# translation

lexentry: pol/stegozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stegozaur
trans_list: stegosaur
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stek
trans_list: steak
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stekowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stekowiec
trans_list: monotreme
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku


lexentry: pol/stela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stela
trans_list: stele
sense:
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca wyjątkową okoliczność lub wydarzenia


lexentry: pol/stellacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stellacja
trans_list: stellation
sense:
(geometria) proces rozszerzania ścian wielościanu w przestrzeni w taki sposób, że tworzą one nowy, bardziej złożony wielościan, zwykle o wyglądzie gwiaździstym


lexentry: pol/stelmach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stelmach
trans_list: cartwright
sense:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który zajmuje się wyrobem kół i innych części wozów, powozów, bryczek, sań itp.


lexentry: pol/steno-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: steno-
trans_list: steno-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stenografia
trans_list: shorthand | stenography
sense:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/ster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ster
trans_list: rudder | helm
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;


lexentry: pol/steradian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: steradian
trans_list: steradian
sense:
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary kąta bryłowego w układzie SI, równa mierze kąta o wierzchołku w środku kuli, wycinającego z powierzchni tej kuli fragment o powierzchni równej kwadratowi promienia kuli;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: stereotype
sense:
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sterlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterlet
trans_list: sterlet
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus L., gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/sternik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternik
trans_list: helmsman
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień


lexentry: pol/sternit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternit
trans_list: sternutator | sternutatory agent
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych;


lexentry: pol/sterowanie_numeryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowanie numeryczne
trans_list: numerical control
sense:
(informatyka, informatyczny) sterowanie programowe umożliwiające bezpośrednie wyzyskanie przez układ sterujący informacji liczbowych zakodowanych na taśmach magnetycznych, kartach dziurkowanych itp.


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowiec
trans_list: airship | dirigible | blimp | zeppelin
sense:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/sterownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterownik
trans_list: controller
sense:
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem


lexentry: pol/steryd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: steryd
trans_list: steroid
sense:
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilization
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilization
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stewia
trans_list: stevia
sense:
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stigma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stigma
trans_list: stigma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;


lexentry: pol/stilbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stilbit
trans_list: stilbite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia;


lexentry: pol/stilus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stilus
trans_list: digital pen | stilus pen
sense:
(rzadki, rzadko używany) (informatyka, informatyczny) narzędzie graficzne do ekranów dotykowych, kształtem przypominające długopis;


lexentry: pol/sto_lat__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: sto lat
trans_list: long live
sense:
życzenia pomyślnego i długiego życia w dobrej kondycji składane najczęściej z okazji urodzin, rocznic i uroczystych wydarzeń


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: stoa
sense:
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: stochastic
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: dockyard | shipyard
sense:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stodoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stodoła
trans_list: barn
sense:
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.


lexentry: pol/stoicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoicyzm
trans_list: stoicism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starogrecka szkoła filozoficzna kładąca nacisk na wewnętrzną dyscyplinę moralną, wypełnianie obowiązków które na nas spadły oraz odcięciu się od emocji i zdarzeń zewnętrznych, w celu osiągnięcia szczęścia;


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: stand
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stok
trans_list: slope
sense:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: carpenter | joiner
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: capital | capital city
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolnica
trans_list: kneading board | pastry board
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża drewniana podkładka do wyrabiania, wałkowania i krojenia ciasta;


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomatologia
trans_list: stomatology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomia
trans_list: stoma
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: Colorado-beetle
sense:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: potato beetle | Colorado beetle | Colorado potato beetle | Colorado-beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: centipede
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: millipede
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stopa_metryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopa metryczna
trans_list: metrical foot
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podstawowa jednostka rytmiczna w wersyfikacji (budowie wiersza)


lexentry: pol/stopa_okopowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopa okopowa
trans_list: trench foot
sense:
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: stopwatch | timer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: stopper
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: degree
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: superlative
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: comparative
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: footer
sense:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: presser foot
sense:
(technologia, technika, techniczny) (krawiectwo) część maszyny do szycia dociskająca szytą tkaninę do płytki ściegowej


lexentry: pol/stopniowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopniowanie
trans_list: comparison
sense:
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: stack
sense:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: pyre
sense:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stosunek_przerywany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek przerywany
trans_list: coitus interruptus
sense:
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: sexual intercourse
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: association | affiliation
sense:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stołek
trans_list: stool
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) niewielkie jednosobowe, niskie, twarde siedzisko bez oparcia, zazwyczaj na kilku nogach


lexentry: pol/stołp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stołp
trans_list: bergfried
sense:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią średniowiecznego zamku, przeznaczona wyłącznie do celów obronnych, niezamieszkała w czasie pokoju;


lexentry: pol/stracciatella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stracciatella
trans_list: stracciatella
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: strike
sense:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straponten
trans_list: folding seat | tip-up seat
sense:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/stratowulkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratowulkan
trans_list: stratovolcano
sense:
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: stratification
sense:
(rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: stratification
sense:
(socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: fire brigade | fire department | fire station
sense:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: coast guard | coastguard
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnica
trans_list: watchtower
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;


lexentry: pol/strażnik_dostępu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnik dostępu
trans_list: gatekeeper
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) w prawodawstwie europejskim to firma z branży cyfrowek, która będąc dominującym podmiotem na rynku stosuje nieuczciwe praktyki ograniczające konkurencyjność i dostęp do tego rynku


lexentry: pol/streaming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: streaming
trans_list: streaming
sense:
(informatyka, informatyczny) technika dostarczania danych multimedialnych w sposób nieprzerywany, pozwalająca na słuchanie muzyki lub oglądanie wideo online


lexentry: pol/streetwear__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: streetwear
trans_list: streetwear
sense:
styl mody miejskiej łączący elementy sportowe, hip-hopu oraz luźnego kroju, silnie powiązany z kulturą skaterską


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa erogenna
trans_list: erogenous zone
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/strefa_wolnocłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa wolnocłowa
trans_list: free zone
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ograniczony teren, na którym składowane towary są zwolnione z opłat celnych;


lexentry: pol/strepet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strepet
trans_list: little bustard
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrax tetrax L., gatunek ptaka z rodziny dropi, o upierzeniu brązowym, a od spodu białym


lexentry: pol/streptomycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: streptomycyna
trans_list: streptomycin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy;


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: streszczać
trans_list: summarise
sense:
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stretching__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stretching
trans_list: stretching
sense:
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń fizycznych polegający na rozciąganiu mięśni celem ich uelastycznienia


lexentry: pol/strofantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strofantyna
trans_list: strophanthin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) glikozyd otrzymywany ze strofantu stosowany jako lek nasercowy


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: reed
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/strojnica_włoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strojnica włoska
trans_list: minstrel bug | striped bug
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Graphosoma lineatum Linnaeus, owad z rzędu pluskwiaków;


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: party | side
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: party | side
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: web page | website
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: club | party
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strop
trans_list: ceiling
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strucla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strucla
trans_list: braided yeast bread
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podłużna słodka bułka drożdżowa, nadziewana masą makową lub powidłami;


lexentry: pol/strucla_z_makiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strucla z makiem
trans_list: poppy seed roll
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strudel
trans_list: strudel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: plane
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struktura_spinki_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struktura spinki do włosów
trans_list: hairpin
sense:
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par


lexentry: pol/strukturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strukturalizm
trans_list: structuralism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;


lexentry: pol/strumień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strumień
trans_list: stream
sense:
(informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: string
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: scab | crust
sense:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strusia_polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strusia polityka
trans_list: ostrich policy | ostrich politics
sense:
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: attic | loft
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strychulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strychulec
trans_list: strickle
sense:
deseczka do usuwania nadmiaru towarów sypkich, np. zboża, poprzez przesuwanie jej po krawędzi naczynia - miary


lexentry: pol/strychulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strychulec
trans_list: strickle
sense:
ochraniacz zakładany na pęciny zwierzętom pociągowym i wierzchowym dla zapobieżenia kaleczeniu („strychowaniu”)


lexentry: pol/strzał_w_ciemno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzał w ciemno
trans_list: shot in the dark
sense:
działanie podejmowane bez posiadania dostatecznej wiedzy na jakiś temat, tak, że nie wiadomo, czy jest ono prawidłowe


lexentry: pol/strzałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzałka
trans_list: sagitta
sense:
(geometria) strzałka łuku: odcinek stanowiący różnicę promienia koła prostopadłego do cięciwy ograniczającej odcinek koła oraz wysokości trójkąta wyznaczonego przez ramiona kąta środkowego i tę cięciwę;


lexentry: pol/strzebla_potokowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzebla potokowa
trans_list: Eurasian minnow | common minnow | minnow
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;


lexentry: pol/strzelanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelanka
trans_list: shooter
sense:
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;


lexentry: pol/strzemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemiączko
trans_list: stapes
sense:
(potocznie, potoczny) pasek, taśma lub gumka u dołu spodni, zakładane pod stopę, zapobiegające podciąganiu się nogawki w górę


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: stirrup
sense:
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzygonia_choinówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzygonia choinówka
trans_list: pine beauty
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Panolis flammea, owad z rodziny sówkowatych;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: syringe | hypodermic
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strzyżoń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżoń
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej


lexentry: pol/strzyżyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyczek
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku


lexentry: pol/strzyżyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję


lexentry: pol/strzyżyk_karoliński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk karoliński
trans_list: Carolina wren
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;


lexentry: pol/strzyżyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyki
trans_list: wren
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;


lexentry: pol/strzępia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzępia
trans_list: protrusion
sense:
(budownictwo) rodzaj wiązania murarskiego; cegły wystające co druga w murze, zostawione tak dla połączenia z murem dobudowanym później


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój
trans_list: tune | accordatura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/strój_równomiernie_temperowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój równomiernie temperowany
trans_list: equal temperament
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty na równym podziale oktawy na dowolną liczbę części


lexentry: pol/strętwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strętwa
trans_list: electric eel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Electrophorus electricus, gatunek słodkowodnej ryby z rodzaju Electrophorus o podłużnym kształcie i zdolności rażenia prądem elektrycznym;


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: studio
sense:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/studium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studium
trans_list: atelier
sense:
(edukacja, edukacyjny) nazwa uczelni, jej wydziału, a także innej szkoły lub jednostki badawczej albo rodzaj pobieranej nauki


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: phimosis
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
trans_list: gaiter
sense:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stwórca
trans_list: creator | maker
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;


lexentry: pol/styczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styczna
trans_list: tangent
sense:
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;


lexentry: pol/stycznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stycznik
trans_list: contactor
sense:
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;


lexentry: pol/stykówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stykówka
trans_list: contact sheet
sense:
(fotografia) odbitka fotograficzna służąca do uzyskania wglądówek, wykonana przez naświetlenie papieru światłoczułego przez negatywy położone bezpośrednio na tym papierze


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: lifestyle
sense:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: style
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (architektura, architektoniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) styl charakterystyczny dla danego twórcy lub dzieła


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: stylistics
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych


lexentry: pol/stylometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylometria
trans_list: stylometry | stylometrics
sense:
statystyczna analiza tekstu pod względem cech jego stylu w celu ustalenia jego autorstwa lub chronologii;


lexentry: pol/stypulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulacja
trans_list: stipulation
sense:
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: stipulate
sense:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: styrofoam
sense:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: heap | pile | rick | stack
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: table | desk
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stępka
trans_list: keel
sense:
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;


lexentry: pol/stężenie_molowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny;
written_rep: stężenie molowe
trans_list:
molarity | amount concentration | amount-of-substance concentration | molar concentration | substance concentration


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
trans_list: normality | equivalent concentration | normal concentration
sense:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/stężenie_powierzchniowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie powierzchniowe
trans_list: surface concentration
sense:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni


lexentry: pol/stężenie_powierzchniowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie powierzchniowe
trans_list: surface concentration
sense:
(chemia, chemiczny) ilość substancji zaadsorbowanej na powierzchni podzielona przez pole powierzchni;


lexentry: pol/stężenie_procentowe_masowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie procentowe masowe
trans_list: mass percent | mass percentage | percentage by mass | weight percent | weight percentage
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach;


lexentry: pol/stężenie_procentowe_molowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie procentowe molowe
trans_list: mole percent | mole percentage | percentage by mole
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach;


lexentry: pol/stężenie_śmiertelne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie śmiertelne
trans_list: LC | LCt | lethal concentration
sense:
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku;


lexentry: pol/subalpejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subalpejski
trans_list: subalpine
sense:
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: subcontinent
sense:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkultura
trans_list: subculture
sense:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/subletalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subletalny
trans_list: sublethal
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) osłabiający znacznie żywotność organizmu, ale nie powodujący natychmiastowej śmierci


lexentry: pol/subordynacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subordynacjonizm
trans_list: subordinationism
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;


lexentry: pol/subskrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subskrypcja
trans_list: subscription
sense:
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: substance
sense:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substancja_czynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja czynna
trans_list: active ingredient
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;


lexentry: pol/substantywizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substantywizacja
trans_list: substantivization
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) przejście jakiejś części mowy do kategorii rzeczowników, użycie innej części mowy w funkcji rzeczownikowej


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: substitution
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: substitution
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;


lexentry: pol/subsydiarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydiarność
trans_list: subsidiarity
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: subsidy
sense:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/subtropik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subtropik
trans_list: subtropic
sense:
(geografia, geograficzny) strefa geograficzna i klimatyczna na Ziemi położona między tropikiem i strefą umiarkowaną, równolegle na południe oraz na północ od równika


lexentry: pol/suburbanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suburbanizacja
trans_list: suburbanization
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) zjawisko polegające na jednoczesnym rozrastaniu się przedmieść i wyludniania się centrów miast


lexentry: pol/subwoofer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subwoofer
trans_list: subwoofer
sense:
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;


lexentry: pol/subwulkaniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subwulkaniczny
trans_list: subvolcanic
sense:
(geologia, geologiczny) związany z zastyganiem magmy na niewielkiej głębokości pod powierzchnią ziemi, bez wydostania się na zewnątrz; dotyczący subwulkanu


lexentry: pol/suchogrzybek_oprószony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchogrzybek oprószony
trans_list: matte bolete
sense:
(mykologia, mykologiczny) Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/suchogrzybek_złotopory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchogrzybek złotopory
trans_list: red cracking bolete
sense:
(mykologia, mykologiczny) Xerocomellus chrysenteron (Bull.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/suchy_zębodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchy zębodół
trans_list: dry socket
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) powikłanie po ekstrakcji zęba związane z zapaleniem zakończeń nerwowych znajdujących się w zębodole;


lexentry: pol/sucuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sucuk
trans_list: sucuk | sujuk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sucha, pikantna kiełbasa wołowa (niekiedy z baraniny lub koniny), tradycyjnie wyrabiana w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sudoku
trans_list: sudoku
sense:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufler
trans_list: prompter
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/suflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suflet
trans_list: soufflé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;


lexentry: pol/sufrażystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufrażystka
trans_list: suffragette
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sufrażyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufrażyzm
trans_list: suffragism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) ruch aktywistyczny, walczący o prawa wyborcze dla kobiet (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sugestywny
trans_list: suggestive
sense:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/sugilit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sugilit
trans_list: luvulite | sugilite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;


lexentry: pol/suicydologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suicydologia
trans_list: suicidology
sense:
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: suite
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/suk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suk
trans_list: souk
sense:
(handel, handlowy) bazar w krajach Bliskiego Wschodu lub handlowa dzielnica muzułmańska, często pod dachem;


lexentry: pol/suka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suka
trans_list: bitch
sense:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: dress | frock
sense:
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukiennice__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukiennice
trans_list: cloth hall
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) dawny miejski budynek z podcieniami, gdzie handlowano m.in. suknem;


lexentry: pol/sukiyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukiyaki
trans_list: sukiyaki
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońskie danie jednogarnkowe z wołowiny, grzybów, kapusty pekińskiej, pora, tofu, sos sojowego, dashi i mirin;


lexentry: pol/sukka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukka
trans_list: succah | sukkah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów


lexentry: pol/sukkub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukkub
trans_list: succubus
sense:
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;


lexentry: pol/sukmana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukmana
trans_list: sukmana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: dress | gown
sense:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukralfat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukralfat
trans_list: sucralfate
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu ochronnym na śluzówkę żołądka i jelit, jak również przeciwdziałający hiperfosfatemii w mocznicy


lexentry: pol/sukraloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukraloza
trans_list: sucralose
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukulent
trans_list: succulent
sense:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumak
trans_list: sumac | sumach
sense:
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;


lexentry: pol/sumerogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumerogram
trans_list: Sumerogram
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz sumeryjski użyty jako ideogram w innym języku zapisywanym pismem klinowym


lexentry: pol/sumeryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sumeryjski
trans_list: Sumerian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków


lexentry: pol/sumienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumienie
trans_list: conscience
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;


lexentry: pol/sumik_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumik błękitny
trans_list: blue catfish
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Ictalurus furcatus Valenciennes, gatunek sumokształtnych ryb słodkowodnych z rodziny sumikowatych;


lexentry: pol/sunnitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sunnitka
trans_list: sunni
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu


lexentry: pol/superarbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superarbiter
trans_list: superarbiter
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sędzia przewodniczący sądowi polubownemu, wybierany przez arbitrów obu stron sporu


lexentry: pol/superatom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superatom
trans_list: superatom
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) klaster atomów mający takie same właściwości, jak atom pewnego innego pierwiastka chemicznego


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: superhero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superheterodyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superheterodyna
trans_list: superheterodyne receiver
sense:
radioodbiornik, który wykorzystuje zasadę przemiany częstotliwości poprzez mieszanie sygnału wielkiej częstotliwości z sygnałem lokalnego generatora;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superksiężyc
trans_list: supermoon | super moon
sense:
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: supernova
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/supersieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supersieć
trans_list: superlattice
sense:
(fizyka, fizyczny) periodyczna struktura krystaliczna, najczęściej składająca się z następujących po sobie studni kwantowych


lexentry: pol/supersymetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supersymetria
trans_list: supersymmetry
sense:
(fizyka, fizyczny) hipotetyczne posiadanie przez każdą cząstkę elementarną odpowiednika różniącego się od niej całkowitością spinu;


lexentry: pol/superwtorek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superwtorek
trans_list: Super Tuesday
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w USA: dzień (wtorek) na początku lutego lub marca w roku wyborów prezydenckich, kiedy w największej liczbie stanów odbywają się prawybory;


lexentry: pol/superżywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superżywność
trans_list: superfood
sense:
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie


lexentry: pol/supinacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supinacja
trans_list: supination
sense:
(anatomia, anatomiczny) ruch polegający na obrocie dystalnej części kończyny do zewnątrz w stosunku do jej długiej osi;


lexentry: pol/suplement_diety__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suplement diety
trans_list: dietary supplement
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek zawierający składniki odżywcze mający stanowić uzupełnienie diety;


lexentry: pol/suport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suport
trans_list: opening act | supporting act | warm-up act
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;


lexentry: pol/supraporta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supraporta
trans_list: overdoor | supraporte
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element w formie malowidła, płaskorzeźby lub sztukaterii umieszczony ponad drzwiami;


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(biologia, biologiczny) ogół procesów zachodzących w komórce, które prowadzą do zniesienia lub osłabienia skutków mutacji


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(biologia, biologiczny) zniesienie lub osłabienie zdolności komórek organizmu do produkowania przeciwciał pod wpływem antygenu


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na świadomym odwróceniu uwagi od świadomej treści psychicznej, wskutek czego staje się przedświadoma; hamowanie impulsów i pragnień nieakceptowanych przez superego


lexentry: pol/surfaktant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfaktant
trans_list: surfactant
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zmniejszająca napięcie powierzchniowe rozpuszczalnika


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: surfing
sense:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;


lexentry: pol/surogacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surogacja
trans_list: surrogacy | surrogation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udostępnianie przez kobietę własnego łona zapłodnionej in vitro komórce jajowej innej kobiety lub utrzymanie dziecka w fazie prenatalnej i urodzenie go dla innych osób


lexentry: pol/surowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surowy
trans_list: severe | strict | harsh | stern
sense:
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealistyczny
trans_list: surreal
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: surrealism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/suseł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suseł
trans_list: ground squirrel | gopher
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: sushi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspens
trans_list: suspense
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/suspensa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspensa
trans_list: suspension
sense:
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;


lexentry: pol/susz_konferencyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: susz konferencyjny
trans_list: conference snack
sense:
(środowiskowy) ciastka, paluszki itp. podawane podczas przerw kawowych w trakcie konferencji, szkoleń itp.


lexentry: pol/suszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suszka
trans_list: blotter
sense:
(papiernictwo, przemysł papierniczy) przyrząd do osuszania papieru z atramentu, mający formę przycisku z przymocowaną do podstawy bibułą


