# translation

lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lyra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej


lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lyra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: vulpes
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wyprawione futro z lisa (1.1) i innych zwierząt futerkowych, także boa z lisa (1.1)


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: vulpes | vulpecula
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;


lexentry: pol/lis_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis polarny
trans_list: Alopex lagopus
sense:
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;


lexentry: pol/list__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list
trans_list: epistula | epistola
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu


lexentry: pol/list_gończy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list gończy
trans_list: praemandata
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczne ogłoszenie wzywające do zatrzymania lub wskazania miejsca pobytu osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa;


lexentry: pol/list_żelazny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list żelazny
trans_list: salvus conductus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokument gwarantujący nietykalność;


lexentry: pol/listonosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: listonosz
trans_list: tabellarius
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki


lexentry: pol/liszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liszka
trans_list: eruca
sense:
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) włochata gąsienica z twardą głową i licznymi odnóżami


lexentry: pol/litera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litera
trans_list: littera | litera
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;


lexentry: pol/literatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: literatura
trans_list: litterae
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;


lexentry: pol/litota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litota
trans_list: litotes#la
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu przymiotnika lub przysłówka wyrażeniem do niego antonimicznym zaprzeczonym;


lexentry: pol/liturgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liturgia
trans_list: liturgia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;


lexentry: pol/lizus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lizus
trans_list: blanditor
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy


lexentry: pol/lizyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lizyna
trans_list: lysinum
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas egzogenny uczestniczący w budowie białek (np. histonów), wzroście i naprawie tkanek oraz w syntezie hormonów, enzymów i przeciwciał; prekursor kadaweryny;


lexentry: pol/liściec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liściec
trans_list: Phyllium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Phyllium, rodzaj owadów z rzędu straszyków, stosujących mimetyzm;


lexentry: pol/liść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liść
trans_list: folium | frons
sense:
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;


lexentry: pol/lobby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobby
trans_list: lobbium
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)


lexentry: pol/lobelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobelia
trans_list: Lobelia
sense:
(botanika, botaniczny) Lobelia L., bardzo liczny rodzaj bylin z rodziny dzwonkowatych, o skrętoległych liściach;


lexentry: pol/loch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loch
trans_list: carcer
sense:
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;


lexentry: pol/lody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lody
trans_list: gelatum
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków


lexentry: pol/lodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodówka
trans_list: armārium frīgidārium
sense:
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;


lexentry: pol/logarytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logarytm
trans_list: logarithmus
sense:
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;


lexentry: pol/logika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logika
trans_list: logica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;


lexentry: pol/lokalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lokalny
trans_list: locālis
sense:
(informatyka, informatyczny) widoczny tylko w obrębie danej procedury lub bloku, tworzona w momencie inicjowania bloku i niszczona w momencie kończenia bloku


lexentry: pol/lokata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokata
trans_list: arrhabō
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości


lexentry: pol/lokomotywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokomotywa
trans_list: currus tractorius
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .


lexentry: pol/lokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokować
trans_list: circumsedeo
sense:
(bankowość, bankowy) umieszczać pieniądze lub kosztowności tam, gdzie nie ulegną utracie, a nawet będzie możliwy z nich zysk


lexentry: pol/lokówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokówka
trans_list: calamister
sense:
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco


lexentry: pol/lont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lont
trans_list: funis
sense:
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika


lexentry: pol/loratadyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loratadyna
trans_list: loratadinum
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wielopierścieniowy, heterocykliczny organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwalergiczny, antagonista receptorów H1;


lexentry: pol/lornetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lornetka
trans_list: telescopium
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;


lexentry: pol/lotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotnik
trans_list: aëroplaniga
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi


lexentry: pol/lotniskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotniskowiec
trans_list: navis aëroplanigera
sense:
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;


lexentry: pol/lub__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: lub
trans_list: aut | vel | seu
sense:
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/lubczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lubczyk
trans_list: ligusticum
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;


lexentry: pol/ludobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ludobójstwo
trans_list: genocidium
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;


lexentry: pol/lukrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lukrecja
trans_list: glycyrrhiza | liquiritia
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory


lexentry: pol/lulek_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lulek czarny
trans_list: alterculum
sense:
(botanika, botaniczny) Hyoscyamus niger L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;


lexentry: pol/lumbago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lumbago
trans_list: lumbago
sense:
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;


lexentry: pol/luneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luneta
trans_list: telescopium
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;


lexentry: pol/lustro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustro
trans_list: speculum
sense:
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;


lexentry: pol/lustrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustrum
trans_list: lustrum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie uroczysty obrzęd oczyszczenia i ofiarowania, przeprowadzany raz na pięć lat;


lexentry: pol/lut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lut
trans_list: plumbō
sense:
(technologia, technika, techniczny) spoiwo w postaci metalu lub stopu metali używane do lutowania i lutospawania;


lexentry: pol/lutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lutować
trans_list: plumbō
sense:
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem


lexentry: pol/macerować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: macerować
trans_list: mācerō
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) moczyć jakiś surowiec w jakiejś cieczy w celu rozmiękczenia lub wydzielenia określonego składnika


lexentry: pol/maczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maczuga
trans_list: clāva
sense:
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;


lexentry: pol/madejowe_łoże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: madejowe łoże
trans_list: equulus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn;


lexentry: pol/maestro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maestro
trans_list: professor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka


lexentry: pol/mafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mafia
trans_list: mafia
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce


lexentry: pol/mag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mag
trans_list: maga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii: wschodni mędrzec, jeden z Trzech Króli


lexentry: pol/mag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mag
trans_list: maga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w starożytnej Persji: kapłan (członek kasty kapłańskiej), który zajmował się astrologią i magią


lexentry: pol/magia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magia
trans_list: magia
sense:
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;


lexentry: pol/magistrala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magistrala
trans_list: lāophorīum
sense:
(informatyka, informatyczny) sieć wewnętrzna komputera przenosząca sygnały pomiędzy częściami urządzenia


lexentry: pol/magistrat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: magistrat
trans_list: magistratus
sense:
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/magnetofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon
trans_list: magnetophonum
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;


lexentry: pol/magnetowid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetowid
trans_list: magnetoscopium
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;


lexentry: pol/magnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyczny
trans_list: magneticus
sense:
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes


lexentry: pol/magnituda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnituda
trans_list: magnitūdō
sense:
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;


lexentry: pol/magnoliowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnoliowate
trans_list: Magnoliaceae
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;


lexentry: pol/makak_berberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makak berberyjski
trans_list: Macaca sylvanus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;


lexentry: pol/makaron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaron
trans_list: collȳra
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;


lexentry: pol/makia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makia
trans_list: contaminatio
sense:
(botanika, botaniczny) wtórna formacja roślinna występująca w wilgotniejszych siedliskach w rejonie śródziemnomorskim; w jej skład wchodzą twardolistne zarośla, niskie drzewa i wiele ziół;


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: deceptio
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: offucia
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz


lexentry: pol/makolec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makolec
trans_list: Sebastes mentella
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sebastes mentella Travin, gatunek atlantyckiej ryby z rodziny skorpenowatych


lexentry: pol/makowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: makowy
trans_list: papavereus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odnoszący się do nasion maku, przyrządzony z maku lub z dodatkiem maku


lexentry: pol/makrela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrela
trans_list: lacerta | lacertus
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;


lexentry: pol/malachit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malachit
trans_list: molochītis
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;


lexentry: pol/malakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malakologia
trans_list: malacologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;


lexentry: pol/malarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarstwo
trans_list: pictura
sense:
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);


lexentry: pol/malarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarz
trans_list: pictor
sense:
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku


lexentry: pol/malowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malowanie
trans_list: pigmentum
sense:
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem


lexentry: pol/maltoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maltoza
trans_list: maltosum
sense:
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/mamałyga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mamałyga
trans_list: puls
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej


lexentry: pol/mandat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandat
trans_list: mandātum
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/mandat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandat
trans_list: mandātum
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;


lexentry: pol/mandragora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandragora
trans_list: Mandragora
sense:
(botanika, botaniczny) Mandragora L., rodzaj roślin z rodziny psiankowatych, którym ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności;


lexentry: pol/manewr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manewr
trans_list: dēcursiō
sense:
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania


lexentry: pol/manicheizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manicheizm
trans_list: manichaeismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;


lexentry: pol/manipulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulacja
trans_list: manipulus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) celowe nieuczciwe wykorzystywanie sytuacji dla osiągnięcia własnych celów, zysków


lexentry: pol/manipulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulacja
trans_list: manipulus
sense:
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje


lexentry: pol/manić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: manić
trans_list: illecebra
sense:
(dawniej, dawny) przedstawiać coś w nieprawdziwym, złudnym świetle, by kogoś zmylić, skusić lub oszukać


lexentry: pol/mantykora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantykora
trans_list: mantichōra
sense:
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;


lexentry: pol/manufaktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manufaktura
trans_list: officīna
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;


lexentry: pol/manul_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manul stepowy
trans_list: Otocolobus manul
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otocolobus manul Pallas, gatunek niewielkiego drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/manuskrypt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manuskrypt
trans_list: manuscriptum
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;


lexentry: pol/mapować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mapować
trans_list: charta
sense:
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie


lexentry: pol/marcepan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marcepan
trans_list: Mārcī pānis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;


lexentry: pol/marchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marchia
trans_list: margo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;


lexentry: pol/marka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marka
trans_list: marchia
sense:
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) pieniądz, waluta dawniej używana w Niemczech i niektórych innych krajach;


lexentry: pol/marka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marka
trans_list: marchia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) średniowieczna jednostka wagowo-pieniężna używana w krajach germańskich;


lexentry: pol/markietan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markietan
trans_list: lixa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku;


lexentry: pol/markiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markiza
trans_list: vēlārium
sense:
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.


lexentry: pol/marksizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marksizm
trans_list: placita marxiana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;


lexentry: pol/marmolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmolada
trans_list: melimēlum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;


lexentry: pol/marmur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmur
trans_list: marmor | marmur
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;


lexentry: pol/marnotrawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marnotrawca
trans_list: consumptor
sense:
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna


lexentry: pol/maronita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maronita
trans_list: maronitus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej


lexentry: pol/mars__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mars
trans_list: summus
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo;


lexentry: pol/martyrologium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martyrologium
trans_list: martyrologium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna kalendarzowo listująca męczenników razem z krótkimi opisami ich męki;


lexentry: pol/marynarka_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynarka wojenna
trans_list: classiarus
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;


lexentry: pol/marża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marża
trans_list: margō
sense:
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;


lexentry: pol/masaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masaż
trans_list: frictio
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;


lexentry: pol/maseczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maseczka
trans_list: masca
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery;


lexentry: pol/maska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maska
trans_list: persona
sense:
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;


lexentry: pol/maskonur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskonur
trans_list: fratercula
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;


lexentry: pol/maskować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskować
trans_list: masca
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania


lexentry: pol/masochizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masochizm
trans_list: masochismus
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia


lexentry: pol/master__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: master
trans_list: nauarchus
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) całościowe ujęcie sceny w szerokim planie


lexentry: pol/mastif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastif
trans_list: canis Anglicus
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psa charakteryzującego się masywną budową ciała, o pomarszczonym czole i obwisłych uszach;


lexentry: pol/mastka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastka
trans_list: smegma
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) mazista, serowata wydzielina gruczołów apokrynowych gromadząca się na zewnętrznych narządach płciowych


lexentry: pol/masturbować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: masturbować
trans_list: glubo
sense:
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem


lexentry: pol/maszt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszt
trans_list: malus
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;


lexentry: pol/maszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna
trans_list: machina
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy


lexentry: pol/masło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło
trans_list: butyrum
sense:
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych


lexentry: pol/mat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mat
trans_list: latrunculusque matum
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;


lexentry: pol/mata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mata
trans_list: storea
sense:
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.


lexentry: pol/matacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matacz
trans_list: trīcō
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć


lexentry: pol/matematyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka
trans_list: mathematica | mathematice
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;


lexentry: pol/matematyka_stosowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka stosowana
trans_list: mathematica applicata
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się opracowywaniem i wykorzystywaniem metod matematycznych do rozwiązywania problemów praktycznych w nauce, technice, ekonomii i innych dziedzinach działalności człowieka


lexentry: pol/materac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materac
trans_list: culcita
sense:
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;


lexentry: pol/materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materia
trans_list: materia
sense:
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;


lexentry: pol/matrona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matrona
trans_list: matrona
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie zamężna kobieta, matka, mająca wysoką pozycję społeczną i utrzymująca czystość obyczajów;


lexentry: pol/mauzoleum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzoleum
trans_list: Mausoleum
sense:
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;


lexentry: pol/mała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mała
trans_list: infans
sense:
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (żartobliwie) o dorosłej kobiecie, np. o sympatii


lexentry: pol/małoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małoletniość
trans_list: minoritas
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości


lexentry: pol/małostkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: małostkowy
trans_list: minutus
sense:
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne


lexentry: pol/małpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpa
trans_list: simia | simius
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;


lexentry: pol/małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo
trans_list: matrimonium | coniugium
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;


lexentry: pol/maślak_sitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak sitarz
trans_list: Suillus bovinus
sense:
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;


lexentry: pol/maść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maść
trans_list: unguentum
sense:
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;


lexentry: pol/mdłości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mdłości
trans_list: nausea
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;


lexentry: pol/mecenas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecenas
trans_list: advocatus
sense:
(potocznie, potoczny) adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy (tytuł umieszczany przed nazwiskiem);


lexentry: pol/mech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mech
trans_list: muscus
sense:
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mēchanicus
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mēchanicus
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mechanicus
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;


lexentry: pol/mechanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanizm
trans_list: machinatio
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność


lexentry: pol/mecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecz
trans_list: certamen
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy


lexentry: pol/meczet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meczet
trans_list: meschita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;


lexentry: pol/medal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medal
trans_list: medalis
sense:
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;


lexentry: pol/medycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medycyna
trans_list: medicina
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;


lexentry: pol/megacerops__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megacerops
trans_list: Megacerops
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Megacerops, rodzaj wymarłego ssaka z rzędu nieparzystokopytnych, należący do rodziny brontoterów; przedstawiciel megafauny eoceńskiej


lexentry: pol/megaduks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megaduks
trans_list: megadux
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wysoki stopień wojskowy, jeden z najwyższych urzędów w Cesarstwie Bizantyjskim w późnym jego okresie;


lexentry: pol/megafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megafon
trans_list: megaphonium
sense:
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego


lexentry: pol/megalania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megalania
trans_list: Megalania prisca | Varanus priscus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Varanus priscus Owen, wymarły gatunek warana żyjącego w plejstocenie na terenie Australii;


lexentry: pol/megalozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megalozaur
trans_list: Megalosaurus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Megalosaurus Buckland, rodzaj dużego teropoda, który żył w środkowej jurze (ok. 166–170 mln lat temu) na terenach dzisiejszej Europy


lexentry: pol/mejoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mejoza
trans_list: meiosis
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;


lexentry: pol/mekka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mekka
trans_list: Mecca
sense:
(przenośnie, przenośnia) centrum zainteresowania lub działalności, cel dążeń i aspiracji, miłośników, znawców, hobbistów itd.


lexentry: pol/melatonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melatonina
trans_list: melatoninum
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;


lexentry: pol/melodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodia
trans_list: melodia | canor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;


lexentry: pol/melon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melon
trans_list: pepo
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: mīmēma
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwy obrazek, powielany przez kolejne osoby w internecie;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: mīmēma
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: vīvārium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: vīvārium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt


lexentry: pol/mendykant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mendykant
trans_list: mendīcus
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu mendykanckiego


lexentry: pol/menisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menisk
trans_list: meniscus
sense:
(fizyka, fizyczny) wygięcie powierzchni cieczy przy ściance naczynia powstałe na skutek działania sił napięcia powierzchniowego;


lexentry: pol/menstruacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menstruacja
trans_list: menses
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;


lexentry: pol/mentol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mentol
trans_list: mentholum
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;


lexentry: pol/meryterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meryterium
trans_list: Moeritherium
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) najprymitywniejszy i najstarszy przedstawiciel rzędu trąbowców, znany z egipskich osadów górnego eocenu (Moeritherium, sp., rodzaj zwierząt)


lexentry: pol/merytokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merytokracja
trans_list: meritocratia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;


lexentry: pol/metabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metabolizm
trans_list: metabolismus
sense:
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;


lexentry: pol/metafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metafora
trans_list: metaphora
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;


lexentry: pol/metal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metal
trans_list: metallum
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;


lexentry: pol/metan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metan
trans_list: methanum
sense:
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;


lexentry: pol/meteor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteor
trans_list: meteōrum
sense:
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);


lexentry: pol/meteorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorologia
trans_list: meteorologia
sense:
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;


lexentry: pol/meteoryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteoryt
trans_list: meteorites
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;


lexentry: pol/metka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metka
trans_list: pittacium
sense:
(handel, handlowy) kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;


lexentry: pol/metonimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metonimia
trans_list: metonymia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;


lexentry: pol/metronidazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metronidazol
trans_list: metronidasolum | metronidazolum
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;


lexentry: pol/metropolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metropolita
trans_list: metropolita
sense:
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;


lexentry: pol/mewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa
trans_list: larus | gavia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;


lexentry: pol/mewa_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa kanadyjska
trans_list: Chroicocephalus philadelphia | Larus philadelphia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus philadelphia Ord, gatunek stosunkowo małej mewy, który występuje głównie w Ameryce Północnej, szczególnie w Kanadzie i na północy Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/mewa_siodłata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa siodłata
trans_list: larus marinus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus marinus, gatunek dużej mewy, spotykanej z reguły tylko na wybrzeżach morskich;


lexentry: pol/mgła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mgła
trans_list: nebula | caligo
sense:
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;


lexentry: pol/miano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miano
trans_list: titulus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) całkowita ilość cząstek (funkcjonalnych i defektywnych) na jednostkę objętości zawiesiny (np. bakterii lub bakteriofagów)


