# translation

lexentry: pol/maszyna_wirtualna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna wirtualna
trans_list: virtuell maskin
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy symulujący działanie komputera korzystając z wydzielonych zasobów fizycznego urządzenia;


lexentry: pol/masło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło
trans_list: smör
sense:
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych


lexentry: pol/masło_maślane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło maślane
trans_list: tårta på tårta
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/masło_orzechowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło orzechowe
trans_list: jordnötssmör
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;


lexentry: pol/mat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mat
trans_list: matt
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;


lexentry: pol/mata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mata
trans_list: matta
sense:
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.


lexentry: pol/matacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matacz
trans_list: intrigmakare
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć


lexentry: pol/matematyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka
trans_list: matematik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;


lexentry: pol/matematyka_stosowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka stosowana
trans_list: tillämpad matematik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się opracowywaniem i wykorzystywaniem metod matematycznych do rozwiązywania problemów praktycznych w nauce, technice, ekonomii i innych dziedzinach działalności człowieka


lexentry: pol/materac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materac
trans_list: madrass
sense:
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;


lexentry: pol/materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materia
trans_list: materia
sense:
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;


lexentry: pol/matkojebca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matkojebca
trans_list: horunge
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką


lexentry: pol/matriarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matriarchat
trans_list: matriarkat
sense:
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;


lexentry: pol/mauzer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzer
trans_list: ruggning
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet


lexentry: pol/mauzoleum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzoleum
trans_list: mausoleum
sense:
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;


lexentry: pol/mazgaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazgaj
trans_list: gnällpipa
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nadmiernie płaczliwa, rozczulająca się i użalająca się nad sobą


lexentry: pol/mazurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazurek
trans_list: masurka | mazurka
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku;


lexentry: pol/mała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mała
trans_list: älskling
sense:
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (żartobliwie) o dorosłej kobiecie, np. o sympatii


lexentry: pol/małostkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: małostkowy
trans_list: småaktig
sense:
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne


lexentry: pol/małpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpa
trans_list: apa
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;


lexentry: pol/małpka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpka
trans_list: kyckling
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mała, zwykle stugramowa, butelka alkoholu (głównie wódki i spirytusu)


lexentry: pol/małpy_człekokształtne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpy człekokształtne
trans_list: människoapa
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hominoidea Gray, nadrodzina ssaków należąca do rzędu naczelnych;


lexentry: pol/małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo
trans_list: äktenskap | gifte
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;


lexentry: pol/małżeństwo_wymuszone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo wymuszone
trans_list: tvångsäktenskap
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;


lexentry: pol/mański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mański
trans_list: manniska
sense:
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) dotyczący wyspy Man na Morzu Irlandzkim oraz jej ludności rdzennej


lexentry: pol/maślak_pstry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak pstry
trans_list: sandsopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;


lexentry: pol/maślak_sitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak sitarz
trans_list: örsopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;


lexentry: pol/maślak_ziarnisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak ziarnisty
trans_list: grynsopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;


lexentry: pol/maślak_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak zwyczajny
trans_list: smörsopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;


lexentry: pol/maślak_żółty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak żółty
trans_list: lärksopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;


lexentry: pol/maść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maść
trans_list: salva
sense:
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;


lexentry: pol/mdłości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mdłości
trans_list: kväljning
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;


lexentry: pol/mecenas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecenas
trans_list: företrädare
sense:
(potocznie, potoczny) adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy (tytuł umieszczany przed nazwiskiem);


lexentry: pol/mech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mech
trans_list: mossa
sense:
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach


lexentry: pol/mechanicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanicyzm
trans_list: mekanism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mekanik
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mekanik
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mekanik
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;


lexentry: pol/mechanika_kwantowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika kwantowa
trans_list: kvantmekanik
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;


lexentry: pol/mechanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanizm
trans_list: mekanism | verk
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność


lexentry: pol/mechatronik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechatronik
trans_list: mekatroniker
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (technologia, technika, techniczny) technik specjalista w dziedzinie wdrażania i eksploatacji urządzeń i systemów automatyki


lexentry: pol/mechatronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechatronika
trans_list: mekatronik
sense:
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;


lexentry: pol/mecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecz
trans_list: match
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy


lexentry: pol/meczet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meczet
trans_list: moské
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;


lexentry: pol/medal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medal
trans_list: medalj
sense:
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;


lexentry: pol/medalion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medalion
trans_list: medaljong
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;


lexentry: pol/mediana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mediana
trans_list: median
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);


lexentry: pol/mediewistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mediewistyka
trans_list: medeltidsstudier
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;


lexentry: pol/medium_społecznościowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medium społecznościowe
trans_list: sociala medier
sense:
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami;


lexentry: pol/medycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medycyna
trans_list: medicin | läkarvetenskap
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;


lexentry: pol/megafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megafon
trans_list: megafon
sense:
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego


lexentry: pol/mejoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mejoza
trans_list: meios
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;


lexentry: pol/mekka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mekka
trans_list: Mekka
sense:
(przenośnie, przenośnia) centrum zainteresowania lub działalności, cel dążeń i aspiracji, miłośników, znawców, hobbistów itd.


lexentry: pol/melasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melasa
trans_list: melass
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;


lexentry: pol/melatonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melatonina
trans_list: melatonin
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;


lexentry: pol/melchizedek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melchizedek
trans_list: oxhuvudspinnare
sense:
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji;


lexentry: pol/melisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa
trans_list: citronmeliss
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;


lexentry: pol/melisa_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa lekarska
trans_list: bisuga
sense:
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;


lexentry: pol/melodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodia
trans_list: melodi | låt
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;


lexentry: pol/melodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodramat
trans_list: melodram
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi


lexentry: pol/melon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melon
trans_list: melon
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: mem
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwy obrazek, powielany przez kolejne osoby w internecie;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: mem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;


lexentry: pol/membranofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: membranofon
trans_list: membranofon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym wibratorem dźwięku jest membrana;


lexentry: pol/memorandum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: memorandum
trans_list: promemoria
sense:
niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: menageri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: menageri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt


lexentry: pol/mendykant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mendykant
trans_list: tiggarmunk
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu mendykanckiego


lexentry: pol/menhir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menhir
trans_list: bautasten
sense:
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);


lexentry: pol/menisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menisk
trans_list: menisk
sense:
(fizyka, fizyczny) wygięcie powierzchni cieczy przy ściance naczynia powstałe na skutek działania sił napięcia powierzchniowego;


lexentry: pol/menora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menora
trans_list: menora
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;


lexentry: pol/menstruacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menstruacja
trans_list: menstruation | reglering | mens
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;


lexentry: pol/mentol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mentol
trans_list: mentol
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;


lexentry: pol/menzurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menzurka
trans_list: mensur
sense:
(chemia, chemiczny) (laboratoryjny, związany z laboratorium) cylindryczne szklane naczynie z podziałką, służące do pomiaru objętości cieczy


lexentry: pol/mer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mer
trans_list: borgmästare
sense:
(administracja) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;


lexentry: pol/meronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meronim
trans_list: meronym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;


lexentry: pol/merytokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merytokracja
trans_list: meritokrati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;


lexentry: pol/mesel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesel
trans_list: kutter
sense:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące


lexentry: pol/mesmeryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesmeryzm
trans_list: mesmerism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta na założeniu, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby


lexentry: pol/metabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metabolizm
trans_list: metabolism
sense:
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;


lexentry: pol/metadon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metadon
trans_list: metadon
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/metafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metafora
trans_list: metafor
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;


lexentry: pol/metakognicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metakognicja
trans_list: metakognition
sense:
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”


lexentry: pol/metal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metal
trans_list: metall
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;


lexentry: pol/metamfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamfetamina
trans_list: metamfetamin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;


lexentry: pol/metan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metan
trans_list: metan
sense:
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;


lexentry: pol/meteor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteor
trans_list: meteor
sense:
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);


lexentry: pol/meteorolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorolog
trans_list: meteorolog
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę


lexentry: pol/meteorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorologia
trans_list: meteorologi
sense:
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;


lexentry: pol/meteoryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteoryt
trans_list: meteorit
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;


lexentry: pol/metka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metka
trans_list: medvurst
sense:
(spożywczy) surowa kiełbasa z wędzonego, mielonego i przyprawionego mięsa z tłuszczem, mająca konsystencję pasty do rozsmarowywania;


lexentry: pol/metodyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metodyzm
trans_list: metodism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt protestantyzmu zapoczątkowany przez Johna Wesleya;


lexentry: pol/metonimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metonimia
trans_list: metonymi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;


lexentry: pol/metr_bieżący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metr bieżący
trans_list: löpmeter
sense:
(metrologia, metrologiczny) (handel, handlowy) (krawiectwo) (jednostka miary) w odniesieniu do rzeczy wielowymiarowych, długość boku, według którego jest ona mierzona, równa jednemu metrowi;


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: längd
sense:
długość, powierzchnia albo objętość jakiegoś obiektu podana kolejno w jednostkach bieżących, kwadratowych i sześciennych


lexentry: pol/metropolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metropolita
trans_list: metropolit
sense:
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;


lexentry: pol/metroseksualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: metroseksualny
trans_list: metrosexuell
sense:
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii


lexentry: pol/metylofenidat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metylofenidat
trans_list: metylfenidat
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;


lexentry: pol/mewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa
trans_list: mås | trut
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;


lexentry: pol/mewa_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa kanadyjska
trans_list: trädmås
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus philadelphia Ord, gatunek stosunkowo małej mewy, który występuje głównie w Ameryce Północnej, szczególnie w Kanadzie i na północy Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/mewa_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa pospolita
trans_list: fiskmås
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus canus, średniej wielkości gatunek mewy spotykany na wybrzeżach morskich i w pobliżu wód śródlądowych;


lexentry: pol/mewa_siodłata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa siodłata
trans_list: havstrut
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus marinus, gatunek dużej mewy, spotykanej z reguły tylko na wybrzeżach morskich;


lexentry: pol/mewa_srebrzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa srebrzysta
trans_list: gråtrut
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;


lexentry: pol/mewa_śmieszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa śmieszka
trans_list: skrattmås
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;


lexentry: pol/mezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezon
trans_list: meson
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka subatomowa złożona z pary kwark–antykwark; hadron o spinie całkowitym, uczestniczący w oddziaływaniach silnych;


lexentry: pol/mezosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezosfera
trans_list: mesosfär
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;


lexentry: pol/mezuza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezuza
trans_list: mezuza
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;


lexentry: pol/mgła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mgła
trans_list: dimma | töcken | dis | dunst
sense:
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: nominativ
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: nämnare
sense:
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;


lexentry: pol/miastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miastenia
trans_list: myasthenia
sense:
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;


lexentry: pol/miasto-państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto-państwo
trans_list: stadsstat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: stad
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/miażdżyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miażdżyca
trans_list: åderförkalkning | åderförfettning
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;


lexentry: pol/micela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: micela
trans_list: micell
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;


lexentry: pol/miech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miech
trans_list: blåsbälg
sense:
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach


lexentry: pol/miecz_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miecz świetlny
trans_list: ljussabel
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;


lexentry: pol/miecznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miecznik
trans_list: svärdfisk
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec


lexentry: pol/mieczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieczyk
trans_list: gladiolus | sabellilja
sense:
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;


lexentry: pol/miednica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miednica
trans_list: bäcken
sense:
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;


lexentry: pol/miedza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedza
trans_list: skottglugg
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) przestrzeń między zębami blanek, czyli merlonami


lexentry: pol/miedza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedza
trans_list: åkerren
sense:
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;


lexentry: pol/miejsce_artykulacji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejsce artykulacji
trans_list: artikulationsställe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski


lexentry: pol/miejska_legenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejska legenda
trans_list: vandringssägen
sense:
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;


lexentry: pol/mielonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielonka
trans_list: spamma
sense:
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze;


lexentry: pol/miernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miernik
trans_list: lära
sense:
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: mäta
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/mieszaniec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mieszaniec
trans_list: blandras
sense:
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian


lexentry: pol/mieszczaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczaństwo
trans_list: borgerskap
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;


lexentry: pol/mieszczuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczuch
trans_list: stadsbo
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba mieszkająca w mieście


lexentry: pol/mieć_asa_w_rękawie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: mieć asa w rękawie
trans_list: ha ett ess i rockärmen
sense:
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi


lexentry: pol/mieć_krew_na_rękach__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć krew na rękach
trans_list: ha blod på sina händer
sense:
(przenośnie, przenośnia) pośrednio lub bezpośrednio odpowiadać za czyjąś śmierć, przyczynić się do czyjejś śmierci


lexentry: pol/mieć_motyle_w_brzuchu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć motyle w brzuchu
trans_list: ha fjärilar i magen
sense:
odczuwać przyjemne napięcie w związku z jakimś wydarzeniem, przeszłym, przyszłym lub trwającym, lub na myśl o kimś lub o czymś bliskim sercu


lexentry: pol/mieć_nierówno_pod_sufitem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć nierówno pod sufitem
trans_list: ha en skruv lös
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze


lexentry: pol/mieć_w_nosie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć w nosie
trans_list: inte bry sig | strunta
sense:
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś


lexentry: pol/migawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migawka
trans_list: slutare
sense:
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;


lexentry: pol/migdał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdał
trans_list: mandel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;


lexentry: pol/migdałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec
trans_list: mandelträd
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: mandel
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku migdałowiec pospolity (1.1)


lexentry: pol/migotanie_komór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migotanie komór
trans_list: kammarflimmer | ventrikelflimmer
sense:
(medycyna, medyczny) potencjalnie śmiertelna arytmia serca polegająca na braku koordynacji pracy komór serca, mogąca prowadzić do zatrzymania krążenia;


lexentry: pol/migrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migrena
trans_list: migrän
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;


lexentry: pol/mikoryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikoryza
trans_list: svamprot
sense:
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;


lexentry: pol/mikołajki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikołajki
trans_list: Sankt Nikolausdag
sense:
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: mikro-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: mikro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/mikroamper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroamper
trans_list: mikroampere
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera


lexentry: pol/mikrofala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofala
trans_list: mikrovåg
sense:
(technologia, technika, techniczny) fala elektromagnetyczna o stosunkowo wysokiej częstotliwości i niskiej długości;


lexentry: pol/mikrofibra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofibra
trans_list: mikrofiber
sense:
(włókiennictwo) syntetyczne włókno o bardzo małej średnicy (poniżej 10 mikrometrów), zwykle wykonane z mieszanki poliesteru i poliamidu, charakteryzujące się wysoką chłonnością, miękkością oraz trwałością, szeroko stosowane w produkcji tkanin do czyszczenia, odzieży sportowej i tekstyliów domowych


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: mikrofon
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mikropenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikropenis
trans_list: micropenis
sense:
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa męskich narządów płciowych polegająca na wykształceniu się penisa o dużo mniejszym rozmiarze niż średnia;


lexentry: pol/mikroplastik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroplastik
trans_list: mikroplast
sense:
mikroskopijne cząstki tworzyw sztucznych wyprodukowane umyślnie lub powstające na skutek degradacji tworzyw, w większości klasyfikacji mające średnicę poniżej pięciu milimetrów, często rozpatrywane jako zanieczyszczenie środowiska;


lexentry: pol/mikroskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop
trans_list: mikroskop
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;


lexentry: pol/mikroskop_elektronowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop elektronowy
trans_list: elektronmikroskop
sense:
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym


lexentry: pol/mikser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikser
trans_list: mixer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;


lexentry: pol/mili-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mili-
trans_list: milli-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/miliamperomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miliamperomierz
trans_list: milliamperemeter
sense:
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego rzędu tysięcznych części ampera


lexentry: pol/milicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: milicja
trans_list: milis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny


lexentry: pol/mililitr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mililitr
trans_list: milliliter
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego


lexentry: pol/militaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaria
trans_list: krigisk
sense:
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem


lexentry: pol/militaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaryzm
trans_list: militarism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;


lexentry: pol/mimikra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimikra
trans_list: mimikry
sense:
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości


lexentry: pol/mimo_to__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo to
trans_list: fortfarande
sense:
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia


lexentry: pol/mimo_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo że
trans_list: trots att | fastän | även om | fast
sense:
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało


lexentry: pol/mimoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimoza
trans_list: rör-mig-ej
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mina
sense:
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;


lexentry: pol/minarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minarchizm
trans_list: minarkism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;


lexentry: pol/minaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minaret
trans_list: minaret
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/minerał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minerał
trans_list: mineral
sense:
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;


lexentry: pol/miniatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miniatura
trans_list: miniatyr
sense:
(sztuka) malowidło małego formatu, zwykle portret, często na kości słoniowej, masie perłowej lub porcelanie


lexentry: pol/minimalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: minimalizować
trans_list: bringa
sense:
(informatyka, informatyczny) zmniejszać okno programu na ekranie tak, aby było widoczne tylko na pasku zadań


lexentry: pol/ministrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ministrant
trans_list: korgosse
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;


lexentry: pol/minjan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minjan
trans_list: minjan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;


lexentry: pol/minor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minor
trans_list: smärre
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn;


lexentry: pol/mintaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mintaj
trans_list: alaskasej | stillahavsbleka
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;


lexentry: pol/minuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minuta
trans_list: minut
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;


lexentry: pol/minóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg
trans_list: nejonöga
sense:
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;


lexentry: pol/minóg_rzeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg rzeczny
trans_list: flodnejonöga
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lampetra fluviatilis L., wędrowny bezżuchwowiec większości europejskich wybrzeży, jesienią wpływający do rzek na tarło


lexentry: pol/mion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mion
trans_list: myon
sense:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego


lexentry: pol/miotacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miotacz
trans_list: eldkastare
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń, która wyrzuca coś na większy dystans, np. granaty, ogień, kamienie lub miny


lexentry: pol/miotacz_ognia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotacz ognia
trans_list: eldkastare
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: kvast | sopkvast
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/miriametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miriametr
trans_list: mil
sense:
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów


lexentry: pol/mirliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirliton
trans_list: kazoo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;


lexentry: pol/mirra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirra
trans_list: myrra
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;


lexentry: pol/misa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misa
trans_list: skål
sense:
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia


lexentry: pol/mischling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mischling
trans_list: bastard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (obraźliwie) mieszaniec rasowy, osoba mająca żydowskich przodków; określenie używane w propagandzie, teorii rasowej i prawie nazistowskim w Niemczech;


lexentry: pol/misja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misja
trans_list: mission
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców


lexentry: pol/misjonarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarski
trans_list: missionär
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy


lexentry: pol/misjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarz
trans_list: missionär
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej


lexentry: pol/miso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miso
trans_list: miso
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;


lexentry: pol/misterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misterium
trans_list: mysteriespel
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej


lexentry: pol/mistrzostwa_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistrzostwa świata
trans_list: världsmästerskap
sense:
(sport, sportowy) rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie


lexentry: pol/mistycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistycyzm
trans_list: mysticism
sense:
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;


lexentry: pol/mistyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistyfikacja
trans_list: mystifikation
sense:
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;


lexentry: pol/mit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mit
trans_list: mit | myt
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;


lexentry: pol/mitoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoman
trans_list: mytoman
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitomanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitomanka
trans_list: mytoman
sense:
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoza
trans_list: mitos
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;


lexentry: pol/mitra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitra
trans_list: mitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;


lexentry: pol/mitralieza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralieza
trans_list: maskingevär
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szybkostrzelna odtylcowa wielolufowa broń palna z XIX wieku, strzelająca amunicją karabinową;


lexentry: pol/mizerykordia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizerykordia
trans_list: misericordia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) sztylet używany w średniowieczu do dobijania konających przeciwników, by przerwać ich cierpienie;


lexentry: pol/mizofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizofonia
trans_list: misofoni
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: honung
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: mjöd
sense:
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;


lexentry: pol/miód_nektarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód nektarowy
trans_list: blomhonung
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) miód powstały przez odparowanie wody z nektaru i przetworzenie go przez owady miododajne


