# translation

lexentry: pol/węzeł_chłonny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł chłonny
trans_list: лимфати́ческий у́зел
sense:
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;


lexentry: pol/wężyk__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wężyk
trans_list: спусковой тросик
sense:
(fotografia) mechaniczne urządzenie do uruchamiania migawki aparatu fotograficznego z pewnej odległości, bez nacisku na spust;


lexentry: pol/władca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: władca
trans_list: властелин | владыка | повелитель
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika


lexentry: pol/władywostocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: władywostocki
trans_list: владивостокский
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Władywostokiem, dotyczący Władywostoku, pochodzący z Władywostoku


lexentry: pol/włamanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włamanie
trans_list: взлом
sense:
(informatyka, informatyczny) bezprawne odczytanie lub zapisanie danych w komputerze albo w sieci komputerowej połączone z pokonaniem zabezpieczeń


lexentry: pol/włamać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: włamać
trans_list: вла́мываться
sense:
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające


lexentry: pol/własowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: własowiec
trans_list: власовец
sense:
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz kolaboracyjnej Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej dowodzonej przez gen. Andrieja Własowa


lexentry: pol/własowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: własowski
trans_list: власовский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z kolaborującym z Niemcami, radzieckim generałem Andriejem Własowem


lexentry: pol/włazić_w_dupę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: włazić w dupę
trans_list: лезть в жопу
sense:
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać


lexentry: pol/właśnie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: właśnie
trans_list: именно
sense:
…wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym


lexentry: pol/właśnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: właśnie
trans_list: только что | как раз
sense:
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia


lexentry: pol/włochatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włochatka
trans_list: сыч мохноногий
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;


lexentry: pol/włos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włos
trans_list: волос | волосы
sense:
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;


lexentry: pol/włosiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włosiennica
trans_list: власяница
sense:
strój pokutny zrobiony z włosiennicy (1.1), noszony przez członków niektórych tradycji chrześcijańskich


lexentry: pol/włość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włość
trans_list: волость
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) jednostka administracyjna w Wielkim Księstwie Litewskim, Rosji i do r. 1929 w ZSRR


lexentry: pol/włącznie__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: włącznie
trans_list: включая
sense:
… oznaczająca, że pewien element wskazany w zdaniu jako graniczny również należy do przedstawianej całości


lexentry: pol/wścieklizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wścieklizna
trans_list: бешенство | бе́шенство
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;


lexentry: pol/wślizg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wślizg
trans_list: подкат
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki


lexentry: pol/yerba_mate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yerba mate
trans_list: ма́те
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (głównie Syrii i Libanie);


lexentry: pol/yeti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yeti
trans_list: бигфу́т
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;


lexentry: pol/yuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yuba
trans_list: фучжу
sense:
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;


lexentry: pol/z_poważaniem__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: z poważaniem
trans_list: с уважением
sense:
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie


lexentry: pol/z_tarczą_lub_na_tarczy__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: z tarczą lub na tarczy
trans_list: со щитом или на щите
sense:
(o pojedynku lub sytuacji odbieranej jako pojedynek) zwyciężyć spektakularnie albo przegrać dotkliwie, bez możliwości innego rozstrzygnięcia


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за | позади
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/zabijać_czas__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabijać czas
trans_list: убивать время
sense:
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre


lexentry: pol/zaburzenie_osobowości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaburzenie osobowości
trans_list: расстройство личности | ли́чностное расстро́йство
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się głęboko zakorzenionymi, trwałymi, nieprzystosowawczymi wzorcami relacji ze środowiskiem, które powodują trudności w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym;


lexentry: pol/zabójstwo_honorowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabójstwo honorowe
trans_list: уби́йство че́сти
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;


lexentry: pol/zachodnioniemiecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zachodnioniemiecki
trans_list: западногерманский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Republiką Federalną Niemiec (używać dla czasów, gdy RFN współistniała z NRD)


lexentry: pol/zachodniopomorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zachodniopomorski
trans_list: западнопоморский
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza Zachodniego; pochodzący z Pomorza Zachodniego;


lexentry: pol/zachodniosłowiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zachodniosłowiański
trans_list: западнославянский
sense:
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny


lexentry: pol/zachować_się_jak_świnia__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachować się jak świnia
trans_list: поступить по-свински
sense:
(potocznie, potoczny) postąpić nieetycznie, nieprzyzwoicie wobec kogoś, zwłaszcza wobec osoby bezbronnej lub takiej, której się coś zawdzięcza


lexentry: pol/zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachód
trans_list: запад | за́пад
sense:
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;


lexentry: pol/zacisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zacisk
trans_list: зажи́м
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd zaciskający rurę w celu regulacji przepływu cieczy lub gazu


lexentry: pol/zacny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zacny
trans_list: достойный | почтенный
sense:
(przestarzałe, przestarzały) godny szacunku i zaufania, szlachetny, rzetelny, uczciwy, prawy, szacowny, szanowny, czcigodny


lexentry: pol/zadupie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadupie
trans_list: захолустье | глубинка | глухомань | зажопье
sense:
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.


lexentry: pol/zadyma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadyma
trans_list: бесопрядки | потасовка
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna


lexentry: pol/zafałszować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zafałszować
trans_list: по́ртить
sense:
sprawić, że produkt stał się gorszej jakości poprzez dodanie do niego mniej wartościowych składników


lexentry: pol/zagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zagon
trans_list: клочо́к
sense:
(rolnictwo, rolniczy) długi, wąski pas ornego pola, ograniczony równoległymi bruzdami, składający się z kilku lub kilkunastu skib;


lexentry: pol/zaimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaimek
trans_list: местоимение | местоименный наречие
sense:
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;


lexentry: pol/zairski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zairski
trans_list: заирский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków


lexentry: pol/zając__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zając
trans_list: заяц
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);


lexentry: pol/zajęczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zajęczy
trans_list: заячий
sense:
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca


lexentry: pol/zakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakon
trans_list: орден
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;


lexentry: pol/zakrystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrystia
trans_list: сакристия | ри́зница
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;


lexentry: pol/zakrzep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrzep
trans_list: тромб
sense:
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie


lexentry: pol/zakrzepica_żył_głębokich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrzepica żył głębokich
trans_list: тромбо́з глубо́ких вен
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na powstaniu zakrzepów w żyłach głębokich, zwykle w jednej z kończyn dolnych;


lexentry: pol/zakwas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakwas
trans_list: опа́ра
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa;


