# translation

lexentry: kur/Firat__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Firat
trans_list: Eofrata
sense:
(robar) Çemek e ku ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûr-Rojavaya Kurdistanê û Sûriyê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Dîcle û bi hev re dirije Kendavê.


lexentry: kur/Luksembûrg__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Luksembûrg
trans_list: Loksemborga
sense:
(dewlet) Welatekî biçûk e di navbera Almanyayê, Frensayê û Belçîkayê de (yek ji her sê welatên Beneluks e)


lexentry: kur/avzê__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: avzê
trans_list: honahona
sense:
çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr, mîl, cihê ku av û ax di nav de heye û erdê wê nerm e û lingê mirovî zû tê re kûr diçe


lexentry: kur/blok__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: biriky
sense:
libin, acûr, xişt, tuxle, kelpîç qalibên ji herriyê yan çîmentoyê çêkirî yên ku li ser û li rex hev tên danîn û dîwar jê çêdibin


lexentry: kur/cins__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: cins
trans_list: fitaovam-pananahana
sense:
(biyolojî) Kategorîkirineke însanan wekî jin û mêr, û ya heywanan wekî mê û nêr li gorî fêmkirina wan a biyolojîk an kulturî.


lexentry: kur/cins__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: cins
trans_list: karazana
sense:
(rêzimanî) Cudakirineke kelîmeyan wekî nêr, mê, nêtar û giştî ji bo nîşandana paşgir an jî şiklên wan yên din.


lexentry: kur/delal__Rengdêr__1
sense_num: 04
written_rep: delal
trans_list: baba
sense:
spehî, baş, sîsik, kaw, şepal, şewab, xiring, xweşik, qiçt, neşmîle, qeşeng, rind, rindik, cindî, cindê, keleş, keşxe, xweşkok, zerî, zerzîqî, tirnal, tevnal, lewend, lawe, ciwan


lexentry: kur/em__Cînav__1
sense_num: 03
written_rep: em
trans_list: isika
sense:
li şûna ez, nivîser yan peyiver carine li şûna "ez" bi kar tîne daku xwendevanên / guhdarên xwe jî beşdar bike


lexentry: kur/ensîklopedî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: ensîklopedî
trans_list: diksionera
sense:
Ferheng an kitêba ku tê de malûmat li ser gelek tiştî heye (bi giştî li gor alfabeyê yan jî li gor meseleyan).


lexentry: kur/ew__Cînav__1
sense_num: 01
written_rep: ew
trans_list: izy
sense:
(yekjimar) kesê sêyem, kesa/ê yan heywana/ê yan tişta/ê ku behs li ser e ji bilî ya/yê ku diaxive û ya/yê ku bo tê axiftin


lexentry: kur/ew__Cînav__1
sense_num: 02
written_rep: ew
trans_list: izy
sense:
(pirjimar) kesên sêyem, kesên yan heywanên yan tiştên ku behsa wan tê kirin ji bilî yên ku diaxivin û yên ku bo tê axiftin


lexentry: kur/gel__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: gel
trans_list: olona
sense:
Komek mirovan ya ku ziman û/yan dîroka wan yek e. Bi taybetî yên dewletek yan jî yeketiyek din ya siyasî ji xwe re damezrandiye.


lexentry: kur/gelî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: gelî
trans_list: lohasaha
sense:
(erdnîgarî) Cihên nizm yên li navbera du yan zêdetir çiyayan yan cihên din yên bilind(ku bi gelemperî çemek lê heye û bi taybetî bo çandinê biber in; piranî gelî bu dolên ku av û şênkatî hebin tê bikarhînan).


lexentry: kur/guneh__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: guneh
trans_list: fahotana
sense:
(xisûsen li gorî Îslamê) Tiştê ku nabe were kirin, tiştê ku kirina wî qedexe ye, tiştê ger were kirin dê were cizakirin.


lexentry: kur/hilûk__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hilûk
trans_list: pesombazaha
sense:
(fêkî) Încas, hêrûg, alûçe, şilor mêweyek anku fêkiyek yekberik û rûhilû (ne gir) e (bi gelemperî rengê wê mor yan sorê tarî ye).


lexentry: kur/holendî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: holendî
trans_list: nerlandey
sense:
(ziman) zimanê Holendayê (ku zimanek cermenî ye û ji bilî Holendayê herwiha bi taybetî li Belçîkayê jî têt peyivîn)


lexentry: kur/hêja__Rengdêr__1
sense_num: 02
written_rep: hêja
trans_list: veloma
sense:
seyda, berketî, beg, rind, giran, nirxdar, nirxgiran, birûmet, rûmetdar, axa, kek, kak, camêr, mîr, qenc[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/hêlîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hêlîn
trans_list: tranom-borona
sense:
Mala firindeyan, cihê çûçik anku firinde anku teyr hêkên xwe tê de dikin û têjelkên xwe tê de xwedî dikin ta ku mezin dibin.


