# translation

lexentry: pol/bavette__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bavette
trans_list: bavette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków, podobny do tagliatelle, ale o wypukłym przekroju;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: cotton
sense:
(botanika, botaniczny) krzew uprawiany w celach przemysłowych, dostarczający surowca do wyrobów włókienniczych;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: cotton
sense:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań i bielizny (domowej i osobistej)


lexentry: pol/bawełna_strzelnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna strzelnicza
trans_list: guncotton
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysokoazotowa nitroceluloza jako materiał wybuchowy otrzymywany przez działanie mieszaniny kwasu azotowego i siarkowego na włókna bawełny, używany jako baza ładunków miotających (proch bezdymny) i w innych zastosowaniach wybuchowych


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawialnia
trans_list: living room
sense:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza
trans_list: base
sense:
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza danych
trans_list: database | data bank
sense:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;


lexentry: pol/bazofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazofil
trans_list: basophil
sense:
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazooka
trans_list: bazooka
sense:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia
trans_list: basil
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia azjatycka
trans_list: tulsi
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku bazylii azjatyckich (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basilica
sense:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od bocznych i oknami umieszczonymi ponad ich zadaszeniem (w odróżnieniu od kościoła halowego);


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basilica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basilica
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazyliszek
trans_list: basilisk
sense:
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bazylozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylozaur
trans_list: basilosaurus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałałajka
trans_list: balalaika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałkanizacja
trans_list: Balkanization | Balkanisation | balkanisation | balkanization
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwan
trans_list: idol
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/bałwochwalstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwochwalstwo
trans_list: idolatry | paganity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);


lexentry: pol/bańka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bańka
trans_list: cupping glass | cup
sense:
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej


lexentry: pol/bażanciak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażanciak
trans_list: pheasant pigeon
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Otidiphaps nobilis Gould, średniej wielkości ptak z rodziny gołębiowatych, endemit Nowej Gwinei i okolicznych wysp;


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażant
trans_list: pheasant
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/bażyna_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażyna czarna
trans_list: black crowberry
sense:
(botanika, botaniczny) Empetrum nigrum L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych (w innych klasyfikacjach należy do bażynowatych);


lexentry: pol/beatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatnik
trans_list: beatnik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) członek amerykańskiego ruchu literacko-kulturowego lat pięćdziesiątych XX wieku


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatyfikacja
trans_list: beatification
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/beaujolais__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beaujolais
trans_list: Beaujolais
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino burgundzkie o lekkim, owocowym charakterze produkowane w okolicach francuskiego regionu Beaujolais;


lexentry: pol/beczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beczka
trans_list: barrel | cask
sense:
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;


lexentry: pol/bednarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarka
trans_list: band-iron | hoop-iron
sense:
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarstwo
trans_list: cooperage
sense:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarz
trans_list: cooper
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/beduin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beduin
trans_list: bedouin
sense:
przedstawiciel pasterskiej ludności koczowniczej, zamieszkującej pustynie Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki


lexentry: pol/bedłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bedłka
trans_list: Agaricus
sense:
(biologia, biologiczny) Agaricus, grzyb z rodziny bedłkowatych, z blaszkami na dolnej stronie kapelusza, występujący w gatunkach jadalnych (pieczarka, boczniak) i trujących (muchomor sromotnikowy)


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk
trans_list: steak | beefsteak
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk tatarski
trans_list: steak tartare
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begard
trans_list: Beghard | Beguard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begonia
trans_list: begonia
sense:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawior
trans_list: behavior
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawioryzm
trans_list: behaviorism | behaviourism
sense:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bejsbolówka
trans_list: baseball cap
sense:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/bel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bel
trans_list: bel
sense:
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;


lexentry: pol/beletrystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beletrystyka
trans_list: fiction
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belka
trans_list: beam
sense:
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belkowanie
trans_list: entablature
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/bemol_podwójny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bemol podwójny
trans_list: double flat
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak sygnalizujący dwukrotne obniżenie dźwięku o półton, czyli o cały ton


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benedyktyn
trans_list: benedictine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bentonit
trans_list: bentonite
sense:
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;


lexentry: pol/bentos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bentos
trans_list: benthos
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzen
trans_list: benzene | benzol
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzodiazepina
trans_list: benzodiazepine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzofuran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzofuran
trans_list: benzofuran
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzol
trans_list: benzol
sense:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzylopiperazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzylopiperazyna
trans_list: benzylpiperazine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna piperazyny o wzorze sumarycznym C11H16N2, mająca działanie stymulujące;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzyna
trans_list: gasoline | gas | petrol
sense:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: berberyjski
trans_list: Berber
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: berdysz
trans_list: bardiche
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bergsonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bergsonizm
trans_list: Bergsonism
sense:
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji;


lexentry: pol/bermudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bermudy
trans_list: Bermuda shorts
sense:
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży


lexentry: pol/bernikla_rdzawoszyja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bernikla rdzawoszyja
trans_list: red-breasted goose
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;


lexentry: pol/bestiarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bestiarium
trans_list: bestiary
sense:
gatunek literacki, utwór, w którym używa się motywów zwierzęcych w celu ukazania zasad religijnych i etycznych


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beszamel
trans_list: béchamel sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-karoten
trans_list: beta-carotene
sense:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/beta-test__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-test
trans_list: beta test | beta-test
sense:
(neologizm) jeden z końcowych etapów tworzenia produktu, na ogół oprogramowania, gry komputerowej, polegający na udostępnieniu jego niedokończonej wersji wybranej grupie użytkowników celem znalezienia błędów


lexentry: pol/betaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betaina
trans_list: betaine
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący jonem obojnaczym, w którym ładunek dodatni nie sąsiaduje z ładunkiem ujemnym i zlokalizowany jest na atomie oniowym niepołączonym z żadnym atomem wodoru;


lexentry: pol/betaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betaina
trans_list: betaine
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;


lexentry: pol/betel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betel
trans_list: betel
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku;


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beton
trans_list: concrete
sense:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/betulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betulina
trans_list: betulin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy trójterpenów, metabolit roślinny występujący m.in. w brzozie;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
sense_num: 02
written_rep: bez
trans_list: without
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bez_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bez czarny
trans_list: European elder | European elderberry | black elder | black elderberry
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);


lexentry: pol/bez_prądu__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: bez prądu
trans_list: unplugged
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (o wykonywaniu muzyki i sposobie jej rejestracji) akustyczny, akustycznie;


lexentry: pol/bezbożnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnica
trans_list: atheist
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnik
trans_list: atheist | godless person | infidel
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożność
trans_list: infidelity
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: godless
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: godless
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbramkowy
trans_list: goalless
sense:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezdźwięczny
trans_list: voiceless
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezglutenowy
trans_list: gluten-free
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezgotówkowo__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: bezgotówkowo
trans_list: cashlessly
sense:
(bankowość, bankowy) bez użycia fizycznej gotówki; za pomocą instrumentów płatniczych elektronicznych lub bankowych


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezhołowie
trans_list: anarchy
sense:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezlaktozowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezlaktozowy
trans_list: lactose free
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony laktozy, niezawierający laktozy


lexentry: pol/bezlotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezlotek
trans_list: penguin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak nielotny, o czarno-białym upierzeniu, przystosowany do życia w zimnym klimacie, poruszający się głównie pieszo lub pływaniem


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezoar
trans_list: bezoar
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezokolicznik
trans_list: infinitive
sense:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpartyjny
trans_list: non-partisan | nonpartisan
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpiecznik
trans_list: fuse
sense:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezprawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezprawie
trans_list: anomie | anomy | illegality | unlawfulness
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne


lexentry: pol/bezpłodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpłodność
trans_list: barrenness
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrobocie
trans_list: unemployment | joblessness
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrękawnik
trans_list: gilet | pinafore | singlet | slipover | tank top
sense:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezsznurowy
trans_list: cordless
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bezszumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezszumny
trans_list: noise-free
sense:
(technologia, technika, techniczny) niewywołujący szumów; działający bez wytwarzania niepożądanych dźwięków lub zakłóceń


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bełkot
trans_list: gibberish | gobbledygook | mumbo jumbo
sense:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/biała_laska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biała laska
trans_list: white cane
sense:
laska używana przez osoby z niepełnosprawnością wzroku, zwykle składana i ze specjalnym zakończeniem wspierającym reakcje na przeszkody;


lexentry: pol/biała_rdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biała rdza
trans_list: white rust
sense:
(rolnictwo, rolniczy) Puccinia horiana, pasożytniczy grzyb, powodujący powstawanie na roślinach błyszczących, jasnych pęcherzyków z zarodnikami


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białas
trans_list: cracker | honkey | honkie | honky | whitey
sense:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko_C-reaktywne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko C-reaktywne
trans_list: C-reactive protein
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych, a następnie wydzielanego do krwi;


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: white
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: egg white | albumen
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białorzytka
trans_list: wheatear
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białoskórnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białoskórnictwo
trans_list: tawing
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież


lexentry: pol/białosęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białosęp
trans_list: Egyptian vulture | pharaoh's chicken | white scavenger vulture
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Neophron percnopterus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białozór
trans_list: gyrfalcon
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: biały
trans_list: white
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały fosfor
trans_list: white phosphorus
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: biały kruk
trans_list: as scarce as hen's teeth
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały wywiad
trans_list: OSINT | open-source intelligence
sense:
pozyskiwanie informacji wywiadowczych z ogólnodostępnych źródeł – prasy, telewizji, Internetu, publikacji itp.;


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały węgiel
trans_list: hydroelectricity
sense:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biały_znak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały znak
trans_list: white space | whitespace | whitespace character
sense:
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie


lexentry: pol/biblia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblia
trans_list: bible
sense:
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki


lexentry: pol/biblicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblicyzm
trans_list: biblicism
sense:
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: bibliology | bibliography
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: bibliography
sense:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblioteka
trans_list: library
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliotekoznawstwo
trans_list: library science
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej


lexentry: pol/biblistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblistyka
trans_list: biblical study
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bicie w przelocie
trans_list: en passant
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/bicykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bicykl
trans_list: penny-farthing
sense:
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;


lexentry: pol/biczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biczownik
trans_list: flagellant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego ruchu religijnego, który praktykował publiczne biczowanie się jako formę pokuty; chłostający się pokutnik


lexentry: pol/biczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biczownik
trans_list: lead horse | outrunner | side horse
sense:
(leśnictwo) słabe, smukłe drzewo, które rośnie zbyt gęsto w zwarciu i jego giętkie, mocno kołysane wiatrem gałęzie smagają i uszkadzają korony sąsiednich drzew


lexentry: pol/biec__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biec
trans_list: run | trot
sense:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedermeier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedermeier
trans_list: Biedermeier
sense:
(sztuka) prosty i funkcjonalny styl w architekturze i wyposażeniu wnętrz, a także w literaturze, malarstwie, modzie (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/biedniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedniak
trans_list: pauper
sense:
(przestarzałe, przestarzały); (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezrolny lub małorolny chłop;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka
trans_list: ladybug | ladybird | lady beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedronka_siedmiokropka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka siedmiokropka
trans_list: C-7 | seven-spot ladybird | seven-spotted ladybug
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coccinella septempunctata L., gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych, o czerwonych pokrywach z czarnymi plamkami u postaci dorosłej;


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedrzeniec anyż
trans_list: anise | aniseed
sense:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieg płotkarski
trans_list: hurdling | hurdle race
sense:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegać
trans_list: run
sense:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: rocker
sense:
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: pole
sense:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: magnetic pole
sense:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: magnetic pole
sense:
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biegus_malutki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegus malutki
trans_list: little stint
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: biegły
trans_list: expert | expert witness
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/bielactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bielactwo
trans_list: albinism | leucoderma | leukoderma | vitilligo
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie powodujące odbarwienia w skórze, włosach i tęczówce na skutek zmniejszenia lub braku melaniny


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biennale
trans_list: biennale
sense:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierki
trans_list: pick-a-stick | pick-up hole | pick-up sticks
sense:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierne palenie
trans_list: passive smoking | environmental tobacco smoke | second-hand smoking | secondhand smoke
sense:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierzmowanie
trans_list: confirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieżnik
trans_list: tread
sense:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bifobia
trans_list: biphobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;


lexentry: pol/biforium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biforium
trans_list: bifora
sense:
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;


lexentry: pol/bigilla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigilla
trans_list: bigilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z gotowanej fasoli i oliwy, zwykle z dodatkiem papryczki chilli, natki pietruszki i czosnku; tradycyjna potrawa kuchni maltańskiej


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigoreksja
trans_list: bigorexia | muscle dysmorphia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigos
trans_list: bigos | hunter's stew
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/bigot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigot
trans_list: bigot
sense:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność


lexentry: pol/biker_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biker rock
trans_list: biker rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock związany z subkulturą motocyklową, którego teksty nawiązują do szaleńczej jazdy na motorach


lexentry: pol/bilans_tlenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilans tlenowy
trans_list: oxygen balance
sense:
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilard
trans_list: billiards | pool
sense:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilastyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilastyna
trans_list: bilastine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwalergiczny; lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, antagonista receptora H1


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilet
trans_list: ticket
sense:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilokacja
trans_list: bilocation
sense:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bima
trans_list: bema | bima | bimah
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;


lexentry: pol/bimetalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bimetalizm
trans_list: bimetallism
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (historia, historyczny, historycznie) system monetarny, w którym funkcję pieniądza spełniają dwa kruszce, złoto i srebro, a ich wartości są od siebie ściśle zależne;


lexentry: pol/bio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: bio-
trans_list: bio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biocenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biocenoza
trans_list: biocoenosis
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemia
trans_list: biochemistry
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biochemik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemik
trans_list: biochemist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biodegradacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodegradacja
trans_list: biodegradation
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodro
trans_list: hip
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioetyka
trans_list: bioethics
sense:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofilm
trans_list: biofilm
sense:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofizyka
trans_list: biophysics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/biogaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biogaz
trans_list: biogas
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) mieszanina gazów otrzymywana podczas beztlenowego rozkładu obornika lub innych pozostałości organicznych;


lexentry: pol/biogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biogeneza
trans_list: biogenesis | biogeny
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) proces powstawania życia; pochodzenie życia


lexentry: pol/biogeochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biogeochemia
trans_list: biogeochemistry
sense:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery


lexentry: pol/biogeochemiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biogeochemiczny
trans_list: biogeochemical
sense:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) związany z biogeochemią


lexentry: pol/bioindykacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioindykacja
trans_list: bioindication
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) ocena stanu środowiska naturalnego lub określenie właściwości jakiegoś czynnika środowiskowego (np. poziomu zanieczyszczeń) za pomocą wskaźników biologicznych, którymi są organizmy (bioindykatory);


lexentry: pol/bioindykator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioindykator
trans_list: bioindicator
sense:
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników


lexentry: pol/bioklimatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioklimatologia
trans_list: bioclimatology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca wpływ klimatu i warunków pogodowych na organizmy żywe;


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia
trans_list: biology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia molekularna
trans_list: molecular biology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/bioluminescencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioluminescencja
trans_list: bioluminescence
sense:
(biologia, biologiczny) zdolność organizmów żywych do wytwarzania i emitowania światła na drodze reakcji chemicznych;


lexentry: pol/biom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biom
trans_list: biome
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi


lexentry: pol/biometryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biometryczny
trans_list: biometric
sense:
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bionika
trans_list: bionics
sense:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biopsja
trans_list: biopsy
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biosfera
trans_list: biosphere
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotechnologia
trans_list: biotechnology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotop
trans_list: biotope
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika;


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotyna
trans_list: biotin
sense:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birginiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: birginiak
trans_list: Steller's eider
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: birmański
trans_list: Burmese
sense:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biruang_malajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biruang malajski
trans_list: sun bear
sense:
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/birytualista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: birytualista
trans_list: biritualist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki, który ma prawo celebrować sakramenty i inne nabożeństwa w dwóch obrządkach;


lexentry: pol/bisior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bisior
trans_list: byssus
sense:
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskup
trans_list: bishop | pontiff
sense:
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskupka
trans_list: bishop
sense:
(kościelny) w niektórych kościołach chrześcijańskich duchowna wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowana na urząd biskupi, najczęściej kierująca diecezją


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskupstwo
trans_list: bishopric
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistor
trans_list: crimplene
sense:
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy;


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistro
trans_list: bistro
sense:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/biszkopt_genueński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biszkopt genueński
trans_list: sponge cake
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj biszkoptu, podczas przygotowania którego ubija się jajka w całości


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: bit
sense:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: beat
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytmiczne uderzenie odmierzające kolejne takty utworu


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bita śmietana
trans_list: whipped cream | whipping cream
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/bitum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bitum
trans_list: bitumen | blacktop
sense:
(chemia, chemiczny) mieszanina różnych substancji organicznych ciekłych bądź stałych o dużej lepkości, będąca najczęściej koloru czarnego lub brunatnoczarnego;


lexentry: pol/bitumiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bitumiczny
trans_list: bituminous
sense:
(biochemia, biochemiczny) (geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) dotyczący bitumenu


lexentry: pol/bitumin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bitumin
trans_list: bitumen
sense:
(chemia, chemiczny) (geologia, geologiczny) (górnictwo, górniczy) naturalna mieszanina węglowodorów stałych i półstałych, czyli substancji organicznych pochodzenia naturalnego, które powstały z rozkładu materii roślinnej i zwierzęcej w warunkach beztlenowych


lexentry: pol/biureta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biureta
trans_list: burette
sense:
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro
trans_list: office | bureau
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro_matrymonialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro matrymonialne
trans_list: lonely hearts club | marriage bureau
sense:
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński


lexentry: pol/biuro_podróży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro podróży
trans_list: travel agency
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
trans_list: lost and found | lost luggage office | lost property
sense:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biurokracja
trans_list: bureaucracy
sense:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biwak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biwak
trans_list: bivouak | camp
sense:
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych


lexentry: pol/biznesplan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biznesplan
trans_list: business plan
sense:
(zarządzanie) szczegółowy plan działania firmy przygotowywany przed jej założeniem lub przed rozpoczęciem nowego projektu


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biżuteria
trans_list: jewellery | jewelry | jewel
sense:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blairysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blairysta
trans_list: Blairite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Tony'ego Blaira, dawnego przywódcy brytyjskiej Partii Pracy oraz premiera Wielkiej Brytanii w latach 1997–2007


lexentry: pol/blaneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blaneta
trans_list: blanet
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanki
trans_list: balcony, patio, deck
sense:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blanszowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanszowanie
trans_list: blanching
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;


lexentry: pol/blanszować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanszować
trans_list: blanch
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać procesowi krótkotrwałego podgrzewania a następnie schładzania