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: cassock | soutane
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/sutasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutasz
trans_list: soutache
sense:
rękodzielnicza technika wykonywania ozdób i biżuterii z zaplatanych, kolorowych sznurków, koralików i kamieni ozdobnych


lexentry: pol/sutra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutra
trans_list: sutra | sūtra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami;


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suw
trans_list: stroke
sense:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwak logarytmiczny
trans_list: slide rule
sense:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suweren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suweren
trans_list: ruler
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: sovereignty
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/suwnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwnica
trans_list: bridge crane
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy poruszającej się po torach, wyposażonej w przesuwny podnośnik;


lexentry: pol/swami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swami
trans_list: swami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: honorowy tytuł duchownych obojga płci


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: swastika
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: swastika
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swat
trans_list: matchmaker
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/swańska_sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swańska sól
trans_list: Svan salt | Svanetian salt
sense:
(spożywczy) tradycyjna przyprawa kuchni gruzińskiej o korzennym smaku, będąca mieszanką soli kamiennej, ziół i suszonych jarzyn


lexentry: pol/swing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swing
trans_list: swing
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;


lexentry: pol/sworzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sworzeń
trans_list: bolt, screw
sense:
(technologia, technika, techniczny) walcowaty, wytrzymały element konstrukcji łączący inne elementy w sposób umożliwiający im obracanie się wokół niego;


lexentry: pol/syfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syfon
trans_list: siphon
sense:
(technologia, technika, techniczny) konstrukcja hydrauliczna umożliwiająca wodną separację instalacji kanalizacyjnej od naczynia sanitarnego;


lexentry: pol/sygnalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalista
trans_list: whistleblower
sense:
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
trans_list: invigilator | signal | signalling device | signalling equipment
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: Zionistic | Zionist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: Zionism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syk
trans_list: hiss
sense:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sykać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sykać
trans_list: hiss
sense:
wydawać dźwięk jak przedłużone wymawianie głoski s, podobny do brzmienia węża lub powietrza uchodzącego pod ciśnieniem


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: syllable
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylabariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylabariusz
trans_list: syllabary
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom


lexentry: pol/sylabotoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sylabotoniczny
trans_list: accentual - syllabic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie


lexentry: pol/sylf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylf
trans_list: sylph
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;


lexentry: pol/symbiocen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbiocen
trans_list: symbiocene
sense:
postulowana, futurystyczna epoka rozwoju Ziemi, w której ludzie będą żyli w harmonii z naturą, we wzajemnym powiązaniu życia ze wszystkimi istotami


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbol
trans_list: symbol
sense:
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symbolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbolizm
trans_list: symbolism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetry
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetry
sense:
(potocznie, potoczny) właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: symphony
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symonia
trans_list: simony | barratry
sense:
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakr
trans_list: simulacrum
sense:
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakrum
trans_list: simulacrum | simulacre
sense:
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/symulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulator
trans_list: simulator
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych


lexentry: pol/symultana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symultana
trans_list: simultaneous exhibition | simultaneous display
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)


lexentry: pol/syn_marnotrawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syn marnotrawny
trans_list: prodigal son
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) osoba, która zawiniła lub zbłądziła, lecz ostatecznie się opamiętała;


lexentry: pol/synantrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synantrop
trans_list: synanthrope
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi


lexentry: pol/synantropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synantropizm
trans_list: synanthropy
sense:
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka


lexentry: pol/synapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapizm
trans_list: mustard plaster | sinapism
sense:
(dawniej, dawny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) plaster rozgrzewający z olejkiem gorczycowym albo okład z roztartych nasion czarnej gorczycy


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: synapse
sense:
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;


lexentry: pol/synchronizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synchronizacja
trans_list: sync | synch | synchronisation synchronization
sense:
proces doprowadzenia do jednoczesnego działania, zgodności czasu lub rytmu różnych elementów, systemów, urządzeń albo czynności


lexentry: pol/synchrotron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synchrotron
trans_list: synchrotron
sense:
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu


lexentry: pol/syncytium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syncytium
trans_list: symplasm | syncytium
sense:
(biologia, biologiczny) komórka zawierająca wiele jąder komórkowych, powstała poprzez połączenie się pojedynczych komórek jednojądrowych;


lexentry: pol/syndet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndet
trans_list: syndet
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek myjący w formie kostki, zawierający sztuczne detergenty, stosowany jako zamiennik mydła lub szamponu


lexentry: pol/syndrom_Stendhala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom Stendhala
trans_list: Stendhal syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: syndrome
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: syndrome
sense:
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych


lexentry: pol/syndrom_chorego_budynku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom chorego budynku
trans_list: sick building syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom grupowego myślenia
trans_list: groupthink
sense:
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_jerozolimski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom jerozolimski
trans_list: Jerusalem syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
trans_list: honeymoon syndrome
sense:
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_oblężonej_twierdzy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom oblężonej twierdzy
trans_list: siege mentality
sense:
(psychologia, psychologiczny) wzbudzanie poczucia zagrożenia ze strony mniej lub bardziej wyimaginowanego wroga;


lexentry: pol/syndrom_paryski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom paryski
trans_list: Paris syndrome
sense:
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: Stockholm syndrome
sense:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/syndykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndykalizm
trans_list: syndicalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;


lexentry: pol/synekdocha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synekdocha
trans_list: synecdoche
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na nazwaniu całości lub ogółu rzeczy nazwą części lub jednej rzeczy, bądź też na odwrót;


lexentry: pol/synekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synekologia
trans_list: synecology
sense:
dział ekologii, zajmujący się badaniem grup organizmów (jako całości) w biocenozach oraz zależności między zbiorowiskami organizmów a ich siedliskiem


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: synergy
sense:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: synesthesia | synaesthesia
sense:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: synod
sense:
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/synod_trupi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod trupi
trans_list: Cadaver Synod | Cadaver Trial
sense:
(historia, historyczny, historycznie) synod zwołany przez papieża Stefana VI w 897 roku w Rzymie w celu pośmiertnego osądzenia papieża Formozusa;


lexentry: pol/synonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synonim
trans_list: synonym | poecilonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: syntagma | syntagm
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntezator
trans_list: synthesizer
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/synthwave__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synthwave
trans_list: synthwave
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podgatunek współczesnej muzyki elektronicznej charakteryzujący się dużą ilością dźwięków syntezatorowych stylizowanych na te z lat 90. i 80., które mają wywoływać u odbiorcy uczucie nostalgii;


lexentry: pol/syntografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntografia
trans_list: synthography
sense:
(sztuka) forma sztuki wizualnej pozwalająca przekształcać idee w obrazy za pomocą algorytmów generatywnych, takich jak AI


lexentry: pol/syntonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntonizacja
trans_list: syntonization
sense:
proces dostrajania częstotliwości jednego urządzenia (zazwyczaj oscylatora) do częstotliwości drugiego


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: siren | mermaid
sense:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrofenicki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: syrofenicki
trans_list: Syrophoenician
sense:
charakterystyczny dla Syrofenicji lub Syrofenicjan, mający cechy lub właściwości przypisywane Syrofenicji lub Syrofenicjanom


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: syrup
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_hippodamejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system hippodamejski
trans_list: grid system
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) system urbanistyczny rozpowszechniony przez Hippodamosa z Miletu, zakładający m.in. rozwój miasta poprzez wyznaczenie geometrycznej i regularnej siatki ulic oraz budynków;


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: operating system
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: file system | filesystem
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/syzyfowa_praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syzyfowa praca
trans_list: Sisyphean task
sense:
(przenośnie, przenośnia) (mitologia, mitologiczny) praca bez końca, ciężka, żmudna, ale bezskuteczna i bezcelowa, skazana na niepowodzenie; daremny wysiłek


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: Sabbath
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szabeltas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabeltas
trans_list: sabretache
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);


lexentry: pol/szabla_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabla śnieżna
trans_list: snow anchor | snow picket
sense:
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) lekki, zaostrzony drążek z metalowego kątownika służący do asekuracji w twardym śniegu i lodzie podczas wspinaczki i wędrówki w górach


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: avocet | pied avocet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabrownictwo
trans_list: looting
sense:
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szach
trans_list: shah
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachować
trans_list: badger
sense:
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: chessboard | checkerboard
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy_5D__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy 5D
trans_list: 5D chess
sense:
(przenośnie, przenośnia) bardzo skomplikowana rozgrywka strategiczna wymagająca wielkiej wyobraźni i inteligencji


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: chess
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szadź
trans_list: rime
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;


lexentry: pol/szafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa
trans_list: rack
sense:
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: jukebox
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafirek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafirek
trans_list: grape hyacinth
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Muscari botryoides (L.) Mill., szafirek drobnokwiatowy; ozdobna roślina cebulowa kwitnąca w warunkach naturalnych wczesną wiosną


lexentry: pol/szafot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafot
trans_list: scaffold
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;


lexentry: pol/szafran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafran
trans_list: saffron
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
trans_list: saffron
sense:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: shahada
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szakal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakal
trans_list: jackal
sense:
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;


lexentry: pol/szakszuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakszuka
trans_list: shakshouka | shakshuka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;


lexentry: pol/szakłak_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakłak pospolity
trans_list: European buckthorn | common buckthorn | purging buckthorn
sense:
(botanika, botaniczny) Rhamnus cathartica L., gatunek pospolitego krzewu lub drzewa z rodziny szakłakowatych, o własnościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
trans_list: hemlock
sense:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaleniec
trans_list: daredevil
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szalunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalunek
trans_list: casing
sense:
warstwa desek stanowiąca pokrycie ściany budynku, wykopu itp., wzmacniająca konstrukcję i uszczelniająca ją


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalupa
trans_list: lifeboat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: shaman
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: shamanism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szamański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szamański
trans_list: shamanic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami


lexentry: pol/szambelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szambelan
trans_list: chamberlain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski, oznaczający urzędnika dworu królewskiego lub książęcego, który zajmował się sprawami gospodarczymi, ceremoniami lub opieką nad prywatnymi komnatami władcy


lexentry: pol/szaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaniec
trans_list: sconce
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: respect | esteem
sense:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: chance
sense:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanta
trans_list: chantey | chanty | shanty
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: blackmail | extortion
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: grey eminence | eminence grise | gray eminence | kingmaker | éminence grise
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: grey economy | informal economy | informal sector
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);


lexentry: pol/szarada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarada
trans_list: charades
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa towarzyska polegająca na zgadywaniu haseł i znaczeń na podstawie pokazywanych scenek


lexentry: pol/szarada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarada
trans_list: charade
sense:
zagadka w formie wiersza, w którym w pewien sposób zaszyfrowane są sylaby słowa lub frazy będącej rozwiązaniem;


lexentry: pol/szarawary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarawary
trans_list: shalwar
sense:
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: locust
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarlatan
trans_list: charlatan | mountebank
sense:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szarogłaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarogłaz
trans_list: greywacke
sense:
(geologia, geologiczny) szara lub zielonkawa skała osadowa, zawierająca ziarna kwarcu, skaleni, łyszczyków i okruchy innych skał


lexentry: pol/szarotka_alpejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarotka alpejska
trans_list: edelweiss
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale subsp. alpinum, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;


lexentry: pol/szarpie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarpie
trans_list: shreds
sense:
dawny materiał opatrunkowy uzyskiwany z nitek ręcznie wyskubanych ze starego płótna lnianego lub bawełnianego;


lexentry: pol/szarytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarytka
trans_list: Daughter of Charity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo;


lexentry: pol/szaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaser
trans_list: chasseur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: shashlik | skewer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
trans_list: Satan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatnia
trans_list: cloakroom | changing room | dressing room | coatroom | checkroom | locker room
sense:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
trans_list: cloakroom attendant
sense:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szałamaja
trans_list: shawm
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczaw_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczaw zwyczajny
trans_list: Rumex aquaticus
sense:
(botanika, botaniczny) Rumex acetosa L., bylina z rodziny rdestowatych, pospolita na obszarze Polski;


lexentry: pol/szczekanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczekanie
trans_list: barking
sense:
(kynologia, kynologiczny) wydawanie przez psa, lisa i inne psowate krótkiego, głośnego głosu służącego do komunikacji, wyrażania emocji i ostrzegania


lexentry: pol/szczelinowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczelinowy
trans_list: fricative
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia


lexentry: pol/szczeniak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szczeniak
trans_list: puppy
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: vaccine
sense:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: sincere | frank
sense:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczi
trans_list: shchi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularny w kuchni rosyjskiej rodzaj zupy z warzyw liściastych, z dodatkiem mięsa, grzybów lub ryb;


lexentry: pol/szczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczotka
trans_list: brush
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczudłak
trans_list: stilt
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczujnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczujnia
trans_list: scandal sheet
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) medium (stacja telewizyjna, gazeta, serwis internetowy itp.) postrzegane jako stronnicze i propagujące nienawiść polityczną lub społeczną, niekiedy wobec konkretnych osób


lexentry: pol/szczuroskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczuroskoczek
trans_list: kangaroo rat
sense:
(zoologia, zoologiczny) Dipodomys J.E. Gray, mały gryzoń północnoamerykański z rodziny karłomyszowatych;


lexentry: pol/szczwół_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczwół plamisty
trans_list: hemlock | poison hemlock | wild hemlock
sense:
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/szczypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczypce
trans_list: pincers | pliers
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion


lexentry: pol/szczypiorek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczypiorek
trans_list: chive
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek rośliny (Allium schoenoprasum L.) z rodziny czosnkowatych;


lexentry: pol/szczyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczyt
trans_list: gable
sense:
(architektura, architektoniczny) ozdobne, zwężające się ku górze, zwieńczenie portalu, ryzalitu lub innego elementu architektonicznego


lexentry: pol/szczęka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczęka
trans_list: maxilla
sense:
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch kości ludzkiej czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby;


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
trans_list: Shakespearean
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: Shakespearean | Shakespearian
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: shellac
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: shelf
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szelit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelit
trans_list: scheelite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;


lexentry: pol/szeląg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szeląg
trans_list: farthing | penny | shilling
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;


lexentry: pol/szereg_homologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szereg homologiczny
trans_list: homologous series
sense:
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych;


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: latitude
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szerokość_połówkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość połówkowa
trans_list: FWHM | full width at half maximum
sense:
(matematyka, matematyczny) odległość między dwoma punktami krzywej, w których funkcja opisująca tą krzywą przyjmuje wartość równą połowie wartości maksymalnej;


lexentry: pol/szeryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szeryf
trans_list: serif
sense:
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: suture
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szew_mężowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew mężowski
trans_list: husband stitch | daddy stitch | husband's knot | husband's stitch | vaginal tuck
sense:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji


lexentry: pol/szewc__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szewc
trans_list: orphan
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;


lexentry: pol/szewnica_miętówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szewnica miętówka
trans_list: white ermine
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Spilosoma lubricipeda Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;


lexentry: pol/szewro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szewro
trans_list: kidskin
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) miękka, wyprawiona skóra koźlęca do produkcji wyrobów luksusowych, m.in. obuwia


lexentry: pol/szewron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szewron
trans_list: chevron
sense:
(wojskowość, wojskowy) oznaka stopnia podoficerskiego lub wysługi lat w kształcie rozwartego trójkąta, umieszczana na rękawie i naramienniku munduru;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szezlong
trans_list: chaise longue
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/sześćdziesięcioczwórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sześćdziesięcioczwórka
trans_list: sixty-fourth note | hemidemisemiquaver
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;


lexentry: pol/sziwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sziwa
trans_list: Shiva
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: tradycyjny okres żałoby polegający na nieopuszczaniu domu przez siedem dni po pogrzebie bliskiego krewnego;


lexentry: pol/szkandela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkandela
trans_list: bed warmer
sense:
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapular
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapular
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie


lexentry: pol/szkarlatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkarlatyna
trans_list: scarlet fever
sense:
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna, najczęściej dotycząca dzieci, wywoływana przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), objawiająca się m.in. gorączką, bólem gardła, czerwoną, drobnoplamistą wysypką czy tzw. malinowym językiem;


lexentry: pol/szkarłupień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkarłupień
trans_list: echinoderm
sense:
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;


lexentry: pol/szkiełko_zegarkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkiełko zegarkowe
trans_list: watch glass
sense:
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: greenhouse
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkoda_całkowita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoda całkowita
trans_list: total loss
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkolenie
trans_list: training | coaching
sense:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoła wyższa
trans_list: college
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: schooner
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szkło_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkło wodne
trans_list: water glass | liquid glass | soluble glass
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór wodny mieszaniny krzemianów, mający wiele zastoswań w chemii budowlanej, przemysłowej i gospodarczej;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachar
trans_list: red-breasted merganser | Red-breasted Merganser
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: noble
sense:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlagier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlagier
trans_list: hit
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo popularny utwór muzyczny, podbijająca listy przebojów; przebój


lexentry: pol/szlagmetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlagmetal
trans_list: Dutch gold | Dutch metal | schlagmetal
sense:
(sztuka) imitujący złoto, srebro lub brąz materiał dekoracyjny w postaci cienkich płatków, stosowany w malarstwie, rzeźbie i sztuce użytkowej


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlak
trans_list: trail
sense:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlam
trans_list: sludge
sense:
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych


lexentry: pol/szlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlama
trans_list: mudblood
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;


lexentry: pol/szlifierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka
trans_list: grinder | grinding machine
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;


lexentry: pol/szlifierka_kątowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka kątowa
trans_list: angle grinder
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: polish
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmatogłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmatogłowy
trans_list: raghead | towelhead
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (potocznie, potoczny) muzułmanin z Bliskiego Wschodu lub Afryki Północnej


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmer sercowy
trans_list: cardiac murmur | heart murmur | murmur
sense:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: trash
sense:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szmuglować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmuglować
trans_list: smuggle
sense:
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby


lexentry: pol/sznycel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sznycel
trans_list: schnitzel | veal cutlet
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


lexentry: pol/szo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szo
trans_list: sho
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szofar
trans_list: shofar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogun
trans_list: shogun
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szogunat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogunat
trans_list: shogunate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania rządów, w której władzę posiada szogun;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: shock
sense:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szon
trans_list: bop
sense:
(slangowo) (pogardliwie, pogardliwy) osoba (w znacznej większości przypadków kobieta) rozwiązła seksualnie


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: crib
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: nativity play
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szoszoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: szoszoński
trans_list: Shoshone | Shoshoni
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny uto-azteckiej, należący do gałęzi numijskiej, do grupy środkowonumijskiej


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szot
trans_list: sheet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinism
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpachla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpachla
trans_list: putty knife | spatula
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) narzędzie ręczne z płaskim, elastycznym ostrzem i uchwytem, używane do nakładania, rozprowadzania lub usuwania mas budowlanych


lexentry: pol/szpachlować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpachlować
trans_list: putty
sense:
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli


lexentry: pol/szpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpan
trans_list: skite
sense:
wyróżnianie się poprzez ekstrawagancki sposób bycia lub ubierania się w celu przypodobania się komuś


lexentry: pol/szpatułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpatułka
trans_list: spatula | tongue depressor
sense:
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła


lexentry: pol/szpic_fiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpic fiński
trans_list: Finnish spitz
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;


lexentry: pol/szpicruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpicruta
trans_list: crop | horsewhip
sense:
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: espionage | spying
sense:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: marrow | bone marrow
sense:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpik_kostny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik kostny
trans_list: bone marrow
sense:
(anatomia, anatomiczny) miękka, gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz kości, odpowiadająca za wytwarzanie komórek krwi bądź pełniąca rolę magazynu tłuszczu


lexentry: pol/szpilka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpilka
trans_list: pin
sense:
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: spinach
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpinet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinet
trans_list: spinet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: hospital
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szpital_polowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital polowy
trans_list: field hospital
sense:
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;


lexentry: pol/szponiastonóg_zbrojny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szponiastonóg zbrojny
trans_list: double-spurred spurfowl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla Linnaeus, ptak z rodziny kurowatych, występujący w zachodniej i północno-zachodniej Afryce;


lexentry: pol/szponton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szponton
trans_list: spontoon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa z płaskim, poszerzonym, obosiecznym grotem i zbrojoną poprzeczką, odmiana partyzany rozpowszechniona w XVII-XVIII wieku jako oznaka i broń oficerów oraz podoficerów piechoty;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
trans_list: sprat | brisling
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: shrapnel | shrapnel shell
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztafaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztafaż
trans_list: staffage
sense:
(książkowy) elementy i środki zastosowane np. w dziele literackim, teatralnym czy w sytuacji życiowej, nie najistotniejsze dla idei dzieła lub w danej sytuacji, a jedynie uzupełniające lub ozdabiające coś


lexentry: pol/sztag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztag
trans_list: stay
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztaluga
trans_list: easel
sense:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztandar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztandar
trans_list: banner | standard
sense:
chorągiew o ustalonych barwach, często ze znakiem (godłem), która jest symbolem zorganizowanej zbiorowości (np. organizacji, związku lub narodu);


lexentry: pol/sztetl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztetl
trans_list: shtetl
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztolnia
trans_list: adit | groove
sense:
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/szton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szton
trans_list: chip | token
sense:
(książkowy) krążek lub innego kształtu znaczek używany zamiast pieniędzy w grach hazardowych i automatowych