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: mjöd
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/między_Scyllą_a_Charybdą__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: między Scyllą a Charybdą
trans_list: mellan Skylla och Karybdis
sense:
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami


lexentry: pol/między_innymi__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: między innymi
trans_list: bland annat
sense:
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa


lexentry: pol/międzylądowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzylądowanie
trans_list: mellanlandning
sense:
(lotnictwo, lotniczy) lądowanie w trakcie dłuższego lotu w celu zatankowania, wymiany pasażerów lub ładunku itp.


lexentry: pol/międzypaństwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzypaństwowy
trans_list: mellanstatlig
sense:
dotyczący wielu państw; zachodzący, odbywający się przy udziale różnych państw; złożony z wielu państw (ich przedstawicieli)


lexentry: pol/międzyplatformowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyplatformowy
trans_list: plattformsoberoende
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z możliwością działania, zwłaszcza jednoczesnego, na różnych platformach sprzętowych bądź programowych


lexentry: pol/międzyrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyrostek
trans_list: fogelement
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany między dwoma leksemami, np. morfem między dwoma rdzeniami;


lexentry: pol/mięso_mielone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięso mielone
trans_list: köttfärs
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)


lexentry: pol/miętus__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miętus
trans_list: lake
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;


lexentry: pol/mlask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mlask
trans_list: klickljud
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych


lexentry: pol/mleczaj_rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleczaj rydz
trans_list: riska | tallblodriska
sense:
(mikologia, mikologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: mjölk
sense:
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: mjölk
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/mleko_w_proszku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko w proszku
trans_list: mjölkpulver
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mleko, z którego usunięto niemal całą wodę w procesie suszenia, pozostawiając suchy proszek


lexentry: pol/mnemotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnemotechnika
trans_list: mnemoteknik
sense:
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;


lexentry: pol/mnich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnich
trans_list: munk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich


lexentry: pol/mniejszość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość
trans_list: minoritet
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.


lexentry: pol/mniszek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszek lekarski
trans_list: maskros
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/mnożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnożenie
trans_list: multiplikation
sense:
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem


lexentry: pol/mobbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobbing
trans_list: mobbning
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;


lexentry: pol/mobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobilność
trans_list: rörlighet
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/mocznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocznica
trans_list: uremi
sense:
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;


lexentry: pol/model__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: model
trans_list: modell
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu;


lexentry: pol/modelować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelować
trans_list: modell-
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków


lexentry: pol/modem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modem
trans_list: modem
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;


lexentry: pol/modernizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizacja
trans_list: modernisering
sense:
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej


lexentry: pol/modernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizm
trans_list: modernism
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;


lexentry: pol/modliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modliszka
trans_list: bönsyrsa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;


lexentry: pol/modlitewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitewnik
trans_list: bönbok
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;


lexentry: pol/modlitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitwa
trans_list: bön
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;


lexentry: pol/modlić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlić się
trans_list: bedja
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś


lexentry: pol/modrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modrzew
trans_list: lärkträd | lärk
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;


lexentry: pol/moim_zdaniem__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: moim zdaniem
trans_list: i min mening
sense:
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia


lexentry: pol/mojito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mojito
trans_list: mojito
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: molekyl
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/molestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: molestować
trans_list: antasta
sense:
nakłaniać kogoś do kontaktów seksualnych wbrew woli tej osoby przy wykorzystywaniu własnej przewagi, wyższości


lexentry: pol/molibdenit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molibdenit
trans_list: molybdenglans | molybdenit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;


lexentry: pol/molowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: molowy
trans_list: smärre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji


lexentry: pol/moment_pędu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moment pędu
trans_list: rotation
sense:
(fizyka, fizyczny) wektorowa wielkość fizyczna charakteryzująca ruch, zwłaszcza związany z obrotami;


lexentry: pol/monarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarcha
trans_list: monark
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;


lexentry: pol/monarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia
trans_list: monarki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: konstitutionell monarki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: konstitutionell monarki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa


lexentry: pol/monarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchizm
trans_list: monarkism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, według którego władza państwowa powinna należeć do monarchy – dziedzicznego lub ustanowionego – jako głowy państwa;


lexentry: pol/monastyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastyr
trans_list: kloster
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;


lexentry: pol/moneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moneta
trans_list: mynt
sense:
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;


lexentry: pol/monistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monistyczny
trans_list: monistisk
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z monizmem, dotyczący monizmu


lexentry: pol/monitor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitor
trans_list: bildskärm
sense:
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera


lexentry: pol/monitorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitorować
trans_list: övervaka
sense:
obserwować obiekt w celu jego nadzoru, zwłaszcza przy użyciu systemu przeznaczonych do tego urządzeń


lexentry: pol/monizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monizm
trans_list: monism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wizja ustroju państwa, w którym jeden centralny byt zarządza i kontroluje każdym aspektem jego działania


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem


lexentry: pol/monofizytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monofizytyzm
trans_list: monofysitism
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;


lexentry: pol/monogamiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monogamiczny
trans_list: monogam
sense:
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii


lexentry: pol/monografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monografia
trans_list: monografi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;


lexentry: pol/monokini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monokini
trans_list: monokini
sense:
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu


lexentry: pol/monolatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monolatria
trans_list: monolatri
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czczenie jednego, lokalnego bóstwa bez negowania istnienia także obcych bóstw;


lexentry: pol/monopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopol
trans_list: monopol
sense:
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;


lexentry: pol/monosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monosacharyd
trans_list: monosackarid
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/monoteista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteista
trans_list: monoteist
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monoteistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteistka
trans_list: monoteist
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monstrancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monstrancja
trans_list: monstrans
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/monsun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monsun
trans_list: monsun
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;


lexentry: pol/montaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż
trans_list: montage | montering
sense:
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;


lexentry: pol/montaż_filmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż filmowy
trans_list: montage
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) techniczna operacja filmowa polegająca na połączeniu co najmniej dwóch oddzielnych ujęć;


lexentry: pol/monument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monument
trans_list: monument
sense:
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego


lexentry: pol/morale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morale
trans_list: -moral
sense:
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki


lexentry: pol/moratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moratorium
trans_list: moratorium
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności


lexentry: pol/morfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfina
trans_list: morfin
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;


lexentry: pol/morfologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: morfologiczny
trans_list: morfologisk
sense:
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii


lexentry: pol/morga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morga
trans_list: bårhus
sense:
(rzadki, rzadko używany) budynek, w którym wystawia się nierozpoznane zwłoki w celu ich zidentyfikowania


lexentry: pol/mormonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormonizm
trans_list: mormonism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzące się z chrześcijaństwa wyznanie powstałe w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, opierające się na nauczaniu Josepha Smitha, który miał przetłumaczyć na angielski świętą księgę spisaną przez starożytnego amerykańskiego proroka Mormona;


lexentry: pol/moroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moroszka
trans_list: hjortron
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;


lexentry: pol/morszczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morszczuk
trans_list: kummel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;


lexentry: pol/mortadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mortadela
trans_list: mortadella
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami


lexentry: pol/morwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morwa
trans_list: mullbär
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/morze_Marmara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: morze Marmara
trans_list: Marmarasjön
sense:
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: hav | sjö
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/morzyk_marmurkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morzyk marmurkowy
trans_list: marmoralka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Brachyramphus marmoratus, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północnym Pacyfiku


lexentry: pol/morzyk_sędziwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morzyk sędziwy
trans_list: kragalka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus antiquus, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się u północnych wybrzeżach Pacyfiku, Azji i Ameryki Północnej:


lexentry: pol/morświn_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morświn zwyczajny
trans_list: vanlig tumlare
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: moskit
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/most_zwodzony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most zwodzony
trans_list: klaffbro
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;


lexentry: pol/moszna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moszna
trans_list: scrotum
sense:
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;


lexentry: pol/motel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motel
trans_list: motell
sense:
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: motorcykel
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motorower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motorower
trans_list: moped | moppe
sense:
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;


lexentry: pol/motyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyka
trans_list: hacka
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: fjäril | dagfjäril
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/mowa_ciała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa ciała
trans_list: kroppsspråk
sense:
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;


lexentry: pol/mowa_nienawiści__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa nienawiści
trans_list: hatpropaganda
sense:
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;


lexentry: pol/mowa_niezależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa niezależna
trans_list: direkt anföring
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem;


lexentry: pol/mowa_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa zależna
trans_list: indirekt anföring
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


lexentry: pol/moweina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moweina
trans_list: mauvein
sense:
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie


lexentry: pol/mozaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozaika
trans_list: mosaik
sense:
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;


lexentry: pol/mozzarella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozzarella
trans_list: mozzarella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mörsare
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mörsare | granatkastare
sense:
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: mörker
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/mrowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrowisko
trans_list: myrstack
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/mrówkolew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówkolew
trans_list: myrlejon
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: mässa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: mässa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/mszał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mszał
trans_list: missale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;


lexentry: pol/mucha_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mucha domowa
trans_list: husfluga
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;


lexentry: pol/muchomor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor
trans_list: flugsvamp
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;


lexentry: pol/muchomor_czerwonawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwonawy
trans_list: rodnande flugsvamp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;


lexentry: pol/muchomor_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwony
trans_list: röd flugsvamp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_mglejarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor mglejarka
trans_list: grå kamskivling
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor plamisty
trans_list: panterflugsvamp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;


lexentry: pol/muchomor_sromotnikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor sromotnikowy
trans_list: lömsk flugsvamp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_twardawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor twardawy
trans_list: gråfotad flugsvamp
sense:
(mikologia, mikologiczny) Amanita excelsa, Amanita spissa, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brązowej barwie kapelusza, z białoszarymi łatkami na powierzchni;


lexentry: pol/muchołówka_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchołówka szara
trans_list: grå flugsnappare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;


lexentry: pol/muezin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muezin
trans_list: muezzin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/muflon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon
trans_list: mufflon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;


lexentry: pol/mufti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mufti
trans_list: mufti
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański duchowny o wykształceniu teologicznym i prawnym; islamski autorytet religijny posiadający kompetencje do interpretowania prawa muzułmańskiego (szarijatu) oraz wydawania opinii prawnych zwanych fatwami


lexentry: pol/mugol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mugol
trans_list: mugglare
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;


lexentry: pol/mukowiscydoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mukowiscydoza
trans_list: cystisk fibros
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;


lexentry: pol/mulcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mulcz
trans_list: komposttäckning
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;


lexentry: pol/multimedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: multimedia
trans_list: multimedia
sense:
media stanowiące połączenie kilku różnych form przekazu informacji np.: tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo;


lexentry: pol/mundur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mundur
trans_list: uniform
sense:
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;


lexentry: pol/mur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur
trans_list: mur
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny


lexentry: pol/mur_oporowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur oporowy
trans_list: stödmur
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;


lexentry: pol/murawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murawka
trans_list: gräsmatta
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie


lexentry: pol/murena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murena
trans_list: muräna
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;


lexentry: pol/murzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murzyn
trans_list: spökskrivare
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca intensywnie i ciężko bez adekwatnego wynagrodzenia


lexentry: pol/musical__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musical
trans_list: musikal
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;


lexentry: pol/musicalowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: musicalowy
trans_list: melodisk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali


lexentry: pol/muszkat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkat
trans_list: muskot | muskotträd
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Myristica fragrans Houtt., wiecznie zielone drzewo występujące na Molukach, z nasion pozyskuje się przyprawy;


lexentry: pol/muszkatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkatel
trans_list: muskatell
sense:
(botanika, botaniczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) gatunek winorośli pochodzącej z rejonów śródziemnomorskich


lexentry: pol/muszkatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkatel
trans_list: muskatell
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) aromatyczne wino deserowe wytwarzane z różnych szczepów muszkatelu (1.1)


lexentry: pol/muszkiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkiet
trans_list: musköt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,


lexentry: pol/musztra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musztra
trans_list: drill
sense:
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;


lexentry: pol/mutualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mutualizm
trans_list: mutualism
sense:
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego


lexentry: pol/muza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muza
trans_list: Musa
sense:
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: museum
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/muzykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykologia
trans_list: musikvetenskap
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;


lexentry: pol/mułła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mułła
trans_list: mulla
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;


lexentry: pol/muślin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muślin
trans_list: muslin
sense:
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;


lexentry: pol/mydlnica_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydlnica lekarska
trans_list: såpnejlika
sense:
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;


lexentry: pol/mydło_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydło do golenia
trans_list: raktvål
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bryłka mydła używanego do wytwarzania pianki do golenia


lexentry: pol/mydłodrzew_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydłodrzew właściwy
trans_list: kvillajabark
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku mydłodrzew właściwy (1.1)


lexentry: pol/mydłodrzew_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydłodrzew właściwy
trans_list: kvillajabark
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Quillaja saponaria Molina, gatunek drzew z rodziny mydłodrzewowatych;


lexentry: pol/mykoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mykoplazma
trans_list: mycoplasma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: datormus | mus
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: mus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych


lexentry: pol/mysz_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz domowa
trans_list: husmus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Merganetta armata, niewielki ssak z rodziny myszowatych, powszechnie żyjący w skupiskach ludzkich


lexentry: pol/mysz_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz komputerowa
trans_list: mus
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;


lexentry: pol/myszoskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszoskoczek
trans_list: ökenråtta
sense:
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe


lexentry: pol/myszołów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów
trans_list: ormvråk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;


lexentry: pol/myszołów_włochaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów włochaty
trans_list: fjällvråk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo lagopus, gatunek dużego drapieżnego ptaka, gnieżdżący się na północy Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/myśliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myśliwiec
trans_list: jaktflygplan
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;


lexentry: pol/myślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myślnik
trans_list: tankstreck
sense:
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;


lexentry: pol/myślozbrodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myślozbrodnia
trans_list: krimtänk
sense:
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku;


lexentry: pol/mój_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: mój drogi
trans_list: bedårande
sense:
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: mal
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/mówić_jak_do_ściany__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mówić jak do ściany
trans_list: som att tala till en vägg
sense:
mówić do kogoś, kto nie zwraca uwagi na to, co do niego mówimy lub nie przykłada żadnej wagi do naszych słów


lexentry: pol/mówić_na_ty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mówić na ty
trans_list: dua
sense:
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”)


lexentry: pol/mądry_Polak_po_szkodzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: mądry Polak po szkodzie
trans_list: av skadan blir man vis | av skadan blir man vis, men inte rik | det är lätt att vara efterklok
sense:
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków


lexentry: pol/mądry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mądry
trans_list: klok | vis
sense:
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie


lexentry: pol/mąka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mąka ziemniaczana
trans_list: potatismjöl
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mąka uzyskiwana z gotowanych w całości ziemniaków, suszonych i mielonych na proszek;


lexentry: pol/mątew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątew
trans_list: borste
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych


lexentry: pol/męczennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennica
trans_list: martyr
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która zginęła za wiarę lub inną ideę


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: martyr
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: gruvarbetare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: tonåring
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat


lexentry: pol/młodoturek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młodoturek
trans_list: ungturk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;


lexentry: pol/młoteczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młoteczek
trans_list: hammare
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element mechanizmu fortepianu i pianina, który uderza w strunę


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: hammare
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/młyn_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młyn wodny
trans_list: vattenkvarn
sense:
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;


lexentry: pol/młynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek
trans_list: kvarn
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do mielenia produktów spożywczych, np. pieprzu lub kawy


lexentry: pol/młynek_do_kawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek do kawy
trans_list: kaffekvarn
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy


lexentry: pol/młóto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młóto
trans_list: drav
sense:
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) odpadki powstałe przy produkcji piwa, używane po wyługowaniu jako pasza dla zwierząt;


lexentry: pol/mżawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mżawka
trans_list: duggregn | dugg
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;


lexentry: pol/na__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: na
trans_list: på | i
sense:
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem


lexentry: pol/na_miejscu__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 03
written_rep: na miejscu
trans_list: i stället för
sense:
… służąca do wskazania, że ktoś stawia siebie w sytuacji innej osoby: gdyby ktoś był kimś innym, w czyimś położeniu


lexentry: pol/na_pohybel__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: na pohybel
trans_list: ned med
sense:
(książkowy) (żartobliwie) wyrażenie silnej dezaprobaty, życzenie komuś zguby, rychłego końca i ewentualnie też cierpienia


lexentry: pol/nabycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabycie
trans_list: förvärv
sense:
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: patron
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;


lexentry: pol/nabłonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabłonek
trans_list: epitel
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu


lexentry: pol/nachos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nachos
trans_list: nachos
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielkie kawałki tortilli (czipsy tortilla) z mąki kukurydzianej podobna do chipsa (niekiedy pokryte roztopionym serem), pochodzące z kuchni meksykańskiej


lexentry: pol/nacięcie_krocza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacięcie krocza
trans_list: episiotomi | perineotomi
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;


lexentry: pol/nacjonalistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalistyczny
trans_list: nationalistisk
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów


lexentry: pol/nacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizm
trans_list: nationalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;


lexentry: pol/naczelny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: naczelny
trans_list: primat
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;


lexentry: pol/naczynie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie
trans_list: kärl
sense:
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)


lexentry: pol/naczynie_włosowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie włosowate
trans_list: kapillär
sense:
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała


lexentry: pol/nadajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadajnik
trans_list: sändare
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika


lexentry: pol/nadprzewodnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadprzewodnictwo
trans_list: supraledning
sense:
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;


lexentry: pol/nadrzędny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędny
trans_list: store
sense:
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany


lexentry: pol/nadstępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadstępka
trans_list: kölsvin
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;


lexentry: pol/nadtlenek_wodoru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek wodoru
trans_list: väteperoxid
sense:
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;


lexentry: pol/nadwaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwaga
trans_list: övervikt
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;


lexentry: pol/nadwrażliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwrażliwość
trans_list: överkänslighet
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;


lexentry: pol/nadwzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwzroczność
trans_list: översynthet
sense:
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;


lexentry: pol/nadzienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadzienie
trans_list: köttfärs
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera


lexentry: pol/nafta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nafta
trans_list: fotogen
sense:
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;


lexentry: pol/naftalen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naftalen
trans_list: naftalen
sense:
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: biljettförsäljare (illegal)
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: visp
sense:
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania


lexentry: pol/nagniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagniotek
trans_list: liktorn
sense:
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;


lexentry: pol/nagrobek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrobek
trans_list: gravsten
sense:
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;


lexentry: pol/najem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najem
trans_list: hyra
sense:
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania


lexentry: pol/najemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najemnik
trans_list: anställd
sense:
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny


lexentry: pol/naklejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naklejka
trans_list: dekal
sense:
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: driva på | egga | elda på | stimulera
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wpływać na kogoś, sprawiając że nabiera więcej chęci i energii do działania