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blastula
trans_list: blastula
sense:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blaszka
trans_list: lamina
sense:
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blef
trans_list: bluff
sense:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blender
trans_list: blender
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/bligia_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bligia pospolita
trans_list: ackee | akee
sense:
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;


lexentry: pol/blin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blin
trans_list: blin | blintz
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blindaż
trans_list: blindage
sense:
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/blister__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blister
trans_list: blister
sense:
(handel, handlowy) opakowanie składające się z warstwy spodniej i sztywnej, przezroczystej warstwy górnej;


lexentry: pol/bliźniakowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bliźniakowanie
trans_list: deformation twinning | twinning
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) (krystalografia, krystalograficzny) odkształcenie plastyczne polegające na przesunięciu kolejnych warstw atomów w krysztale pod wpływem naprężeń ścinających, przy czym odkształcona część kryształu zostaje skręcona względem części nieodkształconej w taki sposób, że stanowią one odbicia lustrzane;


lexentry: pol/blockbuster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blockbuster
trans_list: blockbuster
sense:
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;


lexentry: pol/blockchain__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blockchain
trans_list: blockchain
sense:
(informatyka, informatyczny) baza danych składająca się z połączonych kryptograficznie rekordów stanowiących zwykle spis transakcji, zwłaszcza tych dokonywanych z użyciem kryptowalut, zarządzana wspólnie przez komputery połączone siecią peer-to-peer;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blogosfera
trans_list: blogosphere
sense:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: block
sense:
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: block
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;


lexentry: pol/blokada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokada
trans_list: blockade
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokhauz
trans_list: blockhouse
sense:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/blu-ray__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blu-ray
trans_list: Blu-ray | blu-ray
sense:
(informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD


lexentry: pol/blue_box__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blue box
trans_list: blue box
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika realizacji obrazu filmowego polegająca na zamianie niebieskiego tła na dowolny obraz (realizowany osobno), dająca iluzoryczny efekt połączenia obu obrazów;


lexentry: pol/blue_chip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blue chip
trans_list: blue chip
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) spółka będąca w dobrej sytuacji finansowej, mająca dobre wyniki na giełdzie; także: akcje takiej spółki;


lexentry: pol/blues__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blues
trans_list: blues
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz
trans_list: ivy
sense:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz pospolity
trans_list: common ivy
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bo
trans_list: because
sense:
…przyłączający zdania lub ich części wyjaśniające lub rozwijające w jakiś sposób wcześniejszą informację; wyrażające jej przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/bobak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobak
trans_list: lazybones
sense:
(zoologia, zoologiczny) Marmota bobak, gatunek eurazjatyckiego gryzonia stepowego spokrewnionego ze świstakiem;


lexentry: pol/bobrek_trójlistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobrek trójlistny
trans_list: buckbean
sense:
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek byliny z rodziny bobrkowatych, będącej geofitem i hydrofitem;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobsleje
trans_list: bobsleigh
sense:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian
trans_list: stork
sense:
(ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie


lexentry: pol/bocian_białobrzuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian białobrzuchy
trans_list: Abdim's Stork | White-bellied Stork
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian biały
trans_list: white stork
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian czarny
trans_list: black stork
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: bocianie gniazdo
trans_list: crow's nest
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bocianowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocianowe
trans_list: stork
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;


lexentry: pol/bocznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocznik
trans_list: shunt
sense:
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: bodaj
trans_list: at least
sense:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhisattwa
trans_list: bodhisattva
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/bodhićitta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhićitta
trans_list: bodhicitta
sense:
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodziec
trans_list: stimulus
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/boeuf_Strogonow__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boeuf Strogonow
trans_list: Beef Stroganoff
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi;


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bogini
trans_list: goddess
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohater
trans_list: character | hero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bohemistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohemistyka
trans_list: Czech
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej;


lexentry: pol/bohemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohemizm
trans_list: bohemism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojar
trans_list: boyar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojer
trans_list: ice yacht | iceboat ice boat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały, żaglowy, montowany na płozach pojazd do poruszania się po zamarzniętym akwenie


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkot
trans_list: boycott
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkotować
trans_list: boycott | blackball
sense:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojownik wspaniały
trans_list: Siamese fighting fish | betta
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bojowy_środek_trujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojowy środek trujący
trans_list: CWA | chemical warfare agent
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe;


lexentry: pol/bojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojówka
trans_list: fighting squad
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi działająca z użyciem przemocy, tworzona, kierowana i wyposażana przez organizację polityczną;


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bokeh
trans_list: bokeh
sense:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/bokobrody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bokobrody
trans_list: sideburns
sense:
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;


lexentry: pol/boks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boks
trans_list: pit-stop
sense:
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boksyt
trans_list: bauxite
sense:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewik
trans_list: bolshevik | Bolshevik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewizm
trans_list: Bolshevism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bolus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolus
trans_list: bolus
sense:
(medycyna, medyczny) duża dawka leku podawana w celu uzyskanie efektywnego stężenia w tkankach w jak najkrótszym czasie;


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba
trans_list: bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba atomowa
trans_list: atomic bomb | A-bomb | atom bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_kaloryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba kaloryczna
trans_list: caloric bomb | calorie bomb
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) produkt spożywczy o bardzo wysokiej zawartości kilokalorii w stosunku do objętości lub masy


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba lotnicza
trans_list: air-dropped bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombajka
trans_list: Bombay duck | bombil | bummalo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombarda
trans_list: bombard
sense:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombardon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombardon
trans_list: bass saxhorn
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) blaszany instrument dęty, aerofon ustnikowy, rodzaj tuby basowej, stosowany w wojskowych orkiestrach dętych;


lexentry: pol/bombazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombazyna
trans_list: bombazine | bombasine
sense:
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej


lexentry: pol/bombaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombaż
trans_list: blown can defect
sense:
(spożywczy) wydęcie denka puszki konserwy lub wieczka pojemnika spowodowane przepełnieniem, niewłaściwą technologią, wzrostem ciśnienia gazów powstałych w wyniku procesów fermentacyjnych lub reakcją metalu puszki z jej zawartością;


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombowiec
trans_list: bomber
sense:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bomstenga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomstenga
trans_list: bowsprit topmast
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stenga umocowana w bukszprycie (belka stanowiąca jego przedłużenie)


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonapartyzm
trans_list: Bonapartism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bongosy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bongosy
trans_list: bongo drums | bongos
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kubański instrument perkusyjny zbudowany z dwóch trwale połączonych bębenków;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonito
trans_list: bonito
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonobo
trans_list: bonobo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonsai
trans_list: bonsai
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/boomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boomer
trans_list: boomer
sense:
(slangowo) starsza osoba (oryginalnie z okresu baby boom 1946–1964), z przestarzałymi poglądami, nienadążająca za współczesnością


lexentry: pol/bootowalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bootowalny
trans_list: bootable
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera system operacyjny mogący uruchamiać się podczas rozruchu komputera


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boraks
trans_list: borax | tincal
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/borderka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borderka
trans_list: BPD woman | borderline woman
sense:
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na zaburzenia osobowości borderline


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bordiura
trans_list: border
sense:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/bordo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bordo
trans_list: cherry
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wysokiej jakości wino czerwone lub białe z rejonu Bordeaux; wino bordoskie


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borelioza
trans_list: borreliosis | Lyme disease
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borowik
trans_list: boletus
sense:
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borowik_sosnowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borowik sosnowy
trans_list: pine bolete | pinewood king bolete
sense:
(mikologia, mikologiczny) Boletus pinophilus Pilát & Dermek, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borówka brusznica
trans_list: cowberry | lingonberry | csejka berry | foxberry | mountain cranberry | red whortleberry
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosak
trans_list: boathook | fire-hook | pike pole
sense:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boskiet
trans_list: bosquet
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie;


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boston
trans_list: Boston
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: botanika
trans_list: botany
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/botnicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: botnicki
trans_list: Bothnian | Bothnic
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Botnią (krainą historyczną, obecnie podzieloną między Szwecję i Finlandię)


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bowiem
trans_list: because | for
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boyfriendy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boyfriendy
trans_list: boyfriend pants
sense:
luźne, opuszczone na biodra spodnie damskie z obniżonym krokiem, często z podwiniętymi nogawkami oraz przetarciami lub dziurami


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boysband
trans_list: boy band | boyband
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;


lexentry: pol/bozon_W__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bozon W
trans_list: W boson | W particle
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca dodatni lub ujemny ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_Z__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bozon Z
trans_list: Z boson | Z particle
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna posiadająca zerowy ładunek elektryczny, odpowiadająca za występowanie oddziaływań słabych;


lexentry: pol/bozon_pośredniczący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bozon pośredniczący
trans_list: gauge boson
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca nośnikiem podstawowych oddziaływań pomiędzy cząstkami;


lexentry: pol/bośniacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: bośniacki
trans_list: Bosnian language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
trans_list: Chinese sumach | ailanthus | stink tree | tree of heaven | tree of hell
sense:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/brachiozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachiozaur
trans_list: brachiosaurus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachylogia
trans_list: brachylogy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bracketing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bracketing
trans_list: bracketing
sense:
(fotografia) technika polegająca na fotografowaniu tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia, czasem także z różną ostrością lub balansem bieli


lexentry: pol/bradykinezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bradykinezja
trans_list: bradykinesia
sense:
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brak miesiączki
trans_list: amenorrhoea
sense:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brakteat
trans_list: bracteate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) cienka, jednostronnie bita w średniowieczu srebrna moneta denarowa w Europie XII-XV wieku ;


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramin
trans_list: brahman
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramka samobójcza
trans_list: own goal
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramkarz
trans_list: goalkeeper | goalie
sense:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/branka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: branka
trans_list: impressment
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w okresie powstania styczniowego: przymusowy pobór do wojska rosyjskiego


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: pansy
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratobójstwo
trans_list: fratricide
sense:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/breakdance__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: breakdance
trans_list: breakdance
sense:
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;


lexentry: pol/bresaola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bresaola
trans_list: bresaola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brewiarz
trans_list: breviary
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brexit
trans_list: Brexit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brexitowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brexitowiec
trans_list: Brexiteer | Brexiter | Leaver
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brie
trans_list: brie
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brioszka
trans_list: brioche
sense:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brodawczak
trans_list: papilloma
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: brocade
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: glitter
sense:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/broker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broker
trans_list: broker
sense:
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokuł
trans_list: broccoli
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bromoform
trans_list: bromoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/bromowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bromowanie
trans_list: bromination
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: portcullis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: harrow
sense:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń atomowa
trans_list: atomic weapon
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową powstającą w wyniku rozszczepienia jąder atomów ciężkich pierwiastków


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń biologiczna
trans_list: biological weapon | bioweapon | BW | biological warfare | germ warfare
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_jądrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń jądrowa
trans_list: nuclear weapon
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która uwalnia ogromną ilość energii w wyniku reakcji jądrowych — rozszczepienia lub syntezy jąder atomowych


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń palna
trans_list: firearm | fire-arm
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brucyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brucyt
trans_list: brucite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady wodorotlenków magnezu, wykorzystywany m.in. do otrzymywania magnezu i produkcji materiałów ogniotrwałych;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brudna bomba
trans_list: dirty bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brukowiec
trans_list: tabloid
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brumacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brumacja
trans_list: brumation
sense:
(zoologia, zoologiczny) strategia przetrwania zimna u niektórych gadów polegająca na dużym obniżeniu tempa metabolizmu bez zapadania w sen


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunatna koszula
trans_list: Brownshirt | brownshirt
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunch
trans_list: brunch
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruschetta
trans_list: bruschetta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/brute_force__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brute force
trans_list: brute force
sense:
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu)


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruzdownica
trans_list: wall chaser
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygantyna
trans_list: brigantine
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brylancik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: brylancik
trans_list: brilliant
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brytfanna
trans_list: baking pan
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/bryła_sztywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bryła sztywna
trans_list: rigid body
sense:
(fizyka, fizyczny) model fizyczny ciała, w którym odległość między dwoma dowolnymi punktami pozostaje stała niezależnie od wywieranych na nie sił;


lexentry: pol/brzeg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzeg
trans_list: boundary
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzegówka
trans_list: sand martin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzoskwinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoskwinia
trans_list: peachtree | peach
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: brzoskwiniowy
trans_list: peach
sense:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzost
trans_list: scots elm
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza
trans_list: birch
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_brodawkowata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza brodawkowata
trans_list: silver birch | East Asian white birch | European white birch | warty birch
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza omszona
trans_list: downy birch | hairy birch | moor birch
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówca
trans_list: ventriloquist
sense:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówstwo
trans_list: ventriloquism
sense:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuchonóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchonóg
trans_list: gasteropod | gastropod
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady mięczaków, poruszający się za pomocą dużej, umięśnionej stopy znajdującej się na brzusznej stronie ciała


lexentry: pol/brzuchorzęska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchorzęska
trans_list: gastrotrich
sense:
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijne zwierzę bezkręgowe, wolno żyjące w środowisku wodnym, posiadające rzęski jedynie w części brzusznej tułowia


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuszki
trans_list: crunch | sit-up
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzydkie kaczątko
trans_list: ugly duckling
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczka
trans_list: Savi’s Warbler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Locustella luscinioides, drobny ptak z rzędu wróblowatych o niepozornym upierzeniu;


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczyk
trans_list: buzzer
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/bróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bróg
trans_list: hayloft
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach;


lexentry: pol/brązosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brązosz
trans_list: angular roughshark
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Oxynotus centrina Linnaeus, gatunek ryb z rodziny brązoszowatych;


lexentry: pol/brązownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brązownictwo
trans_list: brozensmithing
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział rzemiosła zajmujący się wykonywaniem odlewów z brązu, zwłaszcza pomników oraz pokrywaniem przedmiotów brązem (brązowanie);


lexentry: pol/buchta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buchta
trans_list: jam-filled yeast dumpling
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (Kraków) (Górny Śląsk) najczęściej nadziewana, słodka bułka drożdżowa, pieczona lub gotowana na parze;


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyjski
trans_list: Buddhist
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyzm
trans_list: Buddhism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budionnówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budionnówka
trans_list: budenovka
sense:
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) spiczasta czapka używana w Armii Czerwonej w okresie międzywojennym;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budka telefoniczna
trans_list: telephone booth | phone box
sense:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: budować zamki na lodzie
trans_list: build castles in air
sense:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budowla
trans_list: construction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury


lexentry: pol/budownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych
written_rep: budownictwo
trans_list:
architecture | building engineering | construction business | construction industry | housing | structural engineering


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń Noego
trans_list: ashure | Noah's pudding
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń
trans_list: pudding
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/budżetowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budżetowanie
trans_list: budgeting
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufet
trans_list: buffet | caffeteria
sense:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych


lexentry: pol/bukolika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukolika
trans_list: bucolic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;


lexentry: pol/bukwica_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukwica lekarska
trans_list: bishopwort bishop's wort | common hedgenettle | purple betony | wood betony
sense:
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/bukłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukłak
trans_list: bota | bota bag
sense:
pojemnik kształtu spłaszczonego worka, często ze sznurkiem lub paskiem do zawieszenia, zwykle ze skóry, dawniej z pęcherza zwierzęcego, rzadziej z tkaniny, służący do przechowywania i przenoszenia płynów, najczęściej wody lub alkoholu


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buldog
trans_list: bulldog
sense:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buleuterion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buleuterion
trans_list: bouleuterion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;


lexentry: pol/bulgogi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgogi
trans_list: bulgogi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) koreańskie danie składające się ze smażonej wołowiny z dodatkami;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgur
trans_list: bulgur | bulgur wheat
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bulla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulla
trans_list: bull
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1)


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bullying
trans_list: bullying
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/bulodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulodrom
trans_list: bowling pitch
sense:
(sport, sportowy) (urbanistyka, urbanistyczny) placyk albo ich kompleks do gry, w której wykorzystuje się bule, np. w petankę, bocce lub w grę prowansalską;


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumelant
trans_list: shirker
sense:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumerang
trans_list: boomerang
sense:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bump_stock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bump stock
trans_list: bump stock
sense:
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy


lexentry: pol/bupropion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bupropion
trans_list: bupropion
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy o wzorze sumarycznym C13H18ClNO, stosowany w leczeniu depresji i uzależnienia od nikotyny;


lexentry: pol/burak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: burak
trans_list: boor | simpleton
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak cukrowy
trans_list: sugar beet
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_liściowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak liściowy
trans_list: chard
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak ćwikłowy
trans_list: beetroot
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: burek
trans_list: burek
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food


lexentry: pol/burka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burka
trans_list: burqa
sense:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burkini
trans_list: burqini
sense:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burnus
trans_list: burnous | burnoose | burnouse
sense:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/burrata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burrata
trans_list: burrata
sense:
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;


lexentry: pol/bursztynowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bursztynowy
trans_list: succinic
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu bursztynowego lub jego pochodnych


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza
trans_list: thunderstorm | storm
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: burza mózgów
trans_list: brainstorming
sense:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza piaskowa
trans_list: sandstorm | dust storm | sand storm
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzyć__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: burzyć
trans_list: churn
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę


lexentry: pol/burłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burłak
trans_list: barge hauler | burlak
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) robotnik transportu rzecznego, zajmujący się holowaniem na linie statków w górę rzeki;


lexentry: pol/bushcraft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bushcraft
trans_list: bushcraft
sense:
technika aktywnego wypoczynku polegającego na bytowaniu w naturalnych warunkach, z dala od cywilizacji


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bustrofedon
trans_list: boustrophedon
sense:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: busz
trans_list: bush
sense:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buszel
trans_list: bushel
sense:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butan
trans_list: butane
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butanol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butanol
trans_list: butanol
sense:
(chemia, chemiczny) alkohol alifatyczny o wzorze sumarycznym C4H9OH, używany głównie jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec chemiczny;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: bottle
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butonierka
trans_list: buttonhole
sense:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buława
trans_list: mace
sense:
(historia, historyczny, historycznie) krótka laska zakończona ozdobną głowicą, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, później oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bułka tarta
trans_list: breadcrumb | bread crumb
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;


lexentry: pol/buńczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buńczuk
trans_list: bunchuk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, będące symbolem władzy wojskowej u Turków i na dawnych kresach wschodnich;


lexentry: pol/bydlak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bydlak
trans_list: animal
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o mężczyźnie, implikując jego prymitywność, podłość, brak kultury


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: cattle
sense:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: byk
trans_list: bull
sense:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/byle__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: byle
trans_list: just any-
sense:
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska


lexentry: pol/bylica_piołun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bylica piołun
trans_list: common wormwood
sense:
(botanika, botaniczny) Artemisia absinthium L., szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bystrze
trans_list: swift current
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bywalec
trans_list: habitué | frequent visitor
sense:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bób
trans_list: broad bean | horse bean
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóbr europejski
trans_list: Eurasian beaver | European beaver
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: god | deity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból_dupy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ból dupy
trans_list: butthurt
sense:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić


lexentry: pol/ból_głowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ból głowy
trans_list: headache
sense:
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóstwo
trans_list: deity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąbel
trans_list: blister
sense:
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej


lexentry: pol/bąblowica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąblowica
trans_list: echinococcosis
sense:
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;


lexentry: pol/bąblowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąblowiec
trans_list: echinococcus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) Echinococcus Rudolphi, rodzaj robaka płaskiego z gromady tasiemców, którego jaja przekształcają się w pęcherze (bąble) w organizmie człowieka i innych żywicieli pośrednich


lexentry: pol/bączywie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bączywie
trans_list: brandy-bottle
sense:
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o dużych, żółtych, wonnych kwiatach;


lexentry: pol/bądź__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: bądź
trans_list: -ever
sense:
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: either or
sense:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: or
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bąkojad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąkojad
trans_list: oxpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buphagus Brisson rodzaj afrykańskiego ptaka z rodziny bąkojadów, żerującego na dużych ssakach kopytnych, z których zwykle wyjada pasożyty


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bęben
trans_list: drum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bękart
trans_list: widow
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;


lexentry: pol/błam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błam
trans_list: fur
sense:
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary


lexentry: pol/bławatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bławatnik
trans_list: draper
sense:
(przestarzałe, przestarzały) kupiec handlujący bławatami, właściciel sklepu, w którym sprzedaje się bławaty


