# translation

lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buszel
trans_list: skieppe
sense:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butan
trans_list: butan
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: flaske
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butonierka
trans_list: knaphul
sense:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bułka tarta
trans_list: rasp
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;


lexentry: pol/bydlak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bydlak
trans_list: dyr
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o mężczyźnie, implikując jego prymitywność, podłość, brak kultury


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: kvæg
sense:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: byk
trans_list: tyr | okse
sense:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bystrze
trans_list: stryg
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bywalec
trans_list: kunde
sense:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóbr europejski
trans_list: europæisk bæver
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: gud
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból_dupy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ból dupy
trans_list: have ondt i røven
sense:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić


lexentry: pol/ból_głowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ból głowy
trans_list: hovedpine
sense:
(medycyna, medyczny) doznanie bólowe zlokalizowane w obrębie czaszki, skóry głowy, tkanek miękkich głowy lub struktur wewnątrzczaszkowych, wynikające z pobudzenia receptorów bólowych (nocyceptorów) znajdujących się m.in. w skórze, naczyniach, oponach mózgowych oraz mięśniach głowy; jeden z najczęstszych objawów w medycynie


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóstwo
trans_list: deitet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąbel
trans_list: blære
sense:
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: snart
sense:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: eller
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bęben
trans_list: tromme
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bękart
trans_list: horeunge
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bękart
trans_list: fransk horeunge
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że pierwszy wiersz akapitu wypada samotnie na końcu kolumny lub łamu


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błogosławieństwo
trans_list: velsignelse
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona
trans_list: hinde
sense:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błona_komórkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona komórkowa
trans_list: cellemembran
sense:
(anatomia, anatomiczny) lipidowo-białkowa struktura chroniąca komórkę przed działaniem czynników fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica
trans_list: difteri
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica sałatowa
trans_list: havsalat
sense:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonnik
trans_list: kostfiber | fiber
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_językowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd językowy
trans_list: sprogfejl
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od zasad systemu językowego lub normy językowej;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd ortograficzny
trans_list: stavefejl
sense:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędne koło
trans_list: ond cirkel
sense:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cache
trans_list: cache
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camera obscura
trans_list: camera obscura
sense:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cannelloni
trans_list: cannelloni
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: tappenstreg
sense:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: car
trans_list: tsar zar | zar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carat
trans_list: zardømme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carpaccio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carpaccio
trans_list: carpaccio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek;


lexentry: pol/carte_blanche__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carte blanche
trans_list: carte blanche
sense:
(książkowy) możliwość swobodnego działania, wolna ręka, nieograniczone pełnomocnictwo otrzymane od kogoś


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casus belli
trans_list: casus belli
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całka oznaczona
trans_list: bestemt integral
sense:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całość
trans_list: helhed
sense:
(filozofia, filozoficzny) zwarty układ, którego cechy i prawidłowości decydują o wszelkich właściwościach jego poszczególnych składników


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: forstærke
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: løg
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: løg
sense:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cebulowy
trans_list: løg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr
trans_list: ceder
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr libański
trans_list: libanonceder
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cela
trans_list: celle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: celadon
trans_list: celadon
sense:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebryta
trans_list: berømthed | kendis | celebrity | kändis
sense:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/celiakia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celiakia
trans_list: cøliaki
sense:
(medycyna, medyczny) autoimmunologiczna choroba przewodu pokarmowego, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cellulit
trans_list: appelsinhud
sense:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/celtycki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: celtycki
trans_list: keltisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków z grupy celtyckiej (1.1), współcześnie reprezentowanej przez iryjski (irlandzki), szkocki (gaelicki), walijski i bretoński;


lexentry: pol/celuloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celuloid
trans_list: celluloid
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) przezroczyste, dające się barwić na różne kolory, łatwopalne tworzywo sztuczne; termoplastyczny materiał organiczny powstający przez uplastycznienie azotanu celulozy kamforą, stosowany m.in. do wyrobu taśm filmowych, zabawek, grzebieni, guzików i wielu innych przedmiotów;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenotaf
trans_list: kenotaf
sense:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centralizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centralizm
trans_list: centralisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) system rządzenia polegający na ścisłym podporządkowaniu organów niższego szczebla władzy centralnej;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centralne ogrzewanie
trans_list: centralvarme | fjernvarme
sense:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centryfuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryfuga
trans_list: centrifuge
sense:
(rzadki, rzadko używany) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykorzystuje siłę odśrodkową do rozdzielania substancji o różnych gęstościach


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centuria
trans_list: centurie
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centyl
trans_list: percentil
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzor
trans_list: censor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzura
trans_list: censur
sense:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzurowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzurowanie
trans_list: censurering
sense:
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzus
trans_list: certifikat
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cep
trans_list: plejl
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cerber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerber
trans_list: cerberus | kerberos
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerkiew
trans_list: kirke
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo
trans_list: kejserrige
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesarstwo_bizantyńskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo bizantyńskie
trans_list: Byzantinske Rige
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesja
trans_list: opgave
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka moczowa
trans_list: urinrør
sense:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnik
trans_list: kateter
sense:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cezaropapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezaropapizm
trans_list: Cæsareopapisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;


lexentry: pol/cezura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezura
trans_list: cæsur
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber bławatek
trans_list: blåbær
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: kaldæisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: kaldæisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cham
trans_list: bonderøv | grobrian
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamaechor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamaechor
trans_list: vindheks
sense:
(botanika, botaniczny) roślina, której pędy przemieszczają się po powierzchni ziemi toczone przez wiatr


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamski
trans_list: grov
sense:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chan
trans_list: khan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: kaos
sense:
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: kaos
sense:
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: makeup
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chart
trans_list: mynde
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: charyzmatyczny
trans_list: karismatisk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydyzm
trans_list: chasidisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałka
trans_list: flette sød hvedebrød
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;


lexentry: pol/chałtura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałtura
trans_list: fuskearbejde
sense:
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale


lexentry: pol/cheat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheat
trans_list: bedrage
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) program komputerowy służący do oszukiwania w grach komputerowych


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia nieorganiczna
trans_list: uorganisk kemi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia organiczna
trans_list: organisk kemi
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemioterapia
trans_list: kemoterapi | kemobehandling
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherubin
trans_list: kerub
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/chili_con_carne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chili con carne
trans_list: chili con carne
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chinina
trans_list: kinin
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chips
trans_list: chips
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chiropraktyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiropraktyk
trans_list: kiropraktiker | kiropraktor
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista zajmujący się niwelowaniem bólu w mięśniach i kręgosłupie za pomocą zabiegów wykonywanych rękami


lexentry: pol/chirurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chirurgia
trans_list: kirurgi
sense:
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się chirurgią (1.1)


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chitozan
trans_list: chitosan
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chityna
trans_list: kitin
sense:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapacz
trans_list: skærm
sense:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chlapać_jęzorem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapać jęzorem
trans_list: sludre
sense:
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb powszedni
trans_list: dagligt brød
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb świętojański
trans_list: johannesbrød
sense:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorek sodu
trans_list: køkkensalt
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorofil
trans_list: klorofyl
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroform
trans_list: kloroform
sense:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorować
trans_list: klorere
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor


lexentry: pol/chochoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chochoł
trans_list: fugleskræmsel
sense:
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:


lexentry: pol/chociaż__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: chociaż
trans_list: selvom | selv om
sense:
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca


lexentry: pol/chodzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzik
trans_list: rollator
sense:
podpora z kółkami, ramką i hamulcem ręcznym pomagająca osobom starszym lub niepełnosprawnym w poruszaniu się


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: hemlock
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choinka
trans_list: juletræ
sense:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cholesterol
trans_list: kolesterol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chomikować
trans_list: hamstre
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (pejoratywnie, pejoratywny) gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy


lexentry: pol/choroba_Addisona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Addisona
trans_list: Addisons sygdom
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie hormonalne, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości steroidów, powodując hipokortyzolemię i w efekcie brązowawe zabarwienie skóry;


lexentry: pol/choroba_Basedowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Basedowa
trans_list: Basedows sygdom
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się wytrzeszczem oczu oraz powiększonym wolem i wywoływana przez nadczynność tarczycy;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Parkinsona
trans_list: Parkinsons sygdom
sense:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba
trans_list: sygdom
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
trans_list: bipolar affektiv sindslidelse
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba legionistów
trans_list: legionærsyge | legionærsygdom
sense:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba popromienna
trans_list: strålesyge
sense:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba psychiczna
trans_list: sindslidelse
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_zakaźna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba zakaźna
trans_list: smitsom sygdom
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chorwacki
trans_list: kroatisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorągiew
trans_list: admiralsflag
sense:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorąży
trans_list: fenrik
sense:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: choćby
trans_list: fortælle
sense:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: fortælle
sense:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: selv om
sense:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz majowy
trans_list: oldenborre
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrestomatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrestomatia
trans_list: krestomati
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: tilfældig
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromosfera
trans_list: kromosfære
sense:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chrupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrupka
trans_list: chips
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu;


lexentry: pol/chrust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrust
trans_list: klejner
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chruścik
trans_list: vårflue
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzan pospolity
trans_list: peberrod
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: døbefont | font
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzciny
trans_list: dåb
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: dåb
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: kristendom
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: brusk
sense:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: bille
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churn
trans_list: kjerne
sense:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chutor
trans_list: landejendom
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwast
trans_list: ukrudt
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwyt
trans_list: greb
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pewien określony sposób przyciśnięcia strun gitary, dający w rezultacie akord


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: chyba że
trans_list: medmindre
sense:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chłopiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopiec
trans_list: dreng
sense:
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością, z którym się chodzi, umawia na randki


lexentry: pol/chłopiec_do_bicia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopiec do bicia
trans_list: syndebuk
sense:
osoba, którą obwinia się za wszystko złe, nawet jeśli nie jest faktycznie winna; ktoś, na kim wyładowuje się frustrację lub gniew innych


lexentry: pol/ciapaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciapaty
trans_list: perker
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba pochodząca z Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasteczko
trans_list: cookie
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto
trans_list: dej
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało
trans_list: krop
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało obce
trans_list: fremmedlegeme
sense:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało stałe
trans_list: fast
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciborowate
trans_list: star
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: cicha woda brzegi rwie
trans_list: det stille vand har den dybe grund
sense:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca
trans_list: kikært
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca pospolita
trans_list: kikært
sense:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieczka
trans_list: brunsttid | løbetid | parringstid
sense:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielić się
trans_list: kælve
sense:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo


lexentry: pol/cielę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielę
trans_list: kalv
sense:
(zoologia, zoologiczny) młody osobnik dużych ssaków roślinożernych, np. żubrów, hipopotamów, wielbłądów


lexentry: pol/ciemieniucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemieniucha
trans_list: arp
sense:
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemna materia
trans_list: mørkt stof
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/cieplarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieplarnia
trans_list: drivhus
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/ciernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciernik
trans_list: hundestejle
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciesak
trans_list: skarøkse
sense:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cień
trans_list: skygge
sense:
obszar osłonięty całkowicie od promieni słonecznych i dzięki temu chłodniejszy oraz bardziej zaciemniony niż oświetlony teren


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśla
trans_list: tømmermand
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśnina
trans_list: sund | stræde
sense:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/ciota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciota
trans_list: bøsse
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) homoseksualista, zwłaszcza zachowujący się w sposób nadmiernie ekspresywny i sfeminizowany; także każdy zniewieściały mężczyzna


lexentry: pol/cispłciowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cispłciowy
trans_list: ciskønnet
sense:
taki, którego tożsamość płciowa jest zgodna z płcią ustaloną przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych


lexentry: pol/cisza_nocna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza nocna
trans_list: aftenklokke
sense:
ustalony czas w nocy, podczas którego obowiązuje zakaz hałasowania, by umożliwić innym spokojny odpoczynek


lexentry: pol/cisza_przed_burzą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza przed burzą
trans_list: stillheden før stormen
sense:
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg arytmetyczny
trans_list: differensrække
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg geometryczny
trans_list: kvotientrække
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża
trans_list: graviditet | svangerskab
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_pozamaciczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża pozamaciczna
trans_list: ekstrauterin graviditet
sense:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/ciśnienie_atmosferyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciśnienie atmosferyczne
trans_list: lufttryk
sense:
siła, jaką powietrze wywiera na jednostkę powierzchni na planecie, spowodowana ciężarem powietrza znajdującego się nad danym punktem;


lexentry: pol/clickbait__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: clickbait
trans_list: clickbait
sense:
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: co-
trans_list: -lig
sense:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_dopiero__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: co dopiero
trans_list: end mindre
sense:
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
trans_list: gjort er gjort
sense:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/co_wolno_wojewodzie,_to_nie_tobie_smrodzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: co wolno wojewodzie, to nie tobie smrodzie
trans_list: der er forskel på kong Salomon og Jørgen Hattemager
sense:
osoba o wyższej pozycji/statusie/wieku może pozwolić sobie na rzeczy, które młodszym nie uchodzą czy są dla nich zabronione


lexentry: pol/co_za__fraza_zaimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: co za
trans_list: hvilke
sense:
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/comeback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: comeback
trans_list: comeback
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie


lexentry: pol/concept_album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: concept album
trans_list: konceptalbum
sense:
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej


lexentry: pol/coraz__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: coraz
trans_list: og
sense:
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym


lexentry: pol/cosinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cosinus
trans_list: cosinus
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/cotangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cotangens
trans_list: cotangens
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja dla argumentów 0 < \alpha \le \pi/2 wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;


lexentry: pol/country__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: country
trans_list: country
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej


lexentry: pol/coup_de_grâce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coup de grâce
trans_list: coup de grace | coup de grâce | nådestød
sense:
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień


lexentry: pol/cover__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cover
trans_list: dækning
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;


lexentry: pol/cowbell__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cowbell
trans_list: koklokke
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument perkusyjny, przypominający krowi dzwonek, tyle że pozbawiony serca; dźwięk wydobywa się z niego poprzez uderzenie pałeczką


lexentry: pol/crêpe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crêpe
trans_list: pandekage
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;


lexentry: pol/cudzysłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzysłów
trans_list: anførelsestegn | citationstegn | anførselstegn
sense:
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier
trans_list: sukker
sense:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukierek
trans_list: bolsje | slik
sense:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cukiernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukiernia
trans_list: konditori
sense:
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)


lexentry: pol/cukinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukinia
trans_list: courgette | squash
sense:
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej o podłużnych, zwykle obłych i ciemnozielonych owocach;


lexentry: pol/cuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cuma
trans_list: trosse
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;


lexentry: pol/curling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curling
trans_list: curling
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;


lexentry: pol/customowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: customowy
trans_list: hævd
sense:
(neologizm) (slangowo) (handel, handlowy) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami


lexentry: pol/cwel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwel
trans_list: hane
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) mężczyzna zmuszany do odbywania oralnych i analnych stosunków homoseksualnych, zwłaszcza w więzieniu


lexentry: pol/cwikier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwikier
trans_list: lorgnet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła


lexentry: pol/cybernetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cybernetyka
trans_list: kybernetik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;


lexentry: pol/cyberprzemoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberprzemoc
trans_list: cybermobning
sense:
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;


lexentry: pol/cycero__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cycero
trans_list: cicero
sense:
(termin typograficzny) (drukarstwo, drukarski) w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający dwunastu punktom (4,5108 mm)


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: ciffer
sense:
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: ciffer | taltegn
sense:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cyjankali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjankali
trans_list: cyankalium
sense:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) cyjanek potasu, silnie trujący


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykada
trans_list: cikade
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cykata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykata
trans_list: sukat
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów


lexentry: pol/cykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykl
trans_list: cyklus
sense:
szereg audycji, utworów literackich, muzycznych itp. powiązanych ze sobą treściowo, tworzących pewną całość


lexentry: pol/cykl_miesiączkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykl miesiączkowy
trans_list: menstruationscyklus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) powtarzający się mniej więcej co miesiąc u kobiet i samic niektórych ssaków naczelnych fizjologiczny proces hormonalny, który przygotowuje organizm do ewentualnej ciąży


lexentry: pol/cyklotymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyklotymia
trans_list: cyklotymi
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;


lexentry: pol/cylinder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cylinder
trans_list: cylinder
sense:
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) każdy walec, zwłaszcza gdy pusty wewnątrz