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: storm
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztrajmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztrajmel
trans_list: shtreimel
sense:
(żydowski) tradycyjna futrzana czapka wykonana z trzynastu skórek, zwykle sobolowych, stanowiąca część oficjalnego bądź odświętnego stroju niektórych grup ortodoksyjnych Żydów;


lexentry: pol/sztrandowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztrandowanie
trans_list: beaching
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) celowe wprowadzenie statku na przybrzeżną mieliznę w celu ratowania statku lub załogi;


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: trick
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: fireworks
sense:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/sztuczny_satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczny satelita
trans_list: artificial satellite
sense:
(astronomia, astronomiczny) obiekt stworzony przez człowieka, który został wystrzelony w przestrzeń kosmiczną i krąży wokół Ziemi lub innej planety;


lexentry: pol/sztufada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztufada
trans_list: stifado
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) marynowana wołowina naszpikowana słoniną, następnie pieczona lub duszona;


lexentry: pol/sztukateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztukateria
trans_list: molding | moulding
sense:
(architektura, architektoniczny) rzeźbiarskie ozdoby przestrzenne sufitu i ścian we wnętrzach, wykonane zwykle z gipsu lub stiuku;


lexentry: pol/szturchaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturchaniec
trans_list: push
sense:
(potocznie, potoczny) niezbyt mocne uderzenie, zadawane w którąś część ciała powyżej pasa i poniżej głowy


lexentry: pol/szturmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturmak
trans_list: burgonet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;


lexentry: pol/szturmowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturmowiec
trans_list: stormtrooper
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen”


lexentry: pol/sztybel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztybel
trans_list: shtiebel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skromne pomieszczenie modlitewne chasydów, stanowiące również miejsce nauki i centrum życia społecznego wspólnoty;


lexentry: pol/szufelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufelka
trans_list: dustpan
sense:
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/szufla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufla
trans_list: shovel
sense:
łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: drawer
sense:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szum uszny
trans_list: tinnitus
sense:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/szungit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szungit
trans_list: shungite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj bezpostaciowego węgla kopalnego o najwyższej zawartości tego pierwiastka wynaszącej do 99% jego masy;


lexentry: pol/szurf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szurf
trans_list: bore pit
sense:
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych


lexentry: pol/szurnięty__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: szurnięty
trans_list: crazy
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) niespełna rozumu, szalony


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuwar
trans_list: reed bed
sense:
(biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwa
trans_list: schwa
sense:
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: squadron
sense:
(wojskowość, wojskowy) pododdział kawalerii będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwalnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwalnia
trans_list: tailor's
sense:
zakład zajmujący się obróbką tkanin; pomieszczenie pełniące funkcję takiego zakładu lub miejsce, w którym się szyje;


lexentry: pol/szwarc,_mydło_i_powidło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwarc, mydło i powidło
trans_list: everything from soup to nuts
sense:
o wielu, bardzo różnych, niepasujących do siebie rzeczach w jednym miejscu, zwłaszcza o towarach w sklepie, w którym jest po trochu wszystkiego


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwedzki stół
trans_list: smorgasbord
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szwenk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwenk
trans_list: swish pan | whip pan
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szybki obrót kamery filmowej lub telewizyjnej w czasie filmowania, umożliwiający pokazanie równoczesnych momentów akcji lub zwrócenie uwagi widza na pewne szczegóły;


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyb
trans_list: shaft | oil rig | pithead
sense:
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybka_kolej_miejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybka kolej miejska
trans_list: S-train
sense:
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby;


lexentry: pol/szybolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybolet
trans_list: shibboleth
sense:
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: glider | sailplane
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;


lexentry: pol/szydełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szydełko
trans_list: crochet-hook | crochet-needle
sense:
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych;


lexentry: pol/szyfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfon
trans_list: chiffon
sense:
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.


lexentry: pol/szyfoniera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfoniera
trans_list: chiffonier | chiffonnier
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: cipher | code
sense:
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyfrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfrant
trans_list: cipherer | coder
sense:
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem


lexentry: pol/szyizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyizm
trans_list: Shia | Shia islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;


lexentry: pol/szylkret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szylkret
trans_list: tortoiseshell
sense:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)


lexentry: pol/szyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyna
trans_list: rail
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej lub pod nią pojazdów lub przedmiotów;


lexentry: pol/szynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynel
trans_list: greatcoat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (odzieżownictwo) (wojskowość, wojskowy) długi, zimowy płaszcz męski dopasowany do sylwetki, jednorzędowy lub dwurzędowy, wykonany z grubej wełny lub sukna, sięgający do kolan lub niżej, noszony w XIX i na początku XX wieku w carskiej Rosji, początkowo wojskowy, później także cywilny


lexentry: pol/szynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynka
trans_list: ham
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynobus
trans_list: railcar | diesel multiple unit | railbus
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynszyla
trans_list: chinchilla
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/szyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyp
trans_list: bastard sturgeon | fringebarbel sturgeon | ship sturgeon | spiny sturgeon | thorn sturgeon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser nudiventris Lovetsky, gatunek ryby z rodziny jesiotrowatych, która żyje w dorzeczu Dunaju, Morzu Czarnym, Morzu Azowskim oraz w południowej części Morza Kaspijskiego i w Jeziorze Aralskim;


lexentry: pol/szyprowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szyprowy
trans_list: chypre
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o zapachu (najczęściej perfum): składający się z połączenia zapachów cytrusowych, kwiatowych oraz animalistycznych i paczuli czy mchu dębowego kolejno jako nuty głowy, serca i bazy


lexentry: pol/szyszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyszka
trans_list: cone | pinecone
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;


lexentry: pol/sójka_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka kanadyjska
trans_list: Canada jay | camp robber | gray jay | grey jay | whiskeyjack | whisky jack
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus canadensis Linnaeus, średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych występujący w tajdze Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sójka_złowroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka złowroga
trans_list: Siberian jay
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: salt
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sól_bambusowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól bambusowa
trans_list: bamboo salt | jugyeom
sense:
(spożywczy) koreańska sól o fioletowej barwie, uzyskiwana przez kilkukrotne wypalanie soli morskiej w bambusowych tykwach, stosowana głównie do celów spożywczych, niekiedy kosmetycznych i w naturoterapii


lexentry: pol/sól_fizjologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól fizjologiczna
trans_list: physiological solution | saline | saline solution
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;


lexentry: pol/sól_kamienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól kamienna
trans_list: rock salt | rocksalt
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu


lexentry: pol/sól_kamienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól kamienna
trans_list: rock salt | rocksalt
sense:
(spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych


lexentry: pol/sól_morska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól morska
trans_list: sea salt
sense:
(spożywczy) chlorek sodu pozyskany przez odparowanie wody morskiej, stosowany jako przyprawa, konserwant i suplement diety dostarczający mikroelementów


lexentry: pol/sól_ziemi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól ziemi
trans_list: salt of the earth
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) najwartościowsi ludzie lub najważniejszy, najistotniejszy składnik czegoś


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: court
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sądownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sądownictwo
trans_list: judiciary
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sążeń
trans_list: fathom
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;


lexentry: pol/sędzia_przysięgły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sędzia przysięgły
trans_list: juror
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) członek ławy przysięgłych, powołany do udziału w rozpoznawaniu konkretnej sprawy karnej i orzekaniu o winie oskarżonego


lexentry: pol/sękacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sękacz
trans_list: spit cake
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku cukierniczego przygotowywanego na obrotowym ruszcie;


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sęp
trans_list: vulture
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/sępnik_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sępnik czarny
trans_list: black vulture
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coragyps atratus Bechstein, gatunek padlinożernego ptaka z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/sępnik_różowogłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sępnik różowogłowy
trans_list: turkey vulture
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;


lexentry: pol/słaby__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: słaby
trans_list: weak
sense:
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;


lexentry: pol/słodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: słodować
trans_list: malt
sense:
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu


lexentry: pol/słodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: słodzić
trans_list: sweeten
sense:
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoik
trans_list: jar
sense:
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: sunflower
sense:
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słonecznik_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik zwyczajny
trans_list: common sunflower
sense:
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawianej w wielu rejonach świata;


lexentry: pol/słoniowacizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoniowacizna
trans_list: elephantiasis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);


lexentry: pol/słowiańszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowiańszczyzna
trans_list: Slavdom
sense:
wszystko to, co słowiańskie, ogół rzeczy/pojęć związanych ze Słowianami i/lub ich kulturą (m.in. ich językami)


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik rdzawy
trans_list: nightingale | common nightingale | rufous
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słowik_syberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik syberyjski
trans_list: Rufous-tailed Robin | Swinhoe's Robin | Whistling Nightingale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia sibilans, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, występujący od północno-wschodniej Azji po Mongolię, zimujący w południowo-wschodniej Azji i południowych Chinach;


lexentry: pol/słowik_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik szary
trans_list: Thrush Nightingale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: vocabulary | lexis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: dictionary | wordbook
sense:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słownik_wyrazów_bliskoznacznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik wyrazów bliskoznacznych
trans_list: dictionary of synonyms | thesaurus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: word
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słoń_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoń morski
trans_list: elephant seal | sea elephant
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mirounga J.E. Gray, rodzaj największej foki, której samce mają narośl na pysku, co przypomina trąbę;


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słońce
trans_list: sun
sense:
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie


lexentry: pol/słuch_absolutny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuch absolutny
trans_list: absolute pitch | perfect pitch
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawka
trans_list: handset | receiver
sense:
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawki
trans_list: headphones | earphones
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słuchowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchowisko
trans_list: radio play
sense:
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;


lexentry: pol/słup__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: słup
trans_list: strawperson
sense:
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.


lexentry: pol/słup_ogłoszeniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup ogłoszeniowy
trans_list: Morris column | advertising column
sense:
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;


lexentry: pol/słup_słoneczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup słoneczny
trans_list: sun pillar
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;


lexentry: pol/słup_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup świetlny
trans_list: light pillar
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;


lexentry: pol/służba_zdrowia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służba zdrowia
trans_list: health service
sense:
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli


lexentry: pol/służka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służka
trans_list: duty
sense:
(architektura, architektoniczny) w gotyku: cienka kolumienka przylegająca do filaru, podtrzymująca sklepienie;


lexentry: pol/słód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słód
trans_list: malt
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;


lexentry: pol/słój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słój
trans_list: ring
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia


lexentry: pol/tabasco__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabasco
trans_list: tabasco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nazwa kilku gatunków pieprzu, z których robi się sos tabasco (1.1)


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabernakulum
trans_list: tabernacle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii;


lexentry: pol/tabla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabla
trans_list: tabla
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: tablet | tablet computer
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: digitizer | graphics tablet
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;


lexentry: pol/tabletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabletka
trans_list: tablet | pill
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: whiteboard
sense:
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku)


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: switchboard
sense:
(elektryczność) miejsce łączenia obwodów elektrycznych i służące do umieszczania elementów sterowniczych


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: array
sense:
(informatyka, informatyczny) kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza;


lexentry: pol/tablica_interaktywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica interaktywna
trans_list: interactive whiteboard
sense:
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze


lexentry: pol/tablice_logarytmiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablice logarytmiczne
trans_list: logarithmic tables
sense:
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej


lexentry: pol/tabliczka_znamionowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabliczka znamionowa
trans_list: nameplate
sense:
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;


lexentry: pol/tablinum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablinum
trans_list: tablinum
sense:
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w rzymskim domu: pomieszczenie recepcyjne, mieszczące w sobie także rodzinne archiwum, połączone z atrium;


lexentry: pol/taboryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taboryta
trans_list: Taborite
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabule
trans_list: tabbouleh
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/taca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taca
trans_list: collection
sense:
(kościelny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej


lexentry: pol/tacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacker
trans_list: staple gun
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże


lexentry: pol/tacos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacos
trans_list: taco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: wheelbarrow
sense:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/taekwondo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taekwondo
trans_list: taekwondo | tae kwon do
sense:
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate;


lexentry: pol/tafonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tafonomia
trans_list: taphonomy
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (paleontologia, paleontologiczny) dział nauki badający procesy od śmierci organizmu do zachowania szczątków biologicznych w postaci skamieniałości


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tag
trans_list: tag
sense:
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tagliatelle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tagliatelle
trans_list: tagliatelle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;


lexentry: pol/tajemnica_handlowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajemnica handlowa
trans_list: trade secret
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) informacja mająca wartość gospodarczą dla przedsiębiorstwa ze względu na to, że nie jest powszechnie znana lub łatwa do odkrycia


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajfun
trans_list: typhoon
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: yes | yep | ay | right
sense:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/tak_jest__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: tak jest
trans_list: yes sir | yessa
sense:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) deklaracja podwładnego względem przełożonego wyrażająca posłuszeństwo, pełne zrozumienie treści polecenia i bezwarunkową obietnicę jego wykonania


lexentry: pol/taklować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taklować
trans_list: rig
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)


lexentry: pol/takson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takson
trans_list: taxon
sense:
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi;


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taksonomia
trans_list: taxonomy
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takt
trans_list: bar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taktyka
trans_list: tactics
sense:
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tal
trans_list: thallium
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: cymbal | plate
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: cymbal | plate
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: turntable
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) okrągły element podtrzymujący płytę w odtwarzaczach muzycznych


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: Taliban | Talib
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talizman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talizman
trans_list: talisman
sense:
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;


lexentry: pol/talk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talk
trans_list: talc | talcum powder
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry


lexentry: pol/talo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talo
trans_list: thallus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek z mąki kukurydzianej pieczony na ogniu, specjalność baskijska


lexentry: pol/tamada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamada
trans_list: tamada
sense:
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty


lexentry: pol/tamagotchi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamagotchi
trans_list: tamagotchi
sense:
japońska zabawka elektroniczna, substytut zwierzęcia domowego, w postaci małego urządzenia z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym, na którym ukazuje się postać zwierzątka, którym trzeba „opiekować się;”


lexentry: pol/tamagoyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamagoyaki
trans_list: tamagoyaki
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński omlet, który powstaje poprzez zwijanie kilku warstw ubitych jajek smażonych na prostokątnej patelni, porcjowany przed podaniem


lexentry: pol/tamanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamanu
trans_list: tamanu oil
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) olej pozyskiwany poprzez wytłoczenie na zimno pestek owoców drzewa tamanu (1.1)


lexentry: pol/tamaryndowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaryndowiec
trans_list: tamarind
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych


lexentry: pol/tamaryndowiec_indyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaryndowiec indyjski
trans_list: tamarind
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;


lexentry: pol/tamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaszek
trans_list: Tamasheq | Tuareg language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamburyn
trans_list: tambourine | marine
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: Tamil
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tamoksyfen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamoksyfen
trans_list: tamoxifen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany głównie w leczeniu i zapobieganiu rakowi piersi; selektywny modulator receptorów estrogenowych


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tampon
sense:
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tampon
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tamto__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: tamto
trans_list: that
sense:
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten


lexentry: pol/tan__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tan
trans_list: thane | thegn
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł arystokratyczny w średniowiecznej Anglii, odpowiednik barona


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tangens
trans_list: tangent
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: dance
sense:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec brzucha
trans_list: belly dance
sense:
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/taniec_godowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec godowy
trans_list: mating dance
sense:
(zoologia, zoologiczny) zespół typowych zachowań zwierząt w okresie rozrodczym, który ma na celu zdobycie partnerki lub partnera: prezentację własnych walorów i zniechęcenie konkurentów albo stymulację seksualną


lexentry: pol/taniec_słońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec słońca
trans_list: sun dance | sundance
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół ceremonii religijnych u Indian północnoamerykańskich związany z przesileniem letnim;


lexentry: pol/taniec_towarzyski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec towarzyski
trans_list: ballroom dance
sense:
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki polegająca na tańczeniu w parach;


lexentry: pol/taniec_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec śmierci
trans_list: dance macabre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi;


lexentry: pol/tanoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tanoreksja
trans_list: tanorexia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;


lexentry: pol/tao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tao
trans_list: Dao | Tao | dao
sense:
(filozofia, filozoficzny) w taoizmie i ogólnie filozofii chińskiej: naturalna droga, którą podąża wszechświat


lexentry: pol/taoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taoizm
trans_list: Taoism | taoism | daoism | Daoism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;


lexentry: pol/taon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taon
trans_list: tau | tauon
sense:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, mająca ujemny ładunek elektryczny;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapczan
trans_list: couch
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tapenada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapenada
trans_list: tapenade
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;


lexentry: pol/tapicer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapicer
trans_list: upholsterer
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem obić, pokrywaniem tkaninami mebli, kanap, foteli samochodowych itp.


lexentry: pol/tapir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir
trans_list: tapir | bouffant
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;


lexentry: pol/tapir_anta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir anta
trans_list: South American tapir | anta
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/tapir_czaprakowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir czaprakowy
trans_list: Malayan tapir
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tar_himalajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tar himalajski
trans_list: Himalayan tahr
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hemitragus jemlahicus, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący naturalnie w Himalajach


lexentry: pol/taran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taran
trans_list: battering ram
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;


lexentry: pol/taran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taran
trans_list: ram
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element konstrukcji okrętu, służący do zatapiania okrętów wroga przez uderzenie dziobem;


lexentry: pol/taranować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taranować
trans_list: batter | ram
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozbijać, niszczyć lub wyważać coś przy użyciu taranu


lexentry: pol/taranować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taranować
trans_list: ram
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uderzyć własnym pojazdem, okrętem albo samolotem obiekt wroga w celu jego uszkodzenia albo zniszczenia;


lexentry: pol/taraszkiewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taraszkiewica
trans_list: Taraškievica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (potocznie, potoczny) taraszkiewica (1.1) wraz z niektórymi aspektami gramatyki i leksyki różniącymi się od standardu


lexentry: pol/taraszkiewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taraszkiewica
trans_list: Taraškievica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (potocznie, potoczny) wariant ortografii języka białoruskiego, oficjalny do reformy w 1933 r., a potem funkcjonujący jako alternatywa dla nowego systemu;


lexentry: pol/tarcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcie
trans_list: friction
sense:
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: shield
sense:
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: plate
sense:
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony prostopadle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: target | shooting target
sense:
tektura lub tablica z narysowanymi koncentrycznymi okręgami przeznaczona do zawieszenia na strzelnicy (sportowej/wojskowej / policyjnej) jako cel do ostrzelania


lexentry: pol/tarcza_ostrzegawcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza ostrzegawcza
trans_list: distant signal
sense:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość;


lexentry: pol/tarcza_sterująca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza sterująca
trans_list: swashplate
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;


lexentry: pol/tarcznik_niszczyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcznik niszczyciel
trans_list: San José scale
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Quadraspidiotus perniciosus, gatunek owada z rodziny tarcznikowatych, będącego szkodnikiem drzew owocowych


lexentry: pol/tarczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczownik
trans_list: esquire | shield bearer
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) piechur osłaniający swą tarczą innych żołnierzy


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczyca
trans_list: thyroid gland | thyroid
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targi
trans_list: fair | exhibition | industry show | trade exhibition | trade fair | trade show
sense:
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarka
trans_list: grater
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarka
trans_list: radula
sense:
(zoologia, zoologiczny) chitynowy fałd na dnie gardzieli mięczaków pokryty rzędami ząbków służący do ścierania pokarmu;


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: blackthorn | sloe
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: blackthorn | sloe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory


lexentry: pol/tarpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarpan
trans_list: tarpan
sense:
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarta
trans_list: tart
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tartrazyna
trans_list: tartrazine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taryfa
trans_list: tariff
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/tasak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasak
trans_list: chopper, cleaver
sense:
narzędzie kuchenne w kształcie płaskiej, prostokątnej siekierki z krótkim uchwytem, służące do siekania i rąbania;


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: taser
trans_list: taser
sense:
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasiemiec
trans_list: tapeworm
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/taszlich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taszlich
trans_list: tashlikh
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;


lexentry: pol/tasznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasznik pospolity
trans_list: shepherd's purse
sense:
(botanika, botaniczny) Capsella bursa-pastoris L., gatunek jednorocznej rośliny z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/taszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taszyzm
trans_list: tachism | tachisme
sense:
(sztuka) kierunek w abstrakcjonizmie, w którym kompozycja jest tworzona spontanicznie przez przypadkowy układ barwnych, niegeometrycznych plam;


lexentry: pol/tatersal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tatersal
trans_list: Tattersalls
sense:
(dawniej, dawny) targowisko koni w miejscu zamkniętym (budynku); wydzielone publiczne miejsce handlu końmi, także powozami;


lexentry: pol/tautogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautogram
trans_list: tautogram
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologia
trans_list: tautology
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;


lexentry: pol/tautologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologiczny
trans_list: tautological
sense:
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii


lexentry: pol/tałes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tałes
trans_list: tallit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taśma perforowana
trans_list: punched tape | paper tape
sense:
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchawica
trans_list: trachea | windpipe
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/tchórzliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchórzliwość
trans_list: cowardice
sense:
(lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) cecha tego, co tchórzliwe; cecha tych, którzy są tchórzliwi


lexentry: pol/te__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: te
trans_list: de | te
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) taoistyczna wewnętrzna natura przedmiotu, istota tej rzeczy, jej przeznaczenie, zdatność;