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błogosławieństwo
trans_list: blessing
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona
trans_list: membrane
sense:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica
trans_list: diphtheria
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica sałatowa
trans_list: sea lettuce
sense:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonkoskrzydłe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonkoskrzydłe
trans_list: Hymenoptera
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonnik
trans_list: dietary fiber
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_językowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd językowy
trans_list: language error | language mistake | usage error | usage mistake
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd ortograficzny
trans_list: misspelling | spelling mistake | spelling error
sense:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd poznawczy
trans_list: cognitive bias
sense:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędne koło
trans_list: vicious circle | vicious cycle
sense:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/błędny_rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędny rycerz
trans_list: knight errant
sense:
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: c-moll
trans_list: C minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cache
trans_list: cache
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: call center
trans_list: call center | call centre
sense:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/calypso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: calypso
trans_list: calypso
sense:
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie


lexentry: pol/camembert__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camembert
trans_list: camembert
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camera obscura
trans_list: camera obscura
sense:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/camerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camerata
trans_list: camerata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała orkiestra kameralna lub chór liczący do 40-60 muzyków


lexentry: pol/camper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camper
trans_list: camper
sense:
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cannelloni
trans_list: cannelloni
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: military tattoo
sense:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: military tattoo
sense:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: car
trans_list: czar | tsar | tzar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carat
trans_list: tsarism | czardom | czarism | tsardom
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carbonara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carbonara
trans_list: carbonara
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;


lexentry: pol/carpaccio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carpaccio
trans_list: carpaccio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek;


lexentry: pol/carte_blanche__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carte blanche
trans_list: carte blanche
sense:
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: carving
sense:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: fruit and vegetable carving
sense:
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casting
trans_list: casting
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora, prezentera, modelkę itp. (czasem także zwierzę) do jakiejś roli;


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casus belli
trans_list: casus belli
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: catering
trans_list: catering
sense:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/catio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: catio
trans_list: catio
sense:
(felinologia, felinologiczny) specjalny wybieg dla kota domowego zaspokajający jego potrzebę ruchu, obserwacji i eksplotacji, a jednocześnie zapewniający bezpieczeństwo tak dla samego kota, jak i dla środowiska


lexentry: pol/cała_przyjemność_po_mojej_stronie__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: cała przyjemność po mojej stronie
trans_list: pleasure's all mine
sense:
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całka oznaczona
trans_list: definite integral
sense:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całkowanie_przez_części__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowanie przez części
trans_list: integration by parts
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;


lexentry: pol/całkowanie_przez_podstawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowanie przez podstawienie
trans_list: integration by substitution | u-substitution
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek polegająca na zapisaniu całkowanej funkcji jako iloczynu funkcji złożonej f(g(x)) oraz pochodnej g'(x), a następnie wyznaczeniu całki z f(t) po dt;


lexentry: pol/całkowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowity
trans_list: integral
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całopalenie
trans_list: holocaust
sense:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: tone | whole step | whole tone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: onion | bulb
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: bulb | onion
sense:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebulica_syberyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebulica syberyjska
trans_list: Siberian squill
sense:
(botanika, botaniczny) Scilla siberica Andrews lub Othocallis siberica Andrews, gatunek byliny należący do rodziny szparagowatych, mający niebieskie kwiaty;


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cebulowy
trans_list: onion
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr
trans_list: cedar
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr libański
trans_list: Lebanon cedar | cedar of Lebanon
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefalosporyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cefalosporyna
trans_list: cephalosporin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);


lexentry: pol/cefotaksym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cefotaksym
trans_list: cefotaxime
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk o szerokim spektrum działania, z grupy cefalosporyn III generacji, stosowany w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych


lexentry: pol/cefuroksym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cefuroksym
trans_list: cefuroxime
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną cefalosporyną II generacji, który posiada szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cekin
trans_list: sequin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cela
trans_list: cell
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: celadon
trans_list: celadon
sense:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebret
trans_list: celebret
sense:
(administracja) dokument upoważniający duchownego katolickiego do sprawowania sakramentów w obcej diecezji;


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebryta
trans_list: celebrity | celeb
sense:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/celiakia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celiakia
trans_list: celiac disease
sense:
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cella
trans_list: cell
sense:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cellulit
trans_list: cellulite
sense:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/celuloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celuloid
trans_list: celluloid
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;


lexentry: pol/cenobita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenobita
trans_list: cenobite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenoman
trans_list: Cenomanian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenotaf
trans_list: cenotaph
sense:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centesimo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centesimo
trans_list: cent
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent


lexentry: pol/centralizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centralizm
trans_list: centralism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centralne ogrzewanie
trans_list: central heating
sense:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centriola
trans_list: centriole
sense:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrolewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centrolewica
trans_list: centre-left | centre left
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie ogółu partii i ruchów politycznych o umiarkowanym programie lewicowym;


lexentry: pol/centrowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: centrowy
trans_list: centrist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) politycznie opowiadający się za programem umiarkowanych przemian; położony między prawicą a lewicą


lexentry: pol/centrum_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centrum kultury
trans_list: cultural center | cultural centre
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną


lexentry: pol/centryfuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryfuga
trans_list: centrifuge
sense:
(rzadki, rzadko używany) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykorzystuje siłę odśrodkową do rozdzielania substancji o różnych gęstościach


lexentry: pol/centrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centrysta
trans_list: centrist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik umiarkowanego, wyważonego podejścia w polityce, stojący pomiędzy lewicą a prawicą


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryzm
trans_list: centrism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centuria
trans_list: century
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centyl
trans_list: percentile
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzor
trans_list: censor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzura
trans_list: censorship
sense:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzurowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzurowanie
trans_list: censoring
sense:
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzus
trans_list: qualification
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cep
trans_list: flail
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cepelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cepelin
trans_list: cepelinas
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża, podłużna pyza ziemniaczana, specjalność kuchni kresowej i litewskiej


lexentry: pol/cerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerata
trans_list: oilcloth | oilskin
sense:
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;


lexentry: pol/cerber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerber
trans_list: keeper
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerkiew
trans_list: Greek Catholic church
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia greckokatolicka;


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerkiew
trans_list: Orthodox church
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerkiew
trans_list: Greek Catholic Church
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania greckokatolickiego (unickiego);


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo
trans_list: empire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesarstwo_bizantyńskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo bizantyńskie
trans_list: Byzantine Empire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesja
trans_list: assignment | cession
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cetyryzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cetyryzyna
trans_list: cetirizine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;


lexentry: pol/ceviche__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ceviche
trans_list: ceviche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka z ryby i owoców morza marynowanych w soku z limonki z dodatkiem cebuli i papryczki chili, poidawana zwykle z słodkimi ziemniakami, sałatą, kukurydzą, awokado lub bananem; specjalność kuchni Ameryki Łacińskiej i Karaibów;


lexentry: pol/cewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka
trans_list: inductor
sense:
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka moczowa
trans_list: urethra
sense:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnik
trans_list: catheter
sense:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cewnikowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnikowanie
trans_list: catheterisation | catheterization | catheterizing
sense:
(medycyna, medyczny) zakładanie cewnika do jam i narządów ciała w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków


lexentry: pol/cezaropapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezaropapizm
trans_list: caesaropapism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;


lexentry: pol/cezura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezura
trans_list: landmark
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber bławatek
trans_list: cornflower | bachelor's button
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaber_łąkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber łąkowy
trans_list: brown knapweed
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea jacea L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaczapuri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaczapuri
trans_list: khachapuri
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;


lexentry: pol/chalcedoński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chalcedoński
trans_list: Chalcedonian
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: Chaldean
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: Chaldean
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chalkozyn
trans_list: chalcocite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cham
trans_list: cad | lout
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamaechor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamaechor
trans_list: tumbleweed
sense:
(botanika, botaniczny) roślina, której pędy przemieszczają się po powierzchni ziemi toczone przez wiatr


lexentry: pol/chamefit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamefit
trans_list: chamaephyte
sense:
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/chamicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamicki
trans_list: Hamitic
sense:
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamsa
trans_list: hamsa | hand of Fatima | hand-of-Mary
sense:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamski
trans_list: boorish | caddish | churlish | coarse
sense:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chan
trans_list: khan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chan__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: chan
trans_list: chan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chińska odmiana buddyzmu, z której wywodzi się japoński zen;


lexentry: pol/chanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanat
trans_list: khanate | chanate | khaganate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana


lexentry: pol/chanson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanson
trans_list: chanson
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.;


lexentry: pol/chanukija__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanukija
trans_list: hanukkiah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) judaistyczny dziewięcioramienny świecznik zapalany tradycyjnie z okazji Chanuki;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: chaos
sense:
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;


lexentry: pol/charakteropatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteropatia
trans_list: characteropathy
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zmiany osobowości typu psychopatycznego, wyrażające się w odchyleniach charakterologicznych;


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: make-up | makeup
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chart
trans_list: sighthound | gazehound
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: charyzmatyczny
trans_list: charismatic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami


lexentry: pol/charyzmatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charyzmatyk
trans_list: charismatic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydyzm
trans_list: Hasidism | Hasidic Judaism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chasydzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydzki
trans_list: Chassidic | Hassidic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu


lexentry: pol/chatbot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chatbot
trans_list: chatbot
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, którego zadaniem jest rozmowa z człowiekiem przez czat;


lexentry: pol/chatroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chatroom
trans_list: chat room | chatroom
sense:
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu


lexentry: pol/chaus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaus
trans_list: chaus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chazan
trans_list: chazan | chazzan | hazan | hazzan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/chałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałka
trans_list: challah
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;


lexentry: pol/chałtura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałtura
trans_list: odd job
sense:
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale


lexentry: pol/chcieć_dobrze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chcieć dobrze
trans_list: mean well
sense:
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji


lexentry: pol/chcieć_to_móc__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: chcieć to móc
trans_list: where there’s a will, there’s a way
sense:
powiedzenie stosowane dla podkreślenia, że silna wola i determinacja mogą sprawić, że osiągniemy cel, nawet jeśli wydaje się trudny lub niemożliwy


lexentry: pol/cheapfake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheapfake
trans_list: cheapfake
sense:
metoda manipulacji polegająca na przerabianiu fotografii prostymi, powszechnie dostępnymi narzędziami graficznymi


lexentry: pol/cheat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheat
trans_list: cheat
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) program komputerowy służący do oszukiwania w grach komputerowych


lexentry: pol/cheddar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheddar
trans_list: Cheddar | cheddar
sense:
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheder
trans_list: cheder | heder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemia_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia fizyczna
trans_list: physical chemistry
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia nieorganiczna
trans_list: inorganic chemistry
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia organiczna
trans_list: organic chemistry
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemioterapia
trans_list: chemotherapy
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemosynteza
trans_list: chemosynthesis
sense:
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemotaksja
trans_list: chemotaxis
sense:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/chemseks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemseks
trans_list: chemsex | party and play | PnP
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność


lexentry: pol/chepresz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chepresz
trans_list: khepresh
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


lexentry: pol/chermoula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chermoula
trans_list: chermoula
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;


lexentry: pol/cherry_picking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherry picking
trans_list: cherry picking | cherry-picking
sense:
proces dobierania dowodów lub danych statystycznych w taki sposób, aby przedstawione informacje zgadzały się z przekonaniami osoby dokonującej tego procesu; wskazywaniem pojedynczych przypadków potwierdzających tezę, podczas gdy ignoruje się znaczną część innych, które mogą być sprzeczne


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherubin
trans_list: cherub
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/chili_con_carne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chili con carne
trans_list: chili con carne
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;


lexentry: pol/chiliazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiliazm
trans_list: chiliasm
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w powrót Jezusa Chrystusa i nadejście jego rządów na tysiąc lat przed końcem świata


lexentry: pol/china__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: china
trans_list: china
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chinina
trans_list: quinine
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chips
trans_list: chip | crisp | potato chip | potato crisp
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chipset
trans_list: chipset
sense:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, odciążająca procesor główny i koordynująca wymianę danych między podzespołami komputera;


lexentry: pol/chiropraktyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiropraktyk
trans_list: chiropractor
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się niwelowaniem bólu w mięśniach i kręgosłupie za pomocą zabiegów wykonywanych rękami


lexentry: pol/chirurg_stomatologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chirurg stomatologiczny
trans_list: dental surgeon
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej


lexentry: pol/chiton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiton
trans_list: chiton
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chitozan
trans_list: chitosan
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chityna
trans_list: chitin
sense:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chiński_syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiński syndrom
trans_list: China syndrome
sense:
hipotetyczna katastrofa nuklearna stopienia się rdzenia reaktora elektrowni atomowej i zagłębienia się go do skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/chlamida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlamida
trans_list: chlamys
sense:
(historia, historyczny, historycznie) krótka wełniana szata męska, noszona przez mężczyzn do jazdy konnej w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapacz
trans_list: mudguard
sense:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chlapać_jęzorem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapać jęzorem
trans_list: chatter | jabber | babble | blab | digress | fable
sense:
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki


lexentry: pol/chleb_pokładny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb pokładny
trans_list: shew bread | shew-bread | shewbread | showbread
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb powszedni
trans_list: meat and potatoes
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb świętojański
trans_list: Saint John's bread | carob
sense:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chloran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloran
trans_list: chlorate
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chlorowego (HClO₃); związek chemiczny, w którym jon ClO₃⁻ łączy się z kationem metalu


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorek sodu
trans_list: sodium chloride
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chlormetyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlormetyna
trans_list: 2 chloro- N N methyl- ethanamine | HN-2 | HN2 | chlormethine | mechlorethamine | mustine
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie;


lexentry: pol/chloro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: chloro-
trans_list: chlor- | chloro-
sense:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


lexentry: pol/chloroaceton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroaceton
trans_list: acetonyl chloride | chloroacetone | chloropropanone
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;


lexentry: pol/chlorobenzalomalononitryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorobenzalomalononitryl
trans_list: CS gas | chlorobenzalmalononitrile
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorofil
trans_list: chlorophyll | chlorophyl
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroform
trans_list: chloroform
sense:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloroheksydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroheksydyna
trans_list: chlorhexidine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;


lexentry: pol/chloromelanit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloromelanit
trans_list: chloromelanite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza


lexentry: pol/chlorosarin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorosarin
trans_list: chlorosarin
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorować
trans_list: chlorinate
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor


lexentry: pol/chmura_Wilsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chmura Wilsona
trans_list: Wilson cloud
sense:
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;


lexentry: pol/chmura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chmura
trans_list: cloud
sense:
(informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje;


lexentry: pol/chochoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chochoł
trans_list: straw man
sense:
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:


lexentry: pol/chociaż__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: chociaż
trans_list: although | even though | though
sense:
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca


lexentry: pol/chodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzenie
trans_list: go out | see
sense:
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania


lexentry: pol/chodzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzik
trans_list: rollator
sense:
podpora z kółkami, ramką i hamulcem ręcznym pomagająca osobom starszym lub niepełnosprawnym w poruszaniu się


lexentry: pol/chodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzić
trans_list: come on
sense:
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną


lexentry: pol/chodzić_jak_szwajcarski_zegarek__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzić jak szwajcarski zegarek
trans_list: go like clockwork | run like clockwork
sense:
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: Scots pine
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: hemlock
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choinka
trans_list: Christmas tree
sense:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/chojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chojar
trans_list: old conifer
sense:
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) stare, okazałe drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cholesterol
trans_list: cholesterol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chomer
trans_list: homer
sense:
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;


lexentry: pol/chomikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chomikować
trans_list: stash away
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (pejoratywnie, pejoratywny) gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy


lexentry: pol/chondromalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chondromalacja
trans_list: chondromalacia | CMP
sense:
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;


lexentry: pol/chop_suey__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chop suey
trans_list: chop suey
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym


lexentry: pol/chorizo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorizo
trans_list: chorizo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;


lexentry: pol/choroba_Addisona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Addisona
trans_list: Addison's disease
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie hormonalne, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości steroidów, powodując hipokortyzolemię i w efekcie brązowawe zabarwienie skóry;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Parkinsona
trans_list: Parkinson's disease | shaking palsy
sense:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba
trans_list: illness | sickness | disease
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
trans_list: bipolar disorder
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba legionistów
trans_list: Legionnaires' disease
sense:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_niedokrwienna_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba niedokrwienna serca
trans_list: coronary artery disease | ischemic heart disease
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba popromienna
trans_list: radiation sickness
sense:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba psychiczna
trans_list: mental illness | mental disorder
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_von_Willebranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba von Willebranda
trans_list: von Willebrand disease
sense:
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;


lexentry: pol/choroba_zakaźna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba zakaźna
trans_list: contagious disease
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;


lexentry: pol/chorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorta
trans_list: horta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chorwacki
trans_list: Croatian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorągiew
trans_list: banner | flag
sense:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorąży
trans_list: ensign
sense:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: choćby
trans_list: for instance | say
sense:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: even | say
sense:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: even if | even though
sense:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz
trans_list: May-beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) mały brązowawy chrząszcz


lexentry: pol/chrabąszcz_kasztanowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz kasztanowy
trans_list: forest cockchafer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha hippocastani, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz majowy
trans_list: cockchafer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrapa
trans_list: nostril
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) fałd przykrywający nozdrza niektórych zwierząt np. koni;


lexentry: pol/chrestomatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrestomatia
trans_list: chrestomathy
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)


lexentry: pol/chrobry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chrobry
trans_list: brave
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: chromatic
sense:
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: accidental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami


lexentry: pol/chromian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromian
trans_list: chromate
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu chromowego(VI) (H₂CrO₄), zawierająca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten właśnie anion


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromosfera
trans_list: chromosphere
sense:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chropowatościomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru chropowatości
written_rep: chropowatościomierz
trans_list:
roughness gauge | roughness meter | roughness tester | surface roughness gauge | surface roughness meter | surface roughness tester


lexentry: pol/chrotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrotta
trans_list: chrotta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny irlandzki instrument, prawdopodobnie strunowy, używany przez irlandzkich bardów


lexentry: pol/chrupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrupka
trans_list: chip | crisp
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu;


lexentry: pol/chrust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrust
trans_list: angel wings
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chruścik
trans_list: caddis-fly
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrypka
trans_list: hoarseness | hoarse voice
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystadelfianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystadelfianin
trans_list: Christadelphian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu chrześcijańskiego powstałego w USA w XIX wieku, wyznającego chrześcijaństwo oparte na własnej interpretacji Biblii


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystianizacja
trans_list: christianization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrystologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystologia
trans_list: Christology | christology
sense:
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzan pospolity
trans_list: horseradish
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: baptistery
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: font | baptismal font | baptismal bowl
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzciny
trans_list: baptism
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzcić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcić
trans_list: baptize
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: baptism | christening
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrzest_równikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest równikowy
trans_list: line crossing ceremony
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: Christianity | Christendom
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: cartilage
sense:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: gristle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprężysty i zbity twór w pokarmie mięsnym, często nie konsumowana


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/chukudu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chukudu
trans_list: chukudu
sense:
dwukołowy, ręcznie robiony z drewna pojazd używany na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga do transportu ładunków


lexentry: pol/chupacabra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chupacabra
trans_list: chupacabra | chupacabras
sense:
(folklor) stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich;


lexentry: pol/churał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churał
trans_list: hural | khural
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churn
trans_list: churn
sense:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chutor
trans_list: farmstead | khutor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwast
trans_list: weed
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwała_Bogu__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: chwała Bogu
trans_list: glory to God
sense:
wyrażenie wdzięczności lub uwielbienia Boga, podziękowanie Bogu za coś dobrego, co się wydarzyło lub wyrażenie ulgi, że coś złego nie miało miejsca


