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elewacja
trans_list: ardú
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: éilips
sense:
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: focalbhá
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;


lexentry: pol/elita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elita
trans_list: pioc
sense:
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju


lexentry: pol/emalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emalia
trans_list: amáille
sense:
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych


lexentry: pol/embriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embriologia
trans_list: sutheolaíocht
sense:
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;


lexentry: pol/emeryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emeryt
trans_list: pinsinéir
sense:
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę


lexentry: pol/emerytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emerytura
trans_list: pinsean
sense:
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;


lexentry: pol/eminencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eminencja
trans_list: ardchéim
sense:
tytuł przysługujący kardynałom, wielkiemu mistrzowi Zakonu Maltańskiego, niektórym patriarchom i metropolitom prawosławnym, w Polsce również prymasowi;


lexentry: pol/emirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emirat
trans_list: éimíríocht
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira


lexentry: pol/emisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emisja
trans_list: ceist
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.


lexentry: pol/emocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emocja
trans_list: mothúchán
sense:
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;


lexentry: pol/emotikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emotikon
trans_list: straoiseog
sense:
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;


lexentry: pol/emu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emu
trans_list: éamú
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)


lexentry: pol/encefalopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: encefalopatia
trans_list: einceifealapaite
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;


lexentry: pol/encyklika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: encyklika
trans_list: imlitir ón bPápa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;


lexentry: pol/endogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: endogenny
trans_list: inginiúil
sense:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz


lexentry: pol/enklityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enklityka
trans_list: iarchlaonán
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;


lexentry: pol/enol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enol
trans_list: eanól
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, w którym grupa hydroksylowa połączona jest z jednym końcem wiązania węgiel–węgiel;


lexentry: pol/entalpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entalpia
trans_list: eantalpacht
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;


lexentry: pol/entitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entitet
trans_list: aonán
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedna z dwóch jednostek administracyjnych tworzących Bośnię i Hercegowinę


lexentry: pol/entropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entropia
trans_list: eantrópacht
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;


lexentry: pol/entuzjasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entuzjasta
trans_list: díograiseoir
sense:
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą


lexentry: pol/enzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enzym
trans_list: einsím
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;


lexentry: pol/epeisodion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epeisodion
trans_list: clár
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) partia dialogowa między partiami chóralnymi w dramacie antycznym;


lexentry: pol/epejroforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epejroforeza
trans_list: gluaiseacht ilchríochach
sense:
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;


lexentry: pol/epidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemia
trans_list: eipidéim
sense:
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;


lexentry: pol/epidemiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemiologia
trans_list: eipidéimeolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;


lexentry: pol/epigraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigraf
trans_list: eipeagraf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;


lexentry: pol/epigramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigramat
trans_list: burdún
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;


lexentry: pol/epilog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epilog
trans_list: iarfhocal
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;


lexentry: pol/epistemologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epistemologia
trans_list: eipistéimeolaíocht
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;


lexentry: pol/epizodyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: epizodyczny
trans_list: mionaoiseach
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) występujący w epizodach


lexentry: pol/epoka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epoka
trans_list: aois
sense:
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;


lexentry: pol/epoka_brązu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epoka brązu
trans_list: Cré-umhaois
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;


lexentry: pol/epolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epolet
trans_list: guailleog
sense:
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego


lexentry: pol/era__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: era
trans_list: aois
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.


lexentry: pol/erekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erekcja
trans_list: éirí
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;


lexentry: pol/ergonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ergonomia
trans_list: eirgeanamaíocht
sense:
nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;


lexentry: pol/erozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erozja
trans_list: líomhadh
sense:
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;


lexentry: pol/erozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erozja
trans_list: líomhadh
sense:
(informatyka, informatyczny) operacja morfologiczna w grafice komputerowej powodująca zwężanie obrazu;


lexentry: pol/eschatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eschatologia
trans_list: eischaiteolaíocht
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.


lexentry: pol/eschatologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: eschatologiczny
trans_list: eascaiteolaíoch
sense:
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii


lexentry: pol/esej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esej
trans_list: aiste
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;


lexentry: pol/eskorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskorta
trans_list: tionlaic
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę


lexentry: pol/eskorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskorta
trans_list: tionlaic
sense:
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta


lexentry: pol/esperanto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esperanto
trans_list: Esperanto
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;


lexentry: pol/establishment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: establishment
trans_list: bunaíocht
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność


lexentry: pol/ester__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ester
trans_list: eistear
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;


lexentry: pol/estuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: estuarium
trans_list: gaoth
sense:
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;


lexentry: pol/eten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eten
trans_list: eitiléin
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;


lexentry: pol/etnocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnocentryzm
trans_list: eitnealárnachas
sense:
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;


lexentry: pol/etnolekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnolekt
trans_list: eitneachanúint
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;


lexentry: pol/etnolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnolog
trans_list: eitneolaí
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (etnografia, etnograficzny) specjalista zajmujący się etnologią


lexentry: pol/etui__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etui
trans_list: cás
sense:
(handel, handlowy) (książkowy) futerał, pudełko lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;


lexentry: pol/etyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etyka
trans_list: eitic
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;


lexentry: pol/etyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etyn
trans_list: eitín
sense:
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;


lexentry: pol/eucharystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eucharystia
trans_list: Comaoineach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;


lexentry: pol/eucharystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eucharystia
trans_list: Comaoineach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;


lexentry: pol/eufemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eufemizm
trans_list: sofhriotal
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;


lexentry: pol/eugenika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eugenika
trans_list: eoiginic
sense:
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;


lexentry: pol/eukaliptus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eukaliptus
trans_list: eocalaip
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;


lexentry: pol/eutanazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eutanazja
trans_list: eotanáis
sense:
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;


lexentry: pol/ewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelia
trans_list: soiscéal
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;


lexentry: pol/ewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucja
trans_list: éabhlóid
sense:
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;


lexentry: pol/ewolucjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucjonizm
trans_list: éabhlóideachas
sense:
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;


lexentry: pol/fabuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fabuła
trans_list: graf
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym


lexentry: pol/fagot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fagot
trans_list: basún
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;


lexentry: pol/fajans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fajans
trans_list: faensa
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;


lexentry: pol/faks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faks
trans_list: facs
sense:
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;


lexentry: pol/faktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktor
trans_list: fachtóir
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się przejmowaniem za prowizję nieprzeterminowanych wierzytelności innego podmiotu (faktoranta), a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu ich; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi


lexentry: pol/faktoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktoria
trans_list: gléasra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (handel, handlowy) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;


lexentry: pol/faktoring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktoring
trans_list: fachtóireacht
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi;


lexentry: pol/faktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktura
trans_list: sonrasc
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;


lexentry: pol/fala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala
trans_list: tonn
sense:
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie


lexentry: pol/fala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala
trans_list: tonn
sense:
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;


lexentry: pol/fala_uderzeniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala uderzeniowa
trans_list: tonn turrainge
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) nagła, gwałtowna zmiana parametrów fizycznych ośrodka, która rozchodzi się w przestrzeni z prędkością większą niż dźwięk;


lexentry: pol/falanga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: falanga
trans_list: falang
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnej Grecji szyk bojowy ciężkozbrojnej piechoty;


lexentry: pol/falka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: falka
trans_list: druga
sense:
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa;


lexentry: pol/fantastyka_naukowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantastyka naukowa
trans_list: ficsean eolaíochta
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;


lexentry: pol/fantasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantasy
trans_list: fantaisíocht
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek w sztuce przedstawiający bajkowe światy z elementami fantastyki


lexentry: pol/fantom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantom
trans_list: amhailt
sense:
(medycyna, medyczny) model anatomiczny, na którym odbywa się nauka anatomii, ćwiczenia udzielania pierwszej pomocy itp.


lexentry: pol/farerski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: farerski
trans_list: Faro
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;


lexentry: pol/farma_wiatrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farma wiatrowa
trans_list: feirm ghaoithe
sense:
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności


lexentry: pol/farsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farsz
trans_list: mionfheoil spíosraithe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;


lexentry: pol/fartuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fartuch
trans_list: bairbéal
sense:
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;


lexentry: pol/faryzeusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faryzeusz
trans_list: Fairisíneach
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);


lexentry: pol/fast_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fast food
trans_list: bia áise
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;


lexentry: pol/faszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faszyzm
trans_list: faisisteachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;


lexentry: pol/fatamorgana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fatamorgana
trans_list: meabhalscáil
sense:
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;


lexentry: pol/faun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faun
trans_list: fánas
sense:
(mitologia, mitologiczny) figura bożka leśnego przedstawianego zazwyczaj pod postacią brodatego mężczyzny z kozimi rogami i kopytami;


lexentry: pol/fałszywy_przyjaciel__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: fałszywy przyjaciel
trans_list: cara bréige
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;


lexentry: pol/federacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federacja
trans_list: cónaidhm
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;


lexentry: pol/federacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: federacyjny
trans_list: cónaidhmigh
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji


lexentry: pol/federalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federalizm
trans_list: cónaidhmeacht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system organizacji państwa lub sposób myślenia politycznego, w którym różne jednostki tworzą federację


lexentry: pol/federalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: federalny
trans_list: feidearálach
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji


lexentry: pol/fejk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fejk
trans_list: falsa
sense:
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane


lexentry: pol/feni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feni
trans_list: riascánta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska wódka tradycyjnie produkowana w stanie Goa z soku owoców nerkowca (nanercza zachodniego) lub soku łodyg kwiatów palmy kokosowej;


lexentry: pol/feniańczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feniańczyk
trans_list: Fínín
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek tajnego antybrytyjskiego stowarzyszenia katolickiego w Ulsterze, działającego w XIX-XX w.;


lexentry: pol/fenol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenol
trans_list: feanól
sense:
(chemia, chemiczny) aromatyczny związek chemiczny zawierający jedną lub więcej grup hydroksylowych (–OH), związanych bezpośrednio z atomami węgla znajdującymi się w pierścieniu;


lexentry: pol/fenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenologia
trans_list: feineolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, który zajmuje się badaniem cyklicznych zjawisk w życiu roślin i zwierząt, szczególnie w zależności od warunków klimatycznych i pór roku;


lexentry: pol/fenotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenotyp
trans_list: feinitíopa
sense:
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;


lexentry: pol/fermentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fermentacja
trans_list: coipeadh
sense:
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;


lexentry: pol/fetysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fetysz
trans_list: feitis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) magiczny przedmiot będący obiektem kultu, amulet, talizman


lexentry: pol/feudalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feudalizm
trans_list: feodachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;


lexentry: pol/fibromialgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fibromialgia
trans_list: fibrimiailge
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;


lexentry: pol/fibrynogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fibrynogen
trans_list: fibrinigin
sense:
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: crann figí
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: crann figí
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/figurant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figurant
trans_list: dealbh tosaigh
sense:
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje


lexentry: pol/fikcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fikcja
trans_list: ficsean
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą


lexentry: pol/filetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: filetować
trans_list: fleasc
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprawiać rybę (rzadziej drób, jarzyny), usuwając części niejadalne


lexentry: pol/filistyński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: filistyński
trans_list: Filistíneach
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei


lexentry: pol/film__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film
trans_list: scannán
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;


lexentry: pol/film_dokumentalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film dokumentalny
trans_list: scannán faisnéise
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)


lexentry: pol/filologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filologia
trans_list: focleolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;


lexentry: pol/filozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filozofia
trans_list: fealsúnacht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;


lexentry: pol/finał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finał
trans_list: ceannchluiche
sense:
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek


lexentry: pol/fioletowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: fioletowy
trans_list: corcairghorm
sense:
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;


lexentry: pol/fiołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fiołek
trans_list: sailchuach
sense:
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;


lexentry: pol/fisharmonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fisharmonia
trans_list: armóin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;


lexentry: pol/fistuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fistuła
trans_list: fiostúl
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) nieprawidłowe połączenie między dwiema częściami ciała, które normalnie nie są połączone


lexentry: pol/fizjoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fizjoterapia
trans_list: fisiteiripe
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi


lexentry: pol/fizyka_jądrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fizyka jądrowa
trans_list: fisic núicléach
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki badający jądra atomowe;


lexentry: pol/flamandzki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: flamandzki
trans_list: Pléimeannais
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii


lexentry: pol/flanela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flanela
trans_list: flainín
sense:
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;


lexentry: pol/flejtuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flejtuch
trans_list: paiste
sense:
kawałek cienkiej tkaniny, służący do owinięcia kuli w czarnoprochowej broni odprzodowej, brudzący się przy ładowaniu i wystrzale;


lexentry: pol/fleksografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fleksografia
trans_list: fleisceagrafaíocht
sense:
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;


lexentry: pol/fletnia_Pana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fletnia Pana
trans_list: coinlín ceoil
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;


lexentry: pol/fleuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fleuta
trans_list: fliúit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) europejski XVII-wieczny żaglowiec trójmasztowy, używany głównie w celach handlowych i niekiedy wojennych;


lexentry: pol/flisak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flisak
trans_list: rachta
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek zawodowo trudniący się spławem rzecznymi tratwami drewna, zboża i innych towarów do portów morskich, zajmujący się flisactwem;


lexentry: pol/flizelina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flizelina
trans_list: idirfhásáil
sense:
materiał, cienki krawiecki wkład odzieżowy stosowany w celu usztywnienia lub stabilizacji szytej tkaniny;


lexentry: pol/floren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: floren
trans_list: airgead croise
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka, rozpowszechniona następnie w handlu i naśladowana w krajach europejskich;


lexentry: pol/floret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: floret
trans_list: pionsa maol
sense:
(sport, sportowy) konkurencja szermiercza, w której zawodnicy walczą pchnięciami przy użyciu floretu (1.1)


lexentry: pol/floret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: floret
trans_list: pionsa maol
sense:
cienka, sprężysta broń kolna, przeznaczona do zadawania trafień czubkiem klingi; lekka broń szermiercza o czworograniastej klindze


lexentry: pol/fluktuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fluktuacja
trans_list: luaineacht
sense:
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;


lexentry: pol/fobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fobia
trans_list: fóibe
sense:
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;


lexentry: pol/fochy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fochy
trans_list: stuaic
sense:
(psychologia, psychologiczny) manifestowanie obrażenia się, często w sposób trochę dziecinny lub przesadzony


lexentry: pol/folklor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folklor
trans_list: béaloideas
sense:
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.


lexentry: pol/fonem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonem
trans_list: fóinéim
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: fuaim
sense:
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: fuaim
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej


lexentry: pol/fontanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fontanna
trans_list: scardán
sense:
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: rialta
sense:
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: rialta
sense:
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;


lexentry: pol/formatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formatka
trans_list: foirm
sense:
(informatyka, informatyczny) część ekranu aplikacji, np. zakładka, w oknie programu z polami do wypełniania[potrzebne źródło]


lexentry: pol/formularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formularz
trans_list: foirm
sense:
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem


lexentry: pol/forteca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: forteca
trans_list: dún
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;


lexentry: pol/fortepian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fortepian
trans_list: pianó
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/fosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosa
trans_list: díog
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;


lexentry: pol/fosfolipid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosfolipid
trans_list: fosfailipid
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;


lexentry: pol/fotel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotel
trans_list: cathaoir uilleach
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj jednoosobowego siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;


lexentry: pol/fotoelektron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotoelektron
trans_list: fótaileictreon
sense:
(fizyka, fizyczny) elektron wyemitowany z powierzchni pewnego materiału na skutek działania promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/fotometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotometr
trans_list: fótaiméadar
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;


lexentry: pol/foton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foton
trans_list: fótón
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/fotonika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotonika
trans_list: fótónaic
sense:
(fizyka, fizyczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem zastosowań fotonów w przesyłaniu informacji;


lexentry: pol/fotopowielacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotopowielacz
trans_list: fóta-iolróir
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał;


lexentry: pol/fotosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotosynteza
trans_list: fótaisintéis
sense:
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;


lexentry: pol/fotowoltaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotowoltaika
trans_list: fótavoltachas
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła energii słonecznego na energię elektryczną;


lexentry: pol/foyer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foyer
trans_list: forhalla
sense:
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;


lexentry: pol/frajer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frajer
trans_list: meathán
sense:
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: codán
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: codán
sense:
(statystyka, statystyczny) stosunek liczby obserwacji mających pewną właściwość do liczebności całej próby statystycznej;


lexentry: pol/franciszkanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franciszkanin
trans_list: Proinsiasach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;


lexentry: pol/francuski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: francuski
trans_list: Fraincis | Francach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;


lexentry: pol/franczyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franczyza
trans_list: ceart vótála
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;


lexentry: pol/franczyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franczyza
trans_list: ceart vótála
sense:
w przemyśle rozrywkowym: zbiór powiązanych ze sobą dzieł kultury masowej, najczęściej chronionych prawem autorskim;


lexentry: pol/frankfurterka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankfurterka
trans_list: oscailteach
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco;


lexentry: pol/frankofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankofon
trans_list: Frainciseoir
sense:
ktoś, kto mówi po francusku i żyje w społeczności posługującej się tym językiem, szczególnie w miejscu, w którym mówi się dwoma lub więcej językami