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: tin
sense:
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;


lexentry: pol/cynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cynizm
trans_list: kynisme
sense:
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych


lexentry: pol/cyprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprys
trans_list: cypres
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/cyraneczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyraneczka
trans_list: krikand
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/cysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysta
trans_list: cyste
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka


lexentry: pol/cysteina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysteina
trans_list: cystein
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden z aminokwasów, zawierający siarkę w grupie tiolowej (-SH), syntetyzowany w organizmie z metioniny, uczestniczący w detoksykacji ustroju


lexentry: pol/cysters__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysters
trans_list: Cistercienserordenen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;


lexentry: pol/cytadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytadela
trans_list: citadel
sense:
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoplazma
trans_list: cytoplasma
sense:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/cytoszkielet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoszkielet
trans_list: cytoskelet
sense:
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;


lexentry: pol/cywilizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilizacja
trans_list: civilisation | kultur
sense:
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;


lexentry: pol/cywilny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilny
trans_list: civil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami


lexentry: pol/czador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czador
trans_list: chador
sense:
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;


lexentry: pol/czajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajka
trans_list: vibe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;


lexentry: pol/czajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajnik
trans_list: kedel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;


lexentry: pol/czapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapka
trans_list: hue
sense:
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;


lexentry: pol/czarna_dziura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna dziura
trans_list: sort hul
sense:
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;


lexentry: pol/czarna_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna herbata
trans_list: sort te
sense:
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis


lexentry: pol/czarna_jagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna jagoda
trans_list: blåbær
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;


lexentry: pol/czarna_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna porzeczka
trans_list: solbær
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czarna_wołga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna wołga
trans_list: sort Volga
sense:
samochód, który według legendy rozpowszechnianej w czasach PRL-u rzekomo porywał dzieci, które znikały na zawsze, symbol tajemniczego zagrożenia;


lexentry: pol/czarna_śmierć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna śmierć
trans_list: sorte død
sense:
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;


lexentry: pol/czarnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnowidz
trans_list: sortseer
sense:
człowiek widzący wszystko w ciemnych barwach, spodziewający się, że wszystko przybierze jak najgorszy obrót


lexentry: pol/czarnowidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnowidztwo
trans_list: sortsyn
sense:
pesymizm, postrzeganie przyszłości / przyszłego zdarzenia w ciemnych barwach, wyobrażanie sobie najgorszego scenariusza


lexentry: pol/czarnowron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnowron
trans_list: sortkrage
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;


lexentry: pol/czarny_bez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny bez
trans_list: hyldebær
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;


lexentry: pol/czarny_blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny blok
trans_list: sort blok
sense:
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;


lexentry: pol/czarny_łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny łabędź
trans_list: sort svane
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) nieprzewidywalne wydarzenie o przełomowym znaczeniu dla gospodarki i historii;


lexentry: pol/czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas
trans_list: tempus | tid
sense:
(gramatyka) kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi


lexentry: pol/czas_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przeszły
trans_list: datid
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przyszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przyszły
trans_list: fremtid | futurum
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_teraźniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas teraźniejszy
trans_list: nutid
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasopismo
trans_list: tidsskrift
sense:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czasoprzestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasoprzestrzeń
trans_list: rumtid
sense:
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;


lexentry: pol/czasownik_niedokonany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik niedokonany
trans_list: imperfektivt verbum
sense:
(gramatyka) czasownik, który opisuje czynność, o której z kontekstu nie wiadomo, czy jest zakończona


lexentry: pol/czasownik_posiłkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik posiłkowy
trans_list: hjælpeudsagnsord | hjælpeverbum
sense:
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony


lexentry: pol/czasownik_zwrotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik zwrotny
trans_list: reflexivt verbum
sense:
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny


lexentry: pol/czatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czatować
trans_list: chatte
sense:
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera


lexentry: pol/czeczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczotka
trans_list: gråsisken
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;


lexentry: pol/czek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czek
trans_list: check
sense:
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladowy
trans_list: af choklade
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czeladnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladnik
trans_list: svend
sense:
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra


lexentry: pol/czeladź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladź
trans_list: tjener
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zależna ludność chłopska zatrudniona w służbie feudała; później także najemna służba folwarczna w majątkach ziemskich


lexentry: pol/czelność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelność
trans_list: frækhed
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom


lexentry: pol/czeremcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeremcha
trans_list: hæg
sense:
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;


lexentry: pol/czernica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernica
trans_list: troldand
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;


lexentry: pol/czerw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: czerw
trans_list: kuld
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy


lexentry: pol/czerwona_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona kartka
trans_list: rødt kort
sense:
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;


lexentry: pol/czerwona_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona porzeczka
trans_list: ribs
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: rød
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: rød
sense:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: czerwony
trans_list: rød
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunista, socjalista


lexentry: pol/czerwony_olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony olbrzym
trans_list: rød kæmpe
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;


lexentry: pol/czerwony_śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony śnieg
trans_list: rød sne
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;


lexentry: pol/cześnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cześnik
trans_list: mundskænk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą i usługujący przy dworskich ucztach, podający władcy do stołu;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czkawka
trans_list: hikke
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/czochrać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czochrać
trans_list: fornærme
sense:
(regionalizm, regionalny) (rolnictwo, rolniczy) oddzielać główki lnu i konopii od łodyg przy pomocy czocher


lexentry: pol/czopek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czopek
trans_list: stikpille
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek
trans_list: hvidløg
sense:
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego


lexentry: pol/czosnek_niedźwiedzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek niedźwiedzi
trans_list: ramsløg
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;


lexentry: pol/czubatka_europejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubatka europejska
trans_list: topmejse
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;


lexentry: pol/czujnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujnik
trans_list: føler | sensor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;


lexentry: pol/czuwak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czuwak
trans_list: dødemandsknap
sense:
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;


lexentry: pol/czwartorzęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwartorzęd
trans_list: Kvartær
sense:
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;


lexentry: pol/czworokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czworokąt
trans_list: firkant
sense:
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;


lexentry: pol/czyj__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: czyj
trans_list: hvis
sense:
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu


lexentry: pol/czynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czynel
trans_list: tallerken
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;


lexentry: pol/czystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka
trans_list: udrensning
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;


lexentry: pol/czystka_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka etniczna
trans_list: etnisk udrensning
sense:
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;


lexentry: pol/czytanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytanie
trans_list: behandling
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w parlamencie: przedstawianie projektu ustawy w celu dyskusji nad nią


lexentry: pol/czytanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytanie
trans_list: læsning
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin


lexentry: pol/czytać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytać
trans_list: læse
sense:
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: læser
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)


lexentry: pol/czytnik_książek_elektronicznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik książek elektronicznych
trans_list: e-bogslæser
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;


lexentry: pol/czyściec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czyściec
trans_list: skærsild
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: sko
sense:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: skyttel
sense:
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;


lexentry: pol/czółno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółno
trans_list: afgangseksamen
sense:
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;


lexentry: pol/cząber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząber
trans_list: sar
sense:
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;


lexentry: pol/cząstka_alfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząstka alfa
trans_list: alfapartikel
sense:
(fizyka, fizyczny) dodatnio naładowana cząstka promieniowania jonizującego, złożona z dwóch protonów i dwóch neutronów, czyli będąca jądrem atomu helu-4 (⁴He²⁺)


lexentry: pol/część__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część
trans_list: del
sense:
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim


lexentry: pol/część_mowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część mowy
trans_list: ordklasse
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;


lexentry: pol/człowiek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek
trans_list: menneske
sense:
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;


lexentry: pol/człowiek_śniegu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek śniegu
trans_list: afskyelig snemand
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach


lexentry: pol/dagerotypia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dagerotypia
trans_list: daguerreotypi
sense:
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;


lexentry: pol/daj_Boże__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: daj Boże
trans_list: om Gud vil
sense:
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne


lexentry: pol/daktylowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec
trans_list: daddelpalme
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;


lexentry: pol/daktylowiec_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec właściwy
trans_list: daddelpalme
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;


lexentry: pol/dalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalia
trans_list: dahlia
sense:
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/danina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danina
trans_list: afgift
sense:
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu


lexentry: pol/dao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dao
trans_list: dao | tao
sense:
(filozofia, filozoficzny) podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, któremu przypisywane są bardzo różne znaczenia;


lexentry: pol/darwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darwinizm
trans_list: darwinisme
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;


lexentry: pol/darń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darń
trans_list: græstæppe
sense:
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;


lexentry: pol/dau__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dau
trans_list: dhow
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim


lexentry: pol/dawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dawka
trans_list: dosis
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;


lexentry: pol/de_facto__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: de facto
trans_list: de facto | faktisk
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym


lexentry: pol/deadname__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deadname
trans_list: dødnavn
sense:
imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać


lexentry: pol/debilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debilizm
trans_list: idioti
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (psychologia, psychologiczny) najłagodniejszy stopień niepełnosprawności intelektualnej, dotyczący osób o ilorazie inteligencji w przybliżeniu 50–69, mogących uczyć się podstawowych umiejętności (czytanie, pisanie, proste liczenie), prowadzić samodzielne życie przy wsparciu, wykonywać nieskomplikowane prace


lexentry: pol/debiutant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debiutant
trans_list: debutant
sense:
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji


lexentry: pol/decentralizowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: decentralizowanie
trans_list: decentralisering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) delegowanie uprawnień i władzy na rzecz niższych szczebli administracji


lexentry: pol/dedukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dedukcja
trans_list: deduktion
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków;


lexentry: pol/defetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defetyzm
trans_list: defaitisme
sense:
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką


lexentry: pol/defibrylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylator
trans_list: defibrillator
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;


lexentry: pol/defilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defilada
trans_list: optog
sense:
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflacja
trans_list: deflation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki


lexentry: pol/defragmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defragmentacja
trans_list: defragmentering
sense:
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;


lexentry: pol/defraudacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defraudacja
trans_list: underslæb
sense:
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)


lexentry: pol/degenerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degenerat
trans_list: degenereret
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych


lexentry: pol/degustować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: degustować
trans_list: smagsprøve
sense:
(podniośle) próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory


lexentry: pol/degustować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: degustować
trans_list: nydelse
sense:
(potocznie, potoczny) czerpać przyjemność z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś


lexentry: pol/deifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deifikacja
trans_list: forgudelse
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;


lexentry: pol/deizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deizm
trans_list: deisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;


lexentry: pol/dekanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekanat
trans_list: provsti
sense:
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;


lexentry: pol/deklaracja_podatkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklaracja podatkowa
trans_list: selvangivelse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;


lexentry: pol/dekolonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolonizacja
trans_list: afkolonisering
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;


lexentry: pol/dekolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolt
trans_list: dekolletage | dekolletering | udringning
sense:
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy


lexentry: pol/dekret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekret
trans_list: dekret
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;


lexentry: pol/delegacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: delegacja
trans_list: delegation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ


lexentry: pol/demagogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demagogia
trans_list: demagogi
sense:
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;


lexentry: pol/dementi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dementi
trans_list: dementi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości (zazwyczaj politycznych), wcześniej udostępnionych publicznie


lexentry: pol/demografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demografia
trans_list: demografi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;


lexentry: pol/demokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokracja
trans_list: demokrati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;


lexentry: pol/demokratyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokratyzacja
trans_list: demokratisering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demon
trans_list: dæmon
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/demonstracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demonstracja
trans_list: demonstration
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;


lexentry: pol/denazyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denazyfikacja
trans_list: denazificering | afnazificering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) eliminacja wpływów nazizmu, usunięcie nazistów z życia politycznego i społecznego;


lexentry: pol/denazyfikowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denazyfikowanie
trans_list: afnazificering
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu


lexentry: pol/dendrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dendrologia
trans_list: dendrologi
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;


lexentry: pol/denitryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denitryfikacja
trans_list: denitrifikation
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;


lexentry: pol/denuncjować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: denuncjować
trans_list: stikke
sense:
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy


lexentry: pol/deontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deontologia
trans_list: deontologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach


lexentry: pol/depilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depilacja
trans_list: depilation
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: deponować
trans_list: deponere
sense:
(ekologia, ekologiczny) składować dane materiały lub płyny w miejscu, gdzie nie stanowią one zagrożenia dla ludzi i środowiska naturalnego


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: deponować
trans_list: deponere
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia ()


lexentry: pol/deportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deportacja
trans_list: deportation | deportering | udvisning
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju


lexentry: pol/deprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deprecjacja
trans_list: afskrivning
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja
trans_list: depression
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;


lexentry: pol/depresja_poporodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja poporodowa
trans_list: fødselsdepression
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;


lexentry: pol/derby__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: derby
trans_list: derby
sense:
(sport, sportowy) spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;


lexentry: pol/derealizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derealizacja
trans_list: derealisation
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego


lexentry: pol/deregulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deregulacja
trans_list: deregulering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś


lexentry: pol/dereń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereń
trans_list: kornel
sense:
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach


lexentry: pol/dermatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dermatolog
trans_list: dermatolog | hudlæge
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach


lexentry: pol/derogacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derogacja
trans_list: derogation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;


lexentry: pol/derwisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derwisz
trans_list: dervish
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym


lexentry: pol/derywacja_wsteczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derywacja wsteczna
trans_list: subtraktionsdannelse
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces słowotwórczy tworzenia nowego wyrazu zazwyczaj poprzez usunięcie przyrostków lub końcówek z wyrazu motywującego


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: design
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: design
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym


lexentry: pol/designer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: designer
trans_list: designer
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych


lexentry: pol/deska_do_krojenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska do krojenia
trans_list: skærebræt
sense:
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności


lexentry: pol/deska_rozdzielcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska rozdzielcza
trans_list: instrumentbræt
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;


lexentry: pol/deska_sedesowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska sedesowa
trans_list: toiletsæde
sense:
element przykrywający muszlę klozetową, zwykle składający się z siedziska i pokrywy, umożliwiającej zamknięcie muszli


lexentry: pol/desorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desorpcja
trans_list: desorption
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces uwalniania cząsteczek z wnętrza lub z powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/desperat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desperat
trans_list: desperado
sense:
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje


lexentry: pol/despota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despota
trans_list: despot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;


lexentry: pol/despotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyczny
trans_list: despotisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą


lexentry: pol/despotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyzm
trans_list: despoti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich


lexentry: pol/destabilizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destabilizować
trans_list: destabilisere
sense:
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym


lexentry: pol/destalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destalinizacja
trans_list: afstalinisering
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;


lexentry: pol/destylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylacja
trans_list: destillation
sense:
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);


lexentry: pol/destylować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylować
trans_list: destillere
sense:
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych


lexentry: pol/desygnat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desygnat
trans_list: referent
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (logika, logiczny) dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszcz
trans_list: regn
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;


lexentry: pol/detal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detal
trans_list: detail-
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi


lexentry: pol/detektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detektyw
trans_list: detektiv
sense:
człowiek zajmujący się w sposób niejawny dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik prywatnej agencji śledczej


lexentry: pol/detencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detencja
trans_list: tilbageholdelse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców


lexentry: pol/detergent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detergent
trans_list: detergent
sense:
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;


lexentry: pol/determinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: determinizm
trans_list: determinisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;


lexentry: pol/dewiant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewiant
trans_list: afviger
sense:
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych


lexentry: pol/dezerterować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezerterować
trans_list: fortjeneste
sense:
(wojskowość, wojskowy) opuszczać bez zezwolenia swoje stanowisko, jednostkę wojskową lub miejsce obowiązkowej służby


lexentry: pol/dezodorant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezodorant
trans_list: deodorant
sense:
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;


lexentry: pol/dezynfekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezynfekcja
trans_list: desinfektion
sense:
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;


lexentry: pol/dharma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dharma
trans_list: dharma
sense:
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);


lexentry: pol/diabeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabeł
trans_list: djævel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;


lexentry: pol/diadem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diadem
trans_list: diadem
sense:
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagnostyka
trans_list: diagnostik
sense:
(medycyna, medyczny) rozpoznawanie chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);


lexentry: pol/dialekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialekt
trans_list: dialekt
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;


lexentry: pol/dialektologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektologia
trans_list: dialektforskning
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;


lexentry: pol/dialektyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektyka
trans_list: dialektik
sense:
(filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: diamant
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/diaspora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaspora
trans_list: diaspora
sense:
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;


lexentry: pol/dichlorodifenylotrichloroetan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dichlorodifenylotrichloroetan
trans_list: DDT
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;


lexentry: pol/diereza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diereza
trans_list: trema
sense:
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;


lexentry: pol/dietetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyk
trans_list: diætetiker | diætist | kostvejleder
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;


lexentry: pol/dietetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyka
trans_list: diætetik
sense:
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;


lexentry: pol/dingo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dingo
trans_list: dingo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/dinozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dinozaur
trans_list: dinosaurus | dinosaur
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda
trans_list: diode
sense:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/dip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dip
trans_list: dip | dyppelse
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;


lexentry: pol/dissować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dissować
trans_list: disse
sense:
(slangowo) wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający


lexentry: pol/ditlenek_krzemu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ditlenek krzemu
trans_list: siliciumdioxid
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: til | for
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności


lexentry: pol/do_kurwy_nędzy__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do kurwy nędzy
trans_list: for fanden | for poker | for satan | fuck
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne i ekspresywne wyrażenie pretensji, wskutek odczuwania niezadowolenia, niedowierzania, dezaprobaty, frustracji itd.