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: nominativus | casus nominativus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: urbs | oppidum | civitas
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/miażdżyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miażdżyca
trans_list: atheromatosis | atherosclerosis
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;


lexentry: pol/micela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: micela
trans_list: micella
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;


lexentry: pol/miech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miech
trans_list: follis
sense:
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach


lexentry: pol/miecz_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miecz świetlny
trans_list: gladius lūcidus
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;


lexentry: pol/miecznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miecznik
trans_list: gladius
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec


lexentry: pol/mieczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieczyk
trans_list: gladiolus
sense:
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;


lexentry: pol/miednica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miednica
trans_list: pelvis
sense:
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;


lexentry: pol/miedziopierś_metaliczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedziopierś metaliczna
trans_list: Somatochlora metallica
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) ważka z gatunku miedziopierś metaliczna (1.1)


lexentry: pol/miedziopierś_metaliczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedziopierś metaliczna
trans_list: Somatochlora metallica
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Somatochlora metallica Vander Linden, gatunek ważki z rodziny szklarkowatych występujący w północnej Eurazji;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: metior
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/mieszaniec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mieszaniec
trans_list: misticius
sense:
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian


lexentry: pol/mieszczuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczuch
trans_list: oppidanus
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba mieszkająca w mieście


lexentry: pol/migdał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdał
trans_list: amygdala | amygdalum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;


lexentry: pol/migdałecznik_arjuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałecznik arjuna
trans_list: Terminalia arjuna
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Terminalia arjuna, gatunek drzewa z rodziny trudziczkowatych, występujący w Indiach, w Mjanmie i na Sri Lance;


lexentry: pol/migdałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec
trans_list: amygdalus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: Prunus dulcis
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych, o owocach z jadalnym nasieniem;


lexentry: pol/migrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migrena
trans_list: hemicrania
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;


lexentry: pol/mikołajki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikołajki
trans_list: Nicolaus
sense:
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: microphonum
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mikrometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrometr
trans_list: micrometrum
sense:
(astronomia, astronomiczny) przyrząd do dokładnego wyznaczania położenia ciał na niebie, momentu ich przejścia przez południk oraz do wyznaczania odległości kątowej między obiektami


lexentry: pol/mikroregion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroregion
trans_list: microrregionis
sense:
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;


lexentry: pol/mikroskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop
trans_list: microscopium
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;


lexentry: pol/mikroskop_elektronowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop elektronowy
trans_list: microscopium electronicum
sense:
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym


lexentry: pol/mikser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikser
trans_list: promiscuus
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;


lexentry: pol/militaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaria
trans_list: mīlitia
sense:
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem


lexentry: pol/militaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaryzm
trans_list: militarismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;


lexentry: pol/mimo_to__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo to
trans_list: adhuc
sense:
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia


lexentry: pol/mimo_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo że
trans_list: quamquam
sense:
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mina
sense:
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;


lexentry: pol/minaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minaret
trans_list: minaretum
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/minerał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minerał
trans_list: minerale
sense:
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;


lexentry: pol/minóg_Władykowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg Władykowa
trans_list: Eudontomyzon vladykovi
sense:
(zoologia, zoologiczny) Eudontomyzon vladykovi Oliva & Zanandrea, niewędrowny, słodkowodny i niebędący pasożytem bezżuchwowiec górskich i podgórskich strumieni


lexentry: pol/minóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg
trans_list: lampetra
sense:
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;


lexentry: pol/minóg_japoński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg japoński
trans_list: Lampetra japonica | Lethenteron camtschaticum
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lethenteron camtschaticum Tilesius, wędrowny lub stacjonarny azjatycki bezżuchwowiec wód syberyjskich i Oceanu Spokojnego


lexentry: pol/minóg_kaspijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg kaspijski
trans_list: Caspiomyzon wagneri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Caspiomyzon wagneri Kessler, bezżuchwowiec wód Morza Kaspijskiego i wpadających do niego rzek


lexentry: pol/minóg_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg morski
trans_list: Petromyzon marinus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Petromyzon marinus L., wędrowny bezżuchwowiec wód przybrzeżnych Europy, pasożytujący głównie na rybach


lexentry: pol/minóg_rzeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg rzeczny
trans_list: Lampetra fluviatilis
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lampetra fluviatilis L., wędrowny bezżuchwowiec większości europejskich wybrzeży, jesienią wpływający do rzek na tarło


lexentry: pol/minóg_strumieniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg strumieniowy
trans_list: Lampetra planeri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lampetra planeri Bloch, niewędrowny, słodkowodny i niepasożytniczy bezżuchwowiec europejskich rzek i strumieni


lexentry: pol/minóg_ukraiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg ukraiński
trans_list: Eudontomyzon mariae
sense:
(zoologia, zoologiczny) Eudontomyzon mariae Berg, niewędrowny, słodkowodny bezżuchwowiec w górskich potokach Europy Środkowo-Wschodniej


lexentry: pol/minóg_węgierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg węgierski
trans_list: Eudontomyzon danfordi
sense:
(zoologia, zoologiczny) Eudontomyzon danfordi Regan, niewędrowny, słodkowodny bezżuchwowiec dorzecza środkowego i dolnego Dunaju


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: scopa
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/mirra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirra
trans_list: murra | myrrha | myrra
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;


lexentry: pol/misa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misa
trans_list: catinus
sense:
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia


lexentry: pol/miscellanea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miscellanea
trans_list: silva rerum
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbiór różnych tekstów, utworów, książek różnych autorów


lexentry: pol/mischling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mischling
trans_list: misticius
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (obraźliwie) mieszaniec rasowy, osoba mająca żydowskich przodków; określenie używane w propagandzie, teorii rasowej i prawie nazistowskim w Niemczech;


lexentry: pol/misjonarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarski
trans_list: missiōnārius
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy


lexentry: pol/misjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarz
trans_list: missionarius
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej


lexentry: pol/misterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misterium
trans_list: mysterium
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej


lexentry: pol/misterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misterium
trans_list: aenigma
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny dramat religijny często odgrywany w kościołach


lexentry: pol/mistycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistycyzm
trans_list: mystica
sense:
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;


lexentry: pol/mistyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistyfikacja
trans_list: captiō
sense:
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;


lexentry: pol/mit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mit
trans_list: mythus | mythos
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;


lexentry: pol/mitoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoza
trans_list: mitosis
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;


lexentry: pol/mitra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitra
trans_list: mitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;


lexentry: pol/mitralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralny
trans_list: mitralis
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący zastawki położonej pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą serca


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: mel
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: mella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/miąższość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miąższość
trans_list: crassitūdō
sense:
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni


lexentry: pol/mięczak_zakaźny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięczak zakaźny
trans_list: molluscum contagiosum
sense:
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;


lexentry: pol/międzymurze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzymurze
trans_list: pomerium | pomoerium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) teren między murami zewnętrznymi a wewnętrznymi w średniowiecznych miastach


lexentry: pol/międzyrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyrostek
trans_list: adjectio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany między dwoma leksemami, np. morfem między dwoma rdzeniami;


lexentry: pol/mięsień_trójgłowy_ramienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięsień trójgłowy ramienia
trans_list: musculus triceps brachii
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień tylnej grupy mięśni ramienia, znajdujący się pomiędzy łopatką i kością ramienną a kością łokciową;


lexentry: pol/mięso_mielone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięso mielone
trans_list: minūtal
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)


lexentry: pol/mięśniakotłuszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięśniakotłuszczak
trans_list: myolipoma
sense:
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór złożony z dwóch typów tkanek: mięśniowej (gładkiej lub poprzecznie-prążkowanej) i tłuszczowej


lexentry: pol/miłość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miłość własna
trans_list: amor prōprius
sense:
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: lac
sense:
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: lac
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/mnich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnich
trans_list: monachus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich


lexentry: pol/mniejszość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość
trans_list: minoritas
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.


lexentry: pol/mniszek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszek lekarski
trans_list: aphaca
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/mniszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszka
trans_list: monacha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: zakonnica z zakonu monastycznego, mniszego


lexentry: pol/mobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobilność
trans_list: mōbilitās
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/mocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mocny
trans_list: fortis
sense:
(fonetyka, fonetyczny) o spółgłosce: wymagający większego napięcia mięśni narządów artykulacyjnych i silniejszego wydechu


lexentry: pol/mocznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocznica
trans_list: uraemia
sense:
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;


lexentry: pol/modliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modliszka
trans_list: mantis
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;


lexentry: pol/modlitewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitewnik
trans_list: primerum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;


lexentry: pol/modlitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitwa
trans_list: precatio | preces
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;


lexentry: pol/modlić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlić się
trans_list: oro
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś


lexentry: pol/modraszek_arion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modraszek arion
trans_list: Maculinea arion
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Maculinea arion, gatunek motyla dziennego z rodziny modraszkowatych;


lexentry: pol/modroborowik_ponury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modroborowik ponury
trans_list: Suillellus luridus
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Suillellus luridus (Schaeff.) Murrill, gatunek grzybów jadalnych z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/modrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modrzew
trans_list: Larix | larix
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: molecula
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/monarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia
trans_list: monarchia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;


lexentry: pol/monastycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastycyzm
trans_list: monachismus | vita monachica | vita monastica
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;


lexentry: pol/monastyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastyr
trans_list: monasterium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;


lexentry: pol/moneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moneta
trans_list: nummus | moneta
sense:
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;


lexentry: pol/monetka_bukowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monetka bukowa
trans_list: Mucidula mucida
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Mucidula mucida (Schrad.) Pat., gatunek grzybów niejadalnych z rodziny obrzękowcowatych;


lexentry: pol/monitor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitor
trans_list: monitor
sense:
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem


lexentry: pol/monofizytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monofizytyzm
trans_list: monophysitismus
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;


lexentry: pol/monopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopol
trans_list: monopolium
sense:
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;


lexentry: pol/monoteistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteistka
trans_list: monotheista
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monstrancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monstrancja
trans_list: ostensorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/monsun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monsun
trans_list: ventus monsonius | hippalus
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;


lexentry: pol/monument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monument
trans_list: monumentum
sense:
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego


lexentry: pol/morale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morale
trans_list: animus
sense:
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki


lexentry: pol/morfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfina
trans_list: morphinum
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;


lexentry: pol/morfologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: morfologiczny
trans_list: morphologicus
sense:
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii


lexentry: pol/morga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morga
trans_list: mortuarium
sense:
(rzadki, rzadko używany) budynek, w którym wystawia się nierozpoznane zwłoki w celu ich zidentyfikowania


lexentry: pol/mormi_borneański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormi borneański
trans_list: Catopuma badia
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma badia Gray, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący na wyspie Borneo;


lexentry: pol/mortadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mortadela
trans_list: tucetum
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami


lexentry: pol/morwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morwa
trans_list: Morus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/morze_Marmara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: morze Marmara
trans_list: Propontis
sense:
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: mare | pontus | pelagus | fretum | altum | fretus
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: cinips
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/moszna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moszna
trans_list: scrotum
sense:
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: autobirota
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyka
trans_list: sarculum | sarculus
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: papilio | pāpiliō
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/motyle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyle
trans_list: Lepidoptera
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepidoptera, rząd owadów należących do stawonogów;


lexentry: pol/motylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylek
trans_list: papiliunculus
sense:
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl


lexentry: pol/motylica_wątrobowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylica wątrobowa
trans_list: Fasciola hepatica
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Fasciola hepatica L., gatunek pasożytniczego płazińca, bytującego ostatecznie w drogach żółciowych roślinożerców;


lexentry: pol/mowa_nienawiści__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa nienawiści
trans_list: sermo odiosus
sense:
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;


lexentry: pol/mowa_niezależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa niezależna
trans_list: oratio recta
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem;


lexentry: pol/mowa_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa zależna
trans_list: oratio obliqua
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


lexentry: pol/mozaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozaika
trans_list: musivum
sense:
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: pila
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: caligo
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/mrowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrowisko
trans_list: formicarium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/mrówka_rudnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówka rudnica
trans_list: Formica rufa
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Formica rufa L., gatunek leśnego owada z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/mrówkolew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówkolew
trans_list: formīca-leō
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: missa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: missa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/mszał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mszał
trans_list: missale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;


lexentry: pol/mucha_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mucha domowa
trans_list: Musca domestica
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;


lexentry: pol/muchomor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor
trans_list: Amanita
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;


lexentry: pol/muflon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon
trans_list: mūsimō
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;


lexentry: pol/muflon_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon kanadyjski
trans_list: Ovis canadensis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis canadensis George Shaw, gatunek górskiej owcy z rzędu parzystokopytnych występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/mugol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mugol
trans_list: Muggle
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;


lexentry: pol/mundur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mundur
trans_list: ornatus
sense:
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;


lexentry: pol/munsztuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: munsztuk
trans_list: curcuma
sense:
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna;


lexentry: pol/mur_oporowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur oporowy
trans_list: abamūrus
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;


lexentry: pol/murawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murawka
trans_list: virectum
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie


lexentry: pol/murena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murena
trans_list: muraena
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;


lexentry: pol/musical__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musical
trans_list: canōrus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;


lexentry: pol/musicalowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: musicalowy
trans_list: canōrus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali


lexentry: pol/muszkiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkiet
trans_list: mosquetum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,


lexentry: pol/musztra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musztra
trans_list: terebra
sense:
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;


lexentry: pol/muza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muza
trans_list: Musa
sense:
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: museum
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/muzykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykologia
trans_list: musicologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;


lexentry: pol/mykoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mykoplazma
trans_list: mycoplasma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: mus
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: mus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych


lexentry: pol/mysz_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz komputerowa
trans_list: mus | mus computatralis
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;


lexentry: pol/mysz_morska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz morska
trans_list: Aphrodita aculeata
sense:
(zoologia, zoologiczny) Aphrodita aculeata, gatunek morskiej pierścienicy zaliczany do wieloszczetów;


lexentry: pol/myszołów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów
trans_list: buteo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;


lexentry: pol/myśliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myśliwiec
trans_list: venātio
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;


lexentry: pol/mój_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: mój drogi
trans_list: mellītus
sense:
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: blatta
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/mądry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mądry
trans_list: sapiens
sense:
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie


lexentry: pol/mątew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątew
trans_list: secundipara
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych


lexentry: pol/mątewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątewka
trans_list: secundipara
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proste narzędzie do mieszania i rozmącania mąki w wodzie lub śmietanie, wykonane z rosochatej gałązki;


lexentry: pol/męczennica_olbrzymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennica olbrzymia
trans_list: Passiflora quadrangularis
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Passiflora quadrangularis DC., gatunek rośliny z rodziny męczennicowatych, występujący w Ameryce podzwrotnikowej;


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: martyr
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/młodziwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młodziwo
trans_list: colostrum
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat


lexentry: pol/młoteczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młoteczek
trans_list: malleus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element mechanizmu fortepianu i pianina, który uderza w strunę