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: abairtín
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: abairtín
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: frigéad
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;


lexentry: pol/frenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frenologia
trans_list: freineolaíocht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;


lexentry: pol/fretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fretka
trans_list: firéad
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;


lexentry: pol/frezarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezarka
trans_list: muilleoir
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;


lexentry: pol/frezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezja
trans_list: fríse
sense:
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;


lexentry: pol/frygijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frygijski
trans_list: Frigiach
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii


lexentry: pol/frygijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: frygijski
trans_list: Frigiach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język frygijski, wymarły indoeuropejski język Frygów (Frygijczyków), używany w starożytnej Anatolii;


lexentry: pol/frytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytka
trans_list: frioch
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/fuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuga
trans_list: siúnta
sense:
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze


lexentry: pol/fundacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundacja
trans_list: bunsraith
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;


lexentry: pol/fundament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundament
trans_list: bunsraith
sense:
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;


lexentry: pol/fundamentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalizm
trans_list: bunúsaíocht
sense:
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji


lexentry: pol/funkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja
trans_list: feidhm
sense:
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;


lexentry: pol/furia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furia
trans_list: buile
sense:
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie świadomości połączone z raptownym podnieceniem, objaw niektórych chorób psychicznych i zatruć


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: bian
sense:
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: bian
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść


lexentry: pol/futuryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futuryzm
trans_list: todhchaíochas
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: creach
sense:
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej;


lexentry: pol/gad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gad
trans_list: reiptíl
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;


lexentry: pol/gadolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadolin
trans_list: gadailiniam
sense:
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;


lexentry: pol/gag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gag
trans_list: scéal grinn
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych


lexentry: pol/galacki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galacki
trans_list: Galátach
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: réaltra
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/galaretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaretka
trans_list: geilitín
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;


lexentry: pol/galion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galion
trans_list: dealbh tosaigh
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ozdoba dziobu żaglowca, często w kształcie postaci kobiecej lub zwierzęcej;


lexentry: pol/garaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garaż
trans_list: garáiste
sense:
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;


lexentry: pol/garbarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garbarz
trans_list: súdaire
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: craos
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: scornach
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/garnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnek
trans_list: corcán
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;


lexentry: pol/garować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: garować
trans_list: díonmhar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o cieście: rosnąć, powiększać swoją objętość wskutek pozostawienia na pewien czas


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: geargáil
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: mothar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krótka ręczna broń palna z trąbkowatym wylotem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;


lexentry: pol/gastroenterologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastroenterologia
trans_list: gaistreintreolaíocht
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się czynnościami i schorzeniami układu pokarmowego i gruczołów trawiennych;


lexentry: pol/gawron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawron
trans_list: rúcach
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;


lexentry: pol/gaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz
trans_list: gás
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)


lexentry: pol/gaz_kopalniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz kopalniany
trans_list: gal mhianaigh
sense:
(górnictwo, górniczy) mieszanina gazów wydzielająca się w kopalniach, składająca się głównie z metanu, tworząca z powietrzem mieszaninę wybuchową


lexentry: pol/gaz_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz ziemny
trans_list: gás nádúrtha
sense:
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;


lexentry: pol/gałka_muszkatołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałka muszkatołowa
trans_list: noitmig
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;


lexentry: pol/gdy_kota_nie_ma,_myszy_harcują__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdy kota nie ma, myszy harcują
sense:
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

trans_list:
fad a bhíos an cat amuigh bíonn na luchain ag rince | nuair a bhíonn an cat amuigh bíonn an luch ag rince


lexentry: pol/gen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gen
trans_list: géin
sense:
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: inscne
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci


lexentry: pol/genealog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genealog
trans_list: rianaí
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji


lexentry: pol/generalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generalizacja
trans_list: teoiric ghinearálta
sense:
rozszerzenie danego twierdzenia, zasady czy wniosku wysnutego na podstawie pojedynczych lub powierzchownych faktów na większy zakres zjawisk


lexentry: pol/generatywna_sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generatywna sztuczna inteligencja
trans_list: intleacht shaorga ghiniúnaigh
sense:
(informatyka, informatyczny) modele sztucznej inteligencji służące do generowania treści, np. tekstów, obrazów, muzyki, filmów, programów komputerowych, itp.;


lexentry: pol/generał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał
trans_list: ginearál
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główny przełożony w niektórych zakonach katolickich;


lexentry: pol/geofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofizyka
trans_list: geoifisic
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej;


lexentry: pol/geografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geografia
trans_list: tíreolaíocht | geografaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/geometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geometria
trans_list: geoiméadracht | céimseata
sense:
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;


lexentry: pol/geomorfologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfologia
trans_list: geomoirfeolaíocht
sense:
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;


lexentry: pol/gepard_grzywiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gepard grzywiasty
trans_list: liopard fiaigh
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: gnó
sense:
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/ghul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghul
trans_list: amhailt
sense:
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;


lexentry: pol/gibbon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibbon
trans_list: giobún
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona


lexentry: pol/giez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giez
trans_list: boiteog
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;


lexentry: pol/gildia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gildia
trans_list: cuallacht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;


lexentry: pol/gimnazjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnazjum
trans_list: scoil mheánach
sense:
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;


lexentry: pol/ginekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekologia
trans_list: liacht bhan
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;


lexentry: pol/gitara_basowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara basowa
trans_list: dordghiotár
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;


lexentry: pol/giętkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giętkość
trans_list: leaisteachas
sense:
(przenośnie, przenośnia) zdolność łatwego dostosowywania się do warunków, szybkie uleganie wpływom zewnętrznym


lexentry: pol/glazura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glazura
trans_list: gloinigh
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;


lexentry: pol/gleba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gleba
trans_list: lann
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: domhandas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: téamh domhanda
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globulka
trans_list: cruinnín
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) obła porcja leku lub środka antykoncepcyjnego


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: cruinneog
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: gluais
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: gluais
sense:
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: glúcós
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/gniady__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gniady
trans_list: donnrua
sense:
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: dream
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: gnóis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: aoileach
sense:
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gnój
trans_list: cac
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (wulgarnie, wulgaryzm) podstępny, złośliwy lub wredny mężczyzna


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: púca
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: Gotach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/gofr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gofr
trans_list: vaiféal
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;


lexentry: pol/goidelski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: goidelski
trans_list: Gaeilge
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący Goidelów, ich kultury i języków


lexentry: pol/golem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: golem
trans_list: gólam
sense:
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: lorga
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: ceol gaspal
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: feirm
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gospodarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarz
trans_list: tábhairneoir
sense:
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: oighear dubh
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołąb_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb pocztowy
trans_list: colúr frithinge
sense:
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;


lexentry: pol/gołąb_skalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb skalny
trans_list: colm aille
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: colm
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/gołębiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębiarz
trans_list: cuach
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;


lexentry: pol/goździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk
trans_list: clóbh
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;


lexentry: pol/gra_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra komputerowa
trans_list: cluiche físe
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: crann sleamhain
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: ráca
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/gradient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gradient
trans_list: grádán
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: graifítí
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: grafaic
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: graifít
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: osteilgeoir
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/gram-siła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram-siła
trans_list: gort
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: crann pomagránaite
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: cabhlach
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: priosma
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/grant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grant
trans_list: tíolacadh
sense:
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium


lexentry: pol/granulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulka
trans_list: gráinnín
sense:
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: faireog thímis | tímeas
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratka
trans_list: amhantar
sense:
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie


lexentry: pol/gratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratyfikacja
trans_list: sásamh
sense:
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.


lexentry: pol/grań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grań
trans_list: creig
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty


lexentry: pol/greenwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: greenwashing
trans_list: ecobranqueamento
sense:
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: greim
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: tuama
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: dúiche
sense:
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: braisle
sense:
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: deighilt
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;


lexentry: pol/groszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groszek
trans_list: peasair
sense:
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: seol mór
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


lexentry: pol/grubodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grubodziób
trans_list: glasán gobmhór
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;


lexentry: pol/gruczoł_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł mlekowy
trans_list: faireog bhainne
sense:
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;


lexentry: pol/gruczoł_opuszkowo-cewkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł opuszkowo-cewkowy
trans_list: faireog Cowper
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty męski gruczoł zewnątrzwydzielniczy, położony w pobliżu cewki moczowej w kroczu, który produkuje śluzowatą wydzielinę nawilżającą cewkę moczową przed wytryskiem


lexentry: pol/grunt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunt
trans_list: fo-bhrat
sense:
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;


lexentry: pol/grupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa
trans_list: dream
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonym na nim łącznym i odwracalnym działaniem dwuargumentowym;


lexentry: pol/grupa_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa etniczna
trans_list: grúpa eitneach
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;


lexentry: pol/grupa_funkcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa funkcyjna
trans_list: feidhmghrúpa
sense:
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;


lexentry: pol/grupa_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa krwi
trans_list: fuilghrúpa
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych


lexentry: pol/grusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grusza
trans_list: piorra
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;


lexentry: pol/gryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gryf
trans_list: caol
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;


lexentry: pol/gryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gryf
trans_list: coisc
sense:
(sport, sportowy) metalowy pręt, który wraz z nakładanym nań obciążeniem służy do ćwiczeń fizycznych;


lexentry: pol/gryfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gryfon
trans_list: madra gríofa
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z grupy wyżłów, charakteryzujący się twardą, szorstką sierścią oraz obfitym owłosieniem pyska, tworzącym wyraziste brwi i brodę; także nazwa rasy tych psów;


lexentry: pol/grynszpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grynszpan
trans_list: glasar
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;


lexentry: pol/grywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywać
trans_list: dráma
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas


lexentry: pol/grzbiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzbiet
trans_list: droim
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej


lexentry: pol/grzech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech
trans_list: peaca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;


lexentry: pol/grzech_pierworodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech pierworodny
trans_list: peaca an tsinsir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;


lexentry: pol/grzechotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotnik
trans_list: nathair shligreach
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;


lexentry: pol/grzeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeczny
trans_list: béasach
sense:
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości


lexentry: pol/grzeszyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeszyć
trans_list: peacaigh
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny


lexentry: pol/grzybnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybnia
trans_list: mícéiliam
sense:
(biologia, biologiczny) (mykologia, mykologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;


lexentry: pol/grzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywa
trans_list: moing
sense:
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi


lexentry: pol/grzywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywna
trans_list: cáin
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/gudźarati__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gudźarati
trans_list: Gúisearáitis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: scriosán
sense:
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;


lexentry: pol/guziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec
trans_list: muc fhaithneach
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;


lexentry: pol/gwarancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwarancja
trans_list: dearbhú
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela


lexentry: pol/gwarancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwarancja
trans_list: dearbhú
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);


lexentry: pol/gwardia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardia
trans_list: garda
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących


lexentry: pol/gwardian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardian
trans_list: coimirceoir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;


lexentry: pol/gwasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwasz
trans_list: guais
sense:
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;


lexentry: pol/gwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwałt
trans_list: éigniú
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;


lexentry: pol/gwiazda_Dawida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda Dawida
trans_list: Réalta Dháiví
sense:
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: réalta
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: réalta
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku


lexentry: pol/gwiazda_filmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda filmowa
trans_list: réalta scannán
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;


lexentry: pol/gwint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwint
trans_list: snáithe a chur
sense:
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek


lexentry: pol/gwoli__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: gwoli
trans_list: mar gheall ar
sense:
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania


lexentry: pol/gwóźdź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwóźdź
trans_list: tairne
sense:
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;


lexentry: pol/gzyms__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gzyms
trans_list: coirnis
sense:
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;


lexentry: pol/górnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górnictwo
trans_list: mianadóireacht
sense:
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;


lexentry: pol/górny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: górny
trans_list: uachtar
sense:
o dzielnicy, miejscowości, regionie, kraju położony wyżej (lub dalej od ujścia pobliskiej rzeki) niż inna jednostka terytorialna o tej samej nazwie najczęściej określana jako dolna


lexentry: pol/gąbczasta_encefalopatia_bydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbczasta encefalopatia bydła
trans_list: einceifealapaite spúinseach bhólachta
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: bolb
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: roth altach
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie


lexentry: pol/gęgawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęgawa
trans_list: gé ghlas
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;


lexentry: pol/głaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głaz
trans_list: bollán
sense:
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;


lexentry: pol/głoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głoska
trans_list: foghar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: ceann
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/głowa_rodziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa rodziny
trans_list: bean an tí
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie


lexentry: pol/głośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnik
trans_list: callaire
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;


lexentry: pol/głupawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupawka
trans_list: meidhir
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: sceach gheal
sense:
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;


lexentry: pol/główszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główszczyzna
trans_list: airgead fola
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego


lexentry: pol/haftka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haftka
trans_list: crúca is cró
sense:
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: haiceálaí
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;


lexentry: pol/halabarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabarda
trans_list: halbard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;


lexentry: pol/halibut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halibut
trans_list: haileabó
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;


lexentry: pol/halluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halluks
trans_list: buinneán
sense:
(medycyna, medyczny) deformacja stopy polegająca na bocznym odchyleniu dużego palca (palucha) w stronę pozostałych palców, często z uwypukleniem stawu śródstopno-paliczkowego


lexentry: pol/halucynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynacja
trans_list: bréagchéadfa
sense:
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;


lexentry: pol/haluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haluks
trans_list: buinneán
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;


lexentry: pol/hamburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamburger
trans_list: burgar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;


lexentry: pol/hangar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hangar
trans_list: haingear
sense:
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);


lexentry: pol/harmonijka_ustna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harmonijka ustna
trans_list: armónach
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: airp
sense:
(mitologia, mitologiczny) złośliwy starogrecki kobiecy demon wichru i burzy, w ptasiej postaci porywający dusze zmarłych i będący narzędziem kary bogów wobec ludzi;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: iolar hairpí
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Harpia harpyja, duży ptak drapieżny z latynoamerykańskiej strefy tropikalnej;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: airp
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta okrutna, wyrachowana, istota drapieżna, nienasycona; także osoba natarczywa, natrętna, namolna, nękająca, udręczająca sobą kogoś


lexentry: pol/haubica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haubica
trans_list: habhatsar
sense:
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;


lexentry: pol/hausa__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: hausa
trans_list: Hásais
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej;


lexentry: pol/heban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heban
trans_list: éabann
sense:
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;


lexentry: pol/hebanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebanowiec
trans_list: crann dátphlumaí
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj drzew z rodziny hebankowatych, o ciemnej a nawet czarnej korze


lexentry: pol/heblować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: heblować
trans_list: plánáil
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię drewna za pomocą heblarki lub heblu ręcznego