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: dra upp | vrida upp
sense:
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia


lexentry: pol/nakładać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakładać
trans_list: beskatta
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: tinktur
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: likör
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem


lexentry: pol/naleśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naleśnik
trans_list: pannkaka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;


lexentry: pol/nalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot
trans_list: razzia
sense:
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.


lexentry: pol/nalot_dywanowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot dywanowy
trans_list: bombmatta
sense:
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: tält
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/namiętność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiętność
trans_list: affekt
sense:
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem


lexentry: pol/nanotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanotechnologia
trans_list: nanoteknik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;


lexentry: pol/napalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napalm
trans_list: napalm
sense:
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;


lexentry: pol/napar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napar
trans_list: avkok
sense:
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;


lexentry: pol/napisy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy
trans_list: text
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;


lexentry: pol/napisy_końcowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy końcowe
trans_list: eftertext
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję


lexentry: pol/napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napięcie
trans_list: spänning
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia


lexentry: pol/napomykać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: napomykać
trans_list: antyda
sense:
wspominać coś mimochodem, nie wprost, delikatnie zasugerować lub powiedzieć coś krótko i nieformalnie


lexentry: pol/naprawiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprawiacz
trans_list: reparatör
sense:
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu


lexentry: pol/naprężenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprężenie
trans_list: dragspänning
sense:
(technologia, technika, techniczny) stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie


lexentry: pol/napój_energetyzujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napój energetyzujący
trans_list: energidryck
sense:
napój, zwykle gazowany i bezalkoholowy, zawierający substancje pobudzające, takie jak kofeina czy tauryna;


lexentry: pol/narciarstwo_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narciarstwo wodne
trans_list: vattenskida
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca trzy konkurencje: slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych;


lexentry: pol/narciarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narciarz
trans_list: skidåkare | skidlöpare
sense:
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo


lexentry: pol/narcyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narcyzm
trans_list: narcissism
sense:
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: nardus
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym


lexentry: pol/narkolepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkolepsja
trans_list: narkolepsi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: nationalitet
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/narodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy
trans_list: nationell | national-
sense:
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem


lexentry: pol/narodowy_socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy socjalizm
trans_list: nationalsocialism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;


lexentry: pol/narracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narracja
trans_list: berättelse
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;


lexentry: pol/narracyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narracyjny
trans_list: berättelse
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację


lexentry: pol/narta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narta
trans_list: skida
sense:
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;


lexentry: pol/nartnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nartnik
trans_list: skräddare
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodziny Gerridae, nartnikowatych, z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, który potrafi chodzić po powierzchni wody


lexentry: pol/narty_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narty wodne
trans_list: vattenskida
sense:
(sport, sportowy) sprzęt sportowy składający się z jednej lub dwóch desek podobnych do nart śniegowych, tylko szerszych, z uchwytami na nogi, służący do ślizgania się po wodzie, będąc przyczepionym do motorówki


lexentry: pol/narwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narwal
trans_list: narval
sense:
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;


lexentry: pol/narybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narybek
trans_list: fiskyngel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;


lexentry: pol/narzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narzędzie
trans_list: verktyg | redskap
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;


lexentry: pol/nasienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasienie
trans_list: sagge
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;


lexentry: pol/nasiono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasiono
trans_list: frö
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;


lexentry: pol/nastawa_ołtarzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawa ołtarzowa
trans_list: altartavla
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;


lexentry: pol/nastawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawnik
trans_list: controller
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą


lexentry: pol/naszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszywka
trans_list: lapp
sense:
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający


lexentry: pol/naturalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalista
trans_list: naturalist
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego


lexentry: pol/naturalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizacja
trans_list: naturalisation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalism
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalism
sense:
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;


lexentry: pol/naturalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalny
trans_list: normal
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą naturalną, czyli nieujemną (albo według innych definicji dodatnią) liczbą całkowitą.


lexentry: pol/natywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: natywny
trans_list: inhemsk
sense:
(informatyka, informatyczny) właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.


lexentry: pol/nauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauka
trans_list: vetenskap | lära
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;


lexentry: pol/nauki_polityczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki polityczne
trans_list: statskunskap
sense:
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;


lexentry: pol/nawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawa
trans_list: skepp
sense:
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;


lexentry: pol/nawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawias
trans_list: parentes
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;


lexentry: pol/nawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nawietrzny
trans_list: lovart
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: navigation | sjöfart
sense:
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych


lexentry: pol/nawigacja_zliczeniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja zliczeniowa
trans_list: död räkning
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określanie pozycji statku lub samolotu na podstawie ostatniej zmierzonej pozycji obiektu oraz szacunków jego prędkości, kursu oraz czasu podróży;


lexentry: pol/nawigator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigator
trans_list: navigatör
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją


lexentry: pol/nawracać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawracać
trans_list: omvända
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary


lexentry: pol/nawyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawyk
trans_list: vana
sense:
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: gödsel
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: gödsel
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;


lexentry: pol/nazewnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazewnictwo
trans_list: namnforskning
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ogół nazw własnych, tj. osobowych i miejscowych oraz dział językoznawstwa zajmujący się nimi


lexentry: pol/naziemny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naziemny
trans_list: jordisk
sense:
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach


lexentry: pol/nazista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazista
trans_list: nazist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu


lexentry: pol/nazistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nazistowski
trans_list: nazistisk
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów


lexentry: pol/nazizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazizm
trans_list: nazism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;


lexentry: pol/nałóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nałóg
trans_list: beroende | missbruk
sense:
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;


lexentry: pol/naśladowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naśladowanie
trans_list: efterapning
sense:
wzorowanie się w postępowaniu, działaniu na zachowaniu innych, postępowanie w sposób podobny jak robią coś inni


lexentry: pol/neandertalczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neandertalczyk
trans_list: neandertalare | neandertalmänniska
sense:
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;


lexentry: pol/nefrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nefrolog
trans_list: nefrolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek


lexentry: pol/negocjacje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: negocjacje
trans_list: förhandling
sense:
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.


lexentry: pol/nekromancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekromancja
trans_list: nekromanti
sense:
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;


lexentry: pol/neofaszystowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszystowski
trans_list: neofascist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom


lexentry: pol/neofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszyzm
trans_list: neofascism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;


lexentry: pol/neoliberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoliberalizm
trans_list: nyliberalism
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;


lexentry: pol/neonatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neonatologia
trans_list: neonatalogi
sense:
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;


lexentry: pol/neoplatoński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neoplatoński
trans_list: nyplatonsk
sense:
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników


lexentry: pol/neoproterozoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoproterozoik
trans_list: neoproterozoikum
sense:
(geologia, geologiczny) ostatnia, najmłodsza era (lub eratem) proterozoiku, trwająca 1000 – 542 milionów lat temu;


lexentry: pol/neowagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neowagina
trans_list: neovagina
sense:
(medycyna, medyczny) wagina uformowana w procesie korekty płci, w przypadku niewykształcenia się pochwy w wyniku zaburzeń rozwoju seksualnego albo podczas rekonstrukcji defektów (po operacji nowotworu, urazie)


lexentry: pol/neptunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neptunizm
trans_list: neptunism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geologia, geologiczny) teoria geologiczna głosząca, że wszystkie skały na Ziemi powstały w wyniku krystalizacji i osadzania się substancji mineralnych z wody morskiej


lexentry: pol/nerd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerd
trans_list: nörd
sense:
osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;


lexentry: pol/nerpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerpa
trans_list: vikare
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pusa hispida, mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych;


lexentry: pol/nerw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerw
trans_list: nerv
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;


lexentry: pol/nerwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerwica
trans_list: neuros
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;


lexentry: pol/nerytyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nerytyczny
trans_list: neritisk
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych


lexentry: pol/nestor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestor
trans_list: nestor
sense:
(książkowy) lub (podniośle) najstarszy członek zrzeszenia, najbardziej doświadczony, najpoważniejszy przedstawiciel jakiejś zbiorowości; ktoś darzony powszechnym szacunkiem


lexentry: pol/nestorianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestorianizm
trans_list: nestorianism
sense:
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;


lexentry: pol/netykieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: netykieta
trans_list: netikett
sense:
zbiór zasad obowiązujących w Internecie, np. w społecznościach internetowych, na forach, IRC-u, czacie itp.;


lexentry: pol/neurastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurastenia
trans_list: neurasteni
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;


lexentry: pol/neurobiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurobiologia
trans_list: neurovetenskap
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;


lexentry: pol/neurochirurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurochirurgia
trans_list: neurokirurgi
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;


lexentry: pol/neuroleptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroleptyk
trans_list: neuroleptikum
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic


lexentry: pol/neurolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurolog
trans_list: neurolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego


lexentry: pol/neuron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuron
trans_list: neuron
sense:
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;


lexentry: pol/neuropatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuropatia
trans_list: neuropati
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;


lexentry: pol/neuroprzekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroprzekaźnik
trans_list: neurotransmittor
sense:
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi


lexentry: pol/neuroróżnorodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroróżnorodność
trans_list: neurodiversitet
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich;


lexentry: pol/neutralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralność
trans_list: neutralitet
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami


lexentry: pol/neutrino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutrino
trans_list: neutrino
sense:
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;


lexentry: pol/ni_pies,_ni_wydra__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ni pies, ni wydra
trans_list: varken hackat eller malet
sense:
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami


lexentry: pol/nic__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: nic
trans_list: ingenting | inget
sense:
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: o-
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: o-
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno)


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: o-
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: o-
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: o-
sense:
zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy


lexentry: pol/nie_ma__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma
trans_list: det finns inte
sense:
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu


lexentry: pol/nie_ma_tego_złego,_co_by_na_dobre_nie_wyszło__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
trans_list: inget ont som inte har något gott med sig
sense:
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany


lexentry: pol/nie_mieć_wszystkich_w_domu__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nie mieć wszystkich w domu
trans_list: ha en skruv lös
sense:
(potocznie, potoczny) zachowywać się odmiennie od standardów, irracjonalnie, naiwnie, wbrew czyimś oczekiwaniom, być niespełna rozumu


lexentry: pol/nieagresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieagresja
trans_list: nonaggression
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu


lexentry: pol/niebezpieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebezpieczny
trans_list: farlig | vådlig
sense:
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebieski
trans_list: blå
sense:
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/niebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebo
trans_list: himmel | sky
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;


lexentry: pol/niech_odpoczywa_w_pokoju__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: niech odpoczywa w pokoju
trans_list: vila i frid
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę


lexentry: pol/niedemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedemokratyczny
trans_list: odemokratisk
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny


lexentry: pol/niedobitek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedobitek
trans_list: efterlevande
sense:
osoba ocalała z pogromu, ludobójstwa, więzienia, katastrofy naturalnej, itp., zazwyczaj jedna z nielicznych


lexentry: pol/niedochodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedochodowy
trans_list: icke-vinstdrivande
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych


lexentry: pol/niedoczas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedoczas
trans_list: tidsnöjd
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja w partii szachowej, kiedy jednemu lub obydwojgu graczom grozi przegrana z powodu przekroczenia limitu czasu


lexentry: pol/niedojrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedojrzały
trans_list: grön
sense:
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie


lexentry: pol/niedokrwienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedokrwienie
trans_list: ischemi
sense:
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;


lexentry: pol/niedożywienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedożywienie
trans_list: undernäring
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;


lexentry: pol/niedźwiedź_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź polarny
trans_list: isbjörn
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: obehandlad
sense:
(medycyna, medyczny) o pacjencie niepoddany ani niepoddawany zabiegom przywracającym zdrowie lub eliminującym stan chorobowy


lexentry: pol/nielegał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nielegał
trans_list: illegal
sense:
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego


lexentry: pol/nieletni__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: nieletni
trans_list: tonåring
sense:
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia


lexentry: pol/niemal__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: niemal
trans_list: nästan
sense:
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było


lexentry: pol/niemetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemetal
trans_list: icke-metall
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;


lexentry: pol/niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: niemiecki
trans_list: tyska | tysk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);


lexentry: pol/niemniej_jednak__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: niemniej jednak
trans_list: icke desto mindre
sense:
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu


lexentry: pol/niemobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemobilność
trans_list: orörlighet
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co niemobilne; trudność wprowadzenia w ruch; brak zdolności do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/nienawidzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nienawidzić
trans_list: hata
sense:
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś


lexentry: pol/nieodmienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodmienny
trans_list: oböjlig
sense:
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same


lexentry: pol/nieodpowiedzialny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodpowiedzialny
trans_list: oansvarig
sense:
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać


lexentry: pol/niepełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepełnoletniość
trans_list: minoritet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości


lexentry: pol/niepoczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepoczytalność
trans_list: galenskap
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych


lexentry: pol/nieposłuszeństwo_obywatelskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieposłuszeństwo obywatelskie
trans_list: civil olydnad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) świadome złamanie prawa w imię wyższych wartości, walki politycznej lub dobra społeczeństwa;


lexentry: pol/nieruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieruchomość
trans_list: fastighet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;


lexentry: pol/nierząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nierząd
trans_list: skörlevnad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi


lexentry: pol/nierówność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nierówność
trans_list: olikhet
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenia algebraiczne połączone znakiem , ≤ lub ≥, określającym warunek jaki mają spełniać rozwiązania;


lexentry: pol/nieskończoność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieskończoność
trans_list: oändlighet
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną


lexentry: pol/nieszpułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieszpułka
trans_list: mispel
sense:
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna


lexentry: pol/nieudacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieudacznik
trans_list: förlorare
sense:
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) człowiek nieudolny,osoba, której nie wiedzie się; życiowy pechowiec


lexentry: pol/niewart_złamanego_grosza__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niewart złamanego grosza
trans_list: inte värd ett rött öre
sense:
(potocznie, potoczny) oceniany negatywnie, niezasługujący na zaufanie, bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego


lexentry: pol/niewiadoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewiadoma
trans_list: främling
sense:
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z


lexentry: pol/niewierny_Tomasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierny Tomasz
trans_list: tvivlande Tomas
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) człowiek skrajnie nieufny, który nie uwierzy w coś, dopóki tego nie zobaczy i nie dotknie, stwierdzając fakt namacalnie


lexentry: pol/niewierząca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierząca
trans_list: icke-troende
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która nie wyznaje żadnej religii, która nie wierzy w istnienie danego Boga


lexentry: pol/niewierzący__imiesłów_przymiotnikowy__1
sense_num: 01
written_rep: niewierzący
trans_list: icke-troende
sense:
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny


lexentry: pol/niewinność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewinność
trans_list: oskuld
sense:
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu


lexentry: pol/niewolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewolnictwo
trans_list: slaveri
sense:
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;


lexentry: pol/niewydolność_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewydolność serca
trans_list: hjärtinsufficiens
sense:
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej


lexentry: pol/niewypłacalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewypłacalność
trans_list: insolvens
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;


lexentry: pol/niewątpliwie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: niewątpliwie
trans_list: tvivelsutan | otvivelaktigt | tveklöst | obestridligen | onekligen
sense:
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)


lexentry: pol/niezadowolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezadowolenie
trans_list: missnöje | missbelåtenhet
sense:
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem


lexentry: pol/niezależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależny
trans_list: oberoende | självständig | suverän | fri | oavhängig
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie


lexentry: pol/niełupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niełupka
trans_list: nötfrukt
sense:
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;


lexentry: pol/nihilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihilizm
trans_list: nihilism
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;


lexentry: pol/nimfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimfa
trans_list: nymf
sense:
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody


lexentry: pol/nisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nisza
trans_list: nisch
sense:
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby


lexentry: pol/niszczyciel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: niszczyciel
trans_list: jagare
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;


lexentry: pol/nitrogliceryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitrogliceryna
trans_list: nitroglycerin
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;


lexentry: pol/niziołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niziołek
trans_list: bastard
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami


lexentry: pol/niż__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: niż
trans_list: än
sense:
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami


lexentry: pol/no_to_co__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: no to co
trans_list: än sen | än sen då
sense:
(potocznie, potoczny) sygnalizuje, że mówca uważa dane zdarzenie lub argument za nieistotne, lub ma do niego lekceważący stosunek


lexentry: pol/nocebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocebo
trans_list: nocebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy przyjmowania placebo;


lexentry: pol/nocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny
trans_list: nattlig | natt-
sense:
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy


lexentry: pol/nocny_marek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny marek
trans_list: nattuggla
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień


lexentry: pol/nokaut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokaut
trans_list: knockout
sense:
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;


lexentry: pol/nokturn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokturn
trans_list: nocturne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;


lexentry: pol/nomada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomada
trans_list: nomad
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;


lexentry: pol/nominalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nominalny
trans_list: nominal
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy


lexentry: pol/nominał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominał
trans_list: nominalvärde
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.