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theatre | theater
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theatre | theater
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: theatre | theater
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/teatr_anatomiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr anatomiczny
trans_list: anatomical theatre
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;


lexentry: pol/teatr_elżbietański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr elżbietański
trans_list: Elizabethan theatre
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) ogół angielskich teatru i sztuk teatralnych z okresu panowania królowej Elżbiety I;


lexentry: pol/technika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technika
trans_list: technology
sense:
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;


lexentry: pol/technika_analogowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technika analogowa
trans_list: analogue electronics
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół metod i środków służących do wytwarzania i przesyłania sygnałów analogowych, czyli takich, które mają postać wielkości fizycznej zmieniającej się w sposób ciągły


lexentry: pol/techno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: techno-
trans_list: techno-
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką


lexentry: pol/technofob__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technofob
trans_list: technophobe
sense:
osoba odczuwająca strach, niechęć lub wrogość wobec nowoczesnych technologii, urządzeń elektronicznych czy postępu technicznego


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technokracja
trans_list: technocracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;


lexentry: pol/technopolis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technopolis
trans_list: technopolis
sense:
okręg, skupiający ośrodki działające w zakresie rozwoju najnowszej techniki, m.in. parki technologiczne i parki naukowe;


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teczka
trans_list: folder
sense:
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.


lexentry: pol/tefra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tefra
trans_list: tephra
sense:
(geologia, geologiczny) materiał osadzony na gruncie będący produktem erupcji wulkanicznej, złożony z materiału piroklastycznego – popiołu wulkanicznego, piasku wulkanicznego, lapilli, a niekiedy bomb wulkanicznych;


lexentry: pol/teistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teistka
trans_list: theist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) kobieta wyznająca teizm


lexentry: pol/teistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: teistyczny
trans_list: theistic
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga


lexentry: pol/teknival__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teknival
trans_list: teknival
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) festiwal tekno, zwykle spontanicznie organizowany na otwartej przestrzeni


lexentry: pol/tekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tekst
trans_list: lyrics
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) słowa towarzyszące muzyce w ramach piosenki lub pieśni, zwykle śpiewane


lexentry: pol/tekstura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tekstura
trans_list: texture
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) struktura wewnętrzna czegoś, rozpatrywana w odniesieniu do charakterystyki i ułożenia składników; ;


lexentry: pol/teksturat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teksturat
trans_list: TVP | texturized vegetable protein | texured vegetable protein
sense:
(spożywczy) półprodukt spożywczy z surowców roślinnych (ziaren soi, grochu itp.) w procesie teksturacji, po której otrzymują fakturę podobną do mięsa


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: cardboard | paperboard
sense:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;


lexentry: pol/tektyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektyt
trans_list: tektite
sense:
(geologia, geologiczny) zielonawe lub brązowawe okruchy bądź bryłki zasobnego w krzemionkę naturalnego szkliwa o niejasnym pochodzeniu;


lexentry: pol/teledysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teledysk
trans_list: music video | clip | video | video clip
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny


lexentry: pol/teleewangelista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleewangelista
trans_list: televangelist
sense:
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję lub radio


lexentry: pol/telefoniera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telefoniera
trans_list: gossip bench | telephone table
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel będący połączeniem stolika i krzesła, fotela lub sofki, pierwotnie przeznaczony do odbywania rozmów telefonicznych


lexentry: pol/telegraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telegraf
trans_list: telegraph
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;


lexentry: pol/telekomunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekomunikacja
trans_list: telecommunications
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość


lexentry: pol/telekonferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekonferencja
trans_list: teleconference
sense:
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)


lexentry: pol/telekonwerter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekonwerter
trans_list: teleconverter
sense:
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;


lexentry: pol/telemarketer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telemarketer
trans_list: telemarketer
sense:
(handel, handlowy) osoba oferująca sprzedaż czegoś poprzez środki telekomunikacji, najczęściej poprzez rozmowę telefoniczną


lexentry: pol/telemedycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telemedycyna
trans_list: telemedicine
sense:
forma świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej; łączy w sobie elementy telekomunikacji, informatyki, medycyny;


lexentry: pol/telemetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telemetria
trans_list: telemetry
sense:
(technologia, technika, techniczny) technologia umożliwiająca zdalne zbieranie, przesyłanie i analizę danych pomiarowych pochodzących z różnych urządzeń lub systemów


lexentry: pol/teleobiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleobiektyw
trans_list: telephoto lens
sense:
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;


lexentry: pol/teleologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleologia
trans_list: teleology
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, który postuluje obranie celu za główny aspekt analizy rzeczywistości i przebiegu zdarzeń;


lexentry: pol/teleportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleportacja
trans_list: teleportation
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;


lexentry: pol/telepraca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telepraca
trans_list: telework | telecommuting
sense:
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;


lexentry: pol/telerecording__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telerecording
trans_list: kinescoping | telerecording
sense:
(technologia, technika, techniczny) dawna metoda zapisu obrazu telewizyjnego na taśmie filmowej, wykorzystywana przed wynalezieniem magnetowidu;


lexentry: pol/teleskopowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: teleskopowy
trans_list: telescopic
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbudowany z zachodzących na siebie, rozsuwanych i wsuwanych rur lub walców


lexentry: pol/teletekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teletekst
trans_list: teletext
sense:
(telewizja, telewizyjny) system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku;


lexentry: pol/teletekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teletekst
trans_list: teletext
sense:
(telewizja, telewizyjny) transmitowane razem z sygnałem telewizyjnym treści systemu teletekstu (1.1)


lexentry: pol/tell__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tell
trans_list: tell
sense:
(archeologia, archeologiczny) typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozostałości osad ludzkich;


lexentry: pol/tellur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tellur
trans_list: tellurium
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;


lexentry: pol/temperament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperament
trans_list: temperament
sense:
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.


lexentry: pol/temperatura_wrzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperatura wrzenia
trans_list: boiling point
sense:
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: templariusz
trans_list: Templar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/tempura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tempura
trans_list: tempura
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
trans_list: he who laughs last, laughs best | he who laughs last laughs best
sense:
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tencel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tencel
trans_list: tencel
sense:
(włókiennictwo) tkanina z włókien otrzymywanych z masy celulozowej przy użyciu przędzenia na mokro, odporna na gniecenie


lexentry: pol/tenebryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenebryzm
trans_list: tenebrism
sense:
(sztuka) zastosowanie ciemnej tonacji barwnej w obrazie przy jednoczesnym ukazaniu postaci przy użyciu ostrego światłocienia;


lexentry: pol/tengryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tengryzm
trans_list: Tengrism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń stepowych wyznawanych przez m.in. Mongołów, Madziarów, a także Protobułgarów, zawierający elementy szamanizmu, totemizmu i animizmu


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis
trans_list: tennis
sense:
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis stołowy
trans_list: table tennis
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/tenis_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis ziemny
trans_list: lawn tennis | tennis
sense:
(sport, sportowy) gra sportowa rozgrywana na korcie, w której zawodnicy (jedna osoba lub para) odbijają piłkę rakietą tak, by przeszła nad siatką i wylądowała na polu przeciwnika — utrudniając mu jej odbicie


lexentry: pol/tensometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tensometr
trans_list: strain gauge | tensiometer | tensometer
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) (metrologia, metrologiczny) miernik naprężeń materiałów;


lexentry: pol/tensor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tensor
trans_list: tensor
sense:
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;


lexentry: pol/teocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teocentryzm
trans_list: theocentricism | theocentricity | theocentrism
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd uznający Boga za najwyższą wartość oraz przyczynę i cel wszystkiego, co istnieje;


lexentry: pol/teodycea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teodycea
trans_list: theodicy
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;


lexentry: pol/teofania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teofania
trans_list: theophany
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;


lexentry: pol/teogonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teogonia
trans_list: theogony
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia bóstw


lexentry: pol/teokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teokracja
trans_list: theocracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teolog
trans_list: theologian
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia
trans_list: theology
sense:
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teologia_moralna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia moralna
trans_list: moral theology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia;


lexentry: pol/teoremat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoremat
trans_list: theorem
sense:
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: theory
sense:
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: theory
sense:
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;


lexentry: pol/teoria_spiskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria spiskowa
trans_list: conspiracy theory
sense:
próba wyjaśnienia danej kwestii istnieniem spisku wpływowych grup, odrzucająca oficjalne dowody naukowe i ustalone fakty;


lexentry: pol/teoria_strun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria strun
trans_list: string theory
sense:
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria względności
trans_list: theory of relativity
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/terabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terabajt
trans_list: terabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 gigabajtom;


lexentry: pol/terakota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terakota
trans_list: terracotta
sense:
(technologia, technika, techniczny) tworzywo ceramiczne otrzymywane przez spiekanie w temperaturze 1150–1300℃ gliny ogniotrwałej, skaleni, piasku, z dodatkiem barwiących tlenków metali, zwykle na kolor ceglastoczerwony;


lexentry: pol/terasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terasa
trans_list: balcony
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza;


lexentry: pol/teratologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teratologia
trans_list: teratology
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;


lexentry: pol/tercjarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tercjarz
trans_list: tertiary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);


lexentry: pol/tere-fere_kuku,_strzela_baba_z_łuku__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: tere-fere kuku, strzela baba z łuku
trans_list: tere fere bow wow gramma shoots from a bow
sense:
fragment kilku wyliczanek lub rymowanek dziecięcych; (zobacz) też rymowanki dziecięce w Wikicytatach


lexentry: pol/terenówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terenówka
trans_list: jeep
sense:
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych


lexentry: pol/teriyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teriyaki
trans_list: teriyaki
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna japońska technika kulinarna polegająca na marynowaniu mięs w specjalnej marynacie tare, składającej się z sosu sojowego, słodkiego sake oraz cukru lub miodu;


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminal
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminal
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: terminator
sense:
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: terminator
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;


lexentry: pol/termistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termistor
trans_list: thermistor
sense:
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: termit
trans_list: thermite
sense:
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termitiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termitiera
trans_list: termite mound
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi


lexentry: pol/termoablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termoablacja
trans_list: thermoablation
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne niszczenie tkanek przez podwyższenie ich temperatury i wywołanie w nich martwicy;


lexentry: pol/termoaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termoaktywny
trans_list: thermoactive
sense:
(odzieżownictwo) o tkaninach, odzieży itp.: mający właściwość utrzymywania optymalnej temperatury i wilgotności ludzkiego ciała


lexentry: pol/termoakustyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termoakustyczny
trans_list: thermoacoustic
sense:
(fizyka, fizyczny) związany z powstawaniem i rozchodzeniem się fal akustycznych wywoływanych miejscowymi zmianami temperatury w ośrodku materialnym albo badaniem tych fal


lexentry: pol/termoakustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termoakustyka
trans_list: thermoacoustics
sense:
(fizyka, fizyczny) nauka badająca powstawanie i rozchodzenie się fal akustycznych wywoływanych miejscowymi zmianami temperatury w ośrodku materialnym;


lexentry: pol/termobarokomora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termobarokomora
trans_list: thermal vacuum chamber
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, wewnątrz którego mogą być odtwarzane różne temperatury i ciśnienia, używane m.in. do symulowania warunków panujących w powietrzu


lexentry: pol/termobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termobaryczny
trans_list: thermobaric
sense:
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termodynamika
trans_list: thermodynamics
sense:
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/termogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termogeneza
trans_list: thermogenesis
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;


lexentry: pol/termojądrowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termojądrowy
trans_list: thermonuclear
sense:
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur


lexentry: pol/termomodernizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termomodernizacja
trans_list: thermomodernization
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania budynku na energię cieplną


lexentry: pol/termoplastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termoplastyczny
trans_list: thermoplastic
sense:
(technologia, technika, techniczny) o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu


lexentry: pol/termopunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termopunktura
trans_list: moxibustion
sense:
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;


lexentry: pol/termosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termosfera
trans_list: thermosphere
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;


lexentry: pol/termostat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termostat
trans_list: thermostat
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;


lexentry: pol/terpentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terpentyna
trans_list: turpentine
sense:
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terroryzm
trans_list: terrorism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testament
trans_list: testament | last will | will
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/tester__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tester
trans_list: tester
sense:
(medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testosteron
trans_list: testosterone
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrachlorometan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrachlorometan
trans_list: carbon tetrachloride | tetrachloromethane
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;


lexentry: pol/tetracyklina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetracyklina
trans_list: tetracycline
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) żółty krystaliczny antybiotyk o szerokim spektrum działania


lexentry: pol/tetrahydrobiopteryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrahydrobiopteryna
trans_list: tetrahydrobiopterin
sense:
(biochemia, biochemiczny) kofaktor niektórych enzymów (głównie hydroksylaz aminokwasów aromatycznych) uczestniczący w konwersji aminokwasów do prekursorów neuroprzekaźników


lexentry: pol/tetrahydrokannabinol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrahydrokannabinol
trans_list: tetrahydrocannabinol
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;


lexentry: pol/tetrakozaktyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrakozaktyd
trans_list: tetracosactide
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon, analog ludzkiej kortykotropiny


lexentry: pol/tetralogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetralogia
trans_list: tetralogy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;


lexentry: pol/tetralogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetralogia
trans_list: tetralogy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części


lexentry: pol/tetrapylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrapylon
trans_list: tetrapylon
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;


lexentry: pol/tetroda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetroda
trans_list: tetrode
sense:
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;


lexentry: pol/tetum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetum
trans_list: Tetum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;


lexentry: pol/teurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teurgia
trans_list: theurgy
sense:
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;


lexentry: pol/thali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thali
trans_list: thali
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;


lexentry: pol/thatcheryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thatcheryzm
trans_list: Thatcherism
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;


lexentry: pol/theravada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theravada
trans_list: Theravada
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theremin
trans_list: theremin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/think_tank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: think tank
trans_list: think tank
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;


lexentry: pol/tiamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiamina
trans_list: thiamine | thiamin
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;


lexentry: pol/tiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiara
trans_list: tiara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;


lexentry: pol/tik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tik
trans_list: twitch
sense:
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)


lexentry: pol/tilapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilapia
trans_list: tilapia
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;


lexentry: pol/tilapia_nilowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilapia nilowa
trans_list: Nile tilapia
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;


lexentry: pol/tilbury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilbury
trans_list: tilbury
sense:
(historia, historyczny, historycznie) lekki powóz dwukołowy, zwykle jednokonny używany w Anglii, popularny również we Włoszech i w Portugalii


lexentry: pol/timokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: timokracja
trans_list: timocracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi;


lexentry: pol/tioarsenian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioarsenian
trans_list: thioarsenate
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego;


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioeter
trans_list: thioether | sulfide
sense:
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tipi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tipi
trans_list: teepee | tepee | tipi
sense:
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;


lexentry: pol/tips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tips
trans_list: artificial nails
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuczny paznokieć, płytka przyklejona do prawdziwego paznokcia;


lexentry: pol/tiramisu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiramisu
trans_list: tiramisu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiul
trans_list: tulle
sense:
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkactwo
trans_list: weaving
sense:
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;


lexentry: pol/tkanka_nerwowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka nerwowa
trans_list: nervous tissue
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka składająca się z neuronów i komórek glejowych;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka tłuszczowa
trans_list: adipose tissue
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek
trans_list: oxide
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_etylenu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek etylenu
trans_list: dimethylene oxide | epoxyethane | ethylene oxide | oxacyclopropane | oxirane
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;


lexentry: pol/tlenek_potasu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek potasu
trans_list: potassium monoxide | potassium oxide
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek węgla
trans_list: carbon monoxide
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/tmeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tmeza
trans_list: tmesis
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na umieszczaniu cząstek wyrazów w środku innych wyrazów


lexentry: pol/to_znaczy__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: to znaczy
trans_list: that is to say | to wit
sense:
ma za zadanie nadać lżejszy ton przed chwilą przywołanej, bardziej dosadnej wypowiedzi lub sprecyzować zbyt ogólnikową czy niesprawiedliwą treść


lexentry: pol/to_znaczy__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: to znaczy
trans_list: i.e. | that is
sense:
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa


lexentry: pol/toaletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toaletka
trans_list: dresser | dressing table
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: toast
sense:
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toczeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toczeń
trans_list: lupus
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]


lexentry: pol/toffi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toffi
trans_list: toffee
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast


lexentry: pol/tofucznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tofucznica
trans_list: scramble tofu | tofu scramble
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegańskie danie przypominające jajecznicę, lecz bazujące na pokruszonym tofu zamiast jajek


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toga
trans_list: toga
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/tojeść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tojeść
trans_list: loosestrife
sense:
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;


lexentry: pol/tokaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokaj
trans_list: Tokay
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;


lexentry: pol/tokamak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokamak
trans_list: tokamak
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokarka
trans_list: lathe
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: token
trans_list: token
sense:
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/tokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokować
trans_list: lek
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (o samcach ptaków) wydawać charakterystyczne dźwięki i pokazywać zrytualizowane zachowania (charakterystyczne dla gatunku), w okresie godowym, w celu zwabienia samic


lexentry: pol/toksafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksafen
trans_list: toxaphene
sense:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C10H10Cl8, pochodna kamfenu


lexentry: pol/toksoplazmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksoplazmoza
trans_list: toxoplasmosis
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;


lexentry: pol/toksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksyczność
trans_list: toxicity
sense:
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykologia
trans_list: toxicology
sense:
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/toksykomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykomania
trans_list: drug dependence | substance dependence | toxicomania
sense:
(medycyna, medyczny) okresowe lub systematyczne świadome narażanie swojego organizmu na szkodliwe działanie różnych substancji: narkotyków, leków, rozpuszczalników, używek i innych potencjalnie szkodliwych substancji


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerancja
trans_list: tolerance
sense:
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/tolperyzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolperyzon
trans_list: tolperisone
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek podobny do lidokainy, zmniejszający napięcie mięśni szkieletowych


lexentry: pol/toluen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toluen
trans_list: toluene
sense:
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/tombola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tombola
trans_list: raffle | tombola
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonacja
trans_list: key
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny


lexentry: pol/tonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonka
trans_list: tonka bean | tonka
sense:
(spożywczy) aromatyczne ziarno tonkowca wonnego używane jako przyprawa oraz dodatek aromatyzujący kosmetyki i tytoń


lexentry: pol/tonsura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonsura
trans_list: tonsure
sense:
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;


lexentry: pol/tonący_brzytwy_się_chwyta__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań
written_rep: tonący brzytwy się chwyta
trans_list:
a drowning man will clutch at a straw | desperate times call for desperate measures | drowning men clutch at straws


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: top
sense:
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/topi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topi
trans_list: topi
sense:
tradycyjne, męskie nakrycia głowy w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Afganistanie, występujące w różnych odmianach


lexentry: pol/topielec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: topielec
trans_list: kelpie
sense:
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód


lexentry: pol/topinambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topinambur
trans_list: girasol | girasole
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/topless__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topless
trans_list: topless
sense:
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topnienie
trans_list: fusion | melting
sense:
(fizyka, fizyczny) proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury;