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: circín starraiceach
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: fothragadh
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki


lexentry: pol/hedonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hedonizm
trans_list: héadónachas
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia


lexentry: pol/hejter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejter
trans_list: fuathaitheoir
sense:
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem


lexentry: pol/hektar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hektar
trans_list: heicteár
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);


lexentry: pol/helisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helisa
trans_list: aerscriú
sense:
(geometria) skręcona krzywa przestrzenna przypominająca sprężynę lub gwint śruby, o stałym promieniu i równomiernym nachyleniu zwojów względem osi


lexentry: pol/hellenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hellenista
trans_list: Heilléanaí
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki


lexentry: pol/hemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemoglobina
trans_list: haemaglóibin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu


lexentry: pol/heptarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptarchia
trans_list: heiptearcacht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: tae
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: briosca
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/herezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezja
trans_list: eiriceacht
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;


lexentry: pol/heroina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroina
trans_list: héaróin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;


lexentry: pol/heroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroizm
trans_list: laochas
sense:
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: teachtaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy


lexentry: pol/heterocykliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterocykliczny
trans_list: heitreafháinneach
sense:
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;


lexentry: pol/heterodoksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heterodoksja
trans_list: heitreadocsacht
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;


lexentry: pol/heterogeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterogeniczny
trans_list: ilchineálach
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz


lexentry: pol/hetycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hetycki
trans_list: Hiteach
sense:
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii


lexentry: pol/heurystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heurystyka
trans_list: heorastaic
sense:
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;


lexentry: pol/higroskopijny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: higroskopijny
trans_list: tais-scópach
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej


lexentry: pol/hinduizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hinduizm
trans_list: An Hiondúchas
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: ceol rap
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu


lexentry: pol/hiper-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hiper-
trans_list: hipear-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hipearbóil
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hipearbóil
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;


lexentry: pol/hipercholesterolemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipercholesterolemia
trans_list: hipearcolaistéaróiléime
sense:
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone ponad normę stężenie cholesterolu we krwi;


lexentry: pol/hipermarket__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipermarket
trans_list: hipearmhargadh
sense:
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;


lexentry: pol/hiperonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperonim
trans_list: scáth-théarma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;


lexentry: pol/hiperpoprawność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpoprawność
trans_list: forcheartú
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);


lexentry: pol/hipertekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekst
trans_list: hipirtéacs
sense:
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;


lexentry: pol/hiperłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperłącze
trans_list: hipearnasc
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;


lexentry: pol/hipoalergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoalergiczny
trans_list: hiopailléirgineach
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii


lexentry: pol/hipochondria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipochondria
trans_list: galareagla
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości


lexentry: pol/hipoglikemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoglikemia
trans_list: hipiglicéime
sense:
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej


lexentry: pol/hipokamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokamp
trans_list: capall mara
sense:
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;


lexentry: pol/hipokryzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokryzja
trans_list: bréagchrábhadh
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;


lexentry: pol/hipoteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteka
trans_list: morgáiste
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;


lexentry: pol/histogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histogram
trans_list: histeagram
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;


lexentry: pol/histopatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histopatologia
trans_list: histeapaiteolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział patologii zajmujący się badaniem zmian chorobowych w tkankach


lexentry: pol/histydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histydyna
trans_list: histidín
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas białkowy o charakterze zasadowym, względnie egzogenny, prekursor histaminy:


lexentry: pol/hitlerowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hitlerowski
trans_list: Naitsí
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców


lexentry: pol/hobbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hobbit
trans_list: hobad
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;


lexentry: pol/hodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodować
trans_list: póraigh
sense:
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania


lexentry: pol/hokej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hokej
trans_list: haca
sense:
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/hol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hol
trans_list: halla
sense:
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.


lexentry: pol/holding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holding
trans_list: cuideachta sealbhaíochta
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm


lexentry: pol/hologram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hologram
trans_list: holagram
sense:
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe


lexentry: pol/holokaust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holokaust
trans_list: Uileloscadh
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust


lexentry: pol/homar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homar
trans_list: gliomach
sense:
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;


lexentry: pol/homofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofon
trans_list: homafón
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może


lexentry: pol/horda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horda
trans_list: slua
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich


lexentry: pol/horyzont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont
trans_list: spéire
sense:
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;


lexentry: pol/horyzont_zdarzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont zdarzeń
trans_list: léaslíne theagmhais
sense:
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;


lexentry: pol/hostessa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostessa
trans_list: banóstach
sense:
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.


lexentry: pol/hostia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostia
trans_list: abhlann
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;


lexentry: pol/hołdownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołdownik
trans_list: craobh-abhainn
sense:
(historia, historyczny, historycznie) władca lub państwo składający hołd poddańczy i płacące trybut innemu władcy czy państwu


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: contae
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: contae
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych


lexentry: pol/hub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hub
trans_list: mol
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia;


lexentry: pol/hugenot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hugenot
trans_list: Úgónach
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;


lexentry: pol/huk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huk
trans_list: tormán
sense:
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: ablach
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ średniowiecznego dużego żaglowca północnoeuropejskiego z XV–XVI wieku, używanego do celów handlowych i wojennych; odmiana karaki;


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: ablach
sense:
(marynarka) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;


lexentry: pol/hummus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hummus
trans_list: humas
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/huragan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huragan
trans_list: hairicín
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;


lexentry: pol/hurt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurt
trans_list: mórdhíol
sense:
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym


lexentry: pol/hutnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutnictwo
trans_list: miotaleolaíocht
sense:
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;


lexentry: pol/hybryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybryda
trans_list: hibrid
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;


lexentry: pol/hydrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrant
trans_list: coca dóiteáin
sense:
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;


lexentry: pol/hydraulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulik
trans_list: pluiméir
sense:
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania


lexentry: pol/hydrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrazyna
trans_list: hiodraisín
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwna, łatwopalna ciecz o zapachu podobnym do amoniaku, wykorzystywana jako paliwo rakietowe


lexentry: pol/hydrogeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrogeologia
trans_list: hidrigeolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: hidreolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: aintiún
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/iberyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iberyjski
trans_list: Ibéarach
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii


lexentry: pol/ibuprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ibuprofen
trans_list: iobúpróifein
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: aitheantas
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: aitheantas
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: idé-eolaíocht
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: cor cainte
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/iglicznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iglicznia
trans_list: snáthaid mhara
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Cluichí Oilimpeacha
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: íocón
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: íocón
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ilustrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustrować
trans_list: maisigh
sense:
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: seachmall
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: bís
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imago
trans_list: iomágó
sense:
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: sinséar
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: sinséar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: rangabháil chaite
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: rangabháil
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: díolúine
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immunoglobulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoglobulina
trans_list: glóbailin imdhíonachta
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko produkowane przez komórki układu odpornościowego w kontakcie z różnymi związkami chemicznymi;


lexentry: pol/immunosupresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunosupresja
trans_list: sochtadh imdhíonachta
sense:
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;


lexentry: pol/impedancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impedancja
trans_list: coisceas
sense:
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: maorga
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: impiriúlaí
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: impiriúlachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/imperium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperium
trans_list: impireacht
sense:
(przenośnie, przenośnia) wielkie przedsiębiorstwo lub organizacja mająca placówki w wielu miejscach na dużym obszarze


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: allmhaire
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impregnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnacja
trans_list: toirchiú
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycanie materiału innym środkiem, by zmienić jego właściwości fizyczne lub chemiczne, np. w celu zabezpieczenia


lexentry: pol/impregnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnować
trans_list: toirchigh
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycać materiał specjalną substancją w celu ochronnym lub zmiany właściwości


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: imprisean
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonista
trans_list: impriseanaí
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impriseanaíoch
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impriseanaíoch
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: Impriseanachas
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: comhluadar
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: oirniú
sense:
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia) [od XVIII w.]


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: oirniú
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/indagować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indagować
trans_list: fiafraigh
sense:
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: innéacs
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: innéacs
sense:
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: innéacs
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: Ind-Eorpach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indyferentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indyferentyzm
trans_list: fuarchúis
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa intelektualna charakteryzująca się obojętnością wobec kwestii religijnych, społecznych, moralnych (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: galrú
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/infiltrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: infiltrować
trans_list: insíothlaigh
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) potajemnie wnikać do wrogiej organizacji lub środowiska w celu zdobycia informacji lub wpływu


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: infreafhuaim
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: bonneagar
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: comhábhar
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: braighdeanas
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: cúistiúnacht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: práinneach
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: uirlis
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_dęty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument dęty
trans_list: gaothuirlis
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: gléas ceoil
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: inslin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: intleacht
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/intensyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensyfikować
trans_list: géaraigh
sense:
czynić dane zjawisko, czynność lub stan bardziej intensywnym; zwiększać natężenie czegoś, co było zbyt słabe; wzmacniać, pogłębiać lub dynamizować przebieg czegoś


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: idirfheidhm
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: idirghníomhach
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: éaradh
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferometria
trans_list: trasnamhéadracht
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: inteirféarón
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/intermezzo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intermezzo
trans_list: idirchluiche
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: Idirlíon
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: imtheorannaigh
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interpelacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpelacja
trans_list: forghairm
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: inlíon
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: intinn
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: innealtóireacht
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/inżynieryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieryjny
trans_list: innealtóireacht
sense:
związany z praktycznym zastosowaniem wiedzy technicznej i naukowej do projektowania, budowy i utrzymania różnych obiektów lub systemów


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: gás mustaird
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: gás mustaird
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: liopard sneachta
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: míol cnis
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: Ioslam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: Ioslamachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/izobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izobaryczny
trans_list: iseabarach
sense:
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia


lexentry: pol/izolator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolator
trans_list: aonraitheoir
sense:
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: isiméir
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: iseatóp
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: siúil
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: luamh
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jacuzzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacuzzi
trans_list: tobán cuilithe
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;


lexentry: pol/jaczejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaczejka
trans_list: cill
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższa komórka organizacyjna partii komunistycznej


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: nimh
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: iaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jaguarundi_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguarundi amerykański
trans_list: iaguarúndaí
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: ubhchupán
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jakoby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jakoby
trans_list: an
sense:
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: ardchaighdeáin
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: plúch
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: bandacút
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: ailt
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: aonach
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: cál
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: cuing
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_brekinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb brekinia
trans_list: crann soirb fiáin
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: bíoma bán
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: caorthann
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: caorthann
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: pluais
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółczy_ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółczy ogon
trans_list: déad
sense:
(budownictwo) rodzaj złącza ciesielskiego, drewnianego połączenia konstrukcyjnego dwóch elementów, gdzie jeden element ma zakończenie w kształcie trapezu (wczep), który wchodzi w pasujące do niego wycięcie w drugim elemencie


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: fáinleog
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: fáidh
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: seaspar
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszcz
trans_list: vaigín armlóin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednoosiowy pojazd artyleryjski, używany zwłaszcza w artylerii konnej, przeznaczony głównie do przewożenia amunicji


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: laghairt | earc
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: seiceamóir
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: céide
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: almsa
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: bearach
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: céide
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednak__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jednak
trans_list: arae
sense:
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego


lexentry: pol/jednomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednomian
trans_list: aontéarmach
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: aonbheannach
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: meaisín sliotáin
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: aonad
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: aonad réalteolaíoch
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: stáisiún dóiteáin
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: seiriceán
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: Bóthar an tSíoda
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jedynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedynka
trans_list: 1ú
sense:
(potocznie, potoczny) to, co ma numer jeden, np. autobus, trolejbus, tramwaj, pokój (w instytucji, w hotelu itp.), program radia, telewizji


lexentry: pol/jeleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeleń
trans_list: fia | fiara
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);


lexentry: pol/jelito_kręte__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelito kręte
trans_list: caolán beag
sense:
(anatomia, anatomiczny) ostatnia, końcowa część jelita cienkiego, leżąca między jelitem czczym a kątnicą;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: sciathán céarach
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: síodeiteach Boihéamach
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: gabhlán gaoithe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: luaith
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: luaith
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: bradán fearna
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: Íosánach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: fág an tír nó bí san fhaisean
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: má
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: sméar dubh
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: sméar dhubh
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: iadaform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: geoidligh
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: ióga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: geolta
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: ian
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/joruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joruba
trans_list: Iarúbach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny nigero-kongijskiej, z gałęzi atlantycko-kongijskiej, z podgałęzi wolta-kongijskiej, z grupy benue-kongijskiej, z podgrupy joruboidalnej, używany przez lud Joruba;


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: seodóir
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: iubhaile
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/judaistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: judaistyczny
trans_list: Siúdéic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: Giúdachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: mearbhia
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: giunta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: giunta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: giúiré
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: urlámhas
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: magairle
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: núicléas
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: ong
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: teanga
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: teanga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: fásteanga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: máthairtheanga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: nasctheanga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: teanga ríomhaire
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;


lexentry: pol/język_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sztuczny
trans_list: teanga chumtha
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny;


lexentry: pol/język_urzędowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język urzędowy
trans_list: teanga oifigiúil
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;


lexentry: pol/język_wernakularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język wernakularny
trans_list: teanga an phobail
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: cábla
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: cábla
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: póit
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: lus buí Bealtaine
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: cadavairín
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadr
trans_list: cuir i bhfráma
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: comhlacht
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: cadhc
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: cócó
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: cachtas
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: cóilis
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: roisín
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalambur
trans_list: imeartas focal
sense:
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo lub dwuznacznych;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: cálráib
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kalcyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalcyt
trans_list: cailcít
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych, polimorficzna, trygonalna odmiana węglanu wapnia;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: caildéara
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: cis
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: féilire
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: féilire
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: cailif
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: cailifeacht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: calra
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: radaitheoir
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna;


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: Cailvíneachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: caimileon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: cloch
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: cloch
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: seoid
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: cruachré
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


lexentry: pol/kamizelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka
trans_list: bástcóta
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki


lexentry: pol/kamizelka_ratunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka ratunkowa
trans_list: seaicéad tarrthála
sense:
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;


lexentry: pol/kamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamp
trans_list: piteogach
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;


lexentry: pol/kampania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania
trans_list: feachtas
sense:
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;


lexentry: pol/kamper__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kamper
trans_list: campálaí
sense:
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy


lexentry: pol/kanadyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanadyjka
trans_list: báidín
sense:
łódź wiosłowa, w której wiosłuje się wiosłem o jednym piórze, klęcząc na jednym kolanie twarzą do kierunku płynięcia;


lexentry: pol/kanapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapa
trans_list: tolg
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia dla kilku osób


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: ceapaire
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami


lexentry: pol/kanapowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapowy
trans_list: ciumhais
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)


lexentry: pol/kanał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanał
trans_list: canáil
sense:
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: seansailéir
sense:
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: seansailéir
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: cúr
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;


lexentry: pol/kanikuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanikuła
trans_list: laethe madrúla
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


lexentry: pol/kanister__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanister
trans_list: boiscín stáin
sense:
(dawniej, dawny) blaszany pojemnik do przenoszenia lub przechowywania czekolady, tytoniu itp. używany podczas wycieczek