lexentry: pol/nomokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomokracja
trans_list: nomokrati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa


lexentry: pol/noniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: noniusz
trans_list: nonie
sense:
(technologia, technika, techniczny) (metrologia, metrologiczny) dodatkowa, pomocnicza podziałka używana w precyzyjnych przyrządach pomiarowych, która umożliwia dokładniejszy, ułamkowy odczyt niż podstawowa skala


lexentry: pol/nonkonformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonkonformizm
trans_list: nonkonformism
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;


lexentry: pol/nonszalancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonszalancja
trans_list: nonchalans
sense:
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm


lexentry: pol/nopal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nopal
trans_list: fikonkaktus
sense:
(spożywczy) mięsista łodyga różnych gatunków opuncji używana jako produkt spożywczy, tradycyjny składnik z kuchni meksykańskiej


lexentry: pol/norka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norka
trans_list: mink
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;


lexentry: pol/nornica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornica
trans_list: skogssork
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia


lexentry: pol/nornik_bury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik bury
trans_list: åkersork
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus agrestis Linnaeus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w całej Palearktyce;


lexentry: pol/nornik_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik zwyczajny
trans_list: fältsork
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;


lexentry: pol/norowirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norowirus
trans_list: norovirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) wirus ssRNA z grupy kaliciwirusów wywołujący wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego;


lexentry: pol/nos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nos
trans_list: näsa | kran | nos
sense:
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;


lexentry: pol/nosiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosiciel
trans_list: smittobärare
sense:
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;


lexentry: pol/nosowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nosowy
trans_list: nasal
sense:
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową


lexentry: pol/nostryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nostryfikacja
trans_list: nostrifiering
sense:
(urzędowy) uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego za równoważny z jego odpowiednikiem w danym kraju;


lexentry: pol/notes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notes
trans_list: anteckningsbok
sense:
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;


lexentry: pol/nowela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowela
trans_list: novell
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule


lexentry: pol/nowela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowela
trans_list: novell
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa częściowo zmieniająca albo uzupełniająca obowiązującą ustawę


lexentry: pol/nowicjat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowicjat
trans_list: novitiat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)


lexentry: pol/nowobogacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: nowobogacki
trans_list: nyrik
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia


lexentry: pol/nowonarodzony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowonarodzony
trans_list: nyfödd
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)


lexentry: pol/nowotwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór
trans_list: tumör
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;


lexentry: pol/nowożytny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowożytny
trans_list: modern
sense:
od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością


lexentry: pol/nowy_porządek_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowy porządek świata
trans_list: nya världsordningen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;


lexentry: pol/nozologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nozologia
trans_list: nosologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;


lexentry: pol/nośnik_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nośnik danych
trans_list: lagringsmedium
sense:
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;


lexentry: pol/nukleotyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleotyd
trans_list: nukleotid
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego


lexentry: pol/numerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numerologia
trans_list: numerologi
sense:
(ezoteryka) pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu;


lexentry: pol/numizmatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numizmatyka
trans_list: numismatik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;


lexentry: pol/nur_białodzioby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nur białodzioby
trans_list: vitnäbbad islom
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia adamsii, gatunek ptaka z rodziny nurów, gniazdującego w dalekiej Arktyce;


lexentry: pol/nur_czarnoszyi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nur czarnoszyi
trans_list: storlom
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia arctica, duży ptak wodny z rodziny nurów, zamieszkuje północną Eurazję;


lexentry: pol/nurniczek_czubaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurniczek czubaty
trans_list: tofsalka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia cristatella, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Oceanu Spokojnego


lexentry: pol/nurogęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurogęś
trans_list: storskrake
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus merganser, tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;


lexentry: pol/nurzyk_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurzyk polarny
trans_list: spetsbergsgrissla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;


lexentry: pol/nuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta
trans_list: not
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość


lexentry: pol/nuta_głowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta głowy
trans_list: toppnot
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) najwyższy element piramidy zapachowej; nuta, która w danej kompozycji zapachowej wyczuwalna jest jako pierwsza, ale ulatnia się po stosunkowo krótkim czasie, ustępując miejsca nucie serca


lexentry: pol/nutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutacja
trans_list: nutation
sense:
(botanika, botaniczny) ruch roślin powodowany przez nierówny wzrost ich boków powodujący ich wygięcie


lexentry: pol/nutria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutria
trans_list: sumpbäver
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;


lexentry: pol/nuworysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuworysz
trans_list: nyrik
sense:
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko


lexentry: pol/nużyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nużyca
trans_list: skabb
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;


lexentry: pol/nylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nylon
trans_list: nylon
sense:
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: bröstvårta
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: bröstvårta
sense:
(technologia, technika, techniczny) tulejka mosiężna z przewężeniem z jednej strony i gwintowanym wewnętrznie kołnierzem z drugiej, łącząca obręcz koła roweru ze szprychą;


lexentry: pol/nów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nów
trans_list: nymåne
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;


lexentry: pol/nóż_sprężynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nóż sprężynowy
trans_list: springkniv
sense:
składany nóż zawierający schowaną w rękojeści głownię, która wysuwa się po uruchomieniu mechanizmu sprężynowego, zwykle za pomocą przycisku;


lexentry: pol/o_wiele__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: o wiele
trans_list: alltför
sense:
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy


lexentry: pol/o_wilku_mowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: o wilku mowa
trans_list: när man talar om trollen
sense:
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach


lexentry: pol/oaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oaza
trans_list: oas
sense:
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;


lexentry: pol/oba__liczebnikzbiorowy__1
sense_num: 01
written_rep: oba
trans_list: båda
sense:
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi


lexentry: pol/obarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obarzanek
trans_list: bagel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem


lexentry: pol/obciachowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obciachowy
trans_list: tillgjord
sense:
(potocznie, potoczny) dotyczący obciachu, przynoszący wstyd i kompromitację, przez mówcę uważany za nieatrakcyjny, niemodny lub kiepski


lexentry: pol/obcęgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcęgi
trans_list: tång
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.


lexentry: pol/obdukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdukcja
trans_list: obducera
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oględziny zwłok lub osób żywych w celu ustalenia przyczyn śmierci lub rozmiarów doznanych uszkodzeń ciała;


lexentry: pol/obdżektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdżektor
trans_list: vapenvägrare
sense:
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;


lexentry: pol/obelisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obelisk
trans_list: obelisk
sense:
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;


lexentry: pol/oberża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberża
trans_list: värdshus
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg


lexentry: pol/obibok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obibok
trans_list: latmask
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek unikający pracy, któremu nie chce się pracować


lexentry: pol/obiektowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektowy
trans_list: objektorienterad
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który do tworzenia programów wykorzystuje koncepcję obiektów, zawierających dane oraz metody


lexentry: pol/obiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw
trans_list: objektiv
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia


lexentry: pol/obiektyw_szerokokątny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw szerokokątny
trans_list: vidvinkellins
sense:
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;


lexentry: pol/objazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objazd
trans_list: omväg
sense:
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek


lexentry: pol/objętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objętość
trans_list: volym
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni


lexentry: pol/oblat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oblat
trans_list: bokmärke
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) adresat oferty cywilnoprawnej złożonej przez oferenta


lexentry: pol/obligacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obligacja
trans_list: obligation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;


lexentry: pol/obojętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obojętny
trans_list: neutral
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który nie ma właściwości zasadowych i kwasowych; taki, który nie tworzy związków chemicznych


lexentry: pol/obol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obol
trans_list: obol
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/obosieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obosieczny
trans_list: tveeggad
sense:
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom


lexentry: pol/obrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrażenie
trans_list: skada
sense:
uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, np. poprzez złamanie, zranienie, działanie promieniowania itp.


lexentry: pol/obrotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotnica
trans_list: vändskiva
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;


lexentry: pol/obrotomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotomierz
trans_list: varvräknare
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) przyrząd mierzący liczbę obrotów danego urządzenia, pojazdu lub maszyny


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: försvarare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: försvarare | beskyddare
sense:
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: omskärelse
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego lub całkowitego usunięcia łechtaczki, czasem także warg sromowych mniejszych, ze względów rytualnych, religijnych lub estetycznych wśród niektórych ludów afrykańskich;


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: omskärelse | manlig omskärelse
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;


lexentry: pol/obrzezać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezać
trans_list: omskära
sense:
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych


lexentry: pol/obrzydliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzydliwiec
trans_list: panera
sense:
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie


lexentry: pol/obrzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk
trans_list: ansvällning | ödem
sense:
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;


lexentry: pol/obrączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka
trans_list: ring
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu


lexentry: pol/obrączka_ślubna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka ślubna
trans_list: vigselring
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;


lexentry: pol/obsada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsada
trans_list: rollbesättning
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.


lexentry: pol/obsadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsadzić
trans_list: besätta
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: besatthet
sense:
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności


lexentry: pol/oburzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzenie
trans_list: förtrytelse | harm | indignation
sense:
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem


lexentry: pol/obwarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwarzanek
trans_list: kringla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;


lexentry: pol/obwoluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwoluta
trans_list: bokomslag
sense:
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;


lexentry: pol/obwód_drukowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwód drukowany
trans_list: kort
sense:
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;


lexentry: pol/obywatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel
trans_list: medborgare
sense:
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;


lexentry: pol/obywatelstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatelstwo
trans_list: medborgarskap
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;


lexentry: pol/obój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obój
trans_list: oboe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: läger
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niesformalizowana grupa polityczna o wspólnych celach


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: läger
sense:
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje


lexentry: pol/obóz_dla_uchodźców__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz dla uchodźców
trans_list: flyktingläger
sense:
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;


lexentry: pol/obóz_koncentracyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz koncentracyjny
trans_list: koncentrationsläger
sense:
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;


lexentry: pol/obława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obława
trans_list: not
sense:
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: ocean | världshav
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocelot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot
trans_list: ozelot
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/ocelot_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot tygrysi
trans_list: dvärgtigerkatt
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/ocelot_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot wielki
trans_list: ozelot
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: vinäger | ättika
sense:
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;


lexentry: pol/ocet_balsamiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet balsamiczny
trans_list: balsamvinäger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach


lexentry: pol/ocet_winny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet winny
trans_list: vinäger
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%


lexentry: pol/ochlokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochlokracja
trans_list: oklokrati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;


lexentry: pol/ochrona_środowiska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochrona środowiska
trans_list: miljövård
sense:
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;


lexentry: pol/oczar_wirginijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczar wirginijski
trans_list: trollhassel
sense:
(botanika, botaniczny) Hamamelis virginiana, gatunek krzewu lub drzewa z rodziny oczarowatych, pochodzący ze wschodnich stanów USA i z Kanady, uprawiany jako roślina ozdobna, wykorzystywany także jako roślina lecznicza i do wyrobu kosmetyków;


lexentry: pol/oczodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczodół
trans_list: ögonhåla
sense:
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;


lexentry: pol/oczyszczalnia_ścieków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczalnia ścieków
trans_list: reningsverk
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych;


lexentry: pol/oczyszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczenie
trans_list: katarsis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej


lexentry: pol/oczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oczywisty
trans_list: uppenbar | evident | obestridlig | otvivelaktig | självfallen | självklar
sense:
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać


lexentry: pol/oda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oda
trans_list: ode
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;


lexentry: pol/odaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odaliska
trans_list: odalisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim


lexentry: pol/odbicie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbicie
trans_list: studs
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wyraźny wzrost kursów akcji lub innych aktywów, który nastąpił po okresie spadków


lexentry: pol/odbijacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbijacz
trans_list: fender
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;


lexentry: pol/odbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbiór
trans_list: bärgning
sense:
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)


lexentry: pol/odbiór__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: odbiór
trans_list: kom
sense:
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu


lexentry: pol/odchody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchody
trans_list: avföring
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stałe pozostałości trawienne i ciekłe, produkty przemiany materii wydalane jako kał i mocz


lexentry: pol/odchylenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie
trans_list: avvikelse
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;


lexentry: pol/odchylenie_standardowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie standardowe
trans_list: standardavvikelse
sense:
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: avsnitt
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: linjestycke
sense:
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;


lexentry: pol/oddychać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddychać
trans_list: andas
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska


lexentry: pol/odejmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odejmowanie
trans_list: subtraktion
sense:
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;


lexentry: pol/odgiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odgiętka
trans_list: båta
sense:
(technologia, technika, techniczny) elastyczny element zabezpieczjący końcówkę przewodu przed nadmiernym wyginaniem się


lexentry: pol/odkrycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkrycie
trans_list: upptäckt | fynd | iakttagelse | rön
sense:
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: dammsugare
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/odkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkład
trans_list: avknoppning
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej


lexentry: pol/odlew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlew
trans_list: avtryck
sense:
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy


lexentry: pol/odlewnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlewnia
trans_list: gjuteri
sense:
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;


lexentry: pol/odnośnie_do__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnie do
trans_list: angående
sense:
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś


lexentry: pol/odnośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnik
trans_list: uppsträckning
sense:
(informatyka, informatyczny) element nawigacyjny dokumentu elektronicznego odsyłający do innego dokumentu


lexentry: pol/odnośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnik
trans_list: referens
sense:
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu


lexentry: pol/odontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odontologia
trans_list: odontologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów


lexentry: pol/odpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpad
trans_list: avfall
sense:
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);


lexentry: pol/odpowiednik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpowiednik
trans_list: motsvarighet
sense:
pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję


lexentry: pol/odprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa
trans_list: expedition
sense:
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu lub odejściem jednostki pływającej


lexentry: pol/odprawa_celna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa celna
trans_list: tull
sense:
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;


lexentry: pol/odpukać_w_niemalowane_drewno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: odpukać w niemalowane drewno
trans_list: peppar, peppar, ta i trä | peppar peppar
sense:
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: blond
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kościelny) uroczystość kościelna ku czci patrona danego kościoła połączona z kiermaszem bądź festynem;


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: avlat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;


lexentry: pol/odra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odra
trans_list: mässling
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;


lexentry: pol/odraczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odraczać
trans_list: bordlägga
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin


lexentry: pol/odruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odruch
trans_list: reflex | reaktion
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego


lexentry: pol/odrzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzut
trans_list: rekyl
sense:
(fizyka, fizyczny) siła powstająca podczas nadawania prędkości ciału, skierowana przeciwnie do kierunku ruchu tego ciała


lexentry: pol/odrzutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzutowiec
trans_list: jetflyg
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;


lexentry: pol/odszkodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszkodowanie
trans_list: skadestånd | skadeersättning | kompensation | gottgörelse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;


lexentry: pol/odtrutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtrutka
trans_list: motgift | antidot
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;


lexentry: pol/odtwarzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtwarzacz
trans_list: reproducerande
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający odtwarzanie dźwięku lub obrazu i dźwięku


lexentry: pol/odwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwar
trans_list: avkok
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;


lexentry: pol/odwodnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwodnienie
trans_list: dehydrering
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) niezdrowy stan organizmu powstały jako rezultat utraty wody przez organizm


lexentry: pol/odwołanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwołanie
trans_list: besvär | vad | överklagande
sense:
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji


lexentry: pol/odwoływać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: odwoływać
trans_list: hänvisa | åberopa
sense:
powoływać się na coś (np. na uprawnienia, uprzednie decyzje), opierać się na czymś (np. na faktach, przykładach)


lexentry: pol/odwoływać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: odwoływać
trans_list: appellera | hänskjuta | hänvända sig | vädja
sense:
zwracać się do instancji rozstrzygającej (np. do sądu) o uchylenie jakiejś decyzji, apelować (np. do zdrowego rozsądku, uczuć) w celu osiągnięcia korzyści


lexentry: pol/odyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odyniec
trans_list: galt
sense:
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, rzadziej do żubra


lexentry: pol/odzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzywka
trans_list: bjuda in
sense:
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry


lexentry: pol/odłam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odłam
trans_list: friläge
sense:
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy


lexentry: pol/odśnieżarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odśnieżarka
trans_list: snöslunga
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.


lexentry: pol/odżegnać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżegnać
trans_list: avstyrka
sense:
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: bilaga
sense:
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu


lexentry: pol/odżywka_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka do włosów
trans_list: hårbalsam
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych


lexentry: pol/off-road__przymiotnik__1
sense_num: 03
written_rep: off-road
trans_list: terränggående
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) (środowiskowy) związany z off-roadem (1.1), dotyczący off-roadu (1.1)


lexentry: pol/off-road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: off-road
trans_list: terränggående
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) sport motorowy polegający na przemierzaniu terenów specjalnym samochodem, ciężarówką, motocyklem lub innym pojazdem, jeżdżąc po nieutwardzonych drogach;


lexentry: pol/offline__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: offline
trans_list: frånkopplad
sense:
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową


lexentry: pol/oficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficer
trans_list: officer
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;


lexentry: pol/oficjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficjum
trans_list: byrå
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane


lexentry: pol/oglądactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oglądactwo
trans_list: voyeurism
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;


lexentry: pol/ognie_świętego_Elma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognie świętego Elma
trans_list: Sankt Elmseld
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;


lexentry: pol/ognisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognisko
trans_list: fokus | brännpunkt
sense:
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;


lexentry: pol/ogniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniwo
trans_list: cell
sense:
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: svans | stjärt
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: begränsad
sense:
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: begränsad
sense:
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)


lexentry: pol/ogrodnictwo_partyzanckie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodnictwo partyzanckie
trans_list: gerillaodling
sense:
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;


lexentry: pol/ogrodniczki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodniczki
trans_list: snickarbyxor
sense:
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;


lexentry: pol/ogród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród
trans_list: trädgård
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;


lexentry: pol/ogród_botaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród botaniczny
trans_list: botanisk trädgård
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;


lexentry: pol/ogród_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród zimowy
trans_list: växthus
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami


lexentry: pol/ogólnosłowiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ogólnosłowiański
trans_list: panslavisk
sense:
taki, który dotyczy wszystkich Słowian, obejmuje całą Słowiańszczyznę, występuje we wszystkich krajach, językach słowiańskich


lexentry: pol/ogórecznik_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórecznik lekarski
trans_list: gurkört
sense:
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: gurka
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ogórkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórkowa
trans_list: gurksoppa
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;


lexentry: pol/ogłoszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogłoszenie
trans_list: annons
sense:
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: Fader vår
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/ojkofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojkofobia
trans_list: oikofobi
sense:
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) odrzucanie rodzimej kultury i apologia obcych systemów wartości;


lexentry: pol/okiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okiennica
trans_list: fönsterlucka
sense:
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;


lexentry: pol/okno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okno
trans_list: fönster
sense:
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra


lexentry: pol/oko_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oko złożone
trans_list: fasettöga
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;


lexentry: pol/okop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okop
trans_list: skyttegrav
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;


lexentry: pol/okołorostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okołorostek
trans_list: cirkumfix
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;


lexentry: pol/okoń_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okoń pospolity
trans_list: abborre
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;


lexentry: pol/okra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okra
trans_list: okra
sense:
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: period
sense:
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;


lexentry: pol/okruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okruch
trans_list: smula
sense:
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś


lexentry: pol/okrąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okrąg
trans_list: cirkel
sense:
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);


lexentry: pol/okręg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręg
trans_list: församling
sense:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości


lexentry: pol/okręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt
trans_list: fartyg
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;