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: chyba że
trans_list: unless
sense:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chylomikron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chylomikron
trans_list: chylomicron
sense:
(biochemia, biochemiczny) największa i najmniej gęsta lipoproteina krwi, syntetyzowana w komórkach jelita cienkiego, której funkcją jest transport egzogennych lipidów z jelita do chłonki i krwi po spożyciu posiłku tłuszczowego


lexentry: pol/chyżość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chyżość
trans_list: celerity | nimbleness
sense:
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane


lexentry: pol/chów_klatkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chów klatkowy
trans_list: caged rearing
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) metoda hodowli przemysłowej w maksymalnie ciasnych przestrzeniach, przedkładająca ekonomię produkcji nad dobrostan zwierząt


lexentry: pol/chłodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodnia
trans_list: cold storage warehouse
sense:
pomieszczenie, w którym panuje niska temperatura, przeznaczone do przechowywania szybko psującej się żywności, ciał osób zmarłych bądź preparatów biologicznych


lexentry: pol/chłodnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodnica
trans_list: heat exchanger
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;


lexentry: pol/chłodziarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodziarka
trans_list: chiller
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do chłodzenia czegoś, kosztem doprowadzonej energii


lexentry: pol/chłodziwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodziwo
trans_list: coolant | refrigerant
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;


lexentry: pol/chłopiec_do_bicia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopiec do bicia
trans_list: scapegoat
sense:
osoba, którą obwinia się za wszystko złe, nawet jeśli nie jest faktycznie winna; ktoś, na kim wyładowuje się frustrację lub gniew innych


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopstwo
trans_list: peasantry
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciapaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciapaty
trans_list: Paki
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba pochodząca z Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasteczko
trans_list: cookie
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto
trans_list: dough | batter
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciasto_drożdżowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto drożdżowe
trans_list: yeast dough | yeast-cake
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto (surowe lub upieczone), w którym zastosowano metodę spulchniania z wykorzystaniem drożdży piekarniczych;


lexentry: pol/ciasto_parzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto parzone
trans_list: choux pastry
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku otrzymywanego przez zaparzenie mąki pszennej mieszaniną wody i tłuszczu;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało
trans_list: field | body
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało obce
trans_list: foreign body
sense:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało stałe
trans_list: solid | solid body
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciałopozytywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciałopozytywność
trans_list: body positivity
sense:
(psychologia, psychologiczny) pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciborowate
trans_list: sedge
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: cicha woda brzegi rwie
trans_list: still waters run deep
sense:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca
trans_list: chickpea | chick pea | garbanzo bean
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca pospolita
trans_list: chickpea | Bengal gram | ceci bean | chana | garbanzo bean | sanagalu
sense:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/cieciorka_pstra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieciorka pstra
trans_list: crownvetch | purple crown vetch
sense:
(botanika, botaniczny) Securigera varia L., gatunek byliny z rodziny bobowatych o właściwościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/ciecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz
trans_list: liquid
sense:
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona


lexentry: pol/ciecz_bordoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz bordoska
trans_list: Bordeaux mixture
sense:
(rolnictwo, rolniczy) wodna zawiesina siarczanu miedzi i wapna gaszonego używana jako środek grzybobójczy;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz łzowa
trans_list: lacrimal fluid | tear fluid
sense:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieczka
trans_list: estruation
sense:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielić się
trans_list: calve
sense:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo


lexentry: pol/ciemieniucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemieniucha
trans_list: cradle cap
sense:
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;


lexentry: pol/ciemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemiączko
trans_list: fontanel | fontanelle
sense:
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;


lexentry: pol/ciemiężyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemiężyciel
trans_list: oppressor
sense:
(książkowy) osoba, która środkami władzy, takimi jak pozbawianie swobód i nakładanie kar, ogranicza czyjąś wolność


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemna materia
trans_list: dark matter
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/ciemnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemnica
trans_list: altar of repose
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;


lexentry: pol/cienki_klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cienki klient
trans_list: thin client | lean client | slim client | zero client
sense:
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;


lexentry: pol/cieplarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieplarnia
trans_list: greenhouse
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/cieplik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieplik
trans_list: caloric
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;


lexentry: pol/ciepło_tworzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepło tworzenia
trans_list: heat of formation
sense:
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach


lexentry: pol/ciepłolubny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepłolubny
trans_list: thermophile | thermophilic | thermophilous
sense:
(botanika, botaniczny) (ekologia, ekologiczny) o roślinach, zwierzętach: znoszący tylko nieznaczne wahania temperatury i żyjący w ciepłym środowisku


lexentry: pol/ciepłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepłownia
trans_list: heating plant
sense:
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;


lexentry: pol/ciepły_lód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepły lód
trans_list: hot ice
sense:
(potocznie, potoczny) wyrób spożywczy przypominający lód w waflowym kubku, jednak zawierający słodką piankę, często z polewą na wierzchu


lexentry: pol/ciernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciernik
trans_list: stickleback
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;


lexentry: pol/cierpnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cierpnąć
trans_list: go numb
sense:
(medycyna, medyczny) doświadczać odczucia drętwienia, mrowienia lub krótkotrwałego skurczu w ciele, zwykle spowodowanego np. uciskiem nerwów, zimnem lub silnym emocjonalnym wrażeniem


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciesak
trans_list: adze
sense:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieszynit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieszynit
trans_list: teschenite
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśla
trans_list: carpenter
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśnina
trans_list: strait | channel
sense:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/ciota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciota
trans_list: bender | cooz | fairy | nancy | ponce | pussy
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) homoseksualista, zwłaszcza zachowujący się w sposób nadmiernie ekspresywny i sfeminizowany; także każdy zniewieściały mężczyzna


lexentry: pol/cirrus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cirrus
trans_list: cirrus
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;


lexentry: pol/cis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cis-moll
trans_list: c-sharp minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)


lexentry: pol/cispłciowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cispłciowy
trans_list: cisgender
sense:
taki, którego tożsamość płciowa jest zgodna z płcią ustaloną przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/cisural__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisural
trans_list: Cisuralian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;


lexentry: pol/cisza_nocna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza nocna
trans_list: curfew
sense:
ustalony czas w nocy, podczas którego obowiązuje zakaz hałasowania, by umożliwić innym spokojny odpoczynek


lexentry: pol/cisza_przed_burzą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza przed burzą
trans_list: calm before the storm
sense:
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)


lexentry: pol/cisza_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza wyborcza
trans_list: campaign silence | election silence | electoral silence
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;


lexentry: pol/citalopram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: citalopram
trans_list: citalopram
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: sequence
sense:
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: thrust
sense:
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg arytmetyczny
trans_list: arithmetic progression | arithmetic sequence
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg geometryczny
trans_list: geometric progression | geometric sequence
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża
trans_list: pregnancy
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_pozamaciczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża pozamaciczna
trans_list: ectopic pregnancy
sense:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/ciążenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciążenie
trans_list: gravitating
sense:
(fizyka, fizyczny) oddziaływanie na siebie siłą przyciągania ciał o pewnych masach, położonych w określonej odległości od siebie


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cięcie
trans_list: prune
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych


lexentry: pol/ciśnienie_atmosferyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciśnienie atmosferyczne
trans_list: atmospheric pressure
sense:
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;


lexentry: pol/clickbait__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: clickbait
trans_list: click bait | click-bait | clickbait
sense:
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: co-
trans_list: ly
sense:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_do_zasady__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: co do zasady
trans_list: in principle | as a general rule
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach


lexentry: pol/co_dopiero__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: co dopiero
trans_list: let alone | to say nothing of
sense:
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
trans_list: let bygones be bygones | what's done cannot be undone | what's done is done
sense:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/co_za__fraza_zaimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: co za
trans_list: what
sense:
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/cock_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cock rock
trans_list: cock rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock, w którym teksty poruszają tematykę falliczną, a podczas koncertów muzycy wykonują biodrami ruchy przypominające kopulację


lexentry: pol/cocobolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cocobolo
trans_list: cocobolo
sense:
(drewnoznawstwo, drewno i obróbka drewna) egzotyczne, twarde drewno o pomarańczowej, ciemnoczerwonej lub brązowej barwie, uzyskiwane z twardzieli drzew, głównie z gatunku Dalbergia retusa


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cokół
trans_list: plinth | socle
sense:
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cokół
trans_list: bulb base | bulb end | bulb holder | bulb socket | end cap | lamp socket
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowa część żarówki lub lampy elektronowej lub bezpiecznika zawierająca końcówki elektrod


lexentry: pol/coleslaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coleslaw
trans_list: coleslaw
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surówka z szatkowanej kapusty z dodatkiem marchwi, cebuli, czasem jabłka oraz przypraw;


lexentry: pol/comeback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: comeback
trans_list: comeback
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie


lexentry: pol/coming_out__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coming out
trans_list: coming out
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (socjologia, socjologiczny) proces samodzielnego ujawniania własnej orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej przed innymi ludźmi;


lexentry: pol/comphet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: comphet
trans_list: comp het | comp-het | comphet
sense:
(socjologia, socjologiczny) obowiązkowa heteroseksualność rozumiana jako praktykowana z przyzwyczajenia norma społeczna zakładająca, że heteroseksualizm jest domyślny i najbardziej wartościowy


lexentry: pol/concept_album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: concept album
trans_list: concept album
sense:
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej


lexentry: pol/coraz__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: coraz
trans_list: and
sense:
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym


lexentry: pol/cordon_bleu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cordon bleu
trans_list: cordon bleu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowany kotlet, w którym plaster szynki i sera zawinięto w płat mięsa, zwykle cielęciny lub schabu wieprzowego;


lexentry: pol/coroner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coroner
trans_list: coroner
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów


lexentry: pol/cosinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cosinus
trans_list: cosine
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/cotangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cotangens
trans_list: cotangent
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja dla argumentów 0 < \alpha \le \pi/2 wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;


lexentry: pol/couchsurfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: couchsurfing
trans_list: couch surfing
sense:
idea nawiązywania znajomości z ludźmi zamieszkującymi na całym świecie i wzajemnego oferowania sobie darmowych noclegów;


lexentry: pol/country__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: country
trans_list: country
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej


lexentry: pol/coup_de_grâce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coup de grâce
trans_list: coup de grâce
sense:
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień


lexentry: pol/cover__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cover
trans_list: cover
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;


lexentry: pol/covidianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: covidianin
trans_list: covidian
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba, która podniosła profilaktykę COVID-19 do poziomu przekonania religijnego, robiąca wszystko z myślą o zapobieganiu COVID-19


lexentry: pol/covidiota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: covidiota
trans_list: covidiot
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne


lexentry: pol/cowbell__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cowbell
trans_list: cowbell
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument perkusyjny, przypominający krowi dzwonek, tyle że pozbawiony serca; dźwięk wydobywa się z niego poprzez uderzenie pałeczką


lexentry: pol/crostata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crostata
trans_list: crostata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoskie kruche ciasto z owocami lub inną słodką masą, rodzaj tarty


lexentry: pol/crwth__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crwth
trans_list: crwth
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny smyczkowy instrument muzyczny bardów walijskich i celtyckich;


lexentry: pol/crêpe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crêpe
trans_list: crepe | crêpe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;


lexentry: pol/csw__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: csw
trans_list: d.a.f. basis | dry ash-free basis | dry-ash-free basis
sense:
= czysta substancja węglowa, tj. przelicznik stosowany w analizie węgla po odjęciu popiołów i wilgoci


lexentry: pol/cuckold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cuckold
trans_list: cuckoldry
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) gra erotyczna polegająca na przyzwoleniu mężczyzny na zdradę – partnerka lub partner otrzymuje całkowitą swobodę seksualną, a on sam czerpie satysfakcję z jego lub jej niewierności


lexentry: pol/cudzołożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzołożny
trans_list: adulterous | adulterate
sense:
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem


lexentry: pol/cudzożywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzożywność
trans_list: heterotrophy
sense:
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmu związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;


lexentry: pol/cudzysłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzysłów
trans_list: quotation mark | quotation marks
sense:
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier
trans_list: sugar
sense:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;


lexentry: pol/cukier_prosty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier prosty
trans_list: simple sugar
sense:
(biochemia, biochemiczny) pojedyncza cząstka cukru, której nie da się rozłożyć na mniejsze cukry przez hydrolizę


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukierek
trans_list: sweet | candy
sense:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cukiernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukiernia
trans_list: confectionery | pastry shop
sense:
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)


lexentry: pol/cukinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukinia
trans_list: zucchini | courgette
sense:
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;


lexentry: pol/cukrówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukrówka
trans_list: African collared dove
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia roseogrisea Sundevall, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/cuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cuma
trans_list: hawser | fast | mooring line
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;


lexentry: pol/cumulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cumulus
trans_list: cumulus
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;


lexentry: pol/curling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curling
trans_list: curling
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;


lexentry: pol/curry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curry
trans_list: curry
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie


lexentry: pol/customer_publishing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: customer publishing
trans_list: customer publishing
sense:
rodzaj publikacji (np. magazyny, artykuły, newslettery), której zadanie polega na kreowaniu wizerunku firmy lub podtrzymaniu kontaktu między nią a jej docelowymi klientami


lexentry: pol/customowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: customowy
trans_list: custom
sense:
(neologizm) (slangowo) (handel, handlowy) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami


lexentry: pol/cwaniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwaniak
trans_list: angler | chancer | clever clogs | sharp operator | sly dog | smartypants
sense:
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych


lexentry: pol/cwel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwel
trans_list: cock
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) mężczyzna zmuszany do odbywania oralnych i analnych stosunków homoseksualnych, zwłaszcza w więzieniu


lexentry: pol/cwikier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwikier
trans_list: pince-nez
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła


lexentry: pol/cyber-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: cyber-
trans_list: cyber-
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sterowaniem, kontrolą


lexentry: pol/cyber-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: cyber-
trans_list: cyber-
sense:
(publikatory), (wojskowość, wojskowy) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)


lexentry: pol/cyberkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberkultura
trans_list: cyberculture
sense:
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;


lexentry: pol/cybernetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cybernetyka
trans_list: cybernetics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;


lexentry: pol/cyberprzemoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberprzemoc
trans_list: cyberbullying
sense:
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;


lexentry: pol/cyberseks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberseks
trans_list: cybersex
sense:
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;


lexentry: pol/cyberstalker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberstalker
trans_list: cyberstalker
sense:
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia używając środków komunikacji elektronicznej


lexentry: pol/cyberstalking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberstalking
trans_list: cyberstalking
sense:
(informatyka, informatyczny) (kryminologia, kryminologiczny) prześladowanie osób poprzez śledzenie i utrudnianie życia przy użyciu środków komunikacji elektronicznej


lexentry: pol/cybertariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cybertariat
trans_list: cybertariat
sense:
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna wykonująca niskopłatną, niewymagającą kwalifikacji pracę związaną z przestrzenią wirtualną


lexentry: pol/cyborium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyborium
trans_list: ciborium
sense:
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: digit | cipher
sense:
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: digit | cipher | figure
sense:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cyjanek_potasu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanek potasu
trans_list: potassium cyanide
sense:
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;


lexentry: pol/cyjankali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjankali
trans_list: potassium cyanide
sense:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) cyjanek potasu, silnie trujący


lexentry: pol/cyjanometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanometr
trans_list: cyanometer
sense:
(metrologia, metrologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba


lexentry: pol/cyjanowodór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanowodór
trans_list: formonitrile | hydrogen cyanide
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;


lexentry: pol/cyjon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjon
trans_list: dhole
sense:
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykada
trans_list: cicada
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cykata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykata
trans_list: succade
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów


lexentry: pol/cykl_miesiączkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykl miesiączkowy
trans_list: menstrual cycle
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) powtarzający się mniej więcej co miesiąc u kobiet i samic niektórych ssaków naczelnych fizjologiczny proces hormonalny, który przygotowuje organizm do ewentualnej ciąży


lexentry: pol/cykliczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykliczność
trans_list: cyclicality | cyclicity
sense:
cecha czegoś, co przebiega lub powtarza się w regularnych odstępach czasu, zgodnie z określonym cyklem


lexentry: pol/cyklofosfamid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyklofosfamid
trans_list: cyclophosphamide | cytophosphane
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów;


lexentry: pol/cykloida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykloida
trans_list: cycloid
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;


lexentry: pol/cyklotymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyklotymia
trans_list: cyclothymia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;


lexentry: pol/cylinder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cylinder
trans_list: cylinder
sense:
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego


lexentry: pol/cylinder_miarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cylinder miarowy
trans_list: graduated cylinder | measuring cylinder
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;


lexentry: pol/cymatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cymatyka
trans_list: cymatics
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujacy się falami dźwiękowymi i ich oddziaływaniem na substancje fizyczne


lexentry: pol/cymbergaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cymbergaj
trans_list: shove-halfpenny
sense:
(środowiskowy) gra szkolna polegająca na przesuwaniu grzebieniem po ławce większej monety tak, aby uderzała w mniejszą, którą należało trafić w bramkę przeciwnika


lexentry: pol/cymes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cymes
trans_list: tzimmes | tsimmes
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: tin
sense:
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: solder
sense:
(potocznie, potoczny) (elektronika, elektroniczny) łatwotopliwy stop cyny (1.1) z ołowiem i antymonem, używany do lutowania niskotemperaturowego


lexentry: pol/cynamonowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cynamonowy
trans_list: cinnamonic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu


lexentry: pol/cynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cynizm
trans_list: cynicism | cynism
sense:
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych


lexentry: pol/cyprofloksacyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprofloksacyna
trans_list: ciprofloxacin
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;


lexentry: pol/cyprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprys
trans_list: cypress
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/cyprysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprysik
trans_list: false cypress
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Chamaecyparis Spach, rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny cyprysowatych, o łuskowatych liściach;


lexentry: pol/cyraneczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyraneczka
trans_list: eurasian teal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/cyrograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyrograf
trans_list: chirograph
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;


lexentry: pol/cysteina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysteina
trans_list: cysteine
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju


lexentry: pol/cysters__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysters
trans_list: Cistercian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;


lexentry: pol/cytadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytadela
trans_list: citadel
sense:
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;


lexentry: pol/cytochrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytochrom
trans_list: cytochrome
sense:
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;


lexentry: pol/cytologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytologia
trans_list: Pap smear | cervical smear | pap smear | smear | smear test
sense:
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) mikroskopowe badanie komórek pochwowej części szyjki macicy, pobranych drogą wymazu i opracowanej jako utrwalony rozmaz na szkiełku laboratoryjnym