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: malleus
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/młyn_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młyn wodny
trans_list: hydraletes
sense:
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;


lexentry: pol/mżawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mżawka
trans_list: pluvia tenuis
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;


lexentry: pol/na__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: na
trans_list: in | super
sense:
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem


lexentry: pol/nabożeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabożeństwo
trans_list: cultus
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny


lexentry: pol/nabycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabycie
trans_list: acquīsītiō
sense:
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: cucullus
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;


lexentry: pol/nabłonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabłonek
trans_list: epithelium
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu


lexentry: pol/nacięcie_krocza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacięcie krocza
trans_list: episiotomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;


lexentry: pol/nacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizm
trans_list: nationalismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;


lexentry: pol/naczelny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: naczelny
trans_list: prīmās
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;


lexentry: pol/naczynie_włosowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie włosowate
trans_list: adiantum
sense:
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała


lexentry: pol/nadrzędny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędny
trans_list: principalis
sense:
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany


lexentry: pol/nadtlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek
trans_list: peroxidum
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym


lexentry: pol/nadwrażliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwrażliwość
trans_list: sensibilisatio
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;


lexentry: pol/nadwzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwzroczność
trans_list: hyperopia
sense:
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;


lexentry: pol/naga_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naga prawda
trans_list: nuda veritas
sense:
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków


lexentry: pol/nagniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagniotek
trans_list: callus
sense:
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;


lexentry: pol/nagrobek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrobek
trans_list: lapis | lapillus
sense:
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;


lexentry: pol/najem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najem
trans_list: conductio
sense:
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania


lexentry: pol/najemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najemnik
trans_list: conductus
sense:
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: intendo | obverto
sense:
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia


lexentry: pol/nakładać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakładać
trans_list: impōnō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: tinctura
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo


lexentry: pol/naleśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naleśnik
trans_list: crispa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;


lexentry: pol/nalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot
trans_list: excursus
sense:
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: tabernaculum | tentorium
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/namiętność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiętność
trans_list: perturbatio
sense:
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką


lexentry: pol/nanotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanotechnologia
trans_list: nanotechnologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;


lexentry: pol/napadacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napadacz
trans_list: Pinthaeus
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pinthaeus, monotypowy rodzaj owadów z rodziny tarczówkowatych


lexentry: pol/napar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napar
trans_list: infusio
sense:
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;


lexentry: pol/napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napięcie
trans_list: intentiō
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia


lexentry: pol/naproksen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naproksen
trans_list: naproxenum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;


lexentry: pol/naprężenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprężenie
trans_list: intentiō
sense:
(technologia, technika, techniczny) stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie


lexentry: pol/narcyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narcyzm
trans_list: Narcissismus
sense:
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: nardum | nardus
sense:
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: nardum | nardus | oleum nardinum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym


lexentry: pol/narkolepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkolepsja
trans_list: narcolepsia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: natio
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/narodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy
trans_list: nationalis
sense:
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem


lexentry: pol/narta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narta
trans_list: narta
sense:
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;


lexentry: pol/narybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narybek
trans_list: frīgō
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;


lexentry: pol/narzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narzędzie
trans_list: instrumentum | ferramentum
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;


lexentry: pol/nasienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasienie
trans_list: sperma
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;


lexentry: pol/nasiono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasiono
trans_list: semen
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;


lexentry: pol/nastawa_ołtarzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawa ołtarzowa
trans_list: retrotabulum | retabulum
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;


lexentry: pol/nastawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawnik
trans_list: moderātor
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą


lexentry: pol/naszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszywka
trans_list: maca
sense:
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający


lexentry: pol/natywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: natywny
trans_list: indigena
sense:
(informatyka, informatyczny) właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.


lexentry: pol/nauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauka
trans_list: scientia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;


lexentry: pol/nawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawa
trans_list: nāvis
sense:
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;


lexentry: pol/nawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawias
trans_list: unca
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: navigatio
sense:
(astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego


lexentry: pol/nawyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawyk
trans_list: habitus
sense:
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: fimus
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: fimus
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;


lexentry: pol/naziemny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naziemny
trans_list: terrestris
sense:
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach


lexentry: pol/nazizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazizm
trans_list: nazismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;


lexentry: pol/nałóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nałóg
trans_list: dedecus
sense:
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;


lexentry: pol/naśladowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naśladowanie
trans_list: imitatio
sense:
wzorowanie się w postępowaniu, działaniu na zachowaniu innych, postępowanie w sposób podobny jak robią coś inni


lexentry: pol/neandertalczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neandertalczyk
trans_list: Homo neanderthalensis | Homo sapiens neanderthalensis
sense:
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;


lexentry: pol/nekromancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekromancja
trans_list: necromantia | necromantea
sense:
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;


lexentry: pol/nektarnik_szkarłatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nektarnik szkarłatny
trans_list: Chalcomitra senegalensis
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chalcomitra senegalensis, gatunek niewielkiego ptaka afrykańskiego z rodziny nektarników


lexentry: pol/neowagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neowagina
trans_list: neovāgīna
sense:
(medycyna, medyczny) wagina uformowana w procesie korekty płci, w przypadku niewykształcenia się pochwy w wyniku zaburzeń rozwoju seksualnego albo podczas rekonstrukcji defektów (po operacji nowotworu, urazie)


lexentry: pol/nerw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerw
trans_list: nervus
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;


lexentry: pol/nestorianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestorianizm
trans_list: Nestoriānismus
sense:
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;


lexentry: pol/neurastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurastenia
trans_list: neurasthenia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;


lexentry: pol/neurobiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurobiologia
trans_list: neuroscientia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;


lexentry: pol/neuroleptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroleptyk
trans_list: neurolepticum
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic


lexentry: pol/neuron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuron
trans_list: neuron
sense:
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;


lexentry: pol/neuroróżnorodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroróżnorodność
trans_list: neurodiversitas
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich;


lexentry: pol/neutralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralność
trans_list: neutralitas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami


lexentry: pol/neutrino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutrino
trans_list: neutrino
sense:
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;


lexentry: pol/nic__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: nic
trans_list: nihil | nihilum | nil
sense:
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu


lexentry: pol/nicergolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nicergolina
trans_list: nicergolinum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, półsyntetyczna pochodna alkaloidów sporyszu


lexentry: pol/nie_ma__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma
trans_list: non
sense:
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu


lexentry: pol/nie_ma_tego_złego,_co_by_na_dobre_nie_wyszło__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
trans_list: malum nullum est sine aliquo bono
sense:
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany


lexentry: pol/niebezpieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebezpieczny
trans_list: periculosus
sense:
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebieski
trans_list: caeruleus
sense:
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/niebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebo
trans_list: caelum | caelum coelum
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;


lexentry: pol/niech_odpoczywa_w_pokoju__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: niech odpoczywa w pokoju
trans_list: requiescat in pace | conquiescat in pace
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę


lexentry: pol/nieczystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieczystość
trans_list: impūritās
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego


lexentry: pol/niedobitek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedobitek
trans_list: superstes
sense:
osoba ocalała z pogromu, ludobójstwa, więzienia, katastrofy naturalnej, itp., zazwyczaj jedna z nielicznych


lexentry: pol/niedojrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedojrzały
trans_list: immātūrus
sense:
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie


lexentry: pol/niedokrwistość_złośliwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedokrwistość złośliwa
trans_list: anaemia perniciosa
sense:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12


lexentry: pol/niedomykalność_zastawki_mitralnej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedomykalność zastawki mitralnej
trans_list: insufficientia mitralis
sense:
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka;


lexentry: pol/niedźwiedziówka_kaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedziówka kaja
trans_list: Arctia caja
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;


lexentry: pol/niedźwiedź_himalajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź himalajski
trans_list: Ursus thibetanus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus thibetanus Cuvier, duży azjatycki ssak drapieżny z rodziny niedźwiedziowatych;


lexentry: pol/niedźwiedź_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź polarny
trans_list: ursus maritimus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: intractatus
sense:
(medycyna, medyczny) o pacjencie niepoddany ani niepoddawany zabiegom przywracającym zdrowie lub eliminującym stan chorobowy


lexentry: pol/nielegał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nielegał
trans_list: illicitus
sense:
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego


lexentry: pol/niemal__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: niemal
trans_list: fere
sense:
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było


lexentry: pol/niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: niemiecki
trans_list: lingua Germana | lingua theodisca
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);


lexentry: pol/niemniej_jednak__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: niemniej jednak
trans_list: attamen
sense:
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu


lexentry: pol/nienawidzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nienawidzić
trans_list: odisse
sense:
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś


lexentry: pol/nieodmienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodmienny
trans_list: indeclinabilis
sense:
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same


lexentry: pol/niepoczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepoczytalność
trans_list: dēmentia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych


lexentry: pol/niepokalane_poczęcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepokalane poczęcie
trans_list: immaculata conceptio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego


lexentry: pol/nieruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieruchomość
trans_list: res soli
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;


lexentry: pol/nierząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nierząd
trans_list: meretricium
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi


lexentry: pol/nieskończoność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieskończoność
trans_list: īnfīnitās
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną


lexentry: pol/nieszpułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieszpułka
trans_list: mespilum
sense:
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna


lexentry: pol/nieudacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieudacznik
trans_list: dēfectiō
sense:
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) człowiek nieudolny,osoba, której nie wiedzie się; życiowy pechowiec


lexentry: pol/niewiadoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewiadoma
trans_list: incognita
sense:
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z


lexentry: pol/niewinność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewinność
trans_list: innocentia
sense:
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu


lexentry: pol/niewolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewolnictwo
trans_list: servitūdō
sense:
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;


lexentry: pol/niewydolność_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewydolność serca
trans_list: insufficientia cordis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej


lexentry: pol/niewątpliwie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: niewątpliwie
trans_list: nempe
sense:
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)


lexentry: pol/niezadowolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezadowolenie
trans_list: displicentia
sense:
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem


lexentry: pol/niezależność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależność
trans_list: lībertās
sense:
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;


lexentry: pol/niezależność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależność
trans_list: lībertās
sense:
(statystyka, statystyczny) brak wpływu wartości jednej zmiennej losowej na warunkowy rozkład prawdopodobieństwa drugiej;


lexentry: pol/niezależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależny
trans_list: independens
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie


lexentry: pol/niełupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niełupka
trans_list: achaenium
sense:
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;


lexentry: pol/nihil_obstat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihil obstat
trans_list: nihil obstat
sense:
(kościelny) oficjalne potwierdzenie, że dana publikacja nie jest sprzeczna z doktryną Kościoła katolickiego w kwestiach wiary i moralności, co pozwala na uzyskanie dla niej imprimatur;


lexentry: pol/nihilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihilizm
trans_list: nihilismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;


lexentry: pol/nimbostratus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimbostratus
trans_list: nimbostratus
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kompleks chmur warstwowych o dużej grubości i wodności, powodujący opady deszczu lub śniegu o charakterze ciągłym;


lexentry: pol/nimfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimfa
trans_list: nympha
sense:
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody


lexentry: pol/nisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nisza
trans_list: ferdingus
sense:
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany


lexentry: pol/niszczyciel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: niszczyciel
trans_list: dēlētor
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;


lexentry: pol/niziołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niziołek
trans_list: hobbitus
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami


lexentry: pol/niż__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: niż
trans_list: quam
sense:
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami


lexentry: pol/nocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny
trans_list: nocturnus
sense:
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy


lexentry: pol/nocny_marek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny marek
trans_list: noctua
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień


lexentry: pol/nokturn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokturn
trans_list: nocturnus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;


lexentry: pol/nominacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominacja
trans_list: provocatio
sense:
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie


lexentry: pol/norma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norma
trans_list: canon
sense:
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową;


lexentry: pol/nornica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornica
trans_list: clethrionomys
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia


lexentry: pol/nos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nos
trans_list: nasus | naris
sense:
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;


lexentry: pol/notes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notes
trans_list: commentārius
sense:
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;


lexentry: pol/nowela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowela
trans_list: fabella
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule


lexentry: pol/nowenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowenna
trans_list: novēna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;


lexentry: pol/nowotwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór
trans_list: neoplasma
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;


lexentry: pol/nowotwór_złośliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór złośliwy
trans_list: neoplasma malignum
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa pod postacią autonomicznie rozwijającej się, patologicznej tkanki, która bez leczenia prowadzi do śmierci organizmu; nowotwór, który na ogół szybko wzrasta, powodując niszczenie tkanek wokół niego oraz dając przerzuty a w ten sposób atakując odległe rejony ciała, doprowadzając do zniszczenia ustroju


lexentry: pol/nowy_porządek_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowy porządek świata
trans_list: novus ordo seculorum | novus ordo mundi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;


lexentry: pol/nukleoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleoid
trans_list: procarion
sense:
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy


lexentry: pol/numizmatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numizmatyka
trans_list: numismatica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;


lexentry: pol/nuncjusz_apostolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuncjusz apostolski
trans_list: nuntius
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;


lexentry: pol/nuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta
trans_list: nota
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość


lexentry: pol/nutria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutria
trans_list: Myocastor coypus
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;


lexentry: pol/nuworysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuworysz
trans_list: novus homo
sense:
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko


lexentry: pol/nużyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nużyca
trans_list: sarna
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: papilla
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;


lexentry: pol/nów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nów
trans_list: interlunium
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;


lexentry: pol/o_wilku_mowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: o wilku mowa
trans_list: lupus in fabula
sense:
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach


lexentry: pol/oba__liczebnikzbiorowy__1
sense_num: 01
written_rep: oba
trans_list: ambo
sense:
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi


lexentry: pol/obchodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obchodzić
trans_list: ambulo
sense:
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie


lexentry: pol/obcowanie_płciowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcowanie płciowe
trans_list: assuetudo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) odbywanie stosunku płciowego


lexentry: pol/obcęgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcęgi
trans_list: forceps
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.


lexentry: pol/obelisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obelisk
trans_list: obeliscus
sense:
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;


lexentry: pol/oberża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberża
trans_list: hospitium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg


lexentry: pol/obiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw
trans_list: scopus
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia


lexentry: pol/obiektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektywizm
trans_list: obiectivismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna, która uznaje rzeczywistość obiektywną, tj. istniejącą poza podmiotem poznającym (człowiekiem) i niezależnie od niego


lexentry: pol/objazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objazd
trans_list: dēvortia
sense:
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek


lexentry: pol/objętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objętość
trans_list: volumen
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni


lexentry: pol/oblak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oblak
trans_list: carcinoma adenoides cysticum | cylindroadenoma | cylindroma | syphonoma
sense:
(medycyna, medyczny) rzadki nowotwór złośliwy z tkanki gruczołowej, dotyczący najczęściej okolic głowy i szyi


lexentry: pol/obligacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obligacja
trans_list: nexus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;


lexentry: pol/obol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obol
trans_list: obolus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/obrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrażenie
trans_list: noxia
sense:
uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, np. poprzez złamanie, zranienie, działanie promieniowania itp.


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: defensor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: defensor
sense:
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: circumcisio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;


lexentry: pol/obrzezać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezać
trans_list: circumcīdō
sense:
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych


lexentry: pol/obrzydliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzydliwiec
trans_list: frustum
sense:
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie


lexentry: pol/obrzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk
trans_list: oedema
sense:
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;


lexentry: pol/obrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrót
trans_list: rotatio
sense:
(informatyka, informatyczny) obrót o n\; miejsc: działanie, polegające na zmianie pozycji wszystkich bitów w taki sposób, że bit o indeksie i\; znajdzie się na pozycji (i + n)\mod k, gdzie k\; to liczba bitów w danym słowie;


lexentry: pol/obrączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka
trans_list: anellus
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu


lexentry: pol/obrączka_ślubna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka ślubna
trans_list: societas
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;


lexentry: pol/obsada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsada
trans_list: iactus
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.


lexentry: pol/obsadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsadzić
trans_list: iactus
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: aegritudo
sense:
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności


lexentry: pol/oburzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzenie
trans_list: indignatio
sense:
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem


lexentry: pol/obwarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwarzanek
trans_list: crustulum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;


lexentry: pol/obywatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel
trans_list: civis
sense:
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;


lexentry: pol/obywatelstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatelstwo
trans_list: cīvitās
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: castra
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niesformalizowana grupa polityczna o wspólnych celach


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: castra
sense:
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje


lexentry: pol/obława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obława
trans_list: tragula
sense:
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: oceanus
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocelot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot
trans_list: Felis pardalis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/ocelot_andyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot andyjski
trans_list: Leopardus jacobitus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Leopardus jacobitus Cornalia, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_argentyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot argentyński
trans_list: Leopardus geoffroyi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus geoffroyi d'Orbigny, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim na terenie Argentyny;


lexentry: pol/ocelot_chilijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot chilijski
trans_list: Leopardus guigna
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_nadrzewny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot nadrzewny
trans_list: Leopardus wiedii
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_pampasowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot pampasowy
trans_list: Leopardus colocolo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus colocolo Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot tygrysi
trans_list: Leopardus tigrinus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/ocelot_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot wielki
trans_list: Leopardus pardalis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: acetum
sense:
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;


lexentry: pol/ochlokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochlokracja
trans_list: ochlocratia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;


lexentry: pol/oczodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczodół
trans_list: orbita
sense:
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;


lexentry: pol/oczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oczywisty
trans_list: manifestus
sense:
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać


lexentry: pol/oda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oda
trans_list: oda
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;


lexentry: pol/odbiór__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: odbiór
trans_list: supra
sense:
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu


lexentry: pol/odchody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchody
trans_list: faeces
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stałe pozostałości trawienne i ciekłe, produkty przemiany materii wydalane jako kał i mocz