lexentry: pol/okręt_liniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt liniowy
trans_list: linjeskepp
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: ubåt | undervattensbåt
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/oksymoron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksymoron
trans_list: oxymoron | självmotsägelse
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;


lexentry: pol/oksytocyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksytocyna
trans_list: oxytocin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;


lexentry: pol/oktawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktawa
trans_list: oktav
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej


lexentry: pol/oktobas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktobas
trans_list: octobas
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;


lexentry: pol/okular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okular
trans_list: okular
sense:
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;


lexentry: pol/okularnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: okularnik
trans_list: kobra
sense:
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;


lexentry: pol/okulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okulista
trans_list: ögonläkare
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu


lexentry: pol/okultyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okultyzm
trans_list: ockultism
sense:
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;


lexentry: pol/okupacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okupacja
trans_list: ockupation
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium


lexentry: pol/okładzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okładzina
trans_list: foder
sense:
(górnictwo, górniczy) materiały umiejscawiane za obudową wyrobiska, zabezpieczające jego ściany lub strop


lexentry: pol/okładzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okładzina
trans_list: beläggning
sense:
(technologia, technika, techniczny) wierzchnia warstwa ściany lub innej powierzchni nakładana dla zabezpieczenia jej lub ozdoby


lexentry: pol/olcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olcha
trans_list: al
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;


lexentry: pol/oleander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleander
trans_list: nerium
sense:
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: olja | matolja
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: olja
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/olej_palmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej palmowy
trans_list: palmolja
sense:
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;


lexentry: pol/olejek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek
trans_list: bergolja
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu


lexentry: pol/olejek_eteryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek eteryczny
trans_list: eterisk olja
sense:
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;


lexentry: pol/olibanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olibanum
trans_list: olibanum
sense:
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligark
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;


lexentry: pol/oligarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchiczny
trans_list: oligarkisk
sense:
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów


lexentry: pol/oligofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligofrenia
trans_list: oligofreni
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna;


lexentry: pol/oligopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligopol
trans_list: oligopol
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;


lexentry: pol/olimpiada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpiada
trans_list: olympiad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;


lexentry: pol/olimpijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijski
trans_list: olympisk
sense:
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: olivträd
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/olszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olszyna
trans_list: al
sense:
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;


lexentry: pol/ombudsman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ombudsman
trans_list: ombudsman
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;


lexentry: pol/omdlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omdlenie
trans_list: svimning
sense:
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;


lexentry: pol/omlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omlet
trans_list: omelett
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;


lexentry: pol/onager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onager
trans_list: onager
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;


lexentry: pol/onanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onanizm
trans_list: onani
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;


lexentry: pol/onkolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onkolog
trans_list: onkolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych


lexentry: pol/online__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: online
trans_list: uppkopplad
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej


lexentry: pol/onomastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onomastyka
trans_list: onomastik
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologi
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologi
sense:
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;


lexentry: pol/onyks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onyks
trans_list: onyx
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;


lexentry: pol/oologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oologia
trans_list: oologi
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;


lexentry: pol/opad_atmosferyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opad atmosferyczny
trans_list: nederbörd
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) dowolny produkt kondensacji pary wodnej opadający z chmur w wyniku przyciągania grawitacyjnego;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: opal
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;


lexentry: pol/opcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja
trans_list: opce
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;


lexentry: pol/opera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera
trans_list: opera
sense:
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;


lexentry: pol/opera_mydlana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera mydlana
trans_list: såpa
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem


lexentry: pol/operetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: operetka
trans_list: operett
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze


lexentry: pol/opiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiat
trans_list: opiat
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina, kodeina);


lexentry: pol/opiekun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiekun
trans_list: målsman | förmyndare | god man | vårdnadshavare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem


lexentry: pol/opierać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opierać
trans_list: stödja | stötta
sense:
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać


lexentry: pol/opinia_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opinia publiczna
trans_list: folkopinion
sense:
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;


lexentry: pol/opona_pajęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opona pajęcza
trans_list: spindelvävshinnan
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona mózgu i rdzenia kręgowego położona między oponą twardą a miękką, której pasma zwane beleczkami tworzą sieć niczym pajęczą


lexentry: pol/oponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oponka
trans_list: munk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem


lexentry: pol/opornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opornik
trans_list: resistor
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;


lexentry: pol/oportunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunista
trans_list: opportunist
sense:
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: opportunism
sense:
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;


lexentry: pol/opozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opozycja
trans_list: opposition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;


lexentry: pol/oprocentowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprocentowanie
trans_list: proportion
sense:
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) procentowa wysokość odsetek od pożyczki lub lokaty w stosunku rocznym


lexentry: pol/oprogramowanie_układowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprogramowanie układowe
trans_list: fast programvara
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;


lexentry: pol/oprycznina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprycznina
trans_list: opritjnina
sense:
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;


lexentry: pol/oprzyrządowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprzyrządowanie
trans_list: utrustning
sense:
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji


lexentry: pol/optometrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optometrysta
trans_list: optometriker
sense:
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego


lexentry: pol/optyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optyka
trans_list: optik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle


lexentry: pol/opuncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opuncja
trans_list: fikonkaktus
sense:
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/opus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opus
trans_list: opus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) oznaczenie w kolejności chronologicznej dzieła danego kompozytora


lexentry: pol/opór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opór
trans_list: motstånd
sense:
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu


lexentry: pol/oranżeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oranżeria
trans_list: orangeri
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratorium
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej;


lexentry: pol/orać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: orać
trans_list: ploga | plöja
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem


lexentry: pol/orbita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbita
trans_list: omloppsbana
sense:
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce;


lexentry: pol/orchestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orchestra
trans_list: orkestra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) centralna, najczęściej okrągła część starożytnego teatru;


lexentry: pol/orchestrion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orchestrion
trans_list: orchestrion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;


lexentry: pol/ordynariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ordynariusz
trans_list: häroldsbild
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;


lexentry: pol/oregano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oregano
trans_list: kungsmynta
sense:
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/organ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organ
trans_list: organ
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;


lexentry: pol/organella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organella
trans_list: organell
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;


lexentry: pol/organiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: organiczny
trans_list: organisk
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący


lexentry: pol/organista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organista
trans_list: organist
sense:
(kościelny) pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach


lexentry: pol/organizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja
trans_list: organisation
sense:
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/organizacja_pozarządowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja pozarządowa
trans_list: icke-statlig organisation
sense:
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;


lexentry: pol/organy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organy
trans_list: orgel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: orgasm
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgie
sense:
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia


lexentry: pol/ork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ork
trans_list: orch
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;


lexentry: pol/orkiestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkiestra
trans_list: orkester
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: spelt
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orlik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: orlik
trans_list: svartörn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ictinaetus malayensis Temminck, ptak z rodziny jastrzębiowatych, z rodzaju Ictinaetus;


lexentry: pol/orlik_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orlik krzykliwy
trans_list: mindre skrikörn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;


lexentry: pol/orlik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orlik pospolity
trans_list: akleja
sense:
(botanika, botaniczny) Aquilegia vulgaris L., bylina o ostrodze kwiatu przypominającej szpon orła, z rodziny jaskrowatych;


lexentry: pol/ort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ort
trans_list: kanton
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI–XVIII wieku;


lexentry: pol/ortografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortografia
trans_list: rättstavning | ortografi
sense:
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka


lexentry: pol/ortograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ortograficzny
trans_list: ortografisk
sense:
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii


lexentry: pol/ortolan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortolan
trans_list: ortolansparv
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;


lexentry: pol/orwellowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orwellowski
trans_list: orwellsk
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella


lexentry: pol/oryks_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oryks arabski
trans_list: arabisk oryx
sense:
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/orzech_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech ziemny
trans_list: jordnöt
sense:
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/orzeczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeczenie
trans_list: avgöra
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji


lexentry: pol/orzeszek_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeszek ziemny
trans_list: jordnöt
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) jadalne nasiono rośliny strączkowej, dojrzewające pod ziemią, zamknięte w charakterystycznej, chropowatej łupinie;


lexentry: pol/orzesznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznica
trans_list: hasselmus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;


lexentry: pol/orzesznik_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznik jadalny
trans_list: pekanhickory
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Carya illinoinensis, gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: örn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/orzeł_cesarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł cesarski
trans_list: kejsarörn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila heliaca Savigny, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy strefy umiarkowanej od południowo-wschodniej Europy po Bajkał oraz od Bliskiego Wschodu po Azję Środkową;


lexentry: pol/orzeł_przedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł przedni
trans_list: kungsörn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/orzeł_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł stepowy
trans_list: stäppörn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;


lexentry: pol/osa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa
trans_list: geting
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;


lexentry: pol/osad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osad
trans_list: avlagring | bottensats | drägg | fällning | grums | sediment
sense:
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;


lexentry: pol/osadnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnictwo
trans_list: kolonisation
sense:
(archeologia, archeologiczny) całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: bosättare
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/osika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osika
trans_list: asp
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;


lexentry: pol/oskarżyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżyciel
trans_list: anklagare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś


lexentry: pol/oskrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzele
trans_list: bronk
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie


lexentry: pol/osmański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: osmański
trans_list: osmanska
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły, oficjalny język Imperium Osmańskiego, wywodzący się z grupy języków tureckich;


lexentry: pol/osmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osmoza
trans_list: osmos
sense:
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;


lexentry: pol/osnowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osnowa
trans_list: grund
sense:
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;


lexentry: pol/osoba_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba fizyczna
trans_list: fysisk person
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;


lexentry: pol/osoba_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba prawna
trans_list: juridisk person
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;


lexentry: pol/osobowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobowość
trans_list: personlighet
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;


lexentry: pol/ospa_prawdziwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa prawdziwa
trans_list: smittkoppor
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;


lexentry: pol/ospa_wietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa wietrzna
trans_list: vattenkoppor | vattkoppor
sense:
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;


lexentry: pol/ostaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostaniec
trans_list: utliggare
sense:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;


lexentry: pol/ostateczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostateczny
trans_list: slutlig | ytterlig
sense:
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy


lexentry: pol/ostatnie_namaszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostatnie namaszczenie
trans_list: sista smörjelse
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) namaszczenie chorych;


lexentry: pol/osteopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteopatia
trans_list: osteopati
sense:
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego


lexentry: pol/osteoporoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteoporoza
trans_list: benskörhet | osteoporos
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;


lexentry: pol/ostroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostroga
trans_list: sporre
sense:
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;


lexentry: pol/ostrogocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrogocki
trans_list: östgotisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów


lexentry: pol/ostrokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew
trans_list: järnek
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;


lexentry: pol/ostrokrzew_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew kolczasty
trans_list: järnek
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: pyramid
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostrołuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrołuk
trans_list: spetsbåge
sense:
(architektura, architektoniczny) łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu;


lexentry: pol/ostry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostry
trans_list: amper
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: ostron
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ostrzał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzał
trans_list: beskjutning
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie


lexentry: pol/osuwisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osuwisko
trans_list: jordskred
sense:
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;


lexentry: pol/oszczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszczep
trans_list: spjut
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszukiwać
trans_list: bedra | lura | dupera | göra bort | narra
sense:
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: oszukiwać
trans_list: bedra | lura
sense:
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry


lexentry: pol/oszustwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszustwo
trans_list: bedrägeri
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;


lexentry: pol/osączarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osączarka
trans_list: diskställ
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawka do samoczynnego osączania mokrych naczyń po ich umyciu


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: beskydda
sense:
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: skydda
sense:
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym


lexentry: pol/ot__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: ot
trans_list: bara
sense:
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania


lexentry: pol/otocjon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otocjon
trans_list: afrikansk öronhund
sense:
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;


lexentry: pol/otologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otologia
trans_list: otologi
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;


lexentry: pol/otorynolaryngologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otorynolaryngologia
trans_list: otolaryngologi
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;


lexentry: pol/otrzęsiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otrzęsiny
trans_list: inkilning
sense:
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;


lexentry: pol/otręby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otręby
trans_list: kli
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;


lexentry: pol/otyłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otyłość
trans_list: fetma
sense:
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;


lexentry: pol/outing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: outing
trans_list: outande
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;


lexentry: pol/overturyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: overturyzm
trans_list: överturism
sense:
(turystyka, turystyczny) zjawisko przesycenia jakiegoś miejsca, destynacji ruchem turystycznym ponad możliwości jego obsługi lub wywołujący dużą uciążliwość dla mieszkańców


lexentry: pol/owacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owacja
trans_list: ovation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: insekt | kryp
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/owczarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczarek
trans_list: fårhund
sense:
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach


lexentry: pol/owies__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies
trans_list: havre
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;


lexentry: pol/owies_głuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies głuchy
trans_list: flyghavre
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;


lexentry: pol/owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc
trans_list: frukt
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo


lexentry: pol/owoc_cytrusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc cytrusowy
trans_list: citrusfrukt
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;


lexentry: pol/owsik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owsik
trans_list: springmask
sense:
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;


lexentry: pol/owulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owulacja
trans_list: ägglossning
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;


lexentry: pol/oz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oz
trans_list: rullstensås | ås | grusås | sandås
sense:
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;


lexentry: pol/ozdobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ozdobnik
trans_list: behag
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię


lexentry: pol/ołtarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarz
trans_list: altare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;


lexentry: pol/ołtarzowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarzowy
trans_list: altare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza


lexentry: pol/ośrodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodek
trans_list: center
sense:
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie


lexentry: pol/ośrodkowy_układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodkowy układ nerwowy
trans_list: centrala nervsystemet
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu nerwowego odbierająca i przetwarzająca bodźce docierające do organizmu ze środowiska i wytwarzane przez narządy wewnętrzne;


lexentry: pol/oświadczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczenie
trans_list: förklaring
sense:
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego


lexentry: pol/oświadczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczyny
trans_list: frieri
sense:
tradycyjne, oficjalne wyrażenie chęci zawarcia małżeństwa, które zazwyczaj obejmuje zaproszenie do ślubu jednej osoby przez drugą


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: upplysning
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: upplysningstid
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;


lexentry: pol/ożenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ożenek
trans_list: bröllop
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (regionalizm, regionalny) zawarcie małżeństwa przez mężczyznę; poślubienie kobiety


lexentry: pol/pa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: pa
trans_list: adjö
sense:
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci


lexentry: pol/paca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paca
trans_list: murslev
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze


lexentry: pol/pachwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachwina
trans_list: ljumske
sense:
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda


lexentry: pol/pacyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pacyfikał
trans_list: pax
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: paket
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: padaczka
trans_list: epilepsi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;


lexentry: pol/padać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: padać
trans_list: regna
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)


lexentry: pol/paella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paella
trans_list: paella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;


lexentry: pol/pagaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagaj
trans_list: paddel
sense:
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce


lexentry: pol/pager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pager
trans_list: personsökare
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;


lexentry: pol/paintball__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paintball
trans_list: paintball
sense:
gra zespołowa, w której zawodnicy pozorują walkę, strzelając do siebie nawzajem z broni pneumatycznej nabojami wypełnionymi farbą;


lexentry: pol/pajac__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pajac
trans_list: sprattelgubbe
sense:
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka


lexentry: pol/pak_lodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pak lodowy
trans_list: packis
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wieloletni, dryfujący, drobny lód morski;


lexentry: pol/pakiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakiet
trans_list: paket
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;


lexentry: pol/pakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakt
trans_list: pakt
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym


lexentry: pol/pal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pal
trans_list: påle
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie kaźni w formie zaostrzonego słupa, na którego wbijano skazańca


lexentry: pol/palatalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palatalizacja
trans_list: palatalisering
sense:
(fonetyka, fonetyczny) zjawisko wymowy polegające na zmiękczaniu spółgłoski, czyli na dodawaniu artykulacji środkowopodniebiennej, pod wpływem sąsiadującej z nią samogłoski;


lexentry: pol/palczatka_cytrynowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palczatka cytrynowa
trans_list: citrongräs
sense:
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;


lexentry: pol/paleoantropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropolog
trans_list: paleoantropolog
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka


lexentry: pol/paleoantropologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropologiczny
trans_list: paleoantropologisk
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii


lexentry: pol/paleolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleolit
trans_list: gammal stenålder | paleolitisk tid
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;


lexentry: pol/palilalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palilalia
trans_list: palali
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;


lexentry: pol/palimpsest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palimpsest
trans_list: palimpsest
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;


lexentry: pol/palindrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palindrom
trans_list: palindrom
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);


lexentry: pol/palisada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palisada
trans_list: palissad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych


lexentry: pol/palić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: palić za sobą mosty
trans_list: bränna sina skepp
sense:
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/palladianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palladianizm
trans_list: palladianism
sense:
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: palm
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;


lexentry: pol/pamflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamflet
trans_list: pamflett | nidskrift | paskill | smädeskrift
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: minnesalbum
sense:
(edukacja, edukacyjny) albumik do umieszczania wierszy, aforyzmów, pamiątkowych wpisów itp., zwykle używany przez dzieci w wieku szkolnym