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: завод | предприятие | комбинат
sense:
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: пари
sense:
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność


lexentry: pol/zakładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakładka
trans_list: закладка
sense:
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie


lexentry: pol/zalegalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zalegalizować
trans_list: оформить
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawomocnić coś lub stwierdzić zgodność czegoś z prawem


lexentry: pol/zależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zależny
trans_list: зависимый | обусловленный
sense:
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika


lexentry: pol/zaliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaliczka
trans_list: аванс
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności, zwracana w przypadku niewywiązania się z umowy


lexentry: pol/zalotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zalotka
trans_list: щипцы для ресниц
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;


lexentry: pol/zamach_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamach stanu
trans_list: государственный переворот
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;


lexentry: pol/zamartwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamartwica
trans_list: асфиксия
sense:
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;


lexentry: pol/zamek_z_piasku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamek z piasku
trans_list: песча́ный за́мок
sense:
konstrukcja z piasku spojonego wilgocią zbudowana na plaży lub w piaskownicy i przypominająca miniaturowy zamek;


lexentry: pol/zamienić_się_w_słup_soli__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamienić się w słup soli
trans_list: застыть как соляной столб | застыть как соляной столп
sense:
zamrzeć w bezruchu, np. z wrażenia, zdziwienia lub przerażenia; nie wiedzieć, co powiedzieć i zrobić


lexentry: pol/zamsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamsz
trans_list: за́мша
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);


lexentry: pol/zanokcica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zanokcica
trans_list: панариций
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp;


lexentry: pol/zaostrzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaostrzać
trans_list: затя́гивать
sense:
w stosunku do przepisów, reguł, sankcji: czynić mniej liberalnymi, bardziej ograniczającymi lub grożącymi wyższymi karami


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: садиться | сесть | спускаться | спуститься | уйти | укрываться
sense:
o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: заваливаться | завалиться | западать | запасть | погружаться | погрузиться
sense:
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.


lexentry: pol/zapadka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadka
trans_list: соба́чка
sense:
(technologia, technika, techniczny) drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś


lexentry: pol/zapalenie_błędnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie błędnika
trans_list: лабиринтит | внутренний отит
sense:
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;


lexentry: pol/zapalenie_mięśnia_sercowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie mięśnia sercowego
trans_list: миокардит
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,


lexentry: pol/zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie mózgu
trans_list: энцефалит
sense:
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;


lexentry: pol/zapalenie_opon_mózgowo-rdzeniowych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
trans_list: менингит
sense:
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;


lexentry: pol/zapalenie_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie płuc
trans_list: пневмония | воспаление лёгких
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/zapalenie_wyrostka_robaczkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie wyrostka robaczkowego
trans_list: аппендицит
sense:
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;


lexentry: pol/zapasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapasy
trans_list: борьба
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;


lexentry: pol/zapiekanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapiekanka
trans_list: запеканка
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;


lexentry: pol/zapinać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: zapinać
trans_list: застёгиваться
sense:
mieć zdolność łączenia się dwoma brzegami przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.


lexentry: pol/zapinać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: zapinać
trans_list: застёгиваться
sense:
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. – na własnym ubraniu


lexentry: pol/zapis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis
trans_list: запись
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku


lexentry: pol/zapis_nutowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis nutowy
trans_list: (боча́рная) клёпка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym


lexentry: pol/zapomniał_wół,_kiedy_cielęciem_był__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: zapomniał wół, kiedy cielęciem był
trans_list: забыл бык, когда телёнком был
sense:
używane, gdy chce się zwrócić komuś uwagę, że nie powinien pouczać, gdyż sam kiedyś (w młodości) zachowywał się tak samo


lexentry: pol/zapomoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapomoga
trans_list: пособие
sense:
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej


lexentry: pol/zapora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapora
trans_list: барьер | заграждение | помеха | преграда
sense:
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni


lexentry: pol/zapowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapowiadać
trans_list: анонсировать | предвещать | обещать
sense:
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić


lexentry: pol/zaprzedać_duszę_diabłu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaprzedać duszę diabłu
trans_list: продать свою душу дьяволу
sense:
podporządkować się komuś całkowicie, być na czyichś usługach w zamian za jakieś korzyści, rezygnując z wyznawanych wcześniej wartości i zasad moralnych


lexentry: pol/zarodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarodnik
trans_list: спора
sense:
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;


lexentry: pol/zarośnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarośnięcie
trans_list: атрезия
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)


lexentry: pol/zarzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarzut
trans_list: обвинение
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa


lexentry: pol/zarówno__składnik_spójnika_złożonego__1
sense_num: 01
written_rep: zarówno
trans_list: а та́кже
sense:
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu


lexentry: pol/zaręczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaręczyny
trans_list: помолвка
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;


lexentry: pol/zasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasada
trans_list: основание | щёлочь
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;


lexentry: pol/zasiedzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasiedzenie
trans_list: приобретательная да́вность
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;


lexentry: pol/zasklep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasklep
trans_list: покров
sense:
(przestarzałe, przestarzały) posiadające sufit pomieszczenie niemieszkalne usytuowane częściowo w ziemi (np. piwnica)


lexentry: pol/zaskoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskoczenie
trans_list: удивление
sense:
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy


lexentry: pol/zaskroniec_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskroniec zwyczajny
trans_list: обыкнове́нный уж
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Natrix natrix Linnaeus, gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych;


lexentry: pol/zaskórniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórniak
trans_list: заначка
sense:
(potocznie, potoczny) pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny


lexentry: pol/zaskórnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórnik
trans_list: комедо́н
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze


lexentry: pol/zasmażka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasmażka
trans_list: ру
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;


lexentry: pol/zasobożerny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zasobożerny
trans_list: ресурсоёмкий
sense:
wymagający znacznej ilości zasobów do prawidłowego funkcjonowania, zwłaszcza w kontekście informatycznym


lexentry: pol/zasoby_ludzkie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasoby ludzkie
trans_list: кадр
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) pracownicy lub członkowie danej organizacji (siła robocza stanowiąca jeden ze środków produkcji);


lexentry: pol/zastawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastawka
trans_list: клапан
sense:
(technologia, technika, techniczny) (melioratywnie, melioratywny) urządzenie do regulacji ilości, poziomu wody


lexentry: pol/zastęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastęp
trans_list: стая
sense:
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerska kierowana przez zastępowego, stanowiąca część drużyny i zwykle wykonująca wspólnie zadania;


lexentry: pol/zastęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastęp
trans_list: во́йско
sense:
(książkowy) grupa osób, która ma wspólne zadanie, jest w podobnej sytuacji, albo ma podobne zapatrywania


lexentry: pol/zasuwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasuwa
trans_list: защёлка | засов
sense:
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu


lexentry: pol/zasób_naturalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasób naturalny
trans_list: приро́дный ресу́рс
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;


lexentry: pol/zasłonak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasłonak
trans_list: паутинник
sense:
(mikologia, mikologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych


lexentry: pol/zasługiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasługiwać
trans_list: заслуживать
sense:
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło


lexentry: pol/zatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatar
trans_list: за́атар
sense:
(spożywczy) arabska mieszanka przyprawowa na bazie zmielonego sumaka, sezamu oraz tymianku, majeranku i oregano


lexentry: pol/zatem__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: zatem
trans_list: в тако́м слу́чае
sense:
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: ита́к
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: ита́к
sense:
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim


lexentry: pol/zatrucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie
trans_list: отравление
sense:
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu


lexentry: pol/zatrucie_pokarmowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie pokarmowe
trans_list: пищево́е отравле́ние
sense:
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);


lexentry: pol/zatrzask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrzask
trans_list: задви́жка
sense:
(technologia, technika, techniczny) automatyczne zamknięcie drzwi lub pojemników; zamek sprężynowy lub magnetyczny działający na zasadzie zapadki


lexentry: pol/zaum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaum
trans_list: заумь
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.