lexentry: kur/koça_dawîn_kirin__Biwêj__1
sense_num: 01
written_rep: koça dawîn kirin
trans_list: maty
sense:
mirin, emrê Xwedê kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xwe, çûn gorê, emir dan haziran


lexentry: kur/mamoste__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mamoste
trans_list: mpampianatra
sense:
(meslek) kesê/a ku tiştekî/an fêr dike, hîn dike an jî yekî/ê perwerde dike, bi taybetî li dibistanan


lexentry: kur/mirin__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: mirin
trans_list: maty
sense:
(mirov, heywan, riwek) Êdî nejîn, êdî nejiyan, li jiyanê neman, ji jiyanê çûn, jiyan sekinîn, jiyan rawestîn.


lexentry: kur/mirov__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mirov
trans_list: olombelona
sense:
Cureyên ku aîdî sinifa memikdaran in, ku bi xisûsiyetên jêrîn têne karakterkirin: birêveçûna tîk, ziman, kreatîvî, besîret û teqlîdkirin.


lexentry: kur/mirîşk__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mirîşk
trans_list: akoho
sense:
(teyr) Mirîşkên kedî: firindeyek kedî ye ji ber hêkên wê li malan têt xwedîkirin û dengê wê "qid-qid" e.


lexentry: kur/mişmiş__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mişmiş
trans_list: aprikaoty
sense:
(fêkî) Fêkiyek anku mêweyek mîna xoxan e lê hûriktir e, (bi xavî tê xwarin lê herwiha xweşav jî jê tê çêkirin).


lexentry: kur/piling__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: piling
trans_list: trimo
sense:
Bebir, pisîkek anku kitikek gir yê kûvî yê xetxetî ye ku bi taybetî li Asyayê peyda dibe (Panthera tigris).


lexentry: kur/pir__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: pir
trans_list: tetezana
sense:
Rêya ku hatiye avakirin daku mirov pê di ser avekê re bibore anku derbas bibe (bi taybetî di ser çemekî yan robarekî re).


lexentry: kur/rojî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: rojî
trans_list: fifadin-kanina
sense:
nexwarin û venexwarina ti tiştî ji rojhilatinê ta rojavabûnê (bi taybetî di Îslamê de li meha remezanê)


lexentry: kur/sênî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: sênî
trans_list: bonga
sense:
belem, ferxesênî, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarin jê nekeve erdê yan ser maseyê


lexentry: kur/sîxur__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: sîxur
trans_list: mitsikilo
sense:
Kesa/ê ku bi dizîkî agahiyan li ser xelkê peyda dike daku ziyanê bigihîne wan yan bi lêb lê mifa wergire.


lexentry: kur/tebîr__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: tebîr
trans_list: fiteny
sense:
(rêzimanî) Çend kelîmeyên li gel hev yên ku maneyeke xisûsî didin, ne maneya her yek ji wan kelîmeyan.


lexentry: kur/temaşe__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: temaşe
trans_list: mijery
sense:
temaşe kirin: lê nerîn, berê xwe danê, seh kirinê, fekirinê, ifkirîn, hêv kirinê, mêze kirin, mêzandin


lexentry: kur/vedizîn__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: vedizîn
trans_list: angàka
sense:
(bi giştî wek xwe jê vedizîn tê bikaranîn) xwe jê dan alî, nekirin, jê revîn, xwe ji kirina tiştekî dûr xistin, nexwestin tiştekî bike


lexentry: kur/xanim__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: xanim
trans_list: vehivavy
sense:
banî, afret, pîrek, kuflet, hêja[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/xaç__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xaç
trans_list: vokovoko
sense:
(Mesîhî) Du darikên dirêjok yên ku yek jêr-û-jor û yên din jî rast-û-çep di ser hev re derbas dibin ku bi taybetî wek sembola filetiyê anku mesîhîtiyê tê nasîn.


lexentry: kur/ziman__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: ziman
trans_list: lela
sense:
organekî nerm e di devî de, beşek ji leşê mirov û heywanan yê di devî de ku bo tamkirin, alîstin, daûrandinê û (ji aliyê mirovan ve) bo axiftinê tê bikaranîn


lexentry: kur/ziman__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: ziman
trans_list: lela
sense:
axiftina miletekî, axiftina komekê, miletekî, herêmekê yan welatekî ya ku ji alî pergala xwe ve yek e û ji alî hemû kesên pê diaxivin ve tê fehmkirin


lexentry: kur/çandinî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: çandinî
trans_list: fambolena
sense:
Kar û barê amadekirina axê, çandina tovan, mezinkirina berhemên nebatî (wek genim, ceh, sebze û fêkî) û carinan jî xwedîkirina heywanan ji bo debara jiyanê an jî bazirganiyê.


lexentry: kur/şah__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: şah
trans_list: mpanjaka
sense:
(kişik) Cûnê kevirekî kişikê yê herî giring (yek bo her lîstikvanî) yê ku dikare carekê bilive her alî.


lexentry: kur/şekal__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şekal
trans_list: kiraru
sense:
pêlav, sol, meras, șekal tiştek binreq e ku mirov dikin herdu piyên xwe daku piyên xwe ji êşînê biparêzin dema ku li derve digerin