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canóin
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canóin
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: canóin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;


lexentry: pol/kanonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonizacja
trans_list: naomhainmniú
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;


lexentry: pol/kantalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantalupa
trans_list: cantalúp
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana melona z gatunku Cucumis melo (ogórek melon), która ma pomarańczowy, słodki miąższ


lexentry: pol/kantyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyczka
trans_list: caintic
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda


lexentry: pol/kantyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyk
trans_list: caintic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;


lexentry: pol/kaolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaolin
trans_list: caoilín
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;


lexentry: pol/kapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapa
trans_list: cóip
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: capras
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: capras
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa


lexentry: pol/kapela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapela
trans_list: banda
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy


lexentry: pol/kapelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelan
trans_list: sagart
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;


lexentry: pol/kapelusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelusz
trans_list: hata
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;


lexentry: pol/kapitalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalista
trans_list: caipitlí
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


lexentry: pol/kapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalizm
trans_list: caipitleachas | rachmasaíocht
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;


lexentry: pol/kapitał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitał
trans_list: caipiteal
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)


lexentry: pol/kapituła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapituła
trans_list: caibidil
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: séipéal
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: séipéal
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem


lexentry: pol/kapliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapliczka
trans_list: cumhdach
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;


lexentry: pol/kapryśny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapryśny
trans_list: meonúil
sense:
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu


lexentry: pol/kapsułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsułka
trans_list: caidhp
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;


lexentry: pol/kapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapłan
trans_list: sagart
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych


lexentry: pol/kara_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kara śmierci
trans_list: pionós báis
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;


lexentry: pol/karaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaka
trans_list: carrac
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;


lexentry: pol/karakal_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakal stepowy
trans_list: lincse chluasdubh
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: blatóg
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/karapaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karapaks
trans_list: casóg
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;


lexentry: pol/karawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawela
trans_list: carbhal
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: carbuncal
sense:
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: carbuncal
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)


lexentry: pol/kardamon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardamon
trans_list: cardamam
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;


lexentry: pol/kardigan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardigan
trans_list: cairdeagan
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;


lexentry: pol/kardiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiolog
trans_list: cairdeolaí
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego


lexentry: pol/kardiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiologia
trans_list: cairdeolaíocht
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;


lexentry: pol/kardynał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał
trans_list: cairdinéal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;


lexentry: pol/karencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karencja
trans_list: cairde
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić


lexentry: pol/kariatyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariatyda
trans_list: cairiaitid
sense:
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;


lexentry: pol/karmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmel
trans_list: caramal
sense:
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: carnabhail
sense:
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;


lexentry: pol/karny__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: karny
trans_list: pionós
sense:
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/karoca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoca
trans_list: carráiste
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (transport, transportowy) historyczny pojazd konny o zamkniętej kabinie, osadzony na kołach, przeznaczony do przewozu osób zamożnych


lexentry: pol/karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoten
trans_list: caraitéin
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;


lexentry: pol/karpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karpa
trans_list: bonnstoc
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) część podziemna rośliny wieloletniej, z której wyrastają pędy i korzenie


lexentry: pol/karpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karpa
trans_list: bonnstoc
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (leśnictwo) pozostałość po ściętym lub powalonym drzewie, czyli pień wraz z korzeniami, który pozostaje w ziemi po usunięciu pnia nadziemnego


lexentry: pol/karta_SIM__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta SIM
trans_list: cárta SIM
sense:
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: cárta
sense:
(elektronika, elektroniczny) cienka płytka z układami elektronicznymi umieszczana w komputerze lub innym większym urządzeniu, odpowiedzialna za pewną jego funkcjonalność


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: cárta
sense:
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: cárta
sense:
prostokątny kawałek tworzywa sztucznego z zakodowanymi na nim magnetycznie lub cyfrowo danymi, służący do dokonywania płatności lub korzystania z określonych usług


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: cárta
sense:
zadrukowany kawałek papieru zawierający zbiór informacji o czymś lub kimś bądź przeznaczony do ich wpisywania


lexentry: pol/karta_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do gry
trans_list: cárta imeartha
sense:
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;


lexentry: pol/karta_do_głosowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do głosowania
trans_list: páipéar ballóide
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach


lexentry: pol/karta_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta kredytowa
trans_list: cárta creidmheasa
sense:
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;


lexentry: pol/kaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta
trans_list: caiséad
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie


lexentry: pol/kaseta_magnetofonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta magnetofonowa
trans_list: téip
sense:
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;


lexentry: pol/kaseta_wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta wideo
trans_list: físchaiséad
sense:
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;


lexentry: pol/kastracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastracja
trans_list: coilleadh
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;


lexentry: pol/kastrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrować
trans_list: coill
sense:
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji


lexentry: pol/kasyno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasyno
trans_list: bialann
sense:
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;


lexentry: pol/kaszalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot
trans_list: caisealóid
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;


lexentry: pol/kaszalot_spermacetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot spermacetowy
trans_list: caisealóid
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;


lexentry: pol/kaszanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszanka
trans_list: putóg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z gotowanej kaszy lub ryżu i krwi zwierzęcej oraz niekiedy podrobów;


lexentry: pol/kaszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszel
trans_list: casacht
sense:
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: cás
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/kasztan_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztan jadalny
trans_list: castán
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;


lexentry: pol/kasztanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowiec
trans_list: crann cnó capaill
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;


lexentry: pol/kasłać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasłać
trans_list: bí ag casacht
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych


lexentry: pol/katalepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalepsja
trans_list: catailéipse
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała


lexentry: pol/katalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog
trans_list: fillteán
sense:
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;


lexentry: pol/katarakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarakta
trans_list: fionn
sense:
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;


lexentry: pol/katarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarynka
trans_list: bairille-orgán
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;


lexentry: pol/katastroficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katastroficzny
trans_list: [[droch-chuma]] a bheith air
sense:
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę


lexentry: pol/katechizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizm
trans_list: teagasc Críostaí
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;


lexentry: pol/katgut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katgut
trans_list: caolán
sense:
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: Caitliceachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/kaucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucja
trans_list: bannaí
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: caife
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;


lexentry: pol/kawitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawitacja
trans_list: cabhánú
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;


lexentry: pol/kawka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawka zwyczajna
trans_list: cág
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/kazanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazanie
trans_list: seanmóir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;


lexentry: pol/kałakutas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałakutas
trans_list: turcaí
sense:
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej


lexentry: pol/kałamarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałamarz
trans_list: dúchán
sense:
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: ordóg
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/keczup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keczup
trans_list: citseap
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/keratyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keratyna
trans_list: ceiritin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko o strukturze włókienkowej, występujące w rogach, włosach, paznokciach, skórze;


lexentry: pol/keton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keton
trans_list: céatón
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego


lexentry: pol/kibic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibic
trans_list: gaothrán
sense:
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;


lexentry: pol/kieliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kieliszek
trans_list: gloine
sense:
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;


lexentry: pol/kierdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierdel
trans_list: tréad
sense:
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy;


lexentry: pol/kierunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierunek
trans_list: sruth
sense:
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży


lexentry: pol/kiełbasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełbasa
trans_list: ispín
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;


lexentry: pol/kikut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kikut
trans_list: stoc
sense:
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona


lexentry: pol/kilka__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: kilka
trans_list: beagán
sense:
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)


lexentry: pol/kilo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: cilea-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilof__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilof
trans_list: piocóid
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;


lexentry: pol/kindżał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kindżał
trans_list: miodóg
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym


lexentry: pol/kinematografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematografia
trans_list: cineamatagrafaíocht
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika i sztuka kręcenia filmów; także: przemysł filmowy, twórczość filmowa


lexentry: pol/kinetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinetyka
trans_list: cinéitic
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział dynamiki, badanie ruchu ciał i układów sił powodujących ten ruch


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: pictiúrlann
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: sadhlas
sense:
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;


lexentry: pol/klakson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klakson
trans_list: adharc
sense:
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);


lexentry: pol/klamra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamra
trans_list: lúibín slabhrach
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: clann
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa społeczna, składająca się z członków rodu i najbliższych im osób niespokrewnionych, połączona wzajemnym zaufaniem, emocjonalnym wsparciem lub współpracą biznesową;


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: clann
sense:
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.2) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;


lexentry: pol/klasa_robotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa robotnicza
trans_list: lucht oibre
sense:
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna obejmująca osoby, które utrzymują się głównie z pracy fizycznej najemnej, zazwyczaj w przemyśle, budownictwie, transporcie czy usługach


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: braisle
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: braisle
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: braisle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;


lexentry: pol/klasyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasyfikacja
trans_list: aicmiú
sense:
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: mainistir
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły


lexentry: pol/klatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatka
trans_list: cuir i bhfráma
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy


lexentry: pol/klaustrofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaustrofobia
trans_list: clástrafóibe
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;


lexentry: pol/klawesyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawesyn
trans_list: cruitchlár
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: eochairchlár | méarchlár
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: eochairchlár | méarchlár
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków


lexentry: pol/klawisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawisz
trans_list: cnaipe
sense:
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;


lexentry: pol/kleik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleik
trans_list: brachán lom
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom


lexentry: pol/klepisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepisko
trans_list: urlár buailte
sense:
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;


lexentry: pol/klepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepka
trans_list: clár
sense:
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg


lexentry: pol/klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klient
trans_list: custaiméir
sense:
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: aill
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: aicme
sense:
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: aicme
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;


lexentry: pol/klincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klincz
trans_list: greim
sense:
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów


lexentry: pol/klingoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: klingoński
trans_list: Tliongáinis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: mailp
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: eochair
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/knieć_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knieć błotna
trans_list: riascbhláth órga
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;


lexentry: pol/ko-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: ko-
trans_list: comh-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy


lexentry: pol/koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicja
trans_list: comhghuaillíocht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji


lexentry: pol/kobiałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobiałka
trans_list: ciseog
sense:
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców


lexentry: pol/kobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra
trans_list: cobra
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;


lexentry: pol/koc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koc
trans_list: blaincéad
sense:
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem


lexentry: pol/kocie_oczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocie oczko
trans_list: súile cait
sense:
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych


lexentry: pol/kocimiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocimiętka
trans_list: miontas cait
sense:
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: caiféin
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: aontíos
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: aontíos
sense:
(socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;


lexentry: pol/kojec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kojec
trans_list: cúb
sense:
(rolnictwo, rolniczy) mała zagroda do bezpiecznego przetrzymywania zwierząt hodowlanych, zwykle młodych np. piskląt, szczeniąt;


lexentry: pol/koka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koka
trans_list: cóca
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę


lexentry: pol/kokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokaina
trans_list: cócaon
sense:
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;


lexentry: pol/kokoryczka_wielokwiatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokoryczka wielokwiatowa
trans_list: áglus
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/kolagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolagen
trans_list: collaigin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: glúin
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolej_żelazna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej żelazna
trans_list: iarnród
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kolejnictwo) pierwotna forma kolei, czyli system przewozu oparty na torach z żelaza i pojazdach poruszających się po nich;


lexentry: pol/kolejka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka górska
trans_list: rollchóstóir
sense:
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: ciú
sense:
(informatyka, informatyczny) automatycznie szeregować zadania w kolejkę, potencjalnie nadając im priorytet


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: ciú
sense:
(potocznie, potoczny) (neologizm) czekać przesadnie długo w kolejce na popularne wydarzenie, socjalizując się przy tym z innymi oczekującymi


lexentry: pol/kolejność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejność
trans_list: seicheamh
sense:
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: bailiúchán
sense:
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: bailiúchán
sense:
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)


lexentry: pol/kolektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizm
trans_list: aonseilbh
sense:
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;


lexentry: pol/kolendra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolendra
trans_list: lus an choire
sense:
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;


lexentry: pol/koloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloid
trans_list: collóideach
sense:
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: coilíneacht
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: coilíneacht
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/kolonializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonializm
trans_list: coilíneachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;


lexentry: pol/kolonie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonie
trans_list: campa samhraidh
sense:
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;


lexentry: pol/koloratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratka
trans_list: bóna sagairt
sense:
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: colmlann
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: colmlann
sense:
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych


lexentry: pol/kolumna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumna
trans_list: colún
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;


lexentry: pol/komandor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komandor
trans_list: captaen
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: muiscít
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/komat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komat
trans_list: camóg
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;


lexentry: pol/komedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komedia
trans_list: coiméide
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: tiomnú
sense:
(informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: tiomnú
sense:
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: cóiméad
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komiks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiks
trans_list: greannán
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;


lexentry: pol/kominek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominek
trans_list: teallach
sense:
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;


lexentry: pol/kominiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominiarka
trans_list: balacláva
sense:
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy


lexentry: pol/komisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komisja
trans_list: coimisiún
sense:
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;


lexentry: pol/komiwojażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiwojażer
trans_list: taistealaí tráchtála
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi


lexentry: pol/komornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komornik
trans_list: báille
sense:
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: ceirnín dlúth
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: acht
sense:
(technologia, technika, techniczny) będący prostszej budowy, a jednocześnie zawierający w sobie wiele składników


lexentry: pol/kompania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompania
trans_list: cuire
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;


lexentry: pol/kompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompas
trans_list: compás
sense:
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;


lexentry: pol/kompilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilacja
trans_list: tiomsú
sense:
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy


lexentry: pol/kompilować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilować
trans_list: tiomsaigh
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzać kod źródłowy programu (napisany w języku programowania wysokiego poziomu) na kod wykonywalny lub pośredni, który może zostać uruchomiony przez komputer; posługiwać się kompilatorem


lexentry: pol/kompleks_Elektry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Elektry
trans_list: coimpléacs Éileictre
sense:
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;


lexentry: pol/kompleks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks
trans_list: ollionad
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;


lexentry: pol/kompleks_niższości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks niższości
trans_list: coimpléasc ísleachta
sense:
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;


lexentry: pol/kompleksowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleksowy
trans_list: ollionad
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: ríomhaire
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;


lexentry: pol/komputer_stacjonarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer stacjonarny
trans_list: ríomhaire deisce
sense:
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;


lexentry: pol/komunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikacja
trans_list: cumarsáid
sense:
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;


lexentry: pol/komunikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikator
trans_list: eachlach
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: cumannachas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/kondensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensacja
trans_list: comhdhlúthú
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: toilleoir
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/kondolencje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondolencje
trans_list: ní maith liom do thrioblóid
sense:
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę


lexentry: pol/kondor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor
trans_list: condar
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny


lexentry: pol/konduktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konduktor
trans_list: stiúrthóir
sense:
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);


lexentry: pol/konetabl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konetabl
trans_list: constábla
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w średniowiecznej i renesansowej Francji: tytuł naczelnego wodza królewskich wojsk;


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: cónaidhm
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania


lexentry: pol/konferansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konferansjer
trans_list: láithreoir
sense:
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: forghabháil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa


lexentry: pol/konformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformizm
trans_list: admháil
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;


lexentry: pol/kongestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongestia
trans_list: brú tráchta
sense:
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu


lexentry: pol/konik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik
trans_list: taobhlíne
sense:
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów


lexentry: pol/konik_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik morski
trans_list: capall mara
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;


lexentry: pol/konik_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik polny
trans_list: dreoilín teaspaigh
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: coimhlint
sense:
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: coimhlint
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży


lexentry: pol/konkurs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurs
trans_list: comórtas
sense:
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony


lexentry: pol/konnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konnica
trans_list: marcra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych


lexentry: pol/konopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konopie
trans_list: cannabas
sense:
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;


lexentry: pol/konsekwentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwentny
trans_list: diongbháilte
sense:
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany


lexentry: pol/konserwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwacja
trans_list: coinneáil
sense:
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;


lexentry: pol/konserwant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwant
trans_list: leasaitheach
sense:
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;


lexentry: pol/konserwatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatywny
trans_list: coimeádach
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów


lexentry: pol/konserwatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatyzm
trans_list: coimeádachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: consól
sense:
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: consól
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;


lexentry: pol/konsoleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsoleta
trans_list: consól
sense:
(technologia, technika, techniczny) stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku;


lexentry: pol/konsonant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonant
trans_list: consan
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy


lexentry: pol/konsternacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsternacja
trans_list: anbhá
sense:
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji


lexentry: pol/konstruktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywizm
trans_list: tógachas
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: bunreacht
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;


lexentry: pol/konstytucyjność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucyjność
trans_list: bunreachtúlacht
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą


lexentry: pol/konstytuować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytuować
trans_list: foirm
sense:
(książkowy) lub (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powoływać do istnienia (np. organizację), nadając ramy prawne lub organizacyjne; ustanawiać, tworzyć


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consal
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consalacht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;


lexentry: pol/kontekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontekst
trans_list: comhthéacs
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń


lexentry: pol/kontener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontener
trans_list: bailiúchán
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: cuntas
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;


lexentry: pol/kontrast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrast
trans_list: codarsnacht
sense:
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/kontrrewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrrewolucja
trans_list: frithréabhlóid
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;


lexentry: pol/kontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontynent
trans_list: mór-roinn
sense:
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;


lexentry: pol/kontyngent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontyngent
trans_list: cuóta
sense:
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych


lexentry: pol/konwalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia
trans_list: lile na ngleanntán
sense:
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;


lexentry: pol/konwalia_majowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia majowa
trans_list: lile na ngleanntán
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;


lexentry: pol/konwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwent
trans_list: clochar
sense:
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: coinbhéirseacht
sense:
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: tiontú
sense:
(chemia, chemiczny) proces jednostkowy, który ma na celu zmianę właściwości przekształcanych materiałów w wyniku różnych reakcji chemicznych, przeprowadzanych w aparatach zwanych konwertorami