lexentry: pol/zawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawias
trans_list: дверная петля
sense:
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien


lexentry: pol/zawieja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawieja
trans_list: вьюга | метель
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko hydrometeorologiczne, polegające na połączeniu opadów śniegu z silnym wiatrem;


lexentry: pol/zawiesina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesina
trans_list: взвесь
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;


lexentry: pol/zawiesić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesić
trans_list: ве́шать
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przerwać na jakiś czas wykonywanie działalności gospodarczej w danej formie prawnej


lexentry: pol/zawiesić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesić
trans_list: ве́шать
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wstrzymać na jakiś czas wykonywanie danej czynności lub danego postanowienia


lexentry: pol/zawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawietrzny
trans_list: подветренный
sense:
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr


lexentry: pol/zawracać_głowę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawracać głowę
trans_list: беспоко́иться
sense:
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju


lexentry: pol/zawrzeć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawrzeć
trans_list: вскипеть | закипеть
sense:
(fizyka, fizyczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o momencie wejścia w stan wrzenia (o substancji w stanie płynnym)


lexentry: pol/zawziętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawziętość
trans_list: ожесточение | упорство
sense:
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi


lexentry: pol/zawzięty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawzięty
trans_list: завзятый
sense:
o sytuacjach, czynnościach: taki, który jest obiektem czyjejś pasji, zaciętości, którego ktoś nie chce poniechać


lexentry: pol/zawzięty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawzięty
trans_list: завзятый
sense:
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi


lexentry: pol/zazdrość_o_członek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zazdrość o członek
trans_list: за́висть к пе́нису
sense:
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;


lexentry: pol/zaćmienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaćmienie
trans_list: затмение | затме́ние
sense:
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;


lexentry: pol/zaściankowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: zaściankowy
trans_list: захолустный | провинциальный
sense:
przypisywany dawnej szlachcie z zaścianka – charakteryzujący się zacofaniem, brakiem szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom


lexentry: pol/zaświaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaświaty
trans_list: [[загро́бный]] мир
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli;


lexentry: pol/zażalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zażalenie
trans_list: жалоба
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od postanowienia sądu pierwszej instancji lub prokuratora


lexentry: pol/zbawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawiać
trans_list: сейв
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego


lexentry: pol/zbawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawienie
trans_list: приветствие
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;


lexentry: pol/zbałamucić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbałamucić
trans_list: задурить
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie


lexentry: pol/zbieg_okoliczności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbieg okoliczności
trans_list: совпадение
sense:
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie


lexentry: pol/zbiornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbiornik
trans_list: бак | цистерна
sense:
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów


lexentry: pol/zbiornik_zaporowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbiornik zaporowy
trans_list: водохрани́лище
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) rodzaj sztucznego jeziora, które powstaje w wyniku przegrodzenia rzeki zaporą


lexentry: pol/zblazowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zblazowany
trans_list: пресы́тившийся
sense:
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem


lexentry: pol/zboczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczenie
trans_list: девиация | извращение | отклонение | перверсия
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy


lexentry: pol/zboczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczeniec
trans_list: извращенец
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych


lexentry: pol/zbrodnia_katyńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia katyńska
trans_list: катынский расстрел | катынское преступление
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;


lexentry: pol/zbrodnia_przeciwko_ludzkości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia przeciwko ludzkości
trans_list: преступле́ние про́тив челове́чества
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;


lexentry: pol/zbrodnia_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia wojenna
trans_list: военное преступление
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;


lexentry: pol/zbroić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbroić
trans_list: вооружа́ть
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) powiększać czyiś stan uzbrojenia


lexentry: pol/zbroja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbroja
trans_list: броня | доспехи
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;


lexentry: pol/zbrojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrojówka
trans_list: а́ндская у́тка
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Merganetta armata, ptak z rodziny kaczkowatych żyjący w Andach


lexentry: pol/zbór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbór
trans_list: корпус
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lokalna wspólnota wiernych kościołów protestanckich oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich


lexentry: pol/zbłąkana_owieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbłąkana owieczka
trans_list: заблудшая овца
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary


lexentry: pol/zdanie_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdanie złożone
trans_list: сло́жное предложе́ние
sense:
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)


lexentry: pol/zderzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zderzak
trans_list: тампон
sense:
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;


lexentry: pol/zderzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zderzak
trans_list: ба́мпер
sense:
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;


lexentry: pol/zdolność_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdolność kredytowa
trans_list: креди́тный ре́йтинг
sense:
(finanse, finansowy) ocena wiarygodności finansowej pozwalająca ocenić szansę kredytobiorcy na spłatę kredytu lub pożyczki


lexentry: pol/zdrada_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrada stanu
trans_list: госизмена | государственный измена
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: изменять
sense:
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: изменять | предавать
sense:
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały


lexentry: pol/zdrobnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrobnienie
trans_list: уменьшительная форма | ласкательная форма
sense:
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;


lexentry: pol/zdzirowaty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zdzirowaty
trans_list: бля́дский
sense:
(obraźliwie) nacechowany wulgarną, wyzywającą seksualnością, często odbierany jako niesmaczny lub prowokacyjny


lexentry: pol/zebra_Grevy'ego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra Grevy'ego
trans_list: зе́бра Греви́
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, zagrożony wyginięciem gatunek zebry, występujący w Kenii i Somalii;


lexentry: pol/zebra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra
trans_list: зебра | зе́бра
sense:
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;


lexentry: pol/zebra_pręgowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra pręgowana
trans_list: зе́бра Греви́
sense:
(zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, gatunek zebry zagrożonej wyginięciem, występującej w Kenii i Somalii;


lexentry: pol/zebu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebu
trans_list: зебу
sense:
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;


lexentry: pol/zecer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zecer
trans_list: верстальщик
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;


lexentry: pol/zefir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zefir
trans_list: зефир
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr


lexentry: pol/zegar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zegar
trans_list: часы
sense:
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości


lexentry: pol/zelówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zelówka
trans_list: подошва
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę


lexentry: pol/zero-jedynkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zero-jedynkowy
trans_list: бина́рный
sense:
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) zapisany w systemie binarnym (przy użyciu zer i jedynek)


lexentry: pol/zerokuponowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zerokuponowy
trans_list: бескупонный
sense:
(finanse, finansowy) o obligacji: taki, od którego nie są wypłacane odsetki, a zysk pochodzi z dyskonta od wartości, z którym jest emitowany


lexentry: pol/zespolony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: zespolony
trans_list: ко́мплексный
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą zespoloną lub przyjmujący wartości będące liczbami zespolonymi


lexentry: pol/zespół_Aspergera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Aspergera
trans_list: синдро́м Аспе́ргера
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;


lexentry: pol/zespół_Sjögrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Sjögrena
trans_list: синдром Шегрена
sense:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;


lexentry: pol/zespół_kanału_nadgarstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół kanału nadgarstka
trans_list: карпальный туннельный синдром | синдром запястного канала
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka


lexentry: pol/zespół_lęku_uogólnionego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół lęku uogólnionego
trans_list: генерализованное тревожное расстройство | тревожное расстройство
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;


lexentry: pol/zespół_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół muzyczny
trans_list: анса́мбль
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzycy wspólnie występujący pod daną nazwą, razem tworzący określoną muzykę


lexentry: pol/zespół_nadpobudliwości_psychoruchowej_z_deficytem_uwagi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
trans_list: СДВГ
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych powodujący deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość psychoruchową lub impulsywność