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoplazma
trans_list: cytoplasm
sense:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/cytoszkielet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoszkielet
trans_list: cytoskeleton
sense:
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;


lexentry: pol/cytozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytozol
trans_list: cytosol
sense:
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;


lexentry: pol/cytryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytryn
trans_list: citrine
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny


lexentry: pol/cytryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytryna
trans_list: lemon | lemon tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;


lexentry: pol/cytyzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytyzyna
trans_list: cytisine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;


lexentry: pol/cywilizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilizacja
trans_list: civilization | civilisation
sense:
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;


lexentry: pol/cywilnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: cywilnie
trans_list: civilly
sense:
w sposób cywilny lub w kontekście życia cywilnego, w przeciwieństwie do spraw związanych z wojskiem, służbami mundurowymi czy sytuacjami wojennymi


lexentry: pol/cywilny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilny
trans_list: civil | civic
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami


lexentry: pol/cyzelować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyzelować
trans_list: carve
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu


lexentry: pol/cza-cza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cza-cza
trans_list: cha-cha | cha-cha-cha
sense:
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;


lexentry: pol/czador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czador
trans_list: chador
sense:
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;


lexentry: pol/czajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajka
trans_list: lapwing | northern lapwing
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;


lexentry: pol/czajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajnik
trans_list: kettle | teapot
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;


lexentry: pol/czangsing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czangsing
trans_list: Changhsingian
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;


lexentry: pol/czapeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapeczka
trans_list: cap
sense:
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże


lexentry: pol/czapetka_pachnąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapetka pachnąca
trans_list: clove
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze;


lexentry: pol/czapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapka
trans_list: cap | beanie
sense:
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;


lexentry: pol/czaprak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czaprak
trans_list: shabrack
sense:
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;


lexentry: pol/czarcia_miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarcia miotła
trans_list: witch's broom
sense:
(botanika, botaniczny) patologiczna wyrośl na roślinach drzewiastych różnych gatunków w formie gęstego skupienia silnie rozgałęzionych, nienormalnie rozwiniętych pędów;


lexentry: pol/czarka_austriacka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarka austriacka
trans_list: scarlet elfcup
sense:
(mikologia, mikologiczny) (systematyka) Sarcoscypha austriaca Boud., gatunek grzyba z rodziny czarkowatych;


lexentry: pol/czarna_dziura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna dziura
trans_list: black hole
sense:
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;


lexentry: pol/czarna_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna herbata
trans_list: black tea
sense:
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis


lexentry: pol/czarna_jagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna jagoda
trans_list: bilberry | European blueberry
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;


lexentry: pol/czarna_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna porzeczka
trans_list: blackcurrant | black currant
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czarna_skrzynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna skrzynka
trans_list: black box
sense:
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej


lexentry: pol/czarna_wołga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna wołga
trans_list: black volga
sense:
samochód, który według legendy rozpowszechnianej w czasach PRL-u rzekomo porywał dzieci, które znikały na zawsze, symbol tajemniczego zagrożenia;


lexentry: pol/czarna_śmierć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna śmierć
trans_list: Black Death
sense:
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;


lexentry: pol/czarno-biały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czarno-biały
trans_list: black-and-white
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy


lexentry: pol/czarnobylit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnobylit
trans_list: chernobylite
sense:
silnie radioaktywna substancja krystaliczna sztucznego pochodzenia, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu, odkryta w korium po katastrofie w Czarnobylu;


lexentry: pol/czarnodruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnodruk
trans_list: black print | blackprint | minister print
sense:
(filatelistyka) czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;


lexentry: pol/czarnogórski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: czarnogórski
trans_list: Montenegrin
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;


lexentry: pol/czarnotek_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnotek arabski
trans_list: Tristram's grackle | Tristram's starling
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski;


lexentry: pol/czarnowron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnowron
trans_list: carrion crow | gorcrow
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;


lexentry: pol/czarny_bez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny bez
trans_list: elderberry
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;


lexentry: pol/czarny_blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny blok
trans_list: black bloc
sense:
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;


lexentry: pol/czarny_koń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny koń
trans_list: dark horse
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto nieoczekiwanie zwycięża lub odgrywa wielką rolę w jakichś wydarzeniach, choć nikt się tego nie spodziewał


lexentry: pol/czarny_łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny łabędź
trans_list: black swan
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) nieprzewidywalne wydarzenie o przełomowym znaczeniu dla gospodarki i historii;


lexentry: pol/czarny_żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny żołnierz
trans_list: black soldier fly
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) muchówka z gatunku Hermetia illucens


lexentry: pol/czarterpartia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarterpartia
trans_list: Charter Party
sense:
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży


lexentry: pol/czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas
trans_list: tense | time
sense:
(gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi


lexentry: pol/czas_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przeszły
trans_list: past tense | simple past
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przeszły_złożony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przeszły złożony
trans_list: perfect
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzaj czasu przeszłego tworzony za pomocą co najmniej dwóch wyrazów, zazwyczaj czasownika posiłkowego oraz czasownika głównego


lexentry: pol/czas_przyszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przyszły
trans_list: future tense
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przyszły_prosty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przyszły prosty
trans_list: future simple
sense:
(gramatyka) w innych językach czas przyszły o prostej budowie, tworzony według specyficznych, dla danego języka, reguł


lexentry: pol/czas_teraźniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas teraźniejszy
trans_list: present tense
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czasomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasomierz
trans_list: timekeeping device
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd, który odmierza upływ czasu


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasopismo
trans_list: magazine | journal | periodical | review
sense:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czasoprzestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasoprzestrzeń
trans_list: spacetime | space-time | space time | space-time continuum
sense:
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;


lexentry: pol/czasownik_posiłkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik posiłkowy
trans_list: auxiliary verb
sense:
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony


lexentry: pol/czasownik_zwrotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik zwrotny
trans_list: reflexive verb
sense:
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny


lexentry: pol/czasznica_olbrzymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasznica olbrzymia
trans_list: giant puffball
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Calvatia gigantea Pers., gatunek grzybów jadalnych z rodziny purchawkowatych;


lexentry: pol/czatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czatować
trans_list: chat
sense:
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera


lexentry: pol/czeburek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeburek
trans_list: chebureki
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;


lexentry: pol/czechosłowakizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czechosłowakizm
trans_list: czechoslovakism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;


lexentry: pol/czeczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczotka
trans_list: redpoll
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;


lexentry: pol/czeczotka_tundrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczotka tundrowa
trans_list: Arctic redpoll
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis hornemanni, mały ptak z rodziny ziarnojadów zamieszkujący daleką północną tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/czeczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczuga
trans_list: sterlet
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/czek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czek
trans_list: check | cheque
sense:
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;


lexentry: pol/czekan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekan
trans_list: ice axe
sense:
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;


lexentry: pol/czekista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekista
trans_list: chekist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladowy
trans_list: chocolate
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czeladnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladnik
trans_list: journeyman
sense:
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra


lexentry: pol/czeladź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladź
trans_list: menial | servant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich


lexentry: pol/czelesta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelesta
trans_list: celesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;


lexentry: pol/czelność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelność
trans_list: audacity | temerity
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom


lexentry: pol/czeremcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeremcha
trans_list: bird cherry
sense:
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;


lexentry: pol/czernica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernica
trans_list: tufted duck
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;


lexentry: pol/czernidłak_kołpakowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernidłak kołpakowaty
trans_list: lawyer's wig | shaggy mane | shaggy inkcap
sense:
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;


lexentry: pol/czerpak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerpak
trans_list: bucket
sense:
narzędzie do czerpania płynów lub materiałów sypkich, zwykle w formie naczynia z trzonkiem lub uchwytem


lexentry: pol/czerw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: czerw
trans_list: brood
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy


lexentry: pol/czerwień_żelazowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwień żelazowa
trans_list: colcothar
sense:
(chemia, chemiczny) pigment nieorganiczny otrzymywany przez prażenie rud żelaza, mający barwę od krwistoczerwonej do fioletowej


lexentry: pol/czerwona_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona kartka
trans_list: red card
sense:
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;


lexentry: pol/czerwona_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona porzeczka
trans_list: redcurrant | red currant
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: red | commie
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: red
sense:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: czerwony
trans_list: red | commie
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista


lexentry: pol/czerwony_olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony olbrzym
trans_list: red giant
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;


lexentry: pol/czerwony_sztandar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony sztandar
trans_list: red flag
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sztandar koloru czerwonego symbolizujący ruchy robotnicze, używany przez ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne;


lexentry: pol/czerwony_śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony śnieg
trans_list: watermelon snow | blood snow | pink snow | red snow
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;


lexentry: pol/cześnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cześnik
trans_list: cupbearer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czkawka
trans_list: hiccup | hiccough
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/czochrać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czochrać
trans_list: hackle | hatchel | heckle
sense:
(regionalizm, regionalny) (rolnictwo, rolniczy) oddzielać główki lnu i konopii od łodyg przy pomocy czocher


lexentry: pol/czop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czop
trans_list: axle journal | trunnion
sense:
(technologia, technika, techniczny) w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło


lexentry: pol/czopek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czopek
trans_list: suppository
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek
trans_list: Allium
sense:
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek
trans_list: garlic
sense:
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego


lexentry: pol/czosnek_niedźwiedzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek niedźwiedzi
trans_list: wild garlic
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;


lexentry: pol/czterowiersz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czterowiersz
trans_list: quatrain
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;


lexentry: pol/czubajka_kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubajka kania
trans_list: parasol mushroom
sense:
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera Singer, gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych;


lexentry: pol/czubak_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubak czarny
trans_list: black baza
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aviceda leuphotes, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny jastrzębiowatych


lexentry: pol/czubatka_europejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubatka europejska
trans_list: crested tit | European crested tit
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;


lexentry: pol/czujka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujka
trans_list: detector
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub oddział na wysuniętym stanowisku wartowniczym lub podczas zwiadu;


lexentry: pol/czujnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujnik
trans_list: sensor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;


lexentry: pol/czulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czulent
trans_list: cholent
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;


lexentry: pol/czuringa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czuringa
trans_list: churinga | tjurunga
sense:
(etnografia, etnograficzny) płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemion australijskich;


lexentry: pol/czuwak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czuwak
trans_list: dead man's switch
sense:
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;


lexentry: pol/czwarta_władza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwarta władza
trans_list: fourth estate
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;


lexentry: pol/czwartorzęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwartorzęd
trans_list: Quaternary
sense:
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;


lexentry: pol/czworokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czworokąt
trans_list: quadrilateral | quadrangle
sense:
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;


lexentry: pol/czyj__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: czyj
trans_list: whose
sense:
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu


lexentry: pol/czynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czynel
trans_list: clash cymbal
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;


lexentry: pol/czynnik_wewnętrzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czynnik wewnętrzny
trans_list: IF | intrinsic factor
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) glikoproteina soku żołądkowego odpowiedzialna za wchłanianie witaminy B12 z przewodu pokarmowego


lexentry: pol/czystek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystek
trans_list: rock-rose | rock rose | rockrose
sense:
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich


lexentry: pol/czystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka
trans_list: purge
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;


lexentry: pol/czystka_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka etniczna
trans_list: ethnic cleansing
sense:
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;


lexentry: pol/czytanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytanie
trans_list: reading
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin


lexentry: pol/czytać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytać
trans_list: read
sense:
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: reader
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: scanner
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: reader
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)


lexentry: pol/czytnik_książek_elektronicznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik książek elektronicznych
trans_list: e-book reader | e-reader | e-book device
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;


lexentry: pol/czyściec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czyściec
trans_list: Purgatory | purgatory
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: shuttle
sense:
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;


lexentry: pol/czółno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółno
trans_list: dugout
sense:
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;


lexentry: pol/cząber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząber
trans_list: savory
sense:
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;


lexentry: pol/cząsteczka_adhezji_komórkowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząsteczka adhezji komórkowej
trans_list: CAM | cell adhesion molecule
sense:
(biologia, biologiczny) cząsteczka białkowa w błonie komórkowej uczestnicząca w komunikacji pomiędzy komórkami, w połączeniu między nimi oraz między komórką a macierzą zewnątrzkomórkową


lexentry: pol/cząstka_alfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząstka alfa
trans_list: alpha particle
sense:
(fizyka, fizyczny) dodatnio naładowana cząstka promieniowania jonizującego, złożona z dwóch protonów i dwóch neutronów, czyli będąca jądrem atomu helu-4 (⁴He²⁺)


lexentry: pol/część__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część
trans_list: part | compound
sense:
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim


lexentry: pol/część_mowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część mowy
trans_list: part of speech
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;


lexentry: pol/człowiek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek
trans_list: human | man | human being
sense:
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;


lexentry: pol/człowiek_pekiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek pekiński
trans_list: Peking Man
sense:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;


lexentry: pol/człowiek_śniegu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek śniegu
trans_list: abominable snowman
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach


lexentry: pol/d-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: d-moll
trans_list: d minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)


lexentry: pol/dabigatran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dabigatran
trans_list: dabigatran
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy stosowany doustnie; odwracalny, bezpośredni inhibitor trombiny


lexentry: pol/daf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daf
trans_list: daf
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) duży bęben obręczowy używany w tradycyjnej muzyce Bliskiego Wschodu


lexentry: pol/dagerotypia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dagerotypia
trans_list: daguerreotypy
sense:
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;


lexentry: pol/daglezja_zielona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daglezja zielona
trans_list: Columbian pine | Douglas fir | Douglas spruce | Douglas-fir | Oregon pine
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pseudotsuga menziesii, gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych, mogącego osiągać imponujące rozmiary i wiek, pochodzącego z zachodniej części Ameryki Północnej;


lexentry: pol/daj_Boże__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: daj Boże
trans_list: God willing | Deo volente
sense:
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne


lexentry: pol/daktylowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec
trans_list: date palm
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;


lexentry: pol/daktylowiec_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec właściwy
trans_list: date palm
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;


lexentry: pol/dalajlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalajlama
trans_list: Dalai Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł duchownego zwierzchnika kościoła lamaickiego (buddyzmu tybetańskiego) i do 1959 roku najwyższego świeckiego zwierzchnika politycznego w Tybecie;


lexentry: pol/dalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalia
trans_list: dahlia
sense:
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/dan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dan
trans_list: dan
sense:
(sport, sportowy) jeden z dziesięciu stopni mistrzowskich we wschodnich systemach walki (dżudo, karate) oznaczających poziom wtajemniczenia i opanowania technik walki i dający prawo do noszenia czarnego pasa


lexentry: pol/danina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danina
trans_list: tribute | levy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu


lexentry: pol/danio_pręgowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danio pręgowany
trans_list: zebrafish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach;


lexentry: pol/dao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dao
trans_list: Dao | Tao
sense:
(filozofia, filozoficzny) podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, któremu przypisywane są bardzo różne znaczenia;


lexentry: pol/darbuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darbuka
trans_list: darabouka | darbuka | goblet drum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;


lexentry: pol/dari__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dari
trans_list: Dari
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;


lexentry: pol/darknet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darknet
trans_list: darknet
sense:
(informatyka, informatyczny) sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników


lexentry: pol/darkroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darkroom
trans_list: darkroom
sense:
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;


lexentry: pol/darwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darwinizm
trans_list: Darwinism
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;


lexentry: pol/darń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darń
trans_list: sod
sense:
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;


lexentry: pol/darśana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darśana
trans_list: darshan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: obcowanie lub kontakt z bóstwem;


lexentry: pol/datagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: datagram
trans_list: datagram
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami


lexentry: pol/datapad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: datapad
trans_list: datapad
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) elektroniczne urządzenie przenośne do wprowadzania, przetwarzania i prezentacji danych


lexentry: pol/dau__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dau
trans_list: dhow
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim


lexentry: pol/dawidia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dawidia
trans_list: dove-tree
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Davidia Baill., monotypowy rodzaj drzewa z rodziny błotniowatych, z rzędu dereniowców;


lexentry: pol/dawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dawka
trans_list: dose
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;


lexentry: pol/dać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: dać
trans_list: give
sense:
(potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy


lexentry: pol/de_facto__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: de facto
trans_list: de facto | actually | in fact
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym


lexentry: pol/deadname__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deadname
trans_list: dead name | deadname | dead-name
sense:
imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać


lexentry: pol/deadnaming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deadnaming
trans_list: deadnaming
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy


lexentry: pol/debilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debilizm
trans_list: idiocy | moronism | stupidity
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (psychologia, psychologiczny) najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace


lexentry: pol/debiutant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debiutant
trans_list: debutant
sense:
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji


lexentry: pol/decyliard__liczebnikgłówny__1
sense_num: 01
written_rep: decyliard
trans_list: decilliard
sense:
(matematyka, matematyczny) termin w systemie długiej skali oznaczający liczbę równą 10⁶³; tysiąc decylionów


lexentry: pol/decylitr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: decylitr
trans_list: decilitre deciliter
sense:
(metrologia, metrologiczny) jednostka objętości równa jednej dziesiątej litra, czyli stu mililitrom albo 100 centymetrom sześciennym


lexentry: pol/dedukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dedukcja
trans_list: deduction
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;


lexentry: pol/dedykować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dedykować
trans_list: dedicate
sense:
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)


lexentry: pol/deep_state__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deep state
trans_list: deep state
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) domniemany rodzaj rządów składający się z potencjalnie tajnych i nieautoryzowanych sieci władzy działających niezależnie od politycznego przywództwa kraju, w celu realizacji własnych programów i interesów


lexentry: pol/deepfake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deepfake
trans_list: deepfake
sense:
(informatyka, informatyczny) metoda cyfrowej manipulacji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligencji;


lexentry: pol/deeskalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deeskalacja
trans_list: de-escalation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych


lexentry: pol/defeminizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defeminizacja
trans_list: defeminization
sense:
(socjologia, socjologiczny) proces zmniejszania się liczby kobiet względem mężczyzn w określonym obszarze


lexentry: pol/defetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defetyzm
trans_list: defeatism
sense:
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką


lexentry: pol/defibrylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylacja
trans_list: defibrillation
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym


lexentry: pol/defibrylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylator
trans_list: defibrillator
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;


lexentry: pol/defilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defilada
trans_list: parade
sense:
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflacja
trans_list: deflation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflacja
trans_list: entrainment
sense:
(geologia, geologiczny) wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu


lexentry: pol/deflagracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflagracja
trans_list: deflagration
sense:
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;


lexentry: pol/defragmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defragmentacja
trans_list: defragmentation
sense:
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;


lexentry: pol/defraudacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defraudacja
trans_list: defraudation | embezzlement
sense:
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)


lexentry: pol/degażówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degażówki
trans_list: notched double-edged thinning scissors
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;


lexentry: pol/degenerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degenerat
trans_list: degenerate
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych


lexentry: pol/deglomeracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deglomeracja
trans_list: deglomeration
sense:
planowy lub samoczynny proces rozpraszania się skupisk ludności i jej działalności (firm, instytucji itp.);


lexentry: pol/degustować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: degustować
trans_list: degust | degustate | taste
sense:
(podniośle) próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory


lexentry: pol/degustować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: degustować
trans_list: delight | relish
sense:
(potocznie, potoczny) czerpać przyjemność z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś


lexentry: pol/dehydrogenaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dehydrogenaza
trans_list: dehydrogenase
sense:
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;


lexentry: pol/deifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deifikacja
trans_list: deification | deifying
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;


lexentry: pol/deizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deizm
trans_list: deism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;


lexentry: pol/dejwud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dejwud
trans_list: deadwood
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i dziobnicy


lexentry: pol/dejwud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dejwud
trans_list: deadwood
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i tylnicy lub pawęży;


lexentry: pol/deka-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: deka-
trans_list: deca-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/dekabrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekabrysta
trans_list: Decembrist | Dekabrist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;


lexentry: pol/dekanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekanat
trans_list: deanery | decanate
sense:
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;


lexentry: pol/dekatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekatyzacja
trans_list: blowing | crabbing | decating | decatising | decatizing
sense:
(włókiennictwo) jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody;


lexentry: pol/dekielek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekielek
trans_list: lens cap
sense:
(fotografia) element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem


lexentry: pol/deklaracja_podatkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklaracja podatkowa
trans_list: tax return | tax declaration | declaration of income
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;


lexentry: pol/deklinacja_słaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklinacja słaba
trans_list: weak declension
sense:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych językow, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/dekokt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekokt
trans_list: decoction
sense:
(termin specjalistyczny) w piwowarstwie: część zacieru pobierana z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego;


lexentry: pol/dekolonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolonizacja
trans_list: decolonization | decolonisation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;


lexentry: pol/dekolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolt
trans_list: neckline
sense:
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy


lexentry: pol/dekompresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekompresja
trans_list: decompression
sense:
(informatyka, informatyczny) przywrócenie pierwotnego rozmiaru informacji, której rozmiar został uprzednio zmniejszony


lexentry: pol/dekomunizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekomunizacja
trans_list: decommunization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu


lexentry: pol/dekomunizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekomunizować
trans_list: decommunise | decommunize
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej


lexentry: pol/dekotora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekotora
trans_list: decotora | dekotora
sense:
japoński styl obfitego, monumentalnego dekorowania ciężarówek, często w liczne iluminacje, malowidła, elementy przestrzenne, rzeźby itp.