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topografia
trans_list: topography
sense:
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola
trans_list: poplar | cottonwood
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;


lexentry: pol/topola_biała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola biała
trans_list: abele | silver poplar | silverleaf poplar | white poplar
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus alba L., gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych, którego liście mają gęste, srebrzysto-białe owłosienie po spodniej stronie;


lexentry: pol/topola_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola czarna
trans_list: black poplar
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus nigra L., gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topologia
trans_list: topology
sense:
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponim
trans_list: toponym | placename
sense:
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/toponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponimia
trans_list: toponymy
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: axe
sense:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: racetrack
sense:
(sport, sportowy) konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: track
sense:
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torba
trans_list: bag
sense:
opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski


lexentry: pol/torbacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbacz
trans_list: marsupial
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbiel
trans_list: cyst
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: purse | bag | hangbag
sense:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torf
trans_list: peat | turf
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;


lexentry: pol/torfowisko_niskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torfowisko niskie
trans_list: fen
sense:
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;


lexentry: pol/torfowisko_wysokie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torfowisko wysokie
trans_list: raised bog
sense:
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym;


lexentry: pol/torii__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torii
trans_list: torii
sense:
(architektura, architektoniczny) brama wskazująca drogę do japońskiej świątyni sintoistycznej lub podobnego obiektu kultu;


lexentry: pol/toroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toroid
trans_list: toroid
sense:
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torpeda
trans_list: torpedo
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tort
trans_list: cake | torte
sense:
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortellini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortellini
trans_list: tortellini
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami


lexentry: pol/tortilla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortilla
trans_list: tortilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortura
trans_list: torture
sense:
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: torture
sense:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/torys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torys
trans_list: Tory
sense:
(brytyjski angielski) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek lub sympatyk Partii Konserwatywnej


lexentry: pol/torzyśniad_kasztanówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torzyśniad kasztanówka
trans_list: leopard moth | wood leopard moth
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Zeuzera pyrina, gatunek owada z rzędu motyli, z rodziny trociniarkowatych;


lexentry: pol/tost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tost
trans_list: toast
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitarystyczny
trans_list: totalitarian
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitaryzm
trans_list: totalitarianism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: totem
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/totemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totemizm
trans_list: totemism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu;


lexentry: pol/touchpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: touchpad
trans_list: touchpad
sense:
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;


lexentry: pol/tołstojowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tołstojowski
trans_list: Tolstoyan
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identity
sense:
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identity
sense:
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech


lexentry: pol/tracheotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tracheotomia
trans_list: tracheotomy
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na rozcięciu tchawicy, zwykle w celu zapewnienia dopływu powietrza do płuc;


lexentry: pol/trackpoint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trackpoint
trans_list: pointing stick | trackpoint
sense:
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycyjny
trans_list: traditional
sense:
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/trafiła_kosa_na_kamień__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: trafiła kosa na kamień
trans_list: diamond cut diamond | it takes one to know one
sense:
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie


lexentry: pol/trafiło_się_ślepej_kurze_ziarno__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: przypadkowo udało się komuś zdobyć coś/trafić na coś, czego normalnie by nie uzyskał (w ten sposób)
written_rep: trafiło się ślepej kurze ziarno
trans_list:
even a blind pig finds a truffle sometimes | even a blind squirrel finds a nut once in a while | even a blind squirrel finds an acorn sometimes


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragarz
trans_list: porter
sense:
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragedia
trans_list: tragedy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;


lexentry: pol/tragiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tragiczny
trans_list: tragic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)


lexentry: pol/tragik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragik
trans_list: tragedian
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba pisząca tragedie


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: tragicomedy
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktat
trans_list: treaty
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktor
trans_list: tractor | agrimotor
sense:
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/traktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktura
trans_list: action
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechanizm w organach przenoszący ruch klawiszy na wentyle otwierające dopływ powietrza do piszczałek;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tralka
trans_list: baluster
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/tramadol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tramadol
trans_list: tramadol
sense:
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoline
sense:
(informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoline
sense:
(sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoline
sense:
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;


lexentry: pol/tran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tran
trans_list: fish oil
sense:
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;


lexentry: pol/trans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trans
trans_list: trance
sense:
(przenośnie, przenośnia) pełne poświęcenie się danej czynności powodujące brak kontaktu z otoczeniem


lexentry: pol/transakcentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transakcentacja
trans_list: displaced accent
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza;


lexentry: pol/transakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transakcja
trans_list: transaction
sense:
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem


lexentry: pol/transcendencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendencja
trans_list: transcendence
sense:
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym


lexentry: pol/transcendentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalizm
trans_list: transcendentalism
sense:
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;


lexentry: pol/transcendentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalny
trans_list: transcendental
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)


lexentry: pol/transept__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transept
trans_list: transept
sense:
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;


lexentry: pol/transfobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfobia
trans_list: transphobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;


lexentry: pol/transformata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transformata
trans_list: transform
sense:
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;


lexentry: pol/transfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfuzja
trans_list: transfusion
sense:
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transgenderyzm
trans_list: transgender | transgenderism
sense:
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/transgeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transgeniczny
trans_list: transgenic
sense:
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku


lexentry: pol/transkluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkluzja
trans_list: transclusion
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;


lexentry: pol/transkrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkrypcja
trans_list: transcription
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos


lexentry: pol/transkryptom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkryptom
trans_list: transcriptome
sense:
(biologia, biologiczny) ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;


lexentry: pol/translacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: translacja
trans_list: translation
sense:
(biologia, biologiczny) proces w biosyntezie białka polegający na utworzeniu łańcucha peptydowego na podstawie sekwencji aminokwasów powstałej w wyniku transkrypcji;


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: translator
trans_list: translator
sense:
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliteracja
trans_list: transliteration
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transliterować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliterować
trans_list: transliterate
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmisja
trans_list: transmission | telecast
sense:
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transmitancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmitancja
trans_list: transmittance
sense:
(fizyka, fizyczny) stosunek natężenia światła przepuszczonego przez pewien ośrodek do natężenia światła nań padającego


lexentry: pol/transmitancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmitancja
trans_list: transfer function
sense:
(teoria systemów) funkcja określająca zależność między sygnałem na wyjściu liniowego układu dynamicznego a sygnałem na jego wejściu;


lexentry: pol/transmitowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmitowanie
trans_list: transmission
sense:
dokonywanie transmisji; nadawanie dźwięków, obrazów lub innych sygnałów przy użyciu fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transmutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmutacja
trans_list: transmutation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego


lexentry: pol/transparent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transparent
trans_list: banner
sense:
duża płachta tkaniny, papieru lub tablica z napisem lub rysunkiem o treści propagandowej lub reklamowej


lexentry: pol/transpiracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transpiracja
trans_list: transpiration
sense:
(botanika, botaniczny) czynne parowanie wody z nadziemnych części roślin przez aparaty szparkowe, skórkę i przetchlinki;


lexentry: pol/transponder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transponder
trans_list: transponder
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie nadawczo-odbiorcze umożliwiające identyfikację przedmiotu, pojazdu lub środka transportu


lexentry: pol/transpłciowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transpłciowy
trans_list: transgender
sense:
taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transsubstancjacja
trans_list: transubstantiation
sense:
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/transzeja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transzeja
trans_list: trench
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: transition
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: transition
sense:
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej


lexentry: pol/tranzystor_polowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzystor polowy
trans_list: field-effect transistor
sense:
tranzystor, w którym za pomocą pola elektrycznego steruje się przewodnością kanału, wytworzonego z półprzewodnika o jednym typie przewodnictwa;


lexentry: pol/tranzyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzyt
trans_list: transit
sense:
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa


lexentry: pol/trap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trap
trans_list: trap
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek hip-hopu z mocnym basem, szybkimi hi-hatami i mrocznym klimatem;


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trasować
trans_list: route
sense:
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/traumatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatolog
trans_list: trauma surgeon | traumatologist
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się leczeniem schorzeń narządów ruchu, stawów, wiązadeł, a czasami także mięśni, ścięgien oraz kości uszkodzonych w skutek urazu


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatologia
trans_list: traumatology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawa
trans_list: grass | herb
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawestować
trans_list: travesty
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienie
trans_list: digestion
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: abomasum | maw
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/trawienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienny
trans_list: digestive
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) związany z rozkładaniem pokarmu na związki prostsze i jego przyswajaniem


lexentry: pol/trazodon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trazodon
trans_list: trazodone
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwdepresyjnym, przeciwlękowym i zapobiegającym bezsenności;


lexentry: pol/trebusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trebusz
trans_list: trebuchet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;


lexentry: pol/trema__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: trema
trans_list: tréma
sense:
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: train | trail
sense:
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: threnody
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;


lexentry: pol/trenażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trenażer
trans_list: gym apparatus
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do szkolenia lub ćwiczeń, imitujące warunki rzeczywiste


lexentry: pol/trencz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trencz
trans_list: trench coat
sense:
luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej


lexentry: pol/trend__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trend
trans_list: trend
sense:
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trener
trans_list: coach | trainer
sense:
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trening
trans_list: training
sense:
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;


lexentry: pol/trepan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trepan
trans_list: trepan | trephine
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne kształtu cylindrycznego, którego koniec ma kształt okrężnej piły, służące do wywiercania okrągłego otworu w kości lub w innej tkance przez ucisk z jednoczesnym obracaniem;


lexentry: pol/tretynoina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tretynoina
trans_list: tretinoin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: essence | substance
sense:
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/triak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triak
trans_list: triac | TRIAC
sense:
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;


lexentry: pol/triceratops__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triceratops
trans_list: triceratops
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trichotillomania
trans_list: trichotillomania | hair pulling disorder | trichotillosis
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/triera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triera
trans_list: trireme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, z prostym ożaglowaniem rejowym;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trimaran
trans_list: trimaran
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trio
trans_list: trio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triolet
trans_list: triolet
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;


lexentry: pol/triskelion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triskelion
trans_list: triskelion | triskeles
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triumf
trans_list: triumph
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;


lexentry: pol/trochej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trochej
trans_list: trochee
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stopa metryczna złożona z dwóch sylab: długiej i krótkiej;


lexentry: pol/trockistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trockistowski
trans_list: Trotskyist | Trotskyite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów


lexentry: pol/trockizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trockizm
trans_list: Trotskyism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;


lexentry: pol/trojanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojanizować
trans_list: trojanise | trojanize
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać w zaufanym oprogramowaniu złośliwy kod, przekształcając je w konia trojańskiego


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: troika
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: troika
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: troll
sense:
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi;


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: troll
sense:
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze;


lexentry: pol/troll_patentowy__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: troll patentowy
trans_list: patent troll
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trolling
trans_list: trolling
sense:
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trolling
trans_list: trolling
sense:
(wędkarstwo) kontrowersyjna metoda łowienia drapieżnych ryb polegająca na ciągnięciu przynęty przyczepionej do żyłki lub linki za łódką


lexentry: pol/trombita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trombita
trans_list: trembita
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;


lexentry: pol/trombocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trombocyt
trans_list: platelet
sense:
(biologia, biologiczny) podłużna komórka pozbawiona jądra odgrywająca u większości kręgowców istotną rolę w procesach krzepnięcia krwi;


lexentry: pol/tromtadracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tromtadracja
trans_list: flashiness | show up | showiness
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści


lexentry: pol/tropik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tropik
trans_list: tropics
sense:
(geografia, geograficzny) gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;


lexentry: pol/tropikamid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tropikamid
trans_list: tropicamide
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek cholinolityczny stosowany w diagnostyce i przygotowaniach do zabiegów okulistycznych w celu rozszerzenia źrenicy;


lexentry: pol/tropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tropizm
trans_list: tropism
sense:
(biologia, biologiczny) ruchy wzrostowe roślin lub ich części oraz ruchy niższych zwierząt pod wpływem działania bodźców, wykonywane przez organizm w kierunku źródła bodźców (tropizm dodatni) lub w stronę przeciwną (tropizm ujemny); zdolność organizmów do wykonywania takich ruchów;


lexentry: pol/troposfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troposfera
trans_list: troposphere
sense:
(geofizyka) najniższa warstwa atmosfery Ziemi, która znajduje się bezpośrednio nad powierzchnią planety i rozciąga się do wysokości około 8–18 km, w zależności od szerokości geograficznej (najniższa nad biegunami, najwyższa nad równikiem)


lexentry: pol/trubadur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trubadur
trans_list: troubadour
sense:
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;


lexentry: pol/trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trup
trans_list: clunker
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód


lexentry: pol/trupia_czaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trupia czaszka
trans_list: skull and crossbones
sense:
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: strawberry
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truteń
trans_list: drone
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: truteń
trans_list: drone
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
trans_list: poison
sense:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trwała_ondulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trwała ondulacja
trans_list: permanent
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trwały
trans_list: fixed
sense:
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/trwoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trwoga
trans_list: distress | dreadful situation | nightmare
sense:
coś strasznego, przerażającego, koszmarnego, niebezpiecznego (np. rzecz, sytuacja, pora, żywioł czy zjawisko)


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb
trans_list: grammatical mood
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb orzekający
trans_list: indicative mood
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_samolotowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb samolotowy
trans_list: airplane mode
sense:
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb łączący
trans_list: conjunctive subjunctive mood
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybalizm
trans_list: tribalism
sense:
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych


lexentry: pol/trybarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybarz
trans_list: beater
sense:
(dawniej, dawny) (górnictwo, górniczy) pracownik dawnych kopalń zajmujący się poganianiem zwierząt pociągowych (koni lub wołów) zaprzężonych do kieratów i kołowrotów wyciągowych, a także sprawujący nad nimi opiekę stajenną


lexentry: pol/trybula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybula
trans_list: chervil
sense:
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;


lexentry: pol/trybularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybularz
trans_list: thurible
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;


lexentry: pol/trybun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybun
trans_list: tribune | tribune of the people | tribune of the plebs
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;


lexentry: pol/trychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trychologia
trans_list: trichology
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy


lexentry: pol/trydencki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trydencki
trans_list: Tridentine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryftong
trans_list: triphthong
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trygonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trygonometria
trans_list: trigonometry
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trylogia
trans_list: trilogy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trymestr
trans_list: trimester
sense:
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trynitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trynitarz
trans_list: Trinitarian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;


lexentry: pol/trypla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trypla
trans_list: rotten stone | rottenstone | tripoli
sense:
(geologia, geologiczny) zwięzła krzemionkowa skała osadowa, będąca odmianą diatomitu o zatartej strukturze organogenicznej;


lexentry: pol/tryptofan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryptofan
trans_list: tryptophan | tryptophane
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryskawka
trans_list: wash bottle | washing bottle
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryskawka
trans_list: spiracle | spiraculum
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;


lexentry: pol/trytytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trytytka
trans_list: cable tie
sense:
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina
trans_list: reed | cane
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina cukrowa
trans_list: sugarcane | sugar cane
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trzciniak_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzciniak zwyczajny
trans_list: great reed warbler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;


lexentry: pol/trzeba__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeba
trans_list: it be necessary to | one ought to | one should
sense:
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej


lexentry: pol/trzeciaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeciaczka
trans_list: tertian | tertian fever
sense:
(medycyna, medyczny) odmiana malarii o lżejszym przebiegu, charakteryzująca się powtarzaniem się napadów choroby co trzecią dobę


lexentry: pol/trzeciorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeciorzędowy
trans_list: tertiary
sense:
(chemia, chemiczny) o alkoholach: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i trzema innymi atomami węgla


lexentry: pol/trzeciorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeciorzędowy
trans_list: tertiary
sense:
(chemia, chemiczny) o aminach: o trzech grupach alkilowych lub arylowych bezpośrednio związanych z atomem azotu


lexentry: pol/trzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzepak
trans_list: carpet beating rack | carpet beating stand | carpet hanger
sense:
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu;


lexentry: pol/trzepotanie_przedsionków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzepotanie przedsionków
trans_list: atrial flutter
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę


lexentry: pol/trzewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewik
trans_list: ankle boot
sense:
rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;


lexentry: pol/trzewikodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewikodziób
trans_list: shoebill | whalehead
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;


lexentry: pol/trzmiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmiel
trans_list: bumblebee | humble-bee
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;


lexentry: pol/trzmielina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmielina
trans_list: euonymus
sense:
(botanika, botaniczny) Euonymus L., rodzaj roślin krzewiastych, drzew lub pnączy z rodziny dławiszowatych;


lexentry: pol/trzmielina_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmielina zwyczajna
trans_list: European spindle | common spindle
sense:
(botanika, botaniczny) Euonymus europaeus L., gatunek silnie trującego krzewu z rodziny dławiszowatych;


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel
trans_list: yellowhammer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trznadel_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel zwyczajny
trans_list: yellowhammer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;


lexentry: pol/trój-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: trój-
trans_list: tri- | three-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części


lexentry: pol/trójdzielny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdzielny
trans_list: three-part | tripartite
sense:
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części


lexentry: pol/trójdźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk
trans_list: triad
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;


lexentry: pol/trójdźwięk_durowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk durowy
trans_list: major triad
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej


lexentry: pol/trójdźwięk_molowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk molowy
trans_list: minor triad
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójskok
trans_list: triple jump
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójząb
trans_list: trident
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba
trans_list: tuba
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba powietrzna
trans_list: whirlwind
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: trumpet
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trądzik_różowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trądzik różowaty
trans_list: rosacea
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;


lexentry: pol/tuczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuczyć
trans_list: batten
sense:
(zootechnika, zootechniczny) karmić intensywnie zwierzęta w celu uzyskania przyrostu mięsa i tłuszczu


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan
trans_list: toucan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;


lexentry: pol/tukan_toko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan toko
trans_list: toco toucan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, duży ptak z rodziny tukanowatych występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/tukan_tęczodzioby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan tęczodzioby
trans_list: keel-billed toucan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos sulfuratus, kilkudziesięciocentymetrowy ptak z wielkim wielokolorowym dziobem, zamieszkujący Amerykę Południową i Amerykę Środkową;


lexentry: pol/tukan_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan wielki
trans_list: common toucan | giant toucan | toco toucan
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/tuleja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuleja
trans_list: bushing
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: tulip
sense:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/tulipanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipanowiec
trans_list: tulip tree | tuliptree
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Liriodendron L., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: tomb
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;


lexentry: pol/tumiwisizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumiwisizm
trans_list: blasé
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tundra
trans_list: tundra
sense:
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunnel
sense:
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunnel
sense:
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;


lexentry: pol/tunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunika
trans_list: tunic
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbina
trans_list: turbine
sense:
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbulencja
trans_list: turbulence
sense:
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turecki
trans_list: Turkic
sense:
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turkawka
trans_list: turtledove | turtle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkusowy
trans_list: turquoise
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/turnikiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turnikiet
trans_list: turnstile
sense:
bramka obrotowa ze skrzydłami obracającymi się wokół jednej osi, służąca do ograniczenia liczby osób przechodzącej przez nią jednocześnie; kołowrót


lexentry: pol/turystyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turystyfikacja
trans_list: overtourism | touristification
sense:
(neologizm) (urbanistyka, urbanistyczny) (turystyka, turystyczny) proces, w którym przestrzeń (najczęściej miejska) zostaje silnie podporządkowana potrzebom turystów, co prowadzi do zmian społecznych, ekonomicznych i kulturowych


lexentry: pol/turystyka_aborcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turystyka aborcyjna
trans_list: abortion tourism
sense:
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji;


lexentry: pol/tusz_do_rzęs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tusz do rzęs
trans_list: mascara
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka


lexentry: pol/twarda_sztuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda sztuka
trans_list: tough cookie
sense:
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice


lexentry: pol/twarda_waluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda waluta
trans_list: hard currency
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) silna waluta narodowa łatwo wymienialna na inne waluty;


lexentry: pol/twarda_woda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda woda
trans_list: hard water
sense:
(chemia, chemiczny) woda zawierająca w sobie dużą ilość rozpuszczonych minerałów, szczególnie soli wapnia i magnezu; w której środki myjące trudno się pienią;


lexentry: pol/twardziel__rzeczownik__3
sense_num: 03
written_rep: twardziel
trans_list: monadnok
sense:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające


lexentry: pol/twardziel__rzeczownik__4
sense_num: 04
written_rep: twardziel
trans_list: rhinoscleroma | scleroma
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłego, swoistego zapalenia górnych dróg oddechowych wytwarzającego twarde jak chrząstka nacieki;


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: cottage cheese | quark
sense:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twierdza
trans_list: stronghold | fortress
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/twindemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twindemia
trans_list: twindemic
sense:
(neologizm) (medycyna, medyczny) jednoczesne wystąpienie dwóch różnych epidemii na tym samym obszarze


lexentry: pol/twink__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twink
trans_list: twink
sense:
(slangowo) gejowski atrakcyjny młody mężczyzna w wieku od kilkunastu do dwudziestu kilku lat, o młodzieńczym wyglądzie


lexentry: pol/twist__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twist
trans_list: twist
sense:
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzywo sztuczne
trans_list: plastic
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: create
sense:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: week
sense:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tyfus_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyfus plamisty
trans_list: epidemic typhus
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna wywoływana przez niektóre riketsje, charakteryzująca się powstawaniem krwawych wybroczyn na ciele chorego;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: crucible
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: melting pot
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.


lexentry: pol/tygrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys
trans_list: tiger | tigress
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;


lexentry: pol/tygrys_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys azjatycki
trans_list: tiger
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/tygrys_sumatrzański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys sumatrzański
trans_list: Sumatran tiger
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;


lexentry: pol/tylda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tylda
trans_list: tilde
sense:
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część


lexentry: pol/tymianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymianek
trans_list: thyme | garden thyme
sense:
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;


lexentry: pol/tymol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymol
trans_list: thymol
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;


lexentry: pol/tympanoskleroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tympanoskleroza
trans_list: tympanosclerosis
sense:
(medycyna, medyczny) odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;


lexentry: pol/tynk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tynk
trans_list: plaster
sense:
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.