lexentry: pol/zespół_napięcia_przedmiesiączkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół napięcia przedmiesiączkowego
trans_list: предменструальный синдром
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;


lexentry: pol/zeszyt_ćwiczeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeszyt ćwiczeń
trans_list: рабо́чая тетра́дь
sense:
(edukacja, edukacyjny) książka, zazwyczaj będąca uzupełnieniem do podręcznika, będąca zbiorem zadań do wypełnienia


lexentry: pol/zeszły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zeszły
trans_list: прошлый
sense:
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)


lexentry: pol/zetta-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: zetta-
trans_list: зетта-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/zettabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zettabajt
trans_list: зеттаба́йт
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 eksabajtom;


lexentry: pol/zewnątrz__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: zewnątrz
trans_list: вне
sense:
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska


lexentry: pol/zez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zez
trans_list: косоглазие
sense:
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;


lexentry: pol/zeznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeznanie
trans_list: показание | свидетельство
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami


lexentry: pol/zgraja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgraja
trans_list: свора
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona


lexentry: pol/zgrubienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrubienie
trans_list: аугментатив
sense:
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;


lexentry: pol/zgrzebło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrzebło
trans_list: скребница
sense:
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;


lexentry: pol/ziarnopłon_wiosenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziarnopłon wiosenny
trans_list: чистяк
sense:
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/zielarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielarstwo
trans_list: гербали́зм
sense:
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;


lexentry: pol/zielnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielnik
trans_list: гербарий
sense:
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań


lexentry: pol/zielona_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona herbata
trans_list: зелёный чай
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania


lexentry: pol/zielona_rewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona rewolucja
trans_list: зелёная революция
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały


lexentry: pol/zielony_ludzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony ludzik
trans_list: зелёный человечек
sense:
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze


lexentry: pol/ziemia_obiecana__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ziemia obiecana
trans_list: земля обетованная
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, obiecana nagroda, szczęśliwy cel wędrówki, starań;


lexentry: pol/ziemski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ziemski
trans_list: земский
sense:
(dawniej, dawny) dotyczący ziemi, jako jednostki administracyjnej początkowo obejmującej kilka powiatów sądowych.


lexentry: pol/ziggurat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziggurat
trans_list: зиккурат
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,


lexentry: pol/zika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zika
trans_list: вирус Зика
sense:
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;


lexentry: pol/zikkurat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zikkurat
trans_list: зиккура́т
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) tarasowa budowla z czasów starożytnej Mezopotamii wznoszona w celach sakralnych;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: холодная война | Холодная война
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: холодная война
sense:
stan w stosunkach międzynarodowych będący trwałym konfliktem, który jednak nie jest rozstrzygnięty poprzez militarną konfrontację


lexentry: pol/zimne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimne ognie
trans_list: бенгальская свеча
sense:
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;


lexentry: pol/zimnokrwisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zimnokrwisty
trans_list: бесчу́вственный
sense:
(zoologia, zoologiczny) o zmieniającej się temperaturze ciała pod wpływem zmiany temperatury otoczenia


lexentry: pol/zimorodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimorodek
trans_list: зимородок
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;


lexentry: pol/zimowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimowisko
trans_list: зимовка | зимовье
sense:
(zoologia, zoologiczny) miejsce, do którego udają się lub które przygotowują sobie zwierzęta, aby spędzić zimę


lexentry: pol/ziomkostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziomkostwo
trans_list: землячество
sense:
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;


lexentry: pol/ziołolecznictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziołolecznictwo
trans_list: гербали́зм
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;


lexentry: pol/zięba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zięba
trans_list: зяблик
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;


lexentry: pol/zjawisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjawisko
trans_list: феномен | явление
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego


lexentry: pol/zjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjazd
trans_list: спуск
sense:
(sport, sportowy) konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie


lexentry: pol/zjednoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjednoczenie
trans_list: объединение
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;


lexentry: pol/zlepieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zlepieniec
trans_list: конгломера́т
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/zmarszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmarszczka
trans_list: морщина
sense:
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych


lexentry: pol/zmiażdżenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmiażdżenie
trans_list: дробле́ние
sense:
(historia, historyczny, historycznie) metoda egzekucji i tortur polegająca na obciążaniu ciała skazańca;


lexentry: pol/zmienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmienna
trans_list: переменная
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;


lexentry: pol/zmienna_niezależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmienna niezależna
trans_list: независимая переме́нная
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wartość, która nie zależy od innych wartości w badaniu bądź równaniu matematycznym;


lexentry: pol/zmierzchowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zmierzchowy
trans_list: су́меречный
sense:
związany z porą dnia od chwili schowania się słońca za horyzont do nastania ciemności, porą ściemniania się


lexentry: pol/zmrażać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmrażać
trans_list: ви́снуть
sense:
stopniowo ochładzać coś do temperatury bliskiej zamarzaniu; silnie oziębiać; ścinać mrozem; powodować przemarznięcie


lexentry: pol/zmrocznik_gładysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmrocznik gładysz
trans_list: бражник винный
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/znachor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znachor
trans_list: знахарь | целитель
sense:
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów


lexentry: pol/znachorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znachorka
trans_list: знахарка
sense:
(książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów


lexentry: pol/znaczek_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znaczek pocztowy
trans_list: почтовая марка
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mała nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służąca jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);


lexentry: pol/znacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znacznik
trans_list: тег
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) sekwencja peptydowa dołączana do białka w celu ułatwienia jego detekcji, oczyszczania lub zwiększenia rozpuszczalności;


lexentry: pol/znacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znacznik
trans_list: тег
sense:
(informatyka, informatyczny) znak lub słowo kluczowe przypisywane określonemu fragmentowi tekstu lub plikowi multimedialnemu


lexentry: pol/znajomości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znajomości
trans_list: блат
sense:
osoba lub osoby wpływowe, wysoko postawione lub mogące coś załatwić, przyśpieszyć np. jakieś postępowanie w urzędzie


lexentry: pol/znak_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak drogowy
trans_list: дорожный знак
sense:
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;


lexentry: pol/znak_interpunkcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak interpunkcyjny
trans_list: знак препинания
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego;


lexentry: pol/znak_końca_dowodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak końca dowodu
trans_list: моги́льная плита́
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;


lexentry: pol/znak_równości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak równości
trans_list: знак ра́венства
sense:
(termin typograficzny) znak = używany m.in. w matematyce dla oznaczenia równości wyrażeń po obu jego stronach;


lexentry: pol/znak_zodiaku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak zodiaku
trans_list: знак зодиака
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;


lexentry: pol/znawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znawca
trans_list: знаток
sense:
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś


lexentry: pol/znieczulać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: znieczulać
trans_list: анестезировать
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu


lexentry: pol/zniżać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: zniżać
trans_list: вера́нда
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) odchodzić od pewnych norm, wartości lub zachowywać się w upokarzający sposób


lexentry: pol/zobojętniały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zobojętniały
trans_list: апати́чный
sense:
pozbawiony emocji, zainteresowania lub reakcji na coś, co wcześniej mogło wzbudzać uwagę, uczucia czy zaangażowanie