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: episodium
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: segmentum
sense:
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;


lexentry: pol/oddalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalać
trans_list: negare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznać żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalenie
trans_list: reiectiō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznanie żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddychać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddychać
trans_list: spiro | spirare
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska


lexentry: pol/odejmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odejmowanie
trans_list: subtractio
sense:
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;


lexentry: pol/odgiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odgiętka
trans_list: caliga
sense:
(technologia, technika, techniczny) elastyczny element zabezpieczjący końcówkę przewodu przed nadmiernym wyginaniem się


lexentry: pol/odkrycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkrycie
trans_list: inventio
sense:
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: pulveris hauritorium
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/odlew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlew
trans_list: iactus
sense:
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy


lexentry: pol/odnośnie_do__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnie do
trans_list: de
sense:
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś


lexentry: pol/odontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odontologia
trans_list: odontologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów


lexentry: pol/odpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpad
trans_list: abnegō
sense:
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);


lexentry: pol/odprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa
trans_list: expedītiō
sense:
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu lub odejściem jednostki pływającej


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: indulgentia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;


lexentry: pol/odra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odra
trans_list: morbilli | boa
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;


lexentry: pol/odraczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odraczać
trans_list: intermittere
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin


lexentry: pol/odrośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrośl
trans_list: germen
sense:
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.


lexentry: pol/odruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odruch
trans_list: repercussus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego


lexentry: pol/odrzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzut
trans_list: recellō
sense:
(fizyka, fizyczny) siła powstająca podczas nadawania prędkości ciału, skierowana przeciwnie do kierunku ruchu tego ciała


lexentry: pol/odrzutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzutowiec
trans_list: gagates
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;


lexentry: pol/odszkodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszkodowanie
trans_list: poena
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;


lexentry: pol/odtrutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtrutka
trans_list: antidotum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;


lexentry: pol/odwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwar
trans_list: decoctum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;


lexentry: pol/odwołanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwołanie
trans_list: appellatio | interpellatio
sense:
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji


lexentry: pol/odyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odyniec
trans_list: verres
sense:
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, rzadziej do żubra


lexentry: pol/odzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzywka
trans_list: liceor
sense:
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry


lexentry: pol/odłam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odłam
trans_list: amnis
sense:
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy


lexentry: pol/odżegnać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżegnać
trans_list: renuntio
sense:
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: appendix
sense:
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu


lexentry: pol/oferta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oferta
trans_list: porriciō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) propozycja zawarcia umowy o pewnej ściśle sprecyzowanej treści


lexentry: pol/ofiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ofiara
trans_list: anathema
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar składany bogom lub duchom przez grupę ludzi


lexentry: pol/oficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficer
trans_list: praefectus
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;


lexentry: pol/ognie_świętego_Elma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognie świętego Elma
trans_list: corpus sanctum
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;


lexentry: pol/ognisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognisko
trans_list: animadverto
sense:
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;


lexentry: pol/ogniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniwo
trans_list: cumulus
sense:
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: cauda | coda
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ograniczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczać
trans_list: cohibeo
sense:
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: contractus
sense:
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: dēfinītus
sense:
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)


lexentry: pol/ogród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród
trans_list: hortus
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;


lexentry: pol/ogród_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród zimowy
trans_list: conservatorius
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: cucumis
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ogłoszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogłoszenie
trans_list: nuntius
sense:
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: paternoster
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/okiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okiennica
trans_list: tributum
sense:
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;


lexentry: pol/okno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okno
trans_list: fenestra
sense:
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra


lexentry: pol/okolnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okolnica
trans_list: Cyclanthus
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Cyclanthu Poit. ex A.Rich., rodzaj roślin naziemnopączkowych z rodziny okolnicowatych;


lexentry: pol/okop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okop
trans_list: fossa
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;


lexentry: pol/około-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: około-
trans_list: circum-
sense:
określa cechę czegoś, co znajduje się lub ma miejsce dookoła przedmiotu określanego przez przymiotnik


lexentry: pol/okruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okruch
trans_list: frustum
sense:
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś


lexentry: pol/okrąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okrąg
trans_list: circulus
sense:
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);


lexentry: pol/okręg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręg
trans_list: ager
sense:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości


lexentry: pol/okręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt
trans_list: navis
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: navis submarina
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/oksymoron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksymoron
trans_list: oxymorum
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;


lexentry: pol/okularnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: okularnik
trans_list: naja
sense:
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;


lexentry: pol/okulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okulista
trans_list: ocularius
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu


lexentry: pol/okupacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okupacja
trans_list: occupatio
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium


lexentry: pol/olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olbrzym
trans_list: gigas
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile;


lexentry: pol/olcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olcha
trans_list: Alnus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;


lexentry: pol/oleander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleander
trans_list: nerium
sense:
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;


lexentry: pol/oleica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleica
trans_list: Meloe
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Meloe, rodzaj chrząszcza z rodziny oleicowatych;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: oleum
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: oleum
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/olejek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek
trans_list: lūbricō
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu


lexentry: pol/olejek_eteryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek eteryczny
trans_list: oleum aethereum | oleum aetherium
sense:
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;


lexentry: pol/olibanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olibanum
trans_list: olibanum
sense:
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligarcha
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligarcha
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) często (pejoratywnie, pejoratywny) bardzo zamożny człowiek mający wpływ na politykę


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarchia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarchia | oligocratia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;


lexentry: pol/oligarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchiczny
trans_list: oligarchicus
sense:
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów


lexentry: pol/olimpiada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpiada
trans_list: Olympias
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;


lexentry: pol/olimpijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijski
trans_list: Olympius
sense:
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: olea | oliva
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/olszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olszyna
trans_list: alnus
sense:
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;


lexentry: pol/omdlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omdlenie
trans_list: syncope
sense:
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;


lexentry: pol/omlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omlet
trans_list: ova spongia
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;


lexentry: pol/onager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onager
trans_list: onager
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;


lexentry: pol/onanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onanizm
trans_list: onanismus
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;


lexentry: pol/onkolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onkolog
trans_list: oncologus
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologia
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologia
sense:
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;


lexentry: pol/onyks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onyks
trans_list: onyx
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;


lexentry: pol/oogonium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oogonium
trans_list: oogonium
sense:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) komórka dzieląca się mitotycznie, aby stworzyć oocyty; niedojrzała, żeńska komórka rozrodcza


lexentry: pol/oologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oologia
trans_list: oologia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: opalus
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;


lexentry: pol/opcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja
trans_list: optiō
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;


lexentry: pol/opera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera
trans_list: drama musicum
sense:
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;


lexentry: pol/operetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: operetka
trans_list: drama melicum brevius
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze


lexentry: pol/opiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiat
trans_list: opiatum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina, kodeina);


lexentry: pol/opiekun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiekun
trans_list: tūtor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem


lexentry: pol/opierać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opierać
trans_list: macer
sense:
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać


lexentry: pol/opinia_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opinia publiczna
trans_list: publicum
sense:
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;


lexentry: pol/opona_pajęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opona pajęcza
trans_list: tunica arachnoidea
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona mózgu i rdzenia kręgowego położona między oponą twardą a miękką, której pasma zwane beleczkami tworzą sieć niczym pajęczą


lexentry: pol/oponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oponka
trans_list: crustulum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem


lexentry: pol/opornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opornik
trans_list: restitorium
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: opportunismus
sense:
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;


lexentry: pol/opowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opowieść
trans_list: fābella
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści


lexentry: pol/opozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opozycja
trans_list: oppositio
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;


lexentry: pol/oprocentowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprocentowanie
trans_list: aestimō
sense:
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) procentowa wysokość odsetek od pożyczki lub lokaty w stosunku rocznym


lexentry: pol/optyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optyka
trans_list: optica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle


lexentry: pol/opór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opór
trans_list: resistentia
sense:
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: ōrātōria
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: ōrātōria
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;


lexentry: pol/orać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: orać
trans_list: arare
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem


lexentry: pol/orbita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbita
trans_list: orbita | gyrus
sense:
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;


lexentry: pol/ordynariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ordynariusz
trans_list: cotidianus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;


lexentry: pol/oregano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oregano
trans_list: origanum
sense:
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/organizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja
trans_list: institutum | societas
sense:
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/organy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organy
trans_list: organum | organum tubulatum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: orgasmus
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgia
sense:
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia


lexentry: pol/ork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ork
trans_list: orcus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;


lexentry: pol/orkiestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkiestra
trans_list: orchestra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: spelta
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Hordeum distichon L., jęczmień dwurzędowy, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: spelta
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/ort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ort
trans_list: locus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI–XVIII wieku;


lexentry: pol/ortografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortografia
trans_list: orthographia
sense:
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka


lexentry: pol/ortograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ortograficzny
trans_list: orthographicus
sense:
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii


lexentry: pol/ortolan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortolan
trans_list: ficedula
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;


lexentry: pol/oryks_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oryks arabski
trans_list: Oryx leucoryx
sense:
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/orzech_włoski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech włoski
trans_list: Juglans regia | Juglans sinensis
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;


lexentry: pol/orzech_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech ziemny
trans_list: arachis
sense:
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/orzeszek_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeszek ziemny
trans_list: arachis
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) jadalne nasiono rośliny strączkowej, dojrzewające pod ziemią, zamknięte w charakterystycznej, chropowatej łupinie;


lexentry: pol/orzesznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznica
trans_list: glīs
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;


lexentry: pol/orzesznik_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznik jadalny
trans_list: Carya illinoinensis
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Carya illinoinensis, gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: aquila
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/orzeł_przedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł przedni
trans_list: Aquila chrysaetos
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/orłosęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orłosęp
trans_list: Gypaetus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gypaetus Storr, rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych, którego opisują cechy pośrednie między orłem a sępem: mocny dziób, sposób lotu jak u orła, ale padlinożerność jak u sępa


lexentry: pol/orłosęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orłosęp
trans_list: Gypaetus barbatus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gypaetus barbatus Linnaeus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych, żywiący się głównie kośćmi;


lexentry: pol/osa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa
trans_list: vespa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;


lexentry: pol/osa_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa pospolita
trans_list: Vespula vulgaris
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula vulgaris L., gatunek agresywnej błonkówki z rodziny osowatych o powszechnym występowaniu;


lexentry: pol/osad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osad
trans_list: faex
sense:
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: agripeta
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/oskarżona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżona
trans_list: rea
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne


lexentry: pol/oskarżyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżyciel
trans_list: accūsātor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś


lexentry: pol/oskrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzele
trans_list: bronchus
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie


lexentry: pol/osmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osmoza
trans_list: osmosis
sense:
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;


lexentry: pol/osnowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osnowa
trans_list: stamen
sense:
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;


lexentry: pol/osoba_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba fizyczna
trans_list: specialis
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;


lexentry: pol/osoba_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba prawna
trans_list: persona iuridica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;


lexentry: pol/osobowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobowość
trans_list: indoles
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;


lexentry: pol/ospa_wietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa wietrzna
trans_list: varicella
sense:
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;


lexentry: pol/ostateczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostateczny
trans_list: ultimus
sense:
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy


lexentry: pol/ostensorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostensorium
trans_list: ostensorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii


lexentry: pol/osteokalcyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteokalcyna
trans_list: osteocalcinum
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko niekolagenowe wytwarzane przez osteoblasty, uczestniczące w mineralizacji kości i regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej; pełni także funkcję markera aktywności tworzenia tkanki kostnej;


lexentry: pol/osteomalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteomalacja
trans_list: osteomalacia
sense:
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;


lexentry: pol/osteoporoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteoporoza
trans_list: osteoporosis
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;


lexentry: pol/ostrakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrakon
trans_list: testa
sense:
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) skorupa ceramiczna lub odłamek kamienny, służące w starożytności jako materiał piśmienniczy, w szczególności jako swoista karta do głosowania podczas sądów skorupkowych


lexentry: pol/ostroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostroga
trans_list: calcar
sense:
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;


lexentry: pol/ostrokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew
trans_list: ilex
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;


lexentry: pol/ostrokrzew_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew kolczasty
trans_list: acrifolium
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: pyramis
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostry
trans_list: asper | acer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: ostrea
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ostrzał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzał
trans_list: flamma
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie


lexentry: pol/osuwisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osuwisko
trans_list: lābīna
sense:
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;


lexentry: pol/oszczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszczep
trans_list: sparus
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszukiwać
trans_list: fraudō
sense:
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: oszukiwać
trans_list: fraudō
sense:
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry


lexentry: pol/oszustwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszustwo
trans_list: fraud
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: colo
sense:
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: clipeus
sense:
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym


lexentry: pol/ot__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: ot
trans_list: iustus
sense:
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania


lexentry: pol/otoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otoczenie
trans_list: circumiectum
sense:
zbiór elementów, które nie wchodzą w skład danego systemu, organizacji, itp., jednak mają na niego wpływ


lexentry: pol/otologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otologia
trans_list: otologia
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;


lexentry: pol/otręby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otręby
trans_list: acus
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;


lexentry: pol/otwartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otwartość
trans_list: bonitas
sense:
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli


lexentry: pol/otyłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otyłość
trans_list: adeps
sense:
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;


lexentry: pol/owacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owacja
trans_list: ovatio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: insectum
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/owady__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owady
trans_list: Insecta
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Insecta, gromada stawonogów;


lexentry: pol/owczarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczarek
trans_list: pastor
sense:
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach


lexentry: pol/owies__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies
trans_list: avena
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;


lexentry: pol/owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc
trans_list: fructus | pomum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo


lexentry: pol/owoc_cytrusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc cytrusowy
trans_list: citrus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;


lexentry: pol/owodniowce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owodniowce
trans_list: Amniota
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Amniota Haeckel, klad obejmujący kręgowce zdolne do rozwoju zarodkowego na lądzie;


lexentry: pol/owulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owulacja
trans_list: ovulatio
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;


lexentry: pol/ołtarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarz
trans_list: ara | altaria
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;


lexentry: pol/ołtarzowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarzowy
trans_list: ara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: axis
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;


lexentry: pol/ośrodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodek
trans_list: centrum
sense:
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie


lexentry: pol/ośrodkowy_układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodkowy układ nerwowy
trans_list: systema nervosum centrale
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu nerwowego odbierająca i przetwarzająca bodźce docierające do organizmu ze środowiska i wytwarzane przez narządy wewnętrzne;


lexentry: pol/oświadczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczenie
trans_list: fatum
sense:
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: lux
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.


lexentry: pol/ożenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ożenek
trans_list: coniugium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (regionalizm, regionalny) zawarcie małżeństwa przez mężczyznę; poślubienie kobiety


lexentry: pol/pa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: pa
trans_list: valē
sense:
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci


lexentry: pol/pachwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachwina
trans_list: inguen
sense:
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda


lexentry: pol/pacyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pacyfikał
trans_list: osculatorium | pacificale
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: fascis
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: padaczka
trans_list: morbus comitialis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;


lexentry: pol/padalec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: padalec
trans_list: caenum
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba podła, której postępowanie wzbudza odrazę


lexentry: pol/pajac__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pajac
trans_list: pupa
sense:
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka


lexentry: pol/pakiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakiet
trans_list: fascis
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;


lexentry: pol/pakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakt
trans_list: pactiō
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym


lexentry: pol/paleolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleolit
trans_list: palaeolithicum
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;


lexentry: pol/palimpsest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palimpsest
trans_list: palimpsestus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;


lexentry: pol/palindrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palindrom
trans_list: palindromus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);


lexentry: pol/palisada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palisada
trans_list: vallum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: palma
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;


lexentry: pol/pamflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamflet
trans_list: libellus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: perīclitor
sense:
(edukacja, edukacyjny) albumik do umieszczania wierszy, aforyzmów, pamiątkowych wpisów itp., zwykle używany przez dzieci w wieku szkolnym