lexentry: pol/typranawir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: typranawir
trans_list: tipranavir
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do leczenia zakażeń retrowirusowych, hamujący powstawanie dojrzałych, zakaźnych cząstek HIV-1; inhibitor proteazy aspartylowej HIV


lexentry: pol/tyran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyran
trans_list: tyrant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrania
trans_list: tyranny
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tyranizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyranizować
trans_list: bully | tyrannize
sense:
(książkowy) narzucać komuś własną wolę w sposób brutalny i bezwzględny, niepozwalając na sprzeciw lub tłumiąc go


lexentry: pol/tyreotropina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyreotropina
trans_list: TSH
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon tyreotropowy, hormon regulujący czynności wydzielnicze tarczycy, wytwarzany przez przysadkę mózgową


lexentry: pol/tyrozyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrozyna
trans_list: tyrosine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;


lexentry: pol/tyrs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrs
trans_list: thyrsus
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;


lexentry: pol/tytan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytan
trans_list: titan
sense:
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytuł
trans_list: title
sense:
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: rainbow
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęczówka
trans_list: iris
sense:
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tężec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tężec
trans_list: tetanus | lockjaw
sense:
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłoczyć
trans_list: force
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego


lexentry: pol/tłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłok
trans_list: piston
sense:
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tłokowy
trans_list: piston
sense:
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuczek
trans_list: pestle | pounder | tenderizer
sense:
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: muffler
sense:
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: silencer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: quash | quell
sense:
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: suppress
sense:
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłumok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumok
trans_list: bundle
sense:
(potocznie, potoczny) duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.


lexentry: pol/tłusty_czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłusty czwartek
trans_list: Fat Tuesday | Shrove Tuesday
sense:
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: fat
sense:
(biologia, biologiczny) (potocznie, potoczny) tkanka tłuszczowa składająca się w dużym stopniu z tłuszczów (1.1)


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: fat
sense:
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: fat | grease
sense:
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/tłuszczak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłuszczak
trans_list: oilbird
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;


lexentry: pol/tłuszczak_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszczak amerykański
trans_list: oilbird
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, gatunek południowoamerykańskiego ptaka z rodziny tłuszczakowatych, znany z wykorzystywania echolokacji


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie
trans_list: insurance | assecuration
sense:
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie na życie
trans_list: life insurance
sense:
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/ubijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubijać
trans_list: whip | beat | churn
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie


lexentry: pol/ubikwityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubikwityna
trans_list: ubiquitin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko występujące w komórkach eukariotycznych, łączące się z uszkodzonymi oraz zbędnymi białkami celem ich proteolizy;


lexentry: pol/ubuntu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubuntu
trans_list: ubuntu
sense:
(filozofia, filozoficzny) subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu;


lexentry: pol/ubój_rytualny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubój rytualny
trans_list: ritual slaughter
sense:
w judaizmie i islamie metoda zabicia zwierzęcia gospodarskiego poprzez przecięcie przełyku i arterii jednym cięciem noża bez uprzedniego ogłuszenia, prowadząca do śmierci przez wykrwawienie


lexentry: pol/ucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ucha
trans_list: ukha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych


lexentry: pol/uchatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchatka
trans_list: sea lion
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchwała
trans_list: resolution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/ucieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ucieczka
trans_list: escape | flight | getaway | defection | elopement
sense:
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczucie
trans_list: feeling | emotion
sense:
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/udawać_Greka__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: udawać Greka
trans_list: play dumb
sense:
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: blow
sense:
zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia


lexentry: pol/udziałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: udziałowiec
trans_list: shareholder | stakeholder
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym


lexentry: pol/ugali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ugali
trans_list: ugali
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsta papka z mąki kukurydzianej na wodzie lub uformowane z niej kluski; specjalność kuchni afrykańskiej


lexentry: pol/ugniatać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ugniatać
trans_list: knead
sense:
gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś


lexentry: pol/ugryzienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ugryzienie
trans_list: bite
sense:
czynność polegająca na chwyceniu zębami i zaciśnięciu szczęki, zwykle w celu zadania bólu, obrony lub spożycia pokarmu


lexentry: pol/ujadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ujadać
trans_list: yap
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) złośliwie, z uporczywą krytyką atakować kogoś słowami


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: ujgurski
trans_list: Uyghur
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach;


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukaz
trans_list: ukase
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukośnik
trans_list: slash
sense:
(termin typograficzny) znak pisarski w postaci ukośnej kreski, używany głównie do oddzielania od siebie słów lub znaków;


lexentry: pol/ukrainizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrainizacja
trans_list: Ukrainization
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrywać
trans_list: hide
sense:
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/ukulele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukulele
trans_list: ukulele
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny, odmiana gitary o małych rozmiarach;


lexentry: pol/ukwiał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukwiał
trans_list: sea anemone
sense:
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;


lexentry: pol/układ_dokrewny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ dokrewny
trans_list: endocrine system
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) system gruczołów w organizmie, które wydzielają hormony bezpośrednio do krwi


lexentry: pol/układ_krążenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ krążenia
trans_list: circulatory system
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ nerwowy
trans_list: nervous system
sense:
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: periodic table
sense:
(chemia, chemiczny) zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: periodic table | periodic table of the chemical elements
sense:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ planetarny
trans_list: planetary system
sense:
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ pokarmowy
trans_list: digestive system
sense:
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
trans_list: ABS | anti-lock braking system
sense:
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/układ_równań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ równań
trans_list: system of equations
sense:
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;


lexentry: pol/układ_scalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ scalony
trans_list: integrated circuit
sense:
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;


lexentry: pol/układ_trawienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ trawienny
trans_list: digestive system
sense:
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;


lexentry: pol/układ_współrzędnych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ współrzędnych
trans_list: coordinate system
sense:
(geometria) funkcja przypisująca każdemu punktowi zestaw liczb zwanych współrzędnymi, pozwalający ten punkt jednoznacznie identyfikować;


lexentry: pol/układ_zbiorowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ zbiorowy
trans_list: collective agreement
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami


lexentry: pol/ul_wielokorpusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ul wielokorpusowy
trans_list: depository
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) konstrukcja służąca jako pomieszczenie dla pszczół składająca się z pojedynczych elementów


lexentry: pol/ulica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulica
trans_list: street
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;


lexentry: pol/ulicznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulicznik
trans_list: mudlark | urchin
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (przestarzałe, przestarzały) chłopiec przebywający przez większość czasu na ulicy, poza domem


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: fugitive | passing | transitory
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ulpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulpan
trans_list: ulpan
sense:
(edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) szkoła lub kurs intensywnej nauki języka hebrajskiego, w szczególności dla migrantów w Izraelu


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultimatum
trans_list: ultimatum
sense:
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/ultrabook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrabook
trans_list: ultrabook
sense:
(informatyka, informatyczny) lekki, smukły komputer przenośny, rodzaj laptopa o małej wadze, ale wysokiej wydajności;


lexentry: pol/ultradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultradźwięk
trans_list: ultrasound
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);


lexentry: pol/ultrafiltracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrafiltracja
trans_list: ultrafiltration
sense:
(fizyka, fizyczny) proces fizyczny polegający na oddzielaniu cząsteczek w roztworze za pomocą półprzepuszczalnej membrany, która zatrzymuje większe cząstki, a przepuszcza mniejsze


lexentry: pol/ultrafiolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrafiolet
trans_list: ultraviolet
sense:
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;


lexentry: pol/ultramaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultramaryna
trans_list: ultramarine
sense:
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;


lexentry: pol/ultraortodoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultraortodoks
trans_list: Haredi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (potocznie, potoczny) wyznawca judaizmu ultraortodoksyjnego


lexentry: pol/ultrasonografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrasonografia
trans_list: diagnostic sonography | medical ultrasound | ultrasonography
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;


lexentry: pol/ultrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrastruktura
trans_list: ultrastructure
sense:
(optyka, optyczny) struktura obiektu mogąca być obserwowana tylko za pomocą mikroskopu elektronowego


lexentry: pol/ulęgałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulęgałka
trans_list: snow pear
sense:
(botanika, botaniczny) dzika grusza o małych, zielonych owocach nadających się do jedzenia dopiero po uleżeniu się


lexentry: pol/umacniać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: umacniać
trans_list: fortify oneself
sense:
(wojskowość, wojskowy) wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych


lexentry: pol/umami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umami
trans_list: umami
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;


lexentry: pol/umarł_król,_niech_żyje_król__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: umarł król, niech żyje król
trans_list: the King is dead, long live the King
sense:
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję


lexentry: pol/umbra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umbra
trans_list: European mudminnow
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych;


lexentry: pol/umieralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umieralność
trans_list: mortality rate
sense:
(demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów w określonej jednostce czasu do ogółu mieszkańców danego obszaru;


lexentry: pol/umorzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umorzenie
trans_list: extinction | remission | remitting
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (finanse, finansowy) dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: agreement | deal
sense:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/umowa_o_pracę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa o pracę
trans_list: employment contract | work contract
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uncja
trans_list: ounce | oz
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: union
sense:
(informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: union
sense:
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/uniewinnianie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uniewinnianie
trans_list: acquittal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów


lexentry: pol/unisono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unisono
trans_list: unison
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne brzmienie dwóch lub więcej dźwięków o tej samej wysokości


lexentry: pol/unisono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unisono
trans_list: unison
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne wygranie tej samej nuty przez kilka instrumentów


lexentry: pol/unit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unit
trans_list: dalton
sense:
(chemia, chemiczny) jednostka masy atomowej, równa w przybliżeniu 1,66 · 10⁻²⁴ g, (oficjalnie) dalton


lexentry: pol/uniwersytet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uniwersytet
trans_list: university | college
sense:
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: inspire | move | seize
sense:
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć, zmiękczyć


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: kidnap
sense:
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununoctium
trans_list: ununoctium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununpentium
trans_list: ununpentium
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununseptium
trans_list: ununseptium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununtrium
trans_list: ununtrium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;


lexentry: pol/upadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadać
trans_list: decline
sense:
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób


lexentry: pol/upadłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadłość
trans_list: bankruptcy | insolvency
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika


lexentry: pol/upadły_anioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadły anioł
trans_list: fallen angel
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek wpierw szlachetny, który uległ zepsuciu, grzechowi, moralnemu upadkowi


lexentry: pol/upcykling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upcykling
trans_list: upcycling
sense:
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;


lexentry: pol/update__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: update
trans_list: update
sense:
(informatyka, informatyczny) aktualizacja danych w komputerze lub program umożliwiający aktualizację innego programu do nowej wersji


lexentry: pol/updatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: updatować
trans_list: update
sense:
(informatyka, informatyczny) aktualizować dane w komputerze lub aktualizować program komputerowy do nowszej wersji


lexentry: pol/upełnomocniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: upełnomocniać
trans_list: authorize
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upoważniać kogoś, aby podejmował czynności urzędowe lub prawne w czyimś imieniu


lexentry: pol/uprzemysłowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprzemysłowienie
trans_list: industrialization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: harness | sling
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: harness | tackling | trappings
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu


lexentry: pol/uran_zubożony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uran zubożony
trans_list: depleted uranium
sense:
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;


lexentry: pol/urbanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urbanizacja
trans_list: urbanisation
sense:
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;


lexentry: pol/urdu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urdu
trans_list: Urdu
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;


lexentry: pol/ureusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ureusz
trans_list: uraeus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;


lexentry: pol/urlop_macierzyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop macierzyński
trans_list: maternity leave
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka


lexentry: pol/urlop_ojcowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop ojcowski
trans_list: paternity leave
sense:
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki


lexentry: pol/urlop_ojcowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop ojcowski
trans_list: paternity leave
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego


lexentry: pol/urna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urna
trans_list: ballot box
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy


lexentry: pol/urojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urojenie
trans_list: delusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji


lexentry: pol/urolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urolog
trans_list: urologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: urology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


lexentry: pol/urozmaicić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: urozmaicić
trans_list: add variety to | vary
sense:
sprawić, że coś jest atrakcyjniejsze poprzez wprowadzenie rozmaitych elementów; uczynić różnorodnym, a przez to ciekawszym


lexentry: pol/urszulanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urszulanka
trans_list: Ursuline
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z jednego z trzech katolickich zgromadzeń urszulańskich;


lexentry: pol/urząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd
trans_list: office | department
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;


lexentry: pol/urząd_skarbowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd skarbowy
trans_list: tax office
sense:
(administracja) (urzędowy) jednostka administracji państwowej odpowiedzialna za pobór podatków, kontrolę podatkową i egzekwowanie należności skarbowych


lexentry: pol/urząd_stanu_cywilnego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd stanu cywilnego
trans_list: civil registry
sense:
(urzędowy) jednostka organizacyjna rejestrująca takie zdarzenia jak urodzenia, zawieranie związków małżeńskich i zgony;


lexentry: pol/urządzenie_peryferyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urządzenie peryferyjne
trans_list: peripheral
sense:
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;


lexentry: pol/urzędnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik
trans_list: official | civil servant | officer | clerk | office worker | registrar
sense:
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;


lexentry: pol/urzędnik_stanu_cywilnego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik stanu cywilnego
trans_list: registrar
sense:
(administracja) urzędnik, który prowadzi rejestr o stanie cywilnym, narodzinach, małżeństwie i śmierci obywateli


lexentry: pol/usenet__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: usenet
trans_list: Usenet
sense:
(informatyka, informatyczny) część Internetu pozwalająca na dyskusję wszystkich użytkowników za pośrednictwem grup dyskusyjnych;


lexentry: pol/user_experience__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: user experience
trans_list: user experience
sense:
(informatyka, informatyczny) doświadczenia użytkownika z korzystania z programu komputerowego lub serwisu WWW, całość wrażeń, jakich doświadcza użytkownik podczas korzystania z produktu, np. oprogramowania, serwisów internetowych lub urządzeń elektronicznych;


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: downstep
sense:
(fonetyka, fonetyczny) obniżenie wysokości dźwięku między sylabami lub wyrazami języka tonalnego, w IPA oznaczane symbolem ꜜ [od 1969]


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: fault
sense:
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: act | statute | bill | constitution | enactment | legislation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/ustawodawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawczy
trans_list: legislative
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw


lexentry: pol/ustawodawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawstwo
trans_list: legislation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie


lexentry: pol/ustniczek_francuzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustniczek francuzik
trans_list: gray angelfish
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pomacanthus arcuatus, gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny pomakantowatych;


lexentry: pol/ustnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustnik
trans_list: mouthpiece
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;


lexentry: pol/ustrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustrój
trans_list: regime | system
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa


lexentry: pol/usypiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: usypiać
trans_list: put down
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) przeprowadzać eutanazję zwierzęcia poprzez podanie mu odpowiedniego środka


lexentry: pol/uszczelniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszczelniać
trans_list: seal | seal up
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk


lexentry: pol/uszebti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszebti
trans_list: ushabti
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antropomorficzna figurka zapewniająca uwolnienie od pracy w świecie pozagrobowym w wierzeniach starożytnych Egipcjan;


lexentry: pol/uszkodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszkodzenie
trans_list: injury
sense:
(medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania


lexentry: pol/uszlachetniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszlachetniać
trans_list: graft
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) tworzyć lepsze odmiany hodowlane


lexentry: pol/usługobiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: usługobiorca
trans_list: customer
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba fizyczna lub prawna korzystająca z usług


lexentry: pol/usługodawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: usługodawca
trans_list: service provider
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba fizyczna lub prawna świadcząca usługi


lexentry: pol/utleniacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utleniacz
trans_list: oxidant
sense:
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna, która ma zdolność utleniania innych substancji (sama ulegając redukcji, czyli przyjmując elektrony)


lexentry: pol/utleniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: utleniać
trans_list: oxidise oxidize
sense:
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)


lexentry: pol/utopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utopia
trans_list: utopia
sense:
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego


lexentry: pol/utrakwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrakwista
trans_list: utraquist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami


lexentry: pol/utrwalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrwalać
trans_list: record
sense:
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia


lexentry: pol/utrzymanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrzymanka
trans_list: glass cup holder | hand-held tea glass holder | tea cup holder
sense:
(środowiskowy) (regionalizm, regionalny) (żartobliwie) uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem


lexentry: pol/utwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utwór
trans_list: deposit
sense:
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę


lexentry: pol/utylitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utylitaryzm
trans_list: utilitarism | utilitarianism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, którego główna myśl definiuje moralność i etykę czynu jako wypadkowe jego pozytywnych i negatywnych skutków;


lexentry: pol/uwertura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwertura
trans_list: overture
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;


lexentry: pol/uwodornić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwodornić
trans_list: hydrogenate
sense:
(chemia, chemiczny) poddać procesowi technologicznemu polegającemu na katalitycznej reakcji wodoru ze związkami organicznymi


lexentry: pol/uwspólnotowić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwspólnotowić
trans_list: communitise
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenieść w wyłączne kompetencje Unii Europejskiej (o sferach zarządzania państwowego)


lexentry: pol/uzależnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzależnienie
trans_list: addiction
sense:
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem


lexentry: pol/uzbrojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzbrojenie
trans_list: rigging
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyposażenie statku żaglowego, składające się z omasztowania, ożaglowania i olinowania


lexentry: pol/uzdolnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdolnienie
trans_list: ability | aptitude | endowment
sense:
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie


lexentry: pol/uzdrowiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdrowiciel
trans_list: healer
sense:
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił


lexentry: pol/uzębienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzębienie
trans_list: dentition | set of teeth
sense:
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika;


lexentry: pol/ułamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek
trans_list: fraction
sense:
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)


lexentry: pol/ułamek_molowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek molowy
trans_list: mole fraction
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny;


lexentry: pol/ułamek_objętościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek objętościowy
trans_list: volume fraction
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem;


lexentry: pol/ułan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułan
trans_list: uhlan | lancer
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ułaskawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułaskawienie
trans_list: pardon | reprieve
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: smile
sense:
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/uświadamiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uświadamiać
trans_list: make aware of
sense:
czynić kogoś świadomym jakiegoś faktu, sytuacji, związku (i tym podobne, i temu podobne), uzmysławiać komuś coś


lexentry: pol/użyszkodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: użyszkodnik
trans_list: luser
sense:
(slangowo) (informatyka, informatyczny) (żartobliwie) (czasem (pejoratywnie, pejoratywny)) użytkownik


lexentry: pol/użyteczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: użyteczność
trans_list: usefulness
sense:
(informatyka, informatyczny) miara wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika w odniesieniu do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych;


lexentry: pol/vacatio_legis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vacatio legis
trans_list: vacatio legis
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres pomiędzy uchwaleniem prawa a rozpoczęciem jego stosowania


lexentry: pol/vagina_dentata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vagina dentata
trans_list: vagina dentata
sense:
(psychologia, psychologiczny) mit seksualny traktujący o pochwie pożerającej penisa, utożsamiający męskie lęki wobec kobiet;


lexentry: pol/variétés__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: variétés
trans_list: variety show
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rodzaj przedstawienia rozrywkowego składającego się z różnych form scenicznych: piosenek, monologów, tańców i popisów akrobatycznych


lexentry: pol/vateryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vateryt
trans_list: vaterite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych, polimorficzna, heksagonalna odmiana węglanu wapnia;


lexentry: pol/vel__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: vel
trans_list: AKA | alias
sense:
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)


lexentry: pol/vintage__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vintage
trans_list: vintage
sense:
(sztuka) styl w modzie, muzyce i sztukach użytkowych, który nawiązuje do przeszłości, łącząc minione style ze współczesnymi;


lexentry: pol/virga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: virga
trans_list: virga
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z dwóch podstawowych znaków notacji neumatycznej;


lexentry: pol/vlog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vlog
trans_list: vlog
sense:
blog złożony z zapisów wideo, najczęściej krótkich filmików, w których autor wypowiada się na aktualne tematy lub opowiada o wydarzeniach ze swojego życia


lexentry: pol/voguing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: voguing
trans_list: vogue | voguing
sense:
(choreografia, choreograficzny) stylizowany, nowoczesny taniec house, wywodzący się z późnych lat 80., który wyewoluował ze sceny baletowej Harlemu z lat 60. XX wieku


lexentry: pol/w_dół__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 02
written_rep: w dół
trans_list: down
sense:
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji


lexentry: pol/w_imię_Ojca_i_Syna,_i_Ducha_Świętego__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę

trans_list:
in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit | in the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit


lexentry: pol/w_porządku__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: w porządku
trans_list: OK | all right | okay
sense:
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe


lexentry: pol/w_przeciwnym_razie__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: w przeciwnym razie
trans_list: else | elsewise | if not | otherwise
sense:
łączy dwie części wypowiedzi, sugerując, że jeśli coś nie będzie spełnione, to wyniknie z tego coś często nieprzychylnego


lexentry: pol/w_zasadzie__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: w zasadzie
trans_list: in principle
sense:
…komunikuje iż wyrażony sąd jest bliski rzeczywistości mimo pewnych przesłanek przemawiających przeciwko


lexentry: pol/wacha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacha
trans_list: wahoo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych


lexentry: pol/wacik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacik
trans_list: cotton ball | swab
sense:
(potocznie, potoczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu


lexentry: pol/wada_wymowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wada wymowy
trans_list: speech impediment
sense:
(medycyna, medyczny) (językoznawstwo, językoznawczy) zaburzenie aparatu mowy polegające na nieprawidłowym wypowiadaniu dźwięków;


lexentry: pol/wademekum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wademekum
trans_list: handbook
sense:
(książkowy) podręczna książka zawierająca podstawowe wiadomości, praktyczne wskazówki z jakiejś dziedziny


lexentry: pol/wadery__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wadery
trans_list: waders
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (rybołówstwo, rybacki) rodzaj ochronnego ubrania z nieprzemakalnego materiału mającego formę butów połączonych ze spodniami sięgającymi pod pachy i używanego przez myśliwych i rybaków


lexentry: pol/wadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wadi
trans_list: wadi
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: wafer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko złożone z kilku warstw wafla (1.1), przełożonych określonym nadzieniem