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: зодиак
sense:
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: зодиак
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;


lexentry: pol/zombi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombi
trans_list: зомби
sense:
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;


lexentry: pol/zombie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombie
trans_list: зо́мби
sense:
(informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone;


lexentry: pol/zoochoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoochoria
trans_list: зоохори́я
sense:
(botanika, botaniczny) (zoologia, zoologiczny) zjawisko roznoszenia diaspor roślinnych (rozsiewania roślin) przez zwierzęta;


lexentry: pol/zoocyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoocyd
trans_list: зооцид
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;


lexentry: pol/zoofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoofobia
trans_list: зоофобия
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;


lexentry: pol/zoomować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoomować
trans_list: гуде́ние
sense:
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) zwiększać lub zmniejszać widzialny obiekt przez zoom


lexentry: pol/zoonoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoonoza
trans_list: зооноз
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;


lexentry: pol/zoroastrycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zoroastrycki
trans_list: зороастрийский
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem


lexentry: pol/zrabować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrabować
trans_list: грабёж
sense:
(książkowy) zabrać wiele rzeczy z budynku, pokoju lub innego terenu bezprawnie i posługując się przemocą


lexentry: pol/zrost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrost
trans_list: сло́жное сло́во
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz powstały z połączenia kilku wyrazów, zachowujących swój układ składniowy i postać morfologiczną;


lexentry: pol/zrzucić_maskę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrzucić maskę
trans_list: сбросить маску
sense:
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter


lexentry: pol/zrównoważony_rozwój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrównoważony rozwój
trans_list: устойчивое развитие
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;


lexentry: pol/zsyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zsyp
trans_list: жёлоб
sense:
wydzielona część wielopiętrowego budynku (bloku mieszkalnego lub biurowca), w której znajduje się przewód zsypowy oraz komory służące do wrzucania śmieci z poszczególnych kondygnacji


lexentry: pol/zszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zszywka
trans_list: скрепка
sense:
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza


lexentry: pol/zugzwang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zugzwang
trans_list: цугцванг#ru
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza;


lexentry: pol/zulu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zulu
trans_list: зу́лу
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny nigero-kongijskiej, z gałęzi wolta-kongijskiej, z grupy bantu, z zespołu nguni; jeden z urzędowych języków Południowej Afryki


lexentry: pol/zupka_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zupka chińska
trans_list: [[лапша́]] [[быстрый|бы́строго]] [[приготовление|приготовле́ния]]
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej


lexentry: pol/zurwanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zurwanizm
trans_list: зурванизм
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu


lexentry: pol/zwalniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwalniać
trans_list: увольнять
sense:
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska


lexentry: pol/zwarcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarcie
trans_list: короткое замыкание
sense:
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji


lexentry: pol/zwarty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarty
trans_list: смычный
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłosce: taka dla której w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową


lexentry: pol/zwichnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwichnąć
trans_list: вы́вихнуть
sense:
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw


lexentry: pol/zwieracz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwieracz
trans_list: сфи́нктер
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;


lexentry: pol/zwierzęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwierzęta
trans_list: животное
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Animalia Linnaeus, takson w randze królestwa, obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych;


lexentry: pol/zwietrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwietrzały
trans_list: без обиняко́в
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/związek_frazeologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek frazeologiczny
trans_list: идиома
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tylko taki związek frazeologiczny (1.1), którego znaczenie nie wynika bezpośrednio ze znaczeń poszczególnych słów składowych (definicja wąska)


lexentry: pol/związek_frazeologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek frazeologiczny
trans_list: фразеологизм
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;


lexentry: pol/związek_nieorganiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek nieorganiczny
trans_list: неорганическое вещество | неорганическое соединение
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;


lexentry: pol/związek_organiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek organiczny
trans_list: органическое вещество | органическое соединение
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;


lexentry: pol/związek_rządu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek rządu
trans_list: подчинительная связь
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym jeden wyraz narzuca formę drugiemu wyrazowi, który zawsze przyjmuje tę narzuconą formę;


lexentry: pol/związek_zawodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zawodowy
trans_list: профессиональный союз | профсоюз
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;


lexentry: pol/związek_zgody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zgody
trans_list: душа́
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;


lexentry: pol/zwolnienie_lekarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwolnienie lekarskie
trans_list: больничный лист | листок нетрудоспособности
sense:
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;


lexentry: pol/zworka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zworka
trans_list: джампер
sense:
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);


lexentry: pol/zwrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot
trans_list: оборот речи
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek frazeologiczny, którego głównym elementem jest czasownik lub imiesłów przysłówkowy;


lexentry: pol/zwrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot
trans_list: обращение
sense:
zainteresowanie się czymś; zwrócenie swojego zainteresowania, uwagi w jakimś kierunku; zajęcie się czymś


lexentry: pol/zwrot_przez_rufę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot przez rufę
trans_list: упрёк
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) manewr polegający na przecięciu linii wiatru rufą z przerzuceniem żagli na drugą stronę


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: тропик
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: мордент
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj ozdobnika, polegającego na szybkim przejściu z nuty głównej na sąsiednią i natychmiastowym powrocie na nutę główną;


lexentry: pol/zwycięstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwycięstwo
trans_list: победа
sense:
zdecydowany sukces w walce lub rywalizacji (najczęściej sportowej), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: привычка | обычай
sense:
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: обычай
sense:
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę


lexentry: pol/zyprazydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zyprazydon
trans_list: зипрасидон
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej


lexentry: pol/zysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zysk
trans_list: прибыль
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: зуб
sense:
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: зуб
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: зуб
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś


lexentry: pol/ząb_mądrości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb mądrości
trans_list: зуб мудрости
sense:
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;


lexentry: pol/zębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębina
trans_list: дентин
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;


lexentry: pol/zębowa_wróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębowa wróżka
trans_list: зубная фе́я
sense:
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;


lexentry: pol/złamanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamanie
trans_list: нарушение
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszenie (przepisów prawa, postanowień umowy itp.)


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: сверстать
sense:
(drukarstwo, drukarski) podzielić tekst gazety, książki lub czasopisma do szerokości szpalt, tabel, klisz, tytułów, itp. elementów drukarskich


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: сломать
sense:
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: нарушить
sense:
przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: сломить
sense:
zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany)


lexentry: pol/złocień_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złocień właściwy
trans_list: нивя́ник обыкнове́нный
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/złodziejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złodziejka
trans_list: [[разветви́тель]] [[питание|пита́ния]]
sense:
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń


lexentry: pol/złom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złom
trans_list: лом
sense:
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny


lexentry: pol/złota_rybka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota rybka
trans_list: золотая рыбка
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;


lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: золотильщик | золотых дел мастер
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złoty_spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złoty spadochron
trans_list: золотой парашют
sense:
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;


lexentry: pol/złośliwe_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złośliwe oprogramowanie
trans_list: вредоносная программа | вредоносное ПО
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: сложное слово
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Иль-де-Франс
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji, zawierający w sobie jej stolicę - Paryż