lexentry: pol/doberman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doberman
trans_list: dobermann
sense:
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;


lexentry: pol/dobosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobosz
trans_list: trommeslager
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;


lexentry: pol/dobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra
trans_list: gods
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;


lexentry: pol/dobra_wola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra wola
trans_list: velvilje
sense:
tendencja i gotowość, aby sprzyjać innym, bezinteresownie im pomagać lub w inny sposób działać korzystnie na ich rzecz


lexentry: pol/dobrostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobrostan
trans_list: velfærd
sense:
subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa


lexentry: pol/dochodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochodzenie
trans_list: efterforskning
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogme
sense:
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół


lexentry: pol/dogmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmatyzm
trans_list: dogmatisme
sense:
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji


lexentry: pol/dogrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogrywka
trans_list: forlænget spilletid
sense:
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania


lexentry: pol/dok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dok
trans_list: dok
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji


lexentry: pol/doktorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktorat
trans_list: doktordisputats
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora


lexentry: pol/dokument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dokument
trans_list: dokument
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór informacji zapisywanych i odczytywanych z pliku za pomocą odpowiedniego programu;


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina
trans_list: dal
sense:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dolmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolmen
trans_list: dysse
sense:
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;


lexentry: pol/dom_aukcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom aukcyjny
trans_list: auktionshus
sense:
(handel, handlowy) instytucja zajmująca się organizowaniem aukcji, czyli publicznej sprzedaży przedmiotów nabywanych przez licytację


lexentry: pol/dom_dziecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom dziecka
trans_list: børnehjem
sense:
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;


lexentry: pol/dom_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom kultury
trans_list: kulturhus
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;


lexentry: pol/domek_dla_ptaków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domek dla ptaków
trans_list: fuglekasse | redekasse
sense:
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: domæne
sense:
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność


lexentry: pol/domena_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena publiczna
trans_list: offentligt domæne
sense:
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;


lexentry: pol/dominikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominikanin
trans_list: dominikaner
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;


lexentry: pol/dominium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominium
trans_list: dominion
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;


lexentry: pol/domokrążca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domokrążca
trans_list: bissekræmmer
sense:
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary


lexentry: pol/donatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donatyzm
trans_list: donatisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;


lexentry: pol/doniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doniczka
trans_list: urtepotte
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;


lexentry: pol/donżon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donżon
trans_list: barfred
sense:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;


lexentry: pol/dopamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopamina
trans_list: dopamin
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/dopowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopowiadać
trans_list: tilføje
sense:
uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: imens | så længe
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne


lexentry: pol/dopływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopływ
trans_list: biflod
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: voksen
sense:
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym


lexentry: pol/dorsz_atlantycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorsz atlantycki
trans_list: kabliau
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/dotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotacja
trans_list: donation | dotation
sense:
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotyk
trans_list: føleevne | følesans
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/dozymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetr
trans_list: dosimeter
sense:
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;


lexentry: pol/doża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doża
trans_list: doge
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wybieralnego naczelnika państwa w republikach Wenecji i Genui;


lexentry: pol/drabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drabina
trans_list: stige
sense:
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;


lexentry: pol/dracena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dracena
trans_list: drageblodstræ
sense:
(botanika, botaniczny) Dracaena Vand., rodzaj rośliny tropikalnej z rodziny szparagowatych, nierzadko ozdobnej;


lexentry: pol/drag_queen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drag queen
trans_list: drag queen | dragqueen
sense:
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragon
trans_list: dragon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny


lexentry: pol/drakkar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drakkar
trans_list: langskib
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bezpokładowy, drewniany statek wiosłowo-żaglowy budowany w VIII–XII w. w Skandynawii, zwykle zaopatrzony na dziobie w rzeźbę w formie głowy smoka;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: drama
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: drama
sense:
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie


lexentry: pol/dramatopisarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatopisarstwo
trans_list: dramaturgi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) twórczość dramatyczna


lexentry: pol/dramatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatyczny
trans_list: dramatisk
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego


lexentry: pol/drapieżca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drapieżca
trans_list: rovdyr
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar


lexentry: pol/drednot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drednot
trans_list: slagskib
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: afvanding
sense:
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: afvanding
sense:
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: afvanding
sense:
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;


lexentry: pol/drenaż_mózgów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż mózgów
trans_list: hjerneflugt | brain-drain | braindrain
sense:
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;


lexentry: pol/dres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dres
trans_list: træningsdragt
sense:
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców


lexentry: pol/dreszczowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dreszczowiec
trans_list: knaldroman
sense:
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: træ
sense:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/drobnomieszczański__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: drobnomieszczański
trans_list: småborgerlig
sense:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) charakteryzujący się ciasnotą horyzontów, ograniczony w zainteresowaniach, przywiązany do konwenansów


lexentry: pol/drobny_druczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drobny druczek
trans_list: det med småt
sense:
zapisy i zobowiązania, zazwyczaj niekorzystne, które w umowie, ustawie lub innym akcie są umieszczone tak, aby bez dokładnego przeczytania mogły być łatwo pominięte


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: korsvej
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;


lexentry: pol/drogeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogeria
trans_list: kemiker
sense:
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;


lexentry: pol/drogowskaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogowskaz
trans_list: vejskilt
sense:
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;


lexentry: pol/dront_dodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dront dodo
trans_list: dronte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/drop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drop
trans_list: stortrappe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;


lexentry: pol/drozd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drozd
trans_list: drossel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;


lexentry: pol/droździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droździk
trans_list: vindrossel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: gær
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: gær
sense:
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;


lexentry: pol/drugie_danie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie danie
trans_list: hovedret
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie


lexentry: pol/drugie_śniadanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie śniadanie
trans_list: frokost | lunch
sense:
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugoplanowy
trans_list: baggrund
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (sztuka) położony poza pierwszym planem


lexentry: pol/drugorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugorzędowy
trans_list: sekundær
sense:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i dwoma innymi atomami węgla


lexentry: pol/drugorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugorzędowy
trans_list: sekundær
sense:
(chemia, chemiczny) o aminie: o dwóch grupach alkilowych lub arylowych bezpośrednio związanych z atomem azotu


lexentry: pol/druid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: druid
trans_list: druide
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;


lexentry: pol/drukarka_laserowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drukarka laserowa
trans_list: laserprinter
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;


lexentry: pol/drukowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drukowany
trans_list: printe
sense:
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)


lexentry: pol/drumla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drumla
trans_list: jødeharpe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;


lexentry: pol/drut_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drut kolczasty
trans_list: pigtråd
sense:
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;


lexentry: pol/drwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drwina
trans_list: hån | ironi
sense:
wyśmianie słowem lub gestem w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły będące okazaniem pogardy i wywyższenia się


lexentry: pol/dryfować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dryfować
trans_list: drive
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie


lexentry: pol/drzemlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzemlik
trans_list: dværgfalk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: træ
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: træ
sense:
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);


lexentry: pol/drzewo_oliwne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo oliwne
trans_list: oliven
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;


lexentry: pol/drzeworyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzeworyt
trans_list: træsnit
sense:
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;


lexentry: pol/dubbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbing
trans_list: dubbing
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;


lexentry: pol/dubeltówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubeltówka
trans_list: bøsse
sense:
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych lufach ułożonych w pionie lub poziomie;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: vams
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj obcisłego kaftanu noszonego przez mężczyzn w Europie od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: vams
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła [od 1572];


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: vams
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą


lexentry: pol/dublon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublon
trans_list: dublon
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta o wartości 2 escudo używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudek
trans_list: hærfugl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/duet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duet
trans_list: duet | duo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy


lexentry: pol/dukat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dukat
trans_list: dukat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;


lexentry: pol/dukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dukt
trans_list: håndskrift
sense:
(przestarzałe, przestarzały) ogólny wygląd liter w piśmie odręcznym lub w druku, (także, też) sposób rysowania


lexentry: pol/duopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duopol
trans_list: duopol
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;


lexentry: pol/dupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupa
trans_list: røv
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (wulgarnie, wulgaryzm) niezaradna osoba, oferma


lexentry: pol/dupa_jasiu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: dupa jasiu
trans_list: pis
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię


lexentry: pol/dupek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupek
trans_list: røvhul
sense:
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności


lexentry: pol/dur_rzekomy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur rzekomy
trans_list: paratyfus
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;


lexentry: pol/durowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: durowy
trans_list: fuldmyndig
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem


lexentry: pol/dusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusza
trans_list: stemmestok
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach smyczkowych patyczek łączący górną i dolną płytę pudła rezonansowego;


lexentry: pol/dusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusza
trans_list: sjæl | ånd
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;


lexentry: pol/duszpasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duszpasterz
trans_list: avle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych


lexentry: pol/duży__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: duży
trans_list: stor
sense:
taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju


lexentry: pol/duży_pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duży pokój
trans_list: dagligstue | stue
sense:
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon


lexentry: pol/dwa_ognie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: dwa ognie
trans_list: høvdingebold
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/dworzec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec
trans_list: banegård
sense:
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dworzec_kolejowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec kolejowy
trans_list: banegård
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dwukropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwukropek
trans_list: kolon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć


lexentry: pol/dwutlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek
trans_list: dioxid
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu


lexentry: pol/dwutlenek_azotu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek azotu
trans_list: kvælstofdioxid | nitrogendioxid
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_siarki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek siarki
trans_list: svovldioxid
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków siarki, bezbarwny gaz o ostrym i duszącym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek węgla
trans_list: kuldioxid | kultveilte | karbondioxid
sense:
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/dwójmyślenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwójmyślenie
trans_list: dobbelttænkning
sense:
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyznawanie dwóch poglądów, które logicznie są ze sobą sprzeczne;


lexentry: pol/dychotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dychotomia
trans_list: dikotomi
sense:
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć


lexentry: pol/dydelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dydelf
trans_list: opossum
sense:
(zoologia, zoologiczny) Didelphis Linnaeus, ogoniasty ssak ze spiczastym pyskiem i krótkimi kończynami, z podrodziny dydelfów, występujący w Ameryce;


lexentry: pol/dyftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyftong
trans_list: diftong
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;


lexentry: pol/dyfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyfuzja
trans_list: diffusion
sense:
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: diktator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: diktator
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę


lexentry: pol/dyktatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura
trans_list: diktatur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;


lexentry: pol/dyktatura_proletariatu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura proletariatu
trans_list: proletariatets diktatur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;


lexentry: pol/dylatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dylatacja
trans_list: dilatation
sense:
(budownictwo) szczelina utworzona w konstrukcji architektonicznej w celu wyeliminowania wpływu dużych naprężeń lub innych czynników mogących uszkodzić konstrukcję;


lexentry: pol/dymek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymek
trans_list: blære
sense:
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi


lexentry: pol/dymka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymka
trans_list: forårsløg
sense:
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion


lexentry: pol/dymorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymorfizm
trans_list: dimorfi
sense:
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;


lexentry: pol/dymówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymówka
trans_list: forstuesvale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;


lexentry: pol/dynastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynastia
trans_list: dynasti
sense:
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie


lexentry: pol/dynia_piżmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynia piżmowa
trans_list: butternutsquash | moskusgræskar
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucurbita moschata Duch. gatunek rośliny jednorocznej z rodziny dyniowatych o podłużnych, beżowych owocach;


lexentry: pol/dyniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dyniowy
trans_list: græskar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomati
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomati
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomati
sense:
(przenośnie, przenośnia) umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych


lexentry: pol/dyplomata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomata
trans_list: diplomat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa


lexentry: pol/dyrygent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygent
trans_list: dirigent
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;


lexentry: pol/dyrygować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygować
trans_list: dirigere
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu


lexentry: pol/dysertacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysertacja
trans_list: afhandling
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego


lexentry: pol/dysforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysforia
trans_list: dysfori
sense:
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;


lexentry: pol/dysfunkcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dysfunkcyjny
trans_list: dysfunktionel
sense:
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo


lexentry: pol/dysk_twardy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysk twardy
trans_list: harddisk
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;


lexentry: pol/dyskietka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskietka
trans_list: diskette
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;


lexentry: pol/dyskografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskografia
trans_list: diskografi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy;


lexentry: pol/dyskont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskont
trans_list: discountbutik | discountforretning | lavprisbutik
sense:
(handel, handlowy) sklep samoobsługowy o ograniczonym asortymencie, oferujący towar w niższych cenach niż konkurencja;


lexentry: pol/dyskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskowiec
trans_list: diskos
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Symphysodon discus Heckel, ryba z rodziny pielęgnicowatych występująca w dorzeczu Amazonki;


lexentry: pol/dyskryminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminacja
trans_list: diskrimination | diskriminering | forskelsbehandling
sense:
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym


lexentry: pol/dyskryminować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminować
trans_list: diskriminere
sense:
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.


lexentry: pol/dyskusja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskusja
trans_list: diskussion
sense:
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;


lexentry: pol/dyskwalifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskwalifikacja
trans_list: diskvalifikation | diskvalificering
sense:
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad


lexentry: pol/dysleksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysleksja
trans_list: dysleksi | ordblindhed
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;


lexentry: pol/dysonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysonans
trans_list: dissonans
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia


lexentry: pol/dyspareunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspareunia
trans_list: dyspareuni
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;


lexentry: pol/dysplazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysplazja
trans_list: dysplasi
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;


lexentry: pol/dyspraksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspraksja
trans_list: dyspraksi
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie neurologiczne⁣ polegające na nieprawidłowym rozwoju koordynacji ruchowej u dziecka


lexentry: pol/dystans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystans
trans_list: distance
sense:
(socjologia, socjologiczny) stosunek do kogoś lub czegoś charakteryzujący się chłodnym, ostrożnym i nieufnym podejściem


lexentry: pol/dystopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystopia
trans_list: dystopi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: dissident
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;


lexentry: pol/dywidenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywidenda
trans_list: dividende
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;


lexentry: pol/dywiz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywiz
trans_list: bindestreg
sense:
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;


lexentry: pol/dział_kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dział kadr
trans_list: HR-afdeling | hr-afdeling | personaleafdeling
sense:
(zarządzanie) dział przedsiębiorstwa zajmujący się zasobami ludzkimi, płacami i dokumentacją pracowniczą


lexentry: pol/działalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działalność
trans_list: virksomhed
sense:
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: operation
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: aktivitet | virkning
sense:
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś


lexentry: pol/dzida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzida
trans_list: spyd
sense:
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: barn | børn
sense:
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;


lexentry: pol/dziegieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziegieć
trans_list: trætjære
sense:
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;


lexentry: pol/dzielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzielna
trans_list: dividend
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik


lexentry: pol/dziennik_pokładowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik pokładowy
trans_list: logbog
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;


lexentry: pol/dzierlatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierlatka
trans_list: toplærke
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo;


lexentry: pol/dzierżawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawca
trans_list: lejer
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz


lexentry: pol/dziesiątkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesiątkować
trans_list: decimere
sense:
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę


lexentry: pol/dziesięcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcina
trans_list: tiende
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;


lexentry: pol/dziesięciobój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięciobój
trans_list: tikamp
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;


lexentry: pol/dziesięcioro_przykazań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcioro przykazań
trans_list: de ti bud
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju


lexentry: pol/dziewanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziewanna
trans_list: kongelys
sense:
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;


lexentry: pol/dziurkacz_biurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurkacz biurowy
trans_list: hulmaskine
sense:
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;


lexentry: pol/dziwkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwkarz
trans_list: fusentast
sense:
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne


lexentry: pol/dziwonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwonia
trans_list: rosenfinke
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;


lexentry: pol/dziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziób
trans_list: næb
sense:
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;


lexentry: pol/dzięcioł_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł czarny
trans_list: sortspætte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięcioł_trójpalczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł trójpalczasty
trans_list: tretået spætte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;


lexentry: pol/dzięciołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięciołek
trans_list: dværgspætte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięki__przyimek__1
sense_num: 03
written_rep: dzięki
trans_list: takket være
sense:
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/dzwonki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonki
trans_list: klokkespil
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;


lexentry: pol/dzwonko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonko
trans_list: skive
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rybołówstwo, rybacki) kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek


lexentry: pol/dzwonnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonnica
trans_list: klokketårn
sense:
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;


lexentry: pol/dzwony_rurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwony rurowe
trans_list: rørklokker
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;


lexentry: pol/dzyń__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: dzyń
trans_list: ring
sense:
(potocznie, potoczny) (wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) krótki, brzęczący dźwięk, onomatopeja naśladująca dzwonek np. roweru


lexentry: pol/détente__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: détente
trans_list: afspændingspolitik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;


lexentry: pol/dąb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb
trans_list: eg | egetræ
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_bezszypułkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb bezszypułkowy
trans_list: vintereg
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus petraea (Matt.) Liebl., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb czerwony
trans_list: rødeg
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_korkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb korkowy
trans_list: korkeg
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: blæse
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: taki w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz słup powietrza