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: memoria | retinentia
sense:
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: thorax
sense:
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: lorica
sense:
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym;


lexentry: pol/panew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panew
trans_list: pelvis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) spore, płytkie naczynie metalowe, w postaci misy, patelni lub kociołka, służące do gotowania, smażenia, warzenia itp.;


lexentry: pol/panierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panierka
trans_list: tundō
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina produktów do obtaczania smażonego mięsa, ryb, warzyw lub grzybów


lexentry: pol/panna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna
trans_list: dominula
sense:
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)


lexentry: pol/panpsychizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panpsychizm
trans_list: panpsychismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi


lexentry: pol/panteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteizm
trans_list: pantheismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;


lexentry: pol/pantera_mglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera mglista
trans_list: Neofelis nebulosa
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/pantera_sundajska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera sundajska
trans_list: Neofelis diardi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis diardi G. Cuvier, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący na Sumatrze i Borneo;


lexentry: pol/pantomima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantomima
trans_list: mīmus
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;


lexentry: pol/pantoprazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantoprazol
trans_list: pantoprazolum
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;


lexentry: pol/papa__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: papa
trans_list: tam
sense:
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;


lexentry: pol/papier_wartościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier wartościowy
trans_list: pretium
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;


lexentry: pol/papier_ścierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier ścierny
trans_list: harenae charta
sense:
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;


lexentry: pol/papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papieros
trans_list: sigarellum | fistula nicotiana
sense:
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;


lexentry: pol/papież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papież
trans_list: papa | pater
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;


lexentry: pol/papirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papirus
trans_list: charta
sense:
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;


lexentry: pol/paprotnik_samczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paprotnik samczy
trans_list: Dryopteris filix-mas
sense:
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/papryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papryka
trans_list: piper
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;


lexentry: pol/papużka_falista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papużka falista
trans_list: Melopsittacus
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;


lexentry: pol/parabola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabola
trans_list: parabola
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;


lexentry: pol/paradoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoks
trans_list: paradoxum
sense:
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy


lexentry: pol/paradoksalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoksalny
trans_list: paradoxus
sense:
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny


lexentry: pol/paradyz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradyz
trans_list: paradis
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: domus paroecialis
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/paragraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragraf
trans_list: articulus
sense:
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;


lexentry: pol/paranoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoja
trans_list: paranoea
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: crepido
sense:
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia


lexentry: pol/paraplegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraplegia
trans_list: paraplegia
sense:
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;


lexentry: pol/parapsychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapsychologia
trans_list: parapsychologia
sense:
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;


lexentry: pol/parasanga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parasanga
trans_list: parasanga
sense:
(metrologia, metrologiczny) (jednostka miary) starożytna perska miara odległości, przejęta także przez starożytnych Greków, u Herodota odpowiadała 30 stadionom (ok. 5,5 km);


lexentry: pol/parazonium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parazonium
trans_list: parazonium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;


lexentry: pol/pardwa_białosterna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pardwa białosterna
trans_list: Lagopus leucura
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/pardwa_szkocka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pardwa szkocka
trans_list: Lagopus lagopus scotica
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich


lexentry: pol/parestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parestezja
trans_list: paraesthesiae
sense:
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;


lexentry: pol/park__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park
trans_list: horti
sense:
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlamentum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Francji sądy królewskie, ustanowione w XIII wieku przez Ludwika IX;


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlamentum
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;


lexentry: pol/parlatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlatorium
trans_list: parlatorium
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pomieszczenie w klasztorze do prowadzenia rozmów z gośćmi;


lexentry: pol/parodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parodia
trans_list: cavillatio
sense:
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;


lexentry: pol/paronomazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronomazja
trans_list: paronomasia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach;


lexentry: pol/pars_pro_toto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pars pro toto
trans_list: pars pro toto
sense:
technika świadomego okłamywania słuchaczy poprzez podawanie części prawdy i sugerowaniu, że jest to cała prawda


lexentry: pol/partacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partacz
trans_list: calceātor
sense:
(potocznie, potoczny) kiepski pracownik (zwłaszcza rzemieślnik), wykonujący niefachowo, niedbale, niechlujnie swoją pracę


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: factio
sense:
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: factio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: factio
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR)


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: factio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób


lexentry: pol/partia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia polityczna
trans_list: secta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;


lexentry: pol/partykuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partykuła
trans_list: particula
sense:
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: scaenarium
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła


lexentry: pol/parweniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parweniusz
trans_list: pervenita
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która dostała się do wyższych sfer i nieudolnie próbuje je naśladować


lexentry: pol/parzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystokopytne
trans_list: artiodactyla
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: balteus | cinctura | zona
sense:
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;


lexentry: pol/pas_startowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas startowy
trans_list: aeroportello
sense:
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów


lexentry: pol/paserstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paserstwo
trans_list: tractātiō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;


lexentry: pol/pasja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasja
trans_list: passio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/pasjans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjans
trans_list: desertus
sense:
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;


lexentry: pol/pasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasować
trans_list: aptus
sense:
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożyt
trans_list: parasitus
sense:
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;


lexentry: pol/pasta_do_zębów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do zębów
trans_list: dentifricium
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;


lexentry: pol/pasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterz
trans_list: pastor
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun


lexentry: pol/pastoralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pastoralny
trans_list: pastoralis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa


lexentry: pol/pastorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorał
trans_list: baculum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;


lexentry: pol/pasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasy
trans_list: cingulum
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie mocujące pasażera do fotela lub łóżka, np. w samochodzie lub samolocie


lexentry: pol/pasztet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet
trans_list: artocreas
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka


lexentry: pol/pasztet_strasburski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet strasburski
trans_list: fīcātum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;


lexentry: pol/pat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pat
trans_list: stancamentum
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;


lexentry: pol/patchwork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patchwork
trans_list: centō
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) technika zszywania kawałków różnych tkanin, dzianiny, skóry itp. tak, aby powstał z nich wzór; także: wyrób wykonany tą techniką;


lexentry: pol/patka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patka
trans_list: lacinia
sense:
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę


lexentry: pol/patogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogen
trans_list: pathogenum
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie


lexentry: pol/patologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patologia
trans_list: pathologia
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarcha
sense:
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarcha
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarcha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarcha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarcha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie


lexentry: pol/patrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patrologia
trans_list: patrologia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;


lexentry: pol/patronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: patronować
trans_list: , custōdīre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) być świętym opiekunem lub orędownikiem czegoś lub kogoś


lexentry: pol/paw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paw
trans_list: Pavo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek hodowanych w parkach ptaków z rodzaju Pavo i Afropavo, z dużym, kolorowym ogonem;


lexentry: pol/pazur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pazur
trans_list: ungula
sense:
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: palatium | palātium
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/pałeczka_grypy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka grypy
trans_list: Haemophilus influenzae
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Haemophilus influenzae, gatunek bakterii z rodzaju Haemophilus, wywołujący m.in. zakażenia dróg oddechowych i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;


lexentry: pol/pałeczka_krwawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka krwawa
trans_list: Serratia marcescens
sense:
(biologia, biologiczny) Serratia marcescens, gatunek urzęsionej, nieprzetrwalnikującej, bezotoczkowej bakterii z rodzaju Serratia;


lexentry: pol/pałeczka_okrężnicy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka okrężnicy
trans_list: Escherichia coli
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Escherichia coli, gatunek bakterii z rodzaju Escherichia, będący częścią flory bakteryjnej jelita grubego, w określonych warunkach wykazujący chorobotwórczość;


lexentry: pol/pańskie_oko_konia_tuczy__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: pańskie oko konia tuczy
trans_list: oculus domini saginat equum
sense:
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej ono funkcjonuje


lexentry: pol/państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo
trans_list: civitas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;


lexentry: pol/państwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: państwowy
trans_list: civilis
sense:
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: pedisequus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/paź_żeglarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź żeglarz
trans_list: Iphiclides podalirius
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Iphiclides podalirius Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: pulex | pulix
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedał
trans_list: insilia
sense:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pedał
trans_list: soror
sense:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pediatria
trans_list: paediatria
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/pefloksacyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pefloksacyna
trans_list: pefloxacinum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;


lexentry: pol/pelta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelta
trans_list: pelta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich


lexentry: pol/pensjonat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pensjonat
trans_list: annuum
sense:
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;


lexentry: pol/pentan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentan
trans_list: pentanum
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;


lexentry: pol/performancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: performancja
trans_list: exsecūtiō
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;


lexentry: pol/perfumiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumiarz
trans_list: aromatarius
sense:
osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumy
trans_list: unguentum
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/pergamin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergamin
trans_list: membrana
sense:
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;


lexentry: pol/pergola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergola
trans_list: gabalus
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;


lexentry: pol/period__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: period
trans_list: aetas
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie


lexentry: pol/peron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peron
trans_list: exstructum
sense:
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego


lexentry: pol/perpetuum_mobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perpetuum mobile
trans_list: perpetuum mōbile
sense:
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personel
trans_list: baculum
sense:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/personifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personifikacja
trans_list: fictio personae
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;


lexentry: pol/persymona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: persymona
trans_list: lotus
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;


lexentry: pol/peryndopryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryndopryl
trans_list: perindoprilum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek będący prolekiem, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób serca; należy do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny


lexentry: pol/perystyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perystyl
trans_list: peristylium
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;


lexentry: pol/perystyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perystyl
trans_list: peristylium
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród


lexentry: pol/pestka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestka
trans_list: nūcleus
sense:
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono


lexentry: pol/pesymista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymista
trans_list: fautor pessimismi
sense:
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/petycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petycja
trans_list: libellus
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnia
trans_list: plenilunium
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pełnogłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnogłos
trans_list: pleophonia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;


lexentry: pol/pełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletniość
trans_list: majōritās
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: plenipotentia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę


lexentry: pol/pełnomocnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnik
trans_list: vicāria
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu


lexentry: pol/pełzacz_leśny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełzacz leśny
trans_list: Certhia familiaris
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Certhia familiaris L., gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pełzaczy, spotykanego zwykle w starych lasach iglastych i mieszanych


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianino
trans_list: clavile
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek
trans_list: arena | harena
sense:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/pieczarka_dwuzarodnikowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczarka dwuzarodnikowa
trans_list: Agaricus bisporus
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach, gatunek grzybów jadalnych z rodziny pieczarkowatych;


lexentry: pol/pieczarka_krótkotrzonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczarka krótkotrzonowa
trans_list: Agaricus lanipes
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) gatunek grzyba z rodziny pieczarkowatych, Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Hlaváček;


lexentry: pol/pieczarka_łąkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczarka łąkowa
trans_list: Agaricus campestris
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) gatunek grzybów jadalnych z rodziny pieczarkowatych, Agaricus campestris L.;


lexentry: pol/pieczęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczęć
trans_list: sigillum | signaculum
sense:
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności


lexentry: pol/pieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieg
trans_list: lentigo | lenticula
sense:
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);


lexentry: pol/piekarnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekarnik
trans_list: furnus
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: infernum | Tartarus
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: gehenna | infernum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;


lexentry: pol/pielgrzymować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielgrzymować
trans_list: peregrīnātiō
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć


lexentry: pol/pielucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielucha
trans_list: fascea | fascia
sense:
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt


lexentry: pol/pielęgniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielęgniarz
trans_list: infirmarius
sense:
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych


lexentry: pol/pieprzyca_siewna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprzyca siewna
trans_list: Lepidium sativum L.
sense:
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;


lexentry: pol/pierdu-pierdu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: pierdu-pierdu
trans_list: muscerdae
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: elementum
sense:
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;


lexentry: pol/pierworództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierworództwo
trans_list: primogenitura
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego


lexentry: pol/pierwszy_poruszyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszy poruszyciel
trans_list: prima causa | primum movens | primus motor
sense:
(filozofia, filozoficzny) żywy, wieczny i najdoskonalszy byt, będący praprzyczyną wszelkiego ruchu, utożsamiany z Bogiem;


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: globulus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;


lexentry: pol/pies_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies domowy
trans_list: Canis familiaris
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;


lexentry: pol/pieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieta
trans_list: miseratio
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;


lexentry: pol/pietruszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietruszka
trans_list: petroselinum | petroselinon
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;


lexentry: pol/piewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piewik
trans_list: cicāda
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) duży latający owad z rodziny piewikowatych (Cicadidae Batsch), występujący w ciepłych krajach


lexentry: pol/pień_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pień mózgu
trans_list: truncus encephali | truncus cerebri
sense:
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: carmen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmentum
sense:
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmentum
sense:
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb


lexentry: pol/pigmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigmentacja
trans_list: pigmentatio
sense:
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach


lexentry: pol/pigułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigułka
trans_list: catapotium
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie


lexentry: pol/pigwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigwa
trans_list: cydonia
sense:
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;


lexentry: pol/pijawka_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pijawka lekarska
trans_list: Hirudo medicinalis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hirudo medicinalis L., gatunek bezkręgowca z rodziny pijawkowatych, wykorzystywany w hirudoterapii;


lexentry: pol/pika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pika
trans_list: hasta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaster
trans_list: colŭmen
sense:
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnik
trans_list: lima
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: gubernator
sense:
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinia
trans_list: pīnus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/pion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pion
trans_list: agmen
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment sieci przewodów instalacji elektrycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej itp. przebiegający pionowo przez kondygnacje budynku


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pionek
trans_list: phoxinus
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorun
trans_list: fulmen
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/piosenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piosenka
trans_list: carmen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;


lexentry: pol/piracić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: piracić
trans_list: pirata
sense:
(potocznie, potoczny) niezgodnie z prawem kopiować, odtwarzać, lub rozpowszechniać pewne dzieło, utwór, program komputerowy lub inną własność intelektualną


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pīrātica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pīrātica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pīrātica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat
trans_list: pirata
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/piro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: piro-
trans_list: pyr-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/piroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroliza
trans_list: pyrolysis
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;


lexentry: pol/pisanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisanka
trans_list: scaenarium
sense:
(termin typograficzny) łaciński krój wzorowany na kaligraficznym piśmie odręcznym, przeważnie pochylony w prawo


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: scriptor
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo
trans_list: scriptura
sense:
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja właściwa
trans_list: Pistacia vera
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/piszczałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałka
trans_list: fistula
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałkowy
trans_list: canālis
sense:
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/pitekantrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitekantrop
trans_list: pithecanthropus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;


lexentry: pol/pizza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pizza
trans_list: placentula | placenta compressa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro
trans_list: penna | pluma
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/piórolotek_pięciopiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piórolotek pięciopiór
trans_list: Pterophorus pentadactyla
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pterophorus pentadactyla, gatunek motyli z rodziny piórolotkowatych;


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: baculum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękno
trans_list: pulchritudo
sense:
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piętro
trans_list: tabulatum
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka
trans_list: pila | globus
sense:
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: pediludium
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka ręczna
trans_list: manufollium
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piżmowół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piżmowół
trans_list: Ovibos moschatus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placówka
trans_list: cippus
sense:
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plagi_egipskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plagi egipskie
trans_list: aegyptiacae plagae
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: dziesięć plag, którymi Bóg ukarał Egipt za zatrzymanie Żydów w niewoli;


lexentry: pol/plagiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plagiator
trans_list: compilator
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem


lexentry: pol/plamka_ślepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plamka ślepa
trans_list: macula ceca
sense:
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: planeta | stella errans
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: theatrum planetarium
sense:
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: abacus
sense:
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plantan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plantan
trans_list: nervalis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana skrobiowa banana, zdatnego do spożywania po obróbce termicznej


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plask
trans_list: alapam dō
sense:
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/platan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: platan
trans_list: platanus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazma
trans_list: plasma
sense:
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plaża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plaża
trans_list: ora | litus | acta
sense:
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebania
trans_list: domus paroecialis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebejusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebejusz
trans_list: plebeius
sense:
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, grupy społecznej nie posiadającej szlachectwa


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebiscitum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uchwała podejmowana przez zgromadzenie plebejuszy pod przewodnictwem trybuna


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebiscitum
sense:
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plemię
trans_list: tribus
sense:
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/plenipotencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plenipotencja
trans_list: plenipotentia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pełnomocnictwo (prawo do działania w czyimś imieniu)


lexentry: pol/pleonazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleonazm
trans_list: pleonasmos
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleśń
trans_list: mucor
sense:
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;


lexentry: pol/plinta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plinta
trans_list: plinthus
sense:
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej


lexentry: pol/pliopitek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliopitek
trans_list: pliopithecus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) kopalna małpa człekokształtna z okresu miocenu, bezpośredni przodek gibonów


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: motacilla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plotka
trans_list: susurratio
sense:
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;


lexentry: pol/plurale_tantum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plurale tantum
trans_list: plurale tantum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: cimex
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: cīmex
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: cīmex
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/pluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluszcz
trans_list: Cinclus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cinclus Borkhausen, rodzaj ptaka z rodziny pluszczy, spotykany w okolicach wartkich strumieni


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plątanina
trans_list: araneum
sense:
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/pniarek_obrzeżony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pniarek obrzeżony
trans_list: Fomitopsis pinicola
sense:
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych, będącego pasożytem drzew;


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: in
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: post
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/po_drodze__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: po drodze
trans_list: obiter
sense:
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami


lexentry: pol/pobieda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pobieda
trans_list: victoria
sense:
(motoryzacja) samochód radzieckiej marki GAZ M-20 Pobieda popularnej na przełomie lat 40. i 50. XX w.