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Иль-де-Франс
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską


lexentry: pol/ćwiczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwiczenia
trans_list: упражнение
sense:
(edukacja, edukacyjny) zajęcia na uczelni wyższej, podczas których studenci analizują, często w sposób praktyczny, zagadnienia z danego przedmiotu


lexentry: pol/ćwierćfinał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwierćfinał
trans_list: четвертьфинал
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału


lexentry: pol/ćwikła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwikła
trans_list: цвикла | цвикли
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowane lub kiszone buraki ćwikłowe z dodatkiem tartego chrzanu i octu;


lexentry: pol/Łabędź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łabędź
trans_list: Лебедь
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;


lexentry: pol/Ładoga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ładoga
trans_list: Ладога | Ладожское озеро
sense:
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;


lexentry: pol/Łatgalia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łatgalia
trans_list: Латгалия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leżąca we wschodniej części kraju;


lexentry: pol/Łemkowszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Łemkowszczyzna
trans_list: Лемковщина
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) ziemie zamieszkiwane przez Łemków przed II wojną światową


lexentry: pol/Łomonosow__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łomonosow
trans_list: Ломоносов
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Łować__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łować
trans_list: Ловать
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;


lexentry: pol/Ługa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługa
trans_list: Луга
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Ługanda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługanda
trans_list: Луганда
sense:
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ługańska Republika Ludowa


lexentry: pol/Ługańska_Republika_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługańska Republika Ludowa
trans_list: Луганская Народная Республика
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;


lexentry: pol/Łuza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łuza
trans_list: Луза
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;


lexentry: pol/Łużyce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łużyce
trans_list: Лужица
sense:
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;


lexentry: pol/łabędzi_śpiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędzi śpiew
trans_list: лебединая песня
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności


lexentry: pol/łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź
trans_list: лебедь
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;


lexentry: pol/łabędź_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź krzykliwy
trans_list: лебедь-кликун
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;


lexentry: pol/łabędź_niemy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź niemy
trans_list: лебедь-шипун
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;


lexentry: pol/łachudra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łachudra
trans_list: негодяй | дрянь | лахудра | мерзавец
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek niewiele wart


lexentry: pol/łachudra__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: łachudra
trans_list: лахудра
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta niewiele warta, nie szanująca się


lexentry: pol/łacina_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łacina klasyczna
trans_list: класси́ческая латы́нь
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.


lexentry: pol/łacina_ludowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łacina ludowa
trans_list: вульга́рная латы́нь
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) potoczna, mówiona odmianę łaciny, używana przez zwykłych ludzi (plebs, żołnierzy, osadników) w czasach starożytnego Rzymu i później w okresie wczesnego Cesarstwa


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: зарядка | зарядное устройство | заряжающее устройство
sense:
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: погрузчик
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) maszyna ciężka do wykonywania załadunku, np. towarów na samochód lub inny środek transportu;


lexentry: pol/ładunek_elektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładunek elektryczny
trans_list: электрический заряд
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;


lexentry: pol/łagier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łagier
trans_list: лагерь
sense:
obóz pracy przymusowej dla więźniów politycznych i kryminalnych w Związku Radzieckim, Rosji i innych krajach;


lexentry: pol/łajdak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łajdak
trans_list: зашкварщик
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy


lexentry: pol/łam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łam
trans_list: колонна
sense:
(drukarstwo, drukarski) teksty, tabele, ilustracje i inne elementy druku uformowane w kolumnę w układzie jednołamowym lub stanowiące część kolumny w układzie wielołamowym;


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: фео́д
sense:
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łapówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapówka
trans_list: взятка
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści


lexentry: pol/łaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łaska
trans_list: ми́лость
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
trans_list: патч
sense:
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/ławnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ławnik
trans_list: прися́жная
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych;


lexentry: pol/łazik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łazik
trans_list: уазик
sense:
(historia, historyczny, historycznie) radziecki samochód wojskowy z otwartym nadwoziem, używany w czasie II wojny światowej


lexentry: pol/łańcuch_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch górski
trans_list: го́рный хребе́т
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) górotwór fałdowy w postaci długich wstęg; obszar górski złożony z równolegle przebiegających pasm gór wraz z kotlinami i pogórzami


lexentry: pol/łańcuch_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch pokarmowy
trans_list: пищевая цепь | трофическая цепь
sense:
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;


lexentry: pol/łochynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łochynia
trans_list: голубика | болиголов | гонобоб | гонобобель | дурника | дурниха
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna


lexentry: pol/łom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łom
trans_list: лом | гвоздодёр
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;


lexentry: pol/łowca_głów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łowca głów
trans_list: охо́тник за голова́ми
sense:
(etnografia, etnograficzny) wojownik z ludu praktykującego ścinanie i preparowanie głów swoich wrogów


lexentry: pol/łowca_głów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łowca głów
trans_list: охо́тник за голова́ми
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się pozyskiwaniem wartościowych pracowników dla firmy lub zawodników do klubu sportowego;


lexentry: pol/łowczy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: łowczy
trans_list: Егермейстер
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (łowiectwo, łowiecki) urzędnik na dworze polskim odpowiedzialny za organizację polowań


lexentry: pol/łozówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łozówka
trans_list: боло́тная камышо́вка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: лось | сохатый
sense:
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: подшипник
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: лук | дуга
sense:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;


lexentry: pol/łupacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupacz
trans_list: пи́кша
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Melanogrammus aeglefinus L., gatunek morskiej ryby z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: перхоть
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuszczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuszczyca
trans_list: псориаз | псориа́з
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;


lexentry: pol/łut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łut
trans_list: лот
sense:
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka miary masy używana w krajach europejskich, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta;


lexentry: pol/łyko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyko
trans_list: луб
sense:
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.


lexentry: pol/łysenkizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łysenkizm
trans_list: лысенковщина
sense:
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy;


lexentry: pol/łyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyska
trans_list: лысуха | лыска
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;


lexentry: pol/łyżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżka
trans_list: ковш
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich


lexentry: pol/łyżwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwa
trans_list: конёк
sense:
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;


lexentry: pol/łyżwiarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo
trans_list: конькобежный спорт
sense:
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;


lexentry: pol/łyżwiarstwo_figurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo figurowe
trans_list: фигурное катание
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.


lexentry: pol/łyżwiarstwo_synchroniczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo synchroniczne
trans_list: синхронное фигурное катание
sense:
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);


lexentry: pol/łyżwiarstwo_szybkie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo szybkie
trans_list: конькобе́жный спорт
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;


lexentry: pol/łzawnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łzawnica
trans_list: слезни́ца
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne naczynie przeznaczone do symbolicznego przechowywania łez przelanych na czyimś grobie