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: blæse
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o orkiestrze: złożona głównie z instrumentów dętych (1.3)


lexentry: pol/długopłetwiec_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długopłetwiec oceaniczny
trans_list: pukkelhval
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;


lexentry: pol/długoszpar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długoszpar
trans_list: brugde
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;


lexentry: pol/długość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długość geograficzna
trans_list: længdekreds
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/dłuto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłuto
trans_list: mejsel
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;


lexentry: pol/dłużnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłużnik
trans_list: debitor | skyldner
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;


lexentry: pol/dźinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźinizm
trans_list: jainisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: vægtstang
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: vægtstang
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: vægtstang
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: vægtstang
sense:
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: vægtstang
sense:
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka


lexentry: pol/dźwiękonaśladowczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwiękonaśladowczy
trans_list: lydefterlignende | onomatopoietisk | lydmalende
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury


lexentry: pol/dżem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżem
trans_list: syltetøj
sense:
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;


lexentry: pol/dżentelmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżentelmen
trans_list: gentleman
sense:
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,


lexentry: pol/dżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżet
trans_list: dyse
sense:
(astronomia, astronomiczny) strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;


lexentry: pol/dżezwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżezwa
trans_list: brig
sense:
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: jihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska


lexentry: pol/dżin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżin
trans_list: djinn
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie


lexentry: pol/dżingiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżingiel
trans_list: jingle
sense:
(środowiskowy) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję


lexentry: pol/dżinn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżinn
trans_list: djinn
sense:
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi


lexentry: pol/dżoker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżoker
trans_list: joker
sense:
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę


lexentry: pol/dżonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżonka
trans_list: junke
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/dżuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżuma
trans_list: pest
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;


lexentry: pol/dżungla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżungla
trans_list: jungle
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, gdzie ludzie zachowują się bezlitośnie, gdzie silniejszy narzuca swoją wolę słabszym


lexentry: pol/earl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: earl
trans_list: jarl
sense:
członek arystokracji Zjednoczonego Królestwa, współcześnie o randze wyższej niż wicehrabia, lecz niższej niż markiz;


lexentry: pol/easter_egg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: easter egg
trans_list: påskeæg
sense:
(informatyka, informatyczny) (gry komputerowe) ukryta przed użytkownikiem funkcja lub treść zawarta w interaktywnych produktach cyfrowych;


lexentry: pol/ebonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebonit
trans_list: ebonit
sense:
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;


lexentry: pol/echo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echo
trans_list: ekko
sense:
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;


lexentry: pol/echolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echolalia
trans_list: ekkolali
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;


lexentry: pol/edredon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edredon
trans_list: edderfugl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;


lexentry: pol/edyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edyl
trans_list: ædil
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;


lexentry: pol/efedryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efedryna
trans_list: efedrin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący naturalnie w roślinach z rodzaju Ephedra, działający pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz sympatykomimetycznie (pobudza układ współczulny)


lexentry: pol/efekt_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt cieplarniany
trans_list: drivhuseffekt
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: dominoeffekt
sense:
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: dominoeffekt
sense:
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania


lexentry: pol/efemeryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efemeryda
trans_list: døgnflue
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina, której cykl rozwojowy jest bardzo krótki i odbywa się tylko w ściśle określonych warunkach


lexentry: pol/egalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egalitaryzm
trans_list: egalitarisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;


lexentry: pol/egocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egocentryzm
trans_list: egocentrisme
sense:
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;


lexentry: pol/egoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egoizm
trans_list: egoism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;


lexentry: pol/egzaltacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzaltacja
trans_list: eksaltation | opstemthed
sense:
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli


lexentry: pol/egzekucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekucja
trans_list: eksekution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega


lexentry: pol/egzema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzema
trans_list: eksem
sense:
(medycyna, medyczny) nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka


lexentry: pol/egzogamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzogamia
trans_list: exogami
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (etnografia, etnograficzny) system norm kulturowych, który wymusza małżeństwo poza własną grupą;


lexentry: pol/egzoplaneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzoplaneta
trans_list: exoplanet
sense:
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;


lexentry: pol/egzystencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzystencjalizm
trans_list: eksistentialisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;


lexentry: pol/eklezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eklezja
trans_list: kirke
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis;


lexentry: pol/eklezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eklezjologia
trans_list: ecclesiologi
sense:
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;


lexentry: pol/ekliptyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekliptyka
trans_list: ekliptika
sense:
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;


lexentry: pol/ekonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekonomia
trans_list: økonomi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;


lexentry: pol/ekonomista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekonomista
trans_list: statsøkonom
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku


lexentry: pol/ekosystem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekosystem
trans_list: økosystem
sense:
(informatyka, informatyczny) ogół sprzętu i/lub oprogramowania współpracującego ze sobą dzięki dostarczaniu przez jednego producenta


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: skærm
sense:
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: skærm
sense:
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: filmlærred | skærm
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy


lexentry: pol/ekscelencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekscelencja
trans_list: excellence
sense:
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)


lexentry: pol/eksklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksklawa
trans_list: eksklave
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;


lexentry: pol/ekskomunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskomunika
trans_list: ekskommunikation | bandlysning
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;


lexentry: pol/ekskomunikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskomunikować
trans_list: ekskommunikere
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła


lexentry: pol/ekskursja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskursja
trans_list: ekskurs
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wycieczka, podróż, wyprawa, wyjazd w celach wypoczynkowych lub poznawczych


lexentry: pol/eksmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksmisja
trans_list: udsættelse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;


lexentry: pol/ekspansjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspansjonizm
trans_list: ekspansionisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu;


lexentry: pol/ekspata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspata
trans_list: ekspat | expat
sense:
(socjologia, socjologiczny) specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą


lexentry: pol/eksperyment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksperyment
trans_list: eksperiment | forsøg
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;


lexentry: pol/eksport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksport
trans_list: eksportvare
sense:
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi


lexentry: pol/eksportować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksportować
trans_list: eksportere
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego


lexentry: pol/ekstaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstaza
trans_list: ekstase
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;


lexentry: pol/eksterminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksterminacja
trans_list: udrydning
sense:
systematyczne działanie zmierzające do zagłady, wyniszczenia określonych grup ludności w imię jakiejś idei


lexentry: pol/eksterytorialność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksterytorialność
trans_list: eksterritorialitet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw


lexentry: pol/ekstradycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstradycja
trans_list: udlevering
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa


lexentry: pol/ektoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ektoplazma
trans_list: ektoplasma
sense:
(biologia, biologiczny) zewnętrzna, nieziarnista warstwa cytoplazmy położona bezpośrednio pod błoną komórkową;


lexentry: pol/ekumenizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekumenizm
trans_list: økumeni
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;


lexentry: pol/elastyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elastyczność
trans_list: fleksibilitet
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) łatwość przystosowania się do nowych warunków, do nowej sytuacji


lexentry: pol/elegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elegia
trans_list: elegi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;


lexentry: pol/elektroda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroda
trans_list: elektrode
sense:
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;


lexentry: pol/elektrofiltr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrofiltr
trans_list: elektrofilter
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej;


lexentry: pol/elektrolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrolit
trans_list: elektrolyt
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektrolityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrolityczny
trans_list: elektrolytisk
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem


lexentry: pol/elektroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroliza
trans_list: elektrolyse
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego


lexentry: pol/elektromagnes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnes
trans_list: elektromagnet
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektromagnetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnetyzm
trans_list: elektromagnetisme
sense:
(fizyka, fizyczny) magnetyzm o podłożu elektrycznym; ogół zjawisk magnetycznych powodowanych przez prąd elektryczny


lexentry: pol/elektromagnetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnetyzm
trans_list: elektromagnetisme
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych;


lexentry: pol/elektromechanik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromechanik
trans_list: elektromekaniker
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) specjalista w zakresie elektromechaniki; mechanik pracujący przy montażu i naprawach aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych


lexentry: pol/elektromonter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromonter
trans_list: elmontør
sense:
(technologia, technika, techniczny) pracownik techniczny wykonujący wszelkie roboty związane z urządzeniami elektrycznymi


lexentry: pol/elektron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektron
trans_list: elektron
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;


lexentry: pol/elektronarzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektronarzędzie
trans_list: elværktøj
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych


lexentry: pol/elektroniczny_papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroniczny papieros
trans_list: elektronisk cigarett
sense:
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;


lexentry: pol/elektronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektronika
trans_list: elektronik
sense:
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;


lexentry: pol/elektrotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrotechnika
trans_list: elektroteknik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dziedzina nauki i techniki zajmująca się wytwarzaniem, przesyłaniem, przetwarzaniem i zastosowaniem energii elektrycznej


lexentry: pol/elektrownia_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia atomowa
trans_list: atomkraftværk | kernekraftværk | a-kraftværk
sense:
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;


lexentry: pol/elektrownia_jądrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia jądrowa
trans_list: atomkraftværk
sense:
obiekt przemysłowo-energetyczny wytwarzający energię elektryczną poprzez rozszczepienia jądra atomowego;


lexentry: pol/elektrownia_słoneczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia słoneczna
trans_list: solkraftværk
sense:
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym przetwarza się energię niesioną przez promienie słońca w energię elektryczną;


lexentry: pol/elektrownia_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia wodna
trans_list: vandkraftanlæg
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;


lexentry: pol/elektrowstrząs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrowstrząs
trans_list: elektrochok
sense:
(medycyna, medyczny) (elektryczność) zabieg polegający na przepuszczeniu prądu elektrycznego przez ciało pacjenta


lexentry: pol/elektryczny_pastuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektryczny pastuch
trans_list: elektrisk hegn
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren;


lexentry: pol/elektryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektryfikacja
trans_list: elektrificering
sense:
(elektryczność) proces wprowadzania energii elektrycznej do miejsc, które jej wcześniej nie miały; rozbudowa infrastruktury elektrycznej


lexentry: pol/element__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: element
trans_list: element
sense:
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)


lexentry: pol/element__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: element
trans_list: element
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela


lexentry: pol/elewacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elewacja
trans_list: facade
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami;


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: ellipse
sense:
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: ellipse
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;


lexentry: pol/emalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emalia
trans_list: emalje
sense:
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) twarda substancja pokrywająca zewnętrzną część zęba


lexentry: pol/emalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emalia
trans_list: emalje
sense:
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych


lexentry: pol/embargo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embargo
trans_list: embargo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;


lexentry: pol/embarras_de_richesse__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embarras de richesse
trans_list: embarras de richesse | embarras du choix
sense:
(przenośnie, przenośnia) trudność wyboru z powodu obfitości przedmiotów; zbyteczna obfitość opcji, z których trudno jest wybrać


lexentry: pol/embriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embriologia
trans_list: embryologi
sense:
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;


lexentry: pol/embrion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embrion
trans_list: embryon
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) organizm ludzki lub zwierzęcy w stadium rozwojowym poprzedzającym poród bądź wyklucie się


lexentry: pol/ementaler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ementaler
trans_list: emmentaler | emmentalerost
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku


lexentry: pol/emeryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emeryt
trans_list: pensionist
sense:
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę


lexentry: pol/emerytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emerytura
trans_list: pension
sense:
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;


lexentry: pol/emirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emirat
trans_list: emirat
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira


lexentry: pol/emisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emisja
trans_list: emission | udstedelse
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.


lexentry: pol/emocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emocja
trans_list: emotion | følelse
sense:
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;


lexentry: pol/emotikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emotikon
trans_list: emotikon
sense:
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;


lexentry: pol/empatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: empatia
trans_list: empati
sense:
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;


lexentry: pol/empiryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: empiryzm
trans_list: empirisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;


lexentry: pol/emploi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emploi
trans_list: ansættelse
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor


lexentry: pol/emu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emu
trans_list: emu
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)


lexentry: pol/emulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emulator
trans_list: emulator
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy naśladujący działanie systemu komputerowego lub innego programu;


lexentry: pol/enancjomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enancjomer
trans_list: enantiomer
sense:
(chemia, chemiczny) cząsteczka posiadająca odpowiednik, którego struktura jest lustrzanym odbiciem jej własnej struktury;


lexentry: pol/encefalopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: encefalopatia
trans_list: encefalopati
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;


lexentry: pol/enchilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enchilada
trans_list: enchilada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie meksykańskie z kukurydzianej tortilli nadzianej mięsnym lub jarskim farszem, podpieczonej i serwowanej z sosem;


lexentry: pol/encyklika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: encyklika
trans_list: encyklika
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;


lexentry: pol/endogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: endogenny
trans_list: endogen
sense:
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz


lexentry: pol/endokrynolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynolog
trans_list: endokrinolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego


lexentry: pol/endokrynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynologia
trans_list: endokrinologi
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego


lexentry: pol/endokrynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynologia
trans_list: endokrinologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;


lexentry: pol/endokrynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynologia
trans_list: endokrinologi
sense:
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy


lexentry: pol/endometrioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endometrioza
trans_list: endometriose
sense:
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;


lexentry: pol/endorfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endorfina
trans_list: endorfin
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;


lexentry: pol/enklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enklawa
trans_list: enklave
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;


lexentry: pol/enklityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enklityka
trans_list: enklitikon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;


lexentry: pol/enologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enologia
trans_list: ønologi
sense:
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;


lexentry: pol/entalpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entalpia
trans_list: enthalpi | entalpi
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;


lexentry: pol/ententa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ententa
trans_list: entente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi


lexentry: pol/ententa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ententa
trans_list: entente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907;


lexentry: pol/entropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entropia
trans_list: entropi
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;


lexentry: pol/entuzjasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entuzjasta
trans_list: entusiast
sense:
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą


lexentry: pol/enzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enzym
trans_list: enzym
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;


lexentry: pol/epeisodion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epeisodion
trans_list: afsnit
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) partia dialogowa między partiami chóralnymi w dramacie antycznym;


lexentry: pol/epejroforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epejroforeza
trans_list: kontinentaldrift
sense:
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;


lexentry: pol/epicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: epicki
trans_list: storslået
sense:
(slangowo) niebywały, najlepszy, bardzo dobry, wspaniały, wyjątkowy; (także, też) imponujący, spektakularny


lexentry: pol/epicykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epicykl
trans_list: epicykel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (astronomia, astronomiczny) małe koło, po którego obwodzie porusza się planeta, a środek tego koła krąży po większym kole (zwanym deferentem); podstawowy element systemu geocentrycznego


lexentry: pol/epidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemia
trans_list: epidemi
sense:
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;


lexentry: pol/epidemiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemiologia
trans_list: epidemiologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;


lexentry: pol/epifit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epifit
trans_list: epifyt
sense:
(botanika, botaniczny) roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora;


lexentry: pol/epifora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epifora
trans_list: epifor
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań


lexentry: pol/epigramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigramat
trans_list: epigram
sense:
(historia, historyczny, historycznie) krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)


lexentry: pol/epigramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigramat
trans_list: epigram
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;


lexentry: pol/epikryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epikryza
trans_list: epikrise
sense:
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;


lexentry: pol/epilog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epilog
trans_list: epilog
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;


lexentry: pol/epistaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epistaza
trans_list: epistasi
sense:
(biologia, biologiczny) (genetyka) jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);


lexentry: pol/epistemologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epistemologia
trans_list: epistemologi | erkendelsesteori
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;


lexentry: pol/epizod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epizod
trans_list: episode
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena


lexentry: pol/epizootia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epizootia
trans_list: epizooti
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;


lexentry: pol/epoka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epoka
trans_list: epoke
sense:
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;


lexentry: pol/epoka_brązu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epoka brązu
trans_list: Bronzealder
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;


lexentry: pol/epos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epos
trans_list: episk
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych


lexentry: pol/era__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: era
trans_list: æra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.