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: wafer
sense:
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę


lexentry: pol/wagary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagary
trans_list: truancy | jigging | wagging
sense:
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;


lexentry: pol/wagnerowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagnerowiec
trans_list: Wagnerite
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek Grupy Wagnera, prywatnej firmy wojskowej powiązanej z Federacją Rosyjską


lexentry: pol/wagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagon
trans_list: car | wagon | carriage
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;


lexentry: pol/wagonetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagonetka
trans_list: trolley
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) mały, otwarty wagon kolejki wąskotorowej, służący do przewozu m.in. towaru, materiałów budowlanych czy węgla;


lexentry: pol/wahadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadło
trans_list: pendulum
sense:
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała


lexentry: pol/wahadłowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadłowy
trans_list: pendular
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z wahadłem, działający w oparciu o wahadło


lexentry: pol/wakame__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakame
trans_list: wakame
sense:
(spożywczy) rodzaj jadalnych glonów morskich z gatunku undaria pierzastodzielna, składnik kuchni dalekowschodnich


lexentry: pol/wakeboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakeboarding
trans_list: wakeboarding
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu wodnego, polegająca na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/wakuf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakuf
trans_list: waqf
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna muzułmańska darowizna na cele religijne;


lexentry: pol/wakuola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakuola
trans_list: vacuole
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym;


lexentry: pol/wal_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wal biały
trans_list: white whale | Beluga | Beluga whale
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Delphinapterus leucas Pallas, gatunek ssaka morskiego z rodziny narwalowatych;


lexentry: pol/wal_grenlandzki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wal grenlandzki
trans_list: Greenland right whale | bowhead whale
sense:
(zoologia, zoologiczny) Balaena mysticetus Linnaeus, wieloryb występujący w morzach arktycznych i subarktycznych;


lexentry: pol/walać__czasownik__4
sense_num: 04
written_rep: walać
trans_list: knock around
sense:
o przedmiotach: znajdować się w nieładzie, być rozrzuconym, leżeć nie na swoim miejscu; poniewierać się


lexentry: pol/walc_wiedeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walc wiedeński
trans_list: Viennese waltz
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;


lexentry: pol/walczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walczak
trans_list: steam drum
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik ciśnieniowy w kształcie walca, stanowiący część kotła parowego lub grzewczego;


lexentry: pol/walencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walencja
trans_list: valency | connotation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zdolność otwierania pozycji w wyrazie, które mogą być zajęte przez inne elementy gramatyczne lub leksykalne;


lexentry: pol/walentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: walentny
trans_list: valent
sense:
(medycyna, medyczny) zawierający X podtypów antygenów tego samego gatunku drobnoustroju chorobotwórczego


lexentry: pol/walentynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walentynka
trans_list: valentine
sense:
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji


lexentry: pol/waleriana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waleriana
trans_list: valerian
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;


lexentry: pol/walet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walet
trans_list: jack | knave
sense:
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);


lexentry: pol/waleń_biskajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waleń biskajski
trans_list: North Atlantic right whale
sense:
(zoologia, zoologiczny) Eubalaena glacialis Müller, duży morski ssak z rodziny walowatych, występujący w północnym Atlantyku;


lexentry: pol/walgancyklowir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walgancyklowir
trans_list: valganciclovir
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) farmaceutyk przeciwwirusowy używany do leczenia i zapobiegania cytomegalii; prolek gancyklowiru (jego ester L-walinowy)


lexentry: pol/walijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: walijski
trans_list: Welsh
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii;


lexentry: pol/walkiria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkiria
trans_list: valkyrie
sense:
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;


lexentry: pol/walkman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkman
trans_list: walkman
sense:
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;


lexentry: pol/walkower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkower
trans_list: W.O. | walkover
sense:
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;


lexentry: pol/wampirzyca_piekielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wampirzyca piekielna
trans_list: vampire squid
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Vampyroteuthis infernalis, gatunek głębinowego głowonoga z rodziny wampirzycowatych;


lexentry: pol/wanilina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanilina
trans_list: vanillin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;


lexentry: pol/wanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanta
trans_list: shroud
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;


lexentry: pol/wapiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapiennik
trans_list: lime kiln | limekiln
sense:
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;


lexentry: pol/wapień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapień
trans_list: limestone
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;


lexentry: pol/wapno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno
trans_list: lime | quicklime | burnt lime | calcium lactate | slaked lime
sense:
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;


lexentry: pol/wapno_sodowane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno sodowane
trans_list: soda lime
sense:
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;


lexentry: pol/waran_z_Komodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waran z Komodo
trans_list: Komodo dragon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;


lexentry: pol/warenik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warenik
trans_list: varenik | varenyk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowany pierożek, tradycyjnie przygotowywany w kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;


lexentry: pol/warfaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warfaryna
trans_list: warfarin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K


lexentry: pol/wargacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wargacz
trans_list: labiated bear | sloth bear
sense:
(zoologia, zoologiczny) Melursus F.A. Meyer, rodzaj południowoazjatyckich ssaków drapieżnych należących do rodziny niedźwiedziowatych;


lexentry: pol/wariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariancja
trans_list: variance
sense:
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;


lexentry: pol/wariograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariograf
trans_list: polygraph
sense:
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;


lexentry: pol/warna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warna
trans_list: varna
sense:
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna w tradycyjnym indyjskim podziale społecznym, dzieląca się dalej na kasty;


lexentry: pol/warownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warownia
trans_list: fortress
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem


lexentry: pol/warroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warroza
trans_list: varroatosis | varroosis | varroasis
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);


lexentry: pol/warstwownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warstwownica
trans_list: coal gate
sense:
(technologia, technika, techniczny) element kotła rusztowego regulujący wysokość warstwy dostarczanego do kotła paliwa


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: workshop
sense:
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: workshop
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: bench
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/wartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość
trans_list: value | worth
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/wartość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość własna
trans_list: eigenvalue
sense:
(matematyka, matematyczny) skalar, dla którego istnieje pewien niezerowy wektor, którego obraz przez dane przekształcenie liniowe równy jest iloczynowi tego skalara i tego wektora;


lexentry: pol/waruga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waruga
trans_list: Hammerkop
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;


lexentry: pol/warzucha_tatrzańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warzucha tatrzańska
trans_list: Tatra scurvy-grass
sense:
(botanika, botaniczny) Cochlearia tatrae Borbás, gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, endemit tatrzański;


lexentry: pol/wasabi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasabi
trans_list: wasabi
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych


lexentry: pol/wasal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasal
trans_list: vassal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;


lexentry: pol/wat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wat
trans_list: watt
sense:
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;


lexentry: pol/watażka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: watażka
trans_list: warlord
sense:
(współcześnie) (pejoratywnie, pejoratywny) przywódca luźnych rozbójniczych i buntowniczych oddziałów zbrojnych


lexentry: pol/waterboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waterboarding
trans_list: waterboarding
sense:
tortura polegająca na polewaniu wodą głowy więźnia, przywiązanego z głową poniżej reszty ciała, co daje odczucie topienia się;


lexentry: pol/wawrzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wawrzyn
trans_list: laurel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie


lexentry: pol/waza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waza
trans_list: soup tureen
sense:
duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu;


lexentry: pol/wazektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazektomia
trans_list: vasectomy
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);


lexentry: pol/wazelina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazelina
trans_list: vaseline | petroleum jelly | petrolatum | white petrolatum
sense:
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;


lexentry: pol/wazeliniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazeliniarz
trans_list: bootlicker
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba przesadnie komuś schlebiająca i usługująca, zwłaszcza komuś wyżej postawionemu


lexentry: pol/wał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wał
trans_list: roller
sense:
narzędzie w kształcie walca osadzonego w ramie na osi, służące do ugniatania i wyrównywania gruntu, nawierzchni dróg itp.


lexentry: pol/wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałach
trans_list: gelding
sense:
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;


lexentry: pol/wałek_do_ciasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałek do ciasta
trans_list: rolling pin
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: dragonfly | dragon-fly
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/ważka_płaskobrzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka płaskobrzucha
trans_list: broad-bodied chaser | broad-bodied darter
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Libellula depressa L., gatunek latającego owada z rodziny ważkowatych, o ciele krępym i spłaszczonym;


lexentry: pol/wbić_nóż_w_plecy__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wbić nóż w plecy
trans_list: stab in the back
sense:
zdradzić kogoś, w podstępny, haniebny sposób przyczynić się do czyjejś klęski, do czyjegoś niepowodzenia


lexentry: pol/wcale__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: wcale
trans_list: but
sense:
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej


lexentry: pol/wcale__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: wcale
trans_list: fairly | quite
sense:
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom


lexentry: pol/wchodzić_w_życie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: wchodzić w życie
trans_list: become effective | come into force | enter into force
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zaczynać obowiązywać, stawać się stosowanym, używanym


lexentry: pol/wdowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdowa
trans_list: widow
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu


lexentry: pol/wdowi_grosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdowi grosz
trans_list: widow's mite
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) ofiara lub dar okupione wyrzeczeniami, ostatnie pieniądze przeznaczone na szlachetny cel


lexentry: pol/wdzięczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdzięczność
trans_list: gratitude | thankfulness | gratefulness
sense:
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa


lexentry: pol/weber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weber
trans_list: weber
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;


lexentry: pol/weganizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizm
trans_list: veganism
sense:
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);


lexentry: pol/weganizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizować
trans_list: veganise
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) opracowywać wegańską wersję potrawy tradycyjnie zawierającej składniki pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: vegan | plant-based
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: cruelty-free
sense:
(rzadki, rzadko używany) stworzony bez użycia produktów pochodzenia zwierzęcego, (także, też) nietestowany na zwierzętach


lexentry: pol/wegeburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegeburger
trans_list: veggie burger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegański lub wegetariański kotlet przygotowany (na przykład) z ciecierzycy, kaszy jaglanej, fasoli, soczewicy itd.


lexentry: pol/wegetacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetacja
trans_list: vegetation
sense:
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny


lexentry: pol/wegetariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetariański
trans_list: vegetarian
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/wejście_siłowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wejście siłowe
trans_list: muscle up | muscle-up
sense:
zaawansowane ćwiczenie kalisteniczne wykonywane najczęściej na drążku, polegające na dynamicznym, aczkolwiek kontrolowanym wybiciu ciała z pozycji wiszącej aż do całkowitego wyprostowania ramion


lexentry: pol/wejściówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wejściówka
trans_list: door prize | pass
sense:
(środowiskowy) bilet umożliwiający wejście na przedstawienie w teatrze z możliwością zajęcia wolnego miejsca


lexentry: pol/wek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wek
trans_list: Weck jar
sense:
słoik z pokrywką ze szkła, szczelnie zamykany za pomocą gumowej uszczelki i metalowego zacisku, przeznaczony do przechowywania przetworów


lexentry: pol/weksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weksel
trans_list: bill of exchange
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vector
sense:
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vector
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vector
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vector
sense:
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vector
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;


lexentry: pol/wektor_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor własny
trans_list: eigenvector
sense:
(matematyka, matematyczny) niezerowy wektor, którego obraz przez przekształcenie liniowe równy jest temu wektorowi pomnożonemu przez skalar (tzw. wartość własną);


lexentry: pol/welocyped__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welocyped
trans_list: velocipede
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kolarstwo, kolarski) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;


lexentry: pol/welomobil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welomobil
trans_list: velomobile | bicycle car
sense:
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem


lexentry: pol/welon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welon
trans_list: bridal veil
sense:
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)


lexentry: pol/wendeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wendeta
trans_list: vendetta
sense:
(etnografia, etnograficzny) zasada prawa zwyczajowego, że przestępstwo dokonane przez członków jednej grupy na osobach z innej grupy tej samej społeczności wymaga krwawego odwetu na sprawcy tego aktu lub na jego krewnych, aby zmazać hańbę


lexentry: pol/wenerolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerolog
trans_list: venereologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych


lexentry: pol/wenerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerologia
trans_list: venereology
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;


lexentry: pol/wenlafaksyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenlafaksyna
trans_list: venlafaxine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2


lexentry: pol/wentylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylator
trans_list: fan | ventilator | exhauster
sense:
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;


lexentry: pol/wentylatornia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylatornia
trans_list: ventilation chamber | ventilation room
sense:
(technologia, technika, techniczny) pomieszczenie mieszczące systemy wentylacyjne budynku, mieszkania, tunelu itp.


lexentry: pol/weranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weranda
trans_list: porch | piazza | stoop stoep | veranda verandah
sense:
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: snare drum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;


lexentry: pol/werbena_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbena pospolita
trans_list: common verbena | common vervain
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Verbena officinalis L., gatunek rośliny z rodziny werbenowatych;


lexentry: pol/werbista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbista
trans_list: Verbite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena;


lexentry: pol/wermut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wermut
trans_list: vermouth
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: vernacular
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nieliteracki, niestandardowy, terytorialny, ludowy – w odniesieniu do odmiany języka;


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: vernacular
sense:
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)


lexentry: pol/wersalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wersalski
trans_list: of Versailles
sense:
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem


lexentry: pol/wersor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wersor
trans_list: versor
sense:
(matematyka, matematyczny) wektor o długości równej 1, zwykle stanowiący bazę przestrzeni (określający układ współrzędnych);


lexentry: pol/wersyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wersyfikacja
trans_list: versification
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) system zasad opisujących, jak zbudowany jest wiersz; budowa wiersza


lexentry: pol/wertykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wertykał
trans_list: vertical circle
sense:
(astronomia, astronomiczny) półokrąg koła wielkiego lub koło wielkie sfery niebieskiej przechodzące przez zenit i nadir, prostopadłe do horyzontu;


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: verify | check
sense:
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś


lexentry: pol/weryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryzm
trans_list: verismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) bliski naturalizmowi kierunek w sztukach, powstały we Włoszech w ostatnim ćwierćwieczu XIX wieku;


lexentry: pol/westalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: westalka
trans_list: vestal virgin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;


lexentry: pol/western__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: western
trans_list: western
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;


lexentry: pol/westfalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: westfalski
trans_list: Westphalian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku


lexentry: pol/wesz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wesz
trans_list: louse | sucking louse
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;


lexentry: pol/whisky__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whisky
trans_list: whisky | whiskey
sense:
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;


lexentry: pol/whistleblower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whistleblower
trans_list: whistleblower
sense:
informator, który zdradza informacje o wewnętrznych nadużyciach w jakiejś grupie i przełamuje zmowę milczenia


lexentry: pol/whodunit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whodunit
trans_list: whodunit
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rodzaj kryminału – książka, film lub gra fabularna, w której główny nacisk kładzie się na zagadkę dotyczącą tego, kto popełnił przestępstwo, najczęściej morderstwo[potrzebne źródło]


lexentry: pol/wiadro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadro
trans_list: bucket | pail
sense:
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;


lexentry: pol/wiadukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadukt
trans_list: viaduct | overpass
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);


lexentry: pol/wiano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiano
trans_list: bride price
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;


lexentry: pol/wiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiara
trans_list: faith
sense:
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga;


lexentry: pol/wiara_góry_przenosi__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: wiara góry przenosi
trans_list: faith will move mountains
sense:
wiara w sukces umożliwia osiągnięcie nawet bardzo trudnych celów i pokonanie nawet największych trudności


lexentry: pol/wiarołomny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wiarołomny
trans_list: perfidious
sense:
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę


lexentry: pol/wiata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiata
trans_list: canopy
sense:
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;


lexentry: pol/wibrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrator
trans_list: vibrator
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;


lexentry: pol/wibro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: wibro-
trans_list: vibro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem


lexentry: pol/wibrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrys
trans_list: whisker | vibrissa
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;


lexentry: pol/wicekról__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicekról
trans_list: viceroy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;


lexentry: pol/wicher__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicher
trans_list: gale
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60–75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta;


lexentry: pol/widelec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec
trans_list: fork
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;


lexentry: pol/widelec_do_porcjowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec do porcjowania
trans_list: carving fork
sense:
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej


lexentry: pol/wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideo
trans_list: video
sense:
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;


lexentry: pol/wideofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideofonia
trans_list: videophony
sense:
technika przesyłania dźwięku i obrazu w celu umożliwienia dwukierunkowej komunikacji w czasie rzeczywistym


lexentry: pol/wideoklip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideoklip
trans_list: music video
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu


lexentry: pol/widełki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widełki
trans_list: fork
sense:
(środowiskowy) (szachy, pojęcie szachowe) jednoczesny atak na dwie figury, także szach z jednoczesnym atakiem na figurę


lexentry: pol/widmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widmo
trans_list: spectrum
sense:
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;


lexentry: pol/widłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widłak
trans_list: lycopodium
sense:
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;


lexentry: pol/widłoróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widłoróg
trans_list: pronghorn
sense:
(zoologia, zoologiczny) Antilocapra, rodzaj ssaków kopytnych z rodziny widłorogowatych, których rogi mają rozwidlenia


lexentry: pol/wiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiec
trans_list: veche
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;


lexentry: pol/wiecha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiecha
trans_list: panicle
sense:
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu, w którym na osi pędu wykształcają się odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich kwiaty;


lexentry: pol/wieczna_lampka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczna lampka
trans_list: sanctuary lamp
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czerwone światełko w kościele wskazujące miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu;


lexentry: pol/wieczny_szach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczny szach
trans_list: perpetual check
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;


lexentry: pol/wieczny_śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczny śnieg
trans_list: perpetual snow
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg, który nie topnieje całkowicie i który utrzymuje się na szczytach gór lub w strefach polarnych przez przynajmniej kilka lat


lexentry: pol/wieczór_kawalerski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczór kawalerski
trans_list: bachelor party | stag party | pre-marriage party
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;


lexentry: pol/wieczór_panieński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczór panieński
trans_list: hen party | bachelorette party
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu narzeczoną dla przyjaciółek


lexentry: pol/wiedźma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźma
trans_list: witch
sense:
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;


lexentry: pol/wiedźmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźmin
trans_list: witcher
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory


lexentry: pol/wiejadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiejadło
trans_list: winnowing fan | winnowing fork
sense:
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne narzędzie do oddzielania plew od ziarna w formie szufli, wideł lub płaskiego kosza;


lexentry: pol/wiek_emerytalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiek emerytalny
trans_list: retirement age | pensionable age | retiring age
sense:
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;


lexentry: pol/wiek_poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiek poborowy
trans_list: military age
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) wiek życia, w którym osiąga się zdolność do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/wielbłąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielbłąd
trans_list: camel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;


lexentry: pol/wielka_koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielka koalicja
trans_list: grand coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;


lexentry: pol/wielka_płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielka płyta
trans_list: plattenbau
sense:
(budownictwo) technologia wznoszenia budynków z żelbetonowych, prefabrykowanych elementów konstrukcyjnych – gotowych ścian, stropów, biegów schodów itp.;


lexentry: pol/wielkie_księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkie księstwo
trans_list: grand principality
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rządzone przez wielkiego księcia (magnus princeps) państwo lub jego część;


lexentry: pol/wielkie_księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkie księstwo
trans_list: grand duchy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;


lexentry: pol/wielkomocarstwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkomocarstwowy
trans_list: great-power
sense:
(książkowy) odnoszący się do wielkich mocarstw, dotyczący wielkiego mocarstwa, właściwy wielkiemu mocarstwu


lexentry: pol/wielkopiątkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkopiątkowy
trans_list: Good Friday's
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Piątkiem, dotyczący Wielkiego Piątku, odprawiany w Wielki Piątek


lexentry: pol/wielkopostny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkopostny
trans_list: Lenten | of Lent
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście


lexentry: pol/wielodotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielodotykowy
trans_list: multi-touch
sense:
(informatyka, informatyczny) o urządzeniach wskazujących: taki, który reaguje na wiele jednoczesnych dotknięć


lexentry: pol/wielokropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokropek
trans_list: ellipsis
sense:
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;