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: глаго́л-свя́зка
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: дефи́с
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: łącznik
trans_list: осведомитель
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest przenoszenie meldunków, rozkazów i utrzymywanie kontaktu między placówkami wojskowymi


lexentry: pol/Śiwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śiwa
trans_list: Ши́ва
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;


lexentry: pol/Śląsk_Cieszyński__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śląsk Cieszyński
trans_list: Тешинская Силезия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;


lexentry: pol/Śląsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śląsk
trans_list: Силезия
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;


lexentry: pol/Średnie_Państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Średnie Państwo
trans_list: Сре́днее ца́рство
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;


lexentry: pol/Środa_Popielcowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Środa Popielcowa
trans_list: Пепельная среда
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;


lexentry: pol/Śródziemie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śródziemie
trans_list: Средиземье
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;


lexentry: pol/Świeża__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Świeża
trans_list: Прохладная
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie królewieckim Rosji, uchodzi do Zalewu Wiślanego;


lexentry: pol/Świr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Świr
trans_list: Свирь
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w zachodniej części Rosji wypływająca z jeziora Onega, a uchodząca do jeziora Ładoga;


lexentry: pol/Świętowit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Świętowit
trans_list: Святовит
sense:
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;


lexentry: pol/Święty_Graal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Graal
trans_list: Святой Грааль
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;


lexentry: pol/Święty_Mikołaj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Mikołaj
trans_list: Никола́й Чудотво́рец
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;


lexentry: pol/ścierniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścierniwo
trans_list: абразив
sense:
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;


lexentry: pol/ścieżka_holownicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścieżka holownicza
trans_list: бечевник
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;


lexentry: pol/ścisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścisk
trans_list: сержант
sense:
(mechanika) narzędzie podobne do imadła posiadające dwie szczęki służące do przytrzymywania i łączenia elementów


lexentry: pol/ściąga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściąga
trans_list: шпаргалка
sense:
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;


lexentry: pol/ściągnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściągnąć
trans_list: скачать
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) pobrać paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie


lexentry: pol/ścięgno_Achillesa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno Achillesa
trans_list: ахиллово сухожилие
sense:
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: сухожилие | жи́ла
sense:
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/ślad_węglowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślad węglowy
trans_list: углеро́дный след
sense:
suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną jednostkę (osobę, organizację, wydarzenie lub produkt);


lexentry: pol/śledztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledztwo
trans_list: следствие
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;


lexentry: pol/śledź__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: śledź
trans_list: колышек
sense:
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu


lexentry: pol/śledź_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledź oceaniczny
trans_list: атланти́ческая сельдь
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Clupea harengus Linnaeus, gatunek ławicowej ryby morskiej z rodziny śledziowatych;


lexentry: pol/ślepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślepak
trans_list: слепень
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Chrysops, rodzaj owada z rodziny bąkowatych;


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: волюта | завиток | спираль
sense:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: улитка | завиток
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego


lexentry: pol/śluby_zakonne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluby zakonne
trans_list: вероиспове́дание
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych;


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: шлюз
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śluzowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluzowiec
trans_list: слизевик
sense:
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;


lexentry: pol/śmieciowe_jedzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmieciowe jedzenie
trans_list: джанк-фу́д
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze


lexentry: pol/śmiertelność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmiertelność
trans_list: сме́ртность
sense:
(demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę


lexentry: pol/śmierć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmierć
trans_list: смерть
sense:
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą


lexentry: pol/śmigło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigło
trans_list: пропеллер
sense:
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;


lexentry: pol/śmigłowcowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowcowiec
trans_list: вертолётоносец
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;


lexentry: pol/śmigłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowiec
trans_list: вертолёт | вертушка
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi


lexentry: pol/śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieg
trans_list: помеха | рябь | снег
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora


lexentry: pol/śnieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieć
trans_list: вреди́тель
sense:
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: кома
sense:
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: средний
sense:
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: средний
sense:
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: сре́днее
sense:
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: дрянной
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach nie mniejszych od minimum argumentów i nie większych od maksimum argumentów;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: диаметр | поперечник
sense:
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnik
trans_list: точка с запятой
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;


lexentry: pol/średnio-wysoko-niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnio-wysoko-niemiecki
trans_list: средневерхненемецкий
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);


lexentry: pol/średniopolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniopolski
trans_list: среднепольский
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka polskiego używana między XVI a XVIII wiekiem;


lexentry: pol/średniopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniopłat
trans_list: среднеплан
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości osi podłużnej kadłuba;


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: средневековье | средние века
sense:
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/średniówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniówka
trans_list: цезу́ра
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;


lexentry: pol/środek_antykoncepcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: środek antykoncepcyjny
trans_list: контрацептив
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: болт | винт
sense:
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/śruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruta
trans_list: кормовое зерно
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) pasza zwierzęca z rozdrobnionych ziaren zbóż lub nasion roślin strączkowych;


lexentry: pol/śrutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: śrutować
trans_list: дроби́ть
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię przedmiotu wykonanego z metalu przy pomocy śrutownicy


lexentry: pol/świadek_Jehowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek Jehowy
trans_list: свидетель Иеговы
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;


lexentry: pol/świat_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świat arabski
trans_list: арабский мир
sense:
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne


lexentry: pol/światopogląd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światopogląd
trans_list: мировоззрение
sense:
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
trans_list: подвесной горшок
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: светобоязнь
sense:
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/światłowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowód
trans_list: оптоволокно
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;


lexentry: pol/świder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świder
trans_list: бурав
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);


lexentry: pol/świerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerk
trans_list: ель | ёлка
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: сверчок
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlica
trans_list: комната группы продленного дня
sense:
sala przeznaczona do dziennego, wspólnego pobytu (rozrywki, spędzania wolnego czasu) grupy osób, np. w szkole, ośrodku wypoczynkowym lub opiekuńczym, szpitalu, jednostce wojskowej itp.;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik
trans_list: светляк
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: świetlik
trans_list: оча́нка
sense:
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;


lexentry: pol/świetlówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlówka
trans_list: ла́мпа дневно́го све́та
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) rodzaj lampy elektrycznej w kształcie rurki, w której źródłem światła jest substancja chemiczna (luminofor) pobudzana promieniowaniem ultrafioletowym (w tradycyjnych świetlówkach wyładowczych) albo diody elektroluminescencyjne (w nowoczesnych świetlówkach LED).


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья | свинья́
sense:
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;


lexentry: pol/świstun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świstun
trans_list: свиязь
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: храм | святыня | святилище
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święcenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święcenia
trans_list: рукоположе́ние
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;


lexentry: pol/święta_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święta prawda
trans_list: святая истина
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niewątpliwa racja, prawda, słowa niewątpliwie wyrażające prawdę


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: праздник
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/świętoruski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: świętoruski
trans_list: святорусский
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z koncepcja Świętej Rusi;


lexentry: pol/świętoszkowatość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świętoszkowatość
trans_list: ханжество
sense:
(książkowy) albo (ironicznie) cecha tego, co jest świętoszkowate; cecha tych, którzy są świętoszkowaci