lexentry: pol/erekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erekcja
trans_list: erektion | rejsning
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;


lexentry: pol/ergatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ergatywny
trans_list: ergativ
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim


lexentry: pol/ergonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ergonomia
trans_list: ergonomi
sense:
nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;


lexentry: pol/erotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erotyzm
trans_list: erotisme
sense:
tematyka związana z miłością, fascynacją lub pociągiem zmysłowym, seksualnym, świadcząca o pobudliwości płciowej


lexentry: pol/erozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erozja
trans_list: erosion
sense:
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;


lexentry: pol/eschatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eschatologia
trans_list: eskatologi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.


lexentry: pol/eschatologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: eschatologiczny
trans_list: eskatologisk
sense:
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii


lexentry: pol/esej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esej
trans_list: essay
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;


lexentry: pol/eskadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskadra
trans_list: eskadre
sense:
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;


lexentry: pol/eskadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskadra
trans_list: eskadre
sense:
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę;


lexentry: pol/eskorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskorta
trans_list: ledsager
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę


lexentry: pol/eskorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskorta
trans_list: ledsager
sense:
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta


lexentry: pol/esperanto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esperanto
trans_list: esperanto
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język międzynarodowy, opracowany przez Ludwika Łazarza Zamenhofa w 1887 r.;


lexentry: pol/esplanada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esplanada
trans_list: esplanade
sense:
(historia, historyczny, historycznie) niezabudowana przestrzeń przed fortyfikacjami, najczęściej pas pomiędzy miastem a twierdzą


lexentry: pol/espresso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: espresso
trans_list: espresso
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;


lexentry: pol/establishment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: establishment
trans_list: establishment
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność


lexentry: pol/ester__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ester
trans_list: ester
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;


lexentry: pol/estuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: estuarium
trans_list: æstuarium
sense:
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;


lexentry: pol/eten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eten
trans_list: ætylen
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;


lexentry: pol/etnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnia
trans_list: etnisk gruppe
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa osób mających wspólnych przodków, własną tożsamość kulturową i swoją ojczyznę;


lexentry: pol/etno-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: etno-
trans_list: etno-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną


lexentry: pol/etnocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnocentryzm
trans_list: etnocentrisme
sense:
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;


lexentry: pol/etnolekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnolekt
trans_list: etnolekt
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;


lexentry: pol/etola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etola
trans_list: stola
sense:
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych


lexentry: pol/etui__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etui
trans_list: hylster
sense:
(handel, handlowy) (książkowy) futerał, pudełko lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;


lexentry: pol/etyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etyka
trans_list: etik
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;


lexentry: pol/etymologia_ludowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etymologia ludowa
trans_list: folkeetymologi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych;


lexentry: pol/eudajmonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eudajmonizm
trans_list: eudaimonisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka


lexentry: pol/eufemistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: eufemistyczny
trans_list: eufemistisk
sense:
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi


lexentry: pol/eufemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eufemizm
trans_list: eufemisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub ostrożne bądź aluzyjne wyrażenie zastępujące inne, zbyt drastyczne, dosadne lub nieprzyzwoite;


lexentry: pol/eufonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eufonia
trans_list: eufoni
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, fraza lub zdanie mające strukturę fonetyczną skutkującą w harmonijnym i przez to przyjemnym akustycznie jego brzmieniu, też: to przyjemne brzmienie;


lexentry: pol/eugenika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eugenika
trans_list: eugenik | arvehygiejne
sense:
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;


lexentry: pol/eukaliptus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eukaliptus
trans_list: eukalyptus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;


lexentry: pol/euklidesowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: euklidesowy
trans_list: euklidisk
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący pewników, których autorem został Euklides, starożytny grecki matematyk


lexentry: pol/euro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: euro-
trans_list: euro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską


lexentry: pol/eurocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eurocentryzm
trans_list: eurocentrisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) ocenianie innych kultur wyłącznie z punktu widzenia Europejczyków


lexentry: pol/euroizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: euroizacja
trans_list: euroisering
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej;


lexentry: pol/euroizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: euroizować
trans_list: euroisere
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej


lexentry: pol/eurokrata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eurokrata
trans_list: eurokrat
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (żartobliwie) wysoko postawiony urzędnik Unii Europejskiej, cechujący się nadmiernym biurokratyzmem


lexentry: pol/eutanazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eutanazja
trans_list: eutanasi
sense:
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;


lexentry: pol/eutrofizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eutrofizacja
trans_list: eutrofiering
sense:
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu


lexentry: pol/ewakuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewakuacja
trans_list: evakuering
sense:
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;


lexentry: pol/ewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelia
trans_list: evangelium | evangelie
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;


lexentry: pol/ewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelia
trans_list: evangelie | evangelium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzielenie się wiarą chrześcijańską, głoszenie „dobrej nowiny”


lexentry: pol/ewangelista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelista
trans_list: evangelist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;


lexentry: pol/ewikcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewikcja
trans_list: udsættelse
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności


lexentry: pol/ewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucja
trans_list: evolution
sense:
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;


lexentry: pol/ewolucjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucjonizm
trans_list: evolutionisme
sense:
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;


lexentry: pol/exploitowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: exploitowanie
trans_list: bedrift
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wykorzystywanie w ataku informatycznym błędów w oprogramowaniu


lexentry: pol/fabuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fabuła
trans_list: handling
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym


lexentry: pol/fagot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fagot
trans_list: fagot
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;


lexentry: pol/fajans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fajans
trans_list: fajance
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;


lexentry: pol/fajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fajka
trans_list: snorkel
sense:
(sport, sportowy) rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody;


lexentry: pol/faks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faks
trans_list: fax
sense:
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;


lexentry: pol/faktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktor
trans_list: faktor
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się przejmowaniem za prowizję nieprzeterminowanych wierzytelności innego podmiotu (faktoranta), a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu ich; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi


lexentry: pol/faktoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktoria
trans_list: faktori
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (handel, handlowy) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;


lexentry: pol/faktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktura
trans_list: faktura
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;


lexentry: pol/fala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala
trans_list: bølge
sense:
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie


lexentry: pol/fala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala
trans_list: bølge
sense:
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;


lexentry: pol/fala_uderzeniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala uderzeniowa
trans_list: chokbølge
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) nagła, gwałtowna zmiana parametrów fizycznych ośrodka, która rozchodzi się w przestrzeni z prędkością większą niż dźwięk;


lexentry: pol/falanga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: falanga
trans_list: falanks
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnej Grecji szyk bojowy ciężkozbrojnej piechoty;


lexentry: pol/falbana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: falbana
trans_list: flyvende
sense:
ozdobna fałda z materiału, najczęściej marszczona lub plisowana, doszywana do brzegu ubrania, tekstyliów domowych czy dekoracji


lexentry: pol/fanatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fanatyzm
trans_list: fanatisme
sense:
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych


lexentry: pol/fandango__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fandango
trans_list: fandango
sense:
(choreografia, choreograficzny) hiszpański taniec ludowy w rytmie 3/4 lub 6/8, ostro wybijanym kastanietami, tańczony z akompaniamentem gitary;


lexentry: pol/fantasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantasy
trans_list: fantasy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek w sztuce przedstawiający bajkowe światy z elementami fantastyki


lexentry: pol/fantazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantazja
trans_list: fantasi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;


lexentry: pol/farerski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: farerski
trans_list: færøsk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;


lexentry: pol/farma_wiatrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farma wiatrowa
trans_list: vindmøllepark | møllepark
sense:
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności


lexentry: pol/farmakokinetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farmakokinetyka
trans_list: farmakokinetik
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;


lexentry: pol/farmakopea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farmakopea
trans_list: farmakope | farmakopé
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;


lexentry: pol/farsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farsz
trans_list: fars | fyld
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;


lexentry: pol/fartuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fartuch
trans_list: forklæde
sense:
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;


lexentry: pol/faryzeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faryzeizm
trans_list: farisæisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór nauk i poglądów wyznawanych przez faryzeuszy


lexentry: pol/faryzeusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faryzeusz
trans_list: farisæer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);


lexentry: pol/fasetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: fasetować
trans_list: facettere
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) szlifować kamienie szlachetne lub metal, tworząc ukośnie ścięte krawędzie (fasety)


lexentry: pol/fasola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fasola
trans_list: bønne
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona


lexentry: pol/fast_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fast food
trans_list: fastfood | forbehandlet mad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;


lexentry: pol/fastrygować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: fastrygować
trans_list: næste | ri
sense:
(krawiectwo) przyszywać prowizorycznie tak, by przyszywany element nie odpadł, lecz na tyle słabo, aby łatwo było odciąć nitkę i odczepić element


lexentry: pol/faszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faszyna
trans_list: faskine
sense:
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;


lexentry: pol/faszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faszyzm
trans_list: fascisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;


lexentry: pol/fatamorgana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fatamorgana
trans_list: fatamorgana
sense:
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;


lexentry: pol/fatwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fatwa
trans_list: fatwa
sense:
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;


lexentry: pol/faun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faun
trans_list: faun
sense:
(mitologia, mitologiczny) figura bożka leśnego przedstawianego zazwyczaj pod postacią brodatego mężczyzny z kozimi rogami i kopytami;


lexentry: pol/fauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fauna
trans_list: dyreliv
sense:
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;


lexentry: pol/fawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fawela
trans_list: slumkvarter
sense:
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;


lexentry: pol/fałszywy_prorok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fałszywy prorok
trans_list: falsk profet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach abrahamicznych (chrześcijaństwo, islam, judaizm): osoba kłamliwie przypisująca sobie tytuł przywódcy charyzmatycznego i utrzymująca, iż posiada dar prorokowania;


lexentry: pol/fałszywy_przyjaciel__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: fałszywy przyjaciel
trans_list: falsk ven
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;


lexentry: pol/federacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federacja
trans_list: føderation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;


lexentry: pol/federalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federalizacja
trans_list: føderalisering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji


lexentry: pol/federalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: federalny
trans_list: føderal
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji


lexentry: pol/fejk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fejk
trans_list: fake
sense:
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane


lexentry: pol/fen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fen
trans_list: føn | fønvind
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty, ciepły i suchy wiatr wiejący od grzbietów górskich w kierunku dolin;


lexentry: pol/fenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenologia
trans_list: fænologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, który zajmuje się badaniem cyklicznych zjawisk w życiu roślin i zwierząt, szczególnie w zależności od warunków klimatycznych i pór roku;


lexentry: pol/fenomenalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenomenalizm
trans_list: fænomenalisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;


lexentry: pol/fenomenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenomenologia
trans_list: fænomenologi
sense:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;


lexentry: pol/fenotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenotyp
trans_list: fænotype
sense:
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;


lexentry: pol/fentanyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fentanyl
trans_list: fentanyl
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, bardzo silny opioid;


lexentry: pol/fenyloalanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenyloalanina
trans_list: fenylalanin
sense:
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny aminokwas egzogenny, niezbędny dla organizmów żywych; prekursor tyrozyny


lexentry: pol/fermata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fermata
trans_list: krone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;


lexentry: pol/fermentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fermentacja
trans_list: fermentering | fermentation
sense:
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;


lexentry: pol/ferro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: ferro-
trans_list: ferri- | ferro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem


lexentry: pol/fetysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fetysz
trans_list: fetich
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) magiczny przedmiot będący obiektem kultu, amulet, talizman


lexentry: pol/fetyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fetyszyzm
trans_list: fetichisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej


lexentry: pol/fetyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fetyszyzm
trans_list: fetichisme
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) osiąganie satysfakcji seksualnej poprzez kontakt z przedmiotami należącymi do innej osoby


lexentry: pol/feudalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feudalizm
trans_list: feudalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: gummitræ
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: gummitræ
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/figowiec_sykomora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec sykomora
trans_list: platan
sense:
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujący w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/figura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figura
trans_list: figur
sense:
(sport, sportowy) (choreografia, choreograficzny) sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach


lexentry: pol/figurant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figurant
trans_list: kransekagefigur
sense:
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje


lexentry: pol/fikcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fikcja
trans_list: fiktion
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą


lexentry: pol/fikcyjne_małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fikcyjne małżeństwo
trans_list: proformaægteskab
sense:
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie


lexentry: pol/filia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filia
trans_list: filial | afdeling
sense:
(zarządzanie) oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny


lexentry: pol/filigran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filigran
trans_list: filigran
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;


lexentry: pol/filistyński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: filistyński
trans_list: filister
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei


lexentry: pol/film__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film
trans_list: film
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;


lexentry: pol/film_dokumentalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film dokumentalny
trans_list: dokumentarfilm
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)


lexentry: pol/filologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filologia
trans_list: filologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;


lexentry: pol/filosemityzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filosemityzm
trans_list: filosemitisme
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;


lexentry: pol/filozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filozofia
trans_list: filosofi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;


lexentry: pol/filozofia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filozofia polityczna
trans_list: politisk filosofi
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii praktycznej, który stanowi krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem;


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: filter
sense:
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: filter
sense:
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: filter
sense:
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych


lexentry: pol/finał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finał
trans_list: finale
sense:
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek


lexentry: pol/finlandyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finlandyzacja
trans_list: finlandisering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;


lexentry: pol/fioletowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: fioletowy
trans_list: violet | violblå
sense:
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;


lexentry: pol/fiołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fiołek
trans_list: viol
sense:
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;


lexentry: pol/firma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: firma
trans_list: firma | firmanavn
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;


lexentry: pol/fisharmonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fisharmonia
trans_list: harmonium
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;


lexentry: pol/fizjoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fizjoterapia
trans_list: fysioterapi
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi


lexentry: pol/fizyka_jądrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fizyka jądrowa
trans_list: kernefysik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki badający jądra atomowe;


lexentry: pol/flamandzki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: flamandzki
trans_list: flamsk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii


lexentry: pol/flambirowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flambirowanie
trans_list: flambere
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu


lexentry: pol/flanela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flanela
trans_list: flannel
sense:
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;


lexentry: pol/flegma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flegma
trans_list: flegma
sense:
(psychologia, psychologiczny) temperament, któremu właściwy jest brak gwałtownych emocji i poważna powolność działania


lexentry: pol/flejtuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flejtuch
trans_list: bed
sense:
kawałek cienkiej tkaniny, służący do owinięcia kuli w czarnoprochowej broni odprzodowej, brudzący się przy ładowaniu i wystrzale;


lexentry: pol/fleksografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fleksografia
trans_list: flexografi
sense:
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;


lexentry: pol/flet_poprzeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flet poprzeczny
trans_list: tværfløjte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;


lexentry: pol/fletnia_Pana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fletnia Pana
trans_list: panfløjte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;


lexentry: pol/fleuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fleuta
trans_list: fløjte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) europejski XVII-wieczny żaglowiec trójmasztowy, używany głównie w celach handlowych i niekiedy wojennych;


lexentry: pol/flinta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flinta
trans_list: flintbøsse | flintebøsse
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) karabin z zamkiem skałkowym używany w armiach od początku XVIII wieku;


lexentry: pol/flisak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flisak
trans_list: spær
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek zawodowo trudniący się spławem rzecznymi tratwami drewna, zboża i innych towarów do portów morskich, zajmujący się flisactwem;


lexentry: pol/flop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flop
trans_list: falde
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka mocy obliczeniowej komputera, która oznacza jedną operację zmiennoprzecinkową na sekundę


lexentry: pol/floren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: floren
trans_list: florin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka, rozpowszechniona następnie w handlu i naśladowana w krajach europejskich;


lexentry: pol/floruit__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: floruit
trans_list: blomstre
sense:
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna;


lexentry: pol/flota_cieni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flota cieni
trans_list: skyggeflåde
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statki morskie, które transportują różnego rodzaju towary w sposób nielegalny


lexentry: pol/fluktuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fluktuacja
trans_list: fluktuation
sense:
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;


lexentry: pol/fluorescencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fluorescencja
trans_list: fluorescens
sense:
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki


lexentry: pol/fobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fobia
trans_list: fobi
sense:
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;


lexentry: pol/fobia_społeczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fobia społeczna
trans_list: socialfobi
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie nerwicowe, w którym chory odczuwa lęk wobec sytuacji społecznych;


lexentry: pol/foliarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foliarz
trans_list: konspirationsteoretiker
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wierzy w teorie spiskowe, zjawiska paranormalne, pseudonaukowe teorie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/folk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folk
trans_list: folk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej;


lexentry: pol/folklor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folklor
trans_list: folklore | folkeminde
sense:
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.