lexentry: pol/dekret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekret
trans_list: decree | act
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;


lexentry: pol/dekspantenol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekspantenol
trans_list: dexpanthenol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) analog alkoholowy będący witaminą kwasu pantotenowego, regenerujący skórę


lexentry: pol/del_credere__związek_wyrazów__1
sense_num: 01
written_rep: del credere
trans_list: del credere
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dodatkowe wynagrodzenie pobrane przez komisanta za poręczenie, że sprzedany towar zostanie opłacony w określonym terminie


lexentry: pol/demagogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demagogia
trans_list: demagogy | demagoguery
sense:
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;


lexentry: pol/demaskatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: demaskatorski
trans_list: whistle-blowing
sense:
taki, który demaskuje; który ujawnia to, co skrywane ((na przykład) czyjeś tajemnice, tajne informacje)


lexentry: pol/dementi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dementi
trans_list: denial
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie


lexentry: pol/demilitaryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demilitaryzacja
trans_list: demilitarisation demilitarization
sense:
(wojskowość, wojskowy) proces, w którym określony obszar, państwo lub organizacja pozbawiane są zdolności wojskowych


lexentry: pol/demiseksualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demiseksualizm
trans_list: demisexuality
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;


lexentry: pol/demografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demografia
trans_list: demography
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;


lexentry: pol/demokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokracja
trans_list: democracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;


lexentry: pol/demokratyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokratyzacja
trans_list: democratization | democratisation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demon
trans_list: demon
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/denazyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denazyfikacja
trans_list: denazification
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;


lexentry: pol/denazyfikowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denazyfikowanie
trans_list: denazification | denazifying
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu


lexentry: pol/dendrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dendrologia
trans_list: dendrology
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;


lexentry: pol/denga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denga
trans_list: dengue fever | dengue
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;


lexentry: pol/denialista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denialista
trans_list: denialist
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości


lexentry: pol/denitryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denitryfikacja
trans_list: denitrification
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;


lexentry: pol/denuncjować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: denuncjować
trans_list: delate
sense:
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy


lexentry: pol/deontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deontologia
trans_list: deontology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach


lexentry: pol/depenalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depenalizacja
trans_list: depenalization
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;


lexentry: pol/depilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depilacja
trans_list: epilation | depilation
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: deponować
trans_list: deposit
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia ()


lexentry: pol/deportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deportacja
trans_list: deportation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju


lexentry: pol/deprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deprecjacja
trans_list: depreciation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja
trans_list: depression
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;


lexentry: pol/depresja_poporodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja poporodowa
trans_list: postnatal depression | postpartum depression
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;


lexentry: pol/deputat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: deputat
trans_list: payment in kind
sense:
część uposażenia lub uposażenie dodatkowe wypłacane w naturze artykułami pierwszej potrzeby, typu opał, żywność;


lexentry: pol/derealizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derealizacja
trans_list: derealization
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego


lexentry: pol/dereferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereferencja
trans_list: dereferencing
sense:
(informatyka, informatyczny) uzyskanie dostępu do zmiennej lub obiektu w pamięci na podstawie ich adresów lub referencji;


lexentry: pol/deregulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deregulacja
trans_list: deregulation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś


lexentry: pol/deresz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deresz
trans_list: roan
sense:
(hipologia, hipologiczny) koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym


lexentry: pol/dereń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereń
trans_list: dogwood | cornel | cornel-tree
sense:
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach


lexentry: pol/dereń_świdwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereń świdwa
trans_list: bloody dogwood | common dogwood
sense:
(botanika, botaniczny) Cornus sanguinea L., duży krzew pospolicie występujący w Polsce, z krwistoczerwonymi liśćmi w okresie jesiennym;


lexentry: pol/dermatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dermatolog
trans_list: dermatologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach


lexentry: pol/derogacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derogacja
trans_list: derogation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;


lexentry: pol/derwisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derwisz
trans_list: dervish
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym


lexentry: pol/derywacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derywacja
trans_list: derivation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;


lexentry: pol/derywacja_wsteczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derywacja wsteczna
trans_list: back-formation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces słowotwórczy tworzenia nowego wyrazu zazwyczaj poprzez usunięcie przyrostków lub końcówek z wyrazu motywującego


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: design
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: design
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym


lexentry: pol/designer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: designer
trans_list: designer
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych


lexentry: pol/deska_do_krojenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska do krojenia
trans_list: chopping board | cutting board
sense:
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności


lexentry: pol/deska_rozdzielcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska rozdzielcza
trans_list: dashboard | dash | instrument cluster
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;


lexentry: pol/deska_sedesowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska sedesowa
trans_list: toilet seat
sense:
element przykrywający muszlę klozetową, zwykle składający się z siedziska i pokrywy, umożliwiającej zamknięcie muszli


lexentry: pol/deska_snowboardowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska snowboardowa
trans_list: snowboard
sense:
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;


lexentry: pol/deskryptywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deskryptywizm
trans_list: descriptivism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;


lexentry: pol/desorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desorpcja
trans_list: desorption
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces uwalniania cząsteczek z wnętrza lub z powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/desperat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desperat
trans_list: despairer
sense:
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje


lexentry: pol/despota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despota
trans_list: despot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;


lexentry: pol/despotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyczny
trans_list: despotic
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą


lexentry: pol/despotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyzm
trans_list: despotism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich


lexentry: pol/destabilizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destabilizować
trans_list: destabilize
sense:
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym


lexentry: pol/destalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destalinizacja
trans_list: de-Stalinization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;


lexentry: pol/destylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylacja
trans_list: distillation
sense:
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);


lexentry: pol/destylować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylować
trans_list: distill | distil
sense:
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych


lexentry: pol/desygnat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desygnat
trans_list: designatum | referent
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (logika, logiczny) dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszcz
trans_list: rain
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;


lexentry: pol/deszczownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszczownica
trans_list: rainshower head
sense:
rodzaj baterii prysznicowej o dużym „talerzu” zapewniającym szeroki strumień wody, montowanej podtynkowo (na ścianie lub na suficie)


lexentry: pol/deszeret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszeret
trans_list: deshret
sense:
(historia, historyczny, historycznie) czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu;


lexentry: pol/detal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detal
trans_list: retail
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi


lexentry: pol/detektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detektyw
trans_list: detective | investigator
sense:
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej


lexentry: pol/detencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detencja
trans_list: detention
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców


lexentry: pol/detergent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detergent
trans_list: detergent
sense:
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;


lexentry: pol/determinatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: determinatyw
trans_list: determinative
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim;


lexentry: pol/determinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: determinizm
trans_list: determinism
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;


lexentry: pol/dewiant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewiant
trans_list: deviant | deviate
sense:
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych


lexentry: pol/dewocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewocja
trans_list: bigotry
sense:
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;


lexentry: pol/dewocjonalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewocjonalia
trans_list: devotional article
sense:
(handel, handlowy) różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;


lexentry: pol/dezadaptacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dezadaptacyjny
trans_list: disadaptive
sense:
(psychologia, psychologiczny) taki, który uniemożliwia komuś przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska


lexentry: pol/dezerterować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezerterować
trans_list: desert
sense:
(wojskowość, wojskowy) opuszczać bez zezwolenia swoje stanowisko, jednostkę wojskową lub miejsce obowiązkowej służby


lexentry: pol/dezodorant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezodorant
trans_list: deodorant
sense:
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;


lexentry: pol/dezynfekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezynfekcja
trans_list: disinfection
sense:
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;


lexentry: pol/dharma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dharma
trans_list: dharma
sense:
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);


lexentry: pol/diabetolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabetolog
trans_list: diabetologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań


lexentry: pol/diabetologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabetologia
trans_list: diabetology
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;


lexentry: pol/diabeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabeł
trans_list: devil
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;


lexentry: pol/diadem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diadem
trans_list: diadem
sense:
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagnostyka
trans_list: diagnostics
sense:
(medycyna, medyczny) rozpoznawanie chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagnostyka
trans_list: diagnostics
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;


lexentry: pol/diagonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagonalizacja
trans_list: diagonalization
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie macierzy w macierz diagonalną przez pomnożenie jej przez drugą macierz oraz jej odwrotność


lexentry: pol/dialekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialekt
trans_list: dialect
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;


lexentry: pol/dialektologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektologia
trans_list: dialectology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;


lexentry: pol/dialektyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektyk
trans_list: dialectic
sense:
(filozofia, filozoficzny) zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa


lexentry: pol/dialektyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektyka
trans_list: dialectic
sense:
(filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach


lexentry: pol/diamagnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: diamagnetyczny
trans_list: diamagnetic
sense:
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes


lexentry: pol/diamagnetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diamagnetyk
trans_list: diamagnetic
sense:
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: diamond
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: glass cutter
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem


lexentry: pol/diaskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaskop
trans_list: slide projector
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;


lexentry: pol/diaspora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaspora
trans_list: diaspore
sense:
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) twór służący do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;


lexentry: pol/diaspora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaspora
trans_list: diaspora
sense:
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;


lexentry: pol/diastema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diastema
trans_list: diastema
sense:
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) przestrzeń między zębami u niektórych ssaków;


lexentry: pol/diatryba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diatryba
trans_list: diatribe
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym


lexentry: pol/diazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diazepam
trans_list: diazepam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym C16H13ClN2O, mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;


lexentry: pol/dichlorodifenylotrichloroetan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dichlorodifenylotrichloroetan
trans_list: dichlorodiphenyltrichloroethane
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;


lexentry: pol/dickshaming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dickshaming
trans_list: dickshaming
sense:
(socjologia, socjologiczny) krytykowana praktyka zawstydzania, ośmieszania lub obrażania kogoś twierdzeniem o niewielkim rozmiarze penisa


lexentry: pol/didżej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: didżej
trans_list: DJ | disc jockey
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką


lexentry: pol/dieldryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dieldryna
trans_list: dieldrin
sense:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6O, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;


lexentry: pol/diereza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diereza
trans_list: diaeresis | dieresis
sense:
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;


lexentry: pol/dietetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyk
trans_list: dietician
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;


lexentry: pol/dietetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyka
trans_list: nutrition
sense:
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;


lexentry: pol/difalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: difalia
trans_list: diphallia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa


lexentry: pol/digamma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digamma
trans_list: digamma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6


lexentry: pol/digitalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digitalizacja
trans_list: digitalisation
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;


lexentry: pol/digoksyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digoksyna
trans_list: digoxin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jeden z glikozydów naparstnicy, lek kardiotoniczny;


lexentry: pol/dihydralazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dihydralazyna
trans_list: dihydralazine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny


lexentry: pol/diltiazem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diltiazem
trans_list: diltiazem
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, stosowany m.in. w nadciśnieniu tętniczym i chorobie wieńcowej, należący do pierwszej generacji antagonistów wapnia; pochodna benzotiazepiny


lexentry: pol/dingo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dingo
trans_list: dingo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/dinozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dinozaur
trans_list: dinosaur | dino
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;


lexentry: pol/dioda_Schottky'ego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda Schottky'ego
trans_list: Schottky diode
sense:
(elektryczność) dioda wykorzystująca złącze metalu z półprzewodnikiem, wykazująca niższy spadek napięcia w stanie przewodzenia niż konwencjonalne diody;


lexentry: pol/dioda_Zenera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda Zenera
trans_list: Zener diode
sense:
(elektryczność) dioda zdolna do przewodzenia prądu elektrycznego w kierunku zaporowym przy odpowiednio wysokim napięciu nie ulegając uszkodzeniu;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda
trans_list: diode
sense:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/diopsyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diopsyd
trans_list: diopside
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg​[​Si2O6​]​;


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami


lexentry: pol/dioteletyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioteletyzm
trans_list: dyothelitism | dythelitism
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;


lexentry: pol/dip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dip
trans_list: dip
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;


lexentry: pol/dipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dipis
trans_list: DP | displaced person
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;


lexentry: pol/dis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dis-moll
trans_list: d-sharp minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/dissować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dissować
trans_list: diss
sense:
(slangowo) wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający


lexentry: pol/ditlenek_krzemu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ditlenek krzemu
trans_list: silicon dioxide
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;


lexentry: pol/dittografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dittografia
trans_list: dittography
sense:
błąd (występujący najczęściej przy przepisywaniu) polegający na niezamierzonym powtórzeniu jednej litery, sylaby, wyrazu lub linijki;


lexentry: pol/divertimento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: divertimento
trans_list: divertimento
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: to | towards
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: for | to
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności


lexentry: pol/do_greckich_kalend__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: do greckich kalend
trans_list: never in a month of Sundays
sense:
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości


lexentry: pol/do_kurwy_nędzy__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do kurwy nędzy
trans_list: for fuck's sake
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne i ekspresywne wyrażenie pretensji, wskutek odczuwania niezadowolenia, niedowierzania, dezaprobaty, frustracji itd.


lexentry: pol/do_usług__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do usług
trans_list: at your service
sense:
(oficjalnie) zwrot grzecznościowy stosowany podczas pierwszego spotkania w trakcie przedstawiania się


lexentry: pol/doberman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doberman
trans_list: Dobermann | Doberman | Doberman Pinscher
sense:
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;


lexentry: pol/dobiegaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobiegaczka
trans_list: Predictive AF | Predictive Focus Control
sense:
(środowiskowy) (fotografia) tryb pracy aparatu fotograficznego polegający na przewidywaniu ruchu obiektu i na tej podstawie automatycznym korygowaniu ostrości; wyprzedzający autofocus


lexentry: pol/dobosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobosz
trans_list: drummer | drum | drummer boy
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;


lexentry: pol/dobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra
trans_list: goods
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;


lexentry: pol/dobra_wola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra wola
trans_list: goodwill
sense:
tendencja i gotowość, aby sprzyjać innym, bezinteresownie im pomagać lub w inny sposób działać korzystnie na ich rzecz


lexentry: pol/dobrostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobrostan
trans_list: welfare | well-being | wellbeing
sense:
subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa


lexentry: pol/dobry_łotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobry łotr
trans_list: good thief | penitent thief
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią


lexentry: pol/dochodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochodzenie
trans_list: investigation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem


lexentry: pol/dochód_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochód narodowy
trans_list: gross national income | gross national product | national income
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);


lexentry: pol/dodatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dodatek
trans_list: add-on
sense:
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.


lexentry: pol/dodekafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dodekafonia
trans_list: dodecaphony
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska polegająca na użyciu wszystkich dwunastu dźwięków skali chromatycznej w określonym porządku, bez wyróżniania jednego z nich jako tonu głównego (czyli bez tonalności dur-moll)


lexentry: pol/dodekafoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dodekafoniczny
trans_list: dodecaphonic
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogma
sense:
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół


lexentry: pol/dogmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmatyzm
trans_list: dogmatism
sense:
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji


lexentry: pol/dogrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogrywka
trans_list: extra time | overtime
sense:
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania


lexentry: pol/dojna_krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dojna krowa
trans_list: cash cow | milch cow
sense:
(przenośnie, przenośnia) (marketing, marketingowy) produkt lub przedsięwzięcie generujące stałe wysokie dochody


lexentry: pol/dok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dok
trans_list: dock
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji


lexentry: pol/doktor_Kościoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktor Kościoła
trans_list: Doctor of the Church
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany w Kościele katolickim świętym odznaczającym się znacznym wkładem w rozwój doktryny;


lexentry: pol/doktorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktorat
trans_list: doctoral thesis
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora


lexentry: pol/doktorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: doktorski
trans_list: doctoral
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora


lexentry: pol/doktryner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktryner
trans_list: doctrinaire
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom


lexentry: pol/dokument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dokument
trans_list: document
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór informacji zapisywanych i odczytywanych z pliku za pomocą odpowiedniego programu;


lexentry: pol/dokąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: dokąd
trans_list: where | whither
sense:
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina
trans_list: valley | dale | vale
sense:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dolina_niesamowitości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina niesamowitości
trans_list: uncanny valley
sense:
pojęcie z dziedziny robotyki, psychologii i projektowania, opisujące zjawisko, w którym obiekty (np. roboty, animacje komputerowe lub awatary), które są bardzo podobne do ludzi, ale nie do końca doskonałe, wywołują u obserwatora uczucie niepokoju, niechęci lub nawet odrazy;


lexentry: pol/dolmades__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolmades
trans_list: dolma
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;


lexentry: pol/dolmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolmen
trans_list: dolmen
sense:
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;


lexentry: pol/dolnoprzepustowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dolnoprzepustowy
trans_list: low-pass
sense:
(elektryczność) przepuszczający składowe częstotliwości sygnału poniżej pewnej częstotliwości granicznej i tłumiący niższe


lexentry: pol/dolnopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolnopłat
trans_list: low-wing monoplane
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba


lexentry: pol/dom_aukcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom aukcyjny
trans_list: auction house
sense:
(handel, handlowy) instytucja zajmująca się organizowaniem aukcji, czyli publicznej sprzedaży przedmiotów nabywanych przez licytację


lexentry: pol/dom_dziecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom dziecka
trans_list: orphanage | children's home
sense:
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;


lexentry: pol/dom_handlowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom handlowy
trans_list: department store
sense:
(handel, handlowy) obiekt, w którym prowadzi się sprzedaż detaliczną produktów jednego producenta lub należących do jednej branży;


lexentry: pol/dom_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom kultury
trans_list: cultural center | cultural centre
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;


lexentry: pol/dom_pomocy_społecznej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom pomocy społecznej
trans_list: nursing home | residential home
sense:
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki;


lexentry: pol/domek_dla_ptaków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domek dla ptaków
trans_list: nest box | bird house | bird nest box
sense:
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: domain
sense:
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: domain
sense:
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność


lexentry: pol/domena_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena publiczna
trans_list: public domain
sense:
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;


lexentry: pol/dominikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominikanin
trans_list: Dominican
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;


lexentry: pol/dominium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominium
trans_list: dominion
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;


lexentry: pol/domofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domofon
trans_list: entry phone | house telephone
sense:
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;


lexentry: pol/domokrążca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domokrążca
trans_list: peddler | chapman
sense:
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary


lexentry: pol/domra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domra
trans_list: domra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/donatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donatyzm
trans_list: Donatism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;


lexentry: pol/doniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doniczka
trans_list: flowerpot | pot | plant pot
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;


lexentry: pol/donkiszot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donkiszot
trans_list: don quixote
sense:
(książkowy) człowiek walczący o szlachetne cele, kierujący się wzniosłymi ideami, któremu brakuje poczucia rzeczywistości, realności swoich planów i dlatego sprawia wrażenie komiczne


lexentry: pol/donos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donos
trans_list: denunciation
sense:
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm


lexentry: pol/donżon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donżon
trans_list: keep
sense:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;


lexentry: pol/doo_wop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doo wop
trans_list: doo wop | doo-wop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce rhythm and bluesowej popularny w latach 50. XX w. oparty na utworach a cappella, w których wokaliście towarzyszył kilkuosobowy chórek tworzący wokalizujący akompaniament;


lexentry: pol/dopalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopalacz
trans_list: afterburner
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) w silniku turboodrzutowym: urządzenie stosowane do spalania dodatkowego paliwa za turbiną w celu zwiększenia siły ciągu silnika;


lexentry: pol/dopalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopalacz
trans_list: afterburner
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego umożliwiające utlenianie palnych składników spalin i zmniejszające ich toksyczność;


lexentry: pol/dopamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopamina
trans_list: dopamine
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/doping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doping
trans_list: doping
sense:
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości


lexentry: pol/dopowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopowiadać
trans_list: add
sense:
uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: until | before | till
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: while | as long as
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne


lexentry: pol/dopływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopływ
trans_list: tributary | affluent
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


lexentry: pol/dorobkiewicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorobkiewicz
trans_list: upstart
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bogata lub o wysokiej pozycji społecznej osiągniętej z wykorzystaniem sprzyjających okoliczności