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: святой
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: Санта Клаус | Святой Николай
sense:
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: зрачок | зрачо́к
sense:
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/źródło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źródło
trans_list: источник
sense:
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań


lexentry: pol/Żar-Ptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Żar-Ptak
trans_list: Жар-птица
sense:
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem;


lexentry: pol/Żeleznodorożnyj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żeleznodorożnyj
trans_list: Железнодорожный
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie królewieckim, w rejonie prawdińskim;


lexentry: pol/Żeleznogorsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żeleznogorsk
trans_list: Железногорск
sense:
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;


lexentry: pol/Żmudzin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudzin
trans_list: жема́йт
sense:
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Żmudzi lub potomek ludności pochodzącej ze Żmudzi, krainy historycznej na obszarze Dolnej Litwy;


lexentry: pol/Żmudź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudź
trans_list: Жемайтия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;


lexentry: pol/Żydowski_Obwód_Autonomiczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żydowski Obwód Autonomiczny
trans_list: Еврейская автономная область
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;


lexentry: pol/Żyzny_Półksiężyc__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żyzny Półksiężyc
trans_list: Плодородный полумесяц
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: лягушка | лягу́шка
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żaba_dalmatyńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba dalmatyńska
trans_list: проворная лягушка | прыткая лягушка
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Rana dalmatina ściśle chroniony gatunek europejskiego płaza należącego do żab brunatnych;


lexentry: pol/żaba_leśna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba leśna
trans_list: лесна́я лягу́шка
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Boreorana sylvatica LeConte, płaz bezogonowy z rodziny żabowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/żabiru_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabiru afrykański
trans_list: седлоклювый ябиру
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus senegalensis Shaw, duży ptak z rodziny bocianowatych;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: брасс
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: гаечный ключ
sense:
(technologia, technika, techniczny) klucz nastawny z regulowaną skokowo szerokością rozstawu szczęk;


lexentry: pol/żabot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabot
trans_list: жабо
sense:
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: парус
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żakard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żakard
trans_list: жаккардовый ткацкий станок
sense:
(technologia, technika, techniczny) (włókiennictwo) (środowiskowy) mechanizm przesmykowy umożliwiający sterowanie pojedynczymi nitkami osnowy;


lexentry: pol/żakard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żakard
trans_list: жаккард
sense:
(włókiennictwo) tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;


lexentry: pol/żako__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żako
trans_list: жако | серый попугай
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;


lexentry: pol/żaluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaluzja
trans_list: жалюзи
sense:
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;


lexentry: pol/żandarm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żandarm
trans_list: жандарм
sense:
funkcjonariusz żandarmerii, francuskiej formacji policyjnej utrzymującej porządek na terenach wiejskich i małych miasteczkach


lexentry: pol/żargon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żargon
trans_list: жаргон
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;


lexentry: pol/żarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żarna
trans_list: [[ручной|ручна́я]] [[ме́льница]]
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żałoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żałoba
trans_list: траур
sense:
okres po śmierci bliskiej osoby, w którym zwyczajowo nosi się odpowiedni strój oraz nie uczestniczy w zabawach towarzyskich


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: ребро
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: па́русный спорт
sense:
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: па́русный спорт
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel
trans_list: гель
sense:
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;


lexentry: pol/żelatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna
trans_list: желатин
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;


lexentry: pol/żelazna_kurtyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazna kurtyna
trans_list: железный занавес
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;


lexentry: pol/żelazny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazny
trans_list: железный
sense:
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo


lexentry: pol/żelazo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazo
trans_list: железо | феррум
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;


lexentry: pol/żeneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeneta
trans_list: гене́та
sense:
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;


lexentry: pol/żerca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żerca
trans_list: жрец
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan słowianowierczy zajmujący się żertwą, czyli składaniem bogom ofiar;


lexentry: pol/żeń-szeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeń-szeń
trans_list: женьшень
sense:
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;


lexentry: pol/żigolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żigolo
trans_list: жиголо
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami


lexentry: pol/żmijowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmijowate
trans_list: гадю́ка
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperidae Oppel, rodzina węży w obrębie nadrodziny Elapoidea;


lexentry: pol/żonkil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żonkil
trans_list: нарци́сс
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: солдат | воин
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: желудок | желу́док
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żrący__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: żrący
trans_list: едкий
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”


lexentry: pol/żuaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuaw
trans_list: зуави
sense:
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: зубр
sense:
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żubr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr europejski
trans_list: бизо́н
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/żujka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żujka
trans_list: жва́чка
sense:
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy


lexentry: pol/żur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żur
trans_list: жур
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa o kwaskowatym smaku, gotowana na zakwasie, najczęściej żytnim;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: журавль
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: кран | подъёмный кран
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/żuraw_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw biały
trans_list: стерх
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;


lexentry: pol/żurawina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żurawina
trans_list: клюква
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;


lexentry: pol/żuwaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuwaczka
trans_list: нижняя челюсть
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: жизнь
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/życiorys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życiorys
trans_list: жизнеописание
sense:
(urzędowy) (biurowość, biurowy) pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe


lexentry: pol/żyrafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrafa
trans_list: жираф | жира́ф
sense:
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;


lexentry: pol/żyro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: żyro-
trans_list: гиро-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem


lexentry: pol/żyrokompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrokompas
trans_list: гирокомпас
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;


lexentry: pol/żyronda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyronda
trans_list: жиронда
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stronnictwo żyrondystów w czasie rewolucji francuskiej;


lexentry: pol/żyrondysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrondysta
trans_list: жирондист
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;


lexentry: pol/żyrondystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrondystka
trans_list: жирондистка
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członkini lub sympatyczka żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;


lexentry: pol/żyrondystowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrondystowski
trans_list: жирондистский
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z żyrondystami, żyrondą, dotyczący żyrondystów


lexentry: pol/żyto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyto
trans_list: рожь
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/żywa_pagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywa pagina
trans_list: колонтитул
sense:
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);


lexentry: pol/żywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywica
trans_list: смола | смола́
sense:
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;


lexentry: pol/żywioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywioł
trans_list: стихи́я
sense:
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze


lexentry: pol/żywokost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost
trans_list: окопник
sense:
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;


lexentry: pol/żyworodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodność
trans_list: живорождение
sense:
(zoologia, zoologiczny) forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek początkowo rozwija się wewnątrz organizmu matki;


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: живородящий
sense:
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: живородящий
sense:
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki


lexentry: pol/żywot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywot
trans_list: житие
sense:
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych


lexentry: pol/żywotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywotnik
trans_list: туя
sense:
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście;


lexentry: pol/żywy_obraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy obraz
trans_list: вы́литый
sense:
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś


lexentry: pol/żywy_trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy trup
trans_list: живой труп
sense:
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego


lexentry: pol/żyć_od_pierwszego_do_pierwszego__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyć od pierwszego do pierwszego
trans_list: жить от зарпла́ты до зарпла́ты
sense:
żyć na granicy płynności finansowej, bez oszczędności, z pensją ledwo wystarczającą na pokrycie bieżących wydatków


lexentry: pol/żółta_febra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta febra
trans_list: жёлтая лихорадка
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką


lexentry: pol/żółta_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta kartka
trans_list: жёлтая карточка | жёлтая ка́рточка
sense:
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: желтуха
sense:
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: желток | желто́к
sense:
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: желток | желто́к
sense:
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: жёлтый
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: черепаха
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1);


lexentry: pol/żółw_lamparci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw lamparci
trans_list: леопардовая черепаха
sense:
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates


lexentry: pol/żółw_skórzasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw skórzasty
trans_list: кожистая черепаха
sense:
(zoologia, zoologiczny) (systematyka) Dermochelys coriacea, gatunek gada z monotypowej rodziny żółwi skórzastych;


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: жало
sense:
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
trans_list: за́кром
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


# simple_translation

written_rep: aplikacja
trans_list:
практика | прикладное ПО | прикладное программное обеспечение | программное обеспечение | стажировка


written_rep: bratek
trans_list:
Фиалка Виттрока | анютины глазки | анютка | иван-да-марья | садовый анютины глазки | фиалка трёхцветная


written_rep: porządkowy
trans_list:
относиться к поддержание порядок | порядковый | служба охрана общественный порядок | штраф | распорядитель