lexentry: pol/wielokryzys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokryzys
trans_list: polycrisis
sense:
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) sytuacja w której różne kryzysy występują jednocześnie i wzajemnie na siebie oddziałują, prowadząc do skumulowanego efektu trudniejszego do opanowania niż w przypadku wystąpienia każdego z kryzysów z osobna


lexentry: pol/wielokrążek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokrążek
trans_list: tackle
sense:
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;


lexentry: pol/wielokulturowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowość
trans_list: multiculturalism
sense:
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy


lexentry: pol/wielokulturowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowy
trans_list: multicultural
sense:
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur


lexentry: pol/wielomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielomian
trans_list: polynomial
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;


lexentry: pol/wielonienasycony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielonienasycony
trans_list: polyunsaturated
sense:
(chemia, chemiczny) o kwasach tłuszczowych: mający dwa lub więcej podwójnych wiązań między atomami węgla w łańcuchu kwasu tłuszczowego


lexentry: pol/wieloródka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieloródka
trans_list: multigravida
sense:
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz


lexentry: pol/wielosił__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielosił
trans_list: Jacob's ladder
sense:
(botanika, botaniczny) Polemonium L., rodzaj roślin z rodziny wielosiłowatych o pierzasto podzielonych liściach i dzwonkowatych kwiatach;


lexentry: pol/wielowodzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielowodzie
trans_list: polyhydramnios
sense:
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;


lexentry: pol/wielościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan
trans_list: polyhedron
sense:
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;


lexentry: pol/wielościan_foremny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan foremny
trans_list: Platonic solid
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie ściany są przystającymi wielokątami foremnymi oraz wszystkie kąty wielościenne są równe;


lexentry: pol/wieniec_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec adwentowy
trans_list: advent wreath
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;


lexentry: pol/wieniec_laurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec laurowy
trans_list: laurel wreath
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;


lexentry: pol/wiertarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiertarka
trans_list: dentist's drill
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) przyrząd dentystyczny o napędzie elektrycznym służący do oczyszczania zębów z próchnicy


lexentry: pol/wierzba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba
trans_list: willow
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/wierzba_wawrzynkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba wawrzynkowa
trans_list: daphne willow | violet willow
sense:
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/wierzba_zielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba zielna
trans_list: dwarf willow | least willow | snowbed willow
sense:
(botanika, botaniczny) Salix herbacea L., mała, płożąca się krzewinka występująca w Polsce w Sudetach, Tatrach i na Babiej Górze;


lexentry: pol/wierzchni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchni
trans_list: outer
sense:
(książkowy) znajdujący się na wierzchu czegoś, umieszczony na górze, stanowiący zewnętrzną warstwę czegoś; górny, zewnętrzny


lexentry: pol/wierzchołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek
trans_list: apex
sense:
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu; punkt łączący dwie proste


lexentry: pol/wierzchołek_góry_lodowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek góry lodowej
trans_list: tip of the iceberg
sense:
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska


lexentry: pol/wierzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzyciel
trans_list: creditor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;


lexentry: pol/wiesiołek_dwuletni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiesiołek dwuletni
trans_list: common evening-primrose
sense:
(botanika, botaniczny) Oenothera biennis L., roślina o żółtych kwiatach, należąca do rodziny wiesiołkowatych;


lexentry: pol/wieszak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieszak
trans_list: coat hanger | cloth hanger
sense:
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;


lexentry: pol/wieszczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wieszczek
trans_list: Alpine chough
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/wietrzeć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wietrzeć
trans_list: weather
sense:
(geologia, geologiczny) (o skałach i minerałach) rozpadać się i kruszyć wskutek działania czynników chemicznych lub atmosferycznych


lexentry: pol/wiewióra_kremowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewióra kremowa
trans_list: cream-coloured giant squirrel | pale giant squirrel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ratufa affinis Raffles, gatunek nadrzewnego ssaka z rodziny wiewiórkowatych, który występuje w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/wiewiórczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórczak
trans_list: squirrel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus Gray, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków występujący w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/wiewiórczak_trójbarwny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórczak trójbarwny
trans_list: Prevost's squirrel | Asian tri-colored squirrel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus prevostii Desmarest, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków, zamieszkujący Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/wiewiórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórka
trans_list: squirrel
sense:
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;


lexentry: pol/wieża_Babel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Babel
trans_list: Tower of Babel
sense:
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;


lexentry: pol/wieża_Eiffla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Eiffla
trans_list: Eiffel Tower
sense:
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: tower | rook | castle
sense:
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: stack
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zestaw elektronicznego sprzętu odtwarzającego muzykę złożony z nakładanych na siebie elementów;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: turret
sense:
(wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem;


lexentry: pol/wieża_ciśnień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża ciśnień
trans_list: water tower
sense:
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;


lexentry: pol/wieżowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieżowiec
trans_list: skyscraper | tower block
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;


lexentry: pol/wigilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wigilia
trans_list: eve
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem


lexentry: pol/wihajster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wihajster
trans_list: thingamajig | doohickey | thingy | whachamacallit
sense:
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie


lexentry: pol/wikariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikariusz
trans_list: vicar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;


lexentry: pol/wiki-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: wiki-
trans_list: wiki-
sense:
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki


lexentry: pol/wiki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiki
trans_list: wiki
sense:
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, której zawartość może być modyfikowana przez użytkowników;


lexentry: pol/wikiholik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikiholik
trans_list: wikiholic
sense:
(potocznie, potoczny) osoba uzależniona od Wikipedii, Wikisłownika, itp., poświęcająca im dużo czasu


lexentry: pol/wiking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiking
trans_list: Viking
sense:
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;


lexentry: pol/wiktoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiktoria
trans_list: victoria
sense:
(botanika, botaniczny) Victoria Lindl., rodzaj roślin wodnych z rodziny grzybieniowatych, o charakterystycznych pływających liściach;


lexentry: pol/wiktymologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiktymologia
trans_list: victimology
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii;


lexentry: pol/wikunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikunia
trans_list: vicuña | vicuna
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vicugna vicugna Molina, południowoamerykański ssak parzystokopytny o gęstej, puszystej sierści;


lexentry: pol/wilajet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilajet
trans_list: wilayah
sense:
(administracja) jednostka administracyjno-terytorialna najwyższego stopnia w niektórych krajach muzułmańskich


lexentry: pol/wildagliptyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wildagliptyna
trans_list: vildagliptin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwcukrzycowy z grupy związków poprawiających czynność wysepek Langerhansa, silny wybiórczy inhibitor dipeptydylopeptydazy 4


lexentry: pol/wilec_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilec ziemniaczany
trans_list: sweet potato | camote
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych


lexentry: pol/wilk_straszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilk straszny
trans_list: dire wolf | direwolf
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) Aenocyon dirus, północnoamerykański wymarły gatunek zwierzęcia z rodziny psowatych


lexentry: pol/wilk_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilk szary
trans_list: gray wolf | timber wolf
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canis lupus Linnaeus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;


lexentry: pol/wilk_workowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilk workowaty
trans_list: thylacine
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylacinus cynocephalus Harris, gatunek wymarłego torbacza z rodziny wilkoworowatych, zamieszkującego niegdyś Australię, zwłaszcza Tasmanię oraz Nową Gwineę;


lexentry: pol/wilkierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilkierz
trans_list: municipal by-laws
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa wydawana przez radę miasta lokowanego na prawie niemieckim (magdeburskim), regulująca wewnętrzne sprawy miejskie


lexentry: pol/wimperga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wimperga
trans_list: wimperg
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej


lexentry: pol/wina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wina
trans_list: veena
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument szarpany z rodziny lutni pochodzący z południowych Indii


lexentry: pol/winda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winda
trans_list: lift | elevator
sense:
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;


lexentry: pol/winegret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winegret
trans_list: vinaigrette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos sałatkowy przygotowany z oliwy i octu (najlepiej winnego) z dodatkiem soli, cukru, musztardy, cytryny i innych przypraw;


lexentry: pol/winglet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winglet
trans_list: winglet
sense:
(lotnictwo, lotniczy) krótkie skrzydełko na końcu skrzydła nośnego, ustawione pod pewnym kątem, poprawiające parametry aerodynamiczne samolotu;


lexentry: pol/wingsuit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wingsuit
trans_list: wingsuit flying | wingsuiting
sense:
(sport, sportowy) rodzaj sportu ekstremalnego, w którym sportowcy skaczą w specjalnych kombinezonach z dużych wysokości, a następnie szybują, ślizgając się w powietrzu;


lexentry: pol/winieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winieta
trans_list: vignette
sense:
(motoryzacja) naklejka umieszczana na szybie samochodu po opłaceniu pozwolenia na poruszanie się po krajowych autostradach, będąca dowodem tej opłaty;


lexentry: pol/winietowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winietowanie
trans_list: vignetting
sense:
(fotografia) (fizyka, fizyczny) zjawisko optyczne polegające na niedoświetleniu narożników kadru wynikające z niskiej jakości optyki, spowodowane zakłóceniem brzegów toru optycznego innymi elementami urządzenia (np. osłoną obiektywu) lub nieodpowiednim oświetleniem;


lexentry: pol/wino,_kobiety_i_śpiew__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: wino, kobiety i śpiew
trans_list: wine women and song
sense:
(żartobliwie) wyrażenie nawiązujące do swobodnego życia mężczyzn, do rozrywek uważanych za typowo męskie


lexentry: pol/wino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wino
trans_list: wine
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;


lexentry: pol/wino_lodowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wino lodowe
trans_list: ice wine
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;


lexentry: pol/winorośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winorośl
trans_list: grapevine | vine
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście


lexentry: pol/winyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winyl
trans_list: vinyl
sense:
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu


lexentry: pol/wiolonczela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiolonczela
trans_list: cello | violoncello
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;


lexentry: pol/wiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosło
trans_list: oar | paddle
sense:
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;


lexentry: pol/wioślarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wioślarka
trans_list: water flea
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny skorupiak słodkowodny mający dwuczęściową skorupkę i rozwiniętą drugą parą czułków służących do pływania;


lexentry: pol/wioślarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wioślarz
trans_list: indoor rower | rowing machine
sense:
(sport, sportowy) (środowiskowy) przyrząd treningowy, na którym ćwiczy się w sposób przypominający wiosłowanie


lexentry: pol/wir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wir
trans_list: whirl
sense:
(przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania


lexentry: pol/wir_podkowiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wir podkowiasty
trans_list: horseshoe vortex
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) chmura powstająca, gdy prąd wstępujący cumulusa oddziałuje z otaczającym powietrzem w warunkach silniejszej wirowości w dolnych i środkowych partiach troposfery


lexentry: pol/wirginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirginał
trans_list: virginal | virginals
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;


lexentry: pol/wirion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirion
trans_list: virion
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) kompletna cząstka wirusa zdolna do przetrwania poza komórką, złożona z kwasu nukleinowego i kapsydu, niekiedy również z osłonki lipidowej;


lexentry: pol/wiropłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiropłat
trans_list: rotorcraft
sense:
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;


lexentry: pol/wirtualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wirtualny
trans_list: virtual
sense:
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: centrifuge
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: centrifuge
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;


lexentry: pol/wisielczy_humor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wisielczy humor
trans_list: gallows humor
sense:
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile


lexentry: pol/wiskacza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiskacza
trans_list: viscacha
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;


lexentry: pol/wiskoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiskoza
trans_list: viscosity
sense:
(fizyka, fizyczny) fizyczna właściwość płynów określająca siły tarcia wewnętrznego między poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub gazów


lexentry: pol/wiszer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiszer
trans_list: blending stump | tortillon
sense:
(plastyka) narzędzie do rozcierania zmiękczania kreski rysunku wykonane np. z ciasno zrolowanego i zaostrzonego papieru;


lexentry: pol/witamina_A__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina A
trans_list: vitamin A
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) witamina odgrywająca istotną rolę utrzymaniu m.in. jakości widzenia i skóry;


lexentry: pol/witamina_C__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina C
trans_list: vitamin C
sense:
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalna w wodzie witamina niezbędna do syntezy kolagenu, wchłaniania żelaza oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego


lexentry: pol/witamina_D__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina D
trans_list: vitamin D
sense:
(biochemia, biochemiczny) grupa rozpuszczalnych w tłuszczach związków chemicznych niezbędnych dla prawidłowego działania organizmu, regulujących gospodarkę wapniowo-fosforanową i odporność


lexentry: pol/witamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina
trans_list: vitamin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;


lexentry: pol/witanolid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witanolid
trans_list: withanolide
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny z grupy laktonów steroidowych występujących głównie w roślinach z rodziny psiankowatych;


lexentry: pol/witarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witarianizm
trans_list: rawism
sense:
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;


lexentry: pol/witać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: witać
trans_list: welcome | greet
sense:
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś


lexentry: pol/witrektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witrektomia
trans_list: vitrectomy
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;


lexentry: pol/witryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witryna
trans_list: site
sense:
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego


lexentry: pol/wiwarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiwarium
trans_list: vivarium
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;


lexentry: pol/wiwisekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiwisekcja
trans_list: vivisection
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) operacja, doświadczenie przeprowadzane in vivo, na żywym, nieuśmierconym uprzednio organizmie zwierzęcym;


lexentry: pol/wiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiza
trans_list: visa
sense:
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;


lexentry: pol/wizawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizawa
trans_list: vis-à-vis carriage
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj karety z siedzeniami ustawionymi naprzeciw siebie przeznaczony dla 2-4 osób;


lexentry: pol/wizażysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizażysta
trans_list: make-up artist
sense:
specjalista zajmujący się tworzeniem czyjegoś wizerunku (dobieraniem fryzury, ubrań itp.); także osoba świadcząca usługi w dziedzinie makijażu artystycznego


lexentry: pol/wizon__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: wizon
trans_list: mink
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych, występujących w stanie dzikim, w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/wizygocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wizygocki
trans_list: Visigothic
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów


lexentry: pol/wiąz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiąz
trans_list: elm
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/wiązadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązadło
trans_list: ligament
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)


lexentry: pol/wiązać_stułą__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązać stułą
trans_list: tie the knot
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) udzielać ślubu kościelnego


lexentry: pol/wiązówka_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązówka błotna
trans_list: meadowsweet | mead wort
sense:
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;


lexentry: pol/wić__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wić
trans_list: flagellum
sense:
(biologia, biologiczny) prymitywny narząd ruchu niektórych organizmów jednokomórkowych w postaci ruchliwego włókna


lexentry: pol/więc__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: więc
trans_list: therefore | so
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem


lexentry: pol/więzadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło
trans_list: ligament
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy


lexentry: pol/więzadło_głosowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło głosowe
trans_list: vocal cord | vocal fold | voice reed
sense:
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;


lexentry: pol/więzadło_krzyżowe_przednie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło krzyżowe przednie
trans_list: ACL | anterior cruciate ligament
sense:
(anatomia, anatomiczny) wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego o budowie dwupęczkowej; jego uszkodzenie jest jedną z najczęstszych kontuzji u sportowców;


lexentry: pol/więzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień
trans_list: prisoner | captive
sense:
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia


lexentry: pol/więzień_polityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień polityczny
trans_list: political prisoner
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;


lexentry: pol/więzień_sumienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień sumienia
trans_list: prisoner of conscience
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne, społeczne, religijne itp.;


lexentry: pol/wiśnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiśnia
trans_list: cherry | sour cherry | cherry-tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;


lexentry: pol/wkraplacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkraplacz
trans_list: addition funnel | dropping funnel
sense:
(chemia, chemiczny) przyrząd służący do precyzyjnego dozowania jakiegoś płynu i wlewania go do naczynia, w którym zachodzi reakcja chemiczna


lexentry: pol/wkręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkręt
trans_list: screw
sense:
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;


lexentry: pol/wkrętarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkrętarka
trans_list: electric screwdriver
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie z napędem elektrycznym do szybkiego wkręcania i wykręcania wkrętów, śrub itp.


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: insert | inset | pull-out
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki, czasopisma lub wydawnictwa fonograficznego w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: interleaf
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) niezadrukowany kawałek papieru, znajdujący się między kartkami książki, mający chronić ilustracje w niej zawarte przed uszkodzeniem


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: filler
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia wkładana między inne części w celu uszczelnienia, zabezpieczenia ich przed tarciem itp.


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: insert | insertion
sense:
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś


lexentry: pol/wkładka_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka do butów
trans_list: insole
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.


lexentry: pol/wniosek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wniosek
trans_list: conclusion
sense:
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania


lexentry: pol/wnyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnyk
trans_list: snare | noose trap
sense:
(łowiectwo, łowiecki) pułapka zastawiana na zwierzęta, zwykle w formie pętli ze sznura, drutu lub linki, która zaciska się na kończynie albo szyi zwierzęcia, gdy próbuje się uwolnić


lexentry: pol/wnęka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnęka
trans_list: recess
sense:
(anatomia, anatomiczny) rodzaj szczeliny lub zagłębienia na powierzchni narządu, przez który wchodzą lub wychodzą naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne, nerwy


lexentry: pol/wnętrzności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnętrzności
trans_list: bowels | entrails | intestines
sense:
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia


lexentry: pol/wobler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wobler
trans_list: wobbler
sense:
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska na ryby drapieżne przypominająca wyglądem i ruchem ich pokarm;


lexentry: pol/woda_królewska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda królewska
trans_list: aqua regia
sense:
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;


lexentry: pol/woda_letejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda letejska
trans_list: Lethean water
sense:
(mitologia grecka) woda z rzeki Lete w Hadesie, której wypicie powodowało u zmarłych zapomnienie przeszłego życia na Ziemi


lexentry: pol/woda_po_goleniu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda po goleniu
trans_list: aftershave | after-shave
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu


lexentry: pol/woda_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda szara
trans_list: gray water | graywater | grey water | greywater
sense:
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;


lexentry: pol/woda_utleniona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda utleniona
trans_list: hydrogen peroxide
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;


lexentry: pol/woda_święcona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda święcona
trans_list: holy water
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;


lexentry: pol/wodewil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodewil
trans_list: vaudeville
sense:
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;


lexentry: pol/wodnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodnica
trans_list: waterline
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krzywa wyznaczona na kadłubie przez poziom spokojnej wody, przy określonym stopniu załadowania jednostki pływającej;


lexentry: pol/wodniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodniczka
trans_list: aquatic warbler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;


lexentry: pol/wodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wodnik
trans_list: water rail
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;


lexentry: pol/wodociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodociąg
trans_list: water main | water pipe | water supply system
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;


lexentry: pol/wodolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodolot
trans_list: hydrofoil
sense:
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;


lexentry: pol/wodorek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorek
trans_list: hydride | hydruret
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/wodorotlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorotlenek
trans_list: hydroxide
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego


lexentry: pol/wodorowęglan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorowęglan
trans_list: bicarbonate
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;


lexentry: pol/wodosytka_płaskogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodosytka płaskogłowa
trans_list: water-holding frog
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ranoidea platycephala, gatunek żaby dość powszechnie spotykanej w Australii, znanej z magazynowania wody pitnej


lexentry: pol/wodowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodowstręt
trans_list: hydrophobia
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok


lexentry: pol/wody_terytorialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wody terytorialne
trans_list: territorial waters
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;


lexentry: pol/wodzionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodzionka
trans_list: bread soup
sense:
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z czerstwego chleba, czosnku, tłuszczu zwierzęcego oraz wrzątku;


lexentry: pol/wodzić_za_nos__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodzić za nos
trans_list: lead by the nose
sense:
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli


lexentry: pol/województwo_dolnośląskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo dolnośląskie
trans_list: Lower Silesian Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz we Wrocławiu;


lexentry: pol/województwo_kujawsko-pomorskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo kujawsko-pomorskie
trans_list: Kuyavian-Pomeranian Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej części centralnej Polski, z siedzibą wojewody w Bydgoszczy;


lexentry: pol/województwo_lubelskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo lubelskie
trans_list: Lublin Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego we wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Lublinie;


lexentry: pol/województwo_lubuskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo lubuskie
trans_list: Lubusz Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w zachodniej Polsce, z siedzibą wojewody w Gorzowie Wielkopolskim;


lexentry: pol/województwo_mazowieckie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo mazowieckie
trans_list: Masovian Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w środkowowschodniej Polsce, z siedzibą władz w Warszawie;


lexentry: pol/województwo_małopolskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo małopolskie
trans_list: Lesser Poland Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Krakowie;


lexentry: pol/województwo_opolskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo opolskie
trans_list: Opole Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowo-zachodniej Polsce, z siedzibą władz w Opolu;


lexentry: pol/województwo_podlaskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo podlaskie
trans_list: Podlaskie Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północno-wschodniej Polsce, z siedzibą władz w Białymstoku;


lexentry: pol/województwo_pomorskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo pomorskie
trans_list: Pomeranian Voivodeship
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w północnej Polsce, z siedzibą władz w Gdańsku;