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: memoar
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki opisujący wydarzenia z życia bohatera, opierający się na jego wspomnieniach i przeżyciach


lexentry: pol/pamięć_USB__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć USB
trans_list: USB-minne
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: minne | hågkomst | minnesbild
sense:
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości


lexentry: pol/panamerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykanizm
trans_list: panamerikanism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna wzywająca do zjednoczenia krajów obu Ameryk pod wodzą Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/panarabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panarabizm
trans_list: panarabism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;


lexentry: pol/pancernik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pancernik
trans_list: slagskepp
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: pansar
sense:
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: pansar
sense:
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym;


lexentry: pol/panczenlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panczenlama
trans_list: Panchen lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;


lexentry: pol/panda_wielka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panda wielka
trans_list: jättepanda
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;


lexentry: pol/pandeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandeizm
trans_list: pandeism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;


lexentry: pol/panegiryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panegiryk
trans_list: panegyrik
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;


lexentry: pol/pangermanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pangermanizm
trans_list: pangermanism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich;


lexentry: pol/panierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panierka
trans_list: misshandla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina produktów do obtaczania smażonego mięsa, ryb, warzyw lub grzybów


lexentry: pol/panislamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panislamizm
trans_list: panislamism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna religijno-polityczna, która głosi potrzebę zjednoczenia wszystkich wyznawców islamu;


lexentry: pol/panna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna
trans_list: fröken | jungfru
sense:
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)


lexentry: pol/panna_cotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna cotta
trans_list: pannacotta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) delikatny deser kuchni włoskiej zrobiony ze śmietany podgrzanej z żelatyną i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/panpsychizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panpsychizm
trans_list: panpsykism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi


lexentry: pol/panseksualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panseksualizm
trans_list: pansexualitet
sense:
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;


lexentry: pol/panslawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panslawizm
trans_list: panslavism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;


lexentry: pol/panteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteizm
trans_list: panteism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: panteon
sense:
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;


lexentry: pol/pantera_mglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera mglista
trans_list: trädleopard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/pantera_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera śnieżna
trans_list: snöleopard
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;


lexentry: pol/pantomima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantomima
trans_list: pantomim
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;


lexentry: pol/papa__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: papa
trans_list: lapp
sense:
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;


lexentry: pol/papiamento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papiamento
trans_list: papiamento
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język kreolski holenderskich wysp karaibskich, powstały na bazie portugalskiego i hiszpańskiego;


lexentry: pol/papier_wartościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier wartościowy
trans_list: värdepapper
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;


lexentry: pol/papier_ścierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier ścierny
trans_list: sandpapper
sense:
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;


lexentry: pol/papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papieros
trans_list: cigarett | cigarrett
sense:
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;


lexentry: pol/papież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papież
trans_list: påve
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;


lexentry: pol/papirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papirus
trans_list: papyrus
sense:
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;


lexentry: pol/paplanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paplanina
trans_list: babbel | bubbel | gagg | jidder | kackel | munväder
sense:
(potocznie, potoczny) rozwlekłe mówienie o nieważnych rzeczach, często bez wewnętrznego ładu, często bez związku z reakcją otoczenia


lexentry: pol/paprotka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paprotka zwyczajna
trans_list: bergsöta
sense:
(botanika, botaniczny) Polypodium vulgare L., pospolita w Polsce roślina wieloletnia z rodziny paprotkowatych, hemikryptofit;


lexentry: pol/paprotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paprotnik
trans_list: ormbunksväxt
sense:
(botanika, botaniczny) wieloletnia bylina z pierzastymi liśćmi, występująca w strefie umiarkowanej i subarktycznej półkuli północnej


lexentry: pol/papryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papryka
trans_list: paprika
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;


lexentry: pol/papużka_falista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papużka falista
trans_list: undulat
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;


lexentry: pol/parabola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabola
trans_list: parabel
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;


lexentry: pol/paraboliczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: paraboliczny
trans_list: parabolisk
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) mający charakter paraboli, przypowieści


lexentry: pol/paracetamol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paracetamol
trans_list: paracetamol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parera
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej i hokeju: obrona bramki gdy bramkarz rzuca się całym ciałem w bok w celu złapania lub odbicia piłki


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parad
sense:
(sport, sportowy) w szermierce, boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika


lexentry: pol/paradoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoks
trans_list: paradox
sense:
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy


lexentry: pol/paradoksalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoksalny
trans_list: paradoxal
sense:
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny


lexentry: pol/paradyz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradyz
trans_list: himmel
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: församling
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/parafowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafowanie
trans_list: parafering
sense:
(oficjalnie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opatrzenie urzędowego pisma podpisem w formie parafy


lexentry: pol/paragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragon
trans_list: kvitto
sense:
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar


lexentry: pol/paragraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragraf
trans_list: paragraf | lagrum
sense:
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;


lexentry: pol/paralipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralipsa
trans_list: paralips
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parameter
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parameter
sense:
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)


lexentry: pol/paranoiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoiczny
trans_list: paranoid
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi


lexentry: pol/paranoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoja
trans_list: paranoia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: fönsterbänk
sense:
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia


lexentry: pol/paraplegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraplegia
trans_list: paraplegi
sense:
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;


lexentry: pol/parapsychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapsychologia
trans_list: parapsykologi
sense:
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;


lexentry: pol/pardwa_białosterna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pardwa białosterna
trans_list: vitstjärtad ripa
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/pareidolia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareidolia
trans_list: pareidoli
sense:
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;


lexentry: pol/parestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parestezja
trans_list: parestesi
sense:
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;


lexentry: pol/park__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park
trans_list: park
sense:
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;


lexentry: pol/park_handlowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park handlowy
trans_list: handelsområde
sense:
spójnie zaprojektowany, zaplanowany oraz zarządzany projekt, składający się głównie ze średniej oraz dużej wielkości wyspecjalizowanych obiektów handlowych


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlament | ting
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;


lexentry: pol/parlamentaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlamentaryzm
trans_list: parlamentarism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;


lexentry: pol/parmezan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parmezan
trans_list: parmesan
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;


lexentry: pol/parodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parodia
trans_list: parodi
sense:
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;


lexentry: pol/paronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronim
trans_list: paronym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;


lexentry: pol/paronomazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronomazja
trans_list: paranomasi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach;


lexentry: pol/parsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsek
trans_list: parsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;


lexentry: pol/parsować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsować
trans_list: analysera
sense:
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jego struktury i dalszego przetwarzania;


lexentry: pol/partacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partacz
trans_list: klåpare | dilettant | fuskare | kludd
sense:
(potocznie, potoczny) kiepski pracownik (zwłaszcza rzemieślnik), wykonujący niefachowo, niedbale, niechlujnie swoją pracę


lexentry: pol/partia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia polityczna
trans_list: politiskt parti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;


lexentry: pol/partycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partycja
trans_list: dela
sense:
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;


lexentry: pol/partycypacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: partycypacyjny
trans_list: gemensam
sense:
taki, który polega na udziale we wspólnym przedsięwzięciu zarówno ponosząc koszty, jak i czerpiąc zyski


lexentry: pol/partykuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partykuła
trans_list: partikel
sense:
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: partitur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: handskrift
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła


lexentry: pol/partyzana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzana
trans_list: bardisan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa o długim, zwężonym, obosiecznym grocie z bocznymi rozgałęzieniami, używana jako broń piechoty w zachodniej Europie od XV wieku, później, od XVII w. jako broń straży i oznaka oficerów piechoty;


lexentry: pol/partyzant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzant
trans_list: partisan
sense:
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego


lexentry: pol/parweniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parweniusz
trans_list: parveny
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która dostała się do wyższych sfer i nieudolnie próbuje je naśladować


lexentry: pol/parzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystokopytne
trans_list: Partåiga hovdjur
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;


lexentry: pol/parów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parów
trans_list: bergsklyfta
sense:
(geografia, geograficzny) wąska, płaskodenna dolina o niezbyt stromych, najczęściej porośniętych zboczach;


lexentry: pol/parówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parówka
trans_list: bockwurst
sense:
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: fil
sense:
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: bälte
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: bälte
sense:
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;


lexentry: pol/pas_cnoty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas cnoty
trans_list: kyskhetsbälte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;


lexentry: pol/pas_planetoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas planetoid
trans_list: asteroidbältet
sense:
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;


lexentry: pol/pas_startowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas startowy
trans_list: landningsbana
sense:
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów


lexentry: pol/pascha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pascha
trans_list: pasjka
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową;


lexentry: pol/paschał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paschał
trans_list: påskljus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);


lexentry: pol/pasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek
trans_list: bälte | livrem | rem | skärp | svångrem
sense:
lekki i wąski pas na biodrach lub w talii noszony w celach ozdobnych lub dla przytrzymania odzieży, także do noszenia zegarka, bagażu itp.


lexentry: pol/pasek_narzędzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek narzędzi
trans_list: verktygslist
sense:
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu


lexentry: pol/paserstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paserstwo
trans_list: häleri
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;


lexentry: pol/pasja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasja
trans_list: passion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/pasjans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjans
trans_list: patiens
sense:
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;


lexentry: pol/pasmanteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmanteria
trans_list: sybehörsaffär
sense:
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)


lexentry: pol/pasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasować
trans_list: passa | duga | lämpa sig | vara lämplig rätt
sense:
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożyt
trans_list: parasit
sense:
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pasożyt
trans_list: parasit
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/passus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: passus
trans_list: passus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fragment tekstu, wyjątek z jakiejś książki, zazwyczaj jakiś szczególny


lexentry: pol/pasta_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do butów
trans_list: skokräm
sense:
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;


lexentry: pol/pasta_do_zębów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do zębów
trans_list: tandkräm
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;


lexentry: pol/pasterski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterski
trans_list: pastoral
sense:
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi


lexentry: pol/pasteryzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasteryzować
trans_list: pastörisera
sense:
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze


lexentry: pol/pasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterz
trans_list: herde
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun


lexentry: pol/pastisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastisz
trans_list: pastisch
sense:
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;


lexentry: pol/pastoralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pastoralny
trans_list: pastoral
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa


lexentry: pol/pastorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorał
trans_list: biskopsstav
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;


lexentry: pol/pastorałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorałka
trans_list: pastoral
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub dramatyczny przedstawiający tematykę pasterską w sposób sielankowy; idylla


lexentry: pol/pasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasy
trans_list: bälte
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie mocujące pasażera do fotela lub łóżka, np. w samochodzie lub samolocie


lexentry: pol/pasywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasywność
trans_list: passivitet
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) stan metalu, w którym następuje zahamowanie jego reakcji z agresywnym środowiskiem, co chroni go przed korozją elektrochemiczną


lexentry: pol/paszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paszczak
trans_list: Sankt Pers fisk
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Zeus faber Linnaeus, gatunek ryb z rodziny piotroszowatych;


lexentry: pol/pasztecik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztecik
trans_list: blek
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony pierożek z ciasta francuskiego, drożdżowego lub kruchego, napełniony farszem;


lexentry: pol/pasztet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet
trans_list: pastej | paté
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka


lexentry: pol/pasztet_strasburski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet strasburski
trans_list: foie gras
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;


lexentry: pol/pasztetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztetowa
trans_list: leverwurst
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski, głównie do smarowania kanapek; pasztet z podrobów i resztek mięsnych w formie kiełbasy;


lexentry: pol/pat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pat
trans_list: patt
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;


lexentry: pol/patat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patat
trans_list: batat
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym


lexentry: pol/patio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patio
trans_list: innergård
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;


lexentry: pol/patka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patka
trans_list: fladdra
sense:
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę


lexentry: pol/patogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogen
trans_list: patogen
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie


lexentry: pol/patologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patologia
trans_list: patologi
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriark
sense:
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriark
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriark
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriark
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriark
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie


lexentry: pol/patrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patrologia
trans_list: patrologi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;


lexentry: pol/patyczek_do_szaszłyków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyczek do szaszłyków
trans_list: dolk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka


lexentry: pol/paulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paulista
trans_list: paulinsk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez bł. Jakuba Alberione;


lexentry: pol/pawian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pawian
trans_list: babian
sense:
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;


lexentry: pol/paywall__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paywall
trans_list: betalvägg
sense:
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;


lexentry: pol/pazur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pazur
trans_list: klo
sense:
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: palats | slott
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/pałeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka
trans_list: stafettpinne
sense:
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej


lexentry: pol/państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo
trans_list: stat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;


lexentry: pol/państwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: państwowy
trans_list: statlig
sense:
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem


lexentry: pol/pańszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pańszczyzna
trans_list: livegenskap
sense:
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: page
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/paź_królowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź królowej
trans_list: laxstjärt
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;


lexentry: pol/pchełki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchełki
trans_list: loppspel
sense:
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;


lexentry: pol/pchli_targ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchli targ
trans_list: loppmarknad | loppis
sense:
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;


lexentry: pol/pchnięcie_kulą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchnięcie kulą
trans_list: kulstötning
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: loppa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pean
trans_list: hyllning
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: hymn pochwalny skierowany do bogów, najczęściej Apolla;


lexentry: pol/pean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pean
trans_list: hyllning
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: jakakolwiek pieśń zachwalająca bohaterów czy zwyciężców


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedał
trans_list: pedal | trampa
sense:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pedał
trans_list: bög | fikus | homofil
sense:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pediatria
trans_list: pediatrik
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/pektorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pektorał
trans_list: bröstkors
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;


lexentry: pol/pektyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pektyna
trans_list: pektin
sense:
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;


lexentry: pol/pelagianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelagianizm
trans_list: pelagianism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;


lexentry: pol/pendżabski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pendżabski
trans_list: Punjabi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim


lexentry: pol/peniuar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peniuar
trans_list: peignoir
sense:
(książkowy) delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę, używany od XIX w.;


lexentry: pol/pensjonat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pensjonat
trans_list: pensionat
sense:
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;


lexentry: pol/pentan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentan
trans_list: pentan
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;


lexentry: pol/pentekostalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentekostalizm
trans_list: pentekostalism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;


lexentry: pol/performancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: performancja
trans_list: performans
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;


lexentry: pol/perfumiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumiarz
trans_list: parfymör
sense:
osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumy
trans_list: parfym
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/pergamin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergamin
trans_list: pergament
sense:
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;


lexentry: pol/pergola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergola
trans_list: pergola
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;


lexentry: pol/period__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: period
trans_list: period
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie


lexentry: pol/perkal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkal
trans_list: perkal
sense:
(włókiennictwo) gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży


lexentry: pol/perkozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkozek
trans_list: smådopping
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;


lexentry: pol/perkołyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkołyska
trans_list: simrall
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny perkołysek (Heliornithidae), zamieszkujący głównie lasy tropikalne w strefie równikowej;


lexentry: pol/perliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perliczka
trans_list: pärlhöna
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;


lexentry: pol/permakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: permakultura
trans_list: permakultur
sense:
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;


lexentry: pol/peron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peron
trans_list: perrong
sense:
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego


lexentry: pol/peronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peronizm
trans_list: peronism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;


lexentry: pol/perpetuum_mobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perpetuum mobile
trans_list: evighetsmaskin
sense:
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personel
trans_list: personal
sense:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/personifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personifikacja
trans_list: personifikation | förkroppsligande
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;


lexentry: pol/peryfraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryfraza
trans_list: perifras
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie


lexentry: pol/peryhelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryhelium
trans_list: perihelium
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;


lexentry: pol/perykopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perykopa
trans_list: perikop
sense:
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;


lexentry: pol/pestka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestka
trans_list: kärna
sense:
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono


lexentry: pol/pesto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesto
trans_list: pesto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;


lexentry: pol/pestycyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestycyd
trans_list: pesticid | bekämpningsmedel
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;


lexentry: pol/pesymista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymista
trans_list: pessimist
sense:
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/pesymistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymistyczny
trans_list: pessimistisk
sense:
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia


lexentry: pol/petarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petarda
trans_list: petard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów


lexentry: pol/petarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petarda
trans_list: petard
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy imitujący granaty, bomby lub pociski artyleryjskie stosowany podczas ćwiczeń wojskowych


lexentry: pol/petrochemiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: petrochemiczny
trans_list: petrokemisk
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego


lexentry: pol/petting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petting
trans_list: petting
sense:
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego


lexentry: pol/petycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petycja
trans_list: petition
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;


lexentry: pol/pewien__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: pewien
trans_list: viss
sense:
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnia
trans_list: fullmåne
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pełnogłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnogłos
trans_list: pleofoni
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;


lexentry: pol/pełnoletni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletni
trans_list: myndig
sense:
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/pełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletniość
trans_list: myndighet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: fullmakt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: fullmakt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę


lexentry: pol/pełnomocnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnik
trans_list: fullmäktig | befullmäktigad | ombud
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu


lexentry: pol/pełzacz_leśny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełzacz leśny
trans_list: trädkrypare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Certhia familiaris L., gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pełzaczy, spotykanego zwykle w starych lasach iglastych i mieszanych


lexentry: pol/phishing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: phishing
trans_list: nätfiske
sense:
(informatyka, informatyczny) typ oszustwa w którym przestępca podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia poufnych informacji, np. haseł;


lexentry: pol/piaff__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piaff
trans_list: piaff
sense:
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj chodu, w którym koń kłusuje w miejscu, w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny;


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianino
trans_list: piano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/piano_nobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piano nobile
trans_list: piano nobile
sense:
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek
trans_list: sand
sense:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/piasek_kinetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek kinetyczny
trans_list: magisk sand
sense:
zabawka dziecięca, kolorowe tworzywo będące mieszaniną piasku sypkiego i specjalnego hydrofobowego polimeru, który nadaje mieszaninie spoistości, jak po zmoczeniu


lexentry: pol/piać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: piać
trans_list: jama
sense:
(dawniej, dawny) (obecnie (żartobliwie) (także, też) (ironicznie)) o ludziach i dowolnych ptakach: śpiewać


lexentry: pol/piecuszek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: piecuszek
trans_list: lövsångare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;


lexentry: pol/pieczęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczęć
trans_list: sigill
sense:
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności


lexentry: pol/pieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieg
trans_list: fräkne
sense:
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);


lexentry: pol/piegża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piegża
trans_list: ärtsångare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;


lexentry: pol/piekarnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekarnik
trans_list: ugn
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: helvete
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: helvete
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;


lexentry: pol/pielgrzymować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielgrzymować
trans_list: vallfärda
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć


lexentry: pol/pielucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielucha
trans_list: blöja
sense:
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt


lexentry: pol/pieluszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieluszka
trans_list: blöja
sense:
(potocznie, potoczny) (higiena, higieniczny) jednorazowy artykuł higieniczny łączący funkcję pieluszki (1.1) z majtkami


lexentry: pol/pielęgniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielęgniarz
trans_list: sjuksköterska
sense:
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych


lexentry: pol/pieprz_cytrynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprz cytrynowy
trans_list: citronpeppar
sense:
(spożywczy) przyprawa składająca się głównie z mielonego pieprzu czarnego i suszonej skórki z cytryny


lexentry: pol/pieprz_kajeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprz kajeński
trans_list: cayennepeppar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostra przyprawa otrzymywana ze świeżych lub suszonych owoców papryki odmiany Cayenne;


lexentry: pol/pieprz_syczuański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprz syczuański
trans_list: sichuanpeppar
sense:
(spożywczy) owocnie drzew Zanthoxylum simulans wykorzystywane jako ostra przyprawa, głównie w Chinach;


lexentry: pol/pieprzyca_siewna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprzyca siewna
trans_list: smörgåskrasse | kryddkrasse
sense:
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;


lexentry: pol/pierdu-pierdu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: pierdu-pierdu
trans_list: bluffstopp
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/pieriestrojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieriestrojka
trans_list: perestrojka
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;


lexentry: pol/piernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piernik
trans_list: pepparkaka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: grundämne | element
sense:
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: rot
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;


lexentry: pol/pierwiastek_chemiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek chemiczny
trans_list: grundämne
sense:
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;


lexentry: pol/pierwiastek_sześcienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek sześcienny
trans_list: kubikrot
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną


lexentry: pol/pierwiosnek_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiosnek zwyczajny
trans_list: gransångare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita Vieillot, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;


lexentry: pol/pierworództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierworództwo
trans_list: förstfödd
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego


lexentry: pol/pierwsza_dama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza dama
trans_list: första dam
sense:
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;


lexentry: pol/pierwsza_pomoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza pomoc
trans_list: första hjälpen
sense:
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;


lexentry: pol/pierwszeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszeństwo
trans_list: förstaplats | företräde
sense:
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś


lexentry: pol/pierwszorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszorzędowy
trans_list: huvud-
sense:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i jednym innym atomem węgla


lexentry: pol/pierwszorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszorzędowy
trans_list: huvud-
sense:
(chemia, chemiczny) o aminie: o jednej grupaie alkilowej lub arylowej bezpośrednio związanej z atomem azotu