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: poborowy
trans_list: tiro
sense:
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodnia
trans_list: fax | taeda
sense:
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk
trans_list: sagitta | telum
sense:
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie
trans_list: cōnscientia
sense:
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczucie_winy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie winy
trans_list: crimen
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczwarka
trans_list: pupa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: początkujący
trans_list: inceptor
sense:
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podanie
trans_list: fabula
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podanie
trans_list: flagitātio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) pismo osoby fizycznej lub prawnej (strony) powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek
trans_list: vectigal | tributum
sense:
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;


lexentry: pol/podaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podaż
trans_list: cōpia
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;


lexentry: pol/podbiał_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podbiał pospolity
trans_list: bechion
sense:
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: podczas
trans_list: dum
sense:
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczaszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczaszy
trans_list: pocillator | subpincerna
sense:
(historia, historyczny, historycznie) nadworny urzędnik książęcy lub królewski próbujący napoje przed podaniem ich władcy; początkowo pomocnik albo zastępca cześnika;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwony
trans_list: ultrarubeus
sense:
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poddasze
trans_list: tabulatum
sense:
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: podejrzany
trans_list: suspiciō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podgrzybek_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek brunatny
trans_list: Imleria badia | Xerocomus badius
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/podgrzybek_grubosiatkowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek grubosiatkowany
trans_list: Xerocomus ferrugineus
sense:
(mikologia, mikologiczny) Xerocomus ferrugineus (Schaeff.) Alessio, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/podgrzybek_zajączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek zajączek
trans_list: Xerocomus subtomentosus
sense:
(mikologia, mikologiczny) Xerocomus subtomentosus (L.) Quél., gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkast
trans_list: acroāma
sense:
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: ligo
sense:
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkładka
trans_list: catillus
sense:
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: subjectum
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś


lexentry: pol/podnawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podnawka
trans_list: remora
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;


lexentry: pol/podniecony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podniecony
trans_list: sollicitus
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) taki, który jest w stanie podniecenia zmysłowego; gotowy do reakcji seksualnej


lexentry: pol/podnóżek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podnóżek
trans_list: hypopodium
sense:
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: placeo
sense:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobieństwo
trans_list: similitūdō
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podpieracz_ścian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpieracz ścian
trans_list: īriō
sense:
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpuszczka
trans_list: coagulum
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrywać
trans_list: ligare
sense:
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić


lexentry: pol/podrząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrząd
trans_list: subordo
sense:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;


lexentry: pol/poduszeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszeczka
trans_list: euplantula
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) euplantula, wypukła struktura na brzusznej powierzchni podczłonów stopy niektórych owadów;


lexentry: pol/podziemie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podziemie
trans_list: subterrāneus
sense:
(przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: solum
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podły
trans_list: contemptus
sense:
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podświadomość
trans_list: subconscientia
sense:
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poemat
trans_list: carmen
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poezja
trans_list: poesis
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganin
trans_list: ethnicus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogaństwo
trans_list: paganismus
sense:
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


lexentry: pol/pogrzebacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogrzebacz
trans_list: rutābulum
sense:
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;


lexentry: pol/pogróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogróżka
trans_list: minatio
sense:
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.


lexentry: pol/poimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poimek
trans_list: postpositio
sense:
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;


lexentry: pol/pojeb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojeb
trans_list: irrumator
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”


lexentry: pol/pojechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojechać
trans_list: baetō
sense:
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał


lexentry: pol/pojedynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojedynek
trans_list: duellum
sense:
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów


lexentry: pol/pojemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemnik
trans_list: capsa
sense:
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje


lexentry: pol/pojemność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność
trans_list: capācitās
sense:
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić


lexentry: pol/pokazywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokazywać
trans_list: monstro
sense:
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej


lexentry: pol/poker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poker
trans_list: rutābulum
sense:
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;


lexentry: pol/pokolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokolenie
trans_list: aetas
sense:
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)


lexentry: pol/pokomunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokomunia
trans_list: postcommunio
sense:
(kościelny) dziękczynna modlitwa kapłana odmawiana przez niego przy ołtarzu gdy wierni przyjęli już komunię, która kończy obrzędy komunijne;


lexentry: pol/pokora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokora
trans_list: humilitas
sense:
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom


lexentry: pol/pokrzewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzewka
trans_list: Sylvia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały, częściowo wędrowny ptak z podrodziny gajówek, rodziny pokrzewkowatych, rzędu wróblowych, objęty ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/pokrzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa
trans_list: urtica
sense:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami


lexentry: pol/pokrzywa_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa zwyczajna
trans_list: urtīca
sense:
(botanika, botaniczny) Urtica dioica L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny pokrzywowatych, o zdolnościach parzących i wielu właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/pokuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokuta
trans_list: luella
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokój
trans_list: pax
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny


lexentry: pol/poler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poler
trans_list: caudex
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pachołek na nabrzeżu lub na pokładzie statku, do którego mocuje się cumy i szpringi;


lexentry: pol/poli-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: poli-
trans_list: omni-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie wysoki zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/poliamoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliamoria
trans_list: polyamōria
sense:
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: policja
trans_list: biocolyta | vigil | vigiles
sense:
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/polifonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polifonia
trans_list: polyphonia
sense:
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;


lexentry: pol/polimer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimer
trans_list: polymerum
sense:
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;


lexentry: pol/polimorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimorfizm
trans_list: polymorphismus
sense:
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;


lexentry: pol/polimorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimorfizm
trans_list: polymorphismus
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych tej samej substancji chemicznej;


lexentry: pol/polimorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimorfizm
trans_list: polymorphismus
sense:
(informatyka, informatyczny) mechanizmy pozwalające programiście używać wartości, zmiennych i podprogramów na kilka różnych sposobów;


lexentry: pol/polisyndeton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polisyndeton
trans_list: polysyndeton
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wielu części wypowiedzi tym samym spójnikiem;


lexentry: pol/politeista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politeista
trans_list: multicola
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polityka
trans_list: politica
sense:
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: pomarańczowy
trans_list: aurantius
sense:
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;


lexentry: pol/pomidor_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidor zwyczajny
trans_list: Solanum lycopersicum
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;


lexentry: pol/pomidorowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowy
trans_list: lycopersicum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów


lexentry: pol/pompejańczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompejańczyk
trans_list: Pompeianus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stronnik Gnejusza Pompejusza w toczących się w I w. p.n.e. wojnach domowych


lexentry: pol/pompka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompka
trans_list: flexio
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;


lexentry: pol/pomrów_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomrów błękitny
trans_list: Bielzia coerulans
sense:
(zoologia, zoologiczny) Bielzia coerulans, gatunek ślimaka z rodziny pomrowiowatych, osiągającego długość 100–140 mm;


lexentry: pol/pomysłowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomysłowość
trans_list: ingeniositas
sense:
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej


lexentry: pol/pond__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pond
trans_list: piscīna
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka siły odpowiadająca jednemu gramowi


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfik
trans_list: pontifex
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontificatus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontificatus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;


lexentry: pol/pontyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikał
trans_list: pontificale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pop
trans_list: tata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne


lexentry: pol/poprawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawny
trans_list: correctus
sense:
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę


lexentry: pol/populista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populista
trans_list: plebicola
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne


lexentry: pol/populistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: populistyczny
trans_list: plebicola
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic


lexentry: pol/poputczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poputczyk
trans_list: convector
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jeden z rosyjskich pisarzy inteligenckich z lat 20., którzy poparli rewolucję październikową i późniejszą politykę bolszewików;


lexentry: pol/popyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popyt
trans_list: quaesitum
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie


lexentry: pol/popęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popęd
trans_list: instinctus
sense:
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu


lexentry: pol/por__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: por
trans_list: porrum
sense:
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora roku
trans_list: hora
sense:
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/poronienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poronienie
trans_list: abortus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;


lexentry: pol/porost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porost
trans_list: lichen
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;


lexentry: pol/port__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: port
trans_list: portus
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;


lexentry: pol/portable__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: portable
trans_list: carriabilis
sense:
(informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: aditus
sense:
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;


lexentry: pol/porter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porter
trans_list: bāiulus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: scrīnium
sense:
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: pēra
sense:
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/portulaka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portulaka pospolita
trans_list: Duravia
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;


lexentry: pol/porwanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porwanie
trans_list: plagium
sense:
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)


lexentry: pol/poród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poród
trans_list: partus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;


lexentry: pol/porównanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porównanie
trans_list: comparatio
sense:
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;


lexentry: pol/posca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posca
trans_list: posca
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post
trans_list: ieiunium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;


lexentry: pol/postanowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postanowienie
trans_list: carrus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie proceduralne wydawane przez sądy lub organy administracji, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty;


lexentry: pol/postać_literacka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postać literacka
trans_list: homo fictus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjna osoba świata przedstawionego w dowolnym dziele literackim;


lexentry: pol/postrach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postrach
trans_list: angor
sense:
stan ogarniającego strachu, wzbudzanego przez kontakt z czymś lub kimś nieprzyjemnym lub niosącym zagrożenie


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: postulō
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;


lexentry: pol/postępowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postępowanie
trans_list: mos
sense:
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)


lexentry: pol/posunięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posunięcie
trans_list: migratio
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych


lexentry: pol/posłaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posłaniec
trans_list: nuntius
sense:
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: ministerium
sense:
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: prodessendum
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wykonanie jakiejś czynności w służbie dla kogoś, okazanie pomocy, obsłużenie kogoś


lexentry: pol/posługacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługacz
trans_list: famulus
sense:
mężczyzna, którego zadaniem jest wykonywanie cięższych prace pomocniczych, (na przykład) w szpitalu lub pensjonacie


lexentry: pol/potakiwacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potakiwacz
trans_list: assentātor
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o kimś, kto nie wychyla się z własnym zdaniem i wszystkim potakuje


lexentry: pol/potoczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: potoczny
trans_list: cōtīdiānus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: rivus
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: amnis
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego;


lexentry: pol/potomek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: potomek
trans_list: prognatus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który w wyniku powolnych zmian, zastąpił język wcześniejszy, bez naruszania przekonania społeczeństwa, że mówi ciągle tym samym językiem


lexentry: pol/potomek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: potomek
trans_list: prognatus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo, forma lub fraza w jednym języku, która wywodzi się z odpowiednika w języku przodkowym


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potop
trans_list: diluvium | diluvio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;


lexentry: pol/potrzask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potrzask
trans_list: casses
sense:
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;


lexentry: pol/potylica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potylica
trans_list: cervix
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;


lexentry: pol/powabnica_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powabnica piaskowa
trans_list: Hedychrum nobile
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Hedychrum nobile, gatunek owadów z rodzaju Hedychrum


lexentry: pol/powieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powieść
trans_list: mythistoria
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;


lexentry: pol/powodzić__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: powodzić
trans_list: vigeō
sense:
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością


lexentry: pol/powstanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie
trans_list: insurrectio
sense:
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;


lexentry: pol/powtórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powtórka
trans_list: recenseo
sense:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego


lexentry: pol/powód__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: powód
trans_list: actor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;


lexentry: pol/powództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powództwo
trans_list: threnodia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek wniesiony do sądu o rozpoczęcie postępowania w jakiejś sprawie; wniesienie sprawy do sądu


lexentry: pol/pozew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozew
trans_list: postulō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;


lexentry: pol/poziomka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poziomka
trans_list: fragum
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;


lexentry: pol/pozwany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pozwany
trans_list: reus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo


lexentry: pol/pozycja_misjonarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja misjonarska
trans_list: missiōnārius
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;


lexentry: pol/pozytyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytyw
trans_list: gradus absolutus
sense:
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośladek
trans_list: nates
sense:
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcenie
trans_list: condono
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: mutuum
sense:
danie albo wzięcie na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;


lexentry: pol/pracobiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracobiorca
trans_list: conductus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna, którawykonuje pracę na rzecz pracodawcy w oparciu o umowę o pracę i otrzymuje za to wynagrodzenie


lexentry: pol/pracowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pracowity
trans_list: impiger
sense:
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością


lexentry: pol/pracownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pracownia
trans_list: laboratorium
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/pragmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pragmatyczny
trans_list: pragmaticus
sense:
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść


lexentry: pol/pragnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pragnienie
trans_list: sitis
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;


lexentry: pol/praindoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: praindoeuropejski
trans_list: lingua indogermanica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej


lexentry: pol/prakolczatka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prakolczatka górska
trans_list: Zaglossus attenboroughi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus attenboroughi, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/prakolczatka_nowogwinejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prakolczatka nowogwinejska
trans_list: Zaglossus bruijnii
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus bruijnii, największy stekowiec, gatunek ssaka z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/prakolczatka_papuaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prakolczatka papuaska
trans_list: Zaglossus bartoni
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Zaglossus bartoni, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/prasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prasa
trans_list: prēlum
sense:
(publikatory) (ekonomia, ekonomiczny) ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;


lexentry: pol/prasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prasa
trans_list: pressorium
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;


lexentry: pol/prawa_człowieka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa człowieka
trans_list: ius hominis
sense:
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;


lexentry: pol/prawdopodobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawdopodobieństwo
trans_list: probabilitas
sense:
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);


lexentry: pol/prawdziwych_przyjaciół_poznaje_się_w_biedzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
trans_list: amicus certus in re incerta cernitur
sense:
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawica
trans_list: dextra
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej;


lexentry: pol/prawicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawicowy
trans_list: dexter
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: ius | lex
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;


lexentry: pol/prawo_jazdy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo jazdy
trans_list: diploma gubernatoris
sense:
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;


lexentry: pol/prawo_międzynarodowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo międzynarodowe
trans_list: ius gentium
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;


lexentry: pol/prawo_pierwszej_nocy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo pierwszej nocy
trans_list: ius primae noctis
sense:
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej;


lexentry: pol/prawo_publiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo publiczne
trans_list: ius publicum
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;


lexentry: pol/prawo_ziemi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo ziemi
trans_list: jus soli
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa)


lexentry: pol/prawo_zwyczajowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo zwyczajowe
trans_list: consuetudo
sense:
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;


lexentry: pol/prawosławie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławie
trans_list: orthodoxae
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);


lexentry: pol/prawoznawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoznawca
trans_list: iurisperitus | iurisprudens | iurista
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) specjalista zajmujący się nauką o prawie


lexentry: pol/prawoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoznawstwo
trans_list: iuris prudentia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie


lexentry: pol/prawoślaz_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoślaz lekarski
trans_list: Althaea officinalis
sense:
(botanika, botaniczny) Althaea officinalis L., gatunek rośliny zielnej należący do rodziny ślazowatych;


lexentry: pol/praxis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praxis
trans_list: praxis
sense:
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii


lexentry: pol/prażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: prażyć
trans_list: assare
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu


lexentry: pol/precel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: precel
trans_list: brecellus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;


lexentry: pol/predykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: predykcja
trans_list: fatum
sense:
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych


lexentry: pol/prefekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prefekt
trans_list: praefectus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/pregabalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pregabalina
trans_list: pregabalinum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego


lexentry: pol/prekognicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prekognicja
trans_list: praemonitus
sense:
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;


lexentry: pol/prenumerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prenumerata
trans_list: subnotatio
sense:
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas


lexentry: pol/preriowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: preriowy
trans_list: prairialis
sense:
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii


lexentry: pol/prerogatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prerogatywa
trans_list: praerogativa
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska


lexentry: pol/prestidigitator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prestidigitator
trans_list: praestīgiātor
sense:
człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi


lexentry: pol/prezbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiter
trans_list: presbyter
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;


lexentry: pol/prezerwatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezerwatywa
trans_list: tutamentum
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezydent
trans_list: praesidens | praeses
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;


lexentry: pol/procesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesja
trans_list: exsequia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;


lexentry: pol/procesować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: procesować
trans_list: lītigō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie


lexentry: pol/produkt_krajowy_brutto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produkt krajowy brutto
trans_list: proventus domesticus grossus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;


lexentry: pol/profaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profaza
trans_list: prophasis
sense:
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;


lexentry: pol/program_telewizyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program telewizyjny
trans_list: emissio televisionis
sense:
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;


lexentry: pol/prohibicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prohibicja
trans_list: interdictum
sense:
(urzędowy) zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;


lexentry: pol/projekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: projekt
trans_list: proiectus
sense:
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu


lexentry: pol/prokariont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokariont
trans_list: prokaryota
sense:
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych


lexentry: pol/prokrastynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokrastynacja
trans_list: prōcrāstinātiō
sense:
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;


lexentry: pol/prokurator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokurator
trans_list: prosecutor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariusz
trans_list: proletarius
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;


lexentry: pol/prolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prolog
trans_list: praefātiō
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;


lexentry: pol/promotor_wiary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: promotor wiary
trans_list: promotor fidei
sense:
(kościelny) (oficjalnie) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze


lexentry: pol/promulgować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: promulgować
trans_list: promulgo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji


lexentry: pol/propaganda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propaganda
trans_list: propaganda
sense:
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;


lexentry: pol/propan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propan
trans_list: propanum
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/proprium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proprium
trans_list: castus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;


lexentry: pol/propyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propyn
trans_list: methylacetylenum | propinum
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;


lexentry: pol/prorok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prorok
trans_list: propheta | vaticinator | haruspex
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;


lexentry: pol/prorokini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prorokini
trans_list: prophetissa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości


lexentry: pol/prosta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prosta
trans_list: euthīa
sense:
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;


lexentry: pol/prostak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostak
trans_list: rupex
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski


lexentry: pol/prostata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostata
trans_list: prostata
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;


lexentry: pol/proszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek
trans_list: pulvis
sense:
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek


lexentry: pol/proszek_do_pieczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek do pieczenia
trans_list: pulvis furnarius
sense:
(spożywczy) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;


lexentry: pol/proszek_do_prania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek do prania
trans_list: ablutio pulveris
sense:
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;


lexentry: pol/proszę__zwrot__1
sense_num: 02
written_rep: proszę
trans_list: nihil est
sense:
zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś


lexentry: pol/protestant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestant
trans_list: Protestans
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich


lexentry: pol/protestantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestantyzm
trans_list: Protestantes
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;


lexentry: pol/protoewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protoewangelia
trans_list: protoevangelium
sense:
(biblijny) (teologia, teologiczny) fragment z trzeciego rozdziału „Księgi Rodzaju” zapowiadający narodziny Zbawiciela;