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: adult | of age
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) o człowieku: w wieku, w którym człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: adult | grown-up
sense:
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym


lexentry: pol/dorsz_atlantycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorsz atlantycki
trans_list: Atlantic cod
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/dosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dosa
trans_list: dosa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruchy i cienki naleśnik przygotowywany z soczewicy lub fasoli oraz fermentowanej mąki ryżowej; danie tradycyjnej kuchni indyjskiej;


lexentry: pol/dostateczny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: dostateczny
trans_list: C
sense:
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) nota szkolna za wystarczające acz nie wyróżniające się opanowanie materiału czy pokazane zdolności


lexentry: pol/dotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotacja
trans_list: donation
sense:
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotyk
trans_list: touch
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/dotąd__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: dotąd
trans_list: as long as
sense:
w wyrażeniu: dotąd… aż… komunikuje, że część zdania przed „aż” jest ograniczona od strony przyszłości przez zdarzenie opisane po „aż”


lexentry: pol/dotąd__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: dotąd
trans_list: as long as
sense:
w wyrażeniu: dotąd… dopóki/póki… komunikuje, że część zdania przed „dopóki”/„póki” jest ograniczona od strony przyszłości przez zakończenie stanu lub czynności opisanej po „dopóki”/„póki”


lexentry: pol/doula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doula
trans_list: doula
sense:
(społeczny) kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie;


lexentry: pol/downshifting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downshifting
trans_list: downshifting
sense:
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym


lexentry: pol/downsizing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downsizing
trans_list: downsizing
sense:
(handel, handlowy) nieuczciwa praktyka zmniejszania zawartości produktu w opakowaniu w celu ukrycia podwyżki ceny;


lexentry: pol/downsizing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downsizing
trans_list: downsizing
sense:
(motoryzacja) zmniejszanie wielkości i pojemności silnika pojazdu połączone ze zwiększaniem jego mocy


lexentry: pol/dozymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetr
trans_list: dosimeter
sense:
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;


lexentry: pol/dozymetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetria
trans_list: dosimetry
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;


lexentry: pol/dośrodkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dośrodkowanie
trans_list: edge
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej i innych grach zespołowych: podanie piłki ze skrzydła do środka pola


lexentry: pol/doża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doża
trans_list: doge
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;


lexentry: pol/dożynki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dożynki
trans_list: harvest festival
sense:
(etnografia, etnograficzny) (rolnictwo, rolniczy) doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw;


lexentry: pol/drabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drabina
trans_list: ladder
sense:
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;


lexentry: pol/dracena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dracena
trans_list: dracaena
sense:
(botanika, botaniczny) Dracaena Vand., rodzaj rośliny tropikalnej z rodziny szparagowatych, nierzadko ozdobnej;


lexentry: pol/drag_queen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drag queen
trans_list: drag queen
sense:
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;


lexentry: pol/dragoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragoman
trans_list: dragoman | drogman
sense:
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragon
trans_list: dragoon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny


lexentry: pol/drakkar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drakkar
trans_list: longship
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bezpokładowy, drewniany statek wiosłowo-żaglowy budowany w VIII–XII w. w Skandynawii, zwykle zaopatrzony na dziobie w rzeźbę w formie głowy smoka;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: drama
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: drama
sense:
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie


lexentry: pol/dramatopisarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatopisarstwo
trans_list: dramaturgy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) twórczość dramatyczna


lexentry: pol/dramatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatyczny
trans_list: dramatic
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego


lexentry: pol/drapieżca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drapieżca
trans_list: carnivore
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar


lexentry: pol/drawidologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drawidologia
trans_list: dravidology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o ludach drawidyjskich, ich językach i kulturze


lexentry: pol/drawidyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: drawidyjski
trans_list: Dravidian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;


lexentry: pol/drednot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drednot
trans_list: dreadnought
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;


lexentry: pol/drejdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drejdel
trans_list: dreidel
sense:
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drainage
sense:
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drainage
sense:
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drainage
sense:
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;


lexentry: pol/drenaż_mózgów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż mózgów
trans_list: brain drain | human capital flight
sense:
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;


lexentry: pol/dres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dres
trans_list: tracksuit
sense:
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców


lexentry: pol/dresiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dresiara
trans_list: chavette
sense:
przedstawicielka subkultury młodzieżowej, dziewczyna z blokowiska na co dzień nosząca ubrania sportowe, kojarzona z zaczepnym zachowaniem, tandetnym gustem i skłonnością do popełniania drobnych przestępstw


lexentry: pol/dresiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dresiarz
trans_list: chav
sense:
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi;


lexentry: pol/dreszczowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dreszczowiec
trans_list: thriller
sense:
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;


lexentry: pol/drewniak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: drewniak
trans_list: brown centipede
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) wij drewniak, Lithobius forficatus z rodziny Lithobiidae, stawonóg żyjący przeważnie pod korą drzew;


lexentry: pol/drewnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewnienie
trans_list: lignification
sense:
(botanika, botaniczny) proces polegający na wnikaniu ligniny do ścian komórkowych, prowadzący najczęściej do śmierci komórki, na zewnątrz widoczny jako sztywnienie pędów


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: xylem | wood
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: wood | timber
sense:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/driakiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: driakiew
trans_list: scabious
sense:
(botanika, botaniczny) Scabiosa L., roślina z rodziny przewiertnicowatych o koszyczkowatych kwiatach występujących w różnych kolorach w zależności od gatunku;


lexentry: pol/driakiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: driakiew
trans_list: theriac | theriaca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stosowany w starożytności i średniowieczu lek sporządzany z wielu różnych składników, uważany za leczący wszelkie choroby


lexentry: pol/drobny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drobny
trans_list: minor
sense:
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie


lexentry: pol/drobny_druczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drobny druczek
trans_list: fine print | small print
sense:
zapisy i zobowiązania, zazwyczaj niekorzystne, które w umowie, ustawie lub innym akcie są umieszczone tak, aby bez dokładnego przeczytania mogły być łatwo pominięte


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: Way of the Cross | way to Calvary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;


lexentry: pol/drogeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogeria
trans_list: drugstore | chemist
sense:
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;


lexentry: pol/drogowskaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogowskaz
trans_list: signpost | fingerpost | guidepost
sense:
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;


lexentry: pol/dront_dodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dront dodo
trans_list: dodo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/drop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drop
trans_list: Great Bustard | great bustard
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;


lexentry: pol/drozd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drozd
trans_list: thrush
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;


lexentry: pol/drozd_rudobrzuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drozd rudobrzuchy
trans_list: rufous-bellied thrush
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus rufiventris Vieillot, gatunek niewielkiego owadożernego ptaka z rodziny drozdowatych, narodowy ptak Brazylii;


lexentry: pol/droździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droździk
trans_list: redwing
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: yeast
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: yeast
sense:
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;


lexentry: pol/drugie_danie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie danie
trans_list: main course | second course
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie


lexentry: pol/drugie_śniadanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie śniadanie
trans_list: lunch
sense:
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugoplanowy
trans_list: supporting
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odgrywający mniej istotną rolę


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugoplanowy
trans_list: background
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (sztuka) położony poza pierwszym planem


lexentry: pol/drugorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugorzędowy
trans_list: secondary
sense:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i dwoma innymi atomami węgla


lexentry: pol/drugorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugorzędowy
trans_list: secondary
sense:
(chemia, chemiczny) o aminie: o dwóch grupach alkilowych lub arylowych bezpośrednio związanych z atomem azotu


lexentry: pol/druid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: druid
trans_list: druid
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;


lexentry: pol/drukarka_laserowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drukarka laserowa
trans_list: laser printer
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;


lexentry: pol/drukowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drukowany
trans_list: print
sense:
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)


lexentry: pol/drumla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drumla
trans_list: Jew's harp
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;


lexentry: pol/drut_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drut kolczasty
trans_list: barbed wire
sense:
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;


lexentry: pol/drutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drutowiec
trans_list: wireman
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) larwa owada z rodziny sprężykowatych (Elateridae) o mocno wydłużonym ciele, glebowy szkodnik upraw


lexentry: pol/drwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drwal
trans_list: lumberjack
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś noszący się w charakterystycznym stylu – z gęstą, wypielęgnowaną brodą, kraciastą koszulą i dżinsami


lexentry: pol/drwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drwina
trans_list: derision
sense:
wyśmianie słowem lub gestem w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły będące okazaniem pogardy i wywyższenia się


lexentry: pol/drybling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drybling
trans_list: dribbling
sense:
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;


lexentry: pol/dryfować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dryfować
trans_list: drift
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie


lexentry: pol/dryg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dryg
trans_list: knack
sense:
zwykle w zwrocie „mieć dryg do czegoś” – (potocznie, potoczny) mieć do czegoś skłonność, talent do robienia czegoś


lexentry: pol/drzemlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzemlik
trans_list: merlin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/drzewica_białolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewica białolica
trans_list: white-faced whistling duck
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Dendrocygna viduata, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący rozległe obszary półkuli południowej


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: tree
sense:
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);


lexentry: pol/drzewo_binarne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo binarne
trans_list: binary tree
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);


lexentry: pol/drzewo_oliwne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo oliwne
trans_list: olive tree
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;


lexentry: pol/drzeworyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzeworyt
trans_list: woodcut | xylograph
sense:
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;


lexentry: pol/drżączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drżączka
trans_list: quaking grass
sense:
(botanika, botaniczny) Briza L., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych o sercowatych kłosach, drżących przy najlżejszym podmuchu wiatru;


lexentry: pol/dualizm_korpuskularno-falowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dualizm korpuskularno-falowy
trans_list: wave-corpuscle duality | wave-particle duality
sense:
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);


lexentry: pol/dubbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbing
trans_list: dubbing
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;


lexentry: pol/dubbingować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbingować
trans_list: dub
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka


lexentry: pol/dubeltówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubeltówka
trans_list: double-barrelled gun double-barrelled shotgun
sense:
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych lufach ułożonych w pionie lub poziomie;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: doublet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj obcisłego kaftanu noszonego przez mężczyzn w Europie od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: doublet
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła [od 1572];


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: doublet
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą


lexentry: pol/dublon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublon
trans_list: doubloon
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta o wartości 2 escudo używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudek
trans_list: hoopoe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/dudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudy
trans_list: bagpipe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;


lexentry: pol/duet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duet
trans_list: duet
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy


lexentry: pol/dukat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dukat
trans_list: ducat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;


lexentry: pol/dulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dulka
trans_list: oarlock | rowlock
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;


lexentry: pol/duloksetyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duloksetyna
trans_list: duloxetine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny o wzorze sumarycznym C18H19NOS, stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz przewlekłego bólu;


lexentry: pol/dumping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dumping
trans_list: dumping
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;


lexentry: pol/duopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duopol
trans_list: duopoly
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;


lexentry: pol/dupa_jasiu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: dupa jasiu
trans_list: bullshit
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię


lexentry: pol/dupek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupek
trans_list: asshole | ass | dork | git | klutz | nerd
sense:
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności


lexentry: pol/dupnegatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupnegatyw
trans_list: dupe negative
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) materiał negatywowy używany w procesie duplikatowania fotografii lub filmu


lexentry: pol/dur_brzuszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur brzuszny
trans_list: typhoid fever
sense:
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;


lexentry: pol/dur_powrotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur powrotny
trans_list: relapsing fever
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, objawiająca się m.in. wysoką gorączką nawrotową;


lexentry: pol/dur_rzekomy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur rzekomy
trans_list: paratyphoid fever
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;


lexentry: pol/durowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: durowy
trans_list: major
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem


lexentry: pol/dusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusza
trans_list: soul
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;


lexentry: pol/dusznica_bolesna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusznica bolesna
trans_list: angina pectoris
sense:
(medycyna, medyczny) zmiany chorobowe w naczyniach wieńcowych i niedokrwienie mięśnia sercowego, powodujące bóle zamostkowe i uczucie duszności


lexentry: pol/duszność__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;
written_rep: duszność
trans_list:
shortness of breath | breathlessness | respiratory distress | difficulty of breathing | dyspnoea dyspnea


lexentry: pol/duszpasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duszpasterz
trans_list: pastor | chaplain | priest | father
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych


lexentry: pol/duży__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: duży
trans_list: big
sense:
taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju


lexentry: pol/duży_pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duży pokój
trans_list: living room
sense:
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon


lexentry: pol/dwa_ognie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: dwa ognie
trans_list: dodgeball
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/dwoinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwoinka
trans_list: diplococcus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym;


lexentry: pol/dworzec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec
trans_list: station
sense:
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dworzec_kolejowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec kolejowy
trans_list: railroad station | railway station | train station
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dwuaktówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuaktówka
trans_list: two-act play
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sztuka złożona z dwóch aktów


lexentry: pol/dwuchromian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuchromian
trans_list: dichromate
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chromowego powstająca podczas działania kwasu siarkowego na roztwory chromianów, używana w laboratoriach oraz w przemyśle chemicznym jako silny środek utleniający


lexentry: pol/dwudziestokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwudziestokąt
trans_list: icosagon | twenty-sided polygon
sense:
(geometria) figura geometryczna, która ma dwadzieścia kątów i 20 boków; wielokąt, którego suma kątów wewnętrznych wynosi 3240°


lexentry: pol/dwuizbowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuizbowy
trans_list: bicameral | two-chamber
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych


lexentry: pol/dwukropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwukropek
trans_list: colon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć


lexentry: pol/dwupiętrowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwupiętrowy
trans_list: three storey
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) złożony z parteru i dwóch pięter, mający trzy kondygnacje ponad poziom gruntu


lexentry: pol/dwusuwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwusuwowy
trans_list: two-stroke
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) o silniku: wykonujący cały obieg pracy w ciągu dwóch ruchów tłoka w cylindrze;


lexentry: pol/dwutlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek
trans_list: dioxide
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu


lexentry: pol/dwutlenek_azotu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek azotu
trans_list: deutoxide of nitrogen | nitrogen dioxide
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_siarki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek siarki
trans_list: sulfur dioxide
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków siarki, bezbarwny gaz o ostrym i duszącym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek węgla
trans_list: carbon dioxide
sense:
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/dwuznak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuznak
trans_list: digraph
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter


lexentry: pol/dwójka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwójka
trans_list: D
sense:
(edukacja, edukacyjny) ocena dopuszczająca w polskich szkołach, przedostatnia najgorsza (w skali 1-6)


lexentry: pol/dwójmyślenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwójmyślenie
trans_list: doublethink
sense:
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyznawanie dwóch poglądów, które logicznie są ze sobą sprzeczne;


lexentry: pol/dybuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dybuk
trans_list: dybbuk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;


lexentry: pol/dychotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dychotomia
trans_list: dichotomy
sense:
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć


lexentry: pol/dydelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dydelf
trans_list: opossum
sense:
(zoologia, zoologiczny) Didelphis Linnaeus, ogoniasty ssak ze spiczastym pyskiem i krótkimi kończynami, z podrodziny dydelfów, występujący w Ameryce;


lexentry: pol/dyfrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyfrakcja
trans_list: diffraction
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko fizyczne polegające na ugięciu fali na krawędziach przeszkody lub szczeliny, co powoduje jej rozchodzenie się w kierunkach innych niż prostoliniowy


lexentry: pol/dyftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyftong
trans_list: diphthong | glide vowel
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;


lexentry: pol/dyfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyfuzja
trans_list: diffusion
sense:
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;


lexentry: pol/dyfuzor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyfuzor
trans_list: diffuser
sense:
(technologia, technika, techniczny) przewód z rosnącym przekrojem poprzecznym, powodującym spowolnienie przepływu cieczy lub gazu i rozproszenie ich strumienia;


lexentry: pol/dyktafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktafon
trans_list: dictaphone
sense:
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: dictator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: dictator
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę


lexentry: pol/dyktatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura
trans_list: dictatorship
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;


lexentry: pol/dyktatura_proletariatu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura proletariatu
trans_list: dictatorship of the proletariat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;


lexentry: pol/dyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyl
trans_list: entrance hall
sense:
(budownictwo) podłużny prostokątny kawałek materiału, zwłaszcza drewna, wzmacniający konstrukcję budowli


lexentry: pol/dylatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dylatacja
trans_list: dilatation
sense:
(budownictwo) szczelina utworzona w konstrukcji architektonicznej w celu wyeliminowania wpływu dużych naprężeń lub innych czynników mogących uszkodzić konstrukcję;


lexentry: pol/dylemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dylemat
trans_list: dilemma
sense:
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne


lexentry: pol/dymek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymek
trans_list: speech balloon
sense:
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi


lexentry: pol/dymitriada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymitriada
trans_list: dimitriad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) każda z dwóch interwencji polityczno-religijno-militarnych w Cesarstwie Rosyjskim zorganizowanych przez polską i litewską magnaterię na początku XVII w.;


lexentry: pol/dymka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymka
trans_list: scallion | spring onion
sense:
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion


lexentry: pol/dymka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymka
trans_list: dimity
sense:
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny bawełnianej, konopnej lub lnianej o splocie atłasowym, jednobarwnej (bielonej) lub pasiastej, stosowanej dawniej na bieliznę, podszewki i obicia;


lexentry: pol/dymorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymorfizm
trans_list: dimorphism
sense:
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;


lexentry: pol/dymówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymówka
trans_list: barn swallow
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;


lexentry: pol/dynamitard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynamitard
trans_list: dynamitard | dynamiter
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucjonista dokonujący zamachów bombowych za pomocą dynamitu


lexentry: pol/dynastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynastia
trans_list: dynasty
sense:
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie


lexentry: pol/dynia_piżmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynia piżmowa
trans_list: butternut squash
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucurbita moschata Duch. gatunek rośliny jednorocznej z rodziny dyniowatych o podłużnych, beżowych owocach;


lexentry: pol/dyniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dyniowy
trans_list: pumpkin
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: corps diplomatique | diplomatic corps | diplomatic service
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomacy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomacy | tact | velvet glove
sense:
(przenośnie, przenośnia) umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych


lexentry: pol/dyplomata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomata
trans_list: diplomat | diplomatist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa


lexentry: pol/dyplomatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomatka
trans_list: diplomatics
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wysoka urzędniczka zajmująca się sprawami zagranicznymi lub działająca za granicą


lexentry: pol/dyrygent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygent
trans_list: conductor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;


lexentry: pol/dyrygować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygować
trans_list: conduct
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu


lexentry: pol/dysertacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysertacja
trans_list: dissertation
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego


lexentry: pol/dysforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysforia
trans_list: dysphoria
sense:
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;


lexentry: pol/dysfunkcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dysfunkcyjny
trans_list: dysfunctional
sense:
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo


lexentry: pol/dysk_akrecyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysk akrecyjny
trans_list: accretion disk
sense:
(astronomia, astronomiczny) spłaszczona, wirująca struktura z materii (głównie gazów i pyłów) otaczająca ciało niebieskie o silnym polu grawitacyjnym, powstająca w wyniku akrecji


lexentry: pol/dysk_twardy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysk twardy
trans_list: hard disk | hard drive
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;


lexentry: pol/dyskalceata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskalceata
trans_list: barefoot
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii;


lexentry: pol/dyskietka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskietka
trans_list: floppy disk | diskette
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;


lexentry: pol/dyskografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskografia
trans_list: discography
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;


lexentry: pol/dyskont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskont
trans_list: cut-price store
sense:
(handel, handlowy) sklep samoobsługowy o ograniczonym asortymencie, oferujący towar w niższych cenach niż konkurencja;


lexentry: pol/dyskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskowiec
trans_list: heckel discus | red discus
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Symphysodon discus Heckel, ryba z rodziny pielęgnicowatych występująca w dorzeczu Amazonki;


lexentry: pol/dyskrazyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskrazyt
trans_list: dyscrasite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał;


lexentry: pol/dyskredytować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskredytować
trans_list: discredit
sense:
przedstawiać w złym świetle; próbować pozbawiać kogoś lub coś zaufania, autorytetu albo dobrej opinii


lexentry: pol/dyskryminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminacja
trans_list: discrimination
sense:
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym


lexentry: pol/dyskryminować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminować
trans_list: discriminate
sense:
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.