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: dumpling
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: pirog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);


lexentry: pol/pies_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies domowy
trans_list: sällskapshund
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;


lexentry: pol/pies_ozdobny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies ozdobny
trans_list: dvärghund
sense:
(kynologia, kynologiczny) mały pies o gładkiej, często dłuższej sierści (lub włosie) trzymany jako zwierzę domowe, pupil


lexentry: pol/pies_policyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies policyjny
trans_list: polishund
sense:
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby


lexentry: pol/pies_pracujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies pracujący
trans_list: brukshund
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem


lexentry: pol/piestrzenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piestrzenica
trans_list: stenmurklor
sense:
(mikologia, mikologiczny) Gyromitra Fr., rodzaj grzyba o ciemnobrązowym, pofałdowanym kapeluszu obejmujący wiele trujących gatunków;


lexentry: pol/pieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieta
trans_list: medlidande
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;


lexentry: pol/pietruszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietruszka
trans_list: persilja
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;


lexentry: pol/pietyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietyzm
trans_list: pietism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;


lexentry: pol/piewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piewik
trans_list: cikada
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) duży latający owad z rodziny piewikowatych (Cicadidae Batsch), występujący w ciepłych krajach


lexentry: pol/pień_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pień mózgu
trans_list: hjärnstammen
sense:
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: sång | visa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigment
sense:
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigment
sense:
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb


lexentry: pol/pigmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigmentacja
trans_list: pigmentering
sense:
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach


lexentry: pol/pigułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigułka
trans_list: piller
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie


lexentry: pol/pigwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigwa
trans_list: kvitten
sense:
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;


lexentry: pol/pijawka_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pijawka lekarska
trans_list: blodigel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hirudo medicinalis L., gatunek bezkręgowca z rodziny pijawkowatych, wykorzystywany w hirudoterapii;


lexentry: pol/pika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pika
trans_list: pik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;


lexentry: pol/pikador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pikador
trans_list: picador
sense:
(etnografia, etnograficzny) konny uczestnik korridy, który kłuje byka piką osłabiając w ten sposób mięśnie jego karku, czym powoduje obniżenie pozycji rogów do poziomu mulety


lexentry: pol/pikinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pikinier
trans_list: pikenerare
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy);


lexentry: pol/piksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piksel
trans_list: pixel
sense:
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaster
trans_list: pilaster
sense:
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilates__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilates
trans_list: pilates
sense:
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała;


lexentry: pol/pilaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaw
trans_list: pilaff
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnik
trans_list: fil
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: pilot
sense:
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pinakiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinakiel
trans_list: fial
sense:
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;


lexentry: pol/pingwin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwin
trans_list: pingvin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;


lexentry: pol/pingwiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwiny
trans_list: pingvin
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Spheniscidae Bonaparte, rodzina ptaków z rzędu pingwinów (1.1)


lexentry: pol/pingwiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwiny
trans_list: pingvin
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sphenisciformes Sharpe, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;


lexentry: pol/pinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinia
trans_list: pinje
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/pinkwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinkwashing
trans_list: pinkwashing
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wykorzystywanie w sposób powierzchowny lub obłudny symboliki związanej z kwestiami praw osób LGBT+, rzadziej raka piersi, do celów marketingowych lub wizerunkowych


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pionek
trans_list: bricka | redskap
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorun
trans_list: blixt
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/piorunochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorunochron
trans_list: åskledare
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;


lexentry: pol/piosenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piosenka
trans_list: sång | låt | visa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;


lexentry: pol/pipeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pipeta
trans_list: pipett
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;


lexentry: pol/piracić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: piracić
trans_list: buckanjär
sense:
(potocznie, potoczny) niezgodnie z prawem kopiować, odtwarzać, lub rozpowszechniać pewne dzieło, utwór, program komputerowy lub inną własność intelektualną


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: sjöröveri
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: sjöröveri
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: sjöröveri
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida
trans_list: pyramid
sense:
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej


lexentry: pol/piramida_demograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida demograficzna
trans_list: befolkningspyramid
sense:
(demografia, demograficzny) schemat przedstawiający zróżnicowanie płci i wieku mieszkańców danego obszaru (państwa, miasta itd.)


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat
trans_list: pirat | sjörövare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/pirat_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat drogowy
trans_list: bildrulle
sense:
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi


lexentry: pol/piro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: piro-
trans_list: pyro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/piroksen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroksen
trans_list: pyroxen
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;


lexentry: pol/piroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroliza
trans_list: pyrolys
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;


lexentry: pol/pirotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirotechnika
trans_list: pyroteknik
sense:
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;


lexentry: pol/pirożki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirożki
trans_list: pirog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie kuchni rosyjskiej, pieczone lub smażone ciasto drożdżowe, z nadzieniem słonym lub słodkim


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: författare | skriftställare | skrivare
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo
trans_list: skrift
sense:
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pismo_klinowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo klinowe
trans_list: kilskrift
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny system pisma składający się z kombinacji znaków odciskanych na glinianych tabliczkach za pomocą rylca, powstały ok. IV tysiąclecia p.n.e. w Mezopotamii;


lexentry: pol/pistacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja
trans_list: pistaschträd
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pistacia L., drzewo z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja właściwa
trans_list: pistasch
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja właściwa
trans_list: pistasch
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistolet_maszynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistolet maszynowy
trans_list: kulsprutepistol
sense:
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,


lexentry: pol/piszczałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałka
trans_list: orgelpipa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałkowy
trans_list: lina
sense:
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/pitaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitaja
trans_list: drakfrukt
sense:
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;


lexentry: pol/pitekantrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitekantrop
trans_list: apmänniska
sense:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;


lexentry: pol/piwotalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piwotalny
trans_list: avgörande
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną;


lexentry: pol/pizza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pizza
trans_list: pizza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro
trans_list: fjäder
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/pióro_i_wpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro i wpust
trans_list: not och fjäder
sense:
(technologia, technika, techniczny) bezgwoździowe połączenie ciesielskie, w którym wypukły profil jednej części (pióro) wchodzi w zagłębienie (wpust) drugiej części


lexentry: pol/piórolotek_pięciopiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piórolotek pięciopiór
trans_list: vitt fjädermott
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku piórolotek pięciopiór (1.1)


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: notrad
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piędź
trans_list: spann
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękno
trans_list: skönhet
sense:
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piętro
trans_list: våning
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej


lexentry: pol/piła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piła
trans_list: sågfisk
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba Pristis pristis z rodziny piłowatych, wyglądem przypominająca rekina;


lexentry: pol/piła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piła
trans_list: torrboll | tråkmåns
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek natarczywie, ciągłym upominaniem wymuszający na innych jakieś działanie


lexentry: pol/piła_łańcuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piła łańcuchowa
trans_list: kedjesåg
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka
trans_list: boll
sense:
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy


lexentry: pol/piłka_do_metalu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka do metalu
trans_list: bågfil
sense:
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: fotboll
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka ręczna
trans_list: handboll
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłkarzyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkarzyki
trans_list: bordsfotboll
sense:
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;


lexentry: pol/piżmowół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piżmowół
trans_list: myskoxe
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/placebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placebo
trans_list: placebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;


lexentry: pol/placek_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placek ziemniaczany
trans_list: raggmunk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placówka
trans_list: kur
sense:
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plafon
trans_list: innertak
sense:
(architektura, architektoniczny) sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym;


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plafon
trans_list: innertak
sense:
(sztuka) malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia


lexentry: pol/plagiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plagiator
trans_list: plagiator
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem


lexentry: pol/plamka_ślepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plamka ślepa
trans_list: blind fläck
sense:
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;


lexentry: pol/plan_filmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plan filmowy
trans_list: avseende
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rozmiar kadru obejmującego fragment przestrzeni;


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: planet
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: planetarium
sense:
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/planetoida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetoida
trans_list: asteroid
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną;


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: tavla
sense:
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: kartlägga
sense:
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu


lexentry: pol/plantan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plantan
trans_list: groblad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana skrobiowa banana, zdatnego do spożywania po obróbce termicznej


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plask
trans_list: smälla till
sense:
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/platan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: platan
trans_list: platan
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazma
trans_list: plasma
sense:
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plaża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plaża
trans_list: strand | sandstrand
sense:
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebania
trans_list: prästgård
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: folkomröstning
sense:
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plemię
trans_list: stam
sense:
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/plemnikobójczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: plemnikobójczy
trans_list: spermiedödande
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący uśmiercenie plemników


lexentry: pol/pleonazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleonazm
trans_list: pleonasm
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleśń
trans_list: mögel
sense:
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;


lexentry: pol/plinta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plinta
trans_list: piedestal
sense:
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: ärla | sädesärla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/plomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plomba
trans_list: försegling
sense:
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zabezpieczający zawierający znak właścicieli lub nadawców;


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plotka
trans_list: skvaller | sladder | rykte | hörsägen
sense:
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;


lexentry: pol/plurale_tantum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plurale tantum
trans_list: plurale tantum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: vägglus
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: halvving
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/pluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluszcz
trans_list: strömstare
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cinclus Borkhausen, rodzaj ptaka z rodziny pluszczy, spotykany w okolicach wartkich strumieni


lexentry: pol/plutokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plutokracja
trans_list: plutokrati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plątanina
trans_list: härva
sense:
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: efter
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/po_drodze__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: po drodze
trans_list: på vägen
sense:
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami


lexentry: pol/pobieda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pobieda
trans_list: seger
sense:
(motoryzacja) samochód radzieckiej marki GAZ M-20 Pobieda popularnej na przełomie lat 40. i 50. XX w.


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: poborowy
trans_list: värnpliktig
sense:
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodna
trans_list: derivata
sense:
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu zmiany wartości funkcji i przyrostu zmiennej niezależnej tej funkcji, gdy przyrost ten dąży do określonej wartości;


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodnia
trans_list: fackla
sense:
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk
trans_list: kula | projektil
sense:
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/pocisk_manewrujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk manewrujący
trans_list: kryssningsrobot
sense:
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;


lexentry: pol/poczta_głosowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczta głosowa
trans_list: röstbrevlåda
sense:
(telekomunikacja) usługa sieci telefonicznych umożliwiająca dzwoniącemu nagranie wiadomości głosowej, a abonentowi późniejszy jej odbiór;


lexentry: pol/pocztówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocztówka
trans_list: vykort
sense:
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie
trans_list: sinne
sense:
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczucie_winy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie winy
trans_list: skuldkänsla
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczwarka
trans_list: puppa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/poczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczytalność
trans_list: förnuft
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: początkujący
trans_list: nybörjare
sense:
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek
trans_list: skatt
sense:
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;


lexentry: pol/podatek_od_wartości_dodanej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek od wartości dodanej
trans_list: mervärdesskatt
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość


lexentry: pol/podaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podaż
trans_list: anbud
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;


lexentry: pol/podbiał_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podbiał pospolity
trans_list: hästhov
sense:
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;


lexentry: pol/podciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podciąg
trans_list: delföljd
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg utworzony z wybranych wyrazów danego ciągu bez zmiany ich kolejności


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: podczas
trans_list: under
sense:
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczaszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczaszy
trans_list: munskänk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) nadworny urzędnik książęcy lub królewski próbujący napoje przed podaniem ich władcy; początkowo pomocnik albo zastępca cześnika;


lexentry: pol/podczerwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwień
trans_list: infraröd strålning
sense:
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwony
trans_list: infraröd
sense:
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poddasze
trans_list: vind | vindsrum
sense:
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: podejrzany
trans_list: misstänkt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podgrzybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek
trans_list: brunsopp
sense:
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzyb z rodziny borowikowatych z dawnego rodzaju Xerocomus;


lexentry: pol/podgrzybek_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek brunatny
trans_list: brunsopp
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: ramp
sense:
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkast
trans_list: podcast
sense:
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: binda
sense:
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkładka
trans_list: bricka
sense:
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji


lexentry: pol/podlizywać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podlizywać się
trans_list: fjäska | lisma | krusa | truga
sense:
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: subjekt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś


lexentry: pol/podmorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podmorski
trans_list: undervattens
sense:
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza


lexentry: pol/podniecony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podniecony
trans_list: pilsk
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) taki, który jest w stanie podniecenia zmysłowego; gotowy do reakcji seksualnej


lexentry: pol/podniesienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podniesienie
trans_list: elevation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) część mszy, w czasie której kapłan podnosi hostię i kielich, ukazując wiernym materię sakramentu;


lexentry: pol/podnóżek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podnóżek
trans_list: fotstöd
sense:
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: behaga | tilltala | slå an
sense:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobieństwo
trans_list: likhet
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podobno__modulant__1
sense_num: 01
written_rep: podobno
trans_list: enligt uppgift
sense:
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje


lexentry: pol/podoficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podoficer
trans_list: underofficer
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;


lexentry: pol/podologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podologia
trans_list: podiatri
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;


lexentry: pol/podpieracz_ścian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpieracz ścian
trans_list: panelhöna
sense:
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy


lexentry: pol/podprogowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podprogowy
trans_list: subliminal
sense:
znajdujący się pod progiem; mający wartość/ilość/natężenie itp. niższe niż poziom będący lub uznany za granicę czegoś


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpuszczka
trans_list: löpe
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podpułkownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpułkownik
trans_list: överstelöjtnant
sense:
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;


lexentry: pol/podrodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrodzina
trans_list: underfamilj
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;


lexentry: pol/podrząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrząd
trans_list: underordning
sense:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;


lexentry: pol/podróżniczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: podróżniczek
trans_list: blåhake
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;


lexentry: pol/podstawek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podstawek
trans_list: stall
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentów smyczkowych podtrzymujący struny na pewnej wysokości i przenoszący jej drgania do pudła rezonansowego


lexentry: pol/podstrunnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podstrunnica
trans_list: greppbräda
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny;


lexentry: pol/poduszka_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka powietrzna
trans_list: krockkudde
sense:
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;


lexentry: pol/podwójna_moralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwójna moralność
trans_list: dubbelmoral
sense:
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu


lexentry: pol/podwójny_podbródek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwójny podbródek
trans_list: dubbelhaka
sense:
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominającą podbródek


lexentry: pol/podzbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podzbiór
trans_list: delmängd
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru


lexentry: pol/podział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podział
trans_list: pluton
sense:
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;


lexentry: pol/podziemie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podziemie
trans_list: under ett
sense:
(przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: golv
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podły
trans_list: gemen | nedrig | elak | lumpen | låg | lågsinnad
sense:
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podświadomość
trans_list: undermedvetande
sense:
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poemat
trans_list: dikt
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji


lexentry: pol/poetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poetyka
trans_list: poetik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział literaturoznawstwa zajmujący się formalną strukturą dzieła literackiego;


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poezja
trans_list: poesi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganin
trans_list: hedning
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/poganka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganka
trans_list: hedning
sense:
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogaństwo
trans_list: hedendom
sense:
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


lexentry: pol/pogrzebacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogrzebacz
trans_list: eldgaffel
sense:
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;


lexentry: pol/pogróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogróżka
trans_list: hot
sense:
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.


lexentry: pol/poimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poimek
trans_list: postposition
sense:
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;


lexentry: pol/poinsecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poinsecja
trans_list: julstjärna
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Euphorbia pulcherrima, gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/pointylizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pointylizm
trans_list: pointillism
sense:
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;


lexentry: pol/pojeb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojeb
trans_list: as
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”


lexentry: pol/pojechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojechać
trans_list: fara
sense:
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał


lexentry: pol/pojedynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojedynek
trans_list: duell
sense:
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów


lexentry: pol/pojemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemnik
trans_list: container | behållare
sense:
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje


lexentry: pol/pojemność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność
trans_list: rymd | volym
sense:
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić


lexentry: pol/pojemność_życiowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność życiowa
trans_list: vitalkapacitet
sense:
(medycyna, medyczny) największa objętość powietrza, jaką człowiek może wydmuchać z płuc po maksymalnym wdechu;


lexentry: pol/poker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poker
trans_list: poker
sense:
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;


lexentry: pol/pokląskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokląskwa
trans_list: buskskvätta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Saxicola rubetra, niewelki ptak wędrowny z rzędu wróblowatych, na wiosnę i w lecie często spotykany na łąkach;


lexentry: pol/pokora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokora
trans_list: ödmjukhet
sense:
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom


lexentry: pol/pokos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokos
trans_list: hösträng
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pas, wał skoszonej roślinności, zwykle zboża lub trawy;


lexentry: pol/pokrzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa
trans_list: brännässla | nässla
sense:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami


lexentry: pol/pokrzywa_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa zwyczajna
trans_list: brännä
sense:
(botanika, botaniczny) Urtica dioica L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny pokrzywowatych, o zdolnościach parzących i wielu właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/pokuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokuta
trans_list: bot
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokój
trans_list: fred | frid
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny


lexentry: pol/pokłon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokłon
trans_list: bockning
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;


lexentry: pol/polatucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polatucha
trans_list: flygekorre
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;


lexentry: pol/polder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polder
trans_list: polder
sense:
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech


lexentry: pol/pole_karne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole karne
trans_list: straffområde
sense:
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad


lexentry: pol/pole_namiotowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole namiotowe
trans_list: camping
sense:
(turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów;


lexentry: pol/poler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poler
trans_list: pollare
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pachołek na nabrzeżu lub na pokładzie statku, do którego mocuje się cumy i szpringi;


lexentry: pol/poli-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: poli-
trans_list: poly-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie wysoki zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/poliamoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliamoria
trans_list: polyamori
sense:
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: policja
trans_list: polis
sense:
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/polifonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polifonia
trans_list: polyfoni
sense:
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;


lexentry: pol/polimer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimer
trans_list: polymer
sense:
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;


lexentry: pol/polimorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimorfizm
trans_list: polymorfism
sense:
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;


lexentry: pol/poliptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliptyk
trans_list: polyptyk
sense:
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;


lexentry: pol/polisacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polisacharyd
trans_list: polysackarid
sense:
(biochemia, biochemiczny) sacharyd będący polimerem zbudowanym z więcej niż 10 częsteczek monosacharydów;


lexentry: pol/polisyndeton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polisyndeton
trans_list: polysyndes
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wielu części wypowiedzi tym samym spójnikiem;


lexentry: pol/politeista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politeista
trans_list: polyteist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów


lexentry: pol/politeistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politeistka
trans_list: polyteist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca politeizm, wierząca w wielu bogów


lexentry: pol/politura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politura
trans_list: polityr
sense:
spirytusowy roztwór szelaku, używany głównie w meblarstwie, służący do wykańczania powierzchni drewna;