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: tiontú
sense:
(informatyka, informatyczny) zmiana formatu pliku na mogący być odczytany przez inny program komputerowy niż ten, w którym został utworzony


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: tiontú
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście na chrześcijaństwo z innej religii


lexentry: pol/konwisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwisarz
trans_list: scabhaitéir
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu;


lexentry: pol/konwój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwój
trans_list: conbhua
sense:
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;


lexentry: pol/koordynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koordynować
trans_list: comhordán
sense:
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie


lexentry: pol/koparka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koparka
trans_list: tochaltóir
sense:
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu


lexentry: pol/koper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koper
trans_list: lus mín
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;


lexentry: pol/koper_włoski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koper włoski
trans_list: finéal
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)


lexentry: pol/koperta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koperta
trans_list: clúdach | clúdach litreach
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;


lexentry: pol/kopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopia
trans_list: sleá
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;


lexentry: pol/kopiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiec
trans_list: carnán
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica


lexentry: pol/kopiować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiować
trans_list: cóip
sense:
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie


lexentry: pol/koptyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koptyjski
trans_list: Coptais
sense:
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców


lexentry: pol/koptyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: koptyjski
trans_list: Coptais
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: coirt
sense:
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: coirt
sense:
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: cnapéadach
sense:
(włókiennictwo) lekki materiał, zwykle bawełniany, którego charakterystyczną cechą jest wypukło-wklęsła (gofrowana) faktura


lexentry: pol/kora_mózgowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora mózgowa
trans_list: coirtéis cheirbreach
sense:
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna warstwa mózgu, czyli cienka powłoka pokrywająca półkule mózgowe; warstwa istoty szarej o grubości od 1,5 do 4,5 mm, pokrywająca powierzchnię półkul mózgu i odpowiadająca za najwyższe funkcje układu nerwowego


lexentry: pol/korek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korek
trans_list: corc
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca


lexentry: pol/korona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona
trans_list: coróin
sense:
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: Coróin Spíne
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: Coróin Spíne
sense:
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;


lexentry: pol/koronawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronawirus
trans_list: coróinvíreas | víreas corónach
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;


lexentry: pol/koronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronka
trans_list: baithis
sense:
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba


lexentry: pol/koronny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koronny
trans_list: baithis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony


lexentry: pol/koronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronować
trans_list: corónaigh
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego


lexentry: pol/korweta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korweta
trans_list: coirbhéad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;


lexentry: pol/korzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korzeń
trans_list: fréamh
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;


lexentry: pol/kosmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmetyka
trans_list: cosmaid
sense:
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów


lexentry: pol/kosmita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmita
trans_list: eachtardhomhandach
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;


lexentry: pol/kosmogonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmogonia
trans_list: bunús na cruinne
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia świata;


lexentry: pol/kosmologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmologia
trans_list: cosmoloxía
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata


lexentry: pol/kostium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostium
trans_list: tríd is tríd
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać


lexentry: pol/kostucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostucha
trans_list: Bás
sense:
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur


lexentry: pol/kosz_na_śmieci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosz na śmieci
trans_list: bruscar
sense:
(higiena, higieniczny) pojemnik służący do gromadzenia odpadów w domu, biurze lub w przestrzeni publicznej


lexentry: pol/koszenila__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszenila
trans_list: carnaid
sense:
(chemia, chemiczny) naturalny ciemnoczerwony barwnik pozyskiwany z wysuszonych i zmielonych czerwców kaktusowych, dawniej także z czerwców polskich;


lexentry: pol/koszykówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszykówka
trans_list: cispheil
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;


lexentry: pol/kot_bengalski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot bengalski
trans_list: liopardchat
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;


lexentry: pol/kot_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot rdzawy
trans_list: cat ruabhallach
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus rubiginosus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Indiach i na Cejlonie


lexentry: pol/kotek_cętkowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotek cętkowany
trans_list: cat iascaireachta
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/kotik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotik
trans_list: rón fionnaidh
sense:
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak morski z rodziny uchatkowatych, cuchujący się bardzo gęstym futrem, obecnością małych małżowin usznych oraz zdolnością do sprawnego poruszania się na lądzie dzięki podwijaniu tylnych płetw pod tułów


lexentry: pol/kotwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotwica
trans_list: ancaire
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;


lexentry: pol/kowadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowadło
trans_list: inneoin
sense:
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;


lexentry: pol/kowen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowen
trans_list: coibhín
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zorganizowana grupa wyznawców wicca lub innej religii neopogańskiej;


lexentry: pol/kozica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozica
trans_list: seamaí
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: feinigréag
sense:
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: feinigréag
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)


lexentry: pol/kozioł_ofiarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozioł ofiarny
trans_list: ceap milleáin
sense:
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi


lexentry: pol/kozłek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozłek lekarski
trans_list: caorthann corraigh
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;


lexentry: pol/kołatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołatka
trans_list: gligín
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków


lexentry: pol/kołchoz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołchoz
trans_list: calchas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;


lexentry: pol/koło_sterowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło sterowe
trans_list: barr
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;


lexentry: pol/koło_zębate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło zębate
trans_list: acmhainn
sense:
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;


lexentry: pol/kołodziej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołodziej
trans_list: rothadóir
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;


lexentry: pol/kołokolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołokolnia
trans_list: chloigtheach
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wolno stojąca lub wtopiona w bryłę budynku dzwonnica cerkiewna


lexentry: pol/kołowrotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołowrotek
trans_list: geata casta
sense:
(mechanika) obrotowe urządzenie umieszczane przy wejściach do miejsc, gdzie trzeba przepuszczać ludzi pojedynczo


lexentry: pol/kołpak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołpak
trans_list: caipín moil
sense:
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;


lexentry: pol/koń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koń
trans_list: capall | each
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;


lexentry: pol/kościec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościec
trans_list: creatlach
sense:
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt


lexentry: pol/kościół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół
trans_list: eaglais | teampall
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;


lexentry: pol/kość_słoniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość słoniowa
trans_list: déad | eabhar
sense:
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;


lexentry: pol/kożuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kożuch
trans_list: caoireoil
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)


lexentry: pol/kraina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraina
trans_list: faigh
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;


lexentry: pol/kraken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraken
trans_list: cráca
sense:
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;


lexentry: pol/kraksa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraksa
trans_list: cliseadh
sense:
(potocznie, potoczny) wypadek, w wyniku którego będący w ruchu pojazd zostaje uszkodzony lub rozbity; (także, też) nieszczęśliwe lądowanie samolotu


lexentry: pol/krasnolud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krasnolud
trans_list: abhac
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) podobna do niskiego człowieka istota z mitologii nordyckiej i germańskiej;


lexentry: pol/krater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krater
trans_list: cráitéar
sense:
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;


lexentry: pol/kratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kratka
trans_list: seic
sense:
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów


lexentry: pol/kraul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraul
trans_list: lámhacán
sense:
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;


lexentry: pol/krawężnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krawężnik
trans_list: colbha
sense:
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią


lexentry: pol/kreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreacja
trans_list: déantús
sense:
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy


lexentry: pol/kreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreacja
trans_list: ról
sense:
rola aktora w filmie lub w sztuce teatralnej, zwykle oryginalny lub wybitny sposób odtworzenia postaci


lexentry: pol/krecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krecz
trans_list: scor
sense:
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: wycofanie się zawodnika w trakcie meczu, zwykle, choć nie zawsze, z powodu kontuzji


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: cailc
sense:
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: cailc
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;


lexentry: pol/kredens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kredens
trans_list: cornchlár
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) dwuczęściowy mebel kuchenny do przechowywania naczyń i przyborów stołowych;


lexentry: pol/kredyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kredyt
trans_list: creidmheas
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie


lexentry: pol/krem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem
trans_list: ungadh
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;


lexentry: pol/krem_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem do golenia
trans_list: sobal bearrtha
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia


lexentry: pol/kreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreska
trans_list: dais
sense:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski


lexentry: pol/kreteński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kreteński
trans_list: Créatach
sense:
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) (sztuka) dotyczący starożytnej cywilizacji powstałej w basenie Morza Egejskiego


lexentry: pol/kretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kretyn
trans_list: creitín
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem


lexentry: pol/krew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krew
trans_list: fuil
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;


lexentry: pol/krochmal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krochmal
trans_list: ardnós
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) węglowodan złożony z merów glukozy, główne źródło energii u człowieka i wielu innych organizmów


lexentry: pol/krokiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokiet
trans_list: cróicéad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;


lexentry: pol/krokodyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodyl
trans_list: crogall
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;


lexentry: pol/krokodylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodylek
trans_list: crogall
sense:
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów


lexentry: pol/krokomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokomierz
trans_list: peidiméadar
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;


lexentry: pol/kroksztyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kroksztyn
trans_list: fiach
sense:
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej;


lexentry: pol/krokus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokus
trans_list: cróch
sense:
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;


lexentry: pol/kronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kronika
trans_list: croinic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;


lexentry: pol/kropidło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropidło
trans_list: aisréad
sense:
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku


lexentry: pol/kropierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropierz
trans_list: gléas
sense:
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;


lexentry: pol/kropla,_która_przepełnia_czarę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropla, która przepełnia czarę
trans_list: buille maraithe na muice
sense:
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.


lexentry: pol/krosno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krosno
trans_list: seol
sense:
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;


lexentry: pol/krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krowa
trans_list: bó
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety


lexentry: pol/krucjata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krucjata
trans_list: crosáid
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;


lexentry: pol/krucjata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krucjata
trans_list: crosáid
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (każda) wyprawa wojenna inicjowana przez papiestwo przeciwko muzułmanom, poganom lub przeciwnikom Kościoła (także heretykom)


lexentry: pol/kruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk
trans_list: fiach | fiach dubh
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;


lexentry: pol/kruk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk zwyczajny
trans_list: fiach dubh
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/krupon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krupon
trans_list: dóigh magaidh
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) najgrubsza i najbardziej wartościowa część surowej skóry bydlęcej lub świńskiej, oddzielana od grzbietu;


lexentry: pol/kruszyna_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruszyna pospolita
trans_list: draighean fearna
sense:
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych;


lexentry: pol/krwinka_czerwona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krwinka czerwona
trans_list: fuilchill dhearg
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała


lexentry: pol/krykiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krykiet
trans_list: cruicéad
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;


lexentry: pol/kryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryl
trans_list: crill
sense:
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;


lexentry: pol/krystalografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krystalografia
trans_list: criostalagrafaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) interdyscyplinarna nauka zajmująca się badaniem struktury, właściwości i sposobów powstawania kryształów


lexentry: pol/kryształ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryształ
trans_list: criostal
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;


lexentry: pol/kryształ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryształ
trans_list: criostal
sense:
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła;


lexentry: pol/kryterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryterium
trans_list: critéar
sense:
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru


lexentry: pol/kryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryza
trans_list: sceimheal
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierścień lub pas służący do spajania lub zakończania instalacji


lexentry: pol/kryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryza
trans_list: rufachán
sense:
(zoologia, zoologiczny) wyróżniający się kołnierz z sierści lub pierza u niektórych gatunków zwierząt


lexentry: pol/kryć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryć
trans_list: marcáil
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: pilnować przeciwnika, starając się uniemożliwić mu skuteczną grę, zdobywanie punktów, bramek


lexentry: pol/krzem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzem
trans_list: sileacón | sileacan
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; [od 2. poł. XIX wieku]


lexentry: pol/krzesło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzesło
trans_list: cathaoir
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);


lexentry: pol/krzywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywica
trans_list: raicíteas
sense:
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;


lexentry: pol/krzywizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywizna
trans_list: cuaire
sense:
(geometria) miara zakrzywienia linii, powierzchni lub przestrzeni; wielkość określająca, jak silnie dana figura odbiega od prostoliniowości lub płaskości


lexentry: pol/krzyżodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzyżodziób
trans_list: crosghob
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia, rodzaj ptaków z rodziny łuszczaków, w polskiej ornitofaunie reprezentowny przez trzy gatunki


lexentry: pol/królowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: królowa
trans_list: banríon
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów


lexentry: pol/krótkowzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krótkowzroczność
trans_list: gearr-radharc
sense:
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;


lexentry: pol/krążownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krążownik
trans_list: cúrsóir
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;


lexentry: pol/ksenofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksenofobia
trans_list: seineafóibe
sense:
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;


lexentry: pol/kserografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kserografia
trans_list: xéireagrafaíocht
sense:
(technologia, technika, techniczny) metoda kopiowania dokumentów i obrazów za pomocą elektrostatycznego naładowania i suchego druku, stosowana m.in. w kserokopiarkach i drukarkach laserowych


lexentry: pol/ksiądz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksiądz
trans_list: sagart
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;


lexentry: pol/książka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: książka
trans_list: leabhar
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;


lexentry: pol/książka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: książka telefoniczna
trans_list: eolaí teileafóin
sense:
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;


lexentry: pol/księgowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księgowość
trans_list: leabharchoimeád
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych


lexentry: pol/księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księstwo
trans_list: prionsacht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;


lexentry: pol/księżyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księżyc
trans_list: gealach
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;


lexentry: pol/księżycówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księżycówka
trans_list: fuisce baile
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (spożywczy) nielegalnie pędzona wódka, rzekomo nocą, przy świetle księżyca


lexentry: pol/ksylofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksylofon
trans_list: xileafón
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;


lexentry: pol/ksyloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksyloza
trans_list: xileos
sense:
(biochemia, biochemiczny) cukier prosty należący do grupy pentoz, występujący naturalnie w drewnie, słomie, łuskach ziaren i innych materiałach roślinnych zawierających hemicelulozę


lexentry: pol/kszyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kszyk
trans_list: naoscach
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;


lexentry: pol/który__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: który
trans_list: a
sense:
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego


lexentry: pol/kubeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kubeł
trans_list: buicéad
sense:
walcowaty lub kanciasty pojemnik, przeznaczony na przechowywanie płynów, artykułów sypkich, śmieci itp.


lexentry: pol/kubizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kubizm
trans_list: ciúbachas
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;


lexentry: pol/kuchenka_mikrofalowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchenka mikrofalowa
trans_list: micreathonnán
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;


lexentry: pol/kuchnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchnia
trans_list: cistin
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;


lexentry: pol/kuchnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchnia
trans_list: cistin
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się


lexentry: pol/kufer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kufer
trans_list: búit
sense:
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży


lexentry: pol/kuguar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuguar
trans_list: púma
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;


lexentry: pol/kukurydza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kukurydza
trans_list: arbhar Indiach
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/kula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kula
trans_list: meall
sense:
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;


lexentry: pol/kulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kulik
trans_list: crotach
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych


lexentry: pol/kult__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult
trans_list: cultas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;


lexentry: pol/kult_jednostki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult jednostki
trans_list: cultas pearsan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;


lexentry: pol/kult_jednostki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult jednostki
trans_list: cultas pearsan
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;


lexentry: pol/kultywować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kultywować
trans_list: rómhair
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod uprawę i prowadzić pieczołowitą uprawę określonych roślin


lexentry: pol/kumulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kumulacja
trans_list: tiomsú
sense:
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.


lexentry: pol/kuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna
trans_list: cat crainn
sense:
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;


lexentry: pol/kuna_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna domowa
trans_list: cat crainn clochra
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Martes foina Erxleben, euroazjatycki gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, uznawany za zwierzę synantropijne


lexentry: pol/kuna_rybożerna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna rybożerna
trans_list: cat crainn Pennant
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pekania pennanti Erxleben, północnoamerykański gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, jako jeden z nielicznych mogącego polować na ursony


lexentry: pol/kuracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuracja
trans_list: leasaigh
sense:
szereg stosownie dobranych środków i zabiegów leczniczych lub farmaceutycznych dla poprawienia stanu zdrowia i urody


lexentry: pol/kurator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurator
trans_list: oifigeach promhaidh
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania dozoru nad nieletnim wykazującym demoralizację lub dopuszczającym się czynów karalnych, jak i nad skazanym mającym wyrok pozbawienia wolności w warunkowym zawieszeniu;


lexentry: pol/kurator_sądowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurator sądowy
trans_list: oifigeach promhaidh
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania nadzoru nad kimś i realizacją przez niego orzeczeń;


lexentry: pol/kurcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurcz
trans_list: ríog
sense:
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu;