lexentry: pol/folusznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folusznik
trans_list: blodrille
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wstępnie przygotowujący i czyszczący z tłuszczów i klejów tkaniny wełniane;


lexentry: pol/fondue__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fondue
trans_list: fondue
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;


lexentry: pol/fonem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonem
trans_list: fonem
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: lyd
sense:
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: lyd
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej


lexentry: pol/fonograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonograf
trans_list: fonograf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawne urządzenie nagrywające i odtwarzające dźwięk, zwykle z zastosowaniem na woskowych płyt lub wałków;


lexentry: pol/fonograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonograf
trans_list: fonograf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawny, prymitywny gramofon do płyt


lexentry: pol/fontanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fontanna
trans_list: springvand | fontæne
sense:
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: almindelig
sense:
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: almindelig
sense:
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;


lexentry: pol/formatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formatka
trans_list: forme
sense:
(informatyka, informatyczny) część ekranu aplikacji, np. zakładka, w oknie programu z polami do wypełniania[potrzebne źródło]


lexentry: pol/formator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formator
trans_list: instruktør
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu;


lexentry: pol/formatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: formatować
trans_list: formatere
sense:
(informatyka, informatyczny) przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików


lexentry: pol/forteca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: forteca
trans_list: fæstning
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;


lexentry: pol/fortepian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fortepian
trans_list: flygel | klaver
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/fosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosa
trans_list: voldgrav
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;


lexentry: pol/fosfolipid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosfolipid
trans_list: fosfolipid
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;


lexentry: pol/fotokomórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotokomórka
trans_list: fotocelle
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie służące do pomiaru światła, przetwarzające sygnały optyczne na elektryczne;


lexentry: pol/fotometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotometr
trans_list: fotometer
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;


lexentry: pol/foton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foton
trans_list: foton
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/fotopułapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotopułapka
trans_list: fotofælde
sense:
urządzenie wyposażone w kamerę i czujnik ruchu, rejestrujące obraz w momencie wykrycia ruchu w pobliżu;


lexentry: pol/fotoradar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotoradar
trans_list: fartfælde | fartkamera | fotofælde
sense:
urządzenie rejestrujące przekroczenie dopuszczalnej prędkości pojazdów, uwieczniające ten fakt na fotografii;


lexentry: pol/fotosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotosynteza
trans_list: fotosyntese
sense:
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;


lexentry: pol/fotoszopować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotoszopować
trans_list: fotomanipulere
sense:
(potocznie, potoczny) (fotografia) (informatyka, informatyczny) korygować zdjęcie w programie graficznym, żeby wyglądało korzystniej


lexentry: pol/fotowoltaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotowoltaika
trans_list: fotovoltaik
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła energii słonecznego na energię elektryczną;


lexentry: pol/foyer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foyer
trans_list: foyer
sense:
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;


lexentry: pol/frachtowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frachtowiec
trans_list: fragtskib
sense:
(marynarka) statek handlowy przewożący towary drogą morską np. masowiec, kontenerowiec, drobnicowiec;


lexentry: pol/frajer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frajer
trans_list: fjols
sense:
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: fraktion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: brøk
sense:
(statystyka, statystyczny) stosunek liczby obserwacji mających pewną właściwość do liczebności całej próby statystycznej;


lexentry: pol/fraktal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraktal
trans_list: fraktal
sense:
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;


lexentry: pol/francuski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: francuski
trans_list: fransk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;


lexentry: pol/francuski_pocałunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: francuski pocałunek
trans_list: tungekys
sense:
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;


lexentry: pol/franczyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franczyza
trans_list: franchise
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;


lexentry: pol/frankfurterka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankfurterka
trans_list: ligefrem
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco;


lexentry: pol/frankijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frankijski
trans_list: frankisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)


lexentry: pol/frankofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankofon
trans_list: frankofon
sense:
ktoś, kto mówi po francusku i żyje w społeczności posługującej się tym językiem, szczególnie w miejscu, w którym mówi się dwoma lub więcej językami


lexentry: pol/frankownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankownica
trans_list: frankeringsmaskine
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie masowo przygotowujące listy do wysyłki przez drukowanie na nich opłaty pocztowej oraz danych adresowych i loga nadawcy;


lexentry: pol/fraternizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraternizacja
trans_list: fraternisering
sense:
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: frase
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: frase
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu


lexentry: pol/freemium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: freemium
trans_list: freemium
sense:
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: fregat
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: fuldrigger | fregat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/frenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frenologia
trans_list: frenologi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;


lexentry: pol/fretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fretka
trans_list: fritte
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;


lexentry: pol/frezarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezarka
trans_list: fræsemaskine
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;


lexentry: pol/fruktoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruktoza
trans_list: fruktose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;


lexentry: pol/frustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frustracja
trans_list: frustration
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;


lexentry: pol/frutarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frutarianizm
trans_list: frugtarisme
sense:
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;


lexentry: pol/frytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytka
trans_list: pomfrit | pomme frite
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/frytkownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytkownica
trans_list: frituregryde
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;


lexentry: pol/fuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuga
trans_list: led
sense:
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze


lexentry: pol/fuksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuksja
trans_list: fuchsia
sense:
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;


lexentry: pol/fumarola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fumarola
trans_list: fumarole
sense:
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;


lexentry: pol/fundacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundacja
trans_list: institution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;


lexentry: pol/fundament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundament
trans_list: fundament
sense:
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;


lexentry: pol/fundamentalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalista
trans_list: fundamentalist
sense:
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki


lexentry: pol/fundamentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalizm
trans_list: fundamentalisme
sense:
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji


lexentry: pol/funkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja
trans_list: funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;


lexentry: pol/funkcja_odwrotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja odwrotna
trans_list: invers funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która każdej wartości pewnej różnowartościowej funkcji przyporządkowuje jej odpowiedni argument;


lexentry: pol/funkcja_trygonometryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja trygonometryczna
trans_list: trigonometrisk funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja okresowa przyjmująca kąt jako argument i mogąca zostać wyrażona jako stosunek długości dwóch boków w trójkącie prostokątnym, a niekiedy również, zwłaszcza dawniej, jako różnica tego stosunku i danej liczby;


lexentry: pol/funkcja_wzajemnie_jednoznaczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja wzajemnie jednoznaczna
trans_list: bijektiv
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;


lexentry: pol/funkcja_złożona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja złożona
trans_list: sammensat funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, której co najmniej jedna zmienna niezależna sama stanowi funkcję innej zmiennej niezależnej;


lexentry: pol/funkcjonariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonariusz
trans_list: partifunktionær
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz partii rządzącej piastujący wysokie stanowisko


lexentry: pol/furia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furia
trans_list: furie
sense:
(mitologia, mitologiczny) jedna z rzymskich bogiń karzącej zemsty, również uosobienie albo przejaw złości, wściekłości;


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: pels
sense:
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: pels
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: fusion
sense:
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe


lexentry: pol/gabardyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabardyna
trans_list: gabardine
sense:
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.


lexentry: pol/gabinet_cieni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet cieni
trans_list: skyggekabinet
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;


lexentry: pol/gad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gad
trans_list: krybdyr | reptil
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;


lexentry: pol/gadolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadolin
trans_list: gadolinium
sense:
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;


lexentry: pol/gadożer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadożer
trans_list: slangeørn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;


lexentry: pol/gadżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadżet
trans_list: gadget | dims
sense:
(neologizm) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;


lexentry: pol/gag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gag
trans_list: gag
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych


lexentry: pol/galaktoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktoza
trans_list: galaktose
sense:
(biochemia, biochemiczny) cukier prosty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wchodzacy w skład m.in. laktozy i agarozy;


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: galakse
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/galareta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galareta
trans_list: aspic | gele | gelé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny


lexentry: pol/galeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeon
trans_list: galeon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII-wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;


lexentry: pol/galera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galera
trans_list: galej
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;


lexentry: pol/galeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeria
trans_list: galleri
sense:
(przenośnie, przenośnia) zbiór jednostek, przedmiotów charakterystycznych, odznaczających się osobliwymi cechami


lexentry: pol/galeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeria
trans_list: galleri
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższa kondygnacja widowni w teatrze; również publiczność ją zajmująca


lexentry: pol/galernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galernik
trans_list: galejslave
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze


lexentry: pol/galion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galion
trans_list: galionsfigur
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ozdoba dziobu żaglowca, często w kształcie postaci kobiecej lub zwierzęcej;


lexentry: pol/galwaniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galwaniczny
trans_list: galvanisk
sense:
(chemia, chemiczny) (elektryczność) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z galwanizmem, dotyczący galwanizmu


lexentry: pol/galwanoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galwanoterapia
trans_list: galvanoterapi
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu


lexentry: pol/gama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gama
trans_list: målestok
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;


lexentry: pol/gambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gambit
trans_list: gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/gap_year__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gap year
trans_list: fjumreår
sense:
długa, zwykle roczna przerwa od nauki, pracy lub kariery spożytkowana na podróż, realizację marzeń itp.;


lexentry: pol/garaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garaż
trans_list: garage
sense:
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;


lexentry: pol/garb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garb
trans_list: pukkel
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) wypukłość na grzbiecie zwierzęcia, zwykle wypełniona tłuszczem


lexentry: pol/garbarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garbarz
trans_list: garver
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: garderobe
sense:
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: garderobe
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: svælg
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: gigt
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) część gaźnika, gdzie zachodzi rozpylenie paliwa przez rozpylacz


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: hals | svælg
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/garig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garig
trans_list: garrigue
sense:
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego


lexentry: pol/garnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnek
trans_list: gryde | potte
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;


lexentry: pol/garota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garota
trans_list: garrotte
sense:
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;


lexentry: pol/garować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: garować
trans_list: hæve
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o cieście: będąc pozostawionym na pewien czas, powiększać swoją objętość


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: gargoil
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: espingol
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krótka ręczna broń palna z trąbkowatym wylotem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;


lexentry: pol/gaslighting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaslighting
trans_list: gaslighting
sense:
(psychologia, psychologiczny) manipulacja polegająca na wpieraniu komuś problemów psychicznych lub niewłaściwego rozumienia rzeczywistości;


lexentry: pol/gastarbajter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastarbajter
trans_list: fremmedarbejder | gæstearbejder
sense:
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym


lexentry: pol/gastroenterologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastroenterologia
trans_list: gastroenterologi
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się czynnościami i schorzeniami układu pokarmowego i gruczołów trawiennych;


lexentry: pol/gastrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastrolog
trans_list: gastroenterolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych


lexentry: pol/gawron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawron
trans_list: råge
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;


lexentry: pol/gaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz
trans_list: gas
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)


lexentry: pol/gaz_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz cieplarniany
trans_list: drivhusgas
sense:
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;


lexentry: pol/gaz_kopalniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz kopalniany
trans_list: grubegas
sense:
(górnictwo, górniczy) mieszanina gazów wydzielająca się w kopalniach, składająca się głównie z metanu, tworząca z powietrzem mieszaninę wybuchową


lexentry: pol/gaz_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz ziemny
trans_list: naturgas
sense:
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;


lexentry: pol/gaz_łzawiący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz łzawiący
trans_list: tåregas
sense:
(potocznie, potoczny) środek drażniący, który powoduje silne podrażnienie błon śluzowych oczu, nosa, gardła i skóry, prowadząc do łzawienia, kaszlu, pieczenia i trudności w oddychaniu


lexentry: pol/gałka_muszkatołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałka muszkatołowa
trans_list: muskatnød
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;


lexentry: pol/gaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaźnik
trans_list: karburator
sense:
(motoryzacja) urządzenie do wytwarzania mieszanki paliwa i powietrza w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym


lexentry: pol/gdy_kota_nie_ma,_myszy_harcują__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdy kota nie ma, myszy harcują
trans_list: når katten er ude, spiller musene på bordet
sense:
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.


lexentry: pol/gdzie_drwa_rąbią,_tam_wióry_lecą__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą
trans_list: hvor der handles, der spildes
sense:
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje


lexentry: pol/gdzie_kucharek_sześć,_tam_nie_ma_co_jeść__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść
trans_list: for mange kokke fordærver maden
sense:
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu


lexentry: pol/geek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geek
trans_list: geek
sense:
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;


lexentry: pol/gejsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gejsza
trans_list: geisha
sense:
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;


lexentry: pol/gekon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gekon
trans_list: gekko
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach


lexentry: pol/gen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gen
trans_list: gen
sense:
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: køn
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci


lexentry: pol/genealog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genealog
trans_list: genealog
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji


lexentry: pol/generacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generacja
trans_list: generation
sense:
(technologia, technika, techniczny) grupa urządzeń konstruowanych na określonym szczeblu rozwoju technologii


lexentry: pol/generał_broni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał broni
trans_list: generalløjtnant
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;


lexentry: pol/generał_dywizji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał dywizji
trans_list: generalmajor
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni


lexentry: pol/genetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genetyk
trans_list: genetiker
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie genetyki


lexentry: pol/genom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genom
trans_list: arvemasse
sense:
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;


lexentry: pol/geofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofizyka
trans_list: geofysik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej


lexentry: pol/geoglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geoglif
trans_list: geoglyf
sense:
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;


lexentry: pol/geografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geografia
trans_list: geografi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/geomancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomancja
trans_list: geomanti
sense:
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;


lexentry: pol/geometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geometria
trans_list: geometri
sense:
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;


lexentry: pol/geomorfolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfolog
trans_list: geomorfolog
sense:
specjalista w dziedzinie geomorfologii; badacz kształtu terenu, jego powstania oraz zmian, które zachodzą w czasie, zarówno naturalnych, jak i wpływających na niego działalności człowieka


lexentry: pol/geomorfologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfologia
trans_list: geomorfologi
sense:
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;


lexentry: pol/geopolityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geopolityka
trans_list: geopolitik
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne


lexentry: pol/gepard_grzywiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gepard grzywiasty
trans_list: gepard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;


lexentry: pol/germanista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanista
trans_list: germanist
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej


lexentry: pol/germanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistyka
trans_list: germanistik
sense:
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim


lexentry: pol/germanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanizm
trans_list: fortyskning
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;


lexentry: pol/gerydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gerydon
trans_list: gueridon
sense:
(dawniej, dawny) niewielki okrągły stolik, jedno- lub trójnożny, używany w wyposażeniu wnętrz w XVIII-XIX wieku jako podręczny mebel śniadaniowy, także na kwiaty lub bibeloty;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: branche
sense:
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej


lexentry: pol/ghosting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghosting
trans_list: ghosting
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zachowanie polegające na zrywaniu relacji z bliską osobą – natychmiastowym, całkowitym, bez podawania powodów


lexentry: pol/gibelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibelin
trans_list: ghibellin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gibon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibon
trans_list: gibboner
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona


lexentry: pol/giez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giez
trans_list: bremse | brems | hestebremse
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;


lexentry: pol/giełda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giełda
trans_list: børs
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;


lexentry: pol/gigabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gigabajt
trans_list: gigabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 megabajtom;


lexentry: pol/gildia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gildia
trans_list: gilde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;


lexentry: pol/gimnazjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnazjum
trans_list: gymnasium
sense:
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;


lexentry: pol/ginekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekologia
trans_list: gynækologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;


lexentry: pol/gips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gips
trans_list: gips
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;


lexentry: pol/gitara_basowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara basowa
trans_list: basguitar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;


lexentry: pol/gitara_elektryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara elektryczna
trans_list: elektrisk guitar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;


lexentry: pol/gladiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gladiator
trans_list: gladiator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;


lexentry: pol/glazura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glazura
trans_list: glasur
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;


lexentry: pol/gleba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gleba
trans_list: jord
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;


lexentry: pol/glicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glicyna
trans_list: glycin
sense:
(biochemia, biochemiczny) najprostszy aminokwas białkowy, endogenny i niepolarny, m.in. pełniący rolę neurotransmitera hamującego w układzie nerwowym; C2H5NO2;


lexentry: pol/glikogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glikogen
trans_list: glykogen
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: globalisering
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalna_wioska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalna wioska
trans_list: den globale landsby
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: global opvarmning
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: globus | globe
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glosolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosolalia
trans_list: tungetale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: glukose | glucose | glykose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/glutaminian_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutaminian sodu
trans_list: mononatriumglutamat
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;


lexentry: pol/gluten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gluten
trans_list: gluten
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;


lexentry: pol/gniady__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gniady
trans_list: bugt
sense:
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: kontakt
sense:
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: sokkel
sense:
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: gruppe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniotek
trans_list: stressbold
sense:
zabawka antystresowa do ściskania, najczęściej własnoręcznie wykonana z balonika wypełniony mąką ziemniaczaną


lexentry: pol/gnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostycyzm
trans_list: gnosticisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: gnose
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: gødning | møg | gylle | kogødning | komøg
sense:
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: nisse
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gochujang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gochujang
trans_list: gochujang
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsta, ostra koreańska pasta z czerwonej papryki chili, ryżu i fermentowanej soi;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: gotisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/godziny_szczytu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: godziny szczytu
trans_list: myldretid
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg


lexentry: pol/gofr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gofr
trans_list: vaffel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;


lexentry: pol/gokart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gokart
trans_list: gokart
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: skinneben
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gondola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gondola
trans_list: gondol
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;


lexentry: pol/gong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gong
trans_list: gong
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: evangelium
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/gospodarka_rabunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarka rabunkowa
trans_list: rovdrift
sense:
intensywne działanie gospodarcze polegające na czerpaniu maksymalnych korzyści z zasobów naturalnych lub z przedsiębiorstw, z jednoczesnym zaniedbywaniem ich rozwoju i ochrony; głównie w odniesieniu do środowiska naturalnego;