lexentry: pol/dyskusja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskusja
trans_list: discussion
sense:
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;


lexentry: pol/dyskwalifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskwalifikacja
trans_list: disqualification
sense:
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad


lexentry: pol/dysleksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysleksja
trans_list: dyslexia | developmental dyslexia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;


lexentry: pol/dysocjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysocjacja
trans_list: dissociation
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozpadu cząsteczek chemicznych na mniejsze cząsteczki, pojedyncze atomy lub jony;


lexentry: pol/dysocjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysocjacja
trans_list: dissociation
sense:
(psychologia, psychologiczny) spektrum doświadczeń (w tym zaburzeń), które łączy poczucie oddzielenia się od rzeczywistości, fizycznych doświadczeń lub emocji;


lexentry: pol/dysonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysonans
trans_list: dissonance
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia


lexentry: pol/dyspareunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspareunia
trans_list: dyspareunia
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;


lexentry: pol/dyspaszer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspaszer
trans_list: adjustor | avarage adjuster
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rzeczoznawca rozliczający straty poniesione podczas awarii statku i dzielący je pomiędzy właściciela ładunku a armatora


lexentry: pol/dysplazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysplazja
trans_list: dysplasia
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;


lexentry: pol/dyspozytor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspozytor
trans_list: dispatcher
sense:
osoba wydająca dyspozycje, która organizuje pracę innych ludzi, pojazdów albo urządzeń, zwykle w sposób zdalny lub z biura


lexentry: pol/dyspraksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspraksja
trans_list: dyspraxia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie neurologiczne⁣ polegające na nieprawidłowym rozwoju koordynacji ruchowej u dziecka


lexentry: pol/dystocja_barkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystocja barkowa
trans_list: shoulder dystocia
sense:
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy;


lexentry: pol/dystopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystopia
trans_list: dystopia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;


lexentry: pol/dystrofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystrofia
trans_list: dystrophy
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;


lexentry: pol/dystrybuanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystrybuanta
trans_list: cumulative distribution function
sense:
(statystyka, statystyczny) funkcja wyrażająca prawdopodobieństwo, że zmienna losowa przyjmie wartość nie większą niż określona liczba;


lexentry: pol/dystymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystymia
trans_list: dysthymia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: dissenter | religious dissident
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: dissident | dissenter | nonconformist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;


lexentry: pol/dytyramb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dytyramb
trans_list: dithyramb
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;


lexentry: pol/dywergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywergencja
trans_list: divergence
sense:
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola;


lexentry: pol/dywersyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywersyfikacja
trans_list: diversification
sense:
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;


lexentry: pol/dywidenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywidenda
trans_list: dividend
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;


lexentry: pol/dywiz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywiz
trans_list: hyphen
sense:
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;


lexentry: pol/dzbanecznik_beczułkowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzbanecznik beczułkowaty
trans_list: flask-shaped pitcher-plant
sense:
(botanika, botaniczny) Nepenthes ampullaria, gatunek rośliny owadożernej z rodziny dzbanecznikowatych;


lexentry: pol/dział_kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dział kadr
trans_list: HR
sense:
(zarządzanie) dział przedsiębiorstwa zajmujący się zasobami ludzkimi, płacami i dokumentacją pracowniczą


lexentry: pol/działalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działalność
trans_list: activity | operation
sense:
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: operation
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: activity
sense:
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś


lexentry: pol/dzida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzida
trans_list: spear
sense:
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem


lexentry: pol/dzidzia-piernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzidzia-piernik
trans_list: mutton dressed as lamb
sense:
(środowiskowy) (obraźliwie) lub (żartobliwie) dojrzała kobieta ubierająca się i zachowująca jak nastolatka


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: baby
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) osoba niedojrzała emocjonalnie


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: child | kid
sense:
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;


lexentry: pol/dziedziczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziedziczność
trans_list: heritability
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących podczas powstawania i rozwoju osobniczego organizmów, prowadzący do odtwarzania cech organizmów rodzicielskich;


lexentry: pol/dziedziczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziedziczność
trans_list: heritability
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywalność czegoś na podstawie spadku lub następstwa po przodkach


lexentry: pol/dziedziczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziedziczyć
trans_list: inherit
sense:
(informatyka, informatyczny) mieć takie same uprawnienia jak obiekt nadrzędny (folder, grupa użytkowników)


lexentry: pol/dziegieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziegieć
trans_list: pine tar
sense:
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;


lexentry: pol/dzielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzielna
trans_list: dividend
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik


lexentry: pol/dziennik_elektroniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik elektroniczny
trans_list: electronic grade book
sense:
(edukacja, edukacyjny) serwis internetowy służący do rejestracji przebiegu nauczania oraz komunikowania się z uczniami i rodzicami


lexentry: pol/dziennik_pokładowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik pokładowy
trans_list: logbook
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;


lexentry: pol/dziennikarstwo_śledcze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennikarstwo śledcze
trans_list: investigative journalism
sense:
typ dziennikarstwa niezależnie odkrywającego, badającego i ujawniającego patologie ważne z punktu widzenia opinii publicznej


lexentry: pol/dzienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dzienny
trans_list: diurnal
sense:
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem


lexentry: pol/dzierlatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierlatka
trans_list: crested lark
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo;


lexentry: pol/dzierżawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawa
trans_list: lease | rental | holding | landholding | tenancy
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę


lexentry: pol/dzierżawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawca
trans_list: lessee | tenant | leaseholder
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz


lexentry: pol/dziesiątkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesiątkować
trans_list: decimate
sense:
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę


lexentry: pol/dziesięcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcina
trans_list: tithe
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;


lexentry: pol/dziesięciobój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięciobój
trans_list: decathlon
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;


lexentry: pol/dziesięcioro_przykazań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcioro przykazań
trans_list: Ten Commandments | ten commandments
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju


lexentry: pol/dziewanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziewanna
trans_list: mullein
sense:
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;


lexentry: pol/dzień_skupienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzień skupienia
trans_list: day of recollection
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeżywany indywidualnie lub zbiorowo dzień poświęcony modlitwie, lekturze tekstów religijnych lub słuchaniu konferencji ascetycznych;


lexentry: pol/dzień_trzech_wiedźm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzień trzech wiedźm
trans_list: triple witching day | triple witching hour
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań;


lexentry: pol/dzika_karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzika karta
trans_list: wildcard
sense:
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;


lexentry: pol/dziobak_australijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziobak australijski
trans_list: duck-billed platypus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchus anatinus, gatunek stekowca z rodziny dziobakowatych;


lexentry: pol/dzioboróg_abisyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzioboróg abisyński
trans_list: Abyssinian ground hornbill | Abyssinian ground-hornbill
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bucorvus abyssinicus, gatunek ptaka z rodziny dzioborożców występujący w Afryce;


lexentry: pol/dziupla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziupla
trans_list: tree hollow
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;


lexentry: pol/dziupla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziupla
trans_list: chop shop
sense:
(potocznie, potoczny) miejsce, w którym dokonuje się demontażu skradzionych pojazdów w celu sprzedania ich w częściach;


lexentry: pol/dziura_zabita_deskami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziura zabita deskami
trans_list: backwoods
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (pospolicie) miejsce bardzo odległe od głównych dróg, do którego nie docierają żadne wieści ze świata; zapadła dziura


lexentry: pol/dziurawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurawiec
trans_list: John's-wood
sense:
(botanika, botaniczny) Hypericum L., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych;


lexentry: pol/dziurawiec_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurawiec zwyczajny
trans_list: Saint John's wort | St John's wort | common Saint John's wort | perforate St John's-wort
sense:
(botanika, botaniczny) Hypericum perforatum L., gatunek byliny z rodziny dziurawcowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/dziurkacz_biurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurkacz biurowy
trans_list: hole punch | punch | office punch
sense:
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;


lexentry: pol/dziwkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwkarz
trans_list: rake
sense:
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne


lexentry: pol/dziwonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwonia
trans_list: rosefinch
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;


lexentry: pol/dziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziób
trans_list: beak | bill
sense:
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;


lexentry: pol/dzięcioł_białogrzbiety__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł białogrzbiety
trans_list: white-backed woodpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos leucotos, gatunek średniej wielkości dzięcioła, jeden z pięciu gatunków z rodzaju Dendrocopos występujących w Polsce;


lexentry: pol/dzięcioł_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł czarny
trans_list: black woodpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięcioł_trójpalczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł trójpalczasty
trans_list: three-toed woodpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;


lexentry: pol/dzięcioł_średni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł średni
trans_list: middle spotted woodpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos medius, gatunek dzięcioła, zaliczany do tak zwanych dzięciołów pstrych;


lexentry: pol/dzięciołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięciołek
trans_list: lesser spotted woodpecker
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięgiel_litwor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięgiel litwor
trans_list: garden angelica | wild celery
sense:
(botanika, botaniczny) Angelica archangelica L., gatunek rośliny z rodziny selerowatych o własnościach leczniczych i jadalnych;


lexentry: pol/dzięki__przyimek__1
sense_num: 03
written_rep: dzięki
trans_list: thanks to | due to
sense:
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/dzwonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonek
trans_list: bell
sense:
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze


lexentry: pol/dzwonki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonki
trans_list: glockenspiels
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;


lexentry: pol/dzwonko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonko
trans_list: slice
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rybołówstwo, rybacki) kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek


lexentry: pol/dzwonnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonnica
trans_list: bell tower | belfry
sense:
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;


lexentry: pol/dzwono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwono
trans_list: felloe | felly
sense:
(technologia, technika, techniczny) wystająca, środkowa część drewnianego koła u wozu umocowana na osi


lexentry: pol/dzwony_rurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwony rurowe
trans_list: tubular bells
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;


lexentry: pol/détente__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: détente
trans_list: détente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;


lexentry: pol/dąb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb
trans_list: oak | oak tree
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_bezszypułkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb bezszypułkowy
trans_list: sessile oak
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus petraea (Matt.) Liebl., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb biały
trans_list: white oak
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus alba L., gatunek północnoamerykańskiego drzewa z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb czerwony
trans_list: northern red oak
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_korkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb korkowy
trans_list: cork oak
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;


lexentry: pol/dąb_ostrolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb ostrolistny
trans_list: evergreen oak | holm oak | holly oak
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;


lexentry: pol/dąb_szypułkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb szypułkowy
trans_list: European oak | common oak | pedunculate oak
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus robur L., pospolity gatunek drzewa z rodziny bukowatych, z owocami (tj. żołędziami) osadzonymi na długiej szypułce;


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: wind
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: taki w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz słup powietrza


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: wind
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o orkiestrze: złożona głównie z instrumentów dętych (1.3)


lexentry: pol/długometrażowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: długometrażowy
trans_list: feature-length
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) mający długi metraż, o długim czasie trwania (zwyczajowo od 40-60 minut);


lexentry: pol/długopłetwiec_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długopłetwiec oceaniczny
trans_list: humpback whale
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;


lexentry: pol/długoszpar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długoszpar
trans_list: basking shark
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;


lexentry: pol/długość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długość geograficzna
trans_list: longitude
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/dłuto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłuto
trans_list: chisel
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;


lexentry: pol/dłutownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłutownica
trans_list: slotter
sense:
(maszynoznawstwo) strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/dłużnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłużnik
trans_list: debtor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;


lexentry: pol/dźinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźinizm
trans_list: Jainism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: leverage
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: leverage
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: lever
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: lever
sense:
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka


lexentry: pol/dźwiękonaśladowczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwiękonaśladowczy
trans_list: onomatopoeic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury


lexentry: pol/dżdżownica_ziemna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżdżownica ziemna
trans_list: dew worm | grandaddy earthworm | lobworm | nightcrawler
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lumbricus terrestris L., gatunek pospolitego skąposzczeta z rodziny dżdżownicowatych, drążącego korytarze w ziemi;


lexentry: pol/dżelada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżelada
trans_list: gelada
sense:
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;


lexentry: pol/dżem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżem
trans_list: jam
sense:
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;


lexentry: pol/dżentelmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżentelmen
trans_list: gentleman
sense:
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,


lexentry: pol/dżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżet
trans_list: jet
sense:
(astronomia, astronomiczny) strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;


lexentry: pol/dżezwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżezwa
trans_list: cezve
sense:
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: jihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: jihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia


lexentry: pol/dżihadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihadyzm
trans_list: jihadism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu;


lexentry: pol/dżin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżin
trans_list: genie | jinn
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie


lexentry: pol/dżingiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżingiel
trans_list: jingle
sense:
(środowiskowy) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję


lexentry: pol/dżinn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżinn
trans_list: genie | jinn
sense:
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi


lexentry: pol/dżins__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżins
trans_list: denim
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;


lexentry: pol/dżizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżizja
trans_list: jizya
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;


lexentry: pol/dżoker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżoker
trans_list: joker
sense:
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę


lexentry: pol/dżonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżonka
trans_list: junk
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/dżuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżuma
trans_list: plague | Black Death
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;


lexentry: pol/e-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: e-
trans_list: e-
sense:
cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów (zwłaszcza za pośrednictwem internetu), lub wskazująca różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice


lexentry: pol/e-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: e-moll
trans_list: e minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)


lexentry: pol/earl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: earl
trans_list: earl
sense:
członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, współcześnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;


lexentry: pol/easter_egg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: easter egg
trans_list: Easter egg
sense:
(informatyka, informatyczny) (gry komputerowe) ukryta przed użytkownikiem funkcja lub treść zawarta w interaktywnych produktach cyfrowych;


lexentry: pol/ebonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebonit
trans_list: ebonite | vulcanite
sense:
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;


lexentry: pol/ebulioskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebulioskopia
trans_list: ebullioscopy
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) metoda wyznaczania masy cząsteczkowej substancji chemicznej w roztworze poprzez pomiar podwyższenia temperatury wrzenia rozpuszczalnika po rozpuszczeniu w nim danej substancji


lexentry: pol/echo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echo
trans_list: echo
sense:
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;


lexentry: pol/echolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echolalia
trans_list: echolalia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;


lexentry: pol/echolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echolokacja
trans_list: echolocation
sense:
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;


lexentry: pol/edging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edging
trans_list: edging
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) praktyka seksualna polegająca na utrzymywaniu wysokiego poziomu podniecenia i odwlekaniu osiągania orgazmu dla dłuższego odczuwania rozkoszy seksualnej


lexentry: pol/edredon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edredon
trans_list: Common Eider | eider
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;


lexentry: pol/edredon_okularowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edredon okularowy
trans_list: spectacled eider
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria fischeri, gatunek kaczki edredonowej gnieżdżący się w polarnych rejonach Syberii i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/edwardiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: edwardiański
trans_list: Edwardian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do okresu w kulturze i sztuce brytyjskiej trwającego od wczesnych lat XX w. do wybuchu I wojny światowej


lexentry: pol/edykt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykt
trans_list: edict
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska


lexentry: pol/edykt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykt
trans_list: edict
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie


lexentry: pol/edykuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykuł
trans_list: aedicula
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu


lexentry: pol/edyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edyl
trans_list: aedile
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;


lexentry: pol/efebofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efebofil
trans_list: ephebophile
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w popokwitaniowej fazie dorastania


lexentry: pol/efedryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efedryna
trans_list: ephedrine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)


lexentry: pol/efekt_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt cieplarniany
trans_list: greenhouse effect
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: domino effect
sense:
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: domino effect
sense:
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania


lexentry: pol/efekt_fotoelektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt fotoelektryczny
trans_list: photoelectric effect
sense:
(fizyka, fizyczny) emisja elektronów przez materię na skutek pochłonięcia przez nią promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/efektywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: efektywny
trans_list: efficient
sense:
(statystyka, statystyczny) o estymatorze: dający mały rozrzut szacunków (a więc i posiadający małą wariancję)


lexentry: pol/efemeryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efemeryda
trans_list: ephemeral
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina, której cykl rozwojowy jest bardzo krótki i odbywa się tylko w ściśle określonych warunkach


lexentry: pol/efemeryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efemeryda
trans_list: ephemera
sense:
(książkowy) krótkotrwałe zjawisko, rzecz lub istota, która po zniknięciu nie pozostawia po sobie znaczącego śladu


lexentry: pol/efod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efod
trans_list: ephod
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;


lexentry: pol/egalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egalitaryzm
trans_list: egalitarianism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;


lexentry: pol/egiptologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: egiptologiczny
trans_list: Egyptological
sense:
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący egiptologa lub egiptologii


lexentry: pol/egiryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egiryn
trans_list: aegirine
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);


lexentry: pol/egocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egocentryzm
trans_list: egocentrism
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby


lexentry: pol/egocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egocentryzm
trans_list: egocentrism
sense:
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;


lexentry: pol/egoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egoizm
trans_list: egoism | selfishness
sense:
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;


lexentry: pol/egotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egotyzm
trans_list: egotism
sense:
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;


lexentry: pol/egreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egreta
trans_list: egret
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów


lexentry: pol/egzaltacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzaltacja
trans_list: exaltation
sense:
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli


lexentry: pol/egzamin_wstępny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzamin wstępny
trans_list: entrance examination
sense:
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia


lexentry: pol/egzarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzarchat
trans_list: exarchate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy


lexentry: pol/egzarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzarchat
trans_list: exarchate
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;