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: coileach gaoithe
sense:
(etnografia, etnograficzny) łopocząca na dachu atrapa koguta wykorzystywana w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: buacaire
sense:
(technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: casúr
sense:
(wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;


lexentry: pol/kurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurka
trans_list: cantarnaid
sense:
(potocznie, potoczny) (mykologia, mykologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;


lexentry: pol/kurmandżi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurmandżi
trans_list: Curmainsis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;


lexentry: pol/kuropatwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuropatwa
trans_list: patraisc
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;


lexentry: pol/kurwa__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: kurwa
trans_list: striapach
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;


lexentry: pol/kurzawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurzawka
trans_list: gaineamh beo
sense:
(geologia, geologiczny) drobnoziarniste piaski lub mułki, przesycone wodą i łatwo ulegające upłynnieniu;


lexentry: pol/kuskus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuskus
trans_list: cúscús
sense:
(spożywczy) tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;


lexentry: pol/kustodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kustodia
trans_list: cumhdach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;


lexentry: pol/kusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kusza
trans_list: crosbhogha
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;


lexentry: pol/kuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuter
trans_list: cuitéar
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;


lexentry: pol/kuć_żelazo,_póki_gorące__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kuć żelazo, póki gorące
trans_list: buail an t-iarann te
sense:
robić coś, wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem, póki jest to możliwe


lexentry: pol/kułak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kułak
trans_list: dorn
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;


lexentry: pol/kwadrat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwadrat
trans_list: cearnóg
sense:
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;


lexentry: pol/kwarc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwarc
trans_list: grianchloch
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;


lexentry: pol/kwas_akrylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas akrylowy
trans_list: aigéad aicrileach
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;


lexentry: pol/kwas_askorbinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas askorbinowy
trans_list: aigéad ascorbach
sense:
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;


lexentry: pol/kwas_azotawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas azotawy
trans_list: aigéad nítriúil
sense:
(chemia, chemiczny) słaby, nietrwały kwas tlenowy, w którym azot występuje na III stopniu utlenienia


lexentry: pol/kwas_benzoesowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas benzoesowy
trans_list: aigéad beansóch
sense:
(chemia, chemiczny) lekko aromatyczny organiczny związek chemiczny należący do grupy kwasów karboksylowych, o wzorze chemicznym C6H6COOH, używany m.in. jako konserwant spożywczy, kosmetyczny czy farmaceutyczny


lexentry: pol/kwas_deoksyrybonukleinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas deoksyrybonukleinowy
trans_list: aigéad dí-ocsairibeanúicléasach
sense:
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych


lexentry: pol/kwas_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas mlekowy
trans_list: aigéad lachtach
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;


lexentry: pol/kwas_nukleinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas nukleinowy
trans_list: aigéad núicléasach
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne


lexentry: pol/kwas_octowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas octowy
trans_list: aigéad aicéiteach
sense:
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;


lexentry: pol/kwas_rybonukleinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas rybonukleinowy
trans_list: aigéad ribeanúicléasach
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) kwas nukleinowy zbudowany z nukleotydów zawierających rybozę (cukier pięciowęglowy), fosforan oraz jedną z czterech zasad azotowych: adeninę, uracyl, cytozynę lub guaninę; cząsteczka biologiczna, która odgrywa kluczową rolę w przechowywaniu, przekazywaniu i realizacji informacji genetycznej w komórkach;


lexentry: pol/kwas_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas siarkowy
trans_list: aigéad sulfarach | ola vitriail
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;


lexentry: pol/kwas_solny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas solny
trans_list: aigéad hidreaclórach
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym


lexentry: pol/kwas_tłuszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas tłuszczowy
trans_list: aigéad sailleach
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;


lexentry: pol/kwas_węglowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas węglowy
trans_list: aigéad carbónach
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;


lexentry: pol/kwasowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwasowość
trans_list: aigéadacht
sense:
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie


lexentry: pol/kwazar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwazar
trans_list: cuasár
sense:
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;


lexentry: pol/kwaśny_deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwaśny deszcz
trans_list: báisteach aigéadach
sense:
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;


lexentry: pol/kwiaciarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwiaciarstwo
trans_list: bláthadóireacht
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) dział ogrodnictwa (gospodarki rolnej) zajmujący się hodowlą i produkcją roślin ozdobnych;


lexentry: pol/kwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwiat
trans_list: bláth
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania


lexentry: pol/kwintet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwintet
trans_list: cúigréad
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów


lexentry: pol/kąkol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąkol
trans_list: báisín
sense:
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;


lexentry: pol/kątownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kątownik
trans_list: hais
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do sprawdzania kąta prostego; przyrząd w kształcie litery L do kontroli dokładności linii w stolarstwie, ślusarstwie i budownictwie


lexentry: pol/kłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłos
trans_list: croithleog
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;


lexentry: pol/kłąb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłąb
trans_list: braisligh
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) skupisko pszczół otaczające królową;


lexentry: pol/kłąb_rojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłąb rojowy
trans_list: braisligh
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupiających się po wyjściu roju poza ulem (np. na gałęzi) w celu odczekania, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą miejsce na nowe gniazdo;


lexentry: pol/laboratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laboratorium
trans_list: saotharlainne
sense:
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;


lexentry: pol/lacrosse__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lacrosse
trans_list: crosógaíocht
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym gracze używają specjalnych kijów z siatką (tzw. crosse) do łapania, noszenia i podawania piłki oraz zdobywania bramek


lexentry: pol/lada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lada
trans_list: cuntar
sense:
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru


lexentry: pol/ladacznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ladacznica
trans_list: striapach
sense:
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami


lexentry: pol/lajkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lajkować
trans_list: leithéid
sense:
w Internecie: oznaczać czyjeś posty lub zdjęcia jako pozytywne, aprobować je, zazwyczaj poprzez kliknięcie odpowiedniego linku na stronie WWW


lexentry: pol/lakier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakier
trans_list: laicear
sense:
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony


lexentry: pol/lakier_do_paznokci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakier do paznokci
trans_list: vearnais iongan
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych


lexentry: pol/lamentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamentacja
trans_list: acaoineadh
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście;


lexentry: pol/lamentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamentacja
trans_list: acaoineadh
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej


lexentry: pol/lampa_próżniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lampa próżniowa
trans_list: folúsfheadán
sense:
(elektronika, elektroniczny) przyrząd w postaci szczelnej bańki wypełnionej próżnią, w której zachodzi wyładowanie elektryczne między elektrodami;


lexentry: pol/lamówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamówka
trans_list: bearradh
sense:
(krawiectwo) pasek materiału, tasiemka jako element wykończenia wyrobu, którym obszywany jest jego brzeg;


lexentry: pol/lanca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lanca
trans_list: sleá
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń kawalerii złożona z długiego drzewca z proporczykiem, z osadzonym nań metalowym grotem


lexentry: pol/laparotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laparotomia
trans_list: laparatóime
sense:
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;


lexentry: pol/laryngał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laryngał
trans_list: laraingeach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z trzech teoretyzowanych głosek występujących w języku praindoeuropejskim


lexentry: pol/las_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: las deszczowy
trans_list: foraois bháistí
sense:
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;


lexentry: pol/lasówka_złotogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lasówka złotogłowa
trans_list: éan oighinn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki


lexentry: pol/latarnia_morska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latarnia morska
trans_list: teach solais
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;


lexentry: pol/latawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latawiec
trans_list: eitleog
sense:
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;


lexentry: pol/latynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latynizacja
trans_list: Laidiniú
sense:
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi


lexentry: pol/latynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latynizacja
trans_list: Laidiniú
sense:
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej


lexentry: pol/laudanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laudanum
trans_list: ládanam
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;


lexentry: pol/laufer__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: laufer
trans_list: easpag
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (Śląsk Cieszyński)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos;


lexentry: pol/lawenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lawenda
trans_list: labhandar | lus liath
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;


lexentry: pol/lawendowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lawendowy
trans_list: labhandar
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą


lexentry: pol/laweta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laweta
trans_list: trucail tarraingthe
sense:
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów


lexentry: pol/leader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leader
trans_list: ceann
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy


lexentry: pol/leasing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leasing
trans_list: léasaigh
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpłatne użytkowanie pewnego obiektu, zwłaszcza środka transportu lub maszyny, przez określony czas na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z właścicielem tego obiektu;


lexentry: pol/lebiodka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lebiodka pospolita
trans_list: máirtín fiáin
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślina z gatunku lebiodek pospolitych (1.1)


lexentry: pol/lecytyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lecytyna
trans_list: leicitin
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej


lexentry: pol/ledwo__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: ledwo
trans_list: chomh luath agus
sense:
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko


lexentry: pol/legenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legenda
trans_list: finscéal
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;


lexentry: pol/legion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legion
trans_list: léigiún
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;


lexentry: pol/lej_krasowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lej krasowy
trans_list: cíocra
sense:
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody;


lexentry: pol/lekarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lekarstwo
trans_list: cógas
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy


lexentry: pol/leksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykologia
trans_list: foclóireolaíocht
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;


lexentry: pol/leksykon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykon
trans_list: foclóir
sense:
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;


lexentry: pol/lektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lektura
trans_list: léitheoireacht
sense:
(edukacja, edukacyjny) pozycja książkowa przeznaczona czytania i omawiania w toku nauczania danego przedmiotu szkolnego;


lexentry: pol/lelek_kozodój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lelek kozodój
trans_list: tuirne lín
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Caprimulgus europaeus; gatunek ptaków leśnych z rodziny Caprimulgus, o sztywnych piórach otaczających dziób;


lexentry: pol/leniwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leniwiec
trans_list: spadán
sense:
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);


lexentry: pol/lenno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lenno
trans_list: táille
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;


lexentry: pol/lepiej_późno_niż_wcale__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: lepiej późno niż wcale
trans_list: is fearr déanaí ná ródhéanaí
sense:
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale


lexentry: pol/lepkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lepkość
trans_list: bealaitheacht
sense:
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego


lexentry: pol/leszczyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leszczyna
trans_list: coll
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;


lexentry: pol/leutnant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leutnant
trans_list: leifteanant
sense:
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy odpowiadający porucznikowi lub podporucznikowi w wojsku polskim;


lexentry: pol/lew_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lew afrykański
trans_list: leon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/lewarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewarek
trans_list: cat
sense:
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów


lexentry: pol/lewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewica
trans_list: clé
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;


lexentry: pol/lewicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lewicowy
trans_list: clé
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy


lexentry: pol/leśnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leśnictwo
trans_list: cranneolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną


lexentry: pol/leśniczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leśniczy
trans_list: altramaigh
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa


lexentry: pol/liberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liberalizm
trans_list: liobrálachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;


lexentry: pol/liberia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liberia
trans_list: libhré
sense:
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich


lexentry: pol/licencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: licencja
trans_list: ceadúnas
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;


lexentry: pol/liceum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liceum
trans_list: coláiste
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;


lexentry: pol/licytacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: licytacja
trans_list: ceant
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;


lexentry: pol/liczba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba
trans_list: uimhir
sense:
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);


lexentry: pol/liczba_niewymierna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba niewymierna
trans_list: uimhir éagóimheasta
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;


lexentry: pol/liczba_pierwsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba pierwsza
trans_list: uimhir phríomha
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;


lexentry: pol/liczba_porządkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba porządkowa
trans_list: orduimhir
sense:
(matematyka, matematyczny) zwykle w lm: zbiór dobrze uporządkowany, będący kanonicznym reprezentantem pewnej klasy izomorficzności dobrych porządków;


lexentry: pol/liczba_rzeczywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba rzeczywista
trans_list: réaduimhir
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;


lexentry: pol/liczbowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: liczbowy
trans_list: figiúr
sense:
składający się z liczb, wyrażony, zawarty w liczbach, określany ze względu na liczbę; mający związek z liczbą, liczbami


lexentry: pol/liczi_chińskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczi chińskie
trans_list: lítsí
sense:
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie


lexentry: pol/liczydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczydło
trans_list: abacas
sense:
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;


lexentry: pol/lid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lid
trans_list: luaidhe
sense:
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością;


lexentry: pol/liga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liga
trans_list: conradh
sense:
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.


lexentry: pol/ligatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ligatura
trans_list: ceangal
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;


lexentry: pol/ligatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ligatura
trans_list: ceangal
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający następstwo dwu lub więcej nut;


lexentry: pol/ligustr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ligustr
trans_list: pribhéad
sense:
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;


lexentry: pol/limeryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limeryk
trans_list: luimneach
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki wiersz o groteskowej treści i skodyfikowanej budowie;


lexentry: pol/limfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limfa
trans_list: limfe
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;


lexentry: pol/limnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limnologia
trans_list: linneolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;


lexentry: pol/lingala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lingala
trans_list: Liongáilis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany przez około 2 miliony osób w północno-zachodniej Demokratycznej Republice Konga oraz północnym i środkowym Kongu;


lexentry: pol/lingwistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lingwistyka
trans_list: teangeolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku


lexentry: pol/link__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: link
trans_list: nasc
sense:
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie


lexentry: pol/lipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lipa
trans_list: teile
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;


lexentry: pol/lipid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lipid
trans_list: lipid
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;


lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lir
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej


lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lir
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;


lexentry: pol/liryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liryzm
trans_list: liriciúlacht
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: sionnach
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wyprawione futro z lisa (1.1) i innych zwierząt futerkowych, także boa z lisa (1.1)


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: sionnach | madra rua
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;


lexentry: pol/lis_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis polarny
trans_list: raposo polar
sense:
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;


lexentry: pol/list__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list
trans_list: litir
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu


lexentry: pol/list_przewozowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list przewozowy
trans_list: bille iompair
sense:
(handel, handlowy) (transport, transportowy) dokument, który służy jako potwierdzenie zawarcia umowy transportu i jest używany przy przewozie towarów;


lexentry: pol/listek_figowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: listek figowy
trans_list: seift
sense:
osłona czegoś, co z jakichś względów chciałoby się ukryć, nie ujawniać; przykrywka dla czegoś, parawan


lexentry: pol/litera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litera
trans_list: litir
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;


lexentry: pol/literatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: literatura
trans_list: litríocht
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;


lexentry: pol/litoral__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litoral
trans_list: cladach
sense:
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) płytka przybrzeżna strefa wód, którą zarasta naczyniowa roślinność wodna;


lexentry: pol/litota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litota
trans_list: liotóid
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu przymiotnika lub przysłówka wyrażeniem do niego antonimicznym zaprzeczonym;


lexentry: pol/lizus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lizus
trans_list: Seoinín
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy


lexentry: pol/liść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liść
trans_list: duilleog
sense:
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;


lexentry: pol/lobbować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobbować
trans_list: forhalla
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych


lexentry: pol/lobby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobby
trans_list: forhalla
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)


lexentry: pol/loch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loch
trans_list: doinsiún
sense:
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;


lexentry: pol/lodołamacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodołamacz
trans_list: bristeoir oighir
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;


lexentry: pol/lody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lody
trans_list: uachtar reoite
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków


lexentry: pol/lodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodówka
trans_list: cuisneoir
sense:
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;


lexentry: pol/loft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loft
trans_list: lochta
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie przemysłowe zaadaptowane na mieszkanie (często luksusowe) lub inny lokal użytkowy;


lexentry: pol/logarytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logarytm
trans_list: logartam
sense:
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;


lexentry: pol/logika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logika
trans_list: loighic
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;


lexentry: pol/lokalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lokalny
trans_list: logánta
sense:
(informatyka, informatyczny) widoczny tylko w obrębie danej procedury lub bloku, tworzona w momencie inicjowania bloku i niszczona w momencie kończenia bloku


lexentry: pol/lokata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokata
trans_list: sil-leagan
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości


lexentry: pol/lokomotywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokomotywa
trans_list: inneall traenach
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .