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: gård
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gospodarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarz
trans_list: vært
sense:
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: glatis
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołąb_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb pocztowy
trans_list: brevdue
sense:
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;


lexentry: pol/gołąb_skalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb skalny
trans_list: klippedue
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych


lexentry: pol/gołąbek_wymiotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąbek wymiotny
trans_list: stor gift-skørhat
sense:
(mikologia, mikologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: due
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/gołębiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębiarz
trans_list: gøg
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;


lexentry: pol/goździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk
trans_list: nellike | kryddernellike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;


lexentry: pol/gra_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra komputerowa
trans_list: computerspil
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;


lexentry: pol/gra_planszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra planszowa
trans_list: brætspil
sense:
rodzaj gry towarzyskiej, w której gracze rywalizują lub współpracują, wykonując ruchy po ustalonej planszy lub planszach, zgodnie z określonymi zasadami


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: avnbøg
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: rive
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/graf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graf
trans_list: greve
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;


lexentry: pol/grafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafen
trans_list: grafen
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: graffiti
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: grafik
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: grafit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafologia
trans_list: grafologi
sense:
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: overheadprojektor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/grajcar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grajcar
trans_list: krydser
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii;


lexentry: pol/gram-siła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram-siła
trans_list: dam
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi


lexentry: pol/gramofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramofon
trans_list: grammofon | pladespiller
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;


lexentry: pol/granatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatnik
trans_list: granatkaster
sense:
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: granatæble
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: mørkeblå | marineblå
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: prisme
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/granola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granola
trans_list: granola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: brissel
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratyfikacja
trans_list: gratiale
sense:
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.


lexentry: pol/greenwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: greenwashing
trans_list: greenwashing | grønvaskning
sense:
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;


lexentry: pol/grill__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grill
trans_list: grillfest
sense:
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: greb
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: grav
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/grochówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grochówka
trans_list: ærtesuppe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: distrikt
sense:
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: klynge
sense:
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: inddeling
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;


lexentry: pol/grono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grono
trans_list: klase
sense:
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu i owocostanu złożony z osi głównej i odchodzących od niej osi bocznych


lexentry: pol/grosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grosz
trans_list: gros
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miedziana lub srebrna moneta różnej wartości, bita w krajach Europy


lexentry: pol/groszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groszek
trans_list: almindelig ært
sense:
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: storsejl
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: groteske
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: groteske
sense:
(sztuka) ornament roślinny, w który wplecione są inne elementy, takie jak: postacie ludzkie, zwierzęta, części uzbrojenia, obrazy lub owoce


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: grotesk
sense:
(termin typograficzny) krój pisma, w którym linie, z których zbudowane są znaki, mają tę samą szerokość i nie mają szeryfów;


lexentry: pol/grubodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grubodziób
trans_list: kernebider
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;


lexentry: pol/gruczoł_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł mlekowy
trans_list: mælkekirtel
sense:
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;


lexentry: pol/grunt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunt
trans_list: grund
sense:
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;


lexentry: pol/grupa_docelowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa docelowa
trans_list: målgruppe
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;


lexentry: pol/grupa_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa etniczna
trans_list: etnisk gruppe
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;


lexentry: pol/grupa_funkcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa funkcyjna
trans_list: funktionel gruppe
sense:
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;


lexentry: pol/grupa_hydroksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa hydroksylowa
trans_list: hydroxygruppe | hydroxylgruppe
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_karboksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karboksylowa
trans_list: syregruppe
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna, składająca się z jednego atomu węgla, dwóch atomów tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa krwi
trans_list: blodtype
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych


lexentry: pol/grusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grusza
trans_list: pæretræ | pære
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;


lexentry: pol/grynszpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grynszpan
trans_list: ir
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;


lexentry: pol/grywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywać
trans_list: virke
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas


lexentry: pol/grzebień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebień
trans_list: kam | hanekam
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów


lexentry: pol/grzech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech
trans_list: synd
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;


lexentry: pol/grzech_pierworodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech pierworodny
trans_list: arvesynd
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;


lexentry: pol/grzechotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotnik
trans_list: klapperslange
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;


lexentry: pol/grzeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeczny
trans_list: beleven
sense:
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości


lexentry: pol/grzeszyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeszyć
trans_list: synde
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny


lexentry: pol/grzyb_atomowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzyb atomowy
trans_list: paddehatsky
sense:
(potocznie, potoczny) charakterystyczny, przypominający grzyba, kształt chmury dymu, pyłu i pary, która powstaje po wybuchu jądrowym (atomowym lub termojądrowym)


lexentry: pol/grzybnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybnia
trans_list: mycelium
sense:
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;


lexentry: pol/grzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywa
trans_list: man | manke
sense:
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi


lexentry: pol/grzywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywna
trans_list: bøde
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/gudźarati__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gudźarati
trans_list: gujarati
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: viskelæder
sense:
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: elastik | hårelastik
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: elastik
sense:
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka


lexentry: pol/gupik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gupik
trans_list: guppy
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: guru
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: guru
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;


lexentry: pol/guziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec
trans_list: vortesvin
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;


lexentry: pol/gwardia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardia
trans_list: liwagt
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących


lexentry: pol/gwasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwasz
trans_list: gouache
sense:
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;


lexentry: pol/gwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwałt
trans_list: voldtægt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;


lexentry: pol/gwelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwelf
trans_list: guelf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gwiazda_Dawida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda Dawida
trans_list: Davidsstjerne
sense:
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: stjerne
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: stjerne
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku


lexentry: pol/gwiazda_betlejemska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda betlejemska
trans_list: betlehemsstjerne
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/gwiazda_spadająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda spadająca
trans_list: meteor
sense:
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej


lexentry: pol/gwint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwint
trans_list: gevind
sense:
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek


lexentry: pol/gwoli__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: gwoli
trans_list: på grund af
sense:
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania


lexentry: pol/gwóźdź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwóźdź
trans_list: søm | nagle
sense:
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;


lexentry: pol/gyros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyros
trans_list: gyros
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;


lexentry: pol/gytia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gytia
trans_list: mudder
sense:
(geologia, geologiczny) muł jeziorny powstający na dnie jezior ze szczątków organicznych, głównie planktonu;


lexentry: pol/gzyms__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gzyms
trans_list: gesims et
sense:
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;


lexentry: pol/górnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górnictwo
trans_list: minedrift
sense:
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;


lexentry: pol/gównoburza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gównoburza
trans_list: shitstorm
sense:
(środowiskowy) (grubiański, grubiańsko) zażarta dyskusja, w której argumenty merytoryczne nie mają znaczenia


lexentry: pol/gąbczasta_encefalopatia_bydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbczasta encefalopatia bydła
trans_list: bse
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę


lexentry: pol/gąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbka
trans_list: svamp
sense:
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;


lexentry: pol/gąbki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbki
trans_list: svamp
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Porifera Grant, typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych, obejmujący około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: larve
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: larvefødder
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie


lexentry: pol/gęgawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęgawa
trans_list: grågås
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;


lexentry: pol/gęsia_skórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęsia skórka
trans_list: gåsehud
sense:
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;


lexentry: pol/gęstość_zaludnienia__związek_wyrazów__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość zaludnienia
trans_list: befolkningstæthed
sense:
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;


lexentry: pol/gęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęś
trans_list: gås
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona


lexentry: pol/gładzica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gładzica
trans_list: rødspætte
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;


lexentry: pol/głasnost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głasnost
trans_list: glasnost
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;


lexentry: pol/głaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głaz
trans_list: kampesten
sense:
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;


lexentry: pol/głoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głoska
trans_list: sproglyd | fon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: hoved
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/głośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnik
trans_list: højttaler højtaler | højttaler
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;


lexentry: pol/głośnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnikowy
trans_list: højttaler
sense:
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników


lexentry: pol/głupawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupawka
trans_list: morsomhed
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej


lexentry: pol/głupota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupota
trans_list: dumhed
sense:
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia


lexentry: pol/głuptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głuptak
trans_list: Sule
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: tjørn
sense:
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;


lexentry: pol/główszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główszczyzna
trans_list: mandebod
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego


lexentry: pol/głęboki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głęboki
trans_list: dyb
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu


lexentry: pol/hackathon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hackathon
trans_list: hackathon
sense:
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;


lexentry: pol/hadis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadis
trans_list: hadith
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;


lexentry: pol/hadżdż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadżdż
trans_list: hajj
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;


lexentry: pol/hagiografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiografia
trans_list: hagiografi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;


lexentry: pol/hagiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiologia
trans_list: hagiologi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego


lexentry: pol/haiku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haiku
trans_list: haiku
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: hacker
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;


lexentry: pol/halabarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabarda
trans_list: hellebard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;


lexentry: pol/halal__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: halal
trans_list: halal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)


lexentry: pol/halibut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halibut
trans_list: helleflynder
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;


lexentry: pol/halucynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynacja
trans_list: hallucination
sense:
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;


lexentry: pol/hamburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamburger
trans_list: hamburger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;


lexentry: pol/handel_ludźmi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handel ludźmi
trans_list: menneskehandel
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;


lexentry: pol/hang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hang
trans_list: hænge
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;


lexentry: pol/hangar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hangar
trans_list: hangar
sense:
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);


lexentry: pol/hanza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hanza
trans_list: Hansaen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków;


lexentry: pol/happening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: happening
trans_list: happening
sense:
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)


lexentry: pol/harmonijka_ustna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harmonijka ustna
trans_list: mundharmonika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: harpy
sense:
(mitologia, mitologiczny) złośliwy starogrecki kobiecy demon wichru i burzy, w ptasiej postaci porywający dusze zmarłych i będący narzędziem kary bogów wobec ludzi;


lexentry: pol/harpun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpun
trans_list: harpun
sense:
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;


lexentry: pol/hartować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hartować
trans_list: gemyt
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie


lexentry: pol/hashtag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hashtag
trans_list: hashtag
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;


lexentry: pol/haubica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haubica
trans_list: haubits | haubitser
sense:
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;


lexentry: pol/heban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heban
trans_list: ibenholt
sense:
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: lærke
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie


lexentry: pol/hedonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hedonizm
trans_list: hedonisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia


lexentry: pol/hegemonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemonia
trans_list: hegemoni
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś


lexentry: pol/hejter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejter
trans_list: hader
sense:
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem


lexentry: pol/hekatomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hekatomba
trans_list: hekatombe
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;


lexentry: pol/hektar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hektar
trans_list: hektar
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);


lexentry: pol/hekto-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hekto-
trans_list: hekto-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 10² (sto) razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/heliocentryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heliocentryczny
trans_list: heliocentrisk
sense:
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia


lexentry: pol/heliosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliosfera
trans_list: heliosfære
sense:
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)


lexentry: pol/hellenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hellenista
trans_list: hellenist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki


lexentry: pol/hematolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematolog
trans_list: hæmatolog
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego


lexentry: pol/hemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemoglobina
trans_list: hæmoglobin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu


lexentry: pol/henna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henna
trans_list: henna
sense:
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;


lexentry: pol/heparyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heparyna
trans_list: heparin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: kop te
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: kiks
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/herbicyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbicyd
trans_list: herbicid
sense:
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;


lexentry: pol/herezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezja
trans_list: kætteri | hæresi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;


lexentry: pol/heroina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroina
trans_list: heroin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;


lexentry: pol/heroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroizm
trans_list: heroisme
sense:
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: bud
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy


lexentry: pol/heurystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heurystyka
trans_list: heuristik
sense:
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;


lexentry: pol/hełmiatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hełmiatka
trans_list: rødhovedet and
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;


lexentry: pol/hibernacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hibernacja
trans_list: dvale | dvaletilstand
sense:
(biologia, biologiczny) stan fizjologiczny głębokiego uśpienia, w który zapadają niektóre zwierzęta w odpowiedzi na niesprzyjające warunki środowiskowe, szczególnie zimą


lexentry: pol/hidżab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hidżab
trans_list: hijab
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;


lexentry: pol/hierarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierarchia
trans_list: hierarki
sense:
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;


lexentry: pol/higroskopijny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: higroskopijny
trans_list: hygroskopisk
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej


lexentry: pol/hinduizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hinduizm
trans_list: hinduisme
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip-hop
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip-hop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu


lexentry: pol/hiper-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hiper-
trans_list: hyper-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbel
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbel
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;


lexentry: pol/hipergamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipergamia
trans_list: hypergami
sense:
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków


lexentry: pol/hipermarket__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipermarket
trans_list: hypermarked
sense:
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;


lexentry: pol/hiperonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperonim
trans_list: fællesbetegnelse
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;


lexentry: pol/hipertekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekst
trans_list: hypertekst
sense:
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;


lexentry: pol/hiperłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperłącze
trans_list: hyperlink
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;


lexentry: pol/hipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipis
trans_list: hippie
sense:
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.


lexentry: pol/hipoalergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoalergiczny
trans_list: hypoallergisk
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii


lexentry: pol/hipochondria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipochondria
trans_list: hypokondri
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości


lexentry: pol/hipodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipodrom
trans_list: hippodrom
sense:
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta


lexentry: pol/hipokamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokamp
trans_list: hippocampus
sense:
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;


lexentry: pol/hipokryzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokryzja
trans_list: hykleri
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;


lexentry: pol/hiponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponim
trans_list: hyponym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;


lexentry: pol/hipoteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteka
trans_list: pant
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;


lexentry: pol/histogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histogram
trans_list: histogram
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;


lexentry: pol/historiozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: historiozofia
trans_list: historiefilosofi
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;


lexentry: pol/hitlerowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hitlerowski
trans_list: hitlersk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców


lexentry: pol/hobbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hobbit
trans_list: hobbit
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;


lexentry: pol/hodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodować
trans_list: avle | dyrke | opdrætte
sense:
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania


lexentry: pol/hodowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodowla
trans_list: avl | avling
sense:
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;


lexentry: pol/hokej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hokej
trans_list: hockey
sense:
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/hol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hol
trans_list: hall
sense:
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.


lexentry: pol/holding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holding
trans_list: holdingselskab
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm


lexentry: pol/holendrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: holendrować
trans_list: tegne
sense:
(rzadki, rzadko używany) (sport, sportowy) jeździć na łyżwach, zataczając koła, łuki, zakreślając esowate linie


lexentry: pol/hologram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hologram
trans_list: hologram
sense:
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe


lexentry: pol/holokaust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holokaust
trans_list: jødeudryddelse
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust


lexentry: pol/holownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holownik
trans_list: slæbebåd
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;


lexentry: pol/homar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homar
trans_list: hummer
sense:
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;


lexentry: pol/homofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofon
trans_list: homofon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homofoni
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homofoni
sense:
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament


lexentry: pol/homonacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonacjonalizm
trans_list: homonationalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozytywne powiązanie osób LGBT i/lub ich praw z ideologią nacjonalistyczną;


lexentry: pol/homonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonim
trans_list: homonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu


lexentry: pol/hoplita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoplita
trans_list: hoplit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;


lexentry: pol/horda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horda
trans_list: horde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich


lexentry: pol/horyzont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont
trans_list: horisont
sense:
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;


lexentry: pol/horyzont_zdarzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont zdarzeń
trans_list: begivenhedshorisont
sense:
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;


lexentry: pol/hostessa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostessa
trans_list: værtinde
sense:
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.