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protokół
trans_list: auditio
sense:
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;


lexentry: pol/protoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protoplazma
trans_list: protoplasma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) półpłynna część komórki otoczona błoną komórkową, składająca się z jądra komórkowego oraz cytoplazmy;


lexentry: pol/prowansalski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: prowansalski
trans_list: lingua Occitana
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincia
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincia
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;


lexentry: pol/prowincjusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincjusz
trans_list: provincialis
sense:
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego


lexentry: pol/prowizorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowizorka
trans_list: abrupte
sense:
(potocznie, potoczny) coś prowizorycznego, wykonanego z nietrwałych materiałów lub w nietrwały sposób


lexentry: pol/prowodyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowodyr
trans_list: concitor
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im


lexentry: pol/prowokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowokacja
trans_list: provocatio
sense:
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody


lexentry: pol/proza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proza
trans_list: prōsa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy


lexentry: pol/prymatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prymatologia
trans_list: primatologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;


lexentry: pol/prymityw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: prymityw
trans_list: primitivum
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;


lexentry: pol/pryzmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pryzmat
trans_list: prisma
sense:
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;


lexentry: pol/przebojowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przebojowy
trans_list: battuo
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) taki, który jest przebojem - osiągnął sukces na rynku i jest popularny


lexentry: pol/przebój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebój
trans_list: carmen populare
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych


lexentry: pol/przeciek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciek
trans_list: pereo
sense:
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej


lexentry: pol/przecinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przecinek
trans_list: comma | virgula
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;


lexentry: pol/przeciw__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przeciw
trans_list: contra | versus
sense:
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem


lexentry: pol/przeciwciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwciało
trans_list: anticorpus
sense:
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;


lexentry: pol/przeciwnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwnik
trans_list: hostis
sense:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę


lexentry: pol/przeciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciąg
trans_list: Tugium
sense:
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami


lexentry: pol/przeciętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciętny
trans_list: mediocris
sense:
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;


lexentry: pol/przeczos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeczos
trans_list: excoriatio
sense:
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: ante | pro
sense:
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: ante | prae
sense:
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem


lexentry: pol/przedmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmowa
trans_list: praefatio
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu


lexentry: pol/przedporodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przedporodowy
trans_list: antegenitalis
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród


lexentry: pol/przedramię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedramię
trans_list: antebrachium
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka


lexentry: pol/przedrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedrostek
trans_list: praefixum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany przed leksemem, np. morfem przed rdzeniem wyrazu;


lexentry: pol/przedsionek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsionek
trans_list: atrium
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;


lexentry: pol/przedsiębiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsiębiorca
trans_list: redemptor
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;


lexentry: pol/przedstawicielstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedstawicielstwo
trans_list: repraesentatio
sense:
(handel, handlowy) pełnomocnictwo wydane komuś przez przedsiębiorstwo handlowe do występowania w jego interesach


lexentry: pol/przedstawicielstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedstawicielstwo
trans_list: repraesentatio
sense:
zespół ludzi wyłonionych spośród określonej grupy, instytucji, itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów


lexentry: pol/przedszkole__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedszkole
trans_list: paedotropheum
sense:
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;


lexentry: pol/przedtułów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedtułów
trans_list: prothorax
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;


lexentry: pol/przegrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegrywać
trans_list: āmittō
sense:
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegub
trans_list: auctoritas
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegub
trans_list: articulus
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi


lexentry: pol/przegłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegłos
trans_list: mutatio vocalis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;


lexentry: pol/przejęzyczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejęzyczenie
trans_list: lapsus linguae
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaz
trans_list: fons
sense:
tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot


lexentry: pol/przekrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekrój
trans_list: sectiō
sense:
abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn


lexentry: pol/przekształcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekształcenie
trans_list: mūtātiō
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego


lexentry: pol/przekwitanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekwitanie
trans_list: menopausa
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają


lexentry: pol/przekąska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekąska
trans_list: merenda
sense:
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;


lexentry: pol/przekątna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekątna
trans_list: diagonalis
sense:
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu


lexentry: pol/przelew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przelew
trans_list: transferre
sense:
(bankowość, bankowy) przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny


lexentry: pol/przelewać_z_pustego_w_próżne__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przelewać z pustego w próżne
trans_list: laterem lavare
sense:
zajmować się czymś bezcelowym, bezsensownym, czymś, co nie ma żadnego znaczenia, wciąż jednym i tym samym


lexentry: pol/przemiana_materii__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemiana materii
trans_list: metabolismus
sense:
(biochemia, biochemiczny) ogół procesów biochemicznych i związanych z nimi przemian energetycznych zachodzących w komórkach żywych


lexentry: pol/przemoc_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemoc domowa
trans_list: violentia domestica
sense:
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;


lexentry: pol/przemyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemyt
trans_list: contrabannum
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;


lexentry: pol/przemytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemytnik
trans_list: clancularius
sense:
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: indō
sense:
(biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: trānsportō
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: tulere
sense:
(matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: vectō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: trānsferō
sense:
(psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;


lexentry: pol/przenośny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przenośny
trans_list: tropicus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny


lexentry: pol/przepiórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepiórka
trans_list: coturnix coturnix | coturnix
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;


lexentry: pol/przepona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepona
trans_list: diaphragma
sense:
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów


lexentry: pol/przepuklina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepuklina
trans_list: hernia
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustka
trans_list: angustiae
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustka
trans_list: relinquo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś


lexentry: pol/przepustnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustnica
trans_list: angō
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów


lexentry: pol/przepychanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepychanka
trans_list: jurgo
sense:
(potocznie, potoczny) krótka, często impulsywna wymiana zdań, zazwyczaj bez głębszego sensu, oparta na emocjach lub chwilowym napięciu


lexentry: pol/przerost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przerost
trans_list: hypertrophia
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek


lexentry: pol/przerwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przerwa
trans_list: pausa
sense:
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś


lexentry: pol/przesilenie_letnie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesilenie letnie
trans_list: solstitium
sense:
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego


lexentry: pol/przesilenie_zimowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesilenie zimowe
trans_list: bruma
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;


lexentry: pol/przesięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesięk
trans_list: transsudatum
sense:
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;


lexentry: pol/przesmyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesmyk
trans_list: effundo
sense:
(technologia, technika, techniczny) przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko


lexentry: pol/przestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestrzeń
trans_list: spatium
sense:
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;


lexentry: pol/przestępstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestępstwo
trans_list: scelus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;


lexentry: pol/przesyłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesyłka
trans_list: fascis
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy


lexentry: pol/przesłanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesłanie
trans_list: sentire
sense:
główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi


lexentry: pol/przesłuchanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesłuchanie
trans_list: inquisitio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;


lexentry: pol/przetak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przetak
trans_list: aenigma
sense:
(dawniej, dawny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj sita gospodarskiego z większymi otworami, służącego do oczyszczania ziarna;


lexentry: pol/przetarg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przetarg
trans_list: auctiō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;


lexentry: pol/przetchlinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przetchlinka
trans_list: stigma
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (zoologia, zoologiczny) otwór w skórze lub pancerzu umożliwiający wymianę gazową organizmu z otoczeniem;


lexentry: pol/przewijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewijać
trans_list: volvō
sense:
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment


lexentry: pol/przewlekła_obturacyjna_choroba_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewlekła obturacyjna choroba płuc
trans_list: morbus chronicus obstructionis pulmonum | morbus obturativus pulmonum chronicus
sense:
(medycyna, medyczny) nieuleczalna, przewlekła choroba dolnej części układu oddechowego z ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, związana przede wszystkim z paleniem tytoniu


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewrót
trans_list: torqueō
sense:
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewrót
trans_list: revolutio
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska


lexentry: pol/przewód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewód
trans_list: ductus
sense:
(technologia, technika, techniczny) kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów


lexentry: pol/prześcieradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześcieradło
trans_list: linteum
sense:
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;


lexentry: pol/przy_okazji__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: przy okazji
trans_list: dum
sense:
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej)


lexentry: pol/przygotowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygotowywać
trans_list: parare
sense:
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś


lexentry: pol/przygrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygrywka
trans_list: praelūdium
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu


lexentry: pol/przyimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyimek
trans_list: prepositio | praepositio
sense:
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;


lexentry: pol/przyjaźń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjaźń
trans_list: amicitia
sense:
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;


lexentry: pol/przykro_mi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: przykro mi
trans_list: lamentans
sense:
(dosłownie) wyraz współczucia wobec drugiego rozmówcy, zwykle w reakcji na jego nieszczęśliwe okoliczności


lexentry: pol/przykro_mi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: przykro mi
trans_list: lamentans
sense:
(ironicznie) wyraz obojętności wobec drugiego rozmówcy, wypowiadane gdy w rzeczywistości nie jest nam przykro


lexentry: pol/przykuć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przykuć
trans_list: catena
sense:
przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się


lexentry: pol/przylaszczka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przylaszczka pospolita
trans_list: Hepatica nobilis
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hepatica nobilis Mill., gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;


lexentry: pol/przymiotnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przymiotnikowy
trans_list: adjectivus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem


lexentry: pol/przymrozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymrozek
trans_list: gelicidium
sense:
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia


lexentry: pol/przynęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przynęta
trans_list: esca
sense:
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;


lexentry: pol/przypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypowieść
trans_list: parabola
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej


lexentry: pol/przyprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyprawa
trans_list: aroma
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;


lexentry: pol/przypływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypływ
trans_list: fluctus
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca


lexentry: pol/przysiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysiad
trans_list: conquiniscō
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na zmianie pozycji ze stojącej do kucznej wyłącznie za pomocą zgięcia nóg w kolanach


lexentry: pol/przysięga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysięga
trans_list: iuramentum
sense:
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;


lexentry: pol/przysmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysmak
trans_list: cuppedium
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje


lexentry: pol/przysposobić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysposobić
trans_list: asciscō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje


lexentry: pol/przystawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystawka
trans_list: gustatio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przystojny
trans_list: formōsus
sense:
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne


lexentry: pol/przysłona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłona
trans_list: apertūra
sense:
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego


lexentry: pol/przysłowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowie
trans_list: proverbium | adagium
sense:
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;


lexentry: pol/przysłowiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowiowy
trans_list: proverbialis
sense:
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłówek
trans_list: adverbium
sense:
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/przytulia_czepna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przytulia czepna
trans_list: Galium aparine
sense:
(botanika, botaniczny) Galium aparine L., gatunek rośliny z rodziny marzanowatych o białym, wierzchotkowym kwiatostanie i łodydze pokrytej haczykowatymi włoskami;


lexentry: pol/przytulność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przytulność
trans_list: acceptio
sense:
cecha miejsca, wnętrza albo sytuacji, która sprawia, że ktoś czuje się w nich miło, bezpiecznie i komfortowo; atmosfera sprzyjająca relaksowi i poczuciu domowego ciepła


lexentry: pol/przywieźć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywieźć
trans_list: ferō
sense:
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce


lexentry: pol/przyzwyczajać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyzwyczajać
trans_list: assuefacio
sense:
stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki


lexentry: pol/przyzębie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyzębie
trans_list: gingiva
sense:
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;


lexentry: pol/przędza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przędza
trans_list: filum
sense:
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;


lexentry: pol/próba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próba
trans_list: exemplum
sense:
(statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech


lexentry: pol/próchnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próchnica
trans_list: caries
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;


lexentry: pol/próchnilec_maczugowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próchnilec maczugowaty
trans_list: Xylaria polymorpha
sense:
(mikologia, mikologiczny) (systematyka) Xylaria polymorpha Grev., gatunek grzyba z rodziny próchnilcowatych;


lexentry: pol/próg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próg
trans_list: aestuō
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próżnia
trans_list: vacuum
sense:
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/prąd_elektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prąd elektryczny
trans_list: fluxus oneris electrici
sense:
(fizyka, fizyczny) ukierunkowany ruch ładunków elektrycznych w środowisku przewodzącym spowodowany różnicą potencjałów między punktami w polu elektrycznym;


lexentry: pol/prędkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prędkość
trans_list: velocitas
sense:
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu


lexentry: pol/pręgierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pręgierz
trans_list: patibulum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;


lexentry: pol/psalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psalm
trans_list: psalmus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej


lexentry: pol/pseudonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonim
trans_list: pseudonymum
sense:
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;


lexentry: pol/psianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psianka
trans_list: loba
sense:
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;


lexentry: pol/psiogłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psiogłowiec
trans_list: canicapitus
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota mająca ciało człowieka i głowę psa, żyjąca według średniowiecznych legend w odległych krainach


lexentry: pol/psowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psowate
trans_list: Canidae
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;


lexentry: pol/psychiatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatra
trans_list: psychiater
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatria
trans_list: psychiatria
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatria
trans_list: psychiatria
sense:
(medycyna, medyczny) forma skrócona od oddział psychiatryczny (kliniki, szpitala (i tym podobne, i temu podobne))


lexentry: pol/psychoaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoaktywny
trans_list: psychotropicum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psychoanalysis
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psychoanalysis
sense:
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach


lexentry: pol/psychofarmakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychofarmakologia
trans_list: psychotraumatologia
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) gałąź farmakologii zajmująca się badaniem wpływu leków psychoaktywnych na stan psychiczny człowieka;


lexentry: pol/psycholożka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psycholożka
trans_list: psychologa
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (psychologia, psychologiczny) kobieta, która specjalizuje się w dziedzinie psychologii


lexentry: pol/psychopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopatia
trans_list: psychopathia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;


lexentry: pol/psychopatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopatologia
trans_list: psychopathologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dziedzina psychologii i psychiatrii, która bada zaburzenia i choroby psychiczne


lexentry: pol/psychopomp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopomp
trans_list: psychopompus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;


lexentry: pol/psychosomatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychosomatyczny
trans_list: psychosomaticus
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało


lexentry: pol/psychotrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychotrop
trans_list: psychopharmacum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (potocznie, potoczny) lek psychotropowy


lexentry: pol/psychotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychotyczny
trans_list: psychoticus
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psychosis
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;


lexentry: pol/pszczelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczelarz
trans_list: apiarius
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych


lexentry: pol/pszczoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła
trans_list: apis
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;


lexentry: pol/pszczoła_kraińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła kraińska
trans_list: Apis mellifera carnica
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych;


lexentry: pol/ptasznik_wielobarwny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasznik wielobarwny
trans_list: Avicularia versicolor
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Avicularia versicolor, gatunek pająka z rodziny ptasznikowatych;


lexentry: pol/ptasznik_wielobarwny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasznik wielobarwny
trans_list: avicularia versicolor
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z gatunku ptasznik wielobarwny (1.1)


lexentry: pol/pterodaktyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pterodaktyl
trans_list: Pterodactylus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Pterodactylus, rodzaj wymarłego latającego gada należącego do rzędu pterozaurów, żyjącego w okresie późnej jury


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: publikować
trans_list: annuntiare
sense:
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać


lexentry: pol/puchacz_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puchacz zwyczajny
trans_list: Bubo bubo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: favīlla
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/pudło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudło
trans_list: anima
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk


lexentry: pol/puginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puginał
trans_list: pūgiō
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;


lexentry: pol/puklerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puklerz
trans_list: scutum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pulsus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: pumex
sense:
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt widokowy
trans_list: aspecto
sense:
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/purchawka_jeżowata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purchawka jeżowata
trans_list: Lycoperdon echinatum
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Lycoperdon echinatum Pers., gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych;


lexentry: pol/purpurek_ognisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purpurek ognisty
trans_list: Pericrocotus flammeus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pericrocotus flammeus, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny liszkojadów