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polityka
trans_list: politik
sense:
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;


lexentry: pol/polo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polo
trans_list: hästpolo | polo
sense:
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/polonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polonizacja
trans_list: förpolskning
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego;


lexentry: pol/polonizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: polonizować
trans_list: förpolska
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać polskość, przymuszać kogoś do zostania Polakiem, zmieniać coś na polskie


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: pomarańczowy
trans_list: orange | brandgul
sense:
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;


lexentry: pol/pomidor_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidor zwyczajny
trans_list: tomat
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;


lexentry: pol/pomidorowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowa
trans_list: tomatsoppa
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;


lexentry: pol/pomidorowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowy
trans_list: tomat
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów


lexentry: pol/pomnik_przyrody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomnik przyrody
trans_list: naturminne
sense:
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;


lexentry: pol/pomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomocnictwo
trans_list: bidrag
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;


lexentry: pol/pomorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomorski
trans_list: dvärgspets
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza; pochodzący z Pomorza;


lexentry: pol/pompa_ciepła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompa ciepła
trans_list: värmepump
sense:
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;


lexentry: pol/pompka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompka
trans_list: armhävning
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;


lexentry: pol/pomysłowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomysłowość
trans_list: fyndighet | uppfinningsrikedom
sense:
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej


lexentry: pol/poncyria_trójlistkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poncyria trójlistkowa
trans_list: citrontörne
sense:
(botanika, botaniczny) Poncirus trifoliata, roślina cytrusowa z rodziny rutowatych, występująca w Chinach;


lexentry: pol/poncz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poncz
trans_list: bål
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;


lexentry: pol/ponczo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ponczo
trans_list: poncho
sense:
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej;


lexentry: pol/pond__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pond
trans_list: damm
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka siły odpowiadająca jednemu gramowi


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontifikat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontifikat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pop
trans_list: kung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pop
trans_list: pop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne


lexentry: pol/poprawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawka
trans_list: tillägg
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego


lexentry: pol/poprawność_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawność polityczna
trans_list: politisk korrekthet
sense:
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;


lexentry: pol/poprawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawny
trans_list: korrekt | rätt
sense:
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę


lexentry: pol/poprawny_politycznie__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawny politycznie
trans_list: politiskt korrekt
sense:
unikający wyrażeń oraz postępowania mogących być postrzeżonymi jako godzące w jakąś grupę ludzi, zwłaszcza marginalizowaną społecznie


lexentry: pol/poprzez__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: poprzez
trans_list: genom
sense:
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: befolkning
sense:
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: befolkning
sense:
(statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej


lexentry: pol/populista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populista
trans_list: populist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne


lexentry: pol/populistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: populistyczny
trans_list: populist
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic


lexentry: pol/populizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populizm
trans_list: populism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;


lexentry: pol/popychadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popychadło
trans_list: dörrmatta
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy


lexentry: pol/popyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popyt
trans_list: efterfrågan
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie


lexentry: pol/popęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popęd
trans_list: drev
sense:
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu


lexentry: pol/por__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: por
trans_list: purjolök
sense:
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;


lexentry: pol/pora_deszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora deszczowa
trans_list: regnperiod | regntid
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo dużymi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora roku
trans_list: årstid
sense:
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/pora_sucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora sucha
trans_list: torrperiod
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/porażenie_prądem_elektrycznym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porażenie prądem elektrycznym
trans_list: elektrisk stöt | stöt
sense:
(medycyna, medyczny) (elektryczność) nagły przepływ prądu elektrycznego przez ciało żywego organizmu;


lexentry: pol/pornokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pornokracja
trans_list: pornokrati
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;


lexentry: pol/pornozemsta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pornozemsta
trans_list: hämndporr
sense:
rozpowszechniane intymnych zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają, zwykle, aby ukarać ją za nieudany związek


lexentry: pol/poronienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poronienie
trans_list: missfall | spontan abort
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;


lexentry: pol/porost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porost
trans_list: lav
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;


lexentry: pol/port__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: port
trans_list: hamn
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: portal
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (fantasy) (ezoteryka) bezpośrednie przejście do innego świata, rzeczywistości, wymiaru lub miejsca


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: internetportal
sense:
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;


lexentry: pol/porter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porter
trans_list: dörrvakt
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: plånbok | börs | portmonnä
sense:
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/portret_pamięciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portret pamięciowy
trans_list: fantombild
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;


lexentry: pol/portugalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: portugalski
trans_list: portugisisk | portugisiska
sense:
odnoszący się do państwa Portugalia lub Portugalczyków, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią lub Portugalczykami


lexentry: pol/portugał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portugał
trans_list: portugis
sense:
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) potoczna nazwa złotej monety wielodukatowej, używanej w handlu europejskim w XVI-XVII wieku, bitej na wzór monet portugalskich także w Polsce;


lexentry: pol/portulaka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portulaka pospolita
trans_list: portlak
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;


lexentry: pol/porwanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porwanie
trans_list: kidnappning
sense:
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)


lexentry: pol/porządek_dorycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek dorycki
trans_list: dorisk ordning
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością;


lexentry: pol/porządek_dziobania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek dziobania
trans_list: hackordning
sense:
(przenośnie, przenośnia) (socjologia, socjologiczny) hierarchia społeczna w określonej grupie, która określa prawdopodobieństwo doświadczenia agresji ze strony członków grupy;


lexentry: pol/porządek_joński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek joński
trans_list: jonisk ordning
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji;


lexentry: pol/porządek_koryncki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek koryncki
trans_list: korintisk ordning
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego;


lexentry: pol/poród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poród
trans_list: förlossning | nedkomst
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;


lexentry: pol/porównanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porównanie
trans_list: liknelse | jämförelse
sense:
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;


lexentry: pol/possa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: possa
trans_list: spratt
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (dawniej, dawny) lekki utwór sceniczny o błahej treści


lexentry: pol/post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post
trans_list: fasta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;


lexentry: pol/post_scriptum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post scriptum
trans_list: efterskrift
sense:
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;


lexentry: pol/postkomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: postkomunistyczny
trans_list: postkommunistisk
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie


lexentry: pol/postmodernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postmodernizm
trans_list: postmodernism
sense:
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;


lexentry: pol/postprodukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postprodukcja
trans_list: postproduktion
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.


lexentry: pol/postrach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postrach
trans_list: fasa
sense:
stan ogarniającego strachu, wzbudzanego przez kontakt z czymś lub kimś nieprzyjemnym lub niosącym zagrożenie


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: axiom
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;


lexentry: pol/postępowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postępowanie
trans_list: procedur
sense:
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)


lexentry: pol/posunięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posunięcie
trans_list: drag
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych


lexentry: pol/poszetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poszetować
trans_list: pochera
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podgrzewać bez doprowadzania do wrzenia, tak by białko mięsa lub jajek nie ścięło się do końca


lexentry: pol/posłaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posłaniec
trans_list: bud
sense:
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: Ministär
sense:
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: delgivning
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wykonanie jakiejś czynności w służbie dla kogoś, okazanie pomocy, obsłużenie kogoś


lexentry: pol/potakiwacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potakiwacz
trans_list: ja-sägare
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o kimś, kto nie wychyla się z własnym zdaniem i wszystkim potakuje


lexentry: pol/potencjał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potencjał
trans_list: potential
sense:
(fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu


lexentry: pol/potencjometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potencjometr
trans_list: potentiometer
sense:
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;


lexentry: pol/potoczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: potoczny
trans_list: vardaglig
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: bäck
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: streama
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego;


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potop
trans_list: översvämning
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;


lexentry: pol/potpourri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potpourri
trans_list: potpurri
sense:
kompozycja zapachowa z suchych i aromatycznych kwiatów, nasion, liści umieszczana w specjalnym ażurowym pojemniczku


lexentry: pol/potrzask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potrzask
trans_list: fallgrop
sense:
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;


lexentry: pol/potylica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potylica
trans_list: bakhuvud
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;


lexentry: pol/powiedziałeś_A,_powiedz_B__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: powiedziałeś A, powiedz B
trans_list: har man sagt a får man också säga b
sense:
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć; używane w sytuacji, w której ktoś miałby ochotę wycofać się z kontynuowania dalszego działania


lexentry: pol/powieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powieść
trans_list: roman
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;


lexentry: pol/powikłanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powikłanie
trans_list: svit
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej


lexentry: pol/powodzić__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: powodzić
trans_list: lyckas
sense:
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością


lexentry: pol/powstanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie
trans_list: uppror
sense:
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;


lexentry: pol/powstanie_warszawskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie warszawskie
trans_list: Warszawaupproret
sense:
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;


lexentry: pol/powtórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powtórka
trans_list: recension
sense:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego


lexentry: pol/powód__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: powód
trans_list: kärande | klagande
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;


lexentry: pol/powództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powództwo
trans_list: klagan
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek wniesiony do sądu o rozpoczęcie postępowania w jakiejś sprawie; wniesienie sprawy do sądu


lexentry: pol/powódź_błyskawiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powódź błyskawiczna
trans_list: störtflod
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powódź, która powstaje gdy woda z nawalnych opadów gromadzi się tak szybko, że ziemia nie jest w stanie jej wchłonąć;


lexentry: pol/powój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powój
trans_list: vindeväxter
sense:
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych;


lexentry: pol/poza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poza
trans_list: pose
sense:
(przenośnie, przenośnia) stanowisko lub zachowanie w danej sytuacji, zwykle mające na celu demonstracyjne okazanie niechęci lub niezadowolenia


lexentry: pol/pozamałżeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pozamałżeński
trans_list: utomäktenskaplig
sense:
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania


lexentry: pol/pozbawienie_wolności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozbawienie wolności
trans_list: frihetsstraff
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym


lexentry: pol/pozer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozer
trans_list: posör
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie


lexentry: pol/pozew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozew
trans_list: kostymnisse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;


lexentry: pol/poziomka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poziomka
trans_list: smultron
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;


lexentry: pol/poziomka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poziomka pospolita
trans_list: smultron
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;


lexentry: pol/pozwany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pozwany
trans_list: svarande
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo


lexentry: pol/pozycja_misjonarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja misjonarska
trans_list: missionärsställning
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;


lexentry: pol/pozytyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytyw
trans_list: positiv
sense:
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu


lexentry: pol/pozytywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytywizm
trans_list: positivism
sense:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego


lexentry: pol/pozytywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytywizm
trans_list: positivism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy


lexentry: pol/pozytywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytywka
trans_list: speldosa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;


lexentry: pol/połamania_nóg__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: połamania nóg
trans_list: kör hårt!
sense:
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę


lexentry: pol/położnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: położnik
trans_list: förlossningsläkare
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu


lexentry: pol/południowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: południowiec
trans_list: sydbo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) osoba z południowych stanów USA, zwłaszcza w kontekście wojny secesyjnej


lexentry: pol/południowowietnamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: południowowietnamski
trans_list: sydvietnamesisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu)


lexentry: pol/połysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: połysk
trans_list: ställe
sense:
(fizyka, fizyczny) wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią;


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośladek
trans_list: skinka
sense:
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/pośrednictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośrednictwo
trans_list: förmedling
sense:
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron


lexentry: pol/poświęcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcać
trans_list: helga | inviga | viga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcenie
trans_list: hälsning
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie obrzędu święcenia poprzez pokropienie czegoś wodą święconą i wypowiedzenie odpowiednich formuł religijnych


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcenie
trans_list: offer
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: lån
sense:
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;


lexentry: pol/praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praca
trans_list: arbete | jobb
sense:
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;


lexentry: pol/praca_magisterska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praca magisterska
trans_list: magisteruppsats
sense:
(edukacja, edukacyjny) praca pisemna wymagana od studentów kończących studia II stopnia lub magisterskie


lexentry: pol/pracobiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracobiorca
trans_list: anställd
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna, którawykonuje pracę na rzecz pracodawcy w oparciu o umowę o pracę i otrzymuje za to wynagrodzenie


lexentry: pol/pracowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pracowity
trans_list: arbetsam | flitig | jobbig
sense:
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: laboratorium
sense:
(edukacja, edukacyjny) (studencki) odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: arbetsplats
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/pragmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pragmatyczny
trans_list: pragmatisk
sense:
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść


lexentry: pol/pragnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pragnienie
trans_list: törst | åtrå
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;


lexentry: pol/praindoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: praindoeuropejski
trans_list: protoindoeuropeisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej


lexentry: pol/pranie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pranie
trans_list: tvätt
sense:
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;


lexentry: pol/pranie_pieniędzy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pranie pieniędzy
trans_list: pengatvätt
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;


lexentry: pol/praojciec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praojciec
trans_list: förfader
sense:
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem


lexentry: pol/praojczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praojczyzna
trans_list: urhem
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem


lexentry: pol/prasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prasa
trans_list: press
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;


lexentry: pol/praska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praska
trans_list: purépress
sense:
(technologia, technika, techniczny) niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania lub tłoczenia


lexentry: pol/prawa_człowieka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa człowieka
trans_list: de mänskliga rättigheterna
sense:
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;


lexentry: pol/prawa_miejskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa miejskie
trans_list: stadsprivilegium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu;


lexentry: pol/prawa_zwierząt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa zwierząt
trans_list: djurrätt
sense:
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;


lexentry: pol/prawdopodobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawdopodobieństwo
trans_list: sannolikhet
sense:
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);


lexentry: pol/prawdziwych_przyjaciół_poznaje_się_w_biedzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
trans_list: i nöden prövas vännen
sense:
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem


lexentry: pol/prawdę_mówiąc__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
sense_num: 01
written_rep: prawdę mówiąc
trans_list: för att vara ärlig
sense:
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawica
trans_list: högern
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;


lexentry: pol/prawicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawicowy
trans_list: höger
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: rätt | juridik
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;


lexentry: pol/prawo_autorskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo autorskie
trans_list: upphovsrätt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa, która chroni twórców i ich oryginalne utwory przed nieuprawnionym wykorzystaniem;


lexentry: pol/prawo_jazdy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo jazdy
trans_list: körkort
sense:
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;


lexentry: pol/prawo_karne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo karne
trans_list: straffrätt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;


lexentry: pol/prawo_międzynarodowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo międzynarodowe
trans_list: folkrätt
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;


lexentry: pol/prawo_publiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo publiczne
trans_list: offentlig rätt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;


lexentry: pol/prawodawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawodawca
trans_list: lagstiftare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) lub (historia, historyczny, historycznie) osoba lub instytucja, która ustanawia prawa albo doprowadziła do ich spisania i kodyfikacji


lexentry: pol/praworządny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: praworządny
trans_list: laglydig
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; (także, też) świadczący o zgodności z zasadami prawa


lexentry: pol/prawosławie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławie
trans_list: ortodoxi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);


lexentry: pol/prawosławny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławny
trans_list: östortodox
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia


lexentry: pol/prawoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoznawstwo
trans_list: rättsvetenskap
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie


lexentry: pol/prawoślaz_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoślaz lekarski
trans_list: läkemalva
sense:
(botanika, botaniczny) Althaea officinalis L., gatunek rośliny zielnej należący do rodziny ślazowatych;


lexentry: pol/prawybory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawybory
trans_list: primärval
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu


lexentry: pol/prażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: prażyć
trans_list: rosta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu


lexentry: pol/prebenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prebenda
trans_list: prebende
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;


lexentry: pol/precedens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: precedens
trans_list: precedensfall
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości


lexentry: pol/precel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: precel
trans_list: kringla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;


lexentry: pol/predykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: predykcja
trans_list: förutsago
sense:
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych


lexentry: pol/preeklampsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: preeklampsja
trans_list: graviditetstoxikos | prekilampsia
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu


lexentry: pol/pregabalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pregabalina
trans_list: pregabalin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego


lexentry: pol/prekariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prekariat
trans_list: prekariat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;


lexentry: pol/premiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: premiera
trans_list: premiär
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem


lexentry: pol/prenumerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prenumerata
trans_list: prenumeration
sense:
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas


lexentry: pol/preppers__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: preppers
trans_list: preppare
sense:
osoba, która przygotowuje się na wypadek wojny, klęsk żywiołowych, katastrof itp. – gromadzi zapasy żywności, leków, materiałów, szkoli się z technik surwiwalowych, niekiedy również szykuje broń i buduje prywatny schron


lexentry: pol/preriowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: preriowy
trans_list: prärie
sense:
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii


lexentry: pol/presokratyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: presokratyk
trans_list: försokratiker
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) (filozofia, filozoficzny) filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem


lexentry: pol/prezbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiter
trans_list: presbyter
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;


lexentry: pol/prezbiterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiterium
trans_list: presbyterium
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;


lexentry: pol/prezentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezentyzm
trans_list: presentism
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;


lexentry: pol/prezerwatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezerwatywa
trans_list: kondom
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezydent
trans_list: president
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;


lexentry: pol/prion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prion
trans_list: valfågel
sense:
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;


lexentry: pol/probacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: probacja
trans_list: praktisk arbetslivsorientering
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;


lexentry: pol/probówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: probówka
trans_list: provrör
sense:
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;


lexentry: pol/procesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesja
trans_list: procession | tåg
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;


lexentry: pol/procesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesor
trans_list: processor
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: producent
sense:
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: producent
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: producent
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu


lexentry: pol/produkt_krajowy_brutto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produkt krajowy brutto
trans_list: bruttonationalprodukt
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;


lexentry: pol/produktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produktywność
trans_list: produktivitet
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;


lexentry: pol/profil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profil
trans_list: profil
sense:
(geologia, geologiczny) przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/profil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profil
trans_list: profil
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji


lexentry: pol/profilaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profilaktyka
trans_list: profylax
sense:
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk


lexentry: pol/progesteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: progesteron
trans_list: progesteron
sense:
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;


lexentry: pol/prognatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prognatyzm
trans_list: käkställningsfel
sense:
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna


lexentry: pol/prognoza_pogody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prognoza pogody
trans_list: väderprognos
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program
trans_list: program
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań


lexentry: pol/program_komputerowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program komputerowy
trans_list: datorprogram
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;