lexentry: pol/lokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokować
trans_list: plás
sense:
(bankowość, bankowy) umieszczać pieniądze lub kosztowności tam, gdzie nie ulegną utracie, a nawet będzie możliwy z nich zysk


lexentry: pol/lokwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokwat
trans_list: crann locuataí
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) drzewo owocowe z gatunku Eriobotrya japonica Lour., nieśplik japoński


lexentry: pol/lont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lont
trans_list: aidhnín
sense:
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika


lexentry: pol/lornetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lornetka
trans_list: déshúiligh
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;


lexentry: pol/lotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotka
trans_list: ailearán
sense:
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;


lexentry: pol/lotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotnik
trans_list: eitleoir
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi


lexentry: pol/lotniskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotniskowiec
trans_list: iompróir aerárthaí
sense:
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;


lexentry: pol/lub__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: lub
trans_list: nó
sense:
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/lubczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lubczyk
trans_list: luáiste
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;


lexentry: pol/ludobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ludobójstwo
trans_list: cinedhíothú
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;


lexentry: pol/luka_w_prawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luka w prawie
trans_list: lúb ar lár
sense:
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;


lexentry: pol/lukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lukier
trans_list: uachtar ime
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru;


lexentry: pol/lukrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lukrecja
trans_list: carra mhilis
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory


lexentry: pol/lulek_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lulek czarny
trans_list: caoch na gcearc
sense:
(botanika, botaniczny) Hyoscyamus niger L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;


lexentry: pol/lumbago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lumbago
trans_list: lumbágó
sense:
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;


lexentry: pol/lunatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lunatyzm
trans_list: suansiúl
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca nieświadome wykonywanie różnych czynności (np. chodzenie) w głębokim śnie;


lexentry: pol/luneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luneta
trans_list: fadradharcán
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;


lexentry: pol/lusterko_wsteczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lusterko wsteczne
trans_list: scáthán siar
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy


lexentry: pol/lustro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustro
trans_list: scáthán
sense:
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;


lexentry: pol/lut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lut
trans_list: sádar
sense:
(technologia, technika, techniczny) spoiwo w postaci metalu lub stopu metali używane do lutowania i lutospawania;


lexentry: pol/luteranizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luteranizm
trans_list: Liútarachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;


lexentry: pol/lutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lutować
trans_list: sádráil
sense:
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem


lexentry: pol/machikuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: machikuł
trans_list: poll lámhaigh
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, wysunięty w murach ganek albo galeria z kamienia lub cegły, z przeznaczonymi dla obrony otworami w podłodze;


lexentry: pol/macierz_diagonalna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macierz diagonalna
trans_list: maitrís thrasnánach
sense:
(matematyka, matematyczny) macierz, zwykle kwadratowa, której wszystkie niezerowe elementy znajdują się na przekątnej głównej;


lexentry: pol/macka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macka
trans_list: adharcán
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)


lexentry: pol/macka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macka
trans_list: adharcán
sense:
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem


lexentry: pol/maczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maczuga
trans_list: cleith
sense:
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;


lexentry: pol/mafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mafia
trans_list: maifia
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce


lexentry: pol/magia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magia
trans_list: draíocht
sense:
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;


lexentry: pol/magistrala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magistrala
trans_list: bus
sense:
(informatyka, informatyczny) sieć wewnętrzna komputera przenosząca sygnały pomiędzy częściami urządzenia


lexentry: pol/magma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magma
trans_list: magma
sense:
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/magnetofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon
trans_list: téipthaifeadán
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;


lexentry: pol/magnetowid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetowid
trans_list: físeán
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;


lexentry: pol/magnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyczny
trans_list: adhmainteach | maighnéadach
sense:
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes


lexentry: pol/magnezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnezyt
trans_list: magnésít
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;


lexentry: pol/magnituda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnituda
trans_list: méid creatha talún
sense:
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;


lexentry: pol/makaron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaron
trans_list: pasta
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: dreachadh
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz


lexentry: pol/makrela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrela
trans_list: ronnach | maicréal
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;


lexentry: pol/makro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: makro-
trans_list: macra-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/makroekonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makroekonomia
trans_list: maicreacnamaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (ekonomia, ekonomiczny) dział ekonomii zajmujący się gospodarką jako całością, w skali krajowej lub globalnej


lexentry: pol/makrofotografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrofotografia
trans_list: macra-fótagrafaíocht
sense:
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką;


lexentry: pol/malachit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malachit
trans_list: malaicít
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;


lexentry: pol/malapropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malapropizm
trans_list: mífheilteachas
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt;


lexentry: pol/malarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarstwo
trans_list: péintéireacht
sense:
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);


lexentry: pol/malarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarz
trans_list: péintéir
sense:
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku


lexentry: pol/malowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malowanie
trans_list: péinteáil
sense:
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem


lexentry: pol/malować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: malować
trans_list: péinteáil
sense:
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem


lexentry: pol/malować__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: malować
trans_list: dreach
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) nakładać kolorowe kosmetyki na twarz (np.: szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.)


lexentry: pol/maltoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maltoza
trans_list: maltós
sense:
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/mandarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandarynka
trans_list: crann mandairíní
sense:
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;


lexentry: pol/mango__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mango
trans_list: mangó
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju mango (1.1)


lexentry: pol/manufaktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manufaktura
trans_list: déantús
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;


lexentry: pol/manuskrypt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manuskrypt
trans_list: lámhscríbhinn
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;


lexentry: pol/mapować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mapować
trans_list: léarscáil
sense:
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie


lexentry: pol/marathi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marathi
trans_list: Maraitis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;


lexentry: pol/marchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marchia
trans_list: ball
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;


lexentry: pol/margaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaj
trans_list: margae
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/margaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaryna
trans_list: buíoc | margairín
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;


lexentry: pol/markietan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markietan
trans_list: lóncheannaí campa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku;


lexentry: pol/markiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markiza
trans_list: díonbhrat
sense:
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.


lexentry: pol/marksizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marksizm
trans_list: Marxachas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;


lexentry: pol/marmolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmolada
trans_list: marmaláid
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;


lexentry: pol/marmur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmur
trans_list: marmar
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;


lexentry: pol/mars__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mars
trans_list: Mars
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo;


lexentry: pol/maruder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maruder
trans_list: codhlatacháin
sense:
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw


lexentry: pol/marynarka_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynarka wojenna
trans_list: cabhlach
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;


lexentry: pol/marża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marża
trans_list: corrlach
sense:
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;


lexentry: pol/masa_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa atomowa
trans_list: mais adamhach
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;


lexentry: pol/masa_krytyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa krytyczna
trans_list: mais chriticiúil
sense:
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa


lexentry: pol/masaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masaż
trans_list: suathaireacht
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;


lexentry: pol/maseczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maseczka
trans_list: masc
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery;


lexentry: pol/maska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maska
trans_list: púic
sense:
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;


lexentry: pol/maskonur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskonur
trans_list: puifín
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;


lexentry: pol/maskować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskować
trans_list: duaithnigh
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania


lexentry: pol/mastif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastif
trans_list: maistín
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psa charakteryzującego się masywną budową ciała, o pomarszczonym czole i obwisłych uszach;


lexentry: pol/maszt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszt
trans_list: crann | crann seoil
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;


lexentry: pol/maszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna
trans_list: meaisín
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy


lexentry: pol/masło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło
trans_list: im
sense:
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych


lexentry: pol/masło_orzechowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło orzechowe
trans_list: im piseanna talún
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;


lexentry: pol/mata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mata
trans_list: straille
sense:
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.


lexentry: pol/matacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matacz
trans_list: abhógaí
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć


lexentry: pol/matematyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka
trans_list: matamaitic
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;


lexentry: pol/materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materia
trans_list: damhna
sense:
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;


lexentry: pol/matkojebca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matkojebca
trans_list: mac soith
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką


lexentry: pol/maturacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maturacja
trans_list: aibeachan
sense:
(spożywczy) proces dojrzewania niektórych produktów spożywczych, np. serów, wędlin lub gotowego alkoholu;


lexentry: pol/mauzoleum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzoleum
trans_list: másailéam
sense:
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;


lexentry: pol/mała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mała
trans_list: babaí
sense:
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (żartobliwie) o dorosłej kobiecie, np. o sympatii


lexentry: pol/małpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpa
trans_list: moncaí
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;


lexentry: pol/małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo
trans_list: pósadh
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;


lexentry: pol/mański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mański
trans_list: cat Manannach
sense:
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) dotyczący wyspy Man na Morzu Irlandzkim oraz jej ludności rdzennej


lexentry: pol/maść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maść
trans_list: ungadh
sense:
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;


lexentry: pol/mdłości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mdłości
trans_list: adhascaid
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;


lexentry: pol/mech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mech
trans_list: caonach
sense:
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: meicnic
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: meicnic
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: meicnic
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;


lexentry: pol/mechanika_kwantowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika kwantowa
trans_list: meicnic chandamach
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;


lexentry: pol/mecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecz
trans_list: cluiche
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy


lexentry: pol/meczet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meczet
trans_list: mosc
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;


lexentry: pol/medal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medal
trans_list: bonn
sense:
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;


lexentry: pol/medalion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medalion
trans_list: mórbhonn
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;


lexentry: pol/media_społecznościowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: media społecznościowe
trans_list: na meáin shóisialta
sense:
(informatyka, informatyczny) platformy i serwisy internetowe umożliwiające użytkownikom tworzenie, udostępnianie i wymianę treści oraz komunikowanie się z innymi ludźmi w sieci


lexentry: pol/mediana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mediana
trans_list: airmheán
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);


lexentry: pol/medium_społecznościowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medium społecznościowe
trans_list: na meáin shóisialta
sense:
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami;


lexentry: pol/medycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medycyna
trans_list: liacht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;


lexentry: pol/medykament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medykament
trans_list: cógas
sense:
(książkowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wykorzystywana w medycynie do leczenia


lexentry: pol/melatonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melatonina
trans_list: meileatoinin
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;


lexentry: pol/melisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa
trans_list: lus na meala líomóide
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;


lexentry: pol/melisa_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa lekarska
trans_list: lus na meala líomóide
sense:
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;


lexentry: pol/melodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodia
trans_list: séis | ábhann
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;


lexentry: pol/melon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melon
trans_list: mealbhacán
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: gné
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwy obrazek, powielany przez kolejne osoby w internecie;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: gné
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;


lexentry: pol/menhir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menhir
trans_list: gallán
sense:
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);


lexentry: pol/menstruacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menstruacja
trans_list: fuil mhíosta
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;


lexentry: pol/mer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mer
trans_list: méara
sense:
(administracja) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;


lexentry: pol/merytokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merytokracja
trans_list: tuilleamhlathas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;


lexentry: pol/mesel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesel
trans_list: cuitéar
sense:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące


lexentry: pol/metafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metafora
trans_list: meafar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;


lexentry: pol/metal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metal
trans_list: miotal
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;


lexentry: pol/metamfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamfetamina
trans_list: meitiolamfataimín
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;


lexentry: pol/metan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metan
trans_list: meatán
sense:
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;


lexentry: pol/meteor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteor
trans_list: dreige
sense:
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);


lexentry: pol/meteorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorologia
trans_list: meitéareolaíocht
sense:
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;


lexentry: pol/meteoryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteoryt
trans_list: dreigít
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;


lexentry: pol/metonimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metonimia
trans_list: meatonaime
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: fad
sense:
długość, powierzchnia albo objętość jakiegoś obiektu podana kolejno w jednostkach bieżących, kwadratowych i sześciennych


lexentry: pol/metropolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metropolita
trans_list: uirbeach
sense:
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;


lexentry: pol/mewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa
trans_list: faoileán | faoileog
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;


lexentry: pol/mewa_blada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa blada
trans_list: méara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus hyperboreus, gatunek dużej mewy występujący w strefie polarnej półkuli północnej;


lexentry: pol/mewa_srebrzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa srebrzysta
trans_list: faoileán scadán
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;


lexentry: pol/mewa_śmieszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa śmieszka
trans_list: droimneach beag
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;


lexentry: pol/mgła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mgła
trans_list: ceo
sense:
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: ainmneach
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: ainmneoir
sense:
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;


lexentry: pol/miara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miara
trans_list: tomhas
sense:
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;


lexentry: pol/miastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miastenia
trans_list: miaistéine
sense:
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;


lexentry: pol/miasto-państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto-państwo
trans_list: cathairstáit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: baile | cathair
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/miech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miech
trans_list: boilg
sense:
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach


lexentry: pol/miecznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miecznik
trans_list: colgán
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec


lexentry: pol/mielonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielonka
trans_list: turscar
sense:
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: tomhais
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/mieszaniec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mieszaniec
trans_list: cros-síolrach
sense:
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian


lexentry: pol/mieszczaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczaństwo
trans_list: meánaicme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;


lexentry: pol/mieć_nierówno_pod_sufitem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć nierówno pod sufitem
trans_list: seachrán a bheith ort
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze


lexentry: pol/migacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migacz
trans_list: treotháscaire
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) urządzenie w pojazdach mechanicznych sygnalizujące zmianę kierunku jazdy


lexentry: pol/migawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migawka
trans_list: comhla
sense:
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;


lexentry: pol/migdał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdał
trans_list: almóinn
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;


lexentry: pol/migdałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec
trans_list: crann almóinní
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: dath na halmóinne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku migdałowiec pospolity (1.1)


lexentry: pol/migrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migrena
trans_list: mígréin
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micri-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micri-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/mikrofala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofala
trans_list: micreathonn
sense:
(technologia, technika, techniczny) fala elektromagnetyczna o stosunkowo wysokiej częstotliwości i niskiej długości;


lexentry: pol/mikrofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofilm
trans_list: micreascannán
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalny nośnik informacji w postaci fotograficznej miniatury dokumentów, który możliwia przechowywanie dużej ilości tekstu, obrazów lub dokumentów na małej rolce lub karcie filmowej


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: micreafón
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mikrokomputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrokomputer
trans_list: micriríomhaire
sense:
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego (mniejszy niż mainframe oraz minikomputer);


lexentry: pol/mikroskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop
trans_list: micreascóp
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;


lexentry: pol/mikroskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskopia
trans_list: micreascópacht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) badanie bardzo małych obiektów, których nie można zobaczyć gołym okiem, przy użyciu mikroskopu


lexentry: pol/mili-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mili-
trans_list: mili-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/militaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaria
trans_list: míleata
sense:
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem


lexentry: pol/mimikra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimikra
trans_list: aithriseoireacht
sense:
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości


lexentry: pol/mimo_to__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo to
trans_list: ar aon chaoi
sense:
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia


lexentry: pol/mimo_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo że
trans_list: cé go
sense:
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało


lexentry: pol/mimoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimoza
trans_list: míomós
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mianach
sense:
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;


lexentry: pol/minaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minaret
trans_list: miontúr
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/minerał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minerał
trans_list: mianra
sense:
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;


lexentry: pol/ministrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ministrant
trans_list: cléireach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;


lexentry: pol/minor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minor
trans_list: mionaoiseach
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn;


lexentry: pol/mintaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mintaj
trans_list: faoitín
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;


lexentry: pol/minuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minuta
trans_list: nóiméad
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;


lexentry: pol/minóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg
trans_list: péist an dá shúil déag
sense:
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;


lexentry: pol/minóg_rzeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg rzeczny
trans_list: loimpre abhann
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lampetra fluviatilis L., wędrowny bezżuchwowiec większości europejskich wybrzeży, jesienią wpływający do rzek na tarło


lexentry: pol/miotacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miotacz
trans_list: teilgeoir lasrach
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń, która wyrzuca coś na większy dystans, np. granaty, ogień, kamienie lub miny


lexentry: pol/miotacz_ognia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotacz ognia
trans_list: teilgeoir lasrach
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: scuab
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/mirliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirliton
trans_list: casú
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;


lexentry: pol/mirra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirra
trans_list: miorr
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;


lexentry: pol/misa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misa
trans_list: babhla
sense:
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia


lexentry: pol/misjonarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarski
trans_list: misinéir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy


lexentry: pol/misjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarz
trans_list: misinéir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej


lexentry: pol/mistyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistyfikacja
trans_list: dallamullóg
sense:
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;


lexentry: pol/mit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mit
trans_list: miotas
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;


lexentry: pol/mitoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoza
trans_list: miotóis
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;


lexentry: pol/mitra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitra
trans_list: mítéar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;


lexentry: pol/mitralieza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralieza
trans_list: meaisínghunna
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szybkostrzelna odtylcowa wielolufowa broń palna z XIX wieku, strzelająca amunicją karabinową;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: mil
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: meá
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/miąższość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miąższość
trans_list: tiús
sense:
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni


lexentry: pol/między_Scyllą_a_Charybdą__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: między Scyllą a Charybdą
trans_list: amach as na muineacha is isteach sna driseacha
sense:
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami


lexentry: pol/międzynarodowy_alfabet_fonetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzynarodowy alfabet fonetyczny
trans_list: Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta
sense:
(fonetyka, fonetyczny) system znaków stworzony w celu precyzyjnego zapisu wymowy wszystkich mówionych języków świata


lexentry: pol/mięso_mielone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięso mielone
trans_list: mionfheoil
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)


lexentry: pol/miętus__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miętus
trans_list: breac beadaí
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;


lexentry: pol/miłość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miłość własna
trans_list: féinghrá
sense:
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)


lexentry: pol/mlask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mlask
trans_list: cliceáil
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: bainne
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/mnich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnich
trans_list: manach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich


lexentry: pol/mniejszość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość
trans_list: mionlach
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.