lexentry: pol/hostia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostia
trans_list: oblat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;


lexentry: pol/hot_dog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hot dog
trans_list: hotdog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;


lexentry: pol/hołodomor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: hołodomor
trans_list: Holodomor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: amt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: amt
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych


lexentry: pol/hugenot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hugenot
trans_list: huguenot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;


lexentry: pol/huk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huk
trans_list: rumle
sense:
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna


lexentry: pol/humanistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: humanistyczny
trans_list: humanistisk
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanisme
sense:
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością


lexentry: pol/hummus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hummus
trans_list: hummus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/huragan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huragan
trans_list: orkan
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;


lexentry: pol/hurt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurt
trans_list: en groshandel
sense:
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym


lexentry: pol/hurysa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurysa
trans_list: huri
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;


lexentry: pol/hutnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutnictwo
trans_list: metallurgi
sense:
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;


lexentry: pol/hybryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybryda
trans_list: hybrid
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;


lexentry: pol/hydrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrant
trans_list: brandhane
sense:
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;


lexentry: pol/hydraulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulik
trans_list: blikkenslager | vvs-mand | vandmaster
sense:
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania


lexentry: pol/hydraulika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulika
trans_list: hydraulik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: hydrologi
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hydroponika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroponika
trans_list: dybvandskultur
sense:
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;


lexentry: pol/hydrosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrosfera
trans_list: hydrosfære
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: hymne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/id__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: id
trans_list: id
sense:
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identifikation
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identifikation
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideogram
trans_list: ideogram
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: ideologi
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: idiom
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/iglasty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iglasty
trans_list: nål
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Olympiske Lege
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: nål
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: nål
sense:
(medycyna, medyczny) podłużny metalowy pręcik pusty w środku wbijany w ciało w czasie wykonywania zastrzyku;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: ikon
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ikonoklasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklasta
trans_list: ikonoklast
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeciwnik kultu obrazów, wizerunków i figur religijnych


lexentry: pol/ikonoklazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklazm
trans_list: ikonoklasme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;


lexentry: pol/ilustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustracja
trans_list: illustration
sense:
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;


lexentry: pol/ilustrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustrować
trans_list: anskueliggøre
sense:
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: illusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/im__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: im
trans_list: jo des | jo desto | jo jo
sense:
im… tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: skruestik
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: ingefær
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: ingefær
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: præsens participium passiv
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: præsens participium aktiv
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy przeszły
trans_list: præteritum participium
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako cel innej czynności, która została wykonana na podmiocie przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_uprzedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy uprzedni
trans_list: perfektum gerundium
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonywał podmiot przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_współczesny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy współczesny
trans_list: præsens gerundium
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imitacja
trans_list: efterligning
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: immunitet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immunoglobulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoglobulina
trans_list: immunglobulin | immunoglobulin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko produkowane przez komórki układu odpornościowego w kontakcie z różnymi związkami chemicznymi;


lexentry: pol/impeachment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impeachment
trans_list: rigsret
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;


lexentry: pol/impedancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impedancja
trans_list: impedans
sense:
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;


lexentry: pol/imperator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperator
trans_list: imperator | kejser
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł władcy w niektórych monarchiach


lexentry: pol/imperator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperator
trans_list: imperator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie w okresie republiki: zwycięski wódz, tytuł cesarza


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: kejserlig
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: imperialistisk
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: imperialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/imperium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperium
trans_list: imperie | imperium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie najwyższa władza państwowa (zarówno cywilna jak i wojskowa), należąca do konsulów, a później cesarzy


lexentry: pol/imperium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperium
trans_list: imperium | imperie
sense:
(przenośnie, przenośnia) wielkie przedsiębiorstwo lub organizacja mająca placówki w wielu miejscach na dużym obszarze


lexentry: pol/implant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant
trans_list: implantat
sense:
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;


lexentry: pol/imponderabilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imponderabilia
trans_list: imponderabilier
sense:
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: import
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impregnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnacja
trans_list: imprægnering
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycanie materiału innym środkiem, by zmienić jego właściwości fizyczne lub chemiczne, np. w celu zabezpieczenia


lexentry: pol/impregnowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnowanie
trans_list: imprægnering
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) nasączanie jakiegoś materiału płynem, najczęściej w celu konserwacji


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: indtryk
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: impressionisme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: fest
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: indvielse
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/incel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: incel
trans_list: incel
sense:
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: indeks
sense:
(drukarstwo, drukarski) litera, liczba lub inny znak za pomocą którego rozróżnia się wyrażenia symboliczne, np. a1, a2, a3


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: indeks
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: indeks
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indeterminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeterminizm
trans_list: indeterminisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: indoeuropæisk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indol
trans_list: indol
sense:
(chemia, chemiczny) heterocykliczny związek chemiczny, zbudowany ze sprzężonych pierścieni benzenowego i pirolowego;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induktion
sense:
(fizyka, fizyczny) wzbudzenie prądu albo ładunku elektrycznego pod wpływem czynników elektrycznych lub magnetycznych;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induktion
sense:
(logika, logiczny) wyciąganie wniosków ogólnych z poszczególnych przypadków składających się na te wnioski;


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: infektion
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/influencer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencer
trans_list: influencer
sense:
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: infralyd
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: infrastruktur
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: ingrediens
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: fangenskab
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkluzywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkluzywny
trans_list: inkludere | inklusiv
sense:
przeciwstawiający się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry


lexentry: pol/inkorporacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkorporacja
trans_list: anneksion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa


lexentry: pol/inkunabuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkunabuł
trans_list: inkunabel
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: inkvisition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/inkwizytorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizytorski
trans_list: inkvisitorisk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z inkwizytorem, dotyczący inkwizytora; złożony z inkwizytorów


lexentry: pol/inochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inochód
trans_list: pasgang
sense:
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;


lexentry: pol/inscenizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inscenizator
trans_list: regissør
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;


lexentry: pol/instalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalacja
trans_list: installation | installering | montage | montering
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installere
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installere | montere
sense:
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: øjeblik
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_dęty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument dęty
trans_list: blæseinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: musikinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/instrument_pochodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument pochodny
trans_list: afledning
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt finansowy, którego wartość zależy od określonych zmiennych finansowych lub pozafinansowych, takich jak cena surowca lub towaru, wartość innego instrumentu finansowego, indeks ekonomiczny albo wysokość stóp procentowych;


lexentry: pol/instrumentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalny
trans_list: instrumental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu


lexentry: pol/instynkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instynkt
trans_list: instinkt
sense:
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: insulin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/insynuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insynuacja
trans_list: insinuation
sense:
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: intellekt
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: interaktion
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: interaktiv
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/intercyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercyza
trans_list: ægtepagt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: grænseflade
sense:
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: grænseflade
sense:
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: interferens
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: interferon
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/intermezzo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intermezzo
trans_list: intermezzo | mellemspil
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: internet- | net-
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: internere
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interwencjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interwencjonizm
trans_list: interventionspolitik
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: intranet
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/introligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligator
trans_list: bogbinder
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: intrige
sense:
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: intrige
sense:
w utworach fabularnych, zwykle w dramacie: zbieg okoliczności lub umyślne działanie postaci, wywołujące konflikt i prowadzące do zmiany kierunku akcji


lexentry: pol/intrygancki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intrygancki
trans_list: intrigant
sense:
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: intuition
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inwalida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalida
trans_list: invalid
sense:
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia


lexentry: pol/inwalidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalidztwo
trans_list: invaliditet
sense:
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;


lexentry: pol/inwestycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwestycja
trans_list: investering
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wydatek przedsiębiorstwa na dobra, które mogą być użyte do produkcji innych dóbr i wykonywania usług


lexentry: pol/inwestycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwestycja
trans_list: investering
sense:
(przenośnie, przenośnia) wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych osiągnięć w przyszłości


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: ingeniørfag
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: sennepsgas
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: sennep
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: sennepsgas
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/irański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: irański
trans_list: iransk
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do podrodziny języków indoeuropejskich, którymi posługuje się około 75 mln osób zamieszkujących Bliski i Środkowy Wschód oraz Azję Środkową


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: sneleopard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/irygacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irygacja
trans_list: overrisling
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: lus
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: islamistyczny
trans_list: islamistisk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) dotyczący islamu, oparty na islamie


lexentry: pol/islamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizacja
trans_list: islamisering
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: islamisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: iteration
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: iteration
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;


lexentry: pol/izba_niższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba niższa
trans_list: underhus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy


lexentry: pol/izba_wytrzeźwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wytrzeźwień
trans_list: detention
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;


lexentry: pol/izba_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wyższa
trans_list: overhus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy


lexentry: pol/izolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacja
trans_list: isolation | isolering
sense:
(fizyka, fizyczny) warstwa materiału o niskiej przewodności cieplnej chroniąca, ograniczająca dopływ lub odpływ ciepła;


lexentry: pol/izolacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonizm
trans_list: isolationisme | isolationspolitik
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: isomer
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izomorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomorfizm
trans_list: isomorfi
sense:
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: isotop
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: gå
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: yacht | jagt
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jacuzzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacuzzi
trans_list: jacuzzi
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: edder | gift
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jad_trupi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad trupi
trans_list: liggift
sense:
(biochemia, biochemiczny) ptomaina, alkaloid powstający w procesach gnilnych ciał organicznych zawierających białko


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: jaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: æggebæger
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jajko_na_miękko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko na miękko
trans_list: blødkogt æg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;


lexentry: pol/jajko_sadzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko sadzone
trans_list: spejlæg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem


lexentry: pol/jajowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajowód
trans_list: æggeleder | ægleder
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;


lexentry: pol/jak_i__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: jak i
trans_list: så vel som | såvel som
sense:
fraza łącząca równorzędne części zdania i dodatkowo podkreślająca, że czasownik dotyczy obydwu łączonych części


lexentry: pol/jak_się_baby_nie_bije,_to_jej_wątroba_gnije__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: (seksistowsko) wobec kobiet wolno używać przemocy fizycznej
written_rep: jak się baby nie bije, to jej wątroba gnije
trans_list:
nu er det gjort, sagde manden, han stod tidlig op og bankede sin kone | se, nu er det fra hånden, sagde manden, han havde pryglet sin kone før dag | tiden skal gå med noget, sagde manden, bankede sin kone


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: som om
sense:
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa


lexentry: pol/jakoby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jakoby
trans_list: der
sense:
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: kvalitet
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: knibe
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: punggrævling
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: ravine
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: marked
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: grønkål
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: åg
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_brekinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb brekinia
trans_list: tarmvridrøn
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: akselrøn
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: almindelig røn
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarząbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząbek
trans_list: hjerpe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: røn | rønnebærtræ
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: hule
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: svale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: clairvoyant
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzenie
trans_list: clairvoyance | klarsyn | synskhed | klarsynethed | skarpsyn
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzka
trans_list: seerske
sense:
(ezoteryka) kobieta, której przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: jaspis
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: firben | øgle
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: ahorn
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: fart | kørsel
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: almisse
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: kvie
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: ride
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednak__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jednak
trans_list: dog | alligevel
sense:
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego


lexentry: pol/jednopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednopłat
trans_list: monoplan
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: enhjørning
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: enarmet tyveknægt
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: enhed
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: astronomisk enhed
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: brandstation
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: silkeorm
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabnik_morwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik morwowy
trans_list: silkeorm
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: Silkeruten | Silkevejen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jedynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedynka
trans_list: ener
sense:
(potocznie, potoczny) to, co ma numer jeden, np. autobus, trolejbus, tramwaj, pokój (w instytucji, w hotelu itp.), program radia, telewizji


lexentry: pol/jegier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jegier
trans_list: jæger
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników


lexentry: pol/jeleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeleń
trans_list: hjort
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);


lexentry: pol/jelonek_rogacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelonek rogacz
trans_list: egehjort
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: silkehale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: silkehale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jenot_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jenot azjatycki
trans_list: Mårhund
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: mursejler | mursvale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: ask | asketræ
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: æ
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: stør
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jezuicki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: jezuicki
trans_list: jesuitisk
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący w sposób przebiegły, przewrotny i obłudny lub świadczący o przebiegłości, przewrotności i obłudzie


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: jesuit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: man må hyle med de ulve man er iblandt | skik følge eller land fly
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: hvis | om | dersom | nærmest | snarere
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: brombær
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: brombærbusk | brombær
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: jodoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: jodle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: yoga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: yawl
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: ion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/jotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jotacyzm
trans_list: iotacisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)


lexentry: pol/joystick__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joystick
trans_list: joystick
sense:
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;


lexentry: pol/jubilat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilat
trans_list: jubilar
sense:
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: guldsmed | sølvsmed | ædelsmed
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: jubilæum
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/jucht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jucht
trans_list: ruslæder
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (skórzany) rodzaj nieprzemakalnej skóry bydlęcej używanej głównie na buty


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: jødedom | judaisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/judasz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: judasz
trans_list: judas
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek fałszywy, obłudny i dopuszczający się zdrady


lexentry: pol/junior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junior
trans_list: junior
sense:
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: junkfood
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jurta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurta
trans_list: jurte
sense:
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: jury
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: jurisdiktion
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: testikel
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: cellekerne
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: støn
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: tunge | sprog
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: sprog | tunge
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: sprog
sense:
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: kreolsprog
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język narodowy
trans_list: nationalsprog
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: modersmål
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: pidgin
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: programmeringssprog
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;


lexentry: pol/język_regionalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język regionalny
trans_list: regionalt sprog
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;


lexentry: pol/język_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sztuczny
trans_list: kunstsprog | plansprog
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny;


lexentry: pol/język_urzędowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język urzędowy
trans_list: officielt sprog
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;


lexentry: pol/język_wernakularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język wernakularny
trans_list: national sprog
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: kabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) budynek ze sceną wystawiającą kabarety (1.1)


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: kabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/kabała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabała
trans_list: kabbala
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: kabel
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabestan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabestan
trans_list: gangspil
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);


lexentry: pol/kabura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabura
trans_list: hylster | pistolhylster
sense:
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: bagrus | bagskid | tømmermand
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kacheksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacheksja
trans_list: kakeksi
sense:
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: Eng-Kabbeleje
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: kadaverin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadi
trans_list: kadi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański


lexentry: pol/kadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadra
trans_list: stav
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: karosse
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kafetiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafetiera
trans_list: kaffekande
sense:
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)


lexentry: pol/kainowe_piętno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kainowe piętno
trans_list: kainsmærke
sense:
(biblijny) (potocznie, potoczny) znamię, którym Bóg oznaczył Kaina, zabójcę swojego brata Abla; oznaka zbrodniarza, bratobójcy


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: kajak
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: kakao
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kakaowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakaowiec
trans_list: kakao
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Theobroma L., rodzaj niewysokich drzew z rodziny ślazowatych, z których uzyskuje się kakao


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: kaktus
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: blomkål
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: kolofonium
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalambur
trans_list: ordspil
sense:
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo lub dwuznacznych;


lexentry: pol/kalander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalander
trans_list: kalander
sense:
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: glaskål | glaskålrabi
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: caldera
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: svaghed
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalejdoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalejdoskop
trans_list: kalejdoskop
sense:
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: kalender
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: kalender
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalendarz_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz adwentowy
trans_list: julekalender
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: kalif
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: kalifat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalina
trans_list: snebolle
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;


lexentry: pol/kalka_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka językowa
trans_list: sproglig kalke
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;


lexentry: pol/kalomel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalomel
trans_list: kalomel
sense:
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: kalorie
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: radiator
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: calvinisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kamaryla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamaryla
trans_list: kamarilla
sense:
(przestarzałe, przestarzały) grupa osób wykorzystująca swoje stanowiska dla własnych korzyści i uprawiania stronniczej polityki


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: kamæleon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kameralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralność
trans_list: gemytlighed
sense:
cecha czego, polegająca na byciu przeznaczonym dla małej liczby osób i dawaniu poczucia spokoju czy łagodności


lexentry: pol/kamica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamica
trans_list: nyresten | stenlidelse | stensygdom
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie złogów (kamieni) soli w nerkach, pęcherzyku żółciowym lub moczowodzie;


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: sten
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: sten
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_młyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień młyński
trans_list: møllesten | kværnsten
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: ædelsten | smykkesten
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: grundsten | grundpille | hjørnesten
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) kamień fundamentowy jako niewzruszona podstawa wszelkiej konstrukcji, najważniejsza część czegoś


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: grundsten | hjørnesten
sense:
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne


lexentry: pol/kamikaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamikaze
trans_list: kamikaze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: stentøj
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