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purée
trans_list: farrago
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pustułka_maskareńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustułka maskareńska
trans_list: Falco punctatus
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Falco punctatus Temminck, gatunek endemicznego sokoła z wyspy Mauritius;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: desertum | deserta
sense:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puszczanie_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczanie krwi
trans_list: phlebotomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;


lexentry: pol/puszczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk
trans_list: cavannus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;


lexentry: pol/puszczyk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk zwyczajny
trans_list: cavannus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzon
trans_list: tubae
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzzle
trans_list: aenigma
sense:
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pułk
trans_list: cohors
sense:
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pysoń_smukły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysoń smukły
trans_list: Spicara smaris
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;


lexentry: pol/pyton_birmański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyton birmański
trans_list: Python bivittatus
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python bivittatus Kuhl, gatunek węża z rodziny pytonów;


lexentry: pol/pyton_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyton tygrysi
trans_list: Python molurus
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: pollen
sense:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: pollen
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: loculamentum
sense:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/półpasiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półpasiec
trans_list: zoster
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsamogłoska
trans_list: lābor
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej;


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półton
trans_list: hemitonium | semitonium
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półwysep
trans_list: paeninsula
sense:
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pączek
trans_list: placenta farta
sense:
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęd
trans_list: fetum
sense:
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel
trans_list: penicillum
sense:
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;


lexentry: pol/pędzel_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel do golenia
trans_list: meles
sense:
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: umbilicus
sense:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pępowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępowina
trans_list: funiculus umbilicalis | nervus umbilicaris
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęseta
trans_list: volsella
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/płaskostopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskostopie
trans_list: pes planus
sense:
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskowyż
trans_list: planus
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaszcz
trans_list: exordia
sense:
(odzieżownictwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: penna | pinna
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwal_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwal błękitny
trans_list: Balaenoptera musculus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: sexus
sense:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/płucny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: płucny
trans_list: pulmo
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: brattea | tabula
sense:
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta główna
trans_list: tabula materna
sense:
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/pływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływ
trans_list: aestus
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływak
trans_list: fluitō
sense:
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/quadrivium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quadrivium
trans_list: quadrivium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rabin
trans_list: rabbi | rabbinus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachatłukum
trans_list: lucumium
sense:
(cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek
trans_list: calculus
sense:
(handel, handlowy) spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową


lexentry: pol/rachunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek
trans_list: calculus
sense:
(księgowość) stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej


lexentry: pol/rachunek_całkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek całkowy
trans_list: calculus integralis
sense:
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;


lexentry: pol/rachunek_sumienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek sumienia
trans_list: discussio conscientiae
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunki
trans_list: arithmetica
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: fors
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: fors
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: -ior
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rad
trans_list: radium
sense:
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rada
trans_list: consilium
sense:
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu


lexentry: pol/radca_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radca prawny
trans_list: advocatus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioaktywność
trans_list: radioactivitas
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radny
trans_list: consilium
sense:
(urzędowy) członek rady gminy, rady miasta, rady powiatu lub sejmiku wojewódzkiego wybierany w wyborach samorządowych


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radon
trans_list: radon
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: gaudium | laetitia | gaudimonium
sense:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/radło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radło
trans_list: aratrum | uncus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) (rolnictwo, rolniczy) miara powierzchni, która obejmuje areał możliwy do uprawiania przy pracy jednym zaprzęgiem wołów lub koni;


lexentry: pol/radło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radło
trans_list: aratrum
sense:
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie drewniane do spulchniania gleby bez odwracania skiby;


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raj
trans_list: paradisus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/rak_jelita_grubego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rak jelita grubego
trans_list: carcinoma intestini crassi
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;


lexentry: pol/rakieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakieta
trans_list: missile igneum
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: vulnus | plaga
sense:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/ranczo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ranczo
trans_list: lātifundium
sense:
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: randka
trans_list: occursus amōris
sense:
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;


lexentry: pol/raróg_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raróg zwyczajny
trans_list: Falco cherrug
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasizm
trans_list: elatio phyletica discriminatrix
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: angelus
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina Linnaeus, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;


lexentry: pol/ratel_miodożerny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratel miodożerny
trans_list: Mellivora capensis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora capensis Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/rating__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rating
trans_list: taxātiō
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dokonana przez wyspecjalizowaną instytucję ocena wiarygodności kredytowej podmiotu gospodarczego lub państwa i ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi jego papierami wartościowymi bądź jego zdolnością do spłaty swoich zobowiązań w terminie;


lexentry: pol/ratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikacja
trans_list: ratihabitio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy


lexentry: pol/ratyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikować
trans_list: ratihabeō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: radix
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/rdzeń_kręgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń kręgowy
trans_list: medulla spinalis
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;


lexentry: pol/realgar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realgar
trans_list: realgar
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realizm
trans_list: realismus
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (gry komputerowe) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, grze komputerowej lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;


lexentry: pol/reanimacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reanimacja
trans_list: reanimatio
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recenzja
trans_list: recenseo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/recepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recepcja
trans_list: receptiō
sense:
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redaktor
trans_list: editor
sense:
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/redukować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: redukować
trans_list: dēdūcō
sense:
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referendum
trans_list: plebiscitum
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/reformacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reformacja
trans_list: Reformatio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refren
trans_list: chorus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/refrigerium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrigerium
trans_list: refrigerium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie i średniowieczu, uczta na grobie zmarłego urządzana ku jego czci


lexentry: pol/refrigerium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrigerium
trans_list: refrigerium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii francuskiej XII w. miejsce „ochłody i pocieszenia”, odpoczynku i radosnego oczekiwania dusz na spotkanie z Bogiem; przez niektórych identyfikowane z miejscem, w którym ci, którzy nie zmarli jako męczennicy, czekają na Sąd Ostateczny


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regent
trans_list: interrex
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: regio | terra
sense:
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: pars
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii


lexentry: pol/regulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: regulować
trans_list: constans
sense:
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: rehabilitatio
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: rehabilitatio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: reincarnatio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestracja
trans_list: catillus
sense:
(potocznie, potoczny) tabliczka na samochodzie lub innym pojeździe, z numerem identyfikacyjnym; tablica rejestracyjna


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: squalus
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: prescriptio
sense:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: querēla
sense:
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
trans_list: queror
sense:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekolekcje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekolekcje
trans_list: latebra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: āvocāmentum
sense:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: conquīsītiō
sense:
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: fulciō
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: religio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: abstrahō
sense:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
trans_list: renascentia litterarum
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renifer
trans_list: tarandrus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
trans_list: apothēca
sense:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: res publica | respublica
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanizm
trans_list: republicanismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: responsorium
trans_list: responsorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/restauracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: restauracja
trans_list: caupona
sense:
(gastronomia) lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym posiłki serwowane są przy stolikach;


lexentry: pol/reszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszka
trans_list: caput
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: reliquum
sense:
(informatyka, informatyczny) przy dzieleniu liczb: liczba, która dodana do zaokrąglonego w stronę zera wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: reliquum
sense:
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retinoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retinoid
trans_list: retinoidum
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: ars rhetorica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: ars rhetorica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)


lexentry: pol/retsina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retsina
trans_list: rēsīnātum
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: quaerō
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: obsecrō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
trans_list: Res novae Franciae
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwat
trans_list: vīvārium
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezurekcja
trans_list: resurrectio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rezydentny
trans_list: incola
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: regimen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/reżyserować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżyserować
trans_list: dirigo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: anellus
sense:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: assum
sense:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robinia
trans_list: robinia
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju robinia (1.1)


lexentry: pol/robinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robinia
trans_list: Robinia
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Robinia L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robotum
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: fatum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: genus
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: genus masculinum
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: genus neutrum
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: genus femininum
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: articulus definitus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina
trans_list: familia
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;


lexentry: pol/rogacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: rogacz
trans_list: caper
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż


lexentry: pol/roić__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: roić
trans_list: exāminō
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo


lexentry: pol/rojnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rojnik
trans_list: Sempervivum
sense:
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: spatium lucis annuae
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: sēditiō
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: agricultura
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romansz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romansz
trans_list: lingua Rhaetica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: petroleum
sense:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: adrochatio
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszczenie
trans_list: postulō
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosół
trans_list: ius
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotacyzm
trans_list: rhotacismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne, polegające na zmianie jakiejś głoski w głoskę „r”


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotawirus
trans_list: rotavīrus
sense:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rowerowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rowerowy
trans_list: cursu
sense:
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów


lexentry: pol/rozchodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik
trans_list: cepaea
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum L., rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;


lexentry: pol/rozdzielacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozdzielacz
trans_list: dīvīsor
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) przyrząd podłączany do przewodu, który pozwala na doprowadzenie prądu lub sygnału do wielu urządzeń jednocześnie


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: rozegrać
trans_list: ludere
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozejm
trans_list: indutiae
sense:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosa
sense:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosa
sense:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: absolutio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: stella marina
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozgłośnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgłośnia
trans_list: radiophonia
sense:
(publikatory) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) ośrodek masowego komunikowania rozpowszechniający audycje radiowe


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkojarzenie
trans_list: avocatio
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi


lexentry: pol/rozkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkład
trans_list: diaeresis
sense:
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;


lexentry: pol/rozkład_normalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkład normalny
trans_list: distributio normalis
sense:
(statystyka, statystyczny) najczęściej spotykany w statystyce rodzaj ciągłego rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej zależnej od wielu drobnych i niepowiązanych ze sobą czynników, którego funkcja gęstości opisana jest wzorem \tfrac{1}{\sigma\sqrt{2\pi}}\exp(-\tfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}), gdzie σ to odchylenie standardowe, a μ to średnia;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozporządzenie
trans_list: ordinatio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozproszony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozproszony
trans_list: dispersus
sense:
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: prōdigus
sense:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: stria distensa
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztocz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: roztocz
trans_list: acarus
sense:
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;


lexentry: pol/roztrzaskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztrzaskać
trans_list: comminuō
sense:
silnym uderzeniem lub rzutem o twardą powierzchnię sprawić, że coś rozpada się na wiele drobnych kawałków


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: dilutum
sense:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: ratio
sense:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: sapiens
sense:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwielitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwielitka
trans_list: Daphnia
sense:
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: deonerare
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: relevō
sense:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: planta | herba
sense:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/rośliny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rośliny
trans_list: ponō
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: resistentia
sense:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: transitus
sense:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudzik
trans_list: crythacus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumianek
trans_list: camomilla
sense:
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumowisko
trans_list: rūdus
sense:
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumpel
trans_list: ansa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka admirał
trans_list: Vanessa atalanta
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_pawik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pawik
trans_list: Aglais io
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais io L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych, o dużych, wielokolorowych plamkach na końcach skrzydeł („pawie oczka”);


lexentry: pol/rusałka_pokrzywnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pokrzywnik
trans_list: Aglais urticae | Nymphalis urticae
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_żałobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka żałobnik
trans_list: Nymphalis antiopa
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Nymphalis antiopa L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: pegma
sense:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruta
trans_list: ruta
sense:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rwa_kulszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rwa kulszowa
trans_list: ischias
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: piscis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybosom
trans_list: ribosoma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybołów zwyczajny
trans_list: haliaeetus
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
trans_list: ordo equestris
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: eques
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: imprimō
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: imprimō
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: pessulus
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/ryjek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryjek
trans_list: tuba
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) narząd służący owadom do pobierania pokarmu


lexentry: pol/rylec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rylec
trans_list: stilus
sense:
(technologia, technika, techniczny) wąskie, wydłużone narzędzie, zwykle stalowe i osadzone na drewnianej oprawce, służące do rytowania lub pisania


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: mercatus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: stilus
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: ritus
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: rhythmus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: ritus | carmen
sense:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/rytuksymab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuksymab
trans_list: rituximabum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek immunologiczny (immunosupresyjny i przeciwnowotworowy) do terapii niektórych chłoniaków, białaczek i chorób autoimmunizacyjnych; przeciwciało monoklonalne będące chimerą ludzko-mysią


lexentry: pol/rywaroksaban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rywaroksaban
trans_list: rivaroxabanum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) doustny lek przeciwkrzepliwy, bezpośredni inhibitor czynnika Xa


lexentry: pol/ryś_euroazjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś euroazjatycki
trans_list: Lynx lynx
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś iberyjski
trans_list: Lynx pardinus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś kanadyjski
trans_list: Lynx canadensis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś rudy
trans_list: Lynx rufus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: nomen substantivum | substantivum
sense:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerundium
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego;


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: nomen proprium
sense:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzeczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczywisty
trans_list: naturalis
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą rzeczywistą lub przyjmujący wartości będące liczbami rzeczywistymi


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: artifex | opifex
sense:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: ars
sense:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepa
trans_list: Brassica rapa
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepak
trans_list: nāpus
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepik
trans_list: Brassica rapa oleifera
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica rapa L., Brassica campestris subsp. oleifera, podgatunek rzepy


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepka
trans_list: patella
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: sculptura
sense:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: Lepidium sativum
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzodkiew
trans_list: raphanum
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: margaritas ante porcos
sense:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: iactus
sense:
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: silānus
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: regnum | gubernatio
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: cilium | cilia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/rzęsorek_mniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsorek mniejszy
trans_list: Neomys milleri
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys milleri Mottaz, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych;


lexentry: pol/rzęsorek_rzeczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsorek rzeczek
trans_list: Neomys fodiens
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys fodiens Pennant, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych, żyjącego nad czystymi wodami lub na terenach bagiennych;


lexentry: pol/rzęsówka_rzęsowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsówka rzęsowa
trans_list: Cataclysta lemnata
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cataclysta lemnata L., gatunek niewielkiego motyla wodnego z rodziny wachlarzykowatych


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: cornu
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/rój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rój
trans_list: gens
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pszczoły, osy, trzmiele i inne owady latające, które żyją w jednym gnieździe


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: aequator
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoległościan
trans_list: parallelepipedum
sense:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: aequinoctium
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: aequabilitas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róż
trans_list: ruber
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;


lexentry: pol/różanecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różanecznik
trans_list: Rhododendron
sense:
(botanika, botaniczny) Rhododendron L., krzew lub drobne drzewo z rodziny wrzosowatych, o białych, różowych, czerwonych lub żółtych kwiatach;


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosarium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosarium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: virga
sense:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/rącznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rącznik pospolity
trans_list: ricinus
sense:
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: manus
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: manus manum lavat
sense:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: surruō
sense:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sacharoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sacharoza
trans_list: saccharosum
sense:
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z cząsteczek glukozy i fruktozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/saduceusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saduceusz
trans_list: Sadducaeus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa zawiązanego wokół arystokracji kapłańskiej i rodowej starożytnego Izraela istniejącego między II w. p.n.e. a I w. n.e. przeciwstawiającego się faryzeuszom, uznającego Torę pisaną za jedyne źródło objawienia i odrzucającego tradycję ustną;


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadyzm
trans_list: sadismus
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;


lexentry: pol/sadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzić
trans_list: serere
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzonka
trans_list: planta
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sacramentum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakramentarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentarz
trans_list: sacramentarium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salāmen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/salceson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salceson
trans_list: torus
sense:
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salina
trans_list: salina
sense:
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: autocinetum
sense:
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: vocalis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłów
trans_list: Mola mola
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: aeroplanum | aeronavis
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: adūnātiō
sense:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: authepsa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/sanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanacja
trans_list: sānātiō
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandacz
trans_list: lucioperca
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandał
trans_list: crepida | solea
sense:
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: assensio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: sanctuarium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: lingua Sanscrita
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/sapropteryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sapropteryna
trans_list: sapropterinum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii


lexentry: pol/sardela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardela
trans_list: apua
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sarda
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarisa
trans_list: sarissa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;


lexentry: pol/sarkoidoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarkoidoza
trans_list: sarcoidosis
sense:
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelles planētae
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelles planētae
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: satelita
trans_list: satelles planētae
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: satira | satura | satyra
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna | sūdātōrium
sense:
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: acetarium
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: scaena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: scaenarium
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/sceniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sceniczny
trans_list: scaenicus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: scepticismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schizma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizma
trans_list: schisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: schizophrenia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: scalae
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/scholastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scholastyka
trans_list: scholastica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;


lexentry: pol/scyntygrafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scyntygrafia
trans_list: scintigraphia
sense:
(medycyna, medyczny) obrazowa metoda diagnostyczna polegająca na graficznym przedstawieniu rozpadu wprowadzonych do organizmu radioizotopów;


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: secessus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;


lexentry: pol/sedan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedan
trans_list: sella
sense:
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;


lexentry: pol/sejmuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejmuria
trans_list: Seymouria
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Seymouria, rodzaj permskiego czworonoga, uznawanego za formę przejściową pomiędzy płazami a gadami


lexentry: pol/sejsmograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmograf
trans_list: seismographus
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: sectiō
sense:
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