lexentry: pol/mniszek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszek lekarski
trans_list: caisearbhán
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/mobbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobbing
trans_list: ceanntrom
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;


lexentry: pol/mobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobilność
trans_list: luaineacht
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/mocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mocny
trans_list: dún
sense:
(fonetyka, fonetyczny) o spółgłosce: wymagający większego napięcia mięśni narządów artykulacyjnych i silniejszego wydechu


lexentry: pol/mocznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocznica
trans_list: úiréime
sense:
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;


lexentry: pol/model__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: model
trans_list: cineál
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu;


lexentry: pol/modelować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelować
trans_list: bheith ag mainicíneacht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków


lexentry: pol/modliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modliszka
trans_list: maintis chrábhaidh
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;


lexentry: pol/modlitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitwa
trans_list: paidir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;


lexentry: pol/modlić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlić się
trans_list: guigh
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś


lexentry: pol/modrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modrzew
trans_list: learóg
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;


lexentry: pol/moim_zdaniem__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: moim zdaniem
trans_list: dar liom
sense:
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: móilín
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/molestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: molestować
trans_list: cuir isteach ar
sense:
nakłaniać kogoś do kontaktów seksualnych wbrew woli tej osoby przy wykorzystywaniu własnej przewagi, wyższości


lexentry: pol/molowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: molowy
trans_list: mionaoiseach
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji


lexentry: pol/monarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarcha
trans_list: monarc
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;


lexentry: pol/monarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia
trans_list: monarcacht
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarcacht bhunreachtúil
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarcacht bhunreachtúil
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa


lexentry: pol/monastycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastycyzm
trans_list: manachas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;


lexentry: pol/monastyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastyr
trans_list: mainistir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;


lexentry: pol/moneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moneta
trans_list: bonn
sense:
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;


lexentry: pol/monogamiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monogamiczny
trans_list: aonchéileach
sense:
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii


lexentry: pol/monosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monosacharyd
trans_list: monaisiúicríd
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/monoteista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteista
trans_list: aondiach
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monotlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monotlenek
trans_list: aonocsaíd
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z jednego atomu tlenu i innego pierwiastka


lexentry: pol/monstrancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monstrancja
trans_list: oisteansóir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/monsun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monsun
trans_list: monsún
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;


lexentry: pol/montaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż
trans_list: montáis
sense:
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;


lexentry: pol/monument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monument
trans_list: leacht
sense:
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego


lexentry: pol/morale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morale
trans_list: meanma
sense:
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki


lexentry: pol/morfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfina
trans_list: aislingeach
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;


lexentry: pol/mornel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mornel
trans_list: amadán móinteach
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców;


lexentry: pol/moroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moroszka
trans_list: eithreog shléibbe
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;


lexentry: pol/morszczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morszczuk
trans_list: colmóir
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;


lexentry: pol/morwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morwa
trans_list: crann maoildeirge
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/morze_Marmara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: morze Marmara
trans_list: Muir Mharmara
sense:
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: farraige | muir
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/morświn_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morświn zwyczajny
trans_list: muc mhara
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: míoltóg ghainimh
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/most_wiszący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most wiszący
trans_list: droichead crochta
sense:
(budownictwo) rodzaj mostu, w którym pomost wisi w powietrzu, podtrzymywany przez liny lub kable zawieszone na wieżach lub filarach, a nie stoi bezpośrednio na podporach znajdujących się pod mostem


lexentry: pol/most_zwodzony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most zwodzony
trans_list: droichead tógála
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;


lexentry: pol/moszna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moszna
trans_list: cadairne
sense:
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;


lexentry: pol/motel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motel
trans_list: óstán
sense:
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: gluaisrothar
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motorower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motorower
trans_list: móipéid
sense:
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;


lexentry: pol/motyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyka
trans_list: grafóg
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: féileacán | feileacan
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/motylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylek
trans_list: feileacan
sense:
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl


lexentry: pol/motylica_wątrobowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylica wątrobowa
trans_list: leith uisce
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Fasciola hepatica L., gatunek pasożytniczego płazińca, bytującego ostatecznie w drogach żółciowych roślinożerców;


lexentry: pol/mowa_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa zależna
trans_list: claoninsint
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


lexentry: pol/mozaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozaika
trans_list: mósáic
sense:
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: moirtéar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: moirtéar
sense:
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: dorchadas
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/mrowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrowisko
trans_list: nead seangán
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: Aifreann
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: Aifreann
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/mszał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mszał
trans_list: leabhar Aifrinn
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;


lexentry: pol/muchomor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor
trans_list: beacán bearaigh
sense:
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;


lexentry: pol/muflon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon
trans_list: caora mouflon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;


lexentry: pol/muflon_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon kanadyjski
trans_list: caora mhóradharcach
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis canadensis George Shaw, gatunek górskiej owcy z rzędu parzystokopytnych występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/mugol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mugol
trans_list: Mugal
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;


lexentry: pol/mulcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mulcz
trans_list: móta
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;


lexentry: pol/mundur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mundur
trans_list: éide
sense:
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;


lexentry: pol/mur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur
trans_list: balla
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny


lexentry: pol/murawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murawka
trans_list: péirlín
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie


lexentry: pol/musical__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musical
trans_list: ceoldráma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;


lexentry: pol/musicalowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: musicalowy
trans_list: ceoldráma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali


lexentry: pol/muszkiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkiet
trans_list: muscaed
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,


lexentry: pol/musztra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musztra
trans_list: druilire
sense:
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;


lexentry: pol/muza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muza
trans_list: bé
sense:
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: músaem | iarsmalann
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/muzyka_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka klasyczna
trans_list: ceol clasaiceach
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nurt muzyki artystycznej o ugruntowanej tradycji europejskiej, obejmujący twórczość komponowaną od średniowiecza po współczesność, opartą na zapisie nutowym i rozwiniętych formach muzycznych


lexentry: pol/muzyka_poważna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka poważna
trans_list: ceol clasaiceach
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka ukształtowana w tradycji europejskiej od średniowiecza po współczesność, oparta na zapisie nutowym, bogatej strukturze formalnej, wykonywana przez zawodowych muzyków, której celem jest realizacja założeń estetycznych i artystycznych


lexentry: pol/muślin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muślin
trans_list: muislín
sense:
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: luch
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;


lexentry: pol/mysz_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz komputerowa
trans_list: luch
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;


lexentry: pol/myszołów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów
trans_list: clamhán
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;


lexentry: pol/myśliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myśliwiec
trans_list: sealgaire
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;


lexentry: pol/myślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myślnik
trans_list: dais
sense:
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;


lexentry: pol/mój_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: mój drogi
trans_list: muirneach
sense:
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: leamhan
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/mądry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mądry
trans_list: críonna
sense:
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie


lexentry: pol/mątew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątew
trans_list: greadtóir
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: mairtíreach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: sóisearach
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: sóisearach
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat


lexentry: pol/młoteczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młoteczek
trans_list: casúr
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element mechanizmu fortepianu i pianina, który uderza w strunę


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: casúr
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/młynek_do_kawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek do kawy
trans_list: meilteoir caife
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy


lexentry: pol/mżawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mżawka
trans_list: brádán | ceobhrán
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;


lexentry: pol/na__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: na
trans_list: ar
sense:
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem


lexentry: pol/na_miejscu__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 03
written_rep: na miejscu
trans_list: dá mba mé tú
sense:
… służąca do wskazania, że ktoś stawia siebie w sytuacji innej osoby: gdyby ktoś był kimś innym, w czyimś położeniu


lexentry: pol/na_pohybel__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: na pohybel
trans_list: don Diabhal leis
sense:
(książkowy) (żartobliwie) wyrażenie silnej dezaprobaty, życzenie komuś zguby, rychłego końca i ewentualnie też cierpienia


lexentry: pol/nabożeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabożeństwo
trans_list: crábhadh
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny


lexentry: pol/nabycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabycie
trans_list: aicseam
sense:
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra


lexentry: pol/nacjonalistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalistyczny
trans_list: náisiúnach
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów


lexentry: pol/nacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizm
trans_list: náisiúnachas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;


lexentry: pol/naczynie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie
trans_list: soitheach
sense:
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)


lexentry: pol/nadajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadajnik
trans_list: tarchuradóir
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika


lexentry: pol/nadprzewodnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadprzewodnictwo
trans_list: forsheoltacht
sense:
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;


lexentry: pol/nadrzędnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędnik
trans_list: osordaithe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element składniowo nadrzędny w stosunku do innego elementu (np. w składni: zdanie nadrzędne)


lexentry: pol/nadwaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwaga
trans_list: róthrom
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;


lexentry: pol/nadwrażliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwrażliwość
trans_list: hipiríogaireacht
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;


lexentry: pol/nadwzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwzroczność
trans_list: hipearóipe
sense:
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;


lexentry: pol/nadzienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadzienie
trans_list: mionfheoil spíosraithe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera


lexentry: pol/nafta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nafta
trans_list: ceirisín
sense:
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;


lexentry: pol/nagadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagadać
trans_list: pláta
sense:
(potocznie, potoczny) obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym


lexentry: pol/nagrobek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrobek
trans_list: leac thuama
sense:
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;


lexentry: pol/nagłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagłówek
trans_list: ceannscríbhinn
sense:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na górnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/najem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najem
trans_list: léasaigh
sense:
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania


lexentry: pol/najemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najemnik
trans_list: fostaí
sense:
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny


lexentry: pol/naklejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naklejka
trans_list: greamaitheoir
sense:
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: gaoth
sense:
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia


lexentry: pol/nakładać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakładać
trans_list: cuir i bhfeidhm
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: licéar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem


lexentry: pol/naleśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naleśnik
trans_list: pancóg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;


lexentry: pol/nalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot
trans_list: creach
sense:
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: puball
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/namiętność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiętność
trans_list: ainmhian
sense:
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką


lexentry: pol/nanotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanotechnologia
trans_list: nanaitheicneolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;


lexentry: pol/naparstnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naparstnica
trans_list: lus mór
sense:
(botanika, botaniczny) Digitalis, rodzaj trujących roślin zielnych z rodziny babkowatych, o dużych, dzwonkowatych kwiatach;


lexentry: pol/napierśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napierśnik
trans_list: lúireach
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi


lexentry: pol/napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napięcie
trans_list: teannas
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia


lexentry: pol/naprężenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprężenie
trans_list: béim
sense:
(technologia, technika, techniczny) stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie


lexentry: pol/naramiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naramiennik
trans_list: guailleog
sense:
(wojskowość, wojskowy) umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności;


lexentry: pol/narcyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narcyzm
trans_list: naircisíocht
sense:
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby


lexentry: pol/narkolepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkolepsja
trans_list: narcaileipse
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: náisiún
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/narodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy
trans_list: náisiúnta
sense:
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem


lexentry: pol/narta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narta
trans_list: scí
sense:
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;


lexentry: pol/narwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narwal
trans_list: narbhal
sense:
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;


lexentry: pol/narybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narybek
trans_list: gealóg
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;


lexentry: pol/narzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narzędzie
trans_list: uirlis
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;


lexentry: pol/nasienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasienie
trans_list: seamhan
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;


lexentry: pol/nasiono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasiono
trans_list: síol
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;


lexentry: pol/nastawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawnik
trans_list: ard-reachtaire
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą


lexentry: pol/nasycony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nasycony
trans_list: sáithithe
sense:
(chemia, chemiczny) mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: blonag
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wprowadzić do wnętrza produktu spożywczego (najczęściej mięsa) kawałki tłuszczu (słoniny) lub inne dodatki smakowe, wbijając je głęboko w strukturę produktu


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: blonag
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) umieścić w tekście, wypowiedzi lub utworze artystycznym nienaturalnie dużą liczbę cytatów, terminów specjalistycznych, zapożyczeń lub innych powtarzających się elementów


lexentry: pol/naszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszywka
trans_list: paiste
sense:
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający


lexentry: pol/naturalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizacja
trans_list: eadóirseacht
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;


lexentry: pol/nauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauka
trans_list: eolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;


lexentry: pol/nauki_polityczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki polityczne
trans_list: eolaíocht pholaitiúil
sense:
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;


lexentry: pol/nawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawa
trans_list: corp na heaglaise
sense:
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;


lexentry: pol/nawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawias
trans_list: lúibín
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;


lexentry: pol/nawiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawiew
trans_list: séidire
sense:
(technologia, technika, techniczny) instalacja lub element systemu wentylacyjnego służący do wdmuchiwania powietrza


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: loingseoireacht
sense:
(astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: loingseoireacht
sense:
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych


lexentry: pol/nawracać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawracać
trans_list: iompaitheach
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary


lexentry: pol/nawyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawyk
trans_list: béas
sense:
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: leasachán
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: leasachán
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;


lexentry: pol/naziemny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naziemny
trans_list: domhanda
sense:
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach


lexentry: pol/nazista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazista
trans_list: Naitsí
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu


lexentry: pol/nazistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nazistowski
trans_list: Naitsí
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów


lexentry: pol/nazizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazizm
trans_list: Naitsíochas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;


lexentry: pol/nałóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nałóg
trans_list: andúil
sense:
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;


lexentry: pol/nefrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nefrolog
trans_list: neifreolaí
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek


lexentry: pol/nekromancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekromancja
trans_list: marbhdhraíocht
sense:
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;


lexentry: pol/nekroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekroza
trans_list: neacróis
sense:
(biologia, biologiczny) nieodwracalny proces obumierania komórek lub tkanek spowodowany urazem, niedokrwieniem, zakażeniem, toksynami lub innymi czynnikami patologicznymi


lexentry: pol/nektarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nektarynka
trans_list: neachtairín
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;


lexentry: pol/neoliberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoliberalizm
trans_list: an nualiobrálachas
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;


lexentry: pol/neonatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neonatologia
trans_list: nua-naíocht
sense:
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;


lexentry: pol/neopren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neopren
trans_list: neoipréin
sense:
(chemia, chemiczny) nazwa handlowa syntetycznego kauczuku chloropenowego, który w postaci spienionej jest lekkim i wytrzymałym materiałem stoswanym m.in. do produkcji skafandrów nurkowych;


lexentry: pol/nerd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerd
trans_list: saoithín
sense:
osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;


lexentry: pol/nerw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerw
trans_list: néaróg
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;


lexentry: pol/nerwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerwica
trans_list: néaróis
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;


lexentry: pol/neurastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurastenia
trans_list: néaraistéine
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;


lexentry: pol/neurobiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurobiologia
trans_list: néarbhitheolaíocht
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;


lexentry: pol/neurochirurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurochirurgia
trans_list: néar-mháinliacht
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;


